অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2309 629785 626151 2026-08-21T19:28:10Z Ananya Taye 28065 added cited content 629785 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- 'টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক [[আহু ধান]]ৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] k2rnwkzaz61mwwf9e3nzjpk62yz88mj 629786 629785 2026-08-21T19:28:56Z Ananya Taye 28065 /* বিহুৰ ইতিহাস */ 629786 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- 'টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] muvlpj4rz2ud59q3tz4rkfxxjjt7vop 629787 629786 2026-08-21T19:31:53Z Ananya Taye 28065 /* বিহু শব্দৰ উৎপত্তি */ 629787 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] c7v5nmkrakzxjpce341lyhhisz38w7b 629788 629787 2026-08-21T19:36:45Z Ananya Taye 28065 /* উৎপত্তি */ 629788 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] fsxwr961i1m5vmbgpyqggfp0dhj37ly 629789 629788 2026-08-21T19:37:08Z Ananya Taye 28065 /* পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি */ 629789 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 2njy8nnbpv7lc7n6pbq8tl0mn900l9e 629790 629789 2026-08-21T20:11:22Z Ananya Taye 28065 /* হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা */ 629790 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 |issn=2347-6427 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] rfinz5f79y4w1kla4w92xiip3fjqknm 629791 629790 2026-08-21T20:12:18Z Ananya Taye 28065 /* পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি */ 629791 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] 6wlqg0rc4yke5qjvqonvhir7nhkkivm 629792 629791 2026-08-21T20:13:22Z Ananya Taye 28065 /* হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা */ 629792 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] cpu1un7eq03f7t0j1y481lrfigdaawo 629793 629792 2026-08-21T20:14:26Z Ananya Taye 28065 /* হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা */ 629793 wikitext text/x-wiki {{অনুলিপি সম্পাদনা}} {{Infobox Holiday |image =Bihu Dance-This photo crosses 28000 Views.jpg |caption = বিহু নৃত্য শিল্পী |holiday_name = বিহু |observedby = [[অসম|অসমীয়া]] |date = |observances = |type = cultural |longtype = কৃষিভিত্তিক উৎসৱ<br />ভাৰতীয় উৎসৱ |significance = |date2010 = |date2011 = }} {{বিহু}} '''বিহু''' [[অসম]]ৰ জাতীয় উৎসৱ। অসমৰ লগতে অসমৰ কোনো কোনো দাঁতি-কাষৰীয়া ৰাজ্যতো কোনো জাতি জনজাতিৰ লোকে বিহু বা ইয়াৰ সমাৰ্থক উৎসৱ পালন কৰা দেখা যায়। বিহুৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হ'ল ই জাতি, বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে একেলগে উদযাপন কৰিব পৰা এক উৎসৱ।<ref name="festival">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Bihu Festival | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL) | work=www.festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বিহু মূলতঃ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। "কৃষি উৎসৱ ঘাইকৈ তিনিটা: খেতিৰ আৰম্ভণিৰ বেলিকা, খেতিৰ বাঢ়নী বতৰত আৰু খেতি চপোৱাৰ ‍শেষত। "<ref>অসমৰ সংস্কৃতি: ড॰ লীলা গগৈ</ref> অসমত পালন কৰা বিহু তিনিটা হ'ল: [[ব'হাগ বিহু]] বা ৰঙালী বিহু, [[কাতি বিহু]] বা কঙালী বিহু, আৰু [[মাঘ বিহু]] বা ভোগালী বিহু। == বিহু শব্দৰ উৎপত্তি == 'বিহু' শব্দৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে নানান মতবাদ আছে, কিন্তু কোনোটো মতেই সৰ্বসন্মত নহয়। কোনো পণ্ডিতৰ মতে [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] 'বিষুবত' শব্দৰ পৰা বিহু শব্দৰ উদ্ভৱ হৈছে।<ref>[https://tholgiri.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a7%b0-%e0%a6%89%e0%a7%8e%e0%a6%aa%e0%a6%a4%e0%a7%8d%e0%a6%a4%e0%a6%bf-%e0%a6%86%e0%a7%b0%e0%a7%81-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b9%e0%a7%81%e0%a6%a8%e0%a7%83/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230331070705/https://tholgiri.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A7%B0-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%AA%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BF-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A7%83/ |date=2023-03-31 }}বিহুৰ উৎপত্তি আৰু বিহু নৃত্য।</ref><ref name="festivalsofindia.in">{{cite web | url=http://www.festivalsofindia.in/bihu/ | title=Origin of the Word Bihu | publisher=Pan India Internet Private Limited (PIIPL | work=festivalsofindia.in | accessdate=2013-04-13}}</ref> বৈদিক 'বিষুবন' পদৰ অৰ্থৰ পৰিসৰে এবছৰ ব্যাপি অনুষ্ঠিত হোৱা 'সত্ৰ' বা 'যজ্ঞ'ৰ মাজৰ দিনটোক বুজায় অৰ্থাৎ [[দিন]] আৰু ৰাতিৰ সমান হোৱা দিনটোৱেই 'বিষুবত' ৰূপে পৰিচিত। সেই অৰ্থে বহাগ বিহুৰ দিনটো "বসন্ত বিষুবত",‌ মাঘ বিহুৰ দিনটো "উত্তৰায়ণ" আৰু কাতি বিহুৰ দিনা "হেমন্ত বিষুবত" ধৰা হয়। <ref>[https://www.boloji.com/articlephotos/a8002.png Dr. Rajen Barua, ''Reinventing the Indian (Hindu) Calendar'']</ref> কিন্তু যি সময়ত জ্যোতিষ শাস্ত্ৰই হোজা গাঁৱলীয়া সমাজক স্পৰ্শ কৰা নাছিল, তেতিয়াও বিহু আছিল। কাৰণ, বিহু কৃষিভিত্তিক অনুষ্ঠান। আচলতে আদিম মানুহৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশৰ উৎসৱটোৱেই বিহু উৎসৱ। <ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৫, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> ’বিষুৱন’ শব্দৰ পৰা ’বিহু’ শব্দৰ সৃষ্টি হোৱা হ’লে বিহুৰ সৰ্বভাৰতীয় ৰূপ এটা নিশ্চয় থাকিলহেঁতেন, পৰিৱৰ্তে স্বকীয় বৈশিষ্ট্যৰে অসমতহে বিহু জীয়াই থাকিল।<ref>বিহু আৰু বিহুৰ ক্ৰমবিকাশ, বিহু এটি সমীক্ষা, লীলা গগৈ, পৃ: নং ৩৬, প্ৰকাশক: মাখন হাজৰিকা, বনলতা, চতুৰ্থ সংস্কৰণ, ২০১০</ref> আচলতে, বিহু আৰ্য-অনাৰ্য সকলো জনগোষ্ঠীৰ সমূহীয়া আনন্দ প্ৰকাশক এক উৎসৱ, যি সময়ৰ পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰাত ’বিহু’ নাম লৈ অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বৰ্তি আছে। আন কিছু লোকৰ মতে, [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]সকলৰ বৈচাগু, [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলৰ বুচু, কোচসকলৰ বিচুৱা, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচুৰ দৰে উজনি অসমৰ বিহুৰ গুৰি আছে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]], [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]], [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] আৰু সোণোৱালসকলৰ "বিচু"ত। "বিচু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে "আটাইতকৈ পবিত্ৰ দিন", ঠিক একেদৰে যেনেকৈ "চুতীয়া" মানে হৈছে "পবিত্ৰ পানীৰ কাষত থকা লোক।" পৰৱৰ্তীকালত [[অসমীয়া ভাষা]]ত "চ" উচ্চাৰণটো "হ" লৈ ৰূপান্তৰিত হয় একে ধৰণে যেনেকৈ চিলৈ হিলৈ হʼল, চাৰি শাড়ী হʼল বা চাপ সাপ হʼল। ড° পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়াই ‘দেউৰী চুতীয়া’ত তথ্য সহকাৰে উল্লেখ কৰিছে যে,-'চুতীয়া ভাষাত বিহুক "বিচু" বুলি কোৱা হয়। "বি" মানে অতি, "চু" মানে আনন্দময় বুজায়। গতিকে, "বিচু" শব্দটি অপ্ৰভ্ৰংশ হৈ ‘বিহু’ শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে।<ref>পৱন চন্দ্ৰ শইকীয়া, ‘কাতি বিহুৰ ৰূপৰেখা’, দেউৰী চুতীয়া, পৃষ্ঠাঃ ১০৯</ref> আনহাতে, গৱেষক ডিম্বেশ্বৰ গগৈয়ে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে,- "টাই ভাষাৰ ‘পয়হু’ শব্দই গো-পূজা বা গো-উৎসৱ বুজায়। "পয়" মানে উৎসৱ আৰু "হু" মানে গৰু। ... বহাগ বিহুৰ আগদিনা গৰুক গা-ধুৱাই গো-পূজা কৰা,...আৰু পবিত্ৰ গৰুৰ ছালৰ বাদ্যক আগস্থান দি গো-পূজাৰ দৰে সন্মান জনোৱা হয় বাবে এই উৎসৱক "পয়হু" বোলা হয়। সেই "পয়হু" শব্দৰ অপভ্ৰংশই "বিহু" হোৱা বুলি কৰা ধাৰণা অমুলক নহয়।"<ref>ডিম্বেশ্বৰ গগৈ, ‘অসমৰ বিহু সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা’, পৃষ্ঠাঃ ১৮-১৯</ref> অৱশ্যে আমি জানো‌ যে ৰঙালী বিহু গৰুকেন্দ্ৰিক উৎসৱ নহয় আৰু কাতি বা মাঘ বিহুত গৰুকলৈ একো নিয়ম কৰা নহয়। গতিকে বিহুৰ ভাৱ আৰু অৰ্থৰ দিশেদি বিচাৰ কৰিলে চুতীয়া ‘বিচু’ শব্দৰেই অপভ্ৰংশ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।<ref>[https://www.sahapedia.org/%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%B0-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A7%B1-%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B9%E0%A7%81%E0%A6%83-%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%90%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%B7%E0%A6%A8#_ftn1 ৰিদিপ কুমাৰ, ''অসমৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে বিহুঃ এক ঐতিসাহিক বিশ্লেষণ'']</ref> বৈদিক প্ৰভাব পৰাৰ আগতে বিহু/বিচু ব’হাগ মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোকসকলৰ লগতে দেউৰী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে আজিও বিহু আগৰ দিনৰ দৰে সেই দিনটোতে আৰম্ভ কৰে। কিছুমান পুৰণি বিহু হুঁচৰিৰ পৰা এই কথা ধৰিব পাৰি। ''{{Quote|text=“হাচতি ঐ চʼত বিচুতি ঐ চʼত<br />বুধে গৰু বিহু মঙ্গলে উৰুকাৰ,<br />বিহু গৈ আছিলি ক'ত?”}}'' ==বিহুৰ ইতিহাস== ===উৎপত্তি=== <!-- [[File:বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ.jpg|thumb|বিহু নাচনীৰ চিত্ৰ]] --> অসমৰ সামাজিক গাঁথনিৰ দৰেই, বিহু উৎসৱত মংগোলীয় আৰু আৰ্য সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ আছে। বিহুৰ বিৱৰ্তনৰ মাজেৰেই অসমীয়া সংস্কৃতিৰ উৎপত্তি আৰু গঠন প্ৰক্ৰিয়া সোমাই আছে। মানুহে কৃষিক মূল জীৱিকা কৰি ল'বলে শিকাৰ পৰাই, খেতি চপোৱাৰ সময়ত আনন্দ কৰিছিল, সিয়েই সমূহীয়া ৰূপ পাই এক ৰীতিলৈ পৰিৱৰ্তন হ'ল আৰু কালক্ৰমত বিহু উৎসৱত পৰিণত হ'লগৈ। অসমত কৃষিৰ প্ৰক্ৰিয়া পোনতে অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক আৰু তিব্বতীয়-বৰ্মীয় মংগোলীয়সকলে আৰম্ভ কৰিছিল, গতিকে বিহু পোনতে এই নৃতাত্ত্বিক গোষ্ঠী কেইটাৰে সৃষ্টি। উল্লেখযোগ্য যে অসমত বৰ্তমান কোনো অষ্ট্ৰ-এচিয়াটিক ভাষা গোষ্ঠী দেখা পোৱা নাযায় আৰু ডি.এন.এ. প্ৰমাণৰ অনুসৰি পুৰ্বৰসকল তিব্বতীয়-বৰ্মীয় সকলৰ মাজত বিলীন হৈ গʼল।<ref>{{Cite web |title=Austroasiatics absorbed by Tibeto-burman groups |url=https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |access-date=2019-03-24 |archivedate=2019-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190405000120/https://www.degruyter.com/downloadpdf/j/anre.2016.79.issue-3/anre-2016-0019/anre-2016-0019.pdf |deadurl=yes }}</ref> প্ৰমোদচন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্যৰ মতে, পৰৱৰ্তী ইন্দো-আৰ্য সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত থলুৱা ''বিচু'' উৎসৱক ''বিষুৱ'' বা বিষুৱ-সংক্ৰান্তিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰি ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু ব’হাগৰ এই বসন্তোৎসৱে ভাৰতৰ আন অঞ্চলৰ সমসাময়িক বসন্তকালীন উৎসৱসমূহৰ সৈতে কেলেণ্ডাৰগত সম্পৰ্ক লাভ কৰে।<ref>{{cite book |last=Bhattacharya |first=Pramod Chandra |title=Asamar Loka Utsav |year=1969 |location=Guwahati }}</ref> আগৰ দিনত বিহুৰ সময়ত ডেকা-গাভৰু মিলি চ'ত মাহৰ ৰাতি নাচি গাই আনন্দ কৰিছিল। এই কালছোৱাত ব্যক্তিগত উচাহ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰকাশেই বিহুত প্ৰাধান্য পাইছিল যদিও ধৰ্ম আৰু কৃষিও সমান্তৰাল বাবে জড়িত আছিল। বিহুৰ‌‌ উৎপত্তি প্ৰাচীন কালৰ 'বিচু'ৰ পৰা হৈছিল বুলি জনা যায়। দীনেশ গগৈৰ মতে, ''বিহু'' শব্দটো দেউৰী-চুতীয়া ভাষাৰ ''বিচু'' শব্দৰ পৰা উদ্ভূত, যাৰ অৰ্থ "অতি আনন্দ" বা "অত্যধিক আনন্দ"।<ref>Gogoi, Dinesh (2015), ''Baapoti Hahun Bihu'', pp. 17–18.</ref> লোকপৰম্পৰাত ''বিচু''ৰ উৎপত্তিক আহু ধানৰ খেতিৰ সৈতেও জড়িত কৰা হয়। মমণি মহন্তৰ মতে, প্ৰাচীন চুতীয়া কৃষিব্যৱস্থাত আহু ধানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল; খেতিয়কসকলে দিন-ৰাতি বনৰীয়া জীৱ-জন্তুৰ পৰা আহু খেতি ৰক্ষা কৰি থাকোঁতে গান, নাচ আৰু ৰং-ধেমালিৰে সময় কটাইছিল। আহু শস্যৰ সজীৱ বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত এই বাৰ্ষিক আনন্দোৎসৱেই লোকপৰম্পৰাত ''বিচু'' নামেৰে পৰিচিত হৈছিল।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=156–157 }}</ref> বৰ্তমানৰ বিহুৰ সৃষ্টি হৈছিল উজনি অসমত। হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনে লিখিছে, ''"বিহু কামৰূপে নাই, সৌমাৰে(উজনি অসম) অধিক"''<ref>হলিৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনাৱলী, p. 80</ref>। বড়োসকলৰ বৈচাগু, ডিমাছাসকলৰ বুচু, ত্ৰিপুৰিসকলৰ বিজু বা তিৱাসকলৰ পিচু দৰে উজনি অসমৰ বড়ো মূলীয় জনজাতি চুতীয়া, দেউৰী, মৰাণ,‌ সোণোৱালসকলে বিহু/বিচু উৎযাপন কৰি আহিছে। পূৰ্বতে চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত এই বিহু প্ৰধান উৎসৱ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড-ফি বা অক্ষয় বুৰঞ্জীৰ মতে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ৰাজধানী [[শদিয়া|শদিয়াৰ]] কেঁচাইখাতী বা কলীমতী দেৱী বিহুৰ স্ৰষ্টা।<ref>শৰ্মা, নয়নমণি, "বিহু-সংস্কৃতি",p. 67,"সাঁচিপতীয়া দেওবুৰঞ্জী বা লিড ফি বা অক্ষয় বিহু বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াত কেঁচাইখাতী বা কলীমতীহে বিহুৰ স্ৰষ্টা।"</ref> ইতিহাসবিদ স্বৰ্গীয় হেম বুঢ়াগোহাঞি অন্বেষণৰ মতে মানুষ্যৰ তেজ খাবলৈ চঞ্চল হৈ ফুৰা শিৱৰ ভণিয়েক কলীমতিয়ে (দেউৰী সকলে কেঁচাই খাটি আৰু বলিয়া বাবাক বুঢ়া-বুঢ়ীৰ সতি সন্ততি বুলি বিশ্বাস কৰে) বিহু আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>বুঢ়াগোহাঞি, দুৰ্লভ, "কলীমতি", p.23</ref> ===পৌৰাণিক বিহুৰ ৰীতি-নীতি=== আগৰ দিনত ব’হাগ বিহুৰ উৎসৱ চ’ত মাহৰ পৰাই আৰম্ভ হোৱা বুলি পৰম্পৰাত পোৱা যায়। মূল ব’হাগী উৎসৱৰ আগৰ এই সময়ছোৱাক ''ৰাতি বিহু'' বা ''চ’তৰ বিহু'' বুলি কোৱা হৈছিল। এই সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে ৰাতি চাকি জ্বলাই ডাঙৰ গছৰ তলত আৰু থান আদি পৱিত্ৰ স্থানৰ চোতালত বিহু নাচিছিল। এক পৰম্পৰা অনুসৰি তাম্ৰেশ্বৰীৰ পৰা ৰাতিৰ ভাগত বিহু নমাই আনি আম বা আঁহত আদি ডাঙৰ গছৰ তলত নৃত্য-গীত কৰা হৈছিল। ''তৰুৱা কদম'' ফুলাক কলীমতীৰ যৌৱনপ্ৰাপ্তিৰ প্ৰতীক আৰু চ’তৰ বিহু আৰম্ভ হোৱাৰ সংকেত বুলিও গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Richa-Chot">{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=146–152, 200–203 }}</ref> চ’তৰ ৰাতি বিহুৰ এনে স্থানীয় ৰূপ আজিও যোৰহাট-গোলাঘাট অঞ্চলৰ বৰহোলা আৰু বাসা দৈয়াং আদি ঠাইত লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰত ডেকা-গাভৰুসকলে ডাঙৰ আম বা আঁহত গছৰ তলত ৰাতি বিহু কৰে; ''জোৰা নাম'', প্ৰেম-বিৰহৰ গীত আৰু পেঁপা বজোৱাৰ প্ৰতিযোগিতাও এই পৰম্পৰাৰ অংগ।<ref name="Richa-Chot"/> দেউৰীসকলৰ মাজতো তুলনীয় ''ৰাতি বিচু'' পৰম্পৰা আছে; ফাগুন আৰু চ’ত মাহত ডেকা-গাভৰুসকলে সমূহীয়াকৈ বিচুৰ গীত-নাচৰ অনুশীলন কৰে আৰু ব’হাগীয়া বিচুৰ সময়ত ৰাতিও নৃত্য-গীত চলে।<ref>{{cite journal |last=Kashyap |first=Atrayee |title=Socio-Cultural Significance of Folk Musical Tradition: Weaving the Tapestry of Identity of the Deori Community of Assam |journal=Lokaratna |volume=XIX |year=2025 |page=40 }}</ref> ৰাতি বিহুৰ সামৰণি চ’তৰ শেষ দিন বা ব’হাগৰ প্ৰথম মঙলবাৰে কৰা হৈছিল। এই দিনটোক ''উৰুকা'' বোলা হৈছিল; ''উৰুকা'' শব্দটোক দেউৰী-চুতীয়া ''উৰুকুৱা'' ("শেষ কৰা") শব্দৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। উৰুকাৰ ৰাতি দেওধনীসকলে গোটেই ৰাতি নৃত্য কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ দেহত কেঁচাইখাতী বা কলীমতী অধিষ্ঠিত হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। ইয়াকে দেৱী স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নামি অহা বা ''বিহু নমাই অনা''ৰ লগত জড়িত কৰা হৈছিল। চ’তৰ বিহুৰ অন্তৰত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰৰ দিনা থানঘৰত পূজা আৰম্ভ কৰা হৈছিল। পুৱাৰ ভাগত গৰু গা ধুৱাই গৰু বিহু পালন কৰা হৈছিল যিটো নিয়ম আজিও একে আগৰ দৰে পালন কৰা হয়। এই প্ৰথা বড়োসকলৰ বৈচাগু উৎসৱতো কৰা হয়। [[কণী যুঁজ]], [[কুকুৰা যুঁজ]] আদিয়ে ৰং-ধেমালিৰ আয়োজন কৰে। এই দিনা আবেলি বিহু গাই গাই থানঘৰৰ চোতাললৈ বিহু লৈ যোৱা হৈছিল আৰু কেঁচাই-খাতি (কলীমতী) দেৱীকে ধৰি চাৰি শাল গোসানীক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ বিহুৰ আশীৰ্বাদ দিবলৈ নমাই অনা হৈছিল। এইয়াই "বিহু নমাই অনা।" কিছু প্ৰচলিত বিহু নামত আজিও কলীমতী (কেঁচাই-খাতি)ৰ আগমনৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। তেনে এক বিহু নাম হৈছে, ''{{Quote|text="কলীমতী এ বাই ঘূৰি ব’হাগলৈ<br />আহিবি নে নাই?<br />আমি থাকিম আমি থাকিম<br />বাটলৈ চাই। "}}'' বৃহস্পতি বাৰৰ পৰা বলি দিয়া কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সেই দিনা অৰ্থাৎ মানুহ বিহুৰ দিনা দুপৰীয়া ‘দেওধনি’ আৰু ‘বাৰিকে’ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুক থানঘৰৰ বিহুলৈ যাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। দেওধনিসকলে আবেলি বলি-বিধান শেষ হোৱাৰ অন্তত সাজ-পাৰ পিন্ধি, মণিকুটত ৰখা ৰূপৰ ফুল মুৰত আৰু কাণত কেৰু পিন্ধিছিল। বলি কটা স্থানত বহি গাঁৱৰ কুশল-মংগল অথবা বিপদ-আপদৰ সন্দৰ্ভত বাতৰি কোৱা হৈছিল। বাতৰি শেষ কৰি দেউধনিয়ে নৃত্য কৰিছিল আৰু বিষয়ববীয়াসকলে সহযোগ কৰিছিল। ঢুলীয়াই ঢোলৰ চেৱত ঢোল বজাইছিল। থানঘৰৰ চোতালৰ পুৰুষ আৰু মহিলাৰ নাচৰ চেও বেলেগ বেলেগ আছিল। দেউধনি নৃত্য অন্ত পৰা পাছত গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু বিহুৱাসকলে গাঁৱৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বিহু কৰিছিল। সেইটোকে হুঁচৰি বুলি কোৱা হয়। পিছৰ সপ্তাহৰ বুধবাৰৰ দিনা সকলোৱে পুনৰ বাৰ থানঘৰৰ পৰা বিহু উলিয়াই লৈ আহিছিল আৰু গাঁৱৰ এমুৰত থকা নদী অথবা পুখুৰীৰ পাৰত বিহু থৈ আহিছিল। সেই সময়ত প্ৰতিবছৰে বিহুত হুঁচৰি নাগাইছিল, কেৱল দেওধনিৰ নিৰ্দেশ পালেহে সেই বছৰত হুঁচৰি গোৱা হৈছিল। শেষৰ দিনা কল ঢকুৱাৰে নাও সাজি নাওখনত জবা আৰু তগৰ ফুলেৰে সজাই তোলা হৈছিল আৰু লগতে এটা সৰু কুকুৰা পোৱালি নাৱতে বান্ধি উটুৱাই দিয়া হৈছিল। তাৰ পাচত ঢোল-পেঁপা সামৰি বিহুৱা সমাজ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহিছিল। ''{{quote|text="ল'হ ল'হৰি প্ৰাণৰ ভাই<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />চহৰা লিপিৰি সোধে আঁঠু কাঢ়ি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />কি খায় বুলালি দাঁতে সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />শদিয়াৰ ৰাজতে হোলেং হাতে পোৱা<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়...<br />ৰূপৰ নাও এখনি সোণৰ বঠাডালি<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়<br />ভাটিলৈ ভটিয়াই যায় সৰিলৰে<br />ফুলত ভৰ দি নাও মেলি যায়। "}}'' বিহুৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে এটি লোক কথা প্ৰচলিত আছে। সেই লোক কথাৰ অনুসৰি বৰদৈচিলা এই ভূমিৰ দেৱতাৰ জীয়ৰী আছিল আৰু কোনোবা সুদূৰ দেশলৈ বিয়া হৈ গৈছিল। প্ৰত্যেক বছৰে বসন্ত ঋতুত বৰদৈচিলা মাকৰ ঘৰলৈ আহে (ধুমুহা আহে)। সেই দিনটোতে বিহুৰ আৰম্ভণি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰদৈচিলা ঘূৰি যোবা দিনা বিহুৰ সামৰণি পৰে। উল্লেখযোগ্য যে 'বৰদৈচিলা' শব্দটি প্ৰকৃততে বড়ো মূলীয় শব্দ 'বৰদৈচিখলা'ৰ‌ পৰা অহা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে "বায়ু (বৰ)-পানীৰ (দৈ) ছোৱালী (চিখলা)" অৰ্থাৎ এবিধ ধুমুহা আৰু একে লোক কথা বড়োসকলৰ মাজতও প্ৰচলিত হৈ আছে। [[বড়ো জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বিহু/বৈচাগুৰ সময়ত "বৰদৈচিখলা" নামৰ এটি নৃত্য কৰা দেখা যায়। ইয়াৰ পৰা বিহু এটি বড়ো মূলীয় উৎসৱ বুলি অনুমান কৰা যায়। ===হুৰাই ৰঙালী আৰু হুঁচৰিৰ পৰম্পৰা=== এটি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ব’হাগ বিহুৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণিক শদিয়াৰ পৱিত্ৰ ''শাল''সমূহৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। ইয়াত ব’হাগৰ প্ৰথম বুধবাৰে ''হুৰাই ৰঙালী'' নামৰ অনুষ্ঠান কৰা হয়। পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যামতে ''হুৰাই'' হৈছে ধৰ্মীয় গীতৰ মাধ্যমেৰে শালৰ পৰা বিহুক স্বৰ্গৰ পৰা পৃথিৱীলৈ নমাই অনাৰ অনুষ্ঠান। আৰম্ভণিতে কেঁচাইখাতী আৰু আন শালসমূহত প্ৰাৰ্থনা কৰা হয় আৰু বিহুৰ সৈতে জড়িত ''আই কলীমতী''য়ে বিহু পৃথিৱীলৈ নমাই আনে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হুৰাইৰ আৰম্ভণিৰ গীতত বিহু ক’ত আছিল বুলি সোধা হয় আৰু উত্তৰত শদিয়াৰ আঁহত গছৰ তলত আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> {{Quote|text= হাচতি ঐ চ’ত<br /> বিচতি ঐ চ’ত<br /> বিহু গৈ আছিলি ক’ত?<br /> শদিয়াৰ আঁহতৰ তলত।<br /> ...<br /> হুৰাই ল’ আঁহতৰ পাত,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেংখনি ঐ আমাৰ গাত।<br /> শদিয়া ৰাজ্যতে চাৰি শাল গোঁসানী,<br /> আইয়ে-বাইয়ে দিয়া চেলেং ঐ আমাৰ গাত।<br /> হুৰাই ল’... }} হুঁচৰিৰ বিকাশৰ সৈতেও এই মন্দিৰকেন্দ্ৰিক বিহু-পৰম্পৰাক জড়িত কৰা হৈছে। মমণি মহন্তৰ মতে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ সময়ত ডেকা-গাভৰুসকলে প্ৰথমে [[তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ]]ৰ সন্মুখত বিহু পৰিৱেশন কৰি তাৰ পাছত গাঁৱলৈ লৈ গৈছিল। ৰাজ্যখনৰ পতনৰ পাছত প্ৰথম বিহু স্থানীয় থানত আৰম্ভ হ’বলৈ ধৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত থানৰ ঠাইত [[নামঘৰ]]ে এই স্থান গ্ৰহণ কৰে; তাৰ পৰাই হুঁচৰি দল ঘৰে ঘৰে যোৱাৰ পৰম্পৰা বিকশিত হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=158–159 }}</ref> ''দেওলৰা মণিকোঁৱৰ'' নামৰ লোককথাত চোতালৰ বিহু আৰু হুঁচৰিৰ উৎপত্তিৰ আন এটা পৰম্পৰাগত ব্যাখ্যা পোৱা যায়। কাহিনীটোত [[শদিয়া]]ৰ কুণ্ডিল অঞ্চলৰ এজন ৰজাই দৈৱিকভাৱে জন্ম লাভ কৰা মণিকোঁৱৰক লাভ কৰে। মণিকোঁৱৰে গীত-নৃত্য শিকি আৰু ৰচনা কৰি কৃষিজীৱী লোকসকলৰ চোতালত সেইবোৰ পৰিৱেশন কৰে আৰু গৃহস্থসকলক আশীৰ্বাদ দিয়ে। কাহিনীটোৱে এই পৰিৱেশনক চোতালৰ বিহু আৰু ৰাতি হুঁচৰি গোৱাৰ আৰম্ভণিৰ সৈতে স্পষ্টভাৱে জড়িত কৰে।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=58–59 }}</ref> ===ইতিহাস=== অসমীয়া সমাজত এটি জনপ্ৰবাদ প্ৰচলিত আছে। <blockquote> ''"ঢোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''খোল বাই কʼত? ৰতনপুৰত। ''<br> ''পুৱাই কলকলাই বান্দৰী নচুৱাই ''<br> ''বাঁহবাৰী বাঁহবাৰী চুতীয়াৰ ঘৰত।" '' </blockquote> ৰতনপুৰ আছিল [[চুতীয়া]] ৰজা ৰত্নধ্বজপালে গঢ়া নগৰ।<ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/170951/4/chapter%20iii.pdf Ratanpur was the capital of Chutia king Ratnadhwajpal]</ref> এসময়ত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ় লৈছিল আৰু ঢোল, খোল, ইত্যাদি বিভিন্ন বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰতনপুৰৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত (মনিপুৰ আৰু মায়ামৰা সকলৰ দৰে)<ref>{{Cite web |title=কাঠেৰে নিৰ্মিত পোঙ খোল |url=https://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |access-date=2020-04-23 |archivedate=2020-04-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200407130306/http://chandrakantha.com/articles/indian_music/pung.html |deadurl=yes }}</ref> খোল পৰৱৰ্তীকালত শংকৰদেৱে উত্তৰ ভাৰতৰ আন ৰাজ্যৰ দৰে মাটিৰে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু নৃত্য, নাট, ইত্যাদিত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ইয়াৰপৰা বিহু বা বিহুৰ ঢোলে উজনি অসমৰ ৰাইজৰ মাজত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল বুলি প্ৰতীয়মান হয়। ‌‌ ১৯৩৫ চনত [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ ঘিলামৰা অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ উগ্ৰবীৰ্য লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ খ্ৰীষ্টাব্দত 'পবিত্ৰ বিহু'ৰ দিনা ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল।<ref>Neog, Maheswar, "Prachya Sasanavali", Introduction, p.189</ref><ref>Barua, Swarnalata, "Chutia Jatir Buranji",p.40-41, "ফলিখনত স্বধয়াপুৰীশ্বৰ নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনাৰায়ণ আৰু এই সত্যনাৰায়ণৰ পুত্ৰ লক্ষ্মীনাৰায়ণ ৰজাই ৰবিদেৱ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক বখনা গ্ৰামত ১৩২৩ শক (১৪০১ খ্ৰীঃ)ৰ বিষুব সংক্ৰান্তিৰ দিনা (অৰ্থাৎ ১ বহাগৰ বিহুৰ দিনা) ২০০ পুটি‌(পুৰা) ভূমি দান কৰাৰ কথা খোদিত আছে।"</ref> <blockquote> ''"এতস্মৈ শাসনপ্ৰাদা লক্ষ্মীনাৰায়ণো নৃপঃ''<br> ''উৎসৃজ্য বিষুবে (বিহুৱে) পুণ্য ৰবিদেৱ দ্বিজন্মনে...। "'' </blockquote> অৰ্থাৎ তাম্ৰপত্ৰ কৰাই ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে দ্বিজ ৰবিদেৱক পুণ্য বিহুৰ‌ দিনা মাটি দান কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় বিহু উজনি অসমৰ উত্থান-পতন,‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ জীৱন-মৰণৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছিল আৰু চুতীয়া ৰজা সকলৰ দিনতে ৰাজকীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে ৰাজধানী শদিয়াতো ৰজা সকলৰ আদেশত ৰাজ পুৰোহিত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] সকলে চাৰি শাল গোসাঁনীক স্মৰণ কৰি বিহু ৰাজ্য লৈ নমাই আনিছিল। এই বিষয়ে তেওঁ লোকে বিচু গীতত এনেকৈ গাই, <blockquote> ''"কুণ্ডিলৰ আগৰিত ওখৈক শিমলু''<br> ''তাতে লয় কুৰুৱাই বাহ।''<br> ''শদিয়া ৰাজত ঐ চাৰিশাল গোঁসাঁনী''<br> ''তালে নমস্কাৰ কৰো।''<br> ''সোণৰে জখলা, ৰূপৰ হেতামাৰি''<br> ''আহে চাৰিশালি নামি সৰিলৰে।"''<br> </blockquote> চুতীয়া ৰাজ্যৰ দৰে [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] ৰাজ্যতো ঢোল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অন্য মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ‌ দৰে চীন, থাইলেণ্ড, ইত্যাদিৰ তাই‌ সকলেও নিজৰ উৎসৱ বা‌ ৰীতি-নীতি পালন কৰোঁতে ঢোল ব্যৱহাৰ কৰে। অৱশ্যে এই ঢোলৰ গঠন আৰু বজোৱা শৈলী অসমৰ থলুৱা ঢোলতকৈ পৃথক। তাই [[আহোম]] সমাজৰ লোক বিশ্বাসমতে ঢোল মাংগলিক বাদ্য। ঢোলৰ শব্দই প্ৰজনন শক্তি বৃদ্ধি কৰে, পৃথিৱীৰ মাটি কোমল আৰু উৰ্বৰা কৰে আৰু উন্মাদনা শক্তি বৃদ্ধি কৰে বুলি আহোম‌‌ সমাজত জনবিশ্বাস আছে। বিয়া, ওমফা পূজা, চোমদেউ পূজা আদিত ঢোল-বাদন অপৰিহাৰ্য। ওজা সকলে ৰচনা কৰা বিহু মালিতাৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে আহোম ৰাজ সভাত অন্য বাদ্যৰ লগতে ঢোলো বজোৱা হৈছিল। ঢুলীয়া ওজাসকলে মালিতা গাঁৱতে এইদৰে গায়— ''{{Quote|text=“স্বৰ্গৰ পৰা নামি ছ্যুকাফা স্বৰ্গদেও<br />কৰিলা ৰাজত্ব যাৰ নাহি সম কেউ।<br />নানা বাদ্য বাজনা কৰা সভাত<br />ঢাক ঢোল কৰতাল বাদ্য অসংখ্যাত।” }}'' অৱশ্যে এই বাদ্য কোন জনগোষ্ঠীৰ লোকে বজাইছিল ‌‌‌‌‌‌‌বা এই মালিতা কেতিয়া ৰচনা কৰা হৈছিল, সেই‌‌ কথা জনা নাযায়। আহোম ৰাজ সভা বা আহোম সমাজত ১৭ শতিকাৰ পৰাহে তাই ভাষাৰ সলনি অসমীয়া ভাষা প্ৰচলিত হৈছিল, গতিকে এই ৰচনা সমূহ সেই যুগৰ‌ বুলিয়ে ধৰিব পৰা‌ যায়। সেই একেই মালিতাত সোধন ঢুলীয়া নামৰ এজন ওজাই আহোম ৰাজসভাত ঢোল বজাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। ওজাৰ মালিতাত শুনা যায়— ''{{Quote|text=“কলি যুগে ইন্দ্ৰবংশী ৰজা নামি যায়,<br />সোধন ওজাই ঢোল বাই আনিলে নমাই।<br />আদিতে আছিল মাত্ৰ ঢোলৰ বাজনা,<br />সোধন ওজাই বাদ্য কৰিলে ৰচনা।” }}'' বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে চুকাফা ৰজাই পৰ্বতৰ পৰা‌ নামি আহোঁতে বাটত পোৱা অসংখ্য স্থানীয় চুতীয়া, মৰাণ, বৰাহী, কছাৰী, ইত্যাদি লোকক নিজৰ লগত লয় আনিছিল। <ref>"Along the way, a number of people were captured. They were either Chutias, Morans or Borahis...given names according to the tasks they performed.", Saikia, Yasmin,''Fragmented Memories'', p.115</ref>‌‌ গতিকে এই ওজাজন তাই লোক আছিল নে বাটত লগ পোৱা থলুৱা মৰাণ, বৰাহী, চুতীয়া বা কছাৰী লোক আছিল, সেই কথা জনা নাযায়। তদুপৰি ইতিহাসৰ পৰা জনা যায় যে ব্ৰাহ্মণ পূজাৰী সকলে ১৭ শতিকাত হে আহোম ৰজা সকলক হিন্দু ৰীতি-নীতিৰ মাজলৈ আনি "ইন্দ্ৰবংশী" বুলি ঘোষণা কৰিছিল। গতিকে এই মালিতা সেই যুগতে ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। দেওধাই অসম বুৰঞ্জী আৰু সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা বুৰঞ্জী অনুসৰি ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৭ ব’হাগৰ দিনা চুতীয়া সেনাপতি গজৰাজ বৰুৱাই আহোম সেনাপতি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক চুতীয়া ৰজাই আশ্ৰয় লৈ থকা ঠাইডোখৰ দেখুৱাই দিছিল। ১৫২৪ চনত সেই দিনা আছিল 'ওজা বিচু'। ইয়াৰ পাছত কিছু অন্য চুতীয়ালোকৰ পৰামৰ্শত ফ্ৰাচেংমুঙে আত্মসমৰ্পণ কৰা চুতীয়া সৈনিকক পৰ্বত বগাই ঘিলাগছত উঠি ঢোল বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত পাহাৰত আশ্ৰয় লৈ থকা চুতীয়া ৰজা আৰু সৈন্যসকলে যুদ্ধত জয় লাভ হʼল বুলি ভাবি বিহু নাচিবলৈ ধৰে আৰু শেষত গাপ লৈ থকা আহোমৰ হাতত পৰাজিত হয়। ====ফাট বিহু আৰু আধুনিক বিহুনাচৰ বিকাশ==== শদিয়াৰ ''হুৰাই ৰঙালী'' পৰম্পৰাৰ এটা ৰূপ ঢকুৱাখনাৰ [[হাৰ্হি দেৱালয়]]তো বৰ্তি আছে, য’ত ব’হাগৰ সপ্তম দিনা এই অনুষ্ঠান পালন কৰা হয়। স্থানীয় পৰম্পৰাত হাৰ্হি দেৱালয়ক ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত শদিয়াৰ পৰা [[কেঁচাইখাতী]]ৰ উপাসনা স্থানান্তৰ কৰাৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Chutia |first=Richa |title=The Chutiyas of Assam: A Socio-Cultural Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2026 |pages=203–207 }}</ref> উপেন ৰাভা হাকাচামেও ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ পৰম্পৰাক শদিয়াৰ পৰা স্থানচ্যুত হৈ শেষত হাৰ্হি অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰা লোকসকলৰ সৈতে জড়িত কৰিছে।<ref name="Hakacham-Faat">{{cite book |last=Hakacham |first=Upen Rabha |title=Origin of Bihu |year=2010 |location=Guwahati }}</ref> ''ফাট'' নামটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে একাধিক লোকব্যাখ্যা আছে। এটা পৰম্পৰাত ''ফাট''ক "বিচ্ছেদ" বা জনগোষ্ঠীৰ ছিন্ন-বিচ্ছিন্ন হৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ অৰ্থত ব্যাখ্যা কৰি শদিয়াৰ পৰা বিহু-পৰম্পৰা ঢকুৱাখনালৈ স্থানান্তৰৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়। আন এটা পৰম্পৰাত বিহু চাবলৈ হোৱা বৃহৎ জনসমাগমৰ ফলত খেলপথাৰত ''ফাট'' বা চিৰা পৰা বুলি কোৱা হয় আৰু তাৰ পৰাই ''ফাট বিহু'' নাম হোৱা বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।<ref>{{cite thesis |last=Mahanta |first=Mamoni |title=Social Rites and Rituals of the Chutiyas in Assam: A Study |degree=PhD |publisher=Gauhati University |year=2018 |pages=161–162 }}</ref> কিছুমান লেখকে ফাট বিহুক আধুনিক বিহুনাচৰ ৰূপ-বিকাশৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। পৰম্পৰাগত বিৱৰণত আহোম ৰজা [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ ৰাজত্বকালত ফাট বিহুৰ শিল্পীসকলক ৰাজকীয় অনুষ্ঠানত নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। ঊনবিংশ শতিকাত এই বিহুৰ ৰূপ ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ আন জনগোষ্ঠীৰ মাজতো বিস্তৃত হৈ মহঘুলী চাপৰিত চুতীয়া, সোণোৱাল, দেউৰী, আহোম, মিচিং আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি উল্লেখ আছে।<ref name="Hakacham-Faat"/> [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] উজনি অসমৰ বিহুৰ প্ৰভাৱ এসময়ত মান দেশৰ লৈকে আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। এই কথা এটি বিহু গীতত উল্লেখ কৰা হয়। ''{{Quote|text=“লাহে লাহে ঐ<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />পূৱে পশ্চিমে উত্তৰে দক্ষিণে<br />বিহু কোনে ঢালে আহে। <br />মান দেশত মানতৰা এযুৰি<br />আছিলে নৰিয়াত পৰি,<br />যেতিয়া শুনিলে বিহুৰে বতৰা<br />আহিলে লাখুটি ধৰি।”}}'' অৰ্থাৎ বিহু উৎসৱ ইমানে আকৰ্ষণীয় আছিল যে বিহুৰ কথা শুনিলে মান দেশৰ ([[ম্যানমাৰ]]) বেমাৰত (নৰিয়াত) পৰি থকা মান (বাৰ্মিজ) বুঢ়া-বুঢ়ীসকলো লাখুটি লৈ বিহু চাবলৈ আহিবলৈ মন কৰিছিল। সেইবাবে বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে গম নোপোৱাকৈ লাহে লাহে বিহু নাচিবলৈ কোৱা হৈছিল। [[চিত্ৰ:Bihu dance performer.jpg|thumb|250px |পশ্চিম বংগৰ কলকাতাত অনুষ্ঠিত ভাৰত সাংস্কৃতিক উৎসৱ ২০২৩ত অসমৰ দুলীয়াজানৰ এগৰাকী বিহু নৃত্য পৰিবেশক।]] ১৬ শতিকাৰ শেষ ভাগত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শংকৰদেৱে]] প্ৰচাৰ কৰা এক‍শৰণ নামধৰ্মৰ সৰ্বব্যাপী প্ৰভাৱ অসমৰ জনসাধাৰণৰ মাজত পৰাৰ লগে লগে, বিহুলৈকো আমূল পৰিৱৰ্তন আহিছিল। আনহাতে বিহুৰ নৃত্যগীতৰ প্ৰভাৱো গুৰুজনা কৃত বৈষ্ণৱ সংস্কৃতিত নপৰাকৈ নাথাকিল। এই সময়তে বিহুৱে এক পূৰ্ণাংগ সামাজিক উৎসৱৰ ৰূপ পায় আৰু [[উজনি অসম|উজনি অসমৰ]] বড়োমূলীয়সকলৰ মাজৰ পৰা অসমৰ বাকী জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত হয়। এই যুগৰ পৰা বিহুনামসমূহত পূৰ্বৰ "গোসাঁনী"ৰ স্থানত 'কৃষ্ণ/ৰাম'ৰ নাম লোৱা আৰম্ভ হ’ল। এই বিষয়ে শঙ্কৰদেৱৰ 'কীৰ্ত্তন উৰেষা বৰ্ণন' আৰু ৰামচৰণ ঠাকুৰে লিখা 'গুৰু চৰিত'ত এনেদৰে লিখা হৈছে। {{Quote|text=উৰেষা বৰ্ণনাত লিখিছে-<br />''"বিষুদিনা বিধিমতে পঞ্চতীৰ্থ কৰি<br /> শুদ্ধ মনে দেখয়ে শুভদ্ৰা ৰাম হৰি <br />সিয়োজনে সমন্ত যজ্ঞৰ ফল পাইৰ<br /> পাতক নিস্তাৰি বিষ্ণুৰ ভুৱনক যাইব। ""}}{{Quote|text=গুৰু চৰিতত লিখিছে-<br />''"এহিবুলি তিনিজনে কৰন্ত কাতৰ<br />শুনি সৰ্বজয় বুলি মাতিলা শঙ্কৰ<br />চৈত্ৰ বিষু সংক্ৰমণে আসিয়া মিলিব<br />সেহিদিনা ৰুক্মিণীৰ মন্দিৰ উঠিব। "''}} [[চিত্ৰ:Bihubihu.jpg|thumb|right|300px|<center>বিহু নাচ<center>]] পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত আহোম স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ|ৰুদ্ৰ সিংহই]] চহা ৰাইজৰ বিহুলৈ পোনপতীয়া ৰজাঘৰীয়া পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়ায়, তেখেতেই গছ তলৰ বিহুক [[ৰংঘৰ|ৰংঘৰৰ]] বাকৰিলৈ আনে, আৰু অংশগ্ৰহণকাৰী বিহুৱাসকলক পুৰস্কাৰ দিয়াৰো ব্যৱস্থা কৰে। অৱশ্যে বহু লেখক, গৱেষকে আকৌ আহোম স্বৰ্গদেউসকলে বিহুৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰা নাছিল বুলিও মন্তব্য কৰে। এই সন্দৰ্ভত পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ ভাষ্য এনেকুৱা: <blockquote>কোনো বুৰঞ্জীত আহোম ৰজাই ৰংঘৰৰ বাকৰিত বিহু চোৱা কথাৰ উল্লেখ নাই। সাতসৰী অসম বুৰঞ্জীৰ মতে, ৰংঘৰৰ ওপৰ মহলাত কোন ক’ত বহিব তাক নিৰ্দিষ্ট কৰা থাকে। সেইমতে ৰজা বহাৰ যিখন ঠাই, তাত যদি এজন মানুহ চকীটো বহে, তেওঁ ৰংঘৰৰ বাকৰিখন তাৰপৰা দেখা নেপায়। দ্বিতীয়তে, যদি ৰজাই তাত বিহু চাইছিল- এজন ৰজাই চাওক বা ধাৰাবাহিক কেইবাজনো ৰজাই চাওক- তেতিয়াহ’লে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিষয়বাব সৃষ্টি হ’লহেতেন। কিন্তু তেনে কোনো শ্ৰেণী আমি নেপাওঁ। 'আহোম ৰজাসকলে বিহুক কেন্দ্ৰ কৰি বিষয়বাব বা ধাৰক–বাহক হিচাপে এটা শ্ৰেণীৰ সৃষ্টি নকৰিলেও তেওঁলোকৰ বিহু প্ৰীতি সৰ্বজন বিদিত।</blockquote> এইজন স্বৰ্গদেৱেই [[হুঁচৰি]] দলৰ আগত মুৰ দোৱাই আশীৰ্বাদ লোৱাৰো পৰম্পৰা আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ আগলৈকে বিহুৱা হুঁচৰি দলে থানৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শেষত থানতে সামৰণি মাৰিছিল। কিন্তু স্বৰ্গদেৱৰ ইচ্ছামতে প্ৰথমতে ৰজা ঘৰলৈ আৰু ক্ৰমে ডা-ডাঙৰীয়াৰ ঘৰলৈ গৈ হুঁচৰি গাই আশীৰ্বাদ দিয়া প্ৰথা প্ৰচলন হয়। এই সকলোবোৰ পৰিঘটনাই বিহুৰ আচাৰ নীতিলৈ আমূল পৰিৱৰ্তন আনে যদিও, বিহুৰ যি আদিম আবেদন তাৰ ওপৰত বিশেষ প্ৰভাৱ নপৰিল।{{cn}} ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে, [[অসম]] ব্ৰিটিছৰ অধীনলৈ যোৱাৰ লগে লগে, অসমৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক সকলো দিশতে যুগান্তকাৰী পৰিৱৰ্তনৰ সূচনা হয়। পশ্চিমীয়া শিক্ষা আৰু ভিক্টোৰিয়ান-ইংৰাজ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱে অসমৰ ৰাইজক নিজৰ থলুৱা কৃষ্টিৰ প্ৰতি উদাসীন কৰি তোলে। সেই সময়ৰ ভালেসংখ্যক উচ্চশিক্ষিত সমাজ সংস্কাৰকলোকে বিহুক "ইতৰ প্ৰাণীৰ নাচ গান" বুলি আখ্যা দি অসমৰ জনজীৱনত বিহুৰ গুৰুত্বক অৱমাননা কৰিবৰো চেষ্টা চলায়। সেই সময়তে, [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]], [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] প্ৰমুখ্যে অসমীয়া ভাষা সাহিত্যৰ চৰ্চা কৰা ব্যক্তিসকলে বিহুৰ সপক্ষে মাত মাতি বিহু বিলুপ্তিৰ গৰাহৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে। তথাপিও বিহুৰ ওপৰত ক্ষতিকৰ প্ৰভাৱ নপৰাকৈ নাথাকিল। গৰিষ্ঠ সংখ্যক শিক্ষিত অসমীয়াই বিহুত হেঁপাহ পলুৱাই আনন্দ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে এক সামাজিকভাৱে পালন কৰিব লগা ৰীতি বুলিহে মানিবলৈ ধৰিলে। এনে সময়তে মঞ্চ বিহু সূচনা হ'ল।{{cn}} ইতিমধ্যে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ মঞ্চ তৈয়াৰ হৈছিল, তাত আন আন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান ৰাইজৰ আগত প্ৰদৰ্শন কৰাৰ ধাৰাও প্ৰচলিত হৈছিল। সেইসময়তে [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] বেতিয়নীত ১৯২৯ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Scholar-throws-light-on-Bihus-origin/articleshow/8172141.cms?referral=PM First stage Bihu organised in Betioni, Golaghat]</ref> ১৯৪১ চনত [[মহেশ্বৰ নেওগ]] আদি ব্যক্তিৰ প্ৰচেষ্টাত শিৱসাগৰত মঞ্চত বিহু প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৫১ চনত [[ৰাধাগোবিন্দ বৰুৱা]] পৃষ্ঠপোষকতাত [[গুৱাহাটী]]ত বিহু সন্মিলনৰ আয়োজন কৰা হয়। তাৰপাছতে মঞ্চ বিহুৱে সমগ্ৰ [[File:বিহু নাচনী.JPG|thumb|বিহু নাচনী]]অসম জুৰি জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। মঞ্চ বিহুত বিহু -প্ৰদৰ্শনতকৈয়ো বিভিন্ন প্ৰতিযোগিতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া যায়, আৰু এই বিহু মূলতঃ দৰ্শকক আমোদ দিবলৈ কৰা হয়। গতিকে এই বিহু বহু নীতি নিৰ্দেশনা আৰু ব্যাকৰণৰ মাজত থাকি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বিহু নৃত্য গীতে এক প্ৰদৰ্শনমূলক কলাৰ ৰূপ লয়। মঞ্চ বিহুৰ জনপ্ৰিয়তাৰ কোবত প্ৰকৃত স্বতঃস্ফূৰ্ত গছ তলৰ বিহু বিলুপ্তপ্ৰায় হৈ পৰে। বৰ্তমান মঞ্চ বিহু আৰু হুঁচৰি গাই ঘৰে ঘৰে আশীৰ্বাদ দিয়া, এই দুই ধৰণৰ বিহুৱেই অসমৰ সকলো প্ৰান্ততে উদযাপন কৰা দেখা যায়। বৰ্তমান বিহু সন্দৰ্ভত আন এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন অহা দেখা গৈছে। দৃশ্য-শ্ৰব্য মাধ্যমৰ মাজেদি প্ৰদৰ্শিত বিহু-সুৰীয়া গীত মাত নতুন প্ৰজন্মৰ মাজত জনপ্ৰিয় হোৱা দেখা গৈছে। অৱশ্যে, এই বিলাক প্ৰকৃত বিহু নাচ বা বিহু নাম নহয়, ই এক প্ৰকাৰ বিহু আৰু আধুনিক গীতৰ সংমিশ্ৰণহে বুলিব পাৰি। এই গীত বিলাকত বিহুৰ থলুৱা সুৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নতুনকৈ সুৰাৰোপণ কৰা হয় আৰু আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিহু গীতৰ উদাহৰণ: <blockquote> ''অতিকৈ চেনেহৰ মুগাৰে মহুৰা, তাতোকৈ চেনেহৰ মাকো'' <br> ''তাতোকৈ চেনেহৰ ব’হাগৰ বিহুটি নাপাতি কেনৈকৈ থাকোঁ। '' </blockquote> <blockquote> ১, আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু চিৰে গৰখীয়াই তৰা; <br> সীতাই কুমাৰে বাদতি মাৰিলে চ'তৰ বাৰে খৰৰপৰা। </blockquote> <blockquote> ২,আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু আমাৰ বিহু কাপোৰ নাই; <br> সমনীয়া সুধিলে কামে কি এবুলি সৰুতে একাজি আই। </blockquote> <ref>[[লীলা গগৈ]], বিহুগীত আৰু বনঘোষা। </ref> এই সমূহক যোজনা বুলি কোৱা হয়। বিহুনাচ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে যোজনা গোৱা হয়। যোজনা বিলাকে অনেক ক্ষেত্ৰত সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক তথ্য প্ৰতীয়মান কৰে। <blockquote>১১, “আজি বিহু বিহু কালি বিহু বিহু <br /> নাহৰ ফুল ফুলিবৰ বতৰ <br /> ফুলপানী ছিগাতে ঢোলৰ মাত শুনিলো <br /> উজুটিত ভাঙি যাওঁ যঁতৰ।” </blockquote><ref>[https://essayinassamese.blogspot.com/2023/03/bihu-essay.html অসমৰ জাতীয় উৎসৱ - বিহুৰ বিষয়ে ৰচনা | Assamese Essay On Bihu]</ref> ==ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু== [[File:Bihu dance হুঁচৰি.jpg|thumb|right|ব'হাগ বিহুত সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে হুঁচৰি গোৱা পৰম্পৰা]] {{মূল|ব'হাগ বিহু}} বসন্তৰ আগমনত উদযাপন কৰা ব'হাগ বিহু বা ৰঙালী বিহু, অসমৰ মূল বিহু উৎসৱ। বসন্তৰ আগমনীত যেতিয়া প্ৰকৃতি নতুন ৰূপৰে জিলিকি উঠে, তেতিয়া চহা ৰাইজে জীৱন উপভোগ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহে। ৰঙালী বিহু যৌৱনৰ উৎসৱ। ডেকা গাভৰুৱে ৰাতি বিহু পাতে, বিহুৰ মাজতে নিজৰ জীৱন সংগী বিচাৰি উলিয়ায়। [[কৃষি]] সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এনেধৰণৰ উৎসৱ চলি আহিছে। যৌৱনৰ লগত খেতি মাটিৰ উৰ্বৰতাৰ সম্বন্ধ আছে বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে। সেয়ে খেতি আৰম্ভ কৰাৰ আগে আগে পালন কৰা ৰঙালী বিহুৰ কৃষিৰ লগত ওতপ্ৰোত সম্বন্ধ আছে। ব'হাগ বা ৰঙালী বিহু, একেৰাহে সাতদিন ধৰি উদযাপন কৰা হয়। চ’তৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বহাগৰ ৬ তাৰিখলৈ সাত দিন ধৰি থাকে। প্ৰত্যেক দিনাৰ বিহুৰে সুকীয়া নাম আছে। ইয়াক সাত বিহু বুলি জনা যায়। চ'তৰ দোমাহীৰ দিনা গৰু বিহুৰে আৰম্ভ হৈ ক্ৰমে, মানুহ বিহু, হাত বিহু, চেনেহী বিহু, মাইকী বিহু, ৰঙালী বিহু আৰু শেষৰ দিনা চেৰা বিহুৰে ব'হাগ বিহু সামৰা হয়। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে তাৰে এটা দিন 'গোসাঁই বিহু বুলিও পালন কৰা যায়। ==কাতি বিহু বা কঙালী বিহু== {{মূল|কাতি বিহু}} আহিন আৰু কাতিৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা [[কাতি বিহু]]। এইসময়ত মানুহৰ আহু ধান শেষ হয়, শালি ধানো চপাবৰ নহয়। সেইবাবে তেতিয়া মানুহৰ খোৱাত টান পৰে। গতিকে এই বিহুক [[কঙালী বিহু]] বোলে। এই বিহুক ঘৰে ঘৰে তুলসীৰ পুলি ৰুই গধূলি তাৰ গুৰিত চাকি জ্বলাই নাম গায়, ঘৰৰ চোতালৰ চাৰিওফালে আৰু খেতিপথাৰত চাকি জ্বলায়। ==মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু== {{মূল|মাঘ বিহু}} খেতি চপোৱাৰ ঠিক পিছতে পুহ আৰু মাঘ মাহৰ দোমাহীত মাঘ বিহু বা ভোগালী বিহু পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ লগে ভাগে খাই আনন্দ কৰাৰ উৎসৱ। পুহ-মাঘৰ সংক্ৰান্তিৰ দিনা ভোগালী বিহু বা মাঘ বিহু এই বিহু তিনিদিন পালন কৰা হয়। পুহত শালি ধান, মাহ, তিল, মগু, আদি শস্য চপাই মানুহে ভঁৰাল ভৰায়। এই সময়ত ধনী-দুখীয়া সকলোৰে ঘৰত দুমুঠি ধান-চাউল খাবলৈ থাকে। সেই বাবে এই বিহুত খোৱা বোৱাৰ ওপৰত বেছি গুৰুত্ব দিয়া হয়। এই বিহুত সান্দহ, চিৰা, নানা তৰহৰ পিঠা-পনা, লাডু, [[আখৈ]], আদি মানুহৰ ঘৰে ঘৰে উপচি পৰে। মাঘ বিহুৰ মূল আকৰ্ষণ হ'ল [[মেজি]] জ্বলোৱা। গাঁৱৰ ডেকা সকলে নৰা-কাটি পুহতে মেজি প্ৰস্তুত কৰে। উৰুকাৰ দিনা তেওঁলোকে লগ লাগি ভোজ ভাত খাই গীত গাই উজাগৰে থাকে। ৰাতি পুওৱাৰ লগে লগে গা-পা ধুই মেজিত জুই লগাই দিয়ে। জুই জ্বলি উঠিলে মন্ত্ৰ মাতি মাহ, মগু, পিঠা, চাউল, ঘিঁউ আদি দি অগ্নিক সেৱা কৰে। মেজি পোৰাৰ শেষত তাৰ ছাঁইৰে সকলোৱে ফোঁট লয়। অৱশ্যে নৰাৰ সুবিধা নথকা ঠাইত কাঠ-বাঁহ আদিৰেই মেজি বনায়। এই বিহুৰ মেজি পোৰা অগ্নি পূজাৰেই নামান্তৰ বুলিব পাৰি। জাতীয় উৎসৱ বিহুৱে অসমীয়া সমাজৰ ঐক্য আৰু মিলা-প্ৰীতিৰ ভাৱ অটুট ৰাখিছে বুলি কোৱা হয়। বিহুৰ সকলো কামেই হয় সমূহীয়াভাৱে, যি মানুহৰ মাজত ঐক্যভাৱ বৃদ্ধি কৰে। <!-- অসমীয়া জাতিৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াটো বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা ঘাত-প্ৰতিঘাত, নিশ্চয়তা-অনিশ্চয়তা, শঙ্কা-সংশয় আদি বাৰেকুৰি উঠা-নমাৰ মাজেৰে বৰ্তি আহি বৰ্তমানৰ ৰূপ পাইছে। বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঠন সম্পৰ্কে বিভিন্নজনে বিভিন্ন ঠাইত বহু মন্তব্য প্ৰকাশ কৰিছে আৰু তেনেবোৰ মন্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিঃসন্দেহে অসমীয়া জাতিটো অষ্ট্ৰিয়, মংগোলীয় আৰু আৰ্যৰ বিভিন্ন গোষ্ঠী আৰু ফৈদৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত জাতিষ্কাৰ হোৱা এটা জাতি হিচাপে পৰিগণিত। আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ পুৰুষাৰ্থ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ অমৃত বাণীৰ প্ৰভাৱত বিভিন্ন গোষ্ঠী ফৈদৰ মাজত যি এক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সমন্বয়ৰ ধাৰা প্ৰবাহিত হৈছিল আৰু ক্ষেত্ৰ বিস্তাৰিত হৈছিল, তাৰ ফলত অসমীয়া জাতিটোৰ গঠন প্ৰক্ৰিয়াই পোখা মেলিছিল। সেই বুলিয়েই আহোম স্বৰ্গদেউ আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱকেই অসমীয়া জাতিটোৰ স্ৰষ্টা বুলিব নোৱাৰি, তেওঁলোকৰ দিনত জাতিটোৱে পোখাহে মেলিছিল, প্ৰকৃততে জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ বীজ বহু বছৰ আগতেই অৰ্থাৎ কৃষি সভ্যতাৰ সৃষ্টিৰ যুগতেই ৰোপিত হৈছিল। অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হ’ল সংস্কৃতি। অসমৰ বুকুৱেদি যুগে যুগে নতুনৰ আগমন হৈছে, নতুন পুৰণি হৈছে আৰু সংস্কৃতিয়ে সমন্বয়ৰ পোহাৰ মেলিছে। বিভিন্ন মানৱগোষ্ঠীৰ বিভিন্ন ফৈদৰ লোকৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সমন্বয়ৰ ফলত বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতি গঢ়ি উঠিছে। বিহুৰ অতীত বা ইতিহাস বুলিলে বহুতে ত্ৰয়োদশ শতিকালৈ আঙুলিয়াই দিয়ে আৰু স্বৰ্গদেউ সকলোকে বিহুৰ জন্মদাতা হিচাপে ক’ব খোজে। নি:সন্দেহে স্বৰ্গদেউ সকলৰ অৱদান স্বীকাৰ কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ দিনতেই বিহুৰ চৰিত্ৰ আৰু নান্দনিক দিশ পৰিবৰ্ধিত হয়। বিহুৰ ক্ষেত্ৰত এইটো দ্বিতীয় পৰিবৰ্ধন প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰথমটো আছিল আৰ্য্য সকলে এই ভূমিখণ্ডত প্ৰতিপত্তি চলোৱাৰ সময়ত। বিহুক অসমীয়া লোক সংস্কৃতিৰ আদি বুলি ক’ব পাৰি। অতীতৰ কৃষি সভ্যতা বা কৃষি ভিত্তিক সভ্যতাই হ’ল বিহুৰ মূল ভেটি আৰু সেই ভেটিৰ ওপৰত থিয় হৈ থাকিহে বিহুৱে অসমীয়াৰ জাতীয় জীৱনৰ অন্যতম এক প্ৰধান কাৰক হিচাপে জাতীয় উৎসৱৰ ৰূপত চিহ্নিত হ’ব পাৰিছে। বিহুৰ অতীত সম্বন্ধে বড়ো সকলৰ বৈছাগু আৰু বিহৌ, ৰাভাসকলৰ বায়খু, দেউৰীসকলৰ বিসু, টাংছা সকলৰ বিহউচি, ডিমাছাসকলৰ বুসু নামৰ কৃষি উৎসৱবোৰৰ কথাহে আমি কব পাৰো। এই বায়খু, বিহৌ, বুসু, বিসু বা বিহুউচি প্ৰত্যেকটোৱেই “বিহু” শব্দটিৰ উৎস হ’ব পাৰে। এই আটাইবোৰই আৰু বহুতবোৰ এনে মংগোলীয় জাতিৰ মানুহৰ বসতি এই অসমতে আছে। যেনে- লালুং, মৰাণ, মিৰি, মিচিমি, চুটীয়া, বৰাহী আদি। মাথোঁ বিভিন্ন সময়ত এই ঠাইত প্ৰবেশ কৰি ভিন্ন ক্ষেত্ৰত বসবাস কৰাৰ ফলত সিহঁতৰ ভাষা কালক্ৰমত সলনি হৈ থাকিল আৰু এইদৰে তেওঁলোকে পালন কৰা কৃষি উৎসৱটিৰ নামটিয়েও পৰিবৰ্তিত ৰূপ লৈ থাকি ভিন ভিন নামেৰে বৰ্ত্তমান পৰিচিত হৈছে আৰু সেই আটাইবোৰ নামৰ মাজৰ পৰাই আৰু এটা নাম “বিহু”ৰ উৎপত্তি হৈছে। বৰ্তমান এই নামেৰেই সমগ্ৰ অসমতে পালিত হৈ আহিছে। বিহুৰ সময়ত যিখিনি নীতি-নিয়ম পালন কৰা হয় সেইবোৰতো বিভিন্ন গোষ্ঠীৰ প্ৰধানত মংগোলীয় পৰম্পৰাকেই পালন কৰি আহিছোঁ। গৰু বিহু, মানুহ বিহু, হুচৰি, শ্ৰদ্বা-ভক্তি জনোৱা, কুশল মংগল কামনা কৰা, বিহুৱান যঁচা, কণী যুঁজঁ, ম’হ যুঁজঁ, কড়ি খেলা, ভেলাঘৰ জ্বলোৱা, পথাৰত চাকি জ্বলোৱা, কঙালী বিহু আদি সকলোবোৰ আচাৰ আমি পৰম্পৰাগত ভাবেই পালন কৰি আহিছোঁ। “লাও খা বেঙেনা খা বছৰে বছৰে বাঢ়ি যা”, এইটো বড়ো নিয়ম, হুচৰি গোৱাটো মৰাণৰ নিয়ম, ব্ৰাহ্মণৰ নিয়ম, কাতিবিহুটো টাইসকলৰ নিয়ম বুলি কোনোদিনেই পালন কৰা নাই। বিহুৰ নামত যিবোৰ আচাৰ অনুষ্ঠান আদি পালন কৰা হয় সেই সকলোবোৰৰে মূল উৎস পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি অহা কিছুমান নিয়ম তাত কোনো জাতিগত বা গোষ্ঠীগত ভেদভাৱ বা সংৰ্কীণতা নাই। কথা হ’ল বিহুৱে অসমীয়া জাতি গঠন প্ৰক্ৰিয়াটোক কেনে ৰকমে গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিব পাৰে। আহোম সকলৰ ৰাজত্বৰ সময়ত তেওঁলোকৰ প্ৰভাৱ নামনিৰ তুলনাত উজনি অসমতহে বেছি আছিল। এই কৃষি উৎসৱটিয়ে আহোম সকলৰ ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰি এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লৈ অসমীয়াৰ জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পৰিগণিত হ’বলৈ ধৰিছিল। কিন্তু নামনি অসমত সেই সময়ত ই তেনে এক পৰিবৰ্দ্ধিত ৰূপ লোৱা নাছিল। সেই কাৰণে আজিও নামনি অসমৰ তুলনাত উজনিৰ বিহুৰ প্ৰকৃতিগত দিশত কিছুমান পৃথক আছে। কিন্তু সামুহিক অৰ্থত সমগ্ৰ অসমতে বিহুৰ চৰিত্ৰ একেটাই। বিহু নাচৰ সময়ত অপৰিহাৰ্য্য বাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ হোৱা ট’কা, গগনা আদি বাদ্যবোৰ বড়োসকলৰ আৰু অন্য সমফৈদীয় গোষ্ঠীৰ অৱদান। বড়োৰ থৰকাই হ’ল ট’কা, গংগনা হ’ল গগনা। তদুপৰি পেম্পাৰ পৰা হোৱা পেঁপা মিছিং সকলৰ অৱদান, এইবোৰৰ লগতে বিহান বা বিহুৱানখনিয়ে আহোমসকলৰ দিনত কৱচ কাপোৰেই মৰ্য্যদা লাভ কৰিছিল। এই বিহুৱান যঁচা প্ৰথাটোও বড়োসকলৰ পৰা অহা বুলিয়েই জনা যায়। মুঠতে অসমীয়া জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বিহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। এটা বৃহত্তৰ জাতি গঠনৰ ক্ষেত্ৰত সাংস্কৃতিক সু-সম্পৰ্ক সবাৰো ওপৰত। আৰু এই সম্পৰ্কৰ বাহিৰে আন একোৱেই জাতিটোৰ গঠনৰ ক্ষেত্ৰত বৰ্ত্তমানৰ সন্ধিক্ষণত ফলপ্ৰসূ হ’ব নোৱাৰে। বিহু পৰম্পৰা অসমীয়াৰ অন্তৰত বস্তু, অসমীয়াৰ হাড়ে হিমুজুৱে সোমাই আছে এই যৰ্থাথতা আৰু সকলো ভেদাভেদ পৰিহাৰ কৰি আনি এই যৰ্থাথতাৰ মৰ্ম উপলদ্ধি কৰিলেহে অসমীয়া এটা জাতি হিচাপে জীয়াই থাকিব। --> ==পৰম্পৰা== বিহু অনুসৰি অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিভিন্ন পৰম্পৰা প্ৰচলিত হৈ আহিছে: <gallery class="center" widths="200" perrow="10"> File:হুঁচৰি বিহু Husori bihu.jpg|<br />বিহু উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে হুঁচৰি গাবলৈ যোৱা বিহুৰ দল। File:Magha Bihu megi 1.jpg|<br />মাঘ বিহুৰ [[মেজি]] জ্বলোৱা পৰম্পৰা। File:গৰু বিহুত বনোৱা চাত.jpg|<br />গৰু বিহুত বনোৱা চাত File:Tradition of Bohag Bihu.jpg|<br />ব'হাগ বিহুত নাহৰৰ পাতত মন্ত্ৰ লিখাৰ পৰম্পৰা File:Bhogali Bihu Delicacies.jpg|<br />বিহুৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা পিঠা-জলপান File:বিহুৰ এশ এবিধ শাক.jpg|<br />বিহুৰ দিনত এশ এবিধ শাক খোৱাৰ পৰম্পৰা File:Woman performing kati bihu rituals.jpg|<br />কাতি বিহুত শস্যৰ পথাৰত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Kaati Bihu.jpg|<br />কাতি বিহুত তুলসীৰ তলত চাকি জ্বলোৱা পৰম্পৰা File:Mukuli bihu dance performance at Guwahati Assam.JPG|<br />ব'হাগ বিহুৰ সময়ত অনুষ্ঠিত মুকলি বিহু File:Group Fishing at the occasion of Magh Bihu.jpg|<br />মাঘ বিহুত সমজুৱাকৈ মাছধৰা পৰম্পৰা File:Bathing cattle in Rongali Bihu.jpg|thumb|ব'হাগ বিহুৰ গৰু বিহুৰ দিনা নৈত গৰুক গা ধুৱাই দিয়াৰ নিয়ম File:Koni-juj.jpg|<br />বিহুৰ দিনত খেলা পৰম্পৰাগত খেল কণী যুঁজ File:Meji burning in Kamrup, Assam.jpg<br />মাঘৰ বিহুত জ্বলোৱা মেজি </gallery> ==লগতে চাওক== * [[বিহুগীত]] * [[বিহু নৃত্য]] * [[বিহুৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]] * [[বিহুৰ খাদ্য]] * [[বিহুৰ সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰ]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons|Category:Bihu|বিহু}} {{Wikiquote}} * [[oldwikisource:বিহু গীত]] (ৱিকি উত্সত বিহুগীতসমূহৰ লিপি সন্নিবিষ্ট কৰা আছে। ) * {{YouTube|id=IbupI6r5SxQ|title=মুকলি বিহু নৃত্য প্ৰতিযোগিতাৰ এটা দৃশ্য}} * {{YouTube|id=AqWF2MxvUow|title=দেউৰী বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * {{YouTube|id=1G1ebEXnOb8|title= মিচিং বিহু নৃত্য প্ৰদৰ্শন}} * অসমীয়া সংস্কৃতিৰ কণিকা- সম্পাদনা-ড॰ নাৰায়ণ দাস, ড॰ পৰমানন্দ ৰাজবংশী- পৃষ্ঠা- ২৪০,২৪১,২৪২ * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit2 Rongali Bihu-the spring festival of Assam]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Sawpon Dowerah * [http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=apr1407\edit3 Rongali Bihu through the ages]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An article by Debendra Prasad Das * [http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html\edit4 Bihu: The lifeline of Assamese culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307192221/http://www.indigenousherald.com/features/25-bihu-the-lifeline-of-assamese-culture.html/edit4 |date=2016-03-07 }} An article by Journalist Md. Sabir Nishat {{অসমৰ উৎসৱ আৰু মেলাসমূহ}} {{অসম}} [[শ্ৰেণী:বিহু|*]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ উৎসৱসমূহ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীক]] aqngqocvbgpmefi06v3dxroyl1gry33 4 5475 629761 629516 2026-08-21T16:48:55Z Lakhinandan herper 51300 /* সমৰ্থন */ 629761 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Village pump pages|প্ৰস্তাৱ|alpha=yes|start=85|ৰাইজৰ চ’ৰাৰ এই পৃষ্ঠাত নতুন ভাব আৰু প্ৰস্তাৱসমূহ আপুনিও যোগ কৰিব পাৰে। <br/>ইয়াৰ বাহিৰে অন্য ৱিকিপিডিয়াৰ নীতি বিষয়ক পৃষ্ঠাসমূহ নৱ-প্ৰস্তাৱিত আৰু প্ৰচলিত নীতি-নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি ''[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ’ৰা (নীতি)|নীতি]]'' বিভাগৰ পৃষ্ঠা ব্যৱহাৰ কৰক।<br/>কোনো নীতি-নিৰ্দেশনাৰ প্ৰয়োগ বা ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কীয় সন্দেহ মৰিষণৰ কাৰণে বিভিন্ন [[:en:Wikipedia:Noticeboards|জাননী ফলক]]সমূহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। যদি আপোনাৰ কাৰিকৰী জ্ঞান আছে তেন্তে উপযুক্তভাৱে অৱদান/আলোচনা/সহায় আগবঢ়াওক।<br/> সততে উদয় হোৱা প্ৰশ্নসমূহৰ এখন সূচী '''[[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত হোৱা প্ৰশ্নসমূহ|এই FAQ পৃষ্ঠাত]]''' (FAQ: '''F'''requently '''A'''sked '''Q'''uestions) আছে, অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰথমে তাত চাই লয় যেন। |WP:VPP}} {{cent}} __TOC__ <span id="below_toc"></span> </noinclude> {{archive box| [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/0|সবাতোকৈ পুৰণি]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br /> [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]] }} ==ৱিকি-জন্মদিন, ২০২৬ উদ্‌যাপন== সন্মানীয় সদস্যসকল, আমি জানো যে, অহা ১৫ জানুৱাৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫বছৰীয়া জন্মদিন। বিগত ২৪ বছৰ ধৰি ৱিকিপিডিয়াই আমাক এখন গোলকীয় গাঁৱৰ অনুভৱ আনি দিছে। ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ ব্যক্তিগতভাৱে মই তৃপ্ত। সেয়ে, উক্ত শুভ দিনটোত মই '''২৫টা পৃষ্ঠা''' সৃষ্টিৰে উদ্‌যাপন কৰিম বুলি থিৰাং কৰিছোঁ। ১৪ জানুৱাৰীৰ ৰাতি ১২ বজাৰ পিছৰপৰা ১৫ জানুৱাৰী ৰাতি ১২ বজালৈ মোৰ এই উদ্‌যাপন চলিব। সন্মানীয় সদস্যসকলৰ কোনোবাই যদি সহযোগ কৰে ইয়াতেই সংযুক্ত হৈ কিবা সংকল্প ল’ব পাৰে বা মোৰ দৰে আপোনালোকেও নিজা নিজা সংকল্প লৈ একোটা পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰি ৱিকি-জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিব পাৰে। আহক আমি সকলোৱে মিলি গৌৰৱেৰে মুক্ত জ্ঞানৰ এই যাত্ৰাক উদ্‌যাপন কৰোঁ। -[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 18:06, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== * যিমানটা পাৰোঁ নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:36, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) *:অশেষ ধন্যবাদ। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 17:14, 13 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সামৰণি=== ৱিকিপিডিয়াৰ জন্মদিন উপলক্ষ্য্যে তলৰ লিংকটোত দিয়া পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হ’ল। *https://w.wiki/HUBc ==সতীৰ্থ-মিলন== সন্মানীয় সতীৰ্থ, অহা ইং ৩১ জানুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত দিনৰ ১১:০০ বজাৰপৰা ০১:০০ বজাৰ ভিতৰত সম্ভৱপৰ সকলোৱে মুখা-মুখি হোৱাৰ মানস কৰিছোঁ। সকলোৰে উপস্থিতিয়ে আমাৰ মনৰ উদ্যম বৃদ্ধি কৰিব বুলি ভবা হৈছে। যাতায়াত আৰু অন্যান্য খৰচ নিজৰ। সহমত হ’লে তলত সন্মতি দি ৱিকি-স্ৱাক্ষৰ কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 14:35, 23 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সহমত=== * একো অসুবিধা নহ'লে থাকিম। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:24, 25 January 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 08:55, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===উপস্থিতিৰ স্বাক্ষৰ=== [[File:Wiki-Adda (cropped).jpg|thumb|সতীৰ্থ মিলন- ৱিকি সদস্যৰ মুখা-মুখি অনুষ্ঠান]] *[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:21, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:33, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) * [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 13:35, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) *[[সদস্য:পাপৰি বৰা|পাপৰি বৰা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাপৰি বৰা|বাৰ্তা]]) 13:49, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬== ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা আৰম্ভ হ'ব [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন-২০২৬]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতা। এই প্ৰতিযোগিতাখনৰ এগৰাকী স্থানীয় আয়োজক হিচাপে মই প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিচাৰকৰ দায়িত্ব পালন কৰিবলৈ সদস্য [[User:JonaliB|জোনালী বৰুৱা]], [[User:Pranamikaadhikary|প্ৰণামিকা অধিকাৰী]] আৰু [[User:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]] অনুৰোধ জনাইছোঁ। লগতে সদস্যসকলক এই প্ৰতিযোগিতাখনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছোঁ। অংশগ্ৰহণৰ বাবে ইয়াত [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|ক্লিক কৰক]]। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 11:07, 31 January 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মতামত=== প্ৰস্তাৱটো মই দেখাই নাছিলোঁ। সদস্যসকলৰ আপত্তি নাথাকিলে দায়িত্ব পালন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:11, 1 February 2026 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে খৰধৰকৈ লিখাৰ বাবে কোনো কোনো প্ৰবন্ধত কিছু খুঁটি-নাটি ৰৈ যায়, এই খুঁটি-নাটি সমূহ নাইকিয়া কৰি ইতিমধ্যে লেখা প্ৰবন্ধসমূহ উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ফেজ-২ অনুষ্ঠিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই সম্পাদনা মেলাত নতুন প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা নহয়, ইতিমধ্যে ৱিকিত থকা এছীয় বিষয়ক প্ৰবন্ধসমূহ বিচাৰি উলিয়াই সেইসমূহ সংশোধন আৰু পৰিৱৰ্ধন কৰা হ'ব। এপ্ৰিল মাহৰ ১৫ তাৰিখৰপৰা মে' মাহৰ ১ তাৰিখলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব লগা ১৫ দিনীয়া এই সংশোধনী মেলাৰ বাবে মই আয়োজক ৰূপে [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ৰ বিজয়ী [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] আৰু [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ আৰু আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিলোঁ। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক অৱদান অনুসৰি একোটিকৈ '''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''' টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। সমান্তৰালকৈ যোৰহাটত এখন অফলাইন কৰ্মশালাৰ আয়োজন কৰা হৈছে। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== # [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:28, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 08:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:40, 13 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== ==চন্দন চিৰিং ফুকন সোঁৱৰণী উদ্ধৃতি সংযোগ মেলা== *https://w.wiki/KNRd সন্মানীয় সদস্যসকল, অহা ২৭ এপ্ৰিল, '''চন্দন বিয়োগ'''ৰ দিনটোৰ সৈতে সংগতি ৰাখি এটা প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি লিংকত গৈ মতামত দিব বুলি আশা কৰিলোঁ।[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 13:43, 26 March 2026 (ইউ.টি.চি.) == বড়ো ভাষা আৰু সংস্কৃতি দৃশ্যমানতা প্ৰকল্প == আমি অসমৰ জনগণে ইয়াৰ সকলো জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মাজত এক ভাতৃত্ববোধ আৰু সৌহাৰ্দ্যৰে বসবাস কৰি গৌৰৱ অনুভৱ কৰি আহিছোঁ। বড়ো জনগোষ্ঠী ইয়াৰ ভিতৰত আমাৰ অন্যতম গৌৰৱৰ উৎস, আৰু তেওঁলোকৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে আমি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ। সাম্প্ৰতিক সময়ত বড়ো সমাজে ৱিকিমিডিয়া প্লেটফৰ্মসমূহত নিজৰ দৃশ্যমানতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি আছে। দক্ষিণ এছিয়াৰ অংশীদাৰিত্ব ব্যৱস্থাপক, Wikimedia Foundationৰ প্ৰবীণ দাসৰ সৈতে এক দীঘলীয়া আলোচনা আৰু তেখেতৰ পৰামৰ্শৰ পাছত, মই "Bodo Language & Culture Visibility Project" নামৰ এটা প্ৰকল্প পৰিচালনাৰ পৰিকল্পনা কৰিছোঁ। অসমীয়া ৱিকিসমাজৰ এজন সদস্য হিচাপে, এই পৰিকল্পনাটোৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন, পৰামৰ্শ আৰু মূল্যৱান মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 13:31, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 13:34, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 13:39, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:হানিফ আলী|হানিফ আলী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:হানিফ আলী|বাৰ্তা]]) 14:51, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rakesh Modak|Rakesh Modak]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rakesh Modak|বাৰ্তা]]) 16:28, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} কৰিছোঁ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 17:05, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:চন্দ্ৰিমা ৰাভা|চন্দ্ৰিমা ৰাভা]] ([[সদস্য বাৰ্তা: চন্দ্ৰিমা ৰাভা|বাৰ্তা]]) 22:47, 29 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 12:21, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{Support}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 13:00, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.) * {{support}}[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:15, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== ==পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়া== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাওঁ যে [[:meta:Wikimedia as a curriculum subject at Nagaon University|নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পাঠ্যক্ৰমত ৱিকিপিডিয়াৰ অন্তৰ্ভূক্তি]]ৰ প্ৰস্তাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ পৰা পোৱা গৈছে৷ এই সংক্ৰান্তত আলোচনা কৰিবলৈ জৰুৰীভাৱে আমি মিলিত হোৱাৰ প্ৰয়োজন৷ সেয়ে আজি নিশা ৯ বজাৰ পৰা আধাঘণ্টামানৰ এখনি গুগল মিটৰ আয়োজন কৰা হৈছে৷ আশাকৰোঁ সৰহসংখ্যক সদস্যই আলোচনাটিত সহযোগ কৰিব৷ -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:10, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.) মিটিঙৰ লিংক- [https://calendar.app.google/1A5Sve84Jc3Psxv26 meet.google.com/1A5Sve84Jc3Psxv26] ====উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ==== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 05:54, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ===পাঠ্যক্ৰম সম্বন্ধীয় বিশেষ সভা=== সন্মানীয় সদস্যসকলৰ জ্ঞাতাৰ্থে জনাব খোজোঁ যে, যোৱা ১১ মে, ২০২৬ তাৰিখৰ নিশা ৯ বজাত এখন বিশেষ জৰুৰী সভা আহ্বান কৰা হৈছিল আৰু তাত ভালেকেইগৰাকীমান সদস্যৰ উপস্থিতিত নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ে “ৱিকিমিডিয়া’’ক এক পাঠ্য বিষয় হিচাপে অন্তৰ্ভূক্ত কৰিবলৈ কৰা ইচ্ছাৰ ওপৰত আলোচনা কৰা হৈছিল। সভাত নীতেশ গীলকো আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁ উপস্থিত থাকি বিষয়টোত আগবঢ়াত উৎসাহিত কৰিছিল। সেইমৰ্মে, আমি নগাঁও বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে কথা-বতৰা কিছু আগুৱাই নিয়া হৈছে। এইটো বিষয়কে পুনৰ আলোচনা কৰিবলৈ অহা '''৩১ মে’ ২০২৬ তাৰিখৰ সন্ধিয়া ৮ বজাৰ পৰা ৯ বজালৈ এখনি গুগল মিট'''ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। সন্মানীয় সকলো সদস্যই এই সভাখনত উপস্থিত থাকি নিজ নিজ মতামত ব্যক্ত কৰিব বুলি আশা কৰিলোঁ। সভাৰ লিংক পৰৱৰ্তী সময়ত দিয়া হ’ব।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:05, 29 May 2026 (ইউ.টি.চি.) * সভাৰ লিংক: https://meet.google.com/gna-wprg-hsh ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 16:20, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:21, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 18:17, 31 May 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:42, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) ==বেটুপাতৰ নতুন শিতান== {{আলোচনা সমাপ্ত}} অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বেটুপাতত “নিৰ্বাচিত মিডিয়া” নামৰ এটা নতুন শিতান সংযোগ কৰিব বিচৰা হৈছে৷ তাৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আশা কৰিলোঁ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 14:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}-[[সদস্য:Rajdweep nlb|Rajdweep nlb]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rajdweep nlb|বাৰ্তা]]) 15:05, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 15:28, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:45, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 16:04, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:BabulB|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:BabulB|বাৰ্তা]]) 16:15, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}} [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:23, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}-[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 16:43, 23 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 04:11, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{সমৰ্থন}}- [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:39, 24 May 2026 (ইউ.টি.চি.) ====মতামত==== * সৰ্বসন্মতিমৰ্মে সংযোগ কৰা হ’ল৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 16:22, 1 June 2026 (ইউ.টি.চি.) </div> == ৱিকিডাটাত অসমীয়া বিৱৰণ যোগ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ == সকলোকে নমস্কাৰ,<br/>মই ৱিকিডাটাত ইংৰাজীৰপৰা বিৱৰণ অনুবাদ কৰিবলৈ এটা পাইথন স্ক্ৰিপ্ট প্ৰস্তুত কৰিছোঁ। ইয়াৰ সহায়ত মই ইতিমধ্যে ৱিকিডাটাত ৩০ লাখতকৈ অধিক বঙালী বিৱৰণ অনুবাদ কৰিছোঁ। সেইবোৰ প্ৰায় নিৰ্ভুল আছিল। ইয়াৰ উপৰি, পৰীক্ষামূলকভাৱে মই কিছুমান অসমীয়া বিৱৰণো যোগ কৰিছোঁ, যাৰ সংখ্যা ইতিমধ্যে কেইবা হাজাৰ অতিক্ৰম কৰিছে।<br/>বাংলাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা সম্পূৰ্ণ অভিধানখন মই Gemini AI-ৰ সহায়ত অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছোঁ। [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই অভিধানখন]] ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে ইয়াত কোনো ভুল বা ত্ৰুটি আছে নেকি, সেয়া মই পৰীক্ষা কৰিব বিচাৰোঁ। এই বিষয়ত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰামৰ্শ আৰু মতামত আন্তৰিকতাৰে আশা কৰিছোঁ।<br/>সেয়ে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ সকলোলৈ অনুৰোধ, অনুগ্ৰহ কৰি '''[[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|এই লিংকত]]''' গৈ [[সদস্য:MS Sakib/অসমীয়া বিৱৰণ|অভিধানখন]] পৰীক্ষা কৰি চাওক। যদি কোনো ভুল চকুত পৰে, তেন্তে আপোনালোকে নিজেই সেয়া সংশোধন কৰি দিব পাৰে অথবা মোক জনাব পাৰে।<br/>ধন্যবাদ। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 01:21, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :নমস্কাৰ MS SAKIB, আপোনাৰ সজ প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল’লোঁ। সামান্য এটা অংশ চকু ফুৰালোঁ। শব্দবোৰ বাংলাসুৰীয়া হ’লে ই অসমীয়া ভাষাৰ ক্ষতি কৰিব। বিশেষভাৱে “ৱ’’ আৰু “ৰ’’-ৰ যথোচিত ব্যৱহাৰ হ’ব লাগিব। সময় হাতত লৈ আমি চকু ফুৰাম। আশাকৰোঁ আমাৰ লগত সহযোগ কৰিব। [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 15:51, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ::@[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] আপোনাক বহুত ধন্যবাদ। ::হয়, মোৰো সেইটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ চিন্তা যে অনুবাদবোৰ যেন বাংলা-সুলভ নহয়। সেইবাবেই মই অসমীয়া ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ সহায় বিচাৰিছোঁ। আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু সহযোগিতা পালে মই বৰ আনন্দিত হ'ম। ::আৰু এটা কথা উল্লেখ কৰিব বিচাৰোঁ। মোৰ বিৱৰণ অনুবাদৰ স্ক্ৰিপ্টটো সম্পূৰ্ণৰূপে dictionary-based। অৰ্থাৎ, ইংৰাজীত কোনো নিৰ্দিষ্ট শব্দ থাকিলে অভিধানত তাৰ বিপৰীতে থকা অসমীয়া শব্দটোৱেই ব্যৱহাৰ হ'ব; ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ অহাৰ সুযোগ নাই। ::সেয়ে যদি অভিধানত কোনো ভুল অনুবাদ থাকি যায়, তেন্তে আন এটা Correction স্ক্ৰিপ্টৰ সহায়ত সেই নিৰ্দিষ্ট ইংৰাজী শব্দৰ বিপৰীতে থকা সকলো ভুল অনুবাদ বিচাৰি সঠিক শব্দেৰে সহজেই সলনি কৰিব পাৰি। বাংলাতো আৰম্ভণিতে এনে কিছুমান ভুল হৈছিল। পিছত মই সেই Correction স্ক্ৰিপ্ট চলাই শব্দাৰ্থগত ভুলসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সংশোধন কৰিছিলোঁ। ::গতিকে এতিয়া বা ভৱিষ্যতে যদি কোনো ৱিকিডাটা আইটেমৰ বিৱৰণত ভুল অসমীয়া অনুবাদ আপোনালোকে লক্ষ্য কৰে, অনুগ্ৰহ কৰি মোক জনাব। মই মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ভিতৰতে স্ক্ৰিপ্ট চলাই সেই ভুল শব্দসমূহ সকলো ঠাইতে সঠিক শব্দেৰে সলনি কৰিব পাৰিম। ≈ <b style="border:2px solid#103; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#1E816F; color:#fff">&nbsp; MS Sakib&nbsp; </b>]] [[User talk:MS Sakib|📩]] <b>·</b>[[Special:Contributions/MS Sakib|📝]]</b> 23:33, 2 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==গুৱাহাটীত ৱিকিমিডিয়াৰ যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ কৰ্মশালা== ইয়াৰ দ্বাৰা সন্মানীয় সদস্যসকলক জনাব খোজোঁ যে, অহা ১১ জুলাই শনিবাৰে দিনৰ ১০:৩০ বজাৰ পৰা ০১:৩০ বজালৈ গুৱাহাটীস্থিত স্বেচ্ছাসেৱী সংগঠন '''সৃষ্টি-এক ৰূপান্তৰৰ যাত্ৰা'''ৰ উদ্যোগত আৰু '''বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ'''ৰ সহযোগত অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ এক চমু পৰিচয় আৰু যিকোনো এটা প্ৰকল্পৰ সম্পাদনা কৌশল প্ৰদানৰ কাম হাতত লোৱা হৈছে। উক্ত কাৰ্যত আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা কামনা কৰাৰ লগতে গুৱাহাটীস্থিত সদস্যসকলৰ কায়িক উপস্থিতি কামনা কৰা হ’ল। যাতায়াতৰ বাবে কোনো ব্যয় বহন কৰা নহয়।-[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 05:32, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== *{{support}}- --[[সদস্য:JonaliB|JonaliB]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JonaliB|বাৰ্তা]]) 15:06, 3 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}- [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 17:18, 6 July 2026 (ইউ.টি.চি.) *{{support}}-[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|Rumi Borah~aswiki]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah~aswiki|বাৰ্তা]]) 08:35, 8 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ===বিৰোধ=== ===মতামত=== সতীৰ্থসকলৰ কোন কোন উক্ত অনুষ্ঠানত উপস্থিত থাকিব পাৰিব, জনালে আয়োজকসকলৰ সুবিধা হয় বুলি জনাইছে৷ সেয়ে অনুগ্ৰহ কৰি উপস্থিতি নিশ্চিত কৰিব৷[[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 04:56, 7 July 2026 (ইউ.টি.চি.) '''ঠিকনা''' *বৃহত্তৰ ৰুক্মিণীনগৰ সামাজিক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ *স্থান: ৰুক্মিনী নগৰ প্ৰেক্ষাগৃহ *পথ: ৰঙ্গমঞ্চ পথ *লেণ্ডমাৰ্ক: হোটেল ৰয়েল দি কাচা ৰ ওচৰত *হাউচিং বাছ ষ্টপ ===কাৰ্যসূচী=== ১১/৭/২০২৬ শনিবাৰ *১০:৩০ বজাত- অনুষ্ঠানৰ আৰম্ভণি আৰু আদৰণি -পূৰবী চৌধুৰী *১০:৪৫ বজাত- পৰিচয় পৰ্ব (দুয়োফালৰ) *১১:০০ বজাত- ৱিকিমিডিয়াৰ চমু পৰিচয় -প্ৰণামিকা অধিকাৰী, জোনালী বৰুৱা *১১:১৫ বজাত- চাহ-বিৰতি *১১:৩০ বজাত- ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰশিক্ষণ -সমল ব্যক্তি: উপস্থিত ৱিকিমিডিয়ান *০১:৩০ বজাত- সামৰণি ===উপস্থিত সদস্যৰ স্বাক্ষৰ=== #[[সদস্য:Minati handique|Minati handique]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Minati handique|বাৰ্তা]]) 07:23, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:পাৰুল বৰুৱা|পাৰুল বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:পাৰুল বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:অপূৰ্ব কুমাৰ শৰ্মা|বাৰ্তা]]) 07:25, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranita Gogoi|Pranita Gogoi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranita Gogoi|বাৰ্তা]]) 07:26, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Bhaswati.Deka.Borah|Bhaswati.Deka.Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Bhaswati.Deka.Borah|বাৰ্তা]]) 07:29, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Anju saikia|Anju saikia]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anju saikia|বাৰ্তা]]) 07:32, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:মানসী দাস|মানসী দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:মানসী দাস|বাৰ্তা]]) 07:33, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Sunami K Dutta|Sunami K Dutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Sunami K Dutta|বাৰ্তা]]) 07:34, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 11:15, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Pranamikaadhikary|Pranamikaadhikary]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Pranamikaadhikary|বাৰ্তা]]) 16:31, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) # [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:21, 11 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, কেৰালা ৱিকি কনফাৰেঞ্চৰ লগত সংগতি ৰাখি মালয়ালম ৱিকিমিডিয়া সমাজে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক ৱিকিমিডিয়াৰ মাধ্যমেৰে তুলি ধৰাৰ উদ্দেশ্যে [[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ,২০২৬]] আৰম্ভ কৰিছে। সক্ৰিয় মালয়ালম ৱিকিমিডিয়ান অতুল আৰ টিৰ অনুৰোধমৰ্মে এই অনলাইন এডিটাথনটোত সহযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে আমি অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াতো এটা প্ৰকল্প পৃষ্ঠা সাজি সাধ্য অনুসৰি সহযোগ আগবঢ়োৱাৰ সংকল্প কৰিছোঁ আৰু এডিটাথনটি পৰিচালনা কৰি সফলতাৰে আগুৱাই নিবলৈ [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুৱা বৰুৱা]], [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]], [[সদস্য:Jyoti Chiring|জ্যোতি চিৰিং]] নাম প্ৰস্তাৱ কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ এই এডিটাথনটিত সকলোৱে আন্তৰিকতাৰে ভাগ ল'ব আৰু এই সমন্বয়ে ভৱিষ্যত সময়ত দুইখন সমাজৰ মাজত সম্প্ৰীতিৰ এটি মাইলৰ খুঁটি স্থাপন কৰিব। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 07:52, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 09:13, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} জনালোঁ। লগতে পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া বাবে অশেষ ধন্যবাদ। —[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|Duhita Ragini Kalita]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Duhita Ragini Kalita|বাৰ্তা]]) 09:23, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}}.[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 11:05, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) :*{{support}} [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 23:58, 25 July 2026 (ইউ.টি.চি.) ==চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা, ২০২৬== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, চীনা ৱিকি সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকক ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ মানসেৰে ৱিকিমিডিয়াত অহা ১৫ আগষ্টৰপৰা ১৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰিছে। এই বিষয় অৱগত কৰি তেওঁলোকে আগবঢ়োৱা সহ-আয়োজকৰ প্ৰস্তাৱ সমৰ্থন কৰি আমি, [[:m:JyotiPN|JyotiPN]] আৰু [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱাই]] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত অহা ২৫ আগষ্টৰপৰা ২৫ অক্টোবৰলৈ [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] আয়োজন কৰাৰ মানস কৰিছোঁ। আশাকৰোঁ আপোনালোকে চীনা-অসমীয়া ভাতৃত্ববোধক আন্তৰিকতাৰে আঁকোৱালি ল'ব আৰু এই মেলালৈ আপোনালোকৰ পৰামৰ্শ আৰু অৱদান আগবঢ়াব। [[:m:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] এই মেলাৰ আয়োজক হৈ থাকিব। তেওঁৰ লগতে ইচ্ছুক কোনো এগৰাকীক আয়োজক ৰূপে নিজৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:54, 14 August 2026 (ইউ.টি.চি.) <br />সমন্বয়ক, [[:m:Chinese Cultural Heritage Edit-a-thon 2026|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]] ==Wiki Loves Birds - Assam Chapter== প্ৰিয় সতীৰ্থসকল, যোৱা বছৰ আমি অসমৰ চৰাইখিনি ডকুমেণ্টেচন কৰাৰ মানসেৰে [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ্‌ - আসাম চেপ্টাৰ] শীৰ্ষক এক কেম্পেইনেৰে মালয়াময়াম ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ ''ৱিকি লাভচ্‌ ৱাৰ্ডচ, ইণ্ডিয়া, ২০২৫'' কেম্পেইনত সহযোগ কৰিছিলোঁ আৰু ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহত সোৱণশিৰি গ্ৰাছলেণ্ড, দুলুং হাইড আৰু মাগুৰী বিলত তিনিটা ''ৱাৰ্ড ৱাক'' কৰি অসমৰপৰা প্ৰায় ৫০ বিধ চৰাইৰ ফটো যোগ দিছিলোঁ। ৰিপৰ্ট : [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Birds_-_Assam_Chapter/BirdWalks#Participants_and_Gadgets Wiki Loves Birds - Assam Chapter/BirdWalks] এই বছৰো ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ সহযোগত আমি এই প্ৰকল্পটো আগবঢ়াই লৈ যোৱাৰ মানস কৰিছোঁ আৰু ইয়াৰ বাবে আপোনালোকৰ সমৰ্থন আৰু সহযোগিতা আশা কৰিছোঁ। বিনয়েৰে, [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:46, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===সমৰ্থন=== #[[সদস্য:AjayDas|AjayDas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AjayDas|বাৰ্তা]]) 09:05, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - [[সদস্য:Rishiraj Dutta01|Rishiraj Dutta01]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rishiraj Dutta01|বাৰ্তা]]) 09:06, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 09:27, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} -[[সদস্য:Firozhussain|Firozhussain]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Firozhussain|বাৰ্তা]]) 12:24, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:33, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 12:37, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #[[সদস্য: Sameer Kalita14|Sameer Kalita14]] ([[সদস্য বাৰ্তা: Sameer Kalita14|বাৰ্তা]]) 19:35, 20 August 2026 (ইউ.টি.চি.) #{{Support}} [[সদস্য:Lakhinandan herper|Lakhinandan herper]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Lakhinandan herper|বাৰ্তা]]) 16:48, 21 August 2026 (ইউ.টি.চি.) ===মন্তব্য=== 4vatn6jcjht8wy2isd7g1o4kgs2zp74 0 7477 629700 570419 2026-08-21T13:53:46Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629700 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | colour = #DEDEE9 | name = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ | series = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ | image = Sherlock Holmes Portrait Paget.jpg | caption = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছৰ অংকিত ছবি, ১৯০৪ চন, শিল্পী: [[ছিড্‌নি পেজেট]] | first = ''এ ষ্টাডি ইন স্কাৰলেট'' | creator = [[আৰ্থাৰ কোনান ডয়েল]] | portrayer = | alias = | gender = পুৰুষ | occupation = পৰামৰ্শদাতা ডিটেক্টিভ | title = | family = [[মাইক্ৰফ্‌ট হ'ম্‌ছ]] (ভাতৃ) | spouse = | children = | relatives = | nationality = ইংৰাজ }} '''শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ''' ({{Lang-en|Sherlock Holmes}}) এটা কাল্পনিক ডিটেকটিভ চৰিত্ৰ। স্ৰষ্টা আছিল স্কটদেশীয় সাহিত্যিক ছাৰ [[আৰ্থাৰ কোনান ডয়েল]]। লণ্ডন নিবাসী শ্বাৰ্লক হোম্‌ছ প্ৰখ্যাত যুক্তিবাদী বিশ্লেষণত, ছদ্মবেশ ধাৰণত আৰু বিধি-বিজ্ঞানৰ নিয়ম অনুসৰি তদন্ত কৰি জটিল ৰহস্য সমাধানত সিদ্ধহস্ত। শ্বাৰ্লক হোম্‌ছৰ আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল ১৮৮৭ চনত উপন্যাস 'এ ষ্টাডি ইন স্কাৰলেট'ৰ যোগেদি। ছাৰ্লক হোম্‌ছ চৰিত্ৰটো সৰ্বমুঠ ছাপন্নটা গল্প আৰু চাৰিখন উপন্যাসৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ আছিল। প্ৰথম গল্পলানিৰ প্ৰকাশৰ পাছতেই 'ছাৰ্লক হোম্‌ছ' বিপুলভাৱে জনপ্ৰিয় হয়। গল্পলানি মূলত: প্ৰকাশ হৈছিল 'ষ্ট্ৰাণ্ড' আলোচনীত। ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ হৈছিল 'বীটনছ ক্ৰিষ্টমাছ এনুৱেল' আলোচনীত। গল্পৰ ঘটনাৱলীৰ সময় ১৮৮০ চনৰপৰা ১৯১৪ চনলৈ বিস্তৃত। ছাৰ্লক হোম্‌ছ গল্প আৰু উপন্যাস সমূহৰ কঠকৰ চৰিত্ৰ আছিল ডা. ৱাটছন। ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ অন্তৰংগ বন্ধু। প্ৰথম উপন্যাসৰ সময়তে দুয়োৰে প্ৰথম সাক্ষাৎ হৈছিল। অৱশ্যে দুটা গল্পত ছাৰ্লক হোম্‌ছে নিজেই কথকৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। আনহাতে আন দুটা গল্প লিখা হৈছিল তৃতীয় পুৰুষত। == ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ চৰিত্ৰৰ অনুপ্ৰেৰণা == ডয়েল চাহেবে কৈ যোৱা মতে ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ বাবে তেখেতে অনুপ্ৰেৰণা হিচাপে লৈছিল তেখেতৰ এটা সময়ৰ শিক্ষক জোছেফ বেলক। জোছেফ বেলৰ সৰু সৰু চিহ্ন লক্ষ্য কৰি ডাঙৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱাৰ ক্ষমতা আছিল।<ref>{{cite book |last=Lycett |first=Andrew |title=The Man Who Created Sherlock Holmes: The Life and Times of Sir Arthur Conan Doyle |publisher=Free Press |year=2007 |isbn=978-0-7432-7523-1 |pages=53–54, 190}}</ref> ছাৰ হেনৰি লিটলজনকো ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ চৰিত্ৰৰ অনুপ্ৰেৰণা বুলি কোৱা হয়। এখেতে বিধি-বিজ্ঞান বিষয়ৰ অভিবক্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। চিকিৎসা বিষয়ক জ্ঞানৰদ্বাৰা অপৰাধ অনুসন্ধানত এখেতে আগভাগ লৈছিল।<ref>{{cite book |last=Doyle |first=A. Conan |title=The Boys' Sherlock Holmes, New & Enlarged Edition |publisher=Harper & Row |year=1961 |page=88}}</ref> == জীৱন বৃত্তান্ত == [[চিত্ৰ:ArthurConanDoyle AStudyInScarlet annual.jpg|thumb|right|শাৰ্লক হোমসেৰ প্ৰথম আবিৰ্ভাব, ১৮৮৭]] সম্পূৰ্ণ নাম '''উইলিয়াম ছাৰ্লক স্কট হোমছ'''। ছাৰ্লক হোমছৰ জন্ম [[১৮৫৪]] খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৬ জানুৱাৰী্ত শুকুৰবাৰে আবেলি বেলাত। দেউতাক চাইগাৰ হোমছ আৰু মাক ভায়োলেট ছেৰিন ফোৰ্ড। দেউতাকৰ যদিও ইচ্ছা আছিল ছাৰ্লক ডাঙৰ হৈ ইঞ্জিনিয়াৰ হ’ব, কিন্তু ছাৰ্লক হ’লগৈ বিশ্বৰ একমাত্ৰ কনচাল্টিং [[ৰহস্যসন্ধানী]]। তেখেতৰ সঙ্গী, যোগ্য সহকাৰী বন্ধুবৰ লেখক [[ডাক্তৰ ওৱাটচনে]] ৰহস্য উদঘাটনৰ চেষ্টা কৰিছে কি কাৰণেনো তেওঁ এই পেশালৈ আহিল। কিন্তু বাৰে বাৰে ব্যৰ্থ হৈছে তেওঁ। পাছত অৱশ্যে এদিন ছাৰ্লকে নিজ মুখেৰেই কৈছে সেইকথা।<ref name="SH">{{cite book |author=আনওয়াৰুল কবীৰ বুলু |title=ছাৰ্লক হোম্‌ছ ৰচনাসমগ্ৰ |format=প্ৰিণ্ট |accessdate=৩১ |accessyear=২০১০ |accessmonth=মে |edition=ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২ |series=ছাৰ্লক হোম্‌ছ |publisher=মনন প্ৰকাশ |location=ঢাকা |language=বঙালী |isbn=984-8332-00-6 |pages=656}}</ref> ল’ৰালিকালৰ পৰাই ছাৰ্লকে শিকি গৈ আছিল কি দৰে দুচকুৰ ক্ষমতাৰেই চকুৰে দেখা বস্তুসমূহৰ খুঁটিনাটি ধৰা পেলাব পাৰি। ১৮ বছৰ বয়সত যেতিয়া তেওঁ অক্সফোৰ্ড কলেজৰ আণ্ডাৰ গ্ৰেজুয়েটৰ ছাত্ৰ, তেতিয়া তেওঁ বন্ধুবান্ধবহীন। চেহেৰা সিমান সুন্দৰ নহ'লেও তেখেতৰ ফালে নোচোৱাকৈ থাকিব নোৱাৰি; এক অসাধাৰণ আকৰ্ষণীয় ক্ষমতা আছিল তেখেতৰ। তথাপি দ্বিতীয় বছৰত ভিক্টৰ ট্ৰেভৰ নামৰ বন্ধু এজন পালে তেখেতে। ভিক্টৰো ছাৰ্লকৰ দৰে নিঃসঙ্গ।<ref name="SH"/> [[১৮৭৪]] খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[জুলাই ১২|১২ জুলাই]]ত বন্ধু ভিক্টৰে তেখেতৰ দেউতাকৰ সৈতে ছাৰ্লকক পৰিচয় কৰাই দি ছাৰ্লকৰ বিশ্লেষণী ক্ষমতাৰ কথা কয়। এইখিনিতে বৃদ্ধ ভিক্টৰে ছাৰ্লকক পৰীক্ষা কৰিব খুজি তেখেতৰ সম্বন্ধে ক'বলৈ কয়, ছাৰ্লকে যি ক’লে, সেইকথা শুনি বৃদ্ধৰ হাঁহি হাঁহি চেহেৰা ম্লান হৈ গ’ল। তাৰ পাছৰ পৰাই চখ হিচাপে কৰা এই কামকে ছাৰ্লকে পেশা হিচাপে বাচি লয়।<ref name="SH"/> ছাৰ্লক হোমছ অবিবাহিত। [[লণ্ডন|লণ্ডনৰ]] যিটো ভাড়া ঘৰত তেওঁ থাকিছিল তাৰ ঠিকনা: ২২১/বি বেকাৰ ষ্ট্ৰীট, লণ্ডন।<ref name="SH"/> ঘৰৰ মালিকনী মিচেচ হাডচন। হোমছে কেতিয়াবাহে ককায়েক মাইক্ৰফট হোমছৰ লগত যোগাযোগ কৰিছিল। == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == {{refbegin}} * {{Cite book | last = Accardo | first = Pasquale J.| title = Diagnosis and Detection: Medical Iconography of Sherlock Holmes | publisher=Fairleigh Dickinson University Press | location = Madison, NJ | year = 1987 |isbn=0-517-50291-7}} * {{Cite book | last = Baring-Gould | first = William | title = The Annotated Sherlock Holmes | publisher=Clarkson N. Potter | location = New York | year = 1967 | isbn = 0-517-50291-7 }} * {{Cite book | last = Baring-Gould | first = William | title = Sherlock Holmes of Baker Street: The Life of the World's First Consulting Detective | publisher=Clarkson N. Potter | location = New York | year = 1962 | oclc = 63103488}} * {{Cite book | last = Blakeney| first = T.S. | title = Sherlock Holmes: Fact or Fiction? | publisher=Prentice Hall & IBD | location = London| year = 1994 | isbn =1-883402-10-7 }} * {{Cite book | last = Bradley| first = Alan | title = Ms Holmes of Baker Street: The Truth About Sherlock | publisher=University of Alberta Press | location = Alberta| year = 2004 | isbn = 0-88864-415-9}} * {{Cite book | last = Campbell| first = Mark | title = Sherlock Holmes | publisher=Pocket Essentials | location = London| year = 2007 | isbn = 978-0-470-12823-7}} * {{Cite book | last = Dakin | first = David | title = A Sherlock Holmes Commentary | publisher=David & Charles | location = Newton Abbot | year = 1972 | isbn = 0-7153-5493-0}} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = Eliminate the Impossible: An Examination of the World of Sherlock Holmes on Page and Screen | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2008 |isbn=978-1-904312-31-4 }} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = Close to Holmes: A Look at the Connections Between Historical London, Sherlock Holmes and Sir Arthur Conan Doyle | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2009 |isbn=978-1-904312-50-5}} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = The Norwood Author: Arthur Conan Doyle and the Norwood Years (1891–1894) | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2010 |isbn=978-1904312697}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Sherlock Holmes}} * [http://www.nytimes.com/2010/01/19/books/19sherlock.html?partner=rss&emc=rss&pagewanted=all "For the Heirs to Holmes, a Tangled Web"] - ''[[New York Times]]'' article * [http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704240504574585840677394758.html "The Burden of Holmes"]- ''[[Wall Street Journal]]'' article * [http://www.sherlock-holmes.co.uk/ The Sherlock Holmes Museum] 221b Baker Street, London England. * [http://www.sherlock-holmes.org.uk/ The Sherlock Holmes Society of London] London society founded 1951 * [http://www.bertcoules.co.uk/sh-home.htm Bert Coules' website (BBC Radio 4 canonical and original stories, 1989–2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070915060501/http://www.bertcoules.co.uk/sh-home.htm |date=2007-09-15 }} * [http://sherlockholmes.stanford.edu/index.html Discovering Sherlock Holmes] at Stanford University * [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110928204036/http://www.westminster.gov.uk/libraries/special/sherlock.cfm Sherlock Holmes Special Collections] * [http://special.lib.umn.edu/rare/holmes.phtml The Sherlock Holmes Collections] at the [[University of Minnesota]] Special Collections and Rare Books * [http://www.chesshistory.com/winter/extra/holmes.html Chess and Sherlock Holmes] essay by [[Edward Winter (chess historian)|Edward Winter]], * [http://etc.usf.edu/lit2go/author/d/doyle.html Sir Arthur Conan Doyle audio books] by [[Lit2Go]] from the [[University of South Florida]]. * [http://openplaques.org/people/2196 Sherlock Holmes plaques] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103040051/http://openplaques.org/people/2196 |date=2012-01-03 }} recorded on openplaques.org [[শ্ৰেণী:কাল্পনিক চৰিত্ৰ]] 5dksjxno19lmy036vwa5xeithfwk9lv 629701 629700 2026-08-21T13:54:31Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[ছাৰ্লক হ'ম্‌ছ]]ৰ পৰা [[শ্বাৰ্লক হ'ম্‌ছ]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 629700 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | colour = #DEDEE9 | name = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ | series = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ | image = Sherlock Holmes Portrait Paget.jpg | caption = শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছৰ অংকিত ছবি, ১৯০৪ চন, শিল্পী: [[ছিড্‌নি পেজেট]] | first = ''এ ষ্টাডি ইন স্কাৰলেট'' | creator = [[আৰ্থাৰ কোনান ডয়েল]] | portrayer = | alias = | gender = পুৰুষ | occupation = পৰামৰ্শদাতা ডিটেক্টিভ | title = | family = [[মাইক্ৰফ্‌ট হ'ম্‌ছ]] (ভাতৃ) | spouse = | children = | relatives = | nationality = ইংৰাজ }} '''শ্বাৰ্লক হ’ম্‌ছ''' ({{Lang-en|Sherlock Holmes}}) এটা কাল্পনিক ডিটেকটিভ চৰিত্ৰ। স্ৰষ্টা আছিল স্কটদেশীয় সাহিত্যিক ছাৰ [[আৰ্থাৰ কোনান ডয়েল]]। লণ্ডন নিবাসী শ্বাৰ্লক হোম্‌ছ প্ৰখ্যাত যুক্তিবাদী বিশ্লেষণত, ছদ্মবেশ ধাৰণত আৰু বিধি-বিজ্ঞানৰ নিয়ম অনুসৰি তদন্ত কৰি জটিল ৰহস্য সমাধানত সিদ্ধহস্ত। শ্বাৰ্লক হোম্‌ছৰ আৱিৰ্ভাৱ হৈছিল ১৮৮৭ চনত উপন্যাস 'এ ষ্টাডি ইন স্কাৰলেট'ৰ যোগেদি। ছাৰ্লক হোম্‌ছ চৰিত্ৰটো সৰ্বমুঠ ছাপন্নটা গল্প আৰু চাৰিখন উপন্যাসৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ আছিল। প্ৰথম গল্পলানিৰ প্ৰকাশৰ পাছতেই 'ছাৰ্লক হোম্‌ছ' বিপুলভাৱে জনপ্ৰিয় হয়। গল্পলানি মূলত: প্ৰকাশ হৈছিল 'ষ্ট্ৰাণ্ড' আলোচনীত। ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ প্ৰথম উপন্যাস প্ৰকাশ হৈছিল 'বীটনছ ক্ৰিষ্টমাছ এনুৱেল' আলোচনীত। গল্পৰ ঘটনাৱলীৰ সময় ১৮৮০ চনৰপৰা ১৯১৪ চনলৈ বিস্তৃত। ছাৰ্লক হোম্‌ছ গল্প আৰু উপন্যাস সমূহৰ কঠকৰ চৰিত্ৰ আছিল ডা. ৱাটছন। ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ অন্তৰংগ বন্ধু। প্ৰথম উপন্যাসৰ সময়তে দুয়োৰে প্ৰথম সাক্ষাৎ হৈছিল। অৱশ্যে দুটা গল্পত ছাৰ্লক হোম্‌ছে নিজেই কথকৰ ভূমিকাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। আনহাতে আন দুটা গল্প লিখা হৈছিল তৃতীয় পুৰুষত। == ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ চৰিত্ৰৰ অনুপ্ৰেৰণা == ডয়েল চাহেবে কৈ যোৱা মতে ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ বাবে তেখেতে অনুপ্ৰেৰণা হিচাপে লৈছিল তেখেতৰ এটা সময়ৰ শিক্ষক জোছেফ বেলক। জোছেফ বেলৰ সৰু সৰু চিহ্ন লক্ষ্য কৰি ডাঙৰ সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱাৰ ক্ষমতা আছিল।<ref>{{cite book |last=Lycett |first=Andrew |title=The Man Who Created Sherlock Holmes: The Life and Times of Sir Arthur Conan Doyle |publisher=Free Press |year=2007 |isbn=978-0-7432-7523-1 |pages=53–54, 190}}</ref> ছাৰ হেনৰি লিটলজনকো ছাৰ্লক হোম্‌ছৰ চৰিত্ৰৰ অনুপ্ৰেৰণা বুলি কোৱা হয়। এখেতে বিধি-বিজ্ঞান বিষয়ৰ অভিবক্তা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। চিকিৎসা বিষয়ক জ্ঞানৰদ্বাৰা অপৰাধ অনুসন্ধানত এখেতে আগভাগ লৈছিল।<ref>{{cite book |last=Doyle |first=A. Conan |title=The Boys' Sherlock Holmes, New & Enlarged Edition |publisher=Harper & Row |year=1961 |page=88}}</ref> == জীৱন বৃত্তান্ত == [[চিত্ৰ:ArthurConanDoyle AStudyInScarlet annual.jpg|thumb|right|শাৰ্লক হোমসেৰ প্ৰথম আবিৰ্ভাব, ১৮৮৭]] সম্পূৰ্ণ নাম '''উইলিয়াম ছাৰ্লক স্কট হোমছ'''। ছাৰ্লক হোমছৰ জন্ম [[১৮৫৪]] খ্ৰীষ্টাব্দৰ ৬ জানুৱাৰী্ত শুকুৰবাৰে আবেলি বেলাত। দেউতাক চাইগাৰ হোমছ আৰু মাক ভায়োলেট ছেৰিন ফোৰ্ড। দেউতাকৰ যদিও ইচ্ছা আছিল ছাৰ্লক ডাঙৰ হৈ ইঞ্জিনিয়াৰ হ’ব, কিন্তু ছাৰ্লক হ’লগৈ বিশ্বৰ একমাত্ৰ কনচাল্টিং [[ৰহস্যসন্ধানী]]। তেখেতৰ সঙ্গী, যোগ্য সহকাৰী বন্ধুবৰ লেখক [[ডাক্তৰ ওৱাটচনে]] ৰহস্য উদঘাটনৰ চেষ্টা কৰিছে কি কাৰণেনো তেওঁ এই পেশালৈ আহিল। কিন্তু বাৰে বাৰে ব্যৰ্থ হৈছে তেওঁ। পাছত অৱশ্যে এদিন ছাৰ্লকে নিজ মুখেৰেই কৈছে সেইকথা।<ref name="SH">{{cite book |author=আনওয়াৰুল কবীৰ বুলু |title=ছাৰ্লক হোম্‌ছ ৰচনাসমগ্ৰ |format=প্ৰিণ্ট |accessdate=৩১ |accessyear=২০১০ |accessmonth=মে |edition=ফেব্ৰুৱাৰী ২০০২ |series=ছাৰ্লক হোম্‌ছ |publisher=মনন প্ৰকাশ |location=ঢাকা |language=বঙালী |isbn=984-8332-00-6 |pages=656}}</ref> ল’ৰালিকালৰ পৰাই ছাৰ্লকে শিকি গৈ আছিল কি দৰে দুচকুৰ ক্ষমতাৰেই চকুৰে দেখা বস্তুসমূহৰ খুঁটিনাটি ধৰা পেলাব পাৰি। ১৮ বছৰ বয়সত যেতিয়া তেওঁ অক্সফোৰ্ড কলেজৰ আণ্ডাৰ গ্ৰেজুয়েটৰ ছাত্ৰ, তেতিয়া তেওঁ বন্ধুবান্ধবহীন। চেহেৰা সিমান সুন্দৰ নহ'লেও তেখেতৰ ফালে নোচোৱাকৈ থাকিব নোৱাৰি; এক অসাধাৰণ আকৰ্ষণীয় ক্ষমতা আছিল তেখেতৰ। তথাপি দ্বিতীয় বছৰত ভিক্টৰ ট্ৰেভৰ নামৰ বন্ধু এজন পালে তেখেতে। ভিক্টৰো ছাৰ্লকৰ দৰে নিঃসঙ্গ।<ref name="SH"/> [[১৮৭৪]] খ্ৰীষ্টাব্দৰ [[জুলাই ১২|১২ জুলাই]]ত বন্ধু ভিক্টৰে তেখেতৰ দেউতাকৰ সৈতে ছাৰ্লকক পৰিচয় কৰাই দি ছাৰ্লকৰ বিশ্লেষণী ক্ষমতাৰ কথা কয়। এইখিনিতে বৃদ্ধ ভিক্টৰে ছাৰ্লকক পৰীক্ষা কৰিব খুজি তেখেতৰ সম্বন্ধে ক'বলৈ কয়, ছাৰ্লকে যি ক’লে, সেইকথা শুনি বৃদ্ধৰ হাঁহি হাঁহি চেহেৰা ম্লান হৈ গ’ল। তাৰ পাছৰ পৰাই চখ হিচাপে কৰা এই কামকে ছাৰ্লকে পেশা হিচাপে বাচি লয়।<ref name="SH"/> ছাৰ্লক হোমছ অবিবাহিত। [[লণ্ডন|লণ্ডনৰ]] যিটো ভাড়া ঘৰত তেওঁ থাকিছিল তাৰ ঠিকনা: ২২১/বি বেকাৰ ষ্ট্ৰীট, লণ্ডন।<ref name="SH"/> ঘৰৰ মালিকনী মিচেচ হাডচন। হোমছে কেতিয়াবাহে ককায়েক মাইক্ৰফট হোমছৰ লগত যোগাযোগ কৰিছিল। == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == অধিক পঢ়ক == {{refbegin}} * {{Cite book | last = Accardo | first = Pasquale J.| title = Diagnosis and Detection: Medical Iconography of Sherlock Holmes | publisher=Fairleigh Dickinson University Press | location = Madison, NJ | year = 1987 |isbn=0-517-50291-7}} * {{Cite book | last = Baring-Gould | first = William | title = The Annotated Sherlock Holmes | publisher=Clarkson N. Potter | location = New York | year = 1967 | isbn = 0-517-50291-7 }} * {{Cite book | last = Baring-Gould | first = William | title = Sherlock Holmes of Baker Street: The Life of the World's First Consulting Detective | publisher=Clarkson N. Potter | location = New York | year = 1962 | oclc = 63103488}} * {{Cite book | last = Blakeney| first = T.S. | title = Sherlock Holmes: Fact or Fiction? | publisher=Prentice Hall & IBD | location = London| year = 1994 | isbn =1-883402-10-7 }} * {{Cite book | last = Bradley| first = Alan | title = Ms Holmes of Baker Street: The Truth About Sherlock | publisher=University of Alberta Press | location = Alberta| year = 2004 | isbn = 0-88864-415-9}} * {{Cite book | last = Campbell| first = Mark | title = Sherlock Holmes | publisher=Pocket Essentials | location = London| year = 2007 | isbn = 978-0-470-12823-7}} * {{Cite book | last = Dakin | first = David | title = A Sherlock Holmes Commentary | publisher=David & Charles | location = Newton Abbot | year = 1972 | isbn = 0-7153-5493-0}} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = Eliminate the Impossible: An Examination of the World of Sherlock Holmes on Page and Screen | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2008 |isbn=978-1-904312-31-4 }} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = Close to Holmes: A Look at the Connections Between Historical London, Sherlock Holmes and Sir Arthur Conan Doyle | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2009 |isbn=978-1-904312-50-5}} * {{Cite book | last = Duncan| first = Alistair | title = The Norwood Author: Arthur Conan Doyle and the Norwood Years (1891–1894) | publisher=MX Publishing | location = London| year = 2010 |isbn=978-1904312697}} {{refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons|Sherlock Holmes}} * [http://www.nytimes.com/2010/01/19/books/19sherlock.html?partner=rss&emc=rss&pagewanted=all "For the Heirs to Holmes, a Tangled Web"] - ''[[New York Times]]'' article * [http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704240504574585840677394758.html "The Burden of Holmes"]- ''[[Wall Street Journal]]'' article * [http://www.sherlock-holmes.co.uk/ The Sherlock Holmes Museum] 221b Baker Street, London England. * [http://www.sherlock-holmes.org.uk/ The Sherlock Holmes Society of London] London society founded 1951 * [http://www.bertcoules.co.uk/sh-home.htm Bert Coules' website (BBC Radio 4 canonical and original stories, 1989–2004)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070915060501/http://www.bertcoules.co.uk/sh-home.htm |date=2007-09-15 }} * [http://sherlockholmes.stanford.edu/index.html Discovering Sherlock Holmes] at Stanford University * [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110928204036/http://www.westminster.gov.uk/libraries/special/sherlock.cfm Sherlock Holmes Special Collections] * [http://special.lib.umn.edu/rare/holmes.phtml The Sherlock Holmes Collections] at the [[University of Minnesota]] Special Collections and Rare Books * [http://www.chesshistory.com/winter/extra/holmes.html Chess and Sherlock Holmes] essay by [[Edward Winter (chess historian)|Edward Winter]], * [http://etc.usf.edu/lit2go/author/d/doyle.html Sir Arthur Conan Doyle audio books] by [[Lit2Go]] from the [[University of South Florida]]. * [http://openplaques.org/people/2196 Sherlock Holmes plaques] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120103040051/http://openplaques.org/people/2196 |date=2012-01-03 }} recorded on openplaques.org [[শ্ৰেণী:কাল্পনিক চৰিত্ৰ]] 5dksjxno19lmy036vwa5xeithfwk9lv 0 26323 629795 385991 2026-08-22T00:53:18Z Ananya Taye 28065 /* শিক্ষা */ 629795 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = lightgray | name = সোণাৰাম চুতীয়া | image = Sonaram Chutia.jpeg | image_size = 150px | caption = | birth_date = ৮ জুন, ১৯১৫ চন | birth_place = কাকজান [[যোৰহাট]], [[অসম]] | death_date = ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩ চন | death_place = যোৰহাট মেডিকেল কলেজ | occupation = শিক্ষক, স্বাধীনতা যুঁজাৰু, সমাজ সংস্কাৰক | nationality = {{flag|ভাৰত}} | period = | parents = জাগীৰাম চুতীয়া (পিতৃ)<br /> ফুলেশ্বৰী চুতীয়া (মাতৃ) | spouse = শ্ৰীমতী বিমলপ্ৰভা | partner = | children = ললিত কুমাৰ দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী অজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী বিজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰীমতীতিলোত্তমা (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী বীণা দাসকোচ (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী ৰীণা দাস (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী মীনা দাস (জীয়েক)<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=৫০}}</ref> | awards = শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা <br />শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা | influenced = [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]] | signature = }} '''সোণাৰাম চুতীয়া''' ({{lang-en|Sonaram Chutia}}, জন্ম: ৮ জুন, ১৯১৫, মৃত্যু: ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩) একাধাৰে এজন শিক্ষক, নিষ্ঠাবান সমাজ-সংস্কাৰক আৰু স্বাধীনতা যুঁজাৰু আছিল। তেখেতে ন-বাৰকৈ [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘ]]ৰ (পূৰ্বৰ শ্ৰীশ্ৰী সংঘৰ) পদাধিকাৰৰ দায়িত্ব বহন কৰি তেখেতে এই সংগঠনক [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় সংগঠনৰূপে উন্নীত কৰি তুলিছিল।<ref name="amarasom" /> তেখেতে [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা ২০০০ চনত কেবিনেট মৰ্যাদাসহ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেখেতে বাৰখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও চাৰিকুৰিৰো অধিক প্ৰবন্ধ লিখিছিল। বৈষ্ণৱ দৰ্শনত অগাধ পাণ্ডিত্যৰ বাবেই শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘই তেখেতক '''বৈষ্ণৱ পণ্ডিত''' উপাধিৰে বিভূষিত কৰিছে।<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৮}}</ref> ==জন্ম== ১৯১৫ চনৰ ৮ জুন তাৰিখে বামকুকুৰাছোৱা গাঁও, কাকজান, যোৰহাটত সোণাৰাম চুতীয়াৰ জন্ম হৈছিল।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল '''জাগীৰাম চুতীয়া''' আৰু মাতৃৰ নাম আছিল '''ফুলেশ্বৰী চুতীয়া'''।<ref name="telegraphindia">{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1130131/jsp/northeast/story_16503774.jsp#.UQvWGL8U_X9 | title=Sonaram Chutia passes away | work=telegraphindia.com | date=Thursday, January 31, 2013 | agency=The Telegraph | accessdate=February 01, 2013 | location=Jorhat, Assam}}</ref> ==শিক্ষা== * ১৯২২ চনত কাকজানৰ ''বাম কুকুৰাচোৱা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়''ত নামভৰ্তি কৰি সোণাৰাম চুতীয়াই শিক্ষাৰ পাতনি মেলে। * ১৯২৭ চনত পাঠশালাৰ শেষ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু তিনি টকাকৈ ছাত্ৰ বৃত্তি লাভ। * ১৯৩১ চনত কাকজান চৰকাৰী মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়ৰ পৰা এম ই পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু পাঁচ টকাকৈ ছাত্ৰবৃত্তি লাভ।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> * ১৯৩৫ চনত যোৰহাট চৰকাৰী বালক বিদ্যালয়ৰ পৰা ৫টা বিষয়ত (সাধাৰণ গণিত, [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]], [[অসমীয়া]], অতিৰিক্ত গণিত আৰু মেকানিকচ) লেটাৰসহ এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল।<ref name="asom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01%2f31%2f2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications.in | accessdate=February 01, 2013 | pages=অষ্টম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[কটন কলেজ]]ত নামভৰ্তি কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> * ১৯৩৯ চনত [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ডিষ্টিংচনসহ বিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> == কৰ্মজীৱন == * ১৯৩৯ চনত [[শিৱসাগৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]]ত বিজ্ঞান শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> * ১৯৪০ চনত শিক্ষকৰ চাকৰি ত্যাগ কৰি জাতীয় মহাসভাত যোগদান কৰিছিল। * ১৯৪২ চনত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জুৰি [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] চলিছিল। ইয়াত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেখেতক ৪ ডিচেম্বৰত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। যোৰহাট কাৰাগাৰত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱ ২ বছৰ ১৭ দিন বন্দী হৈ আছিল। ইয়াৰ পিছত ৬ মাহ কাল তেখেতক নিজ ঘৰত অন্তৰীণ বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল। * ১৯৪৫ চনত তেখেত যোৰহাট লোকেল ব'ৰ্ডৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু এই কালছোৱাতে [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]ৰ অনুপ্ৰেৰণাত তেখেতে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সেৱা আশ্ৰমত দহমহীয়া বুনিয়াদী শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। ইয়াতে তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ ধৰ্ম আৰু কৰ্মবীক্ষাৰে প্ৰভাৱাম্বিত হৈছিল। * ১৯৪৬ চনত শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘত যোগদান আৰু সংঘৰ প্ৰচাৰ সংগঠকৰ কামত নিজকে তেখেতে আত্মনিয়োগ কৰিছিল।<ref name="asom" /> * ১৯৫৪ চনত [[গোলাঘাট]]ত গ্ৰাম্য উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিছিল। * ১৯৬২ চনৰপৰা ১৯৬৫ চনলৈকে [[মাজুলী]], সাপেখাটী, সোণাৰিত খণ্ড উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে কাৰ্যপালন কৰিছিল। * ১৯৬৮ চনত [[জয়সাগৰ]]ৰ পঞ্চায়তীৰাজ আৰু গাঁও পঞ্চায়ত সম্পাদক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭০ চনত অধ্যক্ষ পদৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি টীয়ক ৰজাবাৰী হাইস্কুলৰ প্ৰধান হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৫ চনত চাকৰি জীৱনৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৮ চনৰপৰা শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ মুখ্য উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্য্যনিবাহ কৰি আছে। ==ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত== <!-- সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে [[দক্ষিণপাট সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লোৱাৰ সময়ত শংকৰদেৱ মাধৱদেৱ। -->[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি কাৰাৰুদ্ধ হৈ থকাৰ সময়ত ১৯৪২ চনত [[গড়মূৰ সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰ [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]]দেৱৰ সৈতে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱৰ সাক্ষাৎ হৈছিল। তেখেতৰ অনুপ্ৰেৰণাতে এওঁ বেদ-উপনিষদ পঢ়িবলৈ লৈছিল।<ref name="asom" /> অৱশেষত তেওঁ ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত ত্যাগ কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া">{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৭২, ১৭৩}}</ref> ==শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ পদাধিকাৰ হিচাপে== শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ হিচাপে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে ন-বাৰকৈ পদাধিকাৰৰ পদ অলংকৃত কৰিছিল। {| class="wikitable" |- ! চন!! অধিবেশন!! স্থান<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> |- | ১৯৫৬ || ২৮তম || চৰাইদলনি, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ<ref name="asom" /> |- | ১৯৬৫ || ৩৪তম || কলাবাৰী, [[দৰং]] |- | ১৯৬৬ || ৩৫তম || [[তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড়]] |- | ১৯৬৭ || ৩৬তম || হাওৰাঘাট, [[কাৰ্বি আংলং]] |- | ১৯৬৮ || ৩৭তম || বিজনী, [[গোৱালপাৰা]] |- | ১৯৬৯ || ৩৮তম || মাজবাট, [[দৰং]] |- | ১৯৭০ || ৩৯তম || [[লক্ষীমপুৰ]] |- | ১৯৭৭ || ৪৭তম || কেন্দুগুৰি, [[যোৰহাট]] |- | ১৯৭৮ || ৪৮তম || গুৱাহাটী |} == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ তালিকা == * ঈশ্বৰৰ সৰ্বপিতা (অনুবাদ) (১৯৫৪) * নামধৰ্ম প্ৰকাশ<ref name="telegraphindia" /> (১৯৫৪) * মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীহৰিদেৱৰ চৰিত্ৰ (১৯৬৮) * অসমৰ বৈষ্ণৱ দৰ্শনৰ স্বৰ্ণৰেখা (১৯৭২) * বিষোদগাৰৰ বিচিত্ৰ কাহিনী (১৯৭৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম আৰ কৰ্মকাণ্ড (১৯৮০) * শোৱৰ অষুধি (১৯৮০) * ভাগৱত মহাত্ম্য (১৯৮৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম জিজ্ঞাসা<ref name="asom" /> (১৯৮৬) * বেদ আৰু মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম (১৯৮৬) * মুণ্ডণ (১৯৭৮) * ভক্তিৰত্নৱলী (টীকা আৰু ভাষ্যসহ) (১৯৭৯) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ১ম খণ্ড (১৯৯৮) * অসমৰ সত্ৰঃ এক অনুসন্ধান (২০০৩) * আমি ভগৱানৰ দাস (২০০৩) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ২য় খণ্ড (যন্ত্ৰস্থ) == বঁটা আৰু পুৰস্কাৰ == * ২২ আগষ্ট ১৯৭২ চন : [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে তাম্ৰপত্ৰেৰে সন্মানিত হৈছিল। * ৯ আগষ্ট ১৯৯৩ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে সম্বৰ্ধিত হৈছিল।<ref name="asom" /> * ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৪ চন : শ্ৰীশঙ্কৰ সংঘৰ দ্বাৰা, সংঘৰ সৰ্ব্বোচ্চ সন্মান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="telegraphindia" /><ref name="asom" /> * ২০০০ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /><ref name="asom" /> * ২০০৫ চন : যোৰহাটস্থ একলব্য আৰু উত্তৰ-পূব গৱেষণা মঞ্চৰ দ্বাৰা 'দলিত দৰদী' অভিধা প্ৰদান। * ২০১২ চন : [[যোৰহাট]] জিলা সাহিত্য শাখাৰ দ্বাৰা 'যোৰহাট ৰত্ন' উপাধি প্ৰদান। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা মান-পত্ৰ আৰু সম্বৰ্দ্ধনা আদি লাভ কৰে।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> == মৃত্যু == ২০১৩ চনৰ ৩০ জানুৱাৰী তাৰিখে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে নিশা ৯ বাজি ১০ মিনিটত [[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত ৯৮ বছৰ বয়সত তেওঁ ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।<ref name="telegraphindia" /> বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাত সেইদিনা পুৱা ১১ বজাত তেওঁক যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। তেওঁ নিম্ন ৰক্তচাপ আৰু হাওঁফাওঁজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref name="amarasom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=amarasom.glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications | accessdate=February 01, 2013 | location=যোৰাহাট, অসম | pages=১ম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰ]] m9lptf4kyux8c0mvf0d6jdy1paq4tzi 629796 629795 2026-08-22T00:53:33Z Ananya Taye 28065 /* কৰ্মজীৱন */ 629796 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = lightgray | name = সোণাৰাম চুতীয়া | image = Sonaram Chutia.jpeg | image_size = 150px | caption = | birth_date = ৮ জুন, ১৯১৫ চন | birth_place = কাকজান [[যোৰহাট]], [[অসম]] | death_date = ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩ চন | death_place = যোৰহাট মেডিকেল কলেজ | occupation = শিক্ষক, স্বাধীনতা যুঁজাৰু, সমাজ সংস্কাৰক | nationality = {{flag|ভাৰত}} | period = | parents = জাগীৰাম চুতীয়া (পিতৃ)<br /> ফুলেশ্বৰী চুতীয়া (মাতৃ) | spouse = শ্ৰীমতী বিমলপ্ৰভা | partner = | children = ললিত কুমাৰ দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী অজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী বিজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰীমতীতিলোত্তমা (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী বীণা দাসকোচ (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী ৰীণা দাস (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী মীনা দাস (জীয়েক)<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=৫০}}</ref> | awards = শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা <br />শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা | influenced = [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]] | signature = }} '''সোণাৰাম চুতীয়া''' ({{lang-en|Sonaram Chutia}}, জন্ম: ৮ জুন, ১৯১৫, মৃত্যু: ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩) একাধাৰে এজন শিক্ষক, নিষ্ঠাবান সমাজ-সংস্কাৰক আৰু স্বাধীনতা যুঁজাৰু আছিল। তেখেতে ন-বাৰকৈ [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘ]]ৰ (পূৰ্বৰ শ্ৰীশ্ৰী সংঘৰ) পদাধিকাৰৰ দায়িত্ব বহন কৰি তেখেতে এই সংগঠনক [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় সংগঠনৰূপে উন্নীত কৰি তুলিছিল।<ref name="amarasom" /> তেখেতে [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা ২০০০ চনত কেবিনেট মৰ্যাদাসহ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেখেতে বাৰখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও চাৰিকুৰিৰো অধিক প্ৰবন্ধ লিখিছিল। বৈষ্ণৱ দৰ্শনত অগাধ পাণ্ডিত্যৰ বাবেই শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘই তেখেতক '''বৈষ্ণৱ পণ্ডিত''' উপাধিৰে বিভূষিত কৰিছে।<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৮}}</ref> ==জন্ম== ১৯১৫ চনৰ ৮ জুন তাৰিখে বামকুকুৰাছোৱা গাঁও, কাকজান, যোৰহাটত সোণাৰাম চুতীয়াৰ জন্ম হৈছিল।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল '''জাগীৰাম চুতীয়া''' আৰু মাতৃৰ নাম আছিল '''ফুলেশ্বৰী চুতীয়া'''।<ref name="telegraphindia">{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1130131/jsp/northeast/story_16503774.jsp#.UQvWGL8U_X9 | title=Sonaram Chutia passes away | work=telegraphindia.com | date=Thursday, January 31, 2013 | agency=The Telegraph | accessdate=February 01, 2013 | location=Jorhat, Assam}}</ref> ==শিক্ষা== * ১৯২২ চনত কাকজানৰ ''বাম কুকুৰাচোৱা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়''ত নামভৰ্তি কৰি সোণাৰাম চুতীয়াই শিক্ষাৰ পাতনি মেলে। * ১৯২৭ চনত পাঠশালাৰ শেষ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু তিনি টকাকৈ ছাত্ৰ বৃত্তি লাভ। * ১৯৩১ চনত কাকজান চৰকাৰী মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়ৰ পৰা এম ই পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু পাঁচ টকাকৈ ছাত্ৰবৃত্তি লাভ।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> * ১৯৩৫ চনত যোৰহাট চৰকাৰী বালক বিদ্যালয়ৰ পৰা ৫টা বিষয়ত (সাধাৰণ গণিত, [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]], [[অসমীয়া]], অতিৰিক্ত গণিত আৰু মেকানিকচ) লেটাৰসহ এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল।<ref name="asom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01%2f31%2f2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications.in | accessdate=February 01, 2013 | pages=অষ্টম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[কটন কলেজ]]ত নামভৰ্তি কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> * ১৯৩৯ চনত [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ডিষ্টিংচনসহ বিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> == কৰ্মজীৱন == * ১৯৩৯ চনত শিৱসাগৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত বিজ্ঞান শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> * ১৯৪০ চনত শিক্ষকৰ চাকৰি ত্যাগ কৰি জাতীয় মহাসভাত যোগদান কৰিছিল। * ১৯৪২ চনত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জুৰি [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] চলিছিল। ইয়াত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেখেতক ৪ ডিচেম্বৰত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। যোৰহাট কাৰাগাৰত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱ ২ বছৰ ১৭ দিন বন্দী হৈ আছিল। ইয়াৰ পিছত ৬ মাহ কাল তেখেতক নিজ ঘৰত অন্তৰীণ বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল। * ১৯৪৫ চনত তেখেত যোৰহাট লোকেল ব'ৰ্ডৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু এই কালছোৱাতে [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]ৰ অনুপ্ৰেৰণাত তেখেতে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সেৱা আশ্ৰমত দহমহীয়া বুনিয়াদী শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। ইয়াতে তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ ধৰ্ম আৰু কৰ্মবীক্ষাৰে প্ৰভাৱাম্বিত হৈছিল। * ১৯৪৬ চনত শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘত যোগদান আৰু সংঘৰ প্ৰচাৰ সংগঠকৰ কামত নিজকে তেখেতে আত্মনিয়োগ কৰিছিল।<ref name="asom" /> * ১৯৫৪ চনত [[গোলাঘাট]]ত গ্ৰাম্য উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিছিল। * ১৯৬২ চনৰপৰা ১৯৬৫ চনলৈকে [[মাজুলী]], সাপেখাটী, সোণাৰিত খণ্ড উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে কাৰ্যপালন কৰিছিল। * ১৯৬৮ চনত [[জয়সাগৰ]]ৰ পঞ্চায়তীৰাজ আৰু গাঁও পঞ্চায়ত সম্পাদক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭০ চনত অধ্যক্ষ পদৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি টীয়ক ৰজাবাৰী হাইস্কুলৰ প্ৰধান হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৫ চনত চাকৰি জীৱনৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৮ চনৰপৰা শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ মুখ্য উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্য্যনিবাহ কৰি আছে। ==ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত== <!-- সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে [[দক্ষিণপাট সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লোৱাৰ সময়ত শংকৰদেৱ মাধৱদেৱ। -->[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি কাৰাৰুদ্ধ হৈ থকাৰ সময়ত ১৯৪২ চনত [[গড়মূৰ সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰ [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]]দেৱৰ সৈতে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱৰ সাক্ষাৎ হৈছিল। তেখেতৰ অনুপ্ৰেৰণাতে এওঁ বেদ-উপনিষদ পঢ়িবলৈ লৈছিল।<ref name="asom" /> অৱশেষত তেওঁ ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত ত্যাগ কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া">{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৭২, ১৭৩}}</ref> ==শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ পদাধিকাৰ হিচাপে== শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ হিচাপে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে ন-বাৰকৈ পদাধিকাৰৰ পদ অলংকৃত কৰিছিল। {| class="wikitable" |- ! চন!! অধিবেশন!! স্থান<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> |- | ১৯৫৬ || ২৮তম || চৰাইদলনি, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ<ref name="asom" /> |- | ১৯৬৫ || ৩৪তম || কলাবাৰী, [[দৰং]] |- | ১৯৬৬ || ৩৫তম || [[তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড়]] |- | ১৯৬৭ || ৩৬তম || হাওৰাঘাট, [[কাৰ্বি আংলং]] |- | ১৯৬৮ || ৩৭তম || বিজনী, [[গোৱালপাৰা]] |- | ১৯৬৯ || ৩৮তম || মাজবাট, [[দৰং]] |- | ১৯৭০ || ৩৯তম || [[লক্ষীমপুৰ]] |- | ১৯৭৭ || ৪৭তম || কেন্দুগুৰি, [[যোৰহাট]] |- | ১৯৭৮ || ৪৮তম || গুৱাহাটী |} == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ তালিকা == * ঈশ্বৰৰ সৰ্বপিতা (অনুবাদ) (১৯৫৪) * নামধৰ্ম প্ৰকাশ<ref name="telegraphindia" /> (১৯৫৪) * মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীহৰিদেৱৰ চৰিত্ৰ (১৯৬৮) * অসমৰ বৈষ্ণৱ দৰ্শনৰ স্বৰ্ণৰেখা (১৯৭২) * বিষোদগাৰৰ বিচিত্ৰ কাহিনী (১৯৭৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম আৰ কৰ্মকাণ্ড (১৯৮০) * শোৱৰ অষুধি (১৯৮০) * ভাগৱত মহাত্ম্য (১৯৮৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম জিজ্ঞাসা<ref name="asom" /> (১৯৮৬) * বেদ আৰু মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম (১৯৮৬) * মুণ্ডণ (১৯৭৮) * ভক্তিৰত্নৱলী (টীকা আৰু ভাষ্যসহ) (১৯৭৯) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ১ম খণ্ড (১৯৯৮) * অসমৰ সত্ৰঃ এক অনুসন্ধান (২০০৩) * আমি ভগৱানৰ দাস (২০০৩) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ২য় খণ্ড (যন্ত্ৰস্থ) == বঁটা আৰু পুৰস্কাৰ == * ২২ আগষ্ট ১৯৭২ চন : [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে তাম্ৰপত্ৰেৰে সন্মানিত হৈছিল। * ৯ আগষ্ট ১৯৯৩ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে সম্বৰ্ধিত হৈছিল।<ref name="asom" /> * ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৪ চন : শ্ৰীশঙ্কৰ সংঘৰ দ্বাৰা, সংঘৰ সৰ্ব্বোচ্চ সন্মান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="telegraphindia" /><ref name="asom" /> * ২০০০ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /><ref name="asom" /> * ২০০৫ চন : যোৰহাটস্থ একলব্য আৰু উত্তৰ-পূব গৱেষণা মঞ্চৰ দ্বাৰা 'দলিত দৰদী' অভিধা প্ৰদান। * ২০১২ চন : [[যোৰহাট]] জিলা সাহিত্য শাখাৰ দ্বাৰা 'যোৰহাট ৰত্ন' উপাধি প্ৰদান। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা মান-পত্ৰ আৰু সম্বৰ্দ্ধনা আদি লাভ কৰে।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> == মৃত্যু == ২০১৩ চনৰ ৩০ জানুৱাৰী তাৰিখে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে নিশা ৯ বাজি ১০ মিনিটত [[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত ৯৮ বছৰ বয়সত তেওঁ ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।<ref name="telegraphindia" /> বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাত সেইদিনা পুৱা ১১ বজাত তেওঁক যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। তেওঁ নিম্ন ৰক্তচাপ আৰু হাওঁফাওঁজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref name="amarasom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=amarasom.glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications | accessdate=February 01, 2013 | location=যোৰাহাট, অসম | pages=১ম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰ]] 90wazr1iqb7wcz2ijf84yzt1fu9b2rd 629797 629796 2026-08-22T00:53:47Z Ananya Taye 28065 /* কৰ্মজীৱন */ 629797 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | bgcolour = lightgray | name = সোণাৰাম চুতীয়া | image = Sonaram Chutia.jpeg | image_size = 150px | caption = | birth_date = ৮ জুন, ১৯১৫ চন | birth_place = কাকজান [[যোৰহাট]], [[অসম]] | death_date = ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩ চন | death_place = যোৰহাট মেডিকেল কলেজ | occupation = শিক্ষক, স্বাধীনতা যুঁজাৰু, সমাজ সংস্কাৰক | nationality = {{flag|ভাৰত}} | period = | parents = জাগীৰাম চুতীয়া (পিতৃ)<br /> ফুলেশ্বৰী চুতীয়া (মাতৃ) | spouse = শ্ৰীমতী বিমলপ্ৰভা | partner = | children = ললিত কুমাৰ দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী অজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰী বিজিত দাস (পুত্ৰ) <br /> শ্ৰীমতীতিলোত্তমা (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী বীণা দাসকোচ (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী ৰীণা দাস (জীয়েক) <br />শ্ৰীমতী মীনা দাস (জীয়েক)<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=৫০}}</ref> | awards = শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা <br />শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা | influenced = [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]] | signature = }} '''সোণাৰাম চুতীয়া''' ({{lang-en|Sonaram Chutia}}, জন্ম: ৮ জুন, ১৯১৫, মৃত্যু: ৩০ জানুৱাৰী, ২০১৩) একাধাৰে এজন শিক্ষক, নিষ্ঠাবান সমাজ-সংস্কাৰক আৰু স্বাধীনতা যুঁজাৰু আছিল। তেখেতে ন-বাৰকৈ [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘ]]ৰ (পূৰ্বৰ শ্ৰীশ্ৰী সংঘৰ) পদাধিকাৰৰ দায়িত্ব বহন কৰি তেখেতে এই সংগঠনক [[উত্তৰ-পূব ভাৰত]]ৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় সংগঠনৰূপে উন্নীত কৰি তুলিছিল।<ref name="amarasom" /> তেখেতে [[অসম চৰকাৰ]]ৰ পৰা ২০০০ চনত কেবিনেট মৰ্যাদাসহ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ বঁটা]] লাভ কৰিছিল। তেখেতে বাৰখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰাৰ উপৰিও চাৰিকুৰিৰো অধিক প্ৰবন্ধ লিখিছিল। বৈষ্ণৱ দৰ্শনত অগাধ পাণ্ডিত্যৰ বাবেই শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘই তেখেতক '''বৈষ্ণৱ পণ্ডিত''' উপাধিৰে বিভূষিত কৰিছে।<ref>{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৮}}</ref> ==জন্ম== ১৯১৫ চনৰ ৮ জুন তাৰিখে বামকুকুৰাছোৱা গাঁও, কাকজান, যোৰহাটত সোণাৰাম চুতীয়াৰ জন্ম হৈছিল।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল '''জাগীৰাম চুতীয়া''' আৰু মাতৃৰ নাম আছিল '''ফুলেশ্বৰী চুতীয়া'''।<ref name="telegraphindia">{{cite news | url=http://www.telegraphindia.com/1130131/jsp/northeast/story_16503774.jsp#.UQvWGL8U_X9 | title=Sonaram Chutia passes away | work=telegraphindia.com | date=Thursday, January 31, 2013 | agency=The Telegraph | accessdate=February 01, 2013 | location=Jorhat, Assam}}</ref> ==শিক্ষা== * ১৯২২ চনত কাকজানৰ ''বাম কুকুৰাচোৱা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়''ত নামভৰ্তি কৰি সোণাৰাম চুতীয়াই শিক্ষাৰ পাতনি মেলে। * ১৯২৭ চনত পাঠশালাৰ শেষ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু তিনি টকাকৈ ছাত্ৰ বৃত্তি লাভ। * ১৯৩১ চনত কাকজান চৰকাৰী মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়ৰ পৰা এম ই পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ আৰু পাঁচ টকাকৈ ছাত্ৰবৃত্তি লাভ।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> * ১৯৩৫ চনত যোৰহাট চৰকাৰী বালক বিদ্যালয়ৰ পৰা ৫টা বিষয়ত (সাধাৰণ গণিত, [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]], [[অসমীয়া]], অতিৰিক্ত গণিত আৰু মেকানিকচ) লেটাৰসহ এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হৈছিল।<ref name="asom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01%2f31%2f2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications.in | accessdate=February 01, 2013 | pages=অষ্টম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[কটন কলেজ]]ত নামভৰ্তি কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> * ১৯৩৯ চনত [[কটন মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা ডিষ্টিংচনসহ বিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> == কৰ্মজীৱন == * ১৯৩৯ চনত শিৱসাগৰ চৰকাৰী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত বিজ্ঞান শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰিছিল।<ref name="telegraphindia" /> * ১৯৪০ চনত শিক্ষকৰ চাকৰি ত্যাগ কৰি জাতীয় মহাসভাত যোগদান কৰিছিল। * ১৯৪২ চনত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জুৰি [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]] চলিছিল। ইয়াত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে তেখেতক ৪ ডিচেম্বৰত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। যোৰহাট কাৰাগাৰত সোণাৰাম চুতীয়াদেৱ ২ বছৰ ১৭ দিন বন্দী হৈ আছিল। ইয়াৰ পিছত ৬ মাহ কাল তেখেতক নিজ ঘৰত অন্তৰীণ বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল। * ১৯৪৫ চনত তেখেত যোৰহাট লোকেল ব'ৰ্ডৰ সদস্য নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু এই কালছোৱাতে [[গোপীনাথ বৰদলৈ]]ৰ অনুপ্ৰেৰণাত তেখেতে [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ সেৱা আশ্ৰমত দহমহীয়া বুনিয়াদী শিক্ষাৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। ইয়াতে তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ ধৰ্ম আৰু কৰ্মবীক্ষাৰে প্ৰভাৱাম্বিত হৈছিল। * ১৯৪৬ চনত শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘত যোগদান আৰু সংঘৰ প্ৰচাৰ সংগঠকৰ কামত নিজকে তেখেতে আত্মনিয়োগ কৰিছিল।<ref name="asom" /> * ১৯৫৪ চনত [[গোলাঘাট]]ত গ্ৰাম্য উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰিছিল। * ১৯৬২ চনৰপৰা ১৯৬৫ চনলৈকে [[মাজুলী]], সাপেখাটী, সোণাৰিত খণ্ড উন্নয়ন বিষয়া হিচাপে কাৰ্যপালন কৰিছিল। * ১৯৬৮ চনত জয়সাগৰৰ পঞ্চায়তীৰাজ আৰু গাঁও পঞ্চায়ত সম্পাদক প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭০ চনত অধ্যক্ষ পদৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি টীয়ক ৰজাবাৰী হাইস্কুলৰ প্ৰধান হিচাপে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৫ চনত চাকৰি জীৱনৰপৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। * ১৯৭৮ চনৰপৰা শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ মুখ্য উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্য্যনিবাহ কৰি আছে। ==ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত== <!-- সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে [[দক্ষিণপাট সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰৰ ওচৰত শৰণ লোৱাৰ সময়ত শংকৰদেৱ মাধৱদেৱ। -->[[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি কাৰাৰুদ্ধ হৈ থকাৰ সময়ত ১৯৪২ চনত [[গড়মূৰ সত্ৰ]]ৰ সত্ৰাধিকাৰ [[পীতাম্বৰ দেৱগোস্বামী]]দেৱৰ সৈতে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱৰ সাক্ষাৎ হৈছিল। তেখেতৰ অনুপ্ৰেৰণাতে এওঁ বেদ-উপনিষদ পঢ়িবলৈ লৈছিল।<ref name="asom" /> অৱশেষত তেওঁ ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত ত্যাগ কৰিছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া">{{cite book | title=তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ | author=ড° বেণু গগৈ, ড° গৌতম গগৈ | year=২০০৫ | pages=১৭২, ১৭৩}}</ref> ==শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ পদাধিকাৰ হিচাপে== শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সংঘৰ হিচাপে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে ন-বাৰকৈ পদাধিকাৰৰ পদ অলংকৃত কৰিছিল। {| class="wikitable" |- ! চন!! অধিবেশন!! স্থান<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /> |- | ১৯৫৬ || ২৮তম || চৰাইদলনি, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ<ref name="asom" /> |- | ১৯৬৫ || ৩৪তম || কলাবাৰী, [[দৰং]] |- | ১৯৬৬ || ৩৫তম || [[তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড়]] |- | ১৯৬৭ || ৩৬তম || হাওৰাঘাট, [[কাৰ্বি আংলং]] |- | ১৯৬৮ || ৩৭তম || বিজনী, [[গোৱালপাৰা]] |- | ১৯৬৯ || ৩৮তম || মাজবাট, [[দৰং]] |- | ১৯৭০ || ৩৯তম || [[লক্ষীমপুৰ]] |- | ১৯৭৭ || ৪৭তম || কেন্দুগুৰি, [[যোৰহাট]] |- | ১৯৭৮ || ৪৮তম || গুৱাহাটী |} == প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ তালিকা == * ঈশ্বৰৰ সৰ্বপিতা (অনুবাদ) (১৯৫৪) * নামধৰ্ম প্ৰকাশ<ref name="telegraphindia" /> (১৯৫৪) * মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীহৰিদেৱৰ চৰিত্ৰ (১৯৬৮) * অসমৰ বৈষ্ণৱ দৰ্শনৰ স্বৰ্ণৰেখা (১৯৭২) * বিষোদগাৰৰ বিচিত্ৰ কাহিনী (১৯৭৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম আৰ কৰ্মকাণ্ড (১৯৮০) * শোৱৰ অষুধি (১৯৮০) * ভাগৱত মহাত্ম্য (১৯৮৬) * মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম জিজ্ঞাসা<ref name="asom" /> (১৯৮৬) * বেদ আৰু মহাপুৰুষীয় ধৰ্ম (১৯৮৬) * মুণ্ডণ (১৯৭৮) * ভক্তিৰত্নৱলী (টীকা আৰু ভাষ্যসহ) (১৯৭৯) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ১ম খণ্ড (১৯৯৮) * অসমৰ সত্ৰঃ এক অনুসন্ধান (২০০৩) * আমি ভগৱানৰ দাস (২০০৩) * বৈষ্ণৱ পণ্ডিত শ্ৰীসোণাৰাম চুতীয়া ৰচনাৱলী - ২য় খণ্ড (যন্ত্ৰস্থ) == বঁটা আৰু পুৰস্কাৰ == * ২২ আগষ্ট ১৯৭২ চন : [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে তাম্ৰপত্ৰেৰে সন্মানিত হৈছিল। * ৯ আগষ্ট ১৯৯৩ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী হিচাপে সম্বৰ্ধিত হৈছিল।<ref name="asom" /> * ২০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৪ চন : শ্ৰীশঙ্কৰ সংঘৰ দ্বাৰা, সংঘৰ সৰ্ব্বোচ্চ সন্মান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ মাধৱদেৱ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="telegraphindia" /><ref name="asom" /> * ২০০০ চন : অসম চৰকাৰৰ দ্বাৰা [[শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ বঁটা]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref name="সোণাৰাম চুতীয়া" /><ref name="asom" /> * ২০০৫ চন : যোৰহাটস্থ একলব্য আৰু উত্তৰ-পূব গৱেষণা মঞ্চৰ দ্বাৰা 'দলিত দৰদী' অভিধা প্ৰদান। * ২০১২ চন : [[যোৰহাট]] জিলা সাহিত্য শাখাৰ দ্বাৰা 'যোৰহাট ৰত্ন' উপাধি প্ৰদান। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা মান-পত্ৰ আৰু সম্বৰ্দ্ধনা আদি লাভ কৰে।<ref>http://ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121083811/http://www.ajirdainikbatori.com/current/anchalik1.htm |date=2013-01-21 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ সময়-৩১ জানুৱাৰী ২০১৩</ref> == মৃত্যু == ২০১৩ চনৰ ৩০ জানুৱাৰী তাৰিখে সোণাৰাম চুতীয়াদেৱে নিশা ৯ বাজি ১০ মিনিটত [[যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত ৯৮ বছৰ বয়সত তেওঁ ইহলীলা সম্বৰণ কৰে।<ref name="telegraphindia" /> বাৰ্ধক্যজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাত সেইদিনা পুৱা ১১ বজাত তেওঁক যোৰহাট চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। তেওঁ নিম্ন ৰক্তচাপ আৰু হাওঁফাওঁজনিত ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref name="amarasom">{{cite news | url=http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | title=বৈষ্ণৱ পণ্ডিত সোণাৰাম চুতীয়াৰ দেহাৱসান | work=amarasom.glpublications.in | date=৩১ জানুৱাৰী, ২০১৩ | agency=glpublications | accessdate=February 01, 2013 | location=যোৰাহাট, অসম | pages=১ম | archivedate=March 4, 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304124421/http://amarasom.glpublications.in/epapermain.aspx?queryed=9&eddate=01/31/2013 | deadurl=yes }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} {{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰ]] l9vfw7g6to2dztgr1zqlm9ivodiyvpx 0 26832 629705 626150 2026-08-21T14:16:18Z Ananya Taye 28065 /* উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল */ 629705 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ১৫২৪ |date_end = ৭ বহাগ |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | coa_size = 170px | coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এখন বৃহৎ মধ্যযুগৰ ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,"It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa."</ref> চুতীয়া শাসকসকলে পূব [[অসম]]ৰ [[তিব্বত]], [[ভূটান]] আৰু [[চীন|দক্ষিণ-পশ্চিম চীন]]ৰ মাজত হোৱা বানিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|pp=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet.}}</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> পাছলৈ আহোম চুতীয়া ৰণৰ অন্তত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটে আৰু এই ৰাজ্যৰ ভুখণ্ড [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয়। অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল।<ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ১৫২৭-২৯ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। ১৫২৬ চনত উত্তৰ কূলৰ ভৰালীৰ পূব অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ১৫২৭ চনত কনচেঙক চাও চেংলুং বা‌ বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়া হয়। ১৫২৭ চনৰে আগ ভাগত বৰপাত্ৰ গোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে এই সকলোবোৰ তথ্যৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। * [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত)<ref>{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District|author=Government of Assam|year=1976|publisher=Government of Assam|location=Shillong|page=2|language=English|quote="There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur." }}</ref> আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী<ref>ধৱলী নৈৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে "বগা নৈ"</ref>বা উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল<ref>{{cite journal |last=Neog|first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58–59 |year=1977 |pages=813–820 |jstor=41691751 |quote=“He donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district.” }}</ref><ref>{{cite journal|last=Chutia|first=Manas|title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective|journal=Review of Research|volume=8|issue=8|date=May 2019|page=3|url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf|access-date=26 June 2026|quote=“Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra."}}</ref><ref>উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পূবত ঢল আৰু ঘাগৰ নামৰ দুখন নৈ মিলিত হৈ দক্ষিণলৈ বৈ গৈছে।</ref>) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। [[File:1392 Bormurtia Copperplate of land grant made by Satyanarayan.jpg|thumb| ঢকুৱাখনা বা ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা অসমীয়া লিপিৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ ১৩৯২ চনৰ তামৰ ফলি।]] * [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। জোনাইৰ উত্তৰৰ পাচিঘাট অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰ ইটাৰ ভেটি আৰু অন্য ধ্বংসাৱশেষ দেখা পোৱা গৈছে। এই ইটাৰ ভেটি কেইটা শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ বা ভীষ্মকনগৰৰ লগত প্ৰায় মিলে।<ref>{{cite web |title=''Aalekh'', Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> * [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান, ৰামঘাট আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত(ঘৰৰ ভেটিত আৰু নাদত), ইটা দুৰ্গ(গড়ত) আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ(গড়ত) শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া অঞ্চল, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ)‌ আৰু হাবুং (লখিমপুৰ) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা<ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=83}}</ref> আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref><ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=85}}</ref> আৰু খোৰা ৰজা দিনত আঠাবাৰী<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Sayeeda Yasmin|title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|location=Guwahati|publisher=Spectrum Publications|year=1997|pages=21, 42|isbn=81-85319-61-8 }}</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। বৰ্তমানত এই অঞ্চল সমূহ শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ (দিহিং নৈৰ উত্তৰৰ) চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] * [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। বুৰঞ্জীৰ মতে ১৫২২ত চুহুংমুঙে দিহিংমুখত (পশ্চিম মাজুলী) কোঠ লৈ থকা চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰিছিল। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। * [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, হলাহল পাতৰ, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকল চুকাফা বা তেওঁৰ এক দুই পুৰুষ পাছৰ আহোম ৰজাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক আছিল। আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈৰ (ডিব্ৰুগড় জিলাৰ দক্ষিণৰ) ওচৰত চুতীয়া সকলে বন্ধুত্বৰ প্ৰস্তাব দেখুৱাই নাও খেল চাবলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম (নামৰূপৰ ওচৰৰ অঞ্চল) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰি তিপাম ৰজাৰ লগত যুঁজিছিল। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|right|upright=1|দিহিং নৈৰ পুৰণি আৰু বৰ্তমানৰ সুতি।<ref>Jogendra Nath Sarma, “A study on Palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam”, in Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region, Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] * [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম বা উত্তৰ পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। * [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তত খামজাং প্ৰদেশ আছিল। এই অঞ্চলৰ "নঙাখাম" নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈৰ ওচৰৰ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.331,"In Khamjang, one Nara Deka called Ngakham was living on the border of the Chutia country (''Mung-Tiura'')...The Naras retreated to the side of the Nam-jin river where they prepared a stockade and lived therein. The Kuar Hazarika Senapati advanced and attacked the enemies at the side of the Namjin river. The enemies took to their heels and left a woman and a cow behind...The Naras entered into the hilly part of the Chutia country.(''Doi-Mung-Tiura'')...The Nara Deka, Ngakham, after having had a consultation with his men, left Dhunaguri and took shelter in a deep part of the jungle on the hill."</ref> বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং বা বৰ্তমানৰ নংয়াং হ্ৰদ (''Lake of no return'') থকা অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Gait1906">{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=76 |url=https://archive.org |quote=In A.D. 1228, he arrived at Khamjang. He crossed a river called the Khamnamjang in rafts and came to the Nongyang lake.}}</ref><ref name="ChanglangGazetteer">{{cite book |last=Government of Arunachal Pradesh |title=Arunachal Pradesh District Gazetteers: Changlang District |date=1991 |publisher=Directorate of Information and Public Relations |location=Shillong |pages=15–18 |quote=The ancient Tai territory of Khamjang is historically associated with the Nongyang lake basin, a natural body of water located near the Pangsau Pass along the Patkai range, which came to be known in modern times as the Lake of No Return.}}</ref><ref name="Barpujari1992">{{cite book |last=Barpujari |first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam: Volume II |date=1992 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |page=42 |quote=Sukapha crossed the Patkai via the Pangshau pass and reached Khamjang, establishing a base near the Nongyang lake (now famously referred to as the Lake of No Return).}}</ref> ===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল=== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই কৰা ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> তদুপৰি কমতা ৰাজ্যৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আৰু চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জনে ৰজা হোৱাৰ থল আছে। এই‌ তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যখনে নামনি অসমৰ কমতাপুৰৰ লৈকে পাতনি মেলিছিল। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত ''"সৌমাৰ"'', ''"কূবাচ"'', ''"যৱন"'' আৰু ''"প্লৱ"'' নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত ''"কুবাচ"''ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], ''"সৌমাৰ"''ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু ''"যৱন"''ক বঙ্গ মুচলমান বা [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে ''"প্লৱ/প্লব"'' শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা ''"পাল"'' বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal|script-title= as: চুতীয়া জাতি : সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ|journal="অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা"|volume=2|year=1961|url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201961/1961%20VOL%20-2.pdf |quote=যোগিনী তন্ত্ৰত সেই সময়ত কামৰূপৰ উত্তৰ খণ্ডত প্লৱক-বিলাকে ৰাজত্ব কৰিছিল‌ বুলি আছে। বুৰঞ্জীৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে বৰনদীৰ পূবে ভূঞাবিলাকে আৰু তেওঁলোকৰ পূবে আৰু আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ পূবে চুটিয়া ৰাজ্য আছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ ভূঞাসকলৰ আৰু কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ উল্লেখ নাই। চুটিয়া ৰজাসকলৰ নামৰ পাচত "পাল" শব্দটো পোৱা‌ যায়। এইবিলাক কাৰণত অনুমান কৰিব পাৰি যে যোগিনী-তন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা "প্লবক"-বিলাকেই চুটিয়াসকল।}}</ref> চুতীয়া ৰজা সকলে যে "পাল" উপাধি লিখিছিল‌ এই তথ্য চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ বাদে ১৭০০‌ শতিকাত ৰচিত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ পৰাও ধৰিব পৰা যায়।<ref>Changrung Phukanar Buranji, Part 3,"শদিয়াৰ দেওঁঘৰ তাম ওপৰত পতা কৰি দিয়া। সেই দʼলৰ জোখ।...আৰে নায়ক ৰাজা ধৰ্মপালক ১, পুতেক ধৰ্ম নাৰাণ ১, পুতেক বিবেক নাৰাণ ১, পুতেক ৰুম নাৰাণ ১, পুতেক চিও নাৰাণ ১, আৰ পাচত খুন্ত ১, আৰ পাচত কোঠান ১, আৰ পাছত চুতীয়া ১, আকে মাৰি দেৱে ল'লে সেইদৰে থৈই।"</ref> ==ইতিহাস== চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> "দেউধাই অসম বুৰঞ্জী"ত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত (পাহাৰৰ আগৰিত বা মুখত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে)<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, "পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আগাৰিত প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।</ref> বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ<ref>বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|"সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ</br>ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।"}} উল্লেখযোগ্য যে "টিকা" মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।</ref> আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক "খুন্ত ৰজা" বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল। ===ৰাজ্য বিস্তাৰ=== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167</ref>। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples."}}</ref> বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।<ref>Bhuyan, Nakul Chandra, "Bara-Bhuyan",p.7</ref> আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক=== ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-"যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো"। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে। ===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা=== কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল। ===মৌঙ-মাও ৰাজ্যৰ সেনাপতিৰ আক্ৰমণ=== ===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়=== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ এই আক্ৰমণ আৰু কামৰূপ দখলৰ প্ৰমাণ বʼকুৰ ১৩৮৯ চনৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই কথা বিশ্বনাথৰ হেলেম অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩৯৯ খৃষ্টাব্দৰ (১৩২১ শক) হাজোৰ নকুছি অঞ্চলত কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ পৰাও জনা যায়।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> ফলিখনত ভূমিদানৰ দক্ষিণ সীমা বৰ্ণনা কৰিবলৈ "শ্ৰী গিয়াচুদ্দিনে কামৰূপ শাসন কৰা সময়ত গন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী-পালী আদিয়ে ভোগ কৰা মাটি" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।‌ ফলিৰ বাকি অংশত গৌড়াধিপতি জনক কোনোবা ৰজা এজনে পৰাস্ত কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও উক্ত ৰজা জনৰ নাম থকা অংশটো অস্পষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> এই আক্ৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০১) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587, "এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ"</ref> যদিও এই “শত্রু”ৰ পৰিচয় স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদ সকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। ১৩৯৯ চনৰ হেলেম অঞ্চলৰ তামৰ ফলিৰ পৰা এই সময়ছোৱাত মুচলমান সকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাৰ কথা জনা যায়। গতিকে এই শত্ৰু সম্ভৱতঃ সেই সময়চোৱাত কামৰূপ-কমতা দখল কৰি থকা গৌড়ৰ মুচলমান সেনাই আছিল। একেইখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। [[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]] এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পূৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক==== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ লোকবিশ্বাসৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> মহেশ্বৰ নেওগে নিজৰ লেখনীত পঞ্চদশ শতিকাৰ আগভাগত কমতা ৰাজ্য শাসন কৰা আন এজন দুৰ্লভ নাৰায়ণ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44</ref> এইজন ৰজাৰ লগত কামৰূপ অঞ্চলৰ আৰিমত্ত ৰজাৰ যুদ্ধ হৈছিল। এছ. চি. ৰাজখোৱাই ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী'', ৱেডৰ বিৱৰণ আৰু ৰতিকান্ত দ্বিজৰ ''ৰাজবংশাৱলী'' তুলনা কৰি ''ৰাজবংশাৱলী''ৰ এটা পাঠত দিয়া ১৩৬০ শক (১৪৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ক অৰিমত্তৰ ৰাজত্বৰ শেষ বছৰ বুলি গ্ৰহণ কৰিছে। সেই অনুসৰি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে যে কমতাৰ ৰজা দুৰ্লভেন্দ্ৰৰ সৈতে অৰিমত্তৰ সংঘৰ্ষ “পঞ্চদশ শতিকাৰ বিশৰ দশকৰ পাছলৈ” নিব নোৱাৰি, অৰ্থাৎ দুৰ্লভেন্দ্ৰ ১৪২০ৰ দশকত বা তাৰ আগতে কমতাৰ ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় আছিল।<ref>{{cite journal |last=Rajkhowa |first=S. C. |title=The Kingdom of Kāmarupa and Kamatā in the 14th and 15th Centuries |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=8 |year=1945 |pages=139–146 |jstor=45435410 quote=If Arimatta's reign ended in 1360 saka i.e. 1438 A.D. his struggle with Durlabhendra must be placed not later than the twenties of the 15th century.}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে দুৰ্লভনাৰায়ণ নামৰ প্ৰথমজন ৰজাই ১৪ শতিকাৰ মধ্য ভাগত আৰু দ্বিতীয় জনে ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগত ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> কিন্তু বানীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰৰ তথ্যৰ অনুসৰি প্ৰথম জন দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসন কালো ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগে আছিল। গতিকে দুয়োজন দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জন ৰজা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। নেওগৰ মতে দ্বিতীয় জন দুৰ্লভনাৰায়ণ ধৰ্মপাল নামৰ ৰজা এজনৰ পুত্ৰ আছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The identity of Dharmapala, Durlabhnarayana's kinsmen could not be fixed. In one Buranji an unnamed king of Kamata is mentioned, with whom the deity, Bhairava, residing in a stone idol, places towards the west of his capital, was displeased and migrated thereform to Halanginagara...It is a divine agency which is made responsible for the flight both of Dharmapala of the carita as well as of the unnamed Kamata king of the Buranji. My surmise is that they are one and the same person...According to the Assam Buranji, Durlabhendra was the unnamed Kamata king's son by his queen, Sulocana. Durlabhendra remained in the capital with his mother when his father fled to Asama, and became king of Kamata...The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃৰ নামো ধৰ্মনাৰায়ণ আছিল। হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন=== ===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক=== ===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ=== * চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref><ref>Bhuyan, SK, "Assam Buranji(SM), p. 7</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। বহুতো চুতীয়া লোকক চুকাফাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতেও বাটত পাই ধৰি আনিছিল। <ref>Bhuyan, SK, "Satsari Assam Buranji, pp.3-4, "বাটতে আহোতে কতো দহ, কতো বাৰ, কতো দুই, কতো তিনি, কতো এক, এইক্ৰমে মানুহ লগ পাই তাকো হাতকৈ মোৰাই দি আহে। সেই মানুহ কতো চুটিয়া, কতো মৰাণ, কতো বৰাহী, এই মানুহ বিস্তৰ হ'ল।..যি চুটিয়া, কছাৰী, মৰাণ পাই লগত ল'লে, তাৰো কাৰ্য্য অনুৰূপে নাম থৈ গ'ল।"</ref> * আহোম ৰজাৰ হত্যা ১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref><ref>Bhuyan, SK, "বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী",p.90</ref>, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ হত্যা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।<ref>Barua, Gopal Chandra,"Ahom Buranji",p.49, "After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years."</ref>। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল। * চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> * দিখৌ-মুখৰ ৰণ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> * দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন=== * নীতিপালৰ ৰাজত্ব ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji", p.594.</ref> * দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। * ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> * নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> * শদিয়াৰ ৰণ ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> * চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ হত্যা কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> চুতীয়াৰ এই চন্দনগিৰিৰ অন্তিমখন ৰণৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলে বিষাদৰ সুৰেৰে বিহু গীতত আজিও গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.33]</ref>-{{quote|“দেহি এ...<br/> কনচেঙে লৈ গ’ল জোলোঙাত ভৰাই নীতিপাল ৰজাৰ মূৰ,<br/>ৰাণী সাধনীয়ে প্ৰাণত্যাগ কৰিলে এ বুকু হমহমাইছে মোৰ।<br/>}} বিহুগীতত চুতীয়াসকলৰ আহোমৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ প্ৰতিফলন হোৱা দেখা যায়। যুদ্ধই সৰ্বসাধাৰণ প্ৰজাৰ মনলৈ কঢ়িয়াই আনিছিল ভীতি গ্রস্ততা, সংশয় আৰু অনিশ্চয়তা। এই কথা চুতীয়া সকলে আজিও বিহুগীতত এনেকৈ গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref>: {{blockquote| ডিবুৰুৰ ৰণেখন শদিয়াত লাগিলে<br/>মিৰিয়নী কান্দিলে চাঙত,<br />সৰুৰে পৰা পীৰিতি কৰিলোঁ<br />নেৰিবা দুখৰে কালত।<br /> বাৰীৰে ঢাপতে গছে আমলখি<br />আনি দিম মহঙৰ লোণ,<br />শদিয়া ৰণলৈ চিন্তিব নালাগে<br />তোমাকনো বুলি যাওঁ সোণ।<br /> নৈৰ ৰঙা গড়া দলনি দোপনি<br />হৰিণা চিঞৰে বনত,<br /> তোমাৰ সন্তাপত থাকিব নোৱাৰো<br />মৰিমগৈ শদিয়া ৰণত।<br /> কোনে আনি দিব লোণে আমলখি<br />কোনে আনি দিব জৰা,<br />কোনে আনি দিব ধনৰে বাতৰি<br />শদিয়া ৰণৰে পৰা।<br />}} ===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি=== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক হত্যা কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Gait, Edward, "A history of Assam", p.94,"Chutiyas were subjugated, and their country was brought under control by the appointment of Ahom officials at Sadiya and on the Dihing, and by the settlement at those places of a number of Ahom families."</ref> ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>Satsari Buranji, p.68</ref> ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> ==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা== চুতীয়া ৰজা ৰাজ্যখনৰ সাৰ্বভৌম শাসক আছিল; তেওঁৰ পাছত ৰাজকুমাৰ আৰু অন্যান্য ৰাজবংশীয় দাবীদাৰসকলৰ স্থান আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত ৰজাৰ ভাতৃ ধেলাই যুদ্ধত অংশ লোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে চুতীয়া বুৰঞ্জীত সুৰধ্বজপালক সিংহাসনৰ দাবীদাৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰজাক ''পাত্ৰ-মন্ত্ৰী'' নামেৰে জনাজাত এটা মন্ত্ৰী পৰিষদে সহায় কৰিছিল; এই পৰিষদৰ সদস্যসকলে পাত্ৰ আৰু বৰপাত্ৰ আদি উপাধি বহন কৰিছিল। কাশিতৰা, যাক আহোম বুৰঞ্জীত কাইতৰা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু সেনানায়ক আছিল। যুদ্ধৰ অন্তিম পৰ্যায়ত ৰজা আৰু কাশিতৰাৰ গতিবিধি পৃথকভাৱে উল্লেখ কৰাটোৱে তেওঁৰ উচ্চ মৰ্যাদাৰ ইংগিত দিয়ে—ৰজাই দৈ-চন্দন বা চন্দনগিৰিৰ দুৰ্গ প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল আৰু তাৰ বিপৰীতে কাশিতৰাই দৈ-ঠাঙৰ‌ দুৰ্গত আশ্ৰয় লৈছিল, য'ত পাছত তেওঁ পৰাজিত আৰু নিহত হয়। তামৰ ফলিৰ পৰা গম পোৱা যায় যে বৰপাত্ৰ বা বৃহৎপাত্ৰই হাবুং আৰু তাৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল; তেওঁৰ মুখ্য কাৰ্যালয় সম্ভৱতঃ হাবুং–সোৱণশিৰি অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত পাটৰলুং নামেৰে টাই ভাষাত উল্লেখিত এজন‌ বৰপাত্ৰৰ কথাও পোৱা যায়, যি কাশিতৰা আৰু এলেঙী চেতিয়াৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া নৌবাহিনীৰ এজন সেনানায়ক আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো পাত্ৰ উপাধিটো প্ৰচলিত হৈ আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰ নামৰ এজনে শদিয়াত চুতীয়া বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। যুদ্ধলৈ পঠিওৱা সেনাধ্যক্ষ বা সেনানায়ক সকলক ''সেনাপতি'' অথবা ''বৰসেনাপতি'' বুলি কোৱা হৈছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালৰ অধীনত নাৰায়ণ নামৰ এজনক বৰসেনাপতি আৰু ৰঘুবীৰ আৰু কাশিতৰাক সেনাপতি পতাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। পাত্ৰ উপাধিৰ দৰে সেনাপতি উপাধিও ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো চলি আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৭২ চনত শদিয়া অঞ্চলত এজন চুতীয়া "সেনাপতি"য়ে আন এটা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব লোৱাৰ কথা পোৱা যায়। ১৮ শতিকাত ''বৰসেনাপতি'' মটক মুখিয়াল সকলৰ বংশানুক্ৰমিক শাসকীয় উপাধি হৈ পৰে। ব্ৰিটিছ পৰ্যবেক্ষকসকলে এই পৰিয়ালটোক ৰাজকীয় বুৰুক চুতীয়া গোটৰ অন্তৰ্গত আৰু শদিয়াৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু মুখ্য সেনাপতি সকলৰ তলত কেইবাজনো আঞ্চলিক মুখিয়া আৰু বিষয়া আছিল, যিসকলক বুৰঞ্জীসমূহত সামূহিকভাৱে ''বৰা-বুৰুক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁলোকে ''বৰুৱা'', ''বৰা'', ''চেতিয়া'', ''পাল'' আদি উপাধি বহন কৰিছিল। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি মাণিকচন্দ্ৰ বা মাণিচন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা দিহিং–মাজুলী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিষয়া আছিল; তাত তেওঁলোকে আঞ্চলিক আৰু সামৰিক কৰ্তৃত্ব প্ৰয়োগ কৰা যেন দেখা যায়। এই দুই গৰাকী বিষয়ায়ে পাছলৈ ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধখনত অংশ লয়। এলেঙী বা চুলুকি চেতিয়া আন এজন চুতীয়া বিষয়া আছিল, যিয়ে কাশিতৰা আৰু পাতৰলুঙৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখৰ‌ যুদ্ধত নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত কৰিছিল।‌ ''বৰা''ও সামৰিক বা অধীনস্থ বিষয়াৰ উপাধি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। দেউৰী সমাজত "বৰা"ক মন্দিৰ আৰু তাৰ পৱিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ৰক্ষাৰ দায়িত্বত থকা বিষয়া হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। আজিও বৰা সকল দেউৰী মন্দিৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠানিক পৰিষদৰ অংশ। এই উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ তলত স্থানীয় বিষয়া আছিল, যিসকলে প্ৰশাসন, জনবল সংগঠন আৰু প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে ''থাও-মান'', যাক অসমীয়া বিৱৰণ সমূহত গাঁওবুঢ়া বা থাওবান বৰুৱা বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে। চুতীয়া ৰজাই তেওঁক লাৰুপাৰা (বৰ্তমানৰ চাবুৱা আঞ্চল) অঞ্চলৰ পৰা ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধলৈ পঠিয়াইছিল। এই প্ৰসংগত এই পদটো পাছৰ গাঁও-স্তৰৰ গাঁওবুঢ়া পদতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি; ইয়াত স্থানীয় নেতৃত্বৰ সৈতে সামৰিক জনবল সংগঠনৰ দায়িত্বও জড়িত আছিল। তামৰ ফলি আৰু বুৰঞ্জীসমূহত আন কিছুমান বিশেষায়িত বিষয়াৰ কথাও উল্লেখ আছে। ভূমিদান ফলি সমূহত ''বলাধ্যক্ষ''—অৰ্থাৎ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ তত্ত্বাৱধায়ক—আৰু ''ন্যায়পাল''—অৰ্থাৎ ন্যায় আৰু বিচাৰৰ সৈতে জড়িত বিষয়া—ৰাজকীয় দানৰ সাক্ষী হিচাপে উল্লেখিত হৈছে। তামৰ ফলি এখনত ''কটকী-তৈল্য-জাতক'' বুলি লোক এজনৰ উল্লেখ পোৱা যায়; মহেশ্বৰ নেওগে ''প্ৰাচ্য-শাসনাৱলী''ত এই শব্দটোৱে পদাধিকাৰী এজনক বুজোৱা হৈছিল বুলি ধৰি লৈছে। ৰাজকীয় দানপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা সকলক লিপিকাৰ আৰু স্বৰ্ণকাৰ বুলি কোৱা হৈছিল। আহোম বুৰঞ্জী আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ ''আহোমৰ দিন''ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চুতীয়া কটকী, ভঁৰালী, ভাণ্ডাৰী আৰু তামুলী পদাধিকাৰী সকলৰ কথা উল্লেখ কৰা‌ হৈছে। কটকীয়ে দূত, বাৰ্তাবাহক বা কূটনৈতিক মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল; ভঁৰালী আৰু ভাণ্ডাৰী সকল ৰাজকীয় ভঁৰাল, অস্ত্ৰাগাৰ, মূল্যৱান সামগ্ৰী বা যোগানৰ সৈতে জড়িত আছিল। চুতীয়া ৰজায়ে কোচ জনগোষ্ঠীৰ শুকান মঙহৰ ভৰালী এজন ৰাখিছিল। খেঙুলী চেতিয়া চুতীয়া ৰজাৰ ভাণ্ডাৰী এজনৰ পৰা বঢ়া বংশ আছিল। গজৰাই তামুলীক চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; সম্ভৱতঃ তেওঁ ৰাজগৃহ, উদ্যান, তামোলৰ যোগান বা আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অন্তৰ্গত আছিল দেউৰী পুৰোহিত বৰ্গ, মন্দিৰৰ তত্ত্বাৱধায়ক আছিল মেধি, বাৰিক, বৰা, ভৰালী,‌ ইত্যাদি সকল। ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM)", p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, "আহোমৰ দিন", p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref><ref>Bhuyan,S.K,"Satsari Buranji",p.135</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"}} [[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]] ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> * ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। * ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। * ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। * ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। * ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিপামৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। * ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। * ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। * ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহং নদীৰ (চিয়াং) পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহং পাৰ হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁও এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। * ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। * ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থসূচী== {{refbegin}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati}}</ref> *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] s9i3y60r24sg16owv399zw15zsv6xw1 629708 629705 2026-08-21T14:17:46Z Ananya Taye 28065 fixed year 629708 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ১৫২৪ |date_end = ৭ বহাগ |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | coa_size = 170px | coat_alt = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এখন বৃহৎ মধ্যযুগৰ ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপৰ]] ৰজা সকলৰ দৰে চুতীয়া ৰজা সকলৰো প্ৰত্যেকখন তামৰ ফলিত [[গনেশ|গনেশৰ]] নামেৰে আৰম্ভ কৰা হৈছে।<ref>Sharma, Mukunda Madhava, ''Inscriptions of Ancient Assam'',p.287,"It might be presumed that the elephant mark of the seals of the earlier Kamrupa kings has been very conveniently converted into the figure of Ganesha. But this conversion assumes a greater significance when we find that some 43 years later the Tezpur plates of Vallabha begins with a mangala verse addressed to Ganesa and the Dhenukhana CP inscription of 1392 and the Ghilamora CP inscription of 1401 also begin with salutations to Ganesa."</ref> চুতীয়া শাসকসকলে পূব [[অসম]]ৰ [[তিব্বত]], [[ভূটান]] আৰু [[চীন|দক্ষিণ-পশ্চিম চীন]]ৰ মাজত হোৱা বানিজ্য আৰু মানুহৰ চলাচল নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ক্ষমতা বজাই ৰাখিছিল।<ref>{{harvcol|Saikia|2004|pp=8}}</ref><ref>{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati |page=188 |quote=The eastern extremity of this kingdom opened into the mountains inhabited by the Abors, Mishimis, Bhutiyas, and others, and they controlled the trade that passed between the Assam valley and the hills of Bhutan and Tibet.}}</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web |url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> পাছলৈ আহোম চুতীয়া ৰণৰ অন্তত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন ঘটে আৰু এই ৰাজ্যৰ ভুখণ্ড [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয়। অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল।<ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ১৫২৭-২৯ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। ১৫২৬ চনত উত্তৰ কূলৰ ভৰালীৰ পূব অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ প্ৰথমতে কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক ভটিয়লিয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ১৫২৭ চনত কনচেঙক চাও চেংলুং বা‌ বৰপাত্ৰ গোহাঁই পদবী দিয়া হয়। ১৫২৭ চনৰে আগ ভাগত বৰপাত্ৰ গোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ চেঙপেম ধনুধৰিয়া‌ গোহাঁইক থাওমুঙ কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]]ত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। গতিকে এই সকলোবোৰ তথ্যৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। * [[লখিমপুৰ জিলা]]: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। ১৮ শতিকাত আহোম ৰাজ্য ভ্ৰমণ কৰা বৃটিছ বিষয়া ৱেডৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref> শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০১ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত)<ref>{{cite book |title=Assam District Gazetteers: Lakhimpur District|author=Government of Assam|year=1976|publisher=Government of Assam|location=Shillong|page=2|language=English|quote="There are other historical accounts which show that a king named Laksminarayan ruled over the area, now included in the eastern part of Lakhimpur district, who during the 14th–15th century A.D. made a land grant dated Saka 1323 (A.D. 1401). The land was donated in the village of Bakhana on the western bank of the Subansiri. His capital was at Sadhayapuri, to be identified with Sadiya, the capital of Chutiya kings. This king Laksminarayan is likely to have built a town in his kingdom and named it after him. Sri Sarbeswar Barua of North Lakhimpur strongly believes that the district took its name from the town of Lakhimpur (later known as North Lakhimpur), originally selected as its headquarters, when Lakhimpur district was first formed in 1838 by the East India Company. He points out that this is known from the original seal of the district, as found in a sanad (manuscript) dated 1839 granted to the late Maheswar Sarma Bapu Barua and the note written by the Principal Assistant Commissioner in English at the top of the sanad just below the seal, where the name of Lakhimpur district is found written. The sanad was issued from North Lakhimpur. From this, Sri Barua concludes that the name of the district was derived from its first headquarters, viz., Lakhimpur." }}</ref> আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী<ref>ধৱলী নৈৰ প্ৰকৃত অৰ্থ হৈছে "বগা নৈ"</ref>বা উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ ওচৰৰ ধল<ref>{{cite journal |last=Neog|first=Maheswar |title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58–59 |year=1977 |pages=813–820 |jstor=41691751 |quote=“He donated land to a brāhmana in 1314 Śaka at Ludumumāri on the river Dhavali, identified with the Dhal of the North Lakhimpur district.” }}</ref><ref>{{cite journal|last=Chutia|first=Manas|title=Vasudev Than Narowa Satra—In Historical Perspective|journal=Review of Research|volume=8|issue=8|date=May 2019|page=3|url=https://oldror.lbp.world/UploadedData/11719.pdf|access-date=26 June 2026|quote=“Sarbeswar Boruah identifies Dhavali as Dhal River 5 k.m. to the east of North Lakhimpur town, Vyagrahmari as Baghmari near Jalbhari 5 K.M. to the east-south of Narowa Satra."}}</ref><ref>উত্তৰ লখিমপুৰ নগৰৰ পূবত ঢল আৰু ঘাগৰ নামৰ দুখন নৈ মিলিত হৈ দক্ষিণলৈ বৈ গৈছে।</ref>) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। [[File:1392 Bormurtia Copperplate of land grant made by Satyanarayan.jpg|thumb| ঢকুৱাখনা বা ঐতিহাসিক [[হাবুং]] অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা অসমীয়া লিপিৰ চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ ১৩৯২ চনৰ তামৰ ফলি।]] * [[ধেমাজি জিলা]]: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। জোনাইৰ উত্তৰৰ পাচিঘাট অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰ ইটাৰ ভেটি আৰু অন্য ধ্বংসাৱশেষ দেখা পোৱা গৈছে। এই ইটাৰ ভেটি কেইটা শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ বা ভীষ্মকনগৰৰ লগত প্ৰায় মিলে।<ref>{{cite web |title=''Aalekh'', Volume IV, Issue VII |publisher=Assam State Museum |year=2025 |url=https://axomuseum.in/asmt/docs/Aalekh%20Vol%20-%20IV%20(Issue%20VII).pdf |access-date=29 June 2026 |quote=Various archaeological evidences suggests that it was an administrative or military camp of the Chutiyas...After Excavations at Gomsi many structures of brick, terracotta artifacts, pottery and other remnants could be found. The Chutiyas were known for their advanced administration system, various agricultural practices and techniques of construction. The various materials found during excavations shows the similarities with various sites associated with the kingdom of the Chutiyas. }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> * [[বিশ্বনাথ জিলা]]: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ১৩-১৫ শতিকাৰ মাজত নিৰ্মিত ৰামঘাট দুৰ্গ (বুঢ়ৈ নৈৰ কাষত), নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ(বৰগং নৈৰ কাষত), বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান, ৰামঘাট আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত(ঘৰৰ ভেটিত আৰু নাদত), ইটা দুৰ্গ(গড়ত) আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ(গড়ত) শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া অঞ্চল, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ)‌ আৰু হাবুং (লখিমপুৰ) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা<ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=83}}</ref> আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref><ref>{{cite book|last=Gait|first=Edward A.|title=A History of Assam|edition=2nd|location=Calcutta and Simla|publisher=Thacker, Spink & Co.|year=1926|pages=85}}</ref> আৰু খোৰা ৰজা দিনত আঠাবাৰী<ref>{{cite book|last=Saikia|first=Sayeeda Yasmin|title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam|location=Guwahati|publisher=Spectrum Publications|year=1997|pages=21, 42|isbn=81-85319-61-8 }}</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। বৰ্তমানত এই অঞ্চল সমূহ শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ (দিহিং নৈৰ উত্তৰৰ) চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] * [[মাজুলী জিলা]]: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। বুৰঞ্জীৰ মতে ১৫২২ত চুহুংমুঙে দিহিংমুখত (পশ্চিম মাজুলী) কোঠ লৈ থকা চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰিছিল। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। * [[ডিব্ৰুগড় জিলা]]: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, হলাহল পাতৰ, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকল চুকাফা বা তেওঁৰ এক দুই পুৰুষ পাছৰ আহোম ৰজাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক আছিল। আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈৰ (ডিব্ৰুগড় জিলাৰ দক্ষিণৰ) ওচৰত চুতীয়া সকলে বন্ধুত্বৰ প্ৰস্তাব দেখুৱাই নাও খেল চাবলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম (নামৰূপৰ ওচৰৰ অঞ্চল) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰি তিপাম ৰজাৰ লগত যুঁজিছিল। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। [[File:Dihing River Old course map.jpg|thumb|right|upright=1|দিহিং নৈৰ পুৰণি আৰু বৰ্তমানৰ সুতি।<ref>Jogendra Nath Sarma, “A study on Palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam”, in Proceedings of the National Symposium on Remote Sensing Applications for Resource Management with Special Emphasis on the North-Eastern Region, Guwahati, 1993, pp. 74–83, Fig. 1, p. 76.</ref>]] * [[তিনিচুকীয়া জিলা]]: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম বা উত্তৰ পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। * [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ-]][[চৰাইদেউ জিলা]]: যিহেতু দিহিং নৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা আছিল,‌ সেই সময়ৰ দিহিং নৈৰ সুঁতিৰ উত্তৰ পাৰৰ ভূমি‌ চুতীয়া ৰাজ্যতে আছিল। সেই অঞ্চলত আজিৰ দিনৰ শিৱসাগৰ আৰু চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে চুতীয়া ৰজা এজনে আহোম ৰজা‌ চুতুফাক নাওখেল চাবলৈ চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰিছিল, গতিকে চাফ্ৰাই নৈ অঞ্চলতো হয়টো দুয়ো ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চল আছিল। চাফ্ৰাই নৈ বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ উত্তৰ অংশত অৱস্থিত। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== অৰুণাচল প্ৰদেশৰ প্ৰায়ভাগ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৰাজধানী শদিয়াৰ অধিকাংশ ভূমি আজিৰ দিনৰ অৰুনাচল প্ৰদেশত। অৰুণাচলৰ ৰাজধানী ইটানগৰৰ [[ইটা দুৰ্গ]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[পূব ছিয়াং জিলা]]ৰ গমচি দূৰ্গ, দিবাং উপত্যকা জিলাৰ ৰুক্মিণী নগৰ, [[লোহিত জিলা]]ৰ ভীষ্মক নগৰ আৰু তেজু দুৰ্গ, ইত্যাদিও চুতীয়া ৰাজ্যৰ কিছুমান প্ৰসিদ্ধ দুৰ্গ। চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত [[নামচাই জিলা]]ত তেঙাপনী দেউৰী সকলৰ বসতি আছিল। নামচাইৰ মহং অঞ্চলত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত লোণৰ পুঙ আছিল।‌ নামচাইৰ দক্ষিণৰ [[চাংলাং জিলা]]ৰো পাহাৰ-ভৈয়ামৰ এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ (''Mung-Tiura'') সীমান্তত খামজাং প্ৰদেশ আছিল। এই অঞ্চলৰ "নঙাখাম" নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং(''Nam-jin'') নৈৰ ওচৰৰ পুৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত (''Doi-mung-Tiura'') আশ্ৰয় লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.331,"In Khamjang, one Nara Deka called Ngakham was living on the border of the Chutia country (''Mung-Tiura'')...The Naras retreated to the side of the Nam-jin river where they prepared a stockade and lived therein. The Kuar Hazarika Senapati advanced and attacked the enemies at the side of the Namjin river. The enemies took to their heels and left a woman and a cow behind...The Naras entered into the hilly part of the Chutia country.(''Doi-Mung-Tiura'')...The Nara Deka, Ngakham, after having had a consultation with his men, left Dhunaguri and took shelter in a deep part of the jungle on the hill."</ref> বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং বা বৰ্তমানৰ নংয়াং হ্ৰদ (''Lake of no return'') থকা অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল।<ref name="Gait1906">{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1906 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=76 |url=https://archive.org |quote=In A.D. 1228, he arrived at Khamjang. He crossed a river called the Khamnamjang in rafts and came to the Nongyang lake.}}</ref><ref name="ChanglangGazetteer">{{cite book |last=Government of Arunachal Pradesh |title=Arunachal Pradesh District Gazetteers: Changlang District |date=1991 |publisher=Directorate of Information and Public Relations |location=Shillong |pages=15–18 |quote=The ancient Tai territory of Khamjang is historically associated with the Nongyang lake basin, a natural body of water located near the Pangsau Pass along the Patkai range, which came to be known in modern times as the Lake of No Return.}}</ref><ref name="Barpujari1992">{{cite book |last=Barpujari |first=H. K. |title=The Comprehensive History of Assam: Volume II |date=1992 |publisher=Publication Board, Assam |location=Guwahati |page=42 |quote=Sukapha crossed the Patkai via the Pangshau pass and reached Khamjang, establishing a base near the Nongyang lake (now famously referred to as the Lake of No Return).}}</ref> ===নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল=== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই কৰা ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> তদুপৰি কমতা ৰাজ্যৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আৰু চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জনে ৰজা হোৱাৰ থল আছে। এই‌ তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যখনে নামনি অসমৰ কমতাপুৰৰ লৈকে পাতনি মেলিছিল। [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত ''"সৌমাৰ"'', ''"কূবাচ"'', ''"যৱন"'' আৰু ''"প্লৱ"'' নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত ''"কুবাচ"''ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], ''"সৌমাৰ"''ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু ''"যৱন"''ক বঙ্গ মুচলমান বা [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে ''"প্লৱ/প্লব"'' শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা ''"পাল"'' বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{cite journal|script-title= as: চুতীয়া জাতি : সৰ্বানন্দ ৰাজকুমাৰ|journal="অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা"|volume=2|year=1961|url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika/Asom%20Sahitya%20Sabha%20Patrika%201961/1961%20VOL%20-2.pdf |quote=যোগিনী তন্ত্ৰত সেই সময়ত কামৰূপৰ উত্তৰ খণ্ডত প্লৱক-বিলাকে ৰাজত্ব কৰিছিল‌ বুলি আছে। বুৰঞ্জীৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰে বৰনদীৰ পূবে ভূঞাবিলাকে আৰু তেওঁলোকৰ পূবে আৰু আহোম ৰাজ্যৰ উত্তৰ পূবে চুটিয়া ৰাজ্য আছিল। যোগিনী তন্ত্ৰত উত্তৰ আৰু দক্ষিণ পাৰৰ ভূঞাসকলৰ আৰু কছাৰীসকলৰ ৰাজ্যৰ উল্লেখ নাই। চুটিয়া ৰজাসকলৰ নামৰ পাচত "পাল" শব্দটো পোৱা‌ যায়। এইবিলাক কাৰণত অনুমান কৰিব পাৰি যে যোগিনী-তন্ত্ৰত উল্লেখ কৰা "প্লবক"-বিলাকেই চুটিয়াসকল।}}</ref> চুতীয়া ৰজা সকলে যে "পাল" উপাধি লিখিছিল‌ এই তথ্য চুতীয়া বুৰঞ্জীৰ বাদে ১৭০০‌ শতিকাত ৰচিত চাংৰুং ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ পৰাও ধৰিব পৰা যায়।<ref>Changrung Phukanar Buranji, Part 3,"শদিয়াৰ দেওঁঘৰ তাম ওপৰত পতা কৰি দিয়া। সেই দʼলৰ জোখ।...আৰে নায়ক ৰাজা ধৰ্মপালক ১, পুতেক ধৰ্ম নাৰাণ ১, পুতেক বিবেক নাৰাণ ১, পুতেক ৰুম নাৰাণ ১, পুতেক চিও নাৰাণ ১, আৰ পাচত খুন্ত ১, আৰ পাচত কোঠান ১, আৰ পাছত চুতীয়া ১, আকে মাৰি দেৱে ল'লে সেইদৰে থৈই।"</ref> ==ইতিহাস== চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। লক্ষিমপুৰ আৰু শদিয়াৰ অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলি বা শিলা লিপিৰ পৰা ১৪ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা ১৫২২ৰ মাজৰ মুঠ ১০ জন ৰজাৰ নাম পোৱা যায়। নেই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> "দেউধাই অসম বুৰঞ্জী"ত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ প্ৰথম আখ্যানৰ মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত (পাহাৰৰ আগৰিত বা মুখত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে)<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164, "পূৰ্বে ১১১১ শকত ভীৰ্ম্মক ৰজাৰ বংশৰ বীৰপালৰ নামে এজন আছিল। তাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম ৰূপৱতী। দৈৱদোষত থাকি সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ আগাৰিত প্ৰৱেশ হৈল। তাতে ৬০ ঘৰ চুতীয়া আছিল। তাৰ ৰজা নাই। তাৰে মাজত প্ৰৱেশ হৈ কিছু দিন থাকি বীৰপালে গায়পাল নাম ল'লে। তাৰে আজ্ঞাৰে এই ৫০ ঘৰ চুটিয়া প্ৰবৰ্ত্তি আছিল।</ref> বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, p.164</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত ভীৰ্ম্মোক নামৰ চুতীয়াৰ<ref>বুৰঞ্জী খনৰ অনুসৰি ভীৰ্ম্মোক চুটিকা বা চুটিয়া বংশৰ লোক আছিল। {{quote|"সদিয়া কোৰ্জকো দেসঃ চুটিকা বংশৰ ভিৰ্ম্মোকাঃ</br>ধাতু দৃব্য ত্বং লোভেন হদ্বাজন পদা দয়ঃ।।"}} উল্লেখযোগ্য যে "টিকা" মানে দেউৰী-চুতীয়া ভাষাত বংশক বুজোৱা হয়। গতিকে চুটিকাৰ অৰ্থ চুতীয়া বংশ বুলি ধৰিব পাৰি।</ref> আদি ৰজা এজনৰ বংশৰ বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। তেওঁক "খুন্ত ৰজা" বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> একেইখন বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, pp.170-171</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। যিহেতু দ্বিতীয় আখ্যানৰ মতে বীৰপালে সদিয়া অঞ্চলতে ৰাজত্ব কৰিছিল, গতিকে প্ৰথম আখ্যানৰ সোণাগিৰি পৰ্ব্বতৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলো সম্ভাৱতঃ শদিয়াতে আছিল। ===ৰাজ্য বিস্তাৰ=== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.164-167</ref>। তাৰ পাছত তেওঁ স্বেতাগিৰি ৰাজ্যৰ ভদ্ৰেশেন নামৰ ৰজা জনক পৰাস্ত কৰি দৈৱজ্ঞ, তাঁতী, সোণাৰী, ব্ৰাহ্মণ, সূতাৰ, কমাৰ, ইত্যাদি অনেক বিদ্যালয়ত লোক পালে<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji: 4th edition, pp.165</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> হয়টো পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ বা বিশ্বনাথ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে মধ্য অসম বা কামৰূপ‌‌ পিনৰ ন্যায়পাল নাম এজন ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰিলে, কিন্তু ৰজা জনে নিজৰ জীয়ৰী ৰত্নপাললৈ দি মিত্ৰ কৰিলে। E.T.Daltonয়ে পোৱা বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি ইয়াৰ পাছত ৰত্নধ্বজপালে ৰাজ্যৰ পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চল সমূহত একেই শাৰীতে কেইবাটাও দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, ডাঙৰ পুখুৰী খন্দাইছিল আৰু মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="Returning with his bride to his chosen seat of government, he sought no further extension of his dominions, bur directed his whole attention to the improvement of what he had acquired and to the consolidation of his power. He built a line of forts along the foot of the hills, probably to restrain the hungry barbarians, his former countrymen; made large tanks and founded temples."}}</ref> বাৰ-ভূঞাৰ ইতিহাসৰ মতে ৰত্নধ্বজপাল আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজপালৰ মধ্যঅসমৰ ৰৌতা-তেমনীৰ বাৰ-ভুঞা সকলৰ লগত যুদ্ধ হয়। ফলত ৰত্নধ্বজপালে বাৰভূঞা সকলক কৰা শোধাইছিল। পাছলৈ বিজয়ধ্বজপালৰ দিনত বন্ধুত্ব স্থাপন হৈছিল।<ref>Bhuyan, Nakul Chandra, "Bara-Bhuyan",p.7</ref> আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত বিশ্লবনাথ, লখিমপুৰ, মাজুলী, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ===কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক=== ৰত্নধ্বজপালৰ পুত্ৰ বিজয়ধব্বজ ডাঙৰ হোৱাত ৰজাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ পশ্চিমৰ কমতা ৰাজ্যৰ ৰজা লৈ কটকী পঠিয়াই কন্যা এজনী বিচাৰে। কিন্তু ৰত্নধ্বজপালৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ নকৰি কমতা ৰজাই কটকী মন্ত্ৰী বিজয় সেনৰ আগত ৰত্নধ্বজলৈ‌ কৈ‌ পঠালে-"যদি ৰজা‌ আহি নিয়ে তেহে দিব পাৰো"। কমতেশ্বৰৰ‌ এই বাৰ্তাত ৰত্নধ্বজপালে অপমান বোধ কৰি পাত্ৰ-মন্ত্ৰীসকলৰ লগত আলোচনা কৰি কমতা ৰাজ্যৰ দিশে ৰাজকীয় অভিযানৰ পূৰ্বপ্ৰস্তুতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয় এই আক্ৰমণৰ পূৰ্ব প্ৰস্তুতি হিচাবে সৈন্য-সামন্ত, ৰচদ-পাতি‌ সংগ্ৰহৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ উপৰিও বত্নধ্বজপালে তেওঁৰ ৰাজধানীৰ পৰা কমতা ৰাজ্যৰ ৰাজধানীলৈ এটা আলিবাটৰ বান্ধিবলৈ আৰু এই বাটৰ‌কষত এদিনৰ অন্তৰে অন্তৰে তেওঁৰ সৈন্য‌বাহিনীয়ে জিৰণি ল'বলৈ একো একোখন নগৰ/কোঠ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ বিজয়সেন মন্ত্ৰীক আদেশ দিয়ে। বিজয়সেনে কাম সম্পূৰ্ণ কৰি ৰজাক জনাই আৰু ৰজাই জয়ধ্বজ মন্ত্ৰীক শাসনৰ দায়িত্বত‌ থৈ নিজে কমতা ৰাজ্যলৈ অগ্ৰসৰ হয়। চুতীয়া ৰজাৰ এই অভিযানৰ কথা গম পাই কমতেশ্বৰ শঙ্কিত হয় আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰী সকলৰ লগত আলোচনা কৰি সংঘাত এৰাই চলিবলৈ নিজৰ সকলোতকৈ সুন্দৰী কন্যাক ৰাজযোগ্য যৌতুকেৰে সৈতে ৰত্নধ্বজৰ‌ পুত্ৰ বিজয়ধ্বজলৈ বিয়া দিলে। ===গৌড় ৰাজ্যৰ লগত মিত্ৰতা=== কমতা ৰাজ্যৰ লগত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত ৰত্নধ্বজপালে গৌড় ৰজাৰ লগত সখি সম্বন্ধ স্থাপন কৰিবলৈ মন মেলিলে। সেই সময়ত গৌড় তুৰ্কী মুছলমান সকলৰ শাসনাধীন আছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত গৌড় ৰজাক পাৎসা আৰু তেওঁৰ মন্ত্ৰীক বৰ উজিৰ কৈছে কিন্তু এইখিনি লেখক জনে লগাই দিয়া গৌড় অঞ্চলৰ পাছৰ দিনত প্ৰচলিত উপাধিও হ'ব পাৰে। গৌড় ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি পৰবৰ্তী কালছোৱাত গৌড়েশ্বৰে ৰত্নধ্বজপাললৈ গঙ্গাজল আৰু ৰত্নধ্বজপালে গৌড়েশ্বৰলৈ পৰশুৰাম কুণ্ডৰ জল আদান-প্ৰদান কৰি থাকিবলৈ এটা বুজাপৰালৈ আহিছিল। তদুপৰি চুতীয়া ৰজাই এটি পুত্ৰ শিক্ষা লাভৰ অৰ্থে গৌড় ৰাজ্যত ৰাখিছিল আৰু গৌড়েশ্বৰৰ পুত্ৰ ও চুতীয়া ৰাজ্যলৈ আহিছিল। কিন্তু দূৰ্ভাগ্যজনকভাৱে চুতীয়া ৰজাৰ পুত্ৰ জনৰ মৃত্যু ঘটিছিল। ===মৌঙ-মাও ৰাজ্যৰ সেনাপতিৰ আক্ৰমণ=== ===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়=== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ এই আক্ৰমণ আৰু কামৰূপ দখলৰ প্ৰমাণ বʼকুৰ ১৩৮৯ চনৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই কথা বিশ্বনাথৰ হেলেম অঞ্চলত উদ্ধাৰ হোৱা ১৩৯৯ খৃষ্টাব্দৰ (১৩২১ শক) হাজোৰ নকুছি অঞ্চলত কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলিৰ পৰাও জনা যায়।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> ফলিখনত ভূমিদানৰ দক্ষিণ সীমা বৰ্ণনা কৰিবলৈ "শ্ৰী গিয়াচুদ্দিনে কামৰূপ শাসন কৰা সময়ত গন্ত্ৰী, মন্ত্ৰী-পালী আদিয়ে ভোগ কৰা মাটি" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।‌ ফলিৰ বাকি অংশত গৌড়াধিপতি জনক কোনোবা ৰজা এজনে পৰাস্ত কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে যদিও উক্ত ৰজা জনৰ নাম থকা অংশটো অস্পষ্ট বুলি কোৱা হৈছে।<ref>[https://archive.org/details/helem-copperplate-1399 Helem copper plated dated to 1399 p.6]</ref> এই আক্ৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০১) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587, "এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ"</ref> যদিও এই “শত্রু”ৰ পৰিচয় স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদ সকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। ১৩৯৯ চনৰ হেলেম অঞ্চলৰ তামৰ ফলিৰ পৰা এই সময়ছোৱাত মুচলমান সকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰাৰ কথা জনা যায়। গতিকে এই শত্ৰু সম্ভৱতঃ সেই সময়চোৱাত কামৰূপ-কমতা দখল কৰি থকা গৌড়ৰ মুচলমান সেনাই আছিল। একেইখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। [[File:Chutia Kingdom Map (at its greatest extent).jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনৰ বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য।]] এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পূৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক==== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ লোকবিশ্বাসৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> মহেশ্বৰ নেওগে নিজৰ লেখনীত পঞ্চদশ শতিকাৰ আগভাগত কমতা ৰাজ্য শাসন কৰা আন এজন দুৰ্লভ নাৰায়ণ কথা উল্লেখ কৰিছে।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44</ref> এইজন ৰজাৰ লগত কামৰূপ অঞ্চলৰ আৰিমত্ত ৰজাৰ যুদ্ধ হৈছিল। এছ. চি. ৰাজখোৱাই ''কামৰূপৰ বুৰঞ্জী'', ৱেডৰ বিৱৰণ আৰু ৰতিকান্ত দ্বিজৰ ''ৰাজবংশাৱলী'' তুলনা কৰি ''ৰাজবংশাৱলী''ৰ এটা পাঠত দিয়া ১৩৬০ শক (১৪৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ক অৰিমত্তৰ ৰাজত্বৰ শেষ বছৰ বুলি গ্ৰহণ কৰিছে। সেই অনুসৰি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰে যে কমতাৰ ৰজা দুৰ্লভেন্দ্ৰৰ সৈতে অৰিমত্তৰ সংঘৰ্ষ “পঞ্চদশ শতিকাৰ বিশৰ দশকৰ পাছলৈ” নিব নোৱাৰি, অৰ্থাৎ দুৰ্লভেন্দ্ৰ ১৪২০ৰ দশকত বা তাৰ আগতে কমতাৰ ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় আছিল।<ref>{{cite journal |last=Rajkhowa |first=S. C. |title=The Kingdom of Kāmarupa and Kamatā in the 14th and 15th Centuries |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=8 |year=1945 |pages=139–146 |jstor=45435410 quote=If Arimatta's reign ended in 1360 saka i.e. 1438 A.D. his struggle with Durlabhendra must be placed not later than the twenties of the 15th century.}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে দুৰ্লভনাৰায়ণ নামৰ প্ৰথমজন ৰজাই ১৪ শতিকাৰ মধ্য ভাগত আৰু দ্বিতীয় জনে ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগত ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> কিন্তু বানীপ্ৰশন্ন মিশ্ৰৰ তথ্যৰ অনুসৰি প্ৰথম জন দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসন কালো ১৫ শতিকাৰ আগ ভাগে আছিল। গতিকে দুয়োজন দুৰ্লভনাৰায়ণ একেই জন ৰজা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। নেওগৰ মতে দ্বিতীয় জন দুৰ্লভনাৰায়ণ ধৰ্মপাল নামৰ ৰজা এজনৰ পুত্ৰ আছিল।<ref>Maheswar Neog, "Early History of the Vaishnavite Faith and Movement in Assam", pp.42-44,"The identity of Dharmapala, Durlabhnarayana's kinsmen could not be fixed. In one Buranji an unnamed king of Kamata is mentioned, with whom the deity, Bhairava, residing in a stone idol, places towards the west of his capital, was displeased and migrated thereform to Halanginagara...It is a divine agency which is made responsible for the flight both of Dharmapala of the carita as well as of the unnamed Kamata king of the Buranji. My surmise is that they are one and the same person...According to the Assam Buranji, Durlabhendra was the unnamed Kamata king's son by his queen, Sulocana. Durlabhendra remained in the capital with his mother when his father fled to Asama, and became king of Kamata...The reign of Durlabhendra and his father, in view of Durlabhendra's fight with Arimatta, may be appropriately assigned to the first part of the fifteenth century."</ref> চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃৰ নামো ধৰ্মনাৰায়ণ আছিল। হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন=== ===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক=== ===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ=== * চুকাফাৰ দিনৰ সম্পৰ্ক বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref><ref>Bhuyan, SK, "Assam Buranji(SM), p. 7</ref><ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> চুতীয়া ৰজাৰ লগত সম্পৰ্ক ভাল থাকিলেও আহোম ৰজা সকলে চুকাফাৰ দিনৰ পৰাই মাজে মাজে সীমান্ত অঞ্চলৰ চুতীয়া গাঁও আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি লয় আনিছিল। তেনে কিছুমান পৰিয়ালৰ উদাহৰণ বুৰঞ্জী সমূহত পোৱা যায়, যেনে: চোম চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চেঙচাই, ঘৰ পাতৰ, ইত্যাদি। বহুতো চুতীয়া লোকক চুকাফাই পৰ্বতৰ পৰা নামি আহোঁতেও বাটত পাই ধৰি আনিছিল। <ref>Bhuyan, SK, "Satsari Assam Buranji, pp.3-4, "বাটতে আহোতে কতো দহ, কতো বাৰ, কতো দুই, কতো তিনি, কতো এক, এইক্ৰমে মানুহ লগ পাই তাকো হাতকৈ মোৰাই দি আহে। সেই মানুহ কতো চুটিয়া, কতো মৰাণ, কতো বৰাহী, এই মানুহ বিস্তৰ হ'ল।..যি চুটিয়া, কছাৰী, মৰাণ পাই লগত ল'লে, তাৰো কাৰ্য্য অনুৰূপে নাম থৈ গ'ল।"</ref> * আহোম ৰজাৰ হত্যা ১৪ শতিকাৰ পাছৰ ভাগত চুতীয়া সকলে আহোম ৰজা চুতুফাক চাফ্ৰাই নৈ লৈ আমন্ত্ৰিত কৰে, কিন্তু কিবা বিবাদ হোৱাত তাৰ পৰা ধৰি লয় গৈ হত্যা কৰে। বুৰঞ্জীসমূহত কিন্তু তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণ সম্পৰ্কে একে মত পোৱা নাযায়। কিছুমান বিৱৰণত উল্লেখ আছে যে তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰিছিল<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref><ref>Bhuyan, SK, "বাঁহগৰীয়া বৰগোহাঁই বুৰঞ্জী: দেওধাই অসম বুৰঞ্জী",p.90</ref>, আন কিছুমানত আকৌ কোৱা হৈছে যে তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ হত্যা কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌ (ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত ১৩৭৬ চনৰ পৰা ১৩৮০ চললৈ আহোম ৰাজ্য অৰাজক হৈ‌ থাকে।<ref>Barua, Gopal Chandra,"Ahom Buranji",p.49, "After the death of Sutuphaa, the country was in interregnum for four years."</ref>। পৰবৰ্তী ৰজা ত্যাও খামটিয়ে চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে যদিও একো বিশেষ পৰিনাম পোৱা নগ'ল। * চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আহোমৰ প্ৰৱেশ ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> * দিখৌ-মুখৰ ৰণ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> * দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন=== * নীতিপালৰ ৰাজত্ব ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji", p.594.</ref> * দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। * ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> * নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> * শদিয়াৰ ৰণ ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত‌ দুৰ্গৰ লগতে নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। লুইতৰ মুখৰ দুৰ্গত হঠাতে কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> * চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়। বুৰঞ্জী অনুসৰি সেহি সময় চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰায় বৰুৱা হাবিত পলাই আছিল। তাৰে ল'ৰাৰ কান্দন শুনি ফ্ৰাচেংমুঙৰ পুত্ৰ ঘৰ সন্দিকৈয়ে বেঢ়ি ধৰিলে‌ বোলে-"ৰজাৰ কথা ক নকলে‌ কাটিম।" এই বুলি তাৰ ল'ৰা তিৰোতাক বন্দী কৰি তাক পঠাই দিলে। বহু প্ৰচেষ্টা সত্ত্বেও গজৰায়ে ৰজাক বিচাৰি নাপাইছিল। শেষত ৰাণীৰ ভোক লাগিলত জুৰি‌ এখনৰ কাষত ভাত ৰান্ধোতে উঠা ধোঁৱা দেখিহে গম পালে আৰু সেইমতে আহোম বিষয়াসকলক জনালেহি যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এখন পাহাৰীয়া জুৰিৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ হত্যা কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]]‌ গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> চুতীয়াৰ এই চন্দনগিৰিৰ অন্তিমখন ৰণৰ বিষয়ে চুতীয়াসকলে বিষাদৰ সুৰেৰে বিহু গীতত আজিও গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.33]</ref>-{{quote|“দেহি এ...<br/> কনচেঙে লৈ গ’ল জোলোঙাত ভৰাই নীতিপাল ৰজাৰ মূৰ,<br/>ৰাণী সাধনীয়ে প্ৰাণত্যাগ কৰিলে এ বুকু হমহমাইছে মোৰ।<br/>}} বিহুগীতত চুতীয়াসকলৰ আহোমৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিনীয়া যুদ্ধৰ প্ৰতিফলন হোৱা দেখা যায়। যুদ্ধই সৰ্বসাধাৰণ প্ৰজাৰ মনলৈ কঢ়িয়াই আনিছিল ভীতি গ্রস্ততা, সংশয় আৰু অনিশ্চয়তা। এই কথা চুতীয়া সকলে আজিও বিহুগীতত এনেকৈ গাই<ref>[https://archive.org/details/yoi-malini-e-magazine-acjsa/page/32/mode/1up Barua, Nipu, ''"Yoi Malini"'', p.43]</ref>: {{blockquote| ডিবুৰুৰ ৰণেখন শদিয়াত লাগিলে<br/>মিৰিয়নী কান্দিলে চাঙত,<br />সৰুৰে পৰা পীৰিতি কৰিলোঁ<br />নেৰিবা দুখৰে কালত।<br /> বাৰীৰে ঢাপতে গছে আমলখি<br />আনি দিম মহঙৰ লোণ,<br />শদিয়া ৰণলৈ চিন্তিব নালাগে<br />তোমাকনো বুলি যাওঁ সোণ।<br /> নৈৰ ৰঙা গড়া দলনি দোপনি<br />হৰিণা চিঞৰে বনত,<br /> তোমাৰ সন্তাপত থাকিব নোৱাৰো<br />মৰিমগৈ শদিয়া ৰণত।<br /> কোনে আনি দিব লোণে আমলখি<br />কোনে আনি দিব জৰা,<br />কোনে আনি দিব ধনৰে বাতৰি<br />শদিয়া ৰণৰে পৰা।<br />}} ===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি=== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক হত্যা কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Gait, Edward, "A history of Assam", p.94,"Chutiyas were subjugated, and their country was brought under control by the appointment of Ahom officials at Sadiya and on the Dihing, and by the settlement at those places of a number of Ahom families."</ref> ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>Satsari Buranji, p.68</ref> ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> একেই বছৰে মুচলমানৰ বৰ উজিৰৰ নেতৃত্বত অহা আক্ৰমণকাৰী সকলক লখিমপুৰ-বিশ্বনাথ অঞ্চলৰ পৰা খেদি ধনুধৰিয়া গোহাঁই চেঙপেমক থাওমুং কটক পাতি লখিমপুৰৰ [[ফুলবাৰী]] অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ দিয়া‌ হৈছিল।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.61</ref> শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> ==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা== চুতীয়া ৰজা ৰাজ্যখনৰ সাৰ্বভৌম শাসক আছিল; তেওঁৰ পাছত ৰাজকুমাৰ আৰু অন্যান্য ৰাজবংশীয় দাবীদাৰসকলৰ স্থান আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত ৰজাৰ ভাতৃ ধেলাই যুদ্ধত অংশ লোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে, আনহাতে চুতীয়া বুৰঞ্জীত সুৰধ্বজপালক সিংহাসনৰ দাবীদাৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। ৰজাক ''পাত্ৰ-মন্ত্ৰী'' নামেৰে জনাজাত এটা মন্ত্ৰী পৰিষদে সহায় কৰিছিল; এই পৰিষদৰ সদস্যসকলে পাত্ৰ আৰু বৰপাত্ৰ আদি উপাধি বহন কৰিছিল। কাশিতৰা, যাক আহোম বুৰঞ্জীত কাইতৰা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, চুতীয়া ৰাজ্যৰ এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু সেনানায়ক আছিল। যুদ্ধৰ অন্তিম পৰ্যায়ত ৰজা আৰু কাশিতৰাৰ গতিবিধি পৃথকভাৱে উল্লেখ কৰাটোৱে তেওঁৰ উচ্চ মৰ্যাদাৰ ইংগিত দিয়ে—ৰজাই দৈ-চন্দন বা চন্দনগিৰিৰ দুৰ্গ প্ৰতিৰক্ষা কৰিছিল আৰু তাৰ বিপৰীতে কাশিতৰাই দৈ-ঠাঙৰ‌ দুৰ্গত আশ্ৰয় লৈছিল, য'ত পাছত তেওঁ পৰাজিত আৰু নিহত হয়। তামৰ ফলিৰ পৰা গম পোৱা যায় যে বৰপাত্ৰ বা বৃহৎপাত্ৰই হাবুং আৰু তাৰ সংলগ্ন উত্তৰ-পাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল; তেওঁৰ মুখ্য কাৰ্যালয় সম্ভৱতঃ হাবুং–সোৱণশিৰি অঞ্চলত আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত পাটৰলুং নামেৰে টাই ভাষাত উল্লেখিত এজন‌ বৰপাত্ৰৰ কথাও পোৱা যায়, যি কাশিতৰা আৰু এলেঙী চেতিয়াৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখত চুতীয়া নৌবাহিনীৰ এজন সেনানায়ক আছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো পাত্ৰ উপাধিটো প্ৰচলিত হৈ আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৫০ চনত কংসপাত্ৰ নামৰ এজনে শদিয়াত চুতীয়া বিদ্ৰোহ সংগঠিত কৰি নিজকে ৰজা ঘোষণা কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। যুদ্ধলৈ পঠিওৱা সেনাধ্যক্ষ বা সেনানায়ক সকলক ''সেনাপতি'' অথবা ''বৰসেনাপতি'' বুলি কোৱা হৈছিল। চুতীয়া বুৰঞ্জীত নীতিপালৰ অধীনত নাৰায়ণ নামৰ এজনক বৰসেনাপতি আৰু ৰঘুবীৰ আৰু কাশিতৰাক সেনাপতি পতাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। পাত্ৰ উপাধিৰ দৰে সেনাপতি উপাধিও ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছতো চলি আছিল। বুৰঞ্জীসমূহত প্ৰায় ১৫৭২ চনত শদিয়া অঞ্চলত এজন চুতীয়া "সেনাপতি"য়ে আন এটা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব লোৱাৰ কথা পোৱা যায়। ১৮ শতিকাত ''বৰসেনাপতি'' মটক মুখিয়াল সকলৰ বংশানুক্ৰমিক শাসকীয় উপাধি হৈ পৰে। ব্ৰিটিছ পৰ্যবেক্ষকসকলে এই পৰিয়ালটোক ৰাজকীয় বুৰুক চুতীয়া গোটৰ অন্তৰ্গত আৰু শদিয়াৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰা বুলি চিনাক্ত কৰিছিল। পাত্ৰ-মন্ত্ৰী আৰু মুখ্য সেনাপতি সকলৰ তলত কেইবাজনো আঞ্চলিক মুখিয়া আৰু বিষয়া আছিল, যিসকলক বুৰঞ্জীসমূহত সামূহিকভাৱে ''বৰা-বুৰুক'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। তেওঁলোকে ''বৰুৱা'', ''বৰা'', ''চেতিয়া'', ''পাল'' আদি উপাধি বহন কৰিছিল। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি মাণিকচন্দ্ৰ বা মাণিচন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱা দিহিং–মাজুলী অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বিষয়া আছিল; তাত তেওঁলোকে আঞ্চলিক আৰু সামৰিক কৰ্তৃত্ব প্ৰয়োগ কৰা যেন দেখা যায়। এই দুই গৰাকী বিষয়ায়ে পাছলৈ ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধখনত অংশ লয়। এলেঙী বা চুলুকি চেতিয়া আন এজন চুতীয়া বিষয়া আছিল, যিয়ে কাশিতৰা আৰু পাতৰলুঙৰ সৈতে ডিব্ৰুমুখৰ‌ যুদ্ধত নৌবাহিনীৰ নেতৃত্বত কৰিছিল।‌ ''বৰা''ও সামৰিক বা অধীনস্থ বিষয়াৰ উপাধি হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। দেউৰী সমাজত "বৰা"ক মন্দিৰ আৰু তাৰ পৱিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ৰক্ষাৰ দায়িত্বত থকা বিষয়া হিচাপে সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। আজিও বৰা সকল দেউৰী মন্দিৰসমূহৰ প্ৰতিষ্ঠানিক পৰিষদৰ অংশ। এই উচ্চপদস্থ বিষয়াসকলৰ তলত স্থানীয় বিষয়া আছিল, যিসকলে প্ৰশাসন, জনবল সংগঠন আৰু প্ৰতিৰক্ষাত সহায় কৰিছিল। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে ''থাও-মান'', যাক অসমীয়া বিৱৰণ সমূহত গাঁওবুঢ়া বা থাওবান বৰুৱা বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে। চুতীয়া ৰজাই তেওঁক লাৰুপাৰা (বৰ্তমানৰ চাবুৱা আঞ্চল) অঞ্চলৰ পৰা ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধলৈ পঠিয়াইছিল। এই প্ৰসংগত এই পদটো পাছৰ গাঁও-স্তৰৰ গাঁওবুঢ়া পদতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি; ইয়াত স্থানীয় নেতৃত্বৰ সৈতে সামৰিক জনবল সংগঠনৰ দায়িত্বও জড়িত আছিল। তামৰ ফলি আৰু বুৰঞ্জীসমূহত আন কিছুমান বিশেষায়িত বিষয়াৰ কথাও উল্লেখ আছে। ভূমিদান ফলি সমূহত ''বলাধ্যক্ষ''—অৰ্থাৎ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ তত্ত্বাৱধায়ক—আৰু ''ন্যায়পাল''—অৰ্থাৎ ন্যায় আৰু বিচাৰৰ সৈতে জড়িত বিষয়া—ৰাজকীয় দানৰ সাক্ষী হিচাপে উল্লেখিত হৈছে। তামৰ ফলি এখনত ''কটকী-তৈল্য-জাতক'' বুলি লোক এজনৰ উল্লেখ পোৱা যায়; মহেশ্বৰ নেওগে ''প্ৰাচ্য-শাসনাৱলী''ত এই শব্দটোৱে পদাধিকাৰী এজনক বুজোৱা হৈছিল বুলি ধৰি লৈছে। ৰাজকীয় দানপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা সকলক লিপিকাৰ আৰু স্বৰ্ণকাৰ বুলি কোৱা হৈছিল। আহোম বুৰঞ্জী আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ ''আহোমৰ দিন''ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত চুতীয়া কটকী, ভঁৰালী, ভাণ্ডাৰী আৰু তামুলী পদাধিকাৰী সকলৰ কথা উল্লেখ কৰা‌ হৈছে। কটকীয়ে দূত, বাৰ্তাবাহক বা কূটনৈতিক মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে কাম কৰিছিল; ভঁৰালী আৰু ভাণ্ডাৰী সকল ৰাজকীয় ভঁৰাল, অস্ত্ৰাগাৰ, মূল্যৱান সামগ্ৰী বা যোগানৰ সৈতে জড়িত আছিল। চুতীয়া ৰজায়ে কোচ জনগোষ্ঠীৰ শুকান মঙহৰ ভৰালী এজন ৰাখিছিল। খেঙুলী চেতিয়া চুতীয়া ৰজাৰ ভাণ্ডাৰী এজনৰ পৰা বঢ়া বংশ আছিল। গজৰাই তামুলীক চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; সম্ভৱতঃ তেওঁ ৰাজগৃহ, উদ্যান, তামোলৰ যোগান বা আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ অন্তৰ্গত আছিল দেউৰী পুৰোহিত বৰ্গ, মন্দিৰৰ তত্ত্বাৱধায়ক আছিল মেধি, বাৰিক, বৰা, ভৰালী,‌ ইত্যাদি সকল। ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== ==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM)", p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, "আহোমৰ দিন", p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref><ref>Bhuyan,S.K,"Satsari Buranji",p.135</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ {{blockquote|"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"}} [[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]] ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> * ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। * ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। * ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। * ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। * ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিপামৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। * ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। * ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। * ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহং নদীৰ (চিয়াং) পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহং পাৰ হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁও এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। * ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। * ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} ==গ্ৰন্থসূচী== {{refbegin}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{cite book |last=Saikia |first=Yasmin |title=In the Meadows of Gold: Telling Tales of the Swargadeos at the Crossroads of Assam |year=1997 |publisher=Spectrum Publications |location=Guwahati}}</ref> *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} {{refend}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] h6hgvq3bcjw91g88z8a55qfjaxiboc0 0 34967 629780 433032 2026-08-21T18:04:30Z ManjurKhan 18997 /* */ 629780 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Indian political party | party_name = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট | colorcode = {{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট}} | party_logo = [[File:BPF-Flag.svg|200px]] | chairman= [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] | secretary = | ppchairman = | loksabha_leader = [[চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী]] | rajyasabha_leader = | foundation = ২০০৫ | ideology = | socialpolicy = | fiscalpolicy = | headquarters = [[কোকৰাঝাৰ]], [[অসম]] | loksabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex=#faafbe}} | rajyasabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex=#faafbe}} | state_seats = {{Infobox political party/seats|12|126|hex=#faafbe}} | symbol = | publication = | website = http://www.bpfassam.in/|http://www.bpfassam.in/] | footnotes = | date = | year = | source = }} '''বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট''' ({{lang-en|Bodoland Peoples Front (BPF)}}) (চমুকৈ বি পি এফ) [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ এটা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দল। দলটো বিশেষকৈ অসমৰ বি টি এ ডি (Bodoland Territorial Areas District) অঞ্চলত সক্ৰিয়। এই দলটো ২০০৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] আৰু ইমানুৱেল মুচাহাৰী ক্ৰমে সভাপতি আৰু সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>[http://ceoassam.nic.in/election/AE2016/StarCampainer/Bodoland%20Peoples%20fonrt.pdf BPF Letter head indicating date of foundation]</ref> ২০০৯ চনৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত দলটোৰ প্ৰাৰ্থী চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী কোকৰাঝাৰ সমষ্টিৰ পৰা পঞ্চদশ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত এই দলৰে বিশ্বজিৎ দৈমাৰী ৰাজ্যসভালৈ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। দ্বাদশ অসম বিধানসভাত বি পি এফ দলৰ ১০ জন বিধায়ক আছিল। এই দলটোৱে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সৈতে জোঁট গঠন কৰি বৰ্তমানৰ অসম চৰকাৰৰ শাসনভাৰ চলাই আছে। <ref name=ht1>{{cite news|last=Karmakar|first=Rahul|title=Assam polls: Cong sure, test for minority party|url=http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|accessdate=20 February 2011|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=4 February 2011|archivedate=11 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711172525/http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত বি পি এফৰ পৰা ১২ জন বিধায়ক অসম বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক দল]] [[শ্ৰেণী: অসমৰ ৰাজনৈতিক দল]] 7p5l1bwmzpgm6hnedmonnio4tfm2jrb 629781 629780 2026-08-21T18:06:32Z ManjurKhan 18997 /* */ 629781 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Indian political party | party_name = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | colorcode = {{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট}} | party_logo = BPF-Flag.svg | chairman= [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] | secretary = | ppchairman = | loksabha_leader = [[চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী]] | rajyasabha_leader = | foundation = ২০০৫ | ideology = | socialpolicy = | fiscalpolicy = | headquarters = [[কোকৰাঝাৰ]], [[অসম]] | loksabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex=#faafbe}} | rajyasabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex=#faafbe}} | state_seats = {{Infobox political party/seats|12|126|hex=#faafbe}} | symbol = | publication = | website = http://www.bpfassam.in/|http://www.bpfassam.in/] | footnotes = | date = | year = | source = }} '''বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট''' ({{lang-en|Bodoland Peoples Front (BPF)}}) (চমুকৈ বি পি এফ) [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ এটা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দল। দলটো বিশেষকৈ অসমৰ বি টি এ ডি (Bodoland Territorial Areas District) অঞ্চলত সক্ৰিয়। এই দলটো ২০০৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] আৰু ইমানুৱেল মুচাহাৰী ক্ৰমে সভাপতি আৰু সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>[http://ceoassam.nic.in/election/AE2016/StarCampainer/Bodoland%20Peoples%20fonrt.pdf BPF Letter head indicating date of foundation]</ref> ২০০৯ চনৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত দলটোৰ প্ৰাৰ্থী চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী কোকৰাঝাৰ সমষ্টিৰ পৰা পঞ্চদশ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত এই দলৰে বিশ্বজিৎ দৈমাৰী ৰাজ্যসভালৈ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। দ্বাদশ অসম বিধানসভাত বি পি এফ দলৰ ১০ জন বিধায়ক আছিল। এই দলটোৱে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সৈতে জোঁট গঠন কৰি বৰ্তমানৰ অসম চৰকাৰৰ শাসনভাৰ চলাই আছে। <ref name=ht1>{{cite news|last=Karmakar|first=Rahul|title=Assam polls: Cong sure, test for minority party|url=http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|accessdate=20 February 2011|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=4 February 2011|archivedate=11 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711172525/http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত বি পি এফৰ পৰা ১২ জন বিধায়ক অসম বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক দল]] [[শ্ৰেণী: অসমৰ ৰাজনৈতিক দল]] a79ehgfjce85g0fzpxgox740p7faml0 629782 629781 2026-08-21T18:09:25Z ManjurKhan 18997 /* */ 629782 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}} {{Infobox Indian political party | party_name = বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট | colorcode = {{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট}} | party_logo = BPF-Flag.svg | chairman= [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] | secretary = | ppchairman = | loksabha_leader = [[চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী]] | rajyasabha_leader = | foundation = ২০০৫ | ideology = | socialpolicy = | fiscalpolicy = | headquarters = [[কোকৰাঝাৰ]], [[অসম]] | loksabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex={{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট}}}} | rajyasabha_seats = {{Infobox political party/seats|1|545|hex={{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট}}}} | state_seats = {{Infobox political party/seats|12|126|hex={{party color|বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰণ্ট}}}} | symbol = | publication = | website = http://www.bpfassam.in/ | footnotes = | date = | year = | source = }} '''বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট''' ({{lang-en|Bodoland Peoples Front (BPF)}}) (চমুকৈ বি পি এফ) [[ভাৰত]]ৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ এটা স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক দল। দলটো বিশেষকৈ অসমৰ বি টি এ ডি (Bodoland Territorial Areas District) অঞ্চলত সক্ৰিয়। এই দলটো ২০০৫ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু [[হাগ্ৰামা মহিলাৰী]] আৰু ইমানুৱেল মুচাহাৰী ক্ৰমে সভাপতি আৰু সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>[http://ceoassam.nic.in/election/AE2016/StarCampainer/Bodoland%20Peoples%20fonrt.pdf BPF Letter head indicating date of foundation]</ref> ২০০৯ চনৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত দলটোৰ প্ৰাৰ্থী চাঞ্চুমা খুংগুৰ বিচমূতিয়াৰী কোকৰাঝাৰ সমষ্টিৰ পৰা পঞ্চদশ লোকসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০০৮ চনৰ মে' মাহত এই দলৰে বিশ্বজিৎ দৈমাৰী ৰাজ্যসভালৈ সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। দ্বাদশ অসম বিধানসভাত বি পি এফ দলৰ ১০ জন বিধায়ক আছিল। এই দলটোৱে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সৈতে জোঁট গঠন কৰি বৰ্তমানৰ অসম চৰকাৰৰ শাসনভাৰ চলাই আছে। <ref name=ht1>{{cite news|last=Karmakar|first=Rahul|title=Assam polls: Cong sure, test for minority party|url=http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|accessdate=20 February 2011|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=4 February 2011|archivedate=11 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711172525/http://www.hindustantimes.com/Assam-polls-Cong-sure-test-for-minority-party/Article1-658650.aspx|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ নিৰ্বাচনত বি পি এফৰ পৰা ১২ জন বিধায়ক অসম বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈছিল। ==তথ্য উৎস== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক দল]] [[শ্ৰেণী: অসমৰ ৰাজনৈতিক দল]] 7f53dv15b5mr5qamjypsxrhqd19lzo1 0 43101 629842 572182 2026-08-22T08:53:01Z Gjgjvbbb 51309 /* */ 629842 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox language | name = ভোজপুৰী | nativename = 𑂦𑂷𑂔𑂣𑂳𑂩𑂲 | image = Bhojpuri.png | imagescale = | states = [[ভাৰত]] and [[নেপাল]] | familycolor = }} '''ভোজপুৰী ভাষা''' ([[দেৱনাগৰী লিপি]]: '''भोजपुरी भाषा''' {{Audio|hi-Bhojpuri.ogg|listen}} ([[কৈথী লিপি]]: '''𑂦𑂷𑂔𑂣𑂳𑂩𑂲 𑂦𑂰𑂭𑂰''') হ'ল [[ইণ্ডো-আৰ্য্য ভাষা]] পৰিবাৰৰ পূৰ্বাঞ্চলীয় ভাষা। ভোজপুৰী সাধাৰণতে বিহাৰৰ পশ্চিমাংশ আৰু [[উত্তৰ প্ৰদেশ|উত্তৰ প্ৰদেশৰ]] পূৰ্বাংশত প্ৰচলিত। তাৰোপৰি [[মধ্য প্ৰদেশ]], [[ঝাড়খণ্ড]] আৰু [[নেপাল|নেপালৰ]] কিছু অংশতো<ref name="eth2009">[[:ethnologue:bho|Bhojpuri Ethnologue]] World Languages (2009){{Circular reference|date=March 2019}}</ref> ভোজপুৰী ভাষাভাষীৰ মানুহে বাস কৰে। বৰ্তমান ভোজপুৰী ভাষা [[বিহাৰ|বিহাৰৰ]] দুটা ৰাজ্য ভাষাৰ অন্যতম এটা। ভোজপুৰী ভাষাৰূপৰ উৎপত্তি কিছুমানে ধাৰণা কৰে যে পোনপটিয়াকৈ [[সংস্কৃত ভাষা| সংস্কৃত ভাষাৰ]] পৰা আকৌ কিছুমানৰ মতে [[বাংলা ভাষা|বাংলাৰ]] জননী [[মৈথিলী ভাষা| মৈথিলী ভাষাৰ]] পৰা।<ref>{{Cite book |last=Frawley |first=William |url=https://books.google.com/books?id=sl_dDVctycgC&dq=Bhojpuri+is+an+Eastern+Indo+Aryan+language&pg=PA481 |title=International Encyclopedia of Linguistics: 4-Volume Set |date=May 2003 |publisher=Oxford University Press, USA |isbn=978-0-19-513977-8 |language=en}}</ref> ফিজি, গায়ানা, মৰিচাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, চুৰিনাম আৰু ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগোতো ই সংখ্যালঘু ভাষা৷ হিন্দীৰ প্ৰভাৱৰ বাবে ইউনেস্ক’ৰ বিশ্বৰ ভাষাৰ এটলাছত ভোজপুৰী ভাষাক সম্ভাৱ্য দুৰ্বল ভাষা হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। ২০২২ চনৰ ২২ মে'ত [[গুগল ট্ৰান্সলেট|গুগল অনুবাদে]] ভোজপুৰী ভাষাক তেওঁলোকৰ অন্যতম ভাষা হিচাপে সংযোজন কৰে।<ref>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/technology/news/story/google-translate-gets-24-new-languages-including-assamese-bhojpuri-sanskrit-1948298-2022-05-11 | title=Google Translate now supports Sanskrit and Bhojpuri | access-date=3 November 2022 | archive-date=3 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221103095819/https://www.indiatoday.in/technology/news/story/google-translate-gets-24-new-languages-including-assamese-bhojpuri-sanskrit-1948298-2022-05-11 | url-status=live }}</ref> [[File:Kaithi2.png|thumb|right|Bhojpuri story written in [[Kaithi]] script by Babu Rama Smaran Lal in 1898]] ==বাহ্যিক সংযোগ== {{InterWiki|code=bh|Bhojpuri}} == তথ্যসূত্ৰ == {{ভাৰতৰ ভাষাসমূহ}} {{পৃথিৱীৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী: ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (ভাষা)]] 74fmfvta2n9oh82thhod97g7ybrzx0q 0 75427 629738 299949 2026-08-21T16:03:13Z বিকাশ চেতিয়া 23927 গ্ৰন্থৰ তালিকা 629738 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = মুকুন্দ ৰাজবংশী | image = | imagesize = 200px | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | Parents_name = | birth_date = {{birth date|০১|১১|১৯৪১}} | birth_place = [[অসম]] | death_date = | death_place = | occupation = | nationality = [[অসম|অসমীয়া]] | ethnicity = | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = গণিত বিষয়ত পি.এইচ.ডি | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | notableworks = | partner = অমিয়া ৰাজবংশী | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''ড° মুকুন্দ ৰাজবংশী ''' ({{lang-en|Dr.Mukunda Rajbongshi|}}) হৈছে এগৰাকী অসমীয়া লেখক৷ তেখেতৰ ঘৰ লখিমপুৰ জিলাত৷ ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশী উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ গণিত বিষয়ৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক আছিল আৰু লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ আছিল। বৰ্তমান তেখেত জিনিয়াছ একাডেমীৰ পৰিচালন সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত৷ ==জন্ম আৰু বংশ পৰিচয়== ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশীৰ জন্ম হৈছিল ১৯৪১ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ,ডিব্ৰুগড়ত।<ref>"আধুনিক শিক্ষাৰ বালিচাপৰিত", লেখক: ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশী, প্ৰকাশ: ২০২১,পৃষ্ঠা:২৮</ref> ==শিক্ষা== ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশীদেৱে ১৯৬৬ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা গণিত বিষয়ত এম. এছ.চি. আৰু ১৯৮২ চনত হায়দৰাৱাদৰ ওছমানিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা গণিত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী আৰু পি.এইচ.ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>"আধুনিক শিক্ষাৰ বালিচাপৰিত", লেখক: ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশী, প্ৰকাশ: ২০২১,পৃষ্ঠা:২৮</ref> ==চাকৰি জীৱন== ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশীদেৱ উত্তৰ লখিমপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ গণিত বিষয়ৰ প্ৰাক্তন মুৰব্বী অধ্যাপক আছিল আৰু লখিমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ। বৰ্তমান তেওঁ উত্তৰ লখিমপুৰ অৱস্থিত জিনিয়াছ একাডেমি জুনিয়ৰ কলেজৰ পৰিচালন সম্পাদক।<ref>"আধুনিক শিক্ষাৰ বালিচাপৰিত", লেখক: ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশী, প্ৰকাশ: ২০২১,পৃষ্ঠা:২৮</ref> ==গ্ৰন্থৰ তালিকা== প্ৰকাশিত পুথি:- (১) নতুন যুগৰ নতুন শিক্ষা (২) আধুনিক শিক্ষাৰ বলিচাপৰিত (৩) বিজ্ঞান সংস্কৃতি (দ্বিতীয় সংস্কৰণ) (৪) সফল জীৱনৰ অভিমুখে (৫) গণিতৰ কিছু কথা (৬) জ্ঞানৰ প্ৰাচুৰ্য (৭) সাংবাদিক জীৱনত এভুমুকি সম্পাদিত পুথি:- (৮) Science Education (In the pursuit of New Education Policy) (প্ৰকাশক:- Lakhimpur Science Society) (৯) Sister Nivedita (প্ৰকাশক:- Vivekananda Kendra Institute of Culture)<ref>"আধুনিক শিক্ষাৰ বালিচাপৰিত", লেখক: ডঃ মুকুন্দ ৰাজবংশী, প্ৰকাশ: ২০২১,পৃষ্ঠা:২৮</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক]] 8yodvvzebfdfvbkqysrm2nqxfu4cwj2 2 107481 629752 545341 2026-08-21T16:31:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629752 wikitext text/x-wiki নমস্কাৰ, মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ পৰা জড়িত হৈ বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰবন্ধৰ সম্পাদনা কৰি আহিছোঁ। লিখা-মেলাৰ প্ৰতি মোৰ আকৰ্ষণ আছে। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত লিখা মোৰ প্ৰথম প্ৰৱন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা ]]। অন্য কেইজনমান স্বনামধন্য অসমৰ ব্যক্তিৰ প্ৰৱন্ধ হ'ল অসমৰ গজল সম্ৰাট [[জ্যোতিষ ভট্টাচাৰ্য্য]] , জিকিৰ সম্ৰাট [[ৰেকিবুদ্দিন আহমেদ]]। #REDIRECT[[user:নৰুনা বৰুৱা |নৰুনা বৰুৱা]] *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰৱন্ধ'''] g4jyl0g6lwqlbgijoxv0liv9jmht13j 2 107527 629733 628868 2026-08-21T15:49:31Z দিম্পল দাস 5159 629733 wikitext text/x-wiki '''নমস্কাৰ,''' [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ স্বাগতম। {{Page tabs|[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Awards|মই লাভ কৰা পদক]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Lab|মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ]]|[[User talk:সদস্য:দিম্পল দাস|মোৰ সদস্য বাৰ্তা পৃষ্ঠা]]|NOTOC=true|This={{{This|1}}}}} <!-- INFO START --------------> {{Infobox user |name=দিম্পল দাস <font face="Calluna"><span style="color: blue;background: gold">(Dimpal Das) |image=Dimpal Das as one of the participants.jpg |birthdate=৮ অক্টোবৰ |birthplace=[[গুৱাহাটী]] |location=[[গুৱাহাটী]] |nationality=ভাৰতীয়{{flagicon|IND}} |occupation= |nick_name=|language= |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} -->|blog=|email=dimpaldas08@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%B2%20%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B8 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰৱন্ধ'''] <!-- babel start --> {{userboxtop | align = | left = 1 | backgroundcolor = | bordercolor = | extra-css = | textcolor = | toptext = }} {{User Wikipedian for|year=2024|month=09}} {{User as}} |} <!-- babel end --> ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== {{Div col|2}} ===[[File:Exceptional newcomer.jpg|40px]] প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] ===[[File:WikiSanjog logo.png|60px]] ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] === [[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|50px]] ৱিকি শতক পদক === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] ===[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|50px]] দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল-২০২৫]] === [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|50px]] পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] ===[[File:Writers Barnstar Hires.png|50px]] বিশিষ্ট লেখক পদক=== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] === [[File:Wiki expansion 300+ barnstar.png|50px]] তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক=== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] ===[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|50px]] এডিটাথন তেজীঘোঁৰা=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] ===[[File:WikiGlory1.png|50px]] শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী-২০২৬]] === Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|200px]] {{Div col end}} ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== {{Div col|2}} *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 তৃতীয় স্থান] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] {{Div col end}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] 6oazhya4khu299njehmo1tedglei7cv 629736 629733 2026-08-21T15:53:56Z দিম্পল দাস 5159 629736 wikitext text/x-wiki '''নমস্কাৰ,''' [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ স্বাগতম। {{Page tabs|[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Awards|মই লাভ কৰা পদক]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Lab|মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ]]|[[User talk:সদস্য:দিম্পল দাস|মোৰ সদস্য বাৰ্তা পৃষ্ঠা]]|NOTOC=true|This={{{This|1}}}}} <!-- INFO START --------------> {{Infobox user |name=দিম্পল দাস <font face="Calluna"><span style="color: blue;background: gold">(Dimpal Das) |image=Dimpal Das as one of the participants.jpg |birthdate=৮ অক্টোবৰ |birthplace=[[গুৱাহাটী]] |location=[[গুৱাহাটী]] |nationality=ভাৰতীয়{{flagicon|IND}} |occupation= |nick_name=|language= |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} -->|blog=|email=dimpaldas08@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%B2%20%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B8 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰৱন্ধ'''] <!-- babel start --> {{userboxtop | align = | left = 1 | backgroundcolor = | bordercolor = | extra-css = | textcolor = | toptext = }} {{User Wikipedian for|year=2024|month=09}} {{User as}} |} <!-- babel end --> [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] iqj0j821ms95jzychayeo0u3saaq54n 629737 629736 2026-08-21T15:56:50Z দিম্পল দাস 5159 629737 wikitext text/x-wiki '''নমস্কাৰ,''' [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]ৰ মোৰ সদস্যপৃষ্ঠালৈ স্বাগতম। {{Page tabs|[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Awards|মই লাভ কৰা পদক]]|[[সদস্য:দিম্পল দাস/Lab|মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ]]|[[User talk:দিম্পল দাস|মোৰ সদস্য বাৰ্তা পৃষ্ঠা]]|NOTOC=true|This={{{This|1}}}}} <!-- INFO START --------------> {{Infobox user |name=দিম্পল দাস <font face="Calluna"><span style="color: blue;background: gold">(Dimpal Das) |image=Dimpal Das as one of the participants.jpg |birthdate=৮ অক্টোবৰ |birthplace=[[গুৱাহাটী]] |location=[[গুৱাহাটী]] |nationality=ভাৰতীয়{{flagicon|IND}} |occupation= |nick_name=|language= |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} -->|blog=|email=dimpaldas08@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%B2%20%E0%A6%A6%E0%A6%BE%E0%A6%B8 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰৱন্ধ'''] <!-- babel start --> {{userboxtop | align = | left = 1 | backgroundcolor = | bordercolor = | extra-css = | textcolor = | toptext = }} {{User Wikipedian for|year=2024|month=09}} {{User as}} |} <!-- babel end --> [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] mwo83eswwlb37e09352fdurb4hoqakr 2 107571 629839 629617 2026-08-22T08:00:34Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629839 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=কুমুদ ঘোষ |birth_name=কুমুদ ঘোষ |birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ |birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]] |location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]] |nationality=[[ভাৰতীয়]] |citizenship=ভাৰতীয় |education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍ |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} --> |blog= www.kumudghosh.blogspot.com |email=kumudghosh29@gmail.com |image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg |native_name= |native_name_lang= |caption= |image_caption= |honorific suffix= |years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে |honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান }} [[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]] মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ'''] ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== ===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান=== * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]] ===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক=== * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] === ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক === * ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]] ===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক=== * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]] ===অক্লান্ত কৰ্মী পদক=== * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]] === সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক === * সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]] === এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী === * এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক=== * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]] === ৱিকি শতক পদক === * ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]] === দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক === * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] ===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা=== * এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] === Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar === <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 180px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> === Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar === <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== [[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]] [[Commons: Wiki Loves Monuments 2025 in India]] [[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] p1dk3vdpgwdi9d8ruvdgx4rowf390lf 629840 629839 2026-08-22T08:03:19Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629840 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=কুমুদ ঘোষ |birth_name=কুমুদ ঘোষ |birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ |birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]] |location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]] |nationality=[[ভাৰতীয়]] |citizenship=ভাৰতীয় |education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍ |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} --> |blog= www.kumudghosh.blogspot.com |email=kumudghosh29@gmail.com |image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg |native_name= |native_name_lang= |caption= |image_caption= |honorific suffix= |years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে |honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান }} [[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]] মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ'''] ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== ===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান=== * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]] ===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক=== * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] === ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক === * ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]] ===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক=== * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]] ===অক্লান্ত কৰ্মী পদক=== * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]] === সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক === * সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]] === এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী === * এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক=== * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]] === ৱিকি শতক পদক === * ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]] === দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক === * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] ===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা=== * এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] === Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar === <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 180px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> === Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar === <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== [[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]] [[Commons:Wiki Loves Monuments 2025 in India]] [[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] d0ehc5je6hcdl4jots56t4gregk80ty 629841 629840 2026-08-22T08:12:13Z কুমুদ ঘোষ 42738 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629841 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=কুমুদ ঘোষ |birth_name=কুমুদ ঘোষ |birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ |birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]] |location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]] |nationality=[[ভাৰতীয়]] |citizenship=ভাৰতীয় |education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍ |university=<!-- CONTACT INFO --------------> |website=<!-- {{URL|example.com}} --> |blog= www.kumudghosh.blogspot.com |email=kumudghosh29@gmail.com |image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg |native_name= |native_name_lang= |caption= |image_caption= |honorific suffix= |years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে |honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান }} [[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]] মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ'''] ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== ===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান=== * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]] ===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক=== * শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] === ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক === * ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]] ===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক=== * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]] ===অক্লান্ত কৰ্মী পদক=== * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]] === সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক === * সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]] === এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী === * এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] ===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক=== * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]] === ৱিকি শতক পদক === * ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]] === দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক === * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] ===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা=== * এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] === Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar === <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 180px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> === Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar === <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== [[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]] Wiki Loves Monuments 2025 in India, 1 – 30 SEPTEMBER 2025 (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners) [[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] [[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] 5szoa2rpkuor8pnz7vwt4trdxq81tj9 0 108877 629717 618059 2026-08-21T14:39:06Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629717 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | birth_name = জঁ-পল শ্বাৰ্ল এমাৰ ছাৰ্ত্ৰ<br/>{{lang|fr|Jean-Paul Charles Aymard Sartre}} | region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]] | era = [[বিংশ শতিকাৰ দৰ্শন]] | image = Jean Paul Sartre 1965.jpg | caption = ১৯৬৫ চনত ছাৰ্ত্ৰ | name = জঁ-পল ছাৰ্ত্ৰ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1905|6|21}} | birth_place = [[পেৰিছ]], [[ফৰাচী তৃতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰ|ফ্ৰান্স]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1980|4|15|1905|6|21}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | political_party = {{collapsible list| {{Plainlist| * এৰদেএৰ (১৯৪৮–১৯৪৯) * [[ফৰাচী সাম্যবাদী দল|পেছেএফ]] (১৯৫২–১৯৫৬) * [[গ'শ্ব প্ৰলেতাৰিয়েন|জেপে]] (১৯৭০) }} }} | school_tradition = [[মহাদেশীয় দৰ্শন]], [[অস্তিত্ববাদ]], [[প্ৰপঞ্চবিজ্ঞান (দৰ্শন)|প্ৰপঞ্চবিজ্ঞান]], [[অস্তিত্ববাদী প্ৰপঞ্চবিজ্ঞান]],<ref name="SEP"/> [[বাখ্যাবিজ্ঞান]],<ref name="SEP"/> [[পাশ্চাত্য মাৰ্ক্সবাদ]] | main_interests = [[অধ্যাত্মবিজ্ঞান]], [[জ্ঞানতত্ত্ব]], [[নীতিশাস্ত্ৰ]], [[চেতনা]], [[আত্ম-চেতনা]], [[সাহিত্য]], [[ৰাজনৈতিক দৰ্শন]], [[পৰম সত্তাতত্ত্ব]] | education = {{Lang|fr|[[একল নৰ্মল ছুপেৰিয়ৰ (পেৰিছ)|একল নৰ্মল ছুপেৰিয়ৰ]]|italic=no}} ([[কলা শাখাৰ স্নাতক|স্নাতক]], [[কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ|স্নাতকোত্তৰ]]) | notable_ideas = [[কু-বিশ্বাস (অস্তিত্ববাদ)|কু-বিশ্বাস]], "[[অস্তিত্বই সাৰবস্তুৰ পূৰ্ববৰ্তী]]", [[শূন্যতা]], "নৰক মানেই অন্য মানুহবোৰ", [[পৰিস্থিতি (ছাৰ্ত্ৰ)|পৰিস্থিতি]], [[প্ৰাক-প্ৰতিফলিত আত্ম-চেতনা|অহংভাৱৰ অতিক্ৰমণতা]] ("বস্তু এটাৰ প্ৰতিটো অৱস্থানগত চেতনাই নিজৰ বাবে এটা অনৱস্থানগত চেতনা"),<ref>Sartre, J.-P. 2004 [1937]. ''The Transcendence of the Ego''. Trans. Andrew Brown. Routledge, p. 7.</ref><ref>Siewert, Charles, [http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/consciousness-intentionality/ "Consciousness and Intentionality"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202061313/http://plato.stanford.edu/archives/fall2011/entries/consciousness-intentionality/ |date=2 December 2013 }}, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2011 Edition), [[Edward N. Zalta]] (ed.).</ref> [[কাল্পনিক (ছাৰ্ত্ৰ)|কাল্পনিক]], [[স্বকীয় সত্তা]], [[নব্য-উপনিৱেশবাদ]] | partner = [[ছিমন দ্য ব'ভোৱাৰ]] (১৯২৯–১৯৮০) | signature = Jean-Paul Sartre signature.svg | signature_size = 100px | signature_alt = | awards=[[ন’বেল বঁটা|সাহিত্যৰ ন’বেল বঁটা]] (১৯৬৪, প্ৰত্যাখ্যান কৰা) }} [[File:Simone de Beauvoir & Jean-Paul Sartre in Beijing 1955.jpg|thumb|১৯৫৫ চনত [[বেইজিং]]ত [[চিমন দ্য ব'ভোৱাৰ]] আৰু জঁ-পল ছাৰ্ত্ৰ]] '''জঁ-পল শ্বাৰ্ল এমাৰ ছাৰ্ত্ৰ'''{{efn|{{lang-fr|Jean-Paul Sartre}}, {{IPA|fr|ʒɑ̃ pɔl saʁtʁ}}; {{IPAc-en|ˈ|s|ɑr|t|r|ə}}, {{small|আমেৰিকাত এইদৰেও উচ্চাৰণ কৰা হয়}} {{IPAc-en|s|ɑr|t}};<ref>{{Cite web |title=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words |url=https://www.dictionary.com/browse/sartre |access-date=2024-02-18 |website=Dictionary.com |language=en}}</ref>}} ({{lang-fr|Jean-Paul Sartre}}, {{IPA|fr|ʒɑ̃ pɔl saʁtʁ|pron}}; ২১ জুন ১৯০৫ – ১৫ এপ্ৰিল ১৯৮০) আছিল এজন ফৰাচী দাৰ্শনিক, নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, ৰাজনৈতিক কৰ্মী, জীৱনীকাৰ আৰু [[সাহিত্য সমালোচনা|সাহিত্য সমালোচক]]। তেওঁক [[বিংশ শতিকাৰ ফৰাচী দৰ্শন]] আৰু [[মাৰ্ক্সবাদ]]ৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ ব্যক্তিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ছাৰ্ত্ৰ [[অস্তিত্ববাদ]] (আৰু [[প্ৰপঞ্চবিজ্ঞান (দৰ্শন)|প্ৰপঞ্চবিজ্ঞান]]) দৰ্শনৰ অন্যতম মূল ব্যক্তি আছিল আৰু তেওঁ [[উদাৰতাবাদী মাৰ্ক্সবাদ]]ৰ সমৰ্থক আছিল। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে সমাজবিজ্ঞান, [[সমালোচনামূলক তত্ত্ব]], [[উত্তৰ-উপনিৱেশবাদী তত্ত্ব]] আৰু [[সাহিত্য অধ্যয়ন]]ক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছে। ১৯৬৪ চনত তেওঁক [[সাহিত্যৰ নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হৈছিল যদিও তেওঁ সেয়া গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। তেওঁ উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ সদায় চৰকাৰী সন্মান প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু "এজন লেখকে নিজকে কোনো প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ দিব নালাগে।"<ref>"Minnen, bara minnen" ({{ISBN|978-91-0-057140-5}}) from year 2000 by Lars Gyllensten. Address by Anders Österling, Member of the Swedish Academy. Retrieved 4 February 2012.</ref> ছাৰ্ত্ৰৰ প্ৰখ্যাত [[নাৰীবাদ|নাৰীবাদী]] আৰু সহ-অস্তিত্ববাদী দাৰ্শনিক [[ছিমন দ্য ব'ভোৱাৰ]]ৰ সৈতে এক [[উন্মুক্ত সম্পৰ্ক]] আছিল। ছাৰ্ত্ৰ আৰু দ্য ব'ভোৱাৰে একেলগে তেওঁলোকৰ প্ৰতিপালনৰ [[সংস্কৃতি|সাংস্কৃতিক]] আৰু [[সমাজ|সামাজিক]] ধাৰণাবোৰক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল, যাক তেওঁলোকে জীৱনশৈলী আৰু চিন্তা উভয় ক্ষেত্ৰতে [[বুৰ্জোৱা]] বুলি গণ্য কৰিছিল। দমনকাৰী, আধ্যাত্মিকভাৱে ক্ষতিকাৰক [[অনুবৰ্তন (মনোবিজ্ঞান)|অনুবৰ্তনশীলতা]] (''mauvaise foi'', আক্ষৰিক অৰ্থত, '[[কু-বিশ্বাস (অস্তিত্ববাদ)|কু-বিশ্বাস]]') আৰু "[[সঁচা জীয়াই থকা|প্ৰকৃত]]" [[সত্তা]]ৰ মাজৰ সংঘাত ছাৰ্ত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মৰাজিৰ প্ৰধান বিষয়বস্তু হৈ পৰিছিল। এই বিষয়বস্তুটো তেওঁৰ প্ৰধান দাৰ্শনিক গ্ৰন্থ ''[[লেত্ৰ এ ল্য নেয়ঁ]]'' (''L'Être et le Néant'', ১৯৪৩)-ত প্ৰতিফলিত হৈছে।<ref>{{cite book |last=McCloskey |first=Deirdre N. |title=The Bourgeois Virtues: Ethics for an Age of Commerce |url=https://archive.org/details/bourgeoisvirtues00mccl |url-access=registration |year=2006 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-55663-5 |page=[https://archive.org/details/bourgeoisvirtues00mccl/page/n315 297]}}</ref> ছাৰ্ত্ৰই তেওঁৰ ''[[অস্তিত্ববাদ এক মানৱতাবাদ]]'' (''L'existentialisme est un humanisme'', ১৯৪৬) নামৰ গ্ৰন্থখনত নিজৰ দৰ্শনৰ এক পৰিচয় দাঙি ধৰিছিল, যিখন প্ৰথমতে এটা বক্তৃতা হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল। [[পেৰিছ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা ছাৰ্ত্ৰই মাত্ৰ দুবছৰ বয়সতে পিতৃক হেৰুৱাইছিল আৰু মূলতঃ তেওঁৰ মাতৃ আৰু ককাদেউতাকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক সাহিত্যৰ জগতখনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দিছিল। তেওঁ বিখ্যাত [[একল নৰ্মেল ছুপেৰিয়ৰ (পেৰিছ)|একল নৰ্মেল ছুপেৰিয়ৰত]] অধ্যয়ন কৰিছিল, য’ত তেওঁ [[অঁৰী বেৰ্গছন]], [[এডমুণ্ড হুছাৰ্ল]] আৰু [[মাৰ্টিন হাইডেগাৰ]]ৰ দৰে চিন্তাবিদসকলৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ দৰ্শনৰ প্ৰতি গভীৰ আগ্ৰহ গঢ়ি তুলিছিল। ছাৰ্ত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈক্ষিক জীৱনত কেইবাখনো ফৰাচী [[ফ্ৰান্সৰ মাধ্যমিক শিক্ষা|লিছে]] (lycées)-ত শিক্ষাদান কৰা আৰু উচতনিমূলক [[ধেমালি|ধেমালি]] তথা তৰ্ক-বিতৰ্কত লিপ্ত হোৱা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ছাৰ্ত্ৰৰ জীৱন শক্তিশালী ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তাৰে চিহ্নিত আছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত তেওঁক সৈন্যবাহিনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, বন্দী কৰা হৈছিল আৰু পিছলৈ মুক্তি দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ''ছছিয়ালিস্ম এ লিবেৰ্তে'' (Socialisme et Liberté) নামৰ প্ৰতিৰোধ গোটটোৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে। যদিও গোটটো বিলুপ্ত হৈছিল, ছাৰ্ত্ৰ [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত অধিকৃত ফ্ৰান্সত জাৰ্মান সামৰিক প্ৰশাসন|অধিকৃত ফ্ৰান্সত]] এক প্ৰভাৱশালী কণ্ঠস্বৰ হৈ পৰিছিল। তেওঁ গুপ্ত সাহিত্যত অৱদান আগবঢ়াইছিল আৰু ''[[উই ক্ল']]'' (Huis clos)-ৰ দৰে নাটক লিখিছিল। যুদ্ধৰ পিছত তেওঁ ''[[লে তঁ মদেৰ্ন]]'' (Les Temps modernes) নামৰ পত্ৰিকাখনৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ক্ৰমান্বয়ে ৰাজনৈতিক তথা সামাজিক কাৰণসমূহৰ হকে মাত মাতিবলৈ নিজৰ মঞ্চখন ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁ [[উপনিৱেশমুক্তকৰণ|উপনিৱেশবিৰোধী]] আন্দোলনসমূহক সমৰ্থন কৰিছিল, [[আলজেৰিয়া]]ত ফৰাচী নীতিৰ গৰিহণা দিছিল, [[ভিয়েটনাম যুদ্ধ]]ত আমেৰিকাৰ হস্তক্ষেপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু বিভিন্ন সময়ত নিজকে [[মাৰ্ক্সবাদ]] আৰু [[মাৱবাদ]]ৰ সৈতে সংলগ্ন কৰিছিল। জীৱনৰ শেষৰ ফালে স্বাস্থ্যৰ অৱনতি ঘটা সত্ত্বেও, ছাৰ্ত্ৰ ১৯৮০ চনত মৃত্যুৰ আগমুহূৰ্তলৈকে সক্ৰিয়তা আৰু বৌদ্ধিক তৰ্কৰ প্ৰতি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ আছিল। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত ৫০,০০০ শোকাকুল জনতাই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == == কৰ্মজীৱন == == সাহিত্যিক অৱদান == == গ্ৰন্থপঞ্জী == '''উপন্যাস আৰু চুটি গল্পৰ সংকলনঃ''' * ''বমি / বমি Nausea'' / ''La nausée'' (১৯৩৮) * ''দ্য ৱাল / লে মুৰ– ৫টা চুটিগল্পৰ সংকলন (১৯৩৯) (The Wall'' / ''Le mur'' – collection of 5 short stories) (1939) ==== ''The Roads to Freedom'' ==== # ''The Age of Reason'' / ''L'âge de raison'' (১৯৪৫) # ''The Reprieve'' / ''Le sursis'' (১৯৪৫) # ''Troubled Sleep'' (London ed. (Hamilton) has title: ''Iron in the Soul'') / ''La mort dans l'âme'' (১৯৪৯) # ''The Last Chance'' (১৯৪৯ and ১৯৮১) – unfinished === নাটকঃ === * ''Bariona'' / ''Bariona, ou le fils du tonnerre'' (১৯৪০) * ''The Flies'' / ''Les mouches'' (১৯৪৩) * ''No Exit'' / ''Huis clos'' (১৯৪৪) * ''The Respectful Prostitute'' / ''La putain respectueuse'' (১৯৪৬) * ''The Victors (Men Without Shadows)'' / ''Morts sans sépulture'' (১৯৪৬) * ''In the Mesh'' / ''L'engrénage'' (১৯৪৮) * ''Dirty Hands'' (''Crime Passionnel, The Assassin, Red Gloves )'' / ''Les mains sales'' (১৯৪৮) * ''Intimacy'' (১৯৪৯) * ''The Devil and the Good Lord'' ''(Lucifer and the Lord'') / ''Le diable et le bon dieu'' (১৯৫১) * ''Nekrassov'' (১৯৫৫) * ''The Condemned of Altona'' / ''Les séquestrés d'Altona'' (১৯৫৯) * ''Hurricane over Cuba'', written and printed in 1961 in Brazil, along with Rubem Braga and Fernando Sabino (১৯৬১) * ''The Trojan Women'' / ''Les Troyennes'' (১৯৬৫) === চিত্ৰনাট্যঃ === * ''Typhus'', wr. ১৯৪৪, প্ৰকাশিত ২০০৭; ''The Proud and the Beautiful গন্থ আধাৰিত'' * ''The Chips Are Down'' / ''Les jeux sont faits'' (screenplay, dir. Jean Delannoy; ১৯৪৭) * ''The Crucible'' (screenplay, ১৯৫৭ dir. Raymond Rouleau) * ''Freud: The Secret Passion'' (screenplay, ১৯৬২; dir. John Huston; Sartre had his name removed from the film) * ''The Freud Scenario'' / ''Le scénario Freud'' (১৯৮৪) === আত্মজীৱনীমূলকঃ === * ''Sartre By Himself'' / ''Sartre par lui-mème'' (১৯৫৯) * ''The Words'' / ''Les Mots'' (১৯৬৪) * ''Witness to My Life'' & ''Quiet Moments in a War'' / ''Lettres au Castor et à quelques autres'' (১৯৮৩) * ''War Diaries: Notebooks from a Phony War'' / ''Les carnets de la drole de guerre'' (১৯৮৪) === দাৰ্শনিক ৰচনাঃ === * ''The Transcendence of the Ego'' / ''La transcendance de l'égo'' (১৯৩৬) * ''Imagination: A Psychological Critique'' / ''L'imagination'' (১৯৩৬) * ''Sketch for a Theory of the Emotions'' / ''Esquisse d'une théorie des émotions'' (১৯৩৯) * ''The Imaginary'' / ''L'imaginaire'' (১৯৪০) * ''Being and Nothingness'' / ''L'être et le néant'' (১৯৪৩) * ''Existentialism Is a Humanism'' / ''L'existentialisme est un humanisme'' (১৯৪৬) * ''Existentialism and Human Emotions'' / ''Existentialisme et émotions humaines'' (১৯৫৭) * ''Search for a Method'' / ''Question de méthode'' (১৯৫৭) * ''Critique of Dialectical Reason'' / ''Critique de la raison dialectique'' (১৯৬০, ১৯৮৫) * ''Notebooks for an Ethics'' / ''Cahiers pour une morale'' (১৯৮৩) * ''Truth and Existence'' / ''Vérité et existence'' (১৯৮৯) * ''Anti-Semite and Jew'' / ''Réflexions sur la question juive'' (ৰচানা ১৯৪৩, প্ৰকাশঃ ১৯৪৬) * ''Baudelaire'' (১৯৪৬) * ''Situations I: Literary Critiques'' / ''Critiques littéraires'' (১৯৪৭) * ''Situations II: What Is Literature?'' / ''Qu'est-ce que la littérature ?'' (১৯৪৭) * "Black Orpheus" / "Orphée noir" (১৯৪৮) * ''Situations III'' (১৯৪৯) * ''Saint Genet, Actor and Martyr'' / ''S.G., comédien et martyr'' (১৯৫২) * ''The Henri Martin Affair'' / ''L'affaire Henri Martin'' (১৯৫৩) * ''Situations IV: Portraits'' (১৯৬৪) * ''Situations V: Colonialism and Neocolonialism'' (১৯৬৪) * ''Situations VI: Problems of Marxism, Part 1'' (১৯৬৬) * ''Situations VII: Problems of Marxism, Part 2'' (১৯৬৭) * ''The Family Idiot'' / ''L'idiot de la famille'' (১৯৭১-৭২) * ''Situations VIII: Autour de 1968'' (১৯৭২) * ''Situations IX: Mélanges'' (১৯৭২) * ''Situations X: Life/Situations: Essays Written and Spoken'' / ''Politique et Autobiographie'' (১৯৭৬) == স্বীকৃতি আৰু সন্মান == == মৃত্যু == == তথ্য সংগ্ৰহ == https://en.wikipedia.org/wiki/Jean-Paul_Sartre h0rsbw43l1m35gwcwrdgvzxp6g77vw5 2 120761 629843 613482 2026-08-22T09:14:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629843 wikitext text/x-wiki মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] *২০২৫ চনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] ৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰাৰ বাবে সোণালী বঁটা [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px]] *২০২৪ চনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] তৃতীয় স্থান [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100 px]] *২০২৫ চনৰ [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] ৰ আয়োজক বঁটা [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px]] ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথন সমূহ== #[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] #[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] #[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] #wiki women rising https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising #Wiki loves Iran 2026 https://w.wiki/KgwQ {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} {| style="width:100%; margin-top:15px;" |- | style="width:50%; vertical-align:top; padding:15px;" | == মোৰ বিষয়ে == '''নৰুনা বৰুৱা''' এগৰাকী অসমীয়া লেখক আৰু ৱিকিমিডিয়া অৱদানকাৰী। অসমীয়া ভাষা, সাহিত্য, ইতিহাস, সংস্কৃতি, ভূগোল আৰু বিশ্ব ঐতিহ্যৰ বিষয়সমূহৰ প্ৰতি মোৰ বিশেষ আগ্ৰহ আছে। মই মুক্ত জ্ঞানৰ প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া আৰু অন্যান্য ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত প্ৰবন্ধ সৃষ্টি, সম্পাদনা, অনুবাদ আৰু বিভিন্ন কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছোঁ। | style="width:50%; vertical-align:top; padding:15px;" | == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] ''মুক্ত জ্ঞানৰ সকলো প্ৰকল্পৰ প্ৰতি আগ্ৰহী।'' |} == 🏆 Awards & Achievements == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" ! 🗓️ বছৰ ! 🏅 প্ৰতিযোগিতা / স্বীকৃতি ! ⭐ ফলাফল |- | 2024 | '''Wikipedia Asian Month''' | 🥉 তৃতীয় স্থান |- | 2025 | '''Wikipedia Asian Month''' | 🥇 প্ৰথম স্থান |- | 2026 | '''Indic Writing Campaign''' | 🥇 প্ৰথম স্থান |- | 2026 | '''Chandan Chiring Memorial Wikiquote Competition''' | 🥉 তৃতীয় স্থান |- |} == 🔗 মোৰ ৱিকিমিডিয়া লিংক == * [[Special:Contributions/নৰুনা বৰুৱা|📊 মোৰ অৱদান]] * [[Special:Editcount/নৰুনা বৰুৱা|📈 সম্পাদনা সংখ্যা]] * [[Special:Log/নৰুনা বৰুৱা|📋 মোৰ লগ]] * [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|💬 মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠা]] * [[Special:PrefixIndex/User:নৰুনা বৰুৱা/|📂 মোৰ উপপৃষ্ঠাসমূহ]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] == যোগাযোগ == ৱিকিপিডিয়া বা ৱিকিমিডিয়া সম্পৰ্কীয় বাৰ্তাৰ বাবে মোৰ '''আলাপ পৃষ্ঠাত''' বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। ---- <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> a0pm086vsl2gzune5pixvd0zoijok9t 629844 629843 2026-08-22T09:17:45Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629844 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] *২০২৫ চনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] ৰ প্ৰথম স্থান লাভ কৰাৰ বাবে সোণালী বঁটা [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px]] *২০২৪ চনৰ [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] তৃতীয় স্থান [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100 px]] *২০২৫ চনৰ [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] ৰ আয়োজক বঁটা [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px]] ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথন সমূহ== #[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] #[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] #[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] #wiki women rising https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising #Wiki loves Iran 2026 https://w.wiki/Kgw == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 7pjw8lbag6bzu0z55b6malur5zdgkzo 629845 629844 2026-08-22T09:22:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি */ 629845 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — **প্ৰথম স্থান**; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — **তৃতীয় স্থান** === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — **আয়োজক বঁটা** ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথন সমূহ== #[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] #[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] #[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] #wiki women rising https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising #Wiki loves Iran 2026 https://w.wiki/Kgw == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 83u8ed58g694d6p751zq6ms0bb21qhd 629846 629845 2026-08-22T09:23:24Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি */ 629846 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথন সমূহ== #[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]] #[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> ''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] #[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] #[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] #wiki women rising https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising #Wiki loves Iran 2026 https://w.wiki/Kgw == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 6gcqqqjizz3f07lapvsmdzc4pnv1h0f 629847 629846 2026-08-22T10:14:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথন সমূহ */ 629847 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | [https://w.wiki/Kgw Wiki Loves Iran] | ২০২৬ |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> izlr0j38jq5oitxlk1vz1xpdn30enoc 629848 629847 2026-08-22T10:17:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629848 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | [https://w.wiki/Kgw Wiki Loves Iran] | ২০২৬ |- |৮ |[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] |২০২৪ |- |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 1n7kux8fyof0dmdhisb763xm3enbvr6 629849 629848 2026-08-22T10:20:03Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629849 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | [https://w.wiki/Kgw Wiki Loves Iran] | ২০২৬ |- |৮ |[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] |২০২৪ |- |৯ |[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] |২০২৬ |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 1wmru9aho3ucdogplep3lsa3jyqrtvk 629850 629849 2026-08-22T10:31:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629850 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | [https://w.wiki/ Wiki Loves Iran] | ২০২৬ |- |৮ |[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] |২০২৪ |- |৯ |[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] |২০২৬ |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 6ppd0gb07ged7hwmklnidn1guv34e0q 629853 629850 2026-08-22T10:43:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */ 629853 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | https://w.wiki/FkJB (ৱিকি লাভছ ইৰান, ২০২৬) | ২০২৬ |- |৮ |[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] |২০২৪ |- |৯ |[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] |২০২৬ |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == 🌐 Wikimedia Projects == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == 💬 যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> 5wia414okan66p274dgry4p7u4i9ge8 629854 629853 2026-08-22T10:45:33Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629854 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="width:100%; border:0; margin:auto; border-radius:12px; overflow:hidden;" |- | style="background:#3366cc; color:white; text-align:center; padding:28px;" | <span style="font-size:250%;">''' নৰুনা বৰুৱা '''</span> <br> <span style="font-size:120%;">''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ এগৰাকী সক্ৰিয় অৱদানকাৰী''</span> |} মই '''নৰুনা বৰুৱা'''। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা প্ৰথম প্ৰবন্ধটো হ'ল [[প্ৰভাত চন্দ্ৰ বৰুৱা]]। {{Infobox user |name= নৰুনা বৰুৱা/Naruna Baruah |birthdate= |birthplace= [[তিনিচুকীয়া]] |location= [[গৌৰীপুৰ]] |education=স্নাতকোত্তৰ |occupation= |university= | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = narunabaruah@gmail.com | gtalk = | skype = | yahoo = | facebook = | google+ = }} মোৰ পুৰণি ৱিকিপিডিয়া একাউণ্টৰ পাছৱৰ্ড পাহৰি নতুন একাউণ্ট এটা খুলিলোঁ। পুৰণি একাউণ্টত লিখা লেখাবোৰ *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Naruna%20Baruah/ '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ Naruna Baruah একাউণ্টৰদ্বাৰা'''] বৰ্তমানৰ নতুন একাউণ্টৰ যোগেদি মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনি *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/নৰুনা%20বৰুৱা '''ৱিকিপিডিয়াত মই লিখা অসমীয়া প্ৰবন্ধ নৰুনা বৰুৱা একাউণ্টৰ যোগেদি'''] == ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে লাভ কৰা স্বীকৃতি == [[File:Barnstar mex gold.png|100px|right]] === মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ ২০২৫]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে' ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৬|জুন ২০২৬]] — এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান === প্ৰতিযোগিতা আৰু অভিযানৰ স্বীকৃতি === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|130px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] — '''প্ৰথম স্থান'''; সোণালী বঁটা [[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|100px|right]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] — '''তৃতীয় স্থান''' === আয়োজক হিচাপে স্বীকৃতি === [[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px|right]] * [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] — আয়োজক বঁটা == মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ == {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:left;" ! ক্ৰম ! সম্পাদনা মেলাসমূহ ! বছৰ |- | ১ | [[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন]] | ২০২৫ |- | ২ | [[:bn:ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা]] | ২০২৫ |- | ৩ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৫ |- | ৪ | [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন]] | ২০২৬ |- | ৫ | [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ — দ্বিতীয় পৰ্যায়]] | ২০২৬ |- | ৬ | [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiWomen_Rising WikiWomen Rising] | ২০২৬ |- | ৭ | https://w.wiki/FkJB (ৱিকি লাভছ ইৰান, ২০২৬) | ২০২৬ |- |৮ |[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]] |২০২৪ |- |৯ |[[:m:Kerala Culture Month 2026|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]] |২০২৬ |} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] == মই সংযুক্ত থকা ৱিকিপিডিয়া প্ৰকল্পকেইটা == * [[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]] * [[ৱিকিউৎস]] * [[ৱিকিউদ্ধৃতি]] * [[ৱিকিমিডিয়া কমন্স]] * [[ৱিকিতথ্য]] == যোগাযোগ == মোৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত বাৰ্তা ৰাখিব পাৰে। [[User talk:নৰুনা বৰুৱা|✉️ মোক বাৰ্তা পঠিয়াওক]] <center> ''এই সদস্যপৃষ্ঠাখন ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পত মোৰ অৱদান আৰু আগ্ৰহৰ এক সংক্ষিপ্ত পৰিচয়।'' </center> f3ao64j6fxd50nzloyc71xkyblabt9z 0 121163 629794 515105 2026-08-21T23:05:20Z ~2026-45799-59 51305 629794 wikitext text/x-wiki সতী সাধনী দিৱস [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] শেষৰ গৰাকী ৰাণী [[সতী সাধনী|সাধনীৰ]] স্মৃতিত প্ৰতিবছৰে অসমত পালন কৰা এটা দিৱস।<ref>{{cite web|title=Sati Sadhani the Charismatic and Legendary Queen of the Chutia Dynasty|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/life/sati-sadhani-the-charismatic-and-legendary-queen-of-the-chutia-dynasty-618116|website=The Sentinel Assam|publisher=The Sentinel|date=14 October 2022|access-date=21 April 2025 }}</ref> অসম চৰকাৰে ২০২০ চনৰ পৰা প্ৰতিবছৰে ৭ ব'হাগ দিনটো [[সতী সাধনী|সাধনী]]ৰ স্মৃতিত ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰিছে।<ref>{{cite web |title=List of Holidays for the Year 2025 in the State of Assam |url=https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Holiday%20List%202025%20-%20final.pdf |website=General Administration Department, Government of Assam |publisher=Government of Assam |access-date=2025-04-21 |archivedate=2025-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250416162650/https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Holiday%20List%202025%20-%20final.pdf |deadurl=yes }}</ref>সতী সাধনী আছিল চুতীয়া ৰাজ্যৰ শেষৰগৰাকী ৰাণী। সতীত্ব ৰক্ষাৰ বাবে আত্মজাহ দি ইতিহাসত তেওঁ নিজৰ নাম সোণালী আখৰেৰে খোদিত কৰি গৈছে। {{Infobox holiday |holiday_name = সতী সাধনী দিৱস |type = [[সতী সাধনী]]ৰ স্মৃতিত উদযাপিত দিৱস | image = Portrait of Queen Sadhani.jpg | caption = বীৰাঙ্গনা ৰাণী সাধনীৰ ছবি |official_name = সতী সাধনী দিৱস |nickname = |observedby = [[অসমৰ জনগোষ্ঠী|অসমৰ লোকসকলে]] |litcolor = |longtype = |significance = [[চুতীয়া ৰাজ্য|সতী সাধনীয়ে]] কুণ্ডিল মহাকুণ্ডত আত্মজাহ দিয়াৰ পৱিত্ৰ স্মৃতি সুঁৱৰি |begins = |ends = |date = ৭ ব'হাগ |week_ordinal = |weekday = |month = |date{{#time:Y|last year}} = |date{{#time:Y}} = |date{{#time:Y|next year}} = |celebrations = |observances = |relatedto = [[অসম]] }} ==সতী সাধনী== {{main|সতী সাধনী}} সতী সাধনী নাৰায়ণৰ জন্ম ১৫ শতিকাৰ শেষ ভাগত হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হয় । সন্তান লাভৰ কাৰণে ঈশ্বৰৰ আগত সাধনা কৰাৰ বাবে পিতৃ ধীৰনাৰায়ণে তেওঁক "সাধনী" নাম দিছিল। তেওঁৰ আন এটা নাম আছিল "তেজা"। নিজ কন্যাৰ বাবে যোগ্য জামাতা নোপোৱাৰ বাবে ৰজাই বিবাহৰ কাৰণে স্বয়ম্বৰ আয়োজন কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰিলে। ৰজাই আদেশ দিলে যে গছৰ ওপৰত থকা কেৰ্কেটুৱা এটা যি জন লোকে কাড়ে মাৰিব পাৰিব, সেই জনকে সাধনী কন্যাৰ হাত দিয়া হ'ব। পিছে কোনো বৰা-বুৰুক বা‌ ৰাজকোঁৱৰে কাড় লগাব নোৱাৰিলে। ৰজাই দুখ কৰি ওচৰতে থকা সামান্য খৰিভাৰী ল'ৰা এজনক কʼলে, "দেখনী কন্যাক তোকে দিম; তই কাণ্ড লগা"। ল'ৰা জনে আচৰিত হৈ উত্তৰ দিলে, "মই সামান্য লোক; চাকৰে কি ৰূপে ৰজাৰ জীক পালিম? ইটো অযোগ্য কথা।" ৰজাই পুণৰ কʼলে, "সামুকতো মাণিক, কদলীতো কৰ্পূৰ; তাত তই সংশয় নকৰিবি। সোৱৰ্ণপুৰী লঙ্কাতো ৰাক্ষসে ভোগ কৰে, ক'ত শুনিছ খুন্ত (চুতীয়া) ৰজাৰ বচন লৰে?" ৰজাৰ আদেশত ল'ৰা জনে কাড় মাৰিলে। কাড় পাত কেৰ্কেটুৱাটোৰ গাত লাগিলে আৰু নিজৰ কথা ৰাখি ৰজাই সাধনীৰ বিবাহ ল'ৰা জনৰ লগত কৰালে। ল'ৰা জনৰ নাম নিতাই আছিল। ১৫২০ চনৰ মোঙখ্ৰাঙ দুৰ্গৰ(দিহিঙমুখ) যুদ্ধত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) ধীৰনাৰায়ণৰ সেনাই আহোম সেনাপতি খেনমোঙক পৰাস্ত কৰি বিজয়ী হয় আৰু ইয়াৰ পাছতে(১৫২২ চন) হাবুং অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকোৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাইক ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। নীতিপালে কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত চুতীয়া ৰাজ্য লাহে লাহে দুৰ্বল হৈ আহিছিল। তেওঁ কেৱল নামতহে ৰজা হৈ আছিল। ইপিনে ক্ষমতাক লৈ নিজা ৰাজ্যতে কন্দলৰ সৃষ্টি হৈছিল। সাধনীয়ে ইয়াৰ কু প্ৰভাৱৰ কথা বুজি উঠিছিল। সেই সময়ত আহোম ৰাজ্য শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। আহোম ৰাজ্যই ইয়াৰ সুযোগ গ্ৰহণ কৰি চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰৱল পৰাক্ৰমেৰে চুতীয়াসকলে আহোমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়ে। কিন্তু প্ৰতাপী আহোমৰ হাতত চুতীয়াসকলৰ শোচনীয় অৱস্থা হয়। ৰজা নীতিপালৰ যুদ্ধত মৃত্যু ঘটে। কিন্তু এই মৃত্যুয়ে সাধনীক হতাশ কৰিব নোৱাৰিলে। অৱশেষত যুঁজ দি আহোম সেনাপতি কনচেং-এ যুদ্ধত পৰাভূত কৰি সাধনীক আহোম ৰাজ্যলৈ লৈ যাবলৈ অগ্ৰসৰ হয়। নিজৰ সতীত্ব ৰক্ষাৰ্থে সাধনীয়ে বশ্যতা স্বীকাৰ নকৰি কুণ্ডত জাপ মাৰি আত্মহত্যা কৰে।<ref>{{cite web |author=Dr. Buddhindra Baruah |date=21 April 2025 |title=<!-- not stated --> |url= |website=Asomiya Pratidin |location= |publisher=Asomiya Pratidin |access-date=}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] 4ybp1hmr2xgqtjcy8c3of4ntgxyw5ky 0 124287 629696 615249 2026-08-21T13:43:12Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[জাক ডেৰিদা]]ৰ পৰা [[জাক দেৰিদা]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 615249 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | image = Jacques_derrida_pardonner_limpardonnable_et_limprescriptible_22.jpg | name = জাক ডেৰিদা | region = [[পশ্চিমীয়া দৰ্শন]]। | era = [[কুৰি‍ শতিকাৰ দৰ্শন]]| | birth_name = Jackie Élie Derrida |birth_date = {{Birth date |1930|07|15|df=y}} | birth_place = [[এল বিয়াৰ]], [[ফৰাচী আলজেৰিয়া]] | death_date = {{Death date and age|2004|10|09|1930|07|15|df=y}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | spouse = {{marriage|[[Marguerite Aucouturier]]|1957}} | children = 3, including [[Pierre Alféri]] | education =[[École Normale Supérieure]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Master of Arts|MA]], [[Doctoral candidate|Dr. cand.]])<br />[[Harvard University]]<br />[[University of Paris]] ([[Doctorat d'État|DrE]]) | institutions = {{unbulleted list | [[পেৰিছ অষ্টম বিশ্ববিদ্যালয়]] | এক'ল নৰ্মেল চুপিৰিয়েৰ | [[এক'ল ডেছ হ'টছ এটুডছ এন চাইন্সেছ ছ'চিয়েলছ]] | [[কলেজ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি ফিল'চফি]] | [[ইউৰোপীয় স্নাতক বিদ্যালয়]] | [[কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ইৰভাইন]]}} | school_tradition = {{unbulleted list | [[মহাদেশীয় দৰ্শন]] | [[উত্তৰ-গাঁথনিবাদ]] (অস্বীকাৰ) | [[বিনিৰ্মাণ]] | [[মূল হাৰ্মেনিউটিক্স]]।<ref>[[John D. Caputo]], ''Radical Hermeneutics: Repetition, Deconstruction, and the Hermeneutic Project'', {{OCLC|729013297}}, Indiana University Press, 1988, p. 5: "Derrida is the turning point for radical hermeneutics, the point where hermeneutics is pushed to the brink. Radical hermeneutics situates itself in the space which is opened up by the exchange between Heidegger and Derrida..."</ref>}} | notable_ideas = {{hlist | [[বিনিৰ্মাণ]] | [[পাৰ্থক্য]] | [[ফেলোগোচেণ্ট্ৰিজম]]| [[free play (Derrida)|মুক্ত নাটক]] | [[আৰ্চ-লিখা]] | [[উপস্থিতিৰ আধ্যাত্মিকতা]] | [[Invagination (philosophy)|ইনভেজিনেচন]] | [[pharmakon (philosophy)|ফাৰ্মাকন]] | [[trace (deconstruction)|চিহ্ন]] | [[হাউণ্টলজি]] | ''[[চউচ ৰাউটাৰ]]'' | ''[[খোৰা]]'' | [[উদ্ধৃতি]]}} | academic_advisors = [[Jean Hyppolite]] | doctoral_students = [[Bernard Stiegler]] | notable_students = {{hlist|[[Jean-Luc Marion]]<ref>{{cite book | last = Horner | first = Robyn | title = Jean-Luc Marion: A Theo-Logical Introduction | publisher = Ashgate | date = 2005 | location = Burlington | page = 3 }}</ref> | [[Francis Fukuyama]]<ref>{{cite news |title=History's pallbearer |first=Nicholas |last=Wroe |url=https://www.theguardian.com/books/2002/may/11/academicexperts.artsandhumanities |newspaper=[[The Guardian]] |date=May 11, 2002 |access-date=Mar 17, 2011}}</ref> }} }} '''জাক ডেৰিদা''' ({{lang-en|Jacques Derrida}}, ১৫ জুলাই ১৯৩০ – ৯ অক্টোবৰ ২০০৪) এজন ফৰাচী আলজেৰিয়ান দাৰ্শনিক। তেওঁ বিনিৰ্মাণ (deconstruction) দৰ্শন গঢ়ি তুলিছিল, তেওঁ তেওঁৰ কেইবাখনো গ্ৰন্থত বিনিৰ্মাণ দৰ্শন ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ফাৰ্ডিনাণ্ড ডি ছ’ছুৰ ভাষাবিজ্ঞান (linguistics) আৰু হাছাৰলিয়ান আৰু হাইডেগাৰিয়ান পৰিঘটনাবিজ্ঞান (phenomenology)ৰ নিবিড় পঠনৰ জৰিয়তে ই বিকশিত হৈছিল।<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |title=Jacques Derrida |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/158661/Jacques-Derrida |access-date=19 May 2017}}</ref><ref>{{cite book |title=Derrida on Religion: Thinker of Differance By Dawne McCance |publisher=Equinox |page=7}}</ref><ref>{{cite book|title=Derrida, Deconstruction, and the Politics of Pedagogy (Counterpoints Studies in the Postmodern Theory of Education) |publisher=Peter Lang Publishing Inc|page=134}} {{OCLC|314727596|476972726|263497930|783449163}}</ref> যদিও তেওঁ উত্তৰ-গাঁথনিবাদ ( post-structuralism)ৰপৰা নিজকে নিলগাই ৰাখি "উত্তৰ আধুনিকতা" (postmodernity) শব্দটোক অস্বীকাৰ কৰিছিল,<ref>''Augustine and Postmodernism'', in response to George Heffernan of [[Merrimack College]]. Indiana University Press ISBN 0-253-34507-3 (cloth: alk. paper) — ISBN 0-253-21731-8 (pbk.: alk. paper) page 42:{{blockquote|If I missed, and I probably missed a number of things in your intervention, if I missed something essential please forgive me. First, I would protest against the word postmodernity. I never used this word. I’m not responsible for the use of this word here or anywhere else ...}}</ref> তেওঁ উত্তৰ-গাঁথনিবাদ আৰু উত্তৰ আধুনিক দৰ্শন (postmodern philosophy)ৰ সৈতে জড়িত এজন অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তি।<ref name="Bensmaia05"/><ref name="Poster88"/><ref name="Leitch96">Vincent B. Leitch ''Postmodernism: Local Effects, Global Flows'', SUNY Series in Postmodern Culture (Albany, NY: State University of New York Press, 1996), p. 27.</ref> তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ সময়ছোৱাত ডেৰিদাই ৪০খনতকৈও অধিক কিতাপ প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে‍ কেইবাশ ৰচনা আৰু ৰাজহুৱা উপস্থাপন (public presentations) কৰিছিল। দৰ্শন, সাহিত্য, আইন,<ref name="Derrida 1992pp3-67">{{cite book| last1=Derrida| first1=Jacques| translator=Mary Quaintance |editor1=Drucilla Cornell |editor2=Michael Rosenfeld |editor3=David Gray Carlson| title=Deconstruction and the Possibility of Justice| edition=1st| year=1992| publisher=Routledge| location=New York| isbn=978-0810103979 |chapter=Force of Law| pages=3–67| chapter-url=https://books.google.com/books?id=2qdBeWFUmJQC}}{{blockquote|A decision that did not go through the ordeal of the undecidable would not be a free decision, it would only be the programmable application or unfolding of a calculable process (...) deconstructs from the inside every assurance of presence, and thus every criteriology that would assure us of the justice of the decision.}}</ref><ref> [http://cyber.law.harvard.edu/bridge/CriticalTheory/critical2.htm "Critical Legal Studies Movement"] in "The Bridge" </ref><ref>[http://www.germanlawjournal.com/index.php?pageID=13&vol=6&no=1 GERMAN LAW JOURNAL, SPECIAL ISSUE: A DEDICATION TO JACQUES DERRIDA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516144840/http://www.germanlawjournal.com/index.php?pageID=13&vol=6&no=1 |date=16 May 2013}}, Vol. 6 No. 1, 1–243, 1 January 2005.</ref> নৃতত্ত্ব,<ref>"Legacies of Derrida: Anthropology", Rosalind C. Morris, ''Annual Review of Anthropology'', Volume: 36, pp. 355–389, 2007. </ref> ইতিহাস লিপি,<ref>"Deconstructing History", published 1997 (2nd. edn. Routledge, 2006).</ref> প্ৰয়োগমূলক ভাষাবিজ্ঞান,<ref name="Busch 2012">{{Cite journal| last1=Busch| first1=Brigitt| title=Linguistic Repertoire Revisited| journal=Applied Linguistics| volume=33| issue=5| pages=503–523| year=2012| doi=10.1093/applin/ams056}}</ref> সমাজভাষাবিজ্ঞান,<ref>"The sociolinguistics of schooling: the relevance of Derrida's Monolingualism of the Other or the Prosthesis of Origin", Michael Evans, 01/2012; {{ISBN|978-3-0343-1009-3}}. In Edith Esch and Martin Solly (eds.), ''The Sociolinguistics of Language Education in International Contexts'', Peter Lang, pp. 31–46.</ref> মনোবিশ্লেষণ,<ref>{{cite book |author=Earlie, Paul |title=Derrida and the Legacy of Psychoanalysis |publisher=Oxford University Press |year=2021 |isbn=978-0-19-886927-6 |doi=10.1093/oso/9780198869276.001.0001}}</ref> সংগীত, স্থাপত্য আৰু ৰাজনৈতিক তত্ত্বকে ধৰি মানৱিকী আৰু সমাজ বিজ্ঞান আদি‍ৰ ওপৰত তেওঁৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ আছে। ২০০০ চনলৈকে তেওঁৰ কামে সমগ্ৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,<ref name=nyt20041010>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/10/10/obituaries/jacques-derrida-abstruse-theorist-dies-at-74.html|title = Jacques Derrida, Abstruse Theorist, Dies at 74|newspaper = The New York Times|date = 10 October 2004|last1 = Kandell|first1 = Jonathan}}</ref> মহাদেশীয় ইউৰোপ, দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু আন সকলো দেশ য'ত মহাদেশীয় দৰ্শনৰ গুৰুত্ব আছে, বিশেষকৈ অন্তৰ্নিহিততা, জ্ঞানবিজ্ঞান (বিশেষকৈ সমাজ বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয়), নৈতিকতা, নান্দনিকতা, হাৰ্মেনিউটিক্স আৰু ভাষাৰ দৰ্শনৰ বিষয়ে হোৱা বিতৰ্কত প্ৰধান শৈক্ষিক প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। জীৱনৰ শেষৰ দুটা দশক ডেৰিদা ইৰভাইনৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত মানৱিকী বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক আছিল। বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ প্ৰভাৱ থকা এংলোস্ফিয়াৰৰ বেছিভাগ অঞ্চলতে ভাষাৰ প্ৰতি দীৰ্ঘদিনীয়া আগ্ৰহ আৰু বিশিষ্ট সাহিত্য সমালোচকৰ সৈতে থকা তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ বাবে ডেৰিদাৰ প্ৰভাৱ সাহিত্য অধ্যয়নত আটাইতকৈ বেছি অনুভৱ কৰা হয়। তেওঁ স্থাপত্য (বিগঠনবাদৰ ৰূপত), সংগীত<ref>"Deconstruction in Music – The Jacques Derrida", Gerd Zacher Encounter, Rotterdam, The Netherlands, 2002.</ref> (বিশেষকৈ ভূতবিজ্ঞানৰ সংগীত পৰিৱেশত), শিল্প,<ref name=salcedo2004>E.g., "Doris Salcedo", Phaidon (2004), "Hans Haacke", Phaidon (2000).</ref> আৰু শিল্প সমালোচনাকো প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref name=foster1996>E.g. "The return of the real", Hal Foster, October – MIT Press (1996); "Kant after Duchamp", Thierry de Duve, October – MIT Press (1996); "Neo-Avantgarde and Cultural Industry – Essays on European and American Art from 1955 to 1975", Benjamin H.D. Buchloh, October – MIT Press (2000); "Perpetual Inventory", Rosalind E. Krauss, October – MIT Press, 2010.</ref> বিশেষকৈ পাছৰ লেখাসমূহত ডেৰিদাই নৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। কিছুমান সমালোচকে ''স্পিচ এণ্ড ফেনোমেনা'' (১৯৬৭)ক তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ বুলি গণ্য কৰে, আনহাতে আন কিছুৱে‍ ''অফ গ্ৰেমেট’লজী'' (১৯৬৭), ''ৰাইটিং এণ্ড ডিফাৰেন্স'' (১৯৬৭), ''মাৰ্জিনছ অৱ ফিল’চফি'' (১৯৭২)ৰ কথা উল্লেখ কৰে। এই লেখাসমূহে বিভিন্ন কৰ্মী আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলনক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref name="obituary"/> তেওঁ এজন সুপৰিচিত আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্ব হৈ পৰিছিল, আনহাতে দৰ্শনৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আৰু তেওঁৰ ৰচনাৰ জটিল অস্পষ্টতাই তেওঁক বিতৰ্কিত কৰি তুলিছিল।<ref name="obituary"/><ref name="stanford">Lawlor, Leonard. [http://plato.stanford.edu/entries/derrida/ "Jacques Derrida"]. ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''. plato.stanford.edu. 22 November 2006; last modified 6 October 2016. Retrieved 20 May 2017.</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৩০ চনৰ ১৫ জুলাইত আলজেৰিয়াৰ এল বিয়াৰ (আলজিয়াৰ্ছ)ৰ হাইম এৰন প্ৰস্পাৰ চাৰ্লছ ("আইমে" নামেৰে পৰিচিত) ডেৰিদা (১৮৯৬–১৯৭০) আৰু মাইজে ছাফাৰৰ কন্যা<ref>Peeters (2013), p. 3.</ref> জৰ্জেট চুলতানা এষ্টাৰ (১৯০১–১৯৯১)ৰ<ref>Bennington (1991), p. 325.</ref> এক গ্ৰীষ্মকালীন ঘৰত<ref name="Jackie"/> ডেৰিদাৰ জন্ম হৈছিল, যিয়ে ৱাইন আৰু স্পিৰিট কোম্পানী টাচেটৰ বাবে গোটেই জীৱন কাম কৰিছিল, য'ত এজন ভ্ৰমণকাৰী বিক্ৰেতা হিচাপেও তেওঁ কাম কৰিছিল (তেওঁৰ পুত্ৰই এই কামটো "ক্লান্তিকৰ" আৰু "অপমানজনক" বুলি অনুভৱ কৰিছিল, তেওঁৰ পিতৃয়ে ডাইনিং ৰুমৰ টেবুলত হিচাপ-নিকাচ কৰিবলৈ সোনকালে সাৰ পোৱাৰপৰা "নম্ৰ কৰ্মচাৰী" হ'বলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>Powell (2006), p. 11.</ref> তেওঁৰ পৰিয়ালটো চেফাৰ্ডিক ইহুদী (মূলতঃ টলেডোৰ) আছিল আৰু ১৮৭০ চনত ক্ৰেমিউৰ ডিক্ৰীয়ে আলজেৰিয়াৰ ইহুদীসকলক সম্পূৰ্ণ ফৰাচী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰাৰ পাছত ফৰাচী হৈ পৰে।<ref>Peeters (2013), p. 2.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |title=Jacques Derrida: The Last Interview |work=Studio Visit |date=November 2004 |orig-year=First published 10 August 2004 in ''Le Monde'' |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305215949/http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |archive-date=5 March 2009 |access-date=9 August 2025 |archivedate=5 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090305215949/http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |deadurl=yes }}{{blockquote|I took part in the extraordinary transformation of the Algerian Jews; my great-grandparents were by language, custom, etc., still identified with Arabic culture. After the Cremieux Decree (1870), at the end of the 19th c., the following generation became bourgeois.}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক "জেকি" নাম দিছিল, "যিটো তেওঁলোকে আমেৰিকান নাম বুলি গণ্য কৰিছিল", যদিও পাছলৈ তেওঁ পেৰিছলৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম নামৰ অধিক "শুদ্ধ" সংস্কৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; কিছু প্ৰতিৱেদনে ইংগিত দিয়ে যে ১৯২১ চনৰ চাৰ্লি চেপলিনৰ ছবি দ্য কিডত অভিনয় কৰি বিশ্বজুৰি সুপৰিচিত হোৱা আমেৰিকান শিশু অভিনেতা জেকী কুগানৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম জেকী ৰখা হৈছিল।<ref name="Powell 2006, p. 12">Powell (2006), p. 12.</ref><ref>[http://books.guardian.co.uk/obituaries/story/0,11617,1324460,00.html Obituary] in ''The Guardian''. Retrieved 2 August 2007.</ref><ref>Cixous (2001), p. vii; also see this [http://www.themodernword.com/features/interview_caputo.html interview with Derrida's long-term collaborator John Caputo] {{webarchive| url=https://web.archive.org/web/20050524102847/http://www.themodernword.com/features/interview_caputo.html |date=24 May 2005}}.</ref> তেওঁৰ চুন্নতৰ সময়ত তেওঁৰ পৈতৃক ককাক ইউজেন এলিয়াহৌৰ নামেৰেও তেওঁক এলি‍ বুলি মধ্যম নাম দিয়া হৈছিল; এই নামটো তেওঁৰ জন্মৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলৰ দৰে লিপিৱদ্ধ কৰা হোৱা নাছিল আৰু পাছলৈ তেওঁ ইয়াক নিজৰ "লুকাই থকা নাম" বুলি কৈছিল।<ref>Peeters (2013), pp. 13.{{blockquote|When he was circumcised, he was given a second forename, Elie, which was not entered on his birth certificate, unlike the equivalent names of his brother and sister.}} See also {{cite book|last=Derrida|first=Jacques |title=Jacques Derrida|chapter=Circumfession |year=1993|publisher=The University of Chicago Press |page=96}}{{blockquote|'So I have borne, without bearing, without its ever being written (12-23-76)' the name of the prophet Élie, Elijah in English ... so I took myself toward the hidden name without its ever being written on the official records, the same name as that of the paternal uncle Eugène Eliahou Derrida ...}}</ref> পাঁচটা সন্তানৰ ভিতৰত ডেৰিদা আছিল তৃতীয়। ডেৰিদাৰ জন্মৰ এবছৰৰ আগতে তিনিমাহতকৈও কম বয়সতে তেওঁৰ ডাঙৰ ভ্ৰাতৃ পল মাইজৰ মৃত্যু হয়, যাৰ ফলত তেওঁ গোটেই জীৱন তেওঁৰ মৃত ভ্ৰাতৃৰ বিকল্প হিচাপে থকাজনৰ ভূমিকাক সন্দেহ কৰিছিল।<ref name="Powell 2006, p. 12"/> ডেৰিদাই যৌৱনকাল আলজিয়াৰ্ছ আৰু এল-বিয়াৰত কটায়। ১৯৪২ চনৰ বিদ্যালয় বৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটোত আলজেৰিয়াত ফৰাচী প্ৰশাসকসকলে—ভিচি চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা ইহুদী বিৰোধিতাৰ কোটা কাৰ্যকৰী কৰি ডেৰিদাক তেওঁৰ লাইচিৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰে। স্থানচ্যুত শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে গঠন কৰা ইহুদী লাইচিত অংশগ্ৰহণ নকৰি তেওঁ গোপনে এবছৰ স্কুল এৰি দিছিল আৰু লগতে অসংখ্য ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (তেওঁ এজন পেছাদাৰী খেলুৱৈ হোৱাৰ সপোন দেখিছিল)। এই কৈশোৰ কালত ডেৰিদাই দাৰ্শনিক আৰু লেখকৰ (যেনে ৰুছ', নিটচ্চে আৰু গিড) ৰচনাত পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ আহিলা বিচাৰি পাইছিল।<ref name="TeenBooks"/> তেওঁৰ পঠনত ক্য‍েমু আৰু ছাৰ্ট্ৰেও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name = "TeenBooks"/> ১৯৪০ চনৰ শেষৰফালে তেওঁ আলজিয়াৰ্ছৰ লাইচি বুগেউডত পঢ়িছিল; <ref name="Schrift p. 120"/> ১৯৪৯ চনত তেওঁ পেৰিছলৈ গুচি যায়,<ref name="Britannica"/><ref name="stanford"/> লাইচি লুই-লে-গ্ৰাণ্ডত অধ্যয়ন কৰে,<ref name="Schrift p. 120"/> য'ত তেওঁৰ দৰ্শনৰ অধ্যাপক আছিল এটিয়েন বৰ্ণ।<ref>Marc Goldschmidt, ''Jacques Derrida : une introduction'', 2003, p. 231.</ref> সেই সময়ত তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত ইক’ল নৰ্মেল চুপিৰিয়েৰ (ইএনএছ)ৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল; প্ৰথম চেষ্টাত পৰীক্ষাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ পাছত দ্বিতীয়বাৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় আৰু ১৯৫২ চনত ভৰ্তি হয়।<ref name="stanford"/> ই এন এছত প্ৰথমদিনাই ডেৰিদাই লুই আলথাছাৰক লগ পায় আৰু তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব গঢ় লৈ উঠে। তেওঁৰ এজন অধ্যাপক জান চাৰ্নেকি আছিল এজন প্ৰগতিশীল প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু তেওঁ আছিল ১২১-ৰ ইস্তাহাৰৰ এদন স্বাক্ষৰকাৰী।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=qXmrAAAAQBAJ&dq=%22derrida%22+%22czarnecki%22+%22protestant%22&pg=PT82 |isbn=9780745663029 |title=Derrida: A Biography |date=27 August 2013 |publisher=John Wiley & Sons}}</ref> বেলজিয়ামৰ লিউভেনৰ হাছাৰ আৰ্কাইভ ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত (১৯৫৩–১৯৫৪) তেওঁ এডমাণ্ড হাছালৰ ওপৰত দৰ্শনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী (diplôme d'études supérieures [fr]) সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৯৫৬ চনত তেওঁ অতি প্ৰতিযোগিতামূলক এগ্ৰেজেচন পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ডেৰিদাই হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়নৰ বাবে অনুদান লাভ কৰে আৰু ১৯৫৬–৫৭ শিক্ষাবৰ্ষটো তেওঁ ৱাইডেনাৰ লাইব্ৰেৰীত জেমছ জয়ছৰ ইউলিছিছ পঢ়ি কটায়।<ref name = "Caputo97P25">Caputo (1997), p. 25.</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৫৪–১৯৬২ চনৰ আলজেৰিয়াৰ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ সময়ত ডেৰিদাই সৈনিকৰ শিশুক সামৰিক সেৱাৰ পৰিৱৰ্তে পঢ়াবলৈ কৈছিল আৰু ১৯৫৭ চনৰপৰা ১৯৫৯ চনলৈকে তেওঁ ফৰাচী আৰু ইংৰাজী শিকাইছিল। যুদ্ধৰ পাছত ১৯৬০ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈকে ডেৰিদাই ছ'ৰবনত দৰ্শনৰ অধ্যাপনা কৰে, য'ত তেওঁ চুজেন বেচেলাৰ্ড (গেষ্টন বেচেলাৰ্ডৰ কন্যা), জৰ্জ কেংগুইলহেম, পল ৰিকোৰ (যিজনে এই বছৰবোৰত সন্দেহৰ হাৰ্মেনিউটিক্স শব্দটো উদ্ভাৱন কৰিছিল) আৰু জিন ৱাহলৰ সহায়ক আছিল।<ref>Bennington (1991), p. 330.</ref> ১৯৬৩ চনত তেওঁৰ পত্নী মাৰ্গাৰেইটে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান পিয়েৰক জন্ম দিয়ে। ১৯৬৪ চনত লুই আলথাছাৰ আৰু জিন হাইপ'লাইটৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ডেৰিদাই ই এন এছত স্থায়ী শিক্ষকৰ পদ লাভ কৰে আৰু ১৯৮৪ চনলৈকে সেই পদত তেওঁ আছিল।<ref name="Powell06p34-5"/><ref name="Powell06p58"/> ১৯৬৫ চনত ডেৰিদাই সাহিত্য আৰু দাৰ্শনিক তত্ত্ববিদৰ টেল কুৱেলৰ গোটৰ সৈতে এক সংগঠন আৰম্ভ কৰে আৰু যিটো সাত বছৰ ধৰি চলি আছিল।<ref name="Powell06p58">Powell (2006), p. 58.</ref> ১৯৭১ চনৰ পাছত টেল কুৱেল গোটৰ সৈতে‍ ডেৰিদাৰ দূৰত্ব বাঢে় আৰু তেওঁলোকে মাওবাদ আৰু চীনা সাংস্কৃতিক বিপ্লৱক আঁকোৱালি লোৱাৰ বিষয়ে তেওঁ সংশয় প্ৰকাশ কৰে।<ref>Leslie Hill, [https://books.google.com/books?id=oWoAcsayEz8C ''The Cambridge introduction to Jacques Derrida'']: Cambridge University Press, 2007, p. 55.</ref> ১৯৬৬ চনত জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ত গাঁথনিবাদৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা কল'কিয়ামত তেওঁ আগ বঢে়াৱা "ষ্ট্ৰাকচাৰ, চাইন, এণ্ড প্লে ইন দ্য ডিচকোৰ্চ অৱ দ্য হিউমেন চাইন্সেছ"ৰ জৰিয়তে তেওঁৰ কামে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একেটা কল'কিয়ামতে ডেৰিদাই জেক লাকান আৰু পল ডি মানক লগ পায়, পিছৰজন পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ আলোচক হৈ উঠে‍।<ref>Jacques Derrida and Geoffrey Bennington, ''Jacques Derrida'', Chicago: University of Chicago Press, 1994, p. 331</ref> ১৯৬৭ চনত দ্বিতীয় পুত্ৰ জিনৰ জন্ম হয়। সেই বছৰতে ডেৰিদাই তেওঁৰ প্ৰথম তিনিখন গ্ৰন্থ ক্ৰমে ৰাইটিং এণ্ড ডিফাৰেন্স, স্পিচ এণ্ড ফেন’মেনা, আৰু অফ গ্ৰামেট’লজী প্ৰকাশ কৰে। ১৯৮০ চনত তেওঁ প্ৰথম সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে (কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা) আৰু পূৰ্বে প্ৰকাশিত দহখন গ্ৰন্থ পেৰিছ বিশ্ববিদ্যালয়ত জমা দি ৰাজ্যিক ডক্টৰেট ডিগ্ৰী (ডক্টৰেট ডি এটেট) লাভ কৰে তেখেতে তেখেতৰ বৌদ্ধিক প্ৰকল্পৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি "L'inscription de la philosophie : Recherches sur l'interprétation de l'écriture" ("দৰ্শনত শিলালিপি: লিখাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত গৱেষণা") শিৰোনামৰ গৱেষণাৰ বাবে‍।<ref name="Schrift p. 120"/><ref name="Powell p. 145">Powell (2006), p. 145.</ref> ডেৰিদাৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ১৯৫৭ চনত ই এন এছত জিন হাইপ'লাইটৰ নিৰ্দেশনাত প্ৰস্তুত কৰা খচৰা "সাহিত্যিক বস্তুৰ আদৰ্শতা"<ref name="Powell p. 145"/> ("L'idéalité de l'objet littéraire"); <ref>[https://web.archive.org/web/20120211225423/http://www.leseditionsdeminuit.com/f/index.php?sp=livAut&auteur_id=1522 Jacques Derrida – Editions de Minuit]</ref>; ১৯৮০ চনত তেওঁৰ গৱেষণা গ্ৰন্থখন ইংৰাজী অনুবাদত "The Time of a Thesis: Punctuations" নামেৰে প্ৰকাশ পায়। ১৯৮৩ চনত ডেৰিদাই কেন মেকমুলেনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি গোষ্ট ডান্স ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ডেৰিদাই ছবিখনত নিজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু চিত্ৰনাট্যতো অৰিহণা যোগাইছে। ডেৰিদাই বিস্তৃত ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে ভ্ৰমণকাৰী আৰু স্থায়ী পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ডেৰিডা ১৯৮৪ চনৰপৰা পেৰিছৰ ইক'ল ডেছ হ'টছ এটুডছ এন চাইন্সেছ ছ'চিয়েলছত পূৰ্ণ অধ্যাপক (directeur d'études [fr]) হয় (১৯৮৩ চনৰ শেষৰফালে তেওঁ নিৰ্বাচিত হৈছিল)।<ref name="Powell p. 145"/> ফ্ৰান্সোৱা চেটেলেট আৰু অন্যান্যৰ সৈতে তেওঁ ১৯৮৩ চনত কলেজ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি ফিল'চফি (চিআইপিএইচ; 'আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰ্শন মহাবিদ্যালয়') সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে, দাৰ্শনিক গৱেষণাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা ই হ'ল এনে এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো অন্য ঠাইত কৰিব পৰা নাযায়। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰথম সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৮৫ চনত চিলভিয়ান আগাচিনস্কিয়ে ডেৰিদাৰ তৃতীয় সন্তান ডেনিয়েলৰ জন্ম দিয়ে।<ref name="Guardian20041011">[https://www.theguardian.com/news/2004/oct/11/guardianobituaries.france "Obituary: Jacques Derrida"], by Derek Attridge and Thomas Baldwin, ''[[The Guardian]]'', 11 October 2004. Retrieved 19 January 2010.</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৮ মে'ত ডেৰিদা আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সৰ বিদেশী সন্মানীয় সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=American Academy of Arts & Sciences |title=Members Elected May 8, 1985 |journal=Records of the Academy |date=1985 |issue=1984/1985 |page=51 |jstor=3785759}}</ref> ১৯৮৬ চনত ডেৰিদা ইৰভাইনৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত মানৱিকী বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হয় আৰু ২০০৪ চনত মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ আগলৈকে তেওঁ তাত অধ্যাপনা কৰে। তেওঁৰ কাগজ-পত্ৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্কাইভত জমা আছে। যেতিয়া ডেৰিদাৰ সহকৰ্মী ড্ৰেগান কুজুণ্ডজিচৰ বিৰুদ্ধে যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ উত্থাপন হয়, তেতিয়া ডেৰিদাই তেতিয়াৰ উপাচাৰ্য চিচেৰনলৈ এখন পত্ৰ লিখি কয় যে যদি কুজুণ্ডজিচৰ বিৰুদ্ধে হোৱা কলংকিত পদ্ধতিটো “বন্ধ বা বাতিল কৰা নহয়” তেন্তে তেওঁ ইউচিআইৰ সৈতে তেওঁৰ সকলো “সম্পৰ্ক” শেষ কৰিব। তেওঁৰ আৰ্কাইভ পেপাৰৰ সন্দৰ্ভত কৈছিল,"আন এটা পৰিণতি হ'ব: যিহেতু মই দিয়াখিনি কেতিয়াও ঘূৰাই নলওঁ, গতিকে মোৰ কাগজবোৰ অৱশ্যেই ইউচিআই আৰু পুথিভঁৰালৰ বিশেষ সংগ্ৰহ বিভাগৰ সম্পত্তি হৈ থাকিব। কিন্তু কোৱা বাহুল্য যে এই আৰ্কাইভসমূহৰ গঠনত যি মনোভাবেৰে মই অৰিহণা যোগাইছিলো (যিটো এতিয়াও চলি আছে আৰু প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে) তাৰ গুৰুতৰ ক্ষতি হ’লহেঁতেন। মোৰ প্ৰতিশ্ৰুতিবোৰ ত্যাগ নকৰাকৈয়ে মই সেইবোৰ দিয়াৰ বাবে অনুশোচনা কৰিম আৰু সেইবোৰ পূৰণ কৰাটো ন্যূনতমলৈ হ্ৰাস কৰিম।" <ref>{{cite web |last1=Derrida |first1=Jacques |title=Letter from Jacques Derrida to Ralph J. Cicerone, then Chancellor of UCI. |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523062430/http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |url-status=usurped |archive-date=23 May 2010 |url=http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |website=jacques-derrida.org |access-date=23 May 2010 |archivedate=23 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100523062430/http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |deadurl=yes }}</ref> ডেৰিদাৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বিধৱা পত্নী আৰু পুত্ৰসকলে কয় যে তেওঁলোকে ইউচিআইৰ আৰ্কাইভৰ কঁপি ফ্ৰান্সৰ ইনষ্টিটিউট অৱ কণ্টেম্পৰেৰী পাব্লিছিং আৰ্কাইভৰ সৈতে শ্বেয়াৰ কৰাটো বিচাৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে ডেৰিদাৰ বিধৱা পত্নী আৰু সন্তানৰপৰা পাণ্ডুলিপি আৰু চিঠি-পত্ৰ লাভ কৰাৰ প্ৰয়াসত মামলা কৰিছিল, তেওঁলোকে কৈছিল যে দাৰ্শনিকজনে ইউ চি ইৰভাইনৰ সংগ্ৰহৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল; ২০০৭ চনত এই মামলাটো বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |author=Farhang Erfani |date=February 15, 2007 |title=UC Irvine drops suit over Derrida's personal papers |url-status=dead |archive-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120520021511/http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |access-date=9 August 2025 |archivedate=20 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520021511/http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |deadurl=yes }}</ref> ডেৰিডা জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়, য়েল বিশ্ববিদ্যালয়, নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়, ষ্ট'নি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইউৰোপীয় স্নাতক বিদ্যালয়কে ধৰি আন কেইবাখনো আমেৰিকা আৰু ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নিয়মীয়া অতিথি অধ্যাপক আছিল।<ref>[https://egs.edu/biography/jacques-derrida/ Jacques Derrida Former Professor of Media Philosophy at The European Graduate School / EGS.]</ref> কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯২), কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ’চিয়েল ৰিচাৰ্চ, এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়, কেথলিকে ইউনিভাৰ্চিটি লিউভেন, চিলেচিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ক’ইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়, এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয় আদিয়ে তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০০১ চনত তেওঁ ফ্ৰেংকফৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা এডৰ্ণো-প্ৰেইছ লাভ কৰে। কেম্ব্ৰিজত ডেৰিদাৰ সন্মানীয় ডিগ্ৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল বিশ্লেষণাত্মক পৰম্পৰাৰ আগশাৰীৰ দাৰ্শনিকসকলে। কুইন, মাৰ্কাছ, আৰ্মষ্ট্ৰংকে ধৰি দাৰ্শনিকসকলে বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ এখন পত্ৰ লিখি আপত্তি কৰিছিল যে "ডেৰিডাৰ কামে স্পষ্টতা আৰু কঠোৰতাৰ গ্ৰহণযোগ্য মান পূৰণ নকৰে," আৰু "যুক্তি, সত্য আৰু পাণ্ডিত্যৰ মূল্যবোধৰ ওপৰত অৰ্ধ-বুজা আক্ৰমণতকৈ অলপ বেছি যেন লগা কথাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শৈক্ষিক মৰ্যাদা নহয়, আমি বিচাৰোঁ, এখন বিশিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ত সন্মানীয় ডিগ্ৰী প্ৰদানৰ বাবে যথেষ্ট ভিত্তি।" <ref>{{cite web |url=http://digressionsnimpressions.typepad.com/digressionsimpressions/2016/03/the-letter-against-derridas-honorary-degree.html |title=The Letter against Derrida's Honorary Degree, re-examined |access-date=3 September 2018 |archivedate=3 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180903215411/http://digressionsnimpressions.typepad.com/digressionsimpressions/2016/03/the-letter-against-derridas-honorary-degree.html |deadurl=yes }}</ref> জীৱনৰ শেষৰফালে ডেৰিদাই দুখন জীৱনীমূলক তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণত অংশগ্ৰহণ কৰে, ডি'এলাৰ্ছ, ছাফা ফাথীৰ ডেৰিদা (ডেৰিদাৰ এলচেৱেৰ) (১৯৯৯),<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0356496/ IMDb] {{full citation needed|date=September 2023}}</ref> আৰু কিৰ্বি ডিক আৰু এমি জিৰিং কফমেনৰ ডেৰিদা (২০০২)।<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0303326/ IMDb] {{full citation needed|date=September 2023}}</ref> ২০০৩ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত ২০০৩ চনৰ ইৰাক আক্ৰমণৰ আগে আগে‍ ৰেনে মেজৰ [fr]-এ ডেৰিদা আৰু জিন ব'ড্ৰিলাৰ্ডৰ মাজত "Pourquoi La Guerre Aujourd'hui?" বিষয়ত বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰে‍ আৰু মেজৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডভান্সড ষ্টাডিজ ইন চাইকোএনালাইছিছ আৰু লে মণ্ডে ডিপ্লমেটিক ইয়াৰ সহ-আয়োজক আছিল। এই বিতৰ্কত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ আৰু আক্ৰমণৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।<ref name='Guerre'>{{cite journal |id={{Project MUSE|666299}} |last1=Brennan |first1=Eugene |title=Pourquoi la guerre aujourd'hui? by Jean Baudrillard, Jacques Derrida (review) |journal=French Studies: A Quarterly Review |date=2017 |volume=71 |issue=3 |pages=449 |doi=10.1093/fs/knx092}}</ref><ref>{{cite web |title=Vincent B. Leitch reviews Jean Baudrillard and Jacques Derrida, Pourquoi la Guerre Aujourd'hui? |website=Critical Inquiry |url=https://criticalinquiry.uchicago.edu/vincent_b._leitch_reviews_baudrillard_and_derrida |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328160748/https://criticalinquiry.uchicago.edu/vincent_b._leitch_reviews_baudrillard_and_derrida |archive-date=28 March 2021}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু== ১৯৫৭ চনৰ জুন মাহত তেওঁ বষ্টনত মনোবিশ্লেষক মাৰ্গাৰেট অক’টুৰিয়াৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ২০০২ চনত ডেৰিদাৰ পেনক্ৰিয়াটিক কেন্সাৰ ধৰা পৰিছিল।<ref name="stanford" /> ২০০৪ চনৰ ৯ অক্টোবৰৰ পুৱাৰ ভাগত পেৰিছৰ এখন চিকিৎসালয়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A21050-2004Oct9.html, "Jacques Derrida Dies; Deconstructionist Philosopher"], ''Washington Post'', 9 October 2004. Retrieved 9 May 2012.</ref><ref name="obituary">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2004/10/10/obituaries/jacques-derrida-abstruse-theorist-dies-at-74.html |title=Jacques Derrida, Abstruse Theorist, Dies at 74 |last=Kandell |first=Jonathan |work=The New York Times|date=10 October 2004}}</ref><ref>Peeters, Benoît (2013). [https://books.google.com/books?id=qXmrAAAAQBAJ ''Derrida: A Biography'']. Translated by Andrew Brown. Cambridge: Polity Press. p. 540</ref> মৃত্যুৰ সময়ত ডেৰিদাই গাডামাৰৰ অধ্যাপক পদৰ অধিকাৰী হিচাপে হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ গ্ৰীষ্মকালৰ বাবে যাবলৈ সন্মত হৈছিল,<ref name="uni-heidelberg.de">{{cite web |url=http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |title=The University of Heidelberg Mourns the Death of Jacques Derrida |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194718/http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead |date=12 October 2004 |access-date=9 August 2025 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304194718/http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |deadurl=yes }}</ref> যাৰ আমন্ত্ৰণ তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে হাৰ্মেনিউটিক দাৰ্শনিকজনে নিজেই প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই সময়ত হাইডেলবাৰ্গৰ ৰেক্টৰ পিটাৰ হোমেলহফে ডেৰিদাৰ স্থান সম্পৰ্কে‍ এইদৰে কৈছিল: "এটা শৈক্ষিক শাখা হিচাপে দৰ্শনৰ সীমাৰ বাহিৰত তেওঁ কেৱল মানৱিকী বিজ্ঞানৰ বাবেই নহয়, গোটেই যুগৰ সাংস্কৃতিক ধাৰণাটোৰ বাবেও এজন আগশাৰীৰ বৌদ্ধিক ব্যক্তি আছিল।" <ref name="uni-heidelberg.de"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] s5nachtiwbnkc00wg96oiwtbqu1covj 629699 629696 2026-08-21T13:47:07Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629699 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | image = Jacques_derrida_pardonner_limpardonnable_et_limprescriptible_22.jpg | name = জাক দেৰিদা | region = [[পশ্চিমীয়া দৰ্শন]]। | era = [[কুৰি‍ শতিকাৰ দৰ্শন]]| | birth_name = Jackie Élie Derrida |birth_date = {{Birth date |1930|07|15|df=y}} | birth_place = [[এল বিয়াৰ]], [[ফৰাচী আলজেৰিয়া]] | death_date = {{Death date and age|2004|10|09|1930|07|15|df=y}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | spouse = {{marriage|[[Marguerite Aucouturier]]|1957}} | children = 3, including [[Pierre Alféri]] | education =[[École Normale Supérieure]] ([[Bachelor of Arts|BA]], [[Master of Arts|MA]], [[Doctoral candidate|Dr. cand.]])<br />[[Harvard University]]<br />[[University of Paris]] ([[Doctorat d'État|DrE]]) | institutions = {{unbulleted list | [[পেৰিছ অষ্টম বিশ্ববিদ্যালয়]] | এক'ল নৰ্মেল চুপিৰিয়েৰ | [[এক'ল ডেছ হ'টছ এটুডছ এন চাইন্সেছ ছ'চিয়েলছ]] | [[কলেজ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি ফিল'চফি]] | [[ইউৰোপীয় স্নাতক বিদ্যালয়]] | [[কেলিফৰ্নিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ইৰভাইন]]}} | school_tradition = {{unbulleted list | [[মহাদেশীয় দৰ্শন]] | [[উত্তৰ-গাঁথনিবাদ]] (অস্বীকাৰ) | [[বিনিৰ্মাণ]] | [[মূল হাৰ্মেনিউটিক্স]]।<ref>[[John D. Caputo]], ''Radical Hermeneutics: Repetition, Deconstruction, and the Hermeneutic Project'', {{OCLC|729013297}}, Indiana University Press, 1988, p. 5: "Derrida is the turning point for radical hermeneutics, the point where hermeneutics is pushed to the brink. Radical hermeneutics situates itself in the space which is opened up by the exchange between Heidegger and Derrida..."</ref>}} | notable_ideas = {{hlist | [[বিনিৰ্মাণ]] | [[পাৰ্থক্য]] | [[ফেলোগোচেণ্ট্ৰিজম]]| [[free play (Derrida)|মুক্ত নাটক]] | [[আৰ্চ-লিখা]] | [[উপস্থিতিৰ আধ্যাত্মিকতা]] | [[Invagination (philosophy)|ইনভেজিনেচন]] | [[pharmakon (philosophy)|ফাৰ্মাকন]] | [[trace (deconstruction)|চিহ্ন]] | [[হাউণ্টলজি]] | ''[[চউচ ৰাউটাৰ]]'' | ''[[খোৰা]]'' | [[উদ্ধৃতি]]}} | academic_advisors = [[Jean Hyppolite]] | doctoral_students = [[Bernard Stiegler]] | notable_students = {{hlist|[[Jean-Luc Marion]]<ref>{{cite book | last = Horner | first = Robyn | title = Jean-Luc Marion: A Theo-Logical Introduction | publisher = Ashgate | date = 2005 | location = Burlington | page = 3 }}</ref> | [[Francis Fukuyama]]<ref>{{cite news |title=History's pallbearer |first=Nicholas |last=Wroe |url=https://www.theguardian.com/books/2002/may/11/academicexperts.artsandhumanities |newspaper=[[The Guardian]] |date=May 11, 2002 |access-date=Mar 17, 2011}}</ref> }} }} '''জাক দেৰিদা'''{{Efn|{{lang-fr|Jacques Derrida}}, {{IPA-fr|ʒak dɛʁida|pron}}।}} ({{lang-fr|Jacques Derrida}}, {{IPA-fr|ʒak dɛʁida|pron}}; ১৫ জুলাই ১৯৩০ – ৯ অক্ট’বৰ ২০০৪) আছিল এজন ফৰাচী–আলজেৰীয় দাৰ্শনিক। তেওঁ বিনিৰ্মাণ (deconstruction) দৰ্শন গঢ়ি তুলিছিল, তেওঁ তেওঁৰ কেইবাখনো গ্ৰন্থত বিনিৰ্মাণ দৰ্শন ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ফাৰ্ডিনাণ্ড ডি ছ’ছুৰ ভাষাবিজ্ঞান (linguistics) আৰু হাছাৰলিয়ান আৰু হাইডেগাৰিয়ান পৰিঘটনাবিজ্ঞান (phenomenology)ৰ নিবিড় পঠনৰ জৰিয়তে ই বিকশিত হৈছিল।<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |title=Jacques Derrida |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/158661/Jacques-Derrida |access-date=19 May 2017}}</ref><ref>{{cite book |title=Derrida on Religion: Thinker of Differance By Dawne McCance |publisher=Equinox |page=7}}</ref><ref>{{cite book|title=Derrida, Deconstruction, and the Politics of Pedagogy (Counterpoints Studies in the Postmodern Theory of Education) |publisher=Peter Lang Publishing Inc|page=134}} {{OCLC|314727596|476972726|263497930|783449163}}</ref> যদিও তেওঁ উত্তৰ-গাঁথনিবাদ ( post-structuralism)ৰপৰা নিজকে নিলগাই ৰাখি "উত্তৰ আধুনিকতা" (postmodernity) শব্দটোক অস্বীকাৰ কৰিছিল,<ref>''Augustine and Postmodernism'', in response to George Heffernan of [[Merrimack College]]. Indiana University Press ISBN 0-253-34507-3 (cloth: alk. paper) — ISBN 0-253-21731-8 (pbk.: alk. paper) page 42:{{blockquote|If I missed, and I probably missed a number of things in your intervention, if I missed something essential please forgive me. First, I would protest against the word postmodernity. I never used this word. I’m not responsible for the use of this word here or anywhere else ...}}</ref> তেওঁ উত্তৰ-গাঁথনিবাদ আৰু উত্তৰ আধুনিক দৰ্শন (postmodern philosophy)ৰ সৈতে জড়িত এজন অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তি।<ref name="Bensmaia05"/><ref name="Poster88"/><ref name="Leitch96">Vincent B. Leitch ''Postmodernism: Local Effects, Global Flows'', SUNY Series in Postmodern Culture (Albany, NY: State University of New York Press, 1996), p. 27.</ref> তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ সময়ছোৱাত ডেৰিদাই ৪০খনতকৈও অধিক কিতাপ প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে‍ কেইবাশ ৰচনা আৰু ৰাজহুৱা উপস্থাপন (public presentations) কৰিছিল। দৰ্শন, সাহিত্য, আইন,<ref name="Derrida 1992pp3-67">{{cite book| last1=Derrida| first1=Jacques| translator=Mary Quaintance |editor1=Drucilla Cornell |editor2=Michael Rosenfeld |editor3=David Gray Carlson| title=Deconstruction and the Possibility of Justice| edition=1st| year=1992| publisher=Routledge| location=New York| isbn=978-0810103979 |chapter=Force of Law| pages=3–67| chapter-url=https://books.google.com/books?id=2qdBeWFUmJQC}}{{blockquote|A decision that did not go through the ordeal of the undecidable would not be a free decision, it would only be the programmable application or unfolding of a calculable process (...) deconstructs from the inside every assurance of presence, and thus every criteriology that would assure us of the justice of the decision.}}</ref><ref> [http://cyber.law.harvard.edu/bridge/CriticalTheory/critical2.htm "Critical Legal Studies Movement"] in "The Bridge" </ref><ref>[http://www.germanlawjournal.com/index.php?pageID=13&vol=6&no=1 GERMAN LAW JOURNAL, SPECIAL ISSUE: A DEDICATION TO JACQUES DERRIDA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516144840/http://www.germanlawjournal.com/index.php?pageID=13&vol=6&no=1 |date=16 May 2013}}, Vol. 6 No. 1, 1–243, 1 January 2005.</ref> নৃতত্ত্ব,<ref>"Legacies of Derrida: Anthropology", Rosalind C. Morris, ''Annual Review of Anthropology'', Volume: 36, pp. 355–389, 2007. </ref> ইতিহাস লিপি,<ref>"Deconstructing History", published 1997 (2nd. edn. Routledge, 2006).</ref> প্ৰয়োগমূলক ভাষাবিজ্ঞান,<ref name="Busch 2012">{{Cite journal| last1=Busch| first1=Brigitt| title=Linguistic Repertoire Revisited| journal=Applied Linguistics| volume=33| issue=5| pages=503–523| year=2012| doi=10.1093/applin/ams056}}</ref> সমাজভাষাবিজ্ঞান,<ref>"The sociolinguistics of schooling: the relevance of Derrida's Monolingualism of the Other or the Prosthesis of Origin", Michael Evans, 01/2012; {{ISBN|978-3-0343-1009-3}}. In Edith Esch and Martin Solly (eds.), ''The Sociolinguistics of Language Education in International Contexts'', Peter Lang, pp. 31–46.</ref> মনোবিশ্লেষণ,<ref>{{cite book |author=Earlie, Paul |title=Derrida and the Legacy of Psychoanalysis |publisher=Oxford University Press |year=2021 |isbn=978-0-19-886927-6 |doi=10.1093/oso/9780198869276.001.0001}}</ref> সংগীত, স্থাপত্য আৰু ৰাজনৈতিক তত্ত্বকে ধৰি মানৱিকী আৰু সমাজ বিজ্ঞান আদি‍ৰ ওপৰত তেওঁৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ আছে। ২০০০ চনলৈকে তেওঁৰ কামে সমগ্ৰ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ,<ref name=nyt20041010>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/10/10/obituaries/jacques-derrida-abstruse-theorist-dies-at-74.html|title = Jacques Derrida, Abstruse Theorist, Dies at 74|newspaper = The New York Times|date = 10 October 2004|last1 = Kandell|first1 = Jonathan}}</ref> মহাদেশীয় ইউৰোপ, দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু আন সকলো দেশ য'ত মহাদেশীয় দৰ্শনৰ গুৰুত্ব আছে, বিশেষকৈ অন্তৰ্নিহিততা, জ্ঞানবিজ্ঞান (বিশেষকৈ সমাজ বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয়), নৈতিকতা, নান্দনিকতা, হাৰ্মেনিউটিক্স আৰু ভাষাৰ দৰ্শনৰ বিষয়ে হোৱা বিতৰ্কত প্ৰধান শৈক্ষিক প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। জীৱনৰ শেষৰ দুটা দশক দেৰিদা আৰভাইনৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত মানৱিকী বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক আছিল। বিশ্লেষণাত্মক দৰ্শনৰ প্ৰভাৱ থকা এংলোস্ফিয়াৰৰ বেছিভাগ অঞ্চলতে ভাষাৰ প্ৰতি দীৰ্ঘদিনীয়া আগ্ৰহ আৰু বিশিষ্ট সাহিত্য সমালোচকৰ সৈতে থকা তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ বাবে দেৰিদাৰ প্ৰভাৱ সাহিত্য অধ্যয়নত আটাইতকৈ বেছি অনুভৱ কৰা হয়। তেওঁ স্থাপত্য (বিগঠনবাদৰ ৰূপত), সংগীত<ref>"Deconstruction in Music – The Jacques Derrida", Gerd Zacher Encounter, Rotterdam, The Netherlands, 2002.</ref> (বিশেষকৈ ভূতবিজ্ঞানৰ সংগীত পৰিৱেশত), শিল্প,<ref name=salcedo2004>E.g., "Doris Salcedo", Phaidon (2004), "Hans Haacke", Phaidon (2000).</ref> আৰু শিল্প সমালোচনাকো প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref name=foster1996>E.g. "The return of the real", Hal Foster, October – MIT Press (1996); "Kant after Duchamp", Thierry de Duve, October – MIT Press (1996); "Neo-Avantgarde and Cultural Industry – Essays on European and American Art from 1955 to 1975", Benjamin H.D. Buchloh, October – MIT Press (2000); "Perpetual Inventory", Rosalind E. Krauss, October – MIT Press, 2010.</ref> বিশেষকৈ পাছৰ লেখাসমূহত দেৰিদাই নৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। কিছুমান সমালোচকে ''স্পিচ এণ্ড ফেনোমেনা'' (১৯৬৭)ক তেওঁৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ বুলি গণ্য কৰে, আনহাতে আন কিছুৱে‍ ''অফ গ্ৰেমেট’লজী'' (১৯৬৭), ''ৰাইটিং এণ্ড ডিফাৰেন্স'' (১৯৬৭), ''মাৰ্জিনছ অৱ ফিল’চফি'' (১৯৭২)ৰ কথা উল্লেখ কৰে। এই লেখাসমূহে বিভিন্ন কৰ্মী আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলনক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref name="obituary"/> তেওঁ এজন সুপৰিচিত আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজহুৱা ব্যক্তিত্ব হৈ পৰিছিল, আনহাতে দৰ্শনৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী আৰু তেওঁৰ ৰচনাৰ জটিল অস্পষ্টতাই তেওঁক বিতৰ্কিত কৰি তুলিছিল।<ref name="obituary"/><ref name="stanford">Lawlor, Leonard. [http://plato.stanford.edu/entries/derrida/ "Jacques Derrida"]. ''Stanford Encyclopedia of Philosophy''. plato.stanford.edu. 22 November 2006; last modified 6 October 2016. Retrieved 20 May 2017.</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ১৯৩০ চনৰ ১৫ জুলাইত আলজেৰিয়াৰ এল বিয়াৰ (আলজিয়াৰ্ছ)ৰ হাইম এৰন প্ৰস্পাৰ চাৰ্লছ ("আইমে" নামেৰে পৰিচিত) ডেৰিদা (১৮৯৬–১৯৭০) আৰু মাইজে ছাফাৰৰ কন্যা<ref>Peeters (2013), p. 3.</ref> জৰ্জেট চুলতানা এষ্টাৰ (১৯০১–১৯৯১)ৰ<ref>Bennington (1991), p. 325.</ref> এক গ্ৰীষ্মকালীন ঘৰত<ref name="Jackie"/> ডেৰিদাৰ জন্ম হৈছিল, যিয়ে ৱাইন আৰু স্পিৰিট কোম্পানী টাচেটৰ বাবে গোটেই জীৱন কাম কৰিছিল, য'ত এজন ভ্ৰমণকাৰী বিক্ৰেতা হিচাপেও তেওঁ কাম কৰিছিল (তেওঁৰ পুত্ৰই এই কামটো "ক্লান্তিকৰ" আৰু "অপমানজনক" বুলি অনুভৱ কৰিছিল, তেওঁৰ পিতৃয়ে ডাইনিং ৰুমৰ টেবুলত হিচাপ-নিকাচ কৰিবলৈ সোনকালে সাৰ পোৱাৰপৰা "নম্ৰ কৰ্মচাৰী" হ'বলৈ বাধ্য হৈছিল।<ref>Powell (2006), p. 11.</ref> তেওঁৰ পৰিয়ালটো চেফাৰ্ডিক ইহুদী (মূলতঃ টলেডোৰ) আছিল আৰু ১৮৭০ চনত ক্ৰেমিউৰ ডিক্ৰীয়ে আলজেৰিয়াৰ ইহুদীসকলক সম্পূৰ্ণ ফৰাচী নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰাৰ পাছত ফৰাচী হৈ পৰে।<ref>Peeters (2013), p. 2.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |title=Jacques Derrida: The Last Interview |work=Studio Visit |date=November 2004 |orig-year=First published 10 August 2004 in ''Le Monde'' |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305215949/http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |archive-date=5 March 2009 |access-date=9 August 2025 |archivedate=5 March 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090305215949/http://www.studiovisit.net/SV.Derrida.pdf |deadurl=yes }}{{blockquote|I took part in the extraordinary transformation of the Algerian Jews; my great-grandparents were by language, custom, etc., still identified with Arabic culture. After the Cremieux Decree (1870), at the end of the 19th c., the following generation became bourgeois.}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক "জেকি" নাম দিছিল, "যিটো তেওঁলোকে আমেৰিকান নাম বুলি গণ্য কৰিছিল", যদিও পাছলৈ তেওঁ পেৰিছলৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁৰ প্ৰথম নামৰ অধিক "শুদ্ধ" সংস্কৰণ গ্ৰহণ কৰিছিল; কিছু প্ৰতিৱেদনে ইংগিত দিয়ে যে ১৯২১ চনৰ চাৰ্লি চেপলিনৰ ছবি দ্য কিডত অভিনয় কৰি বিশ্বজুৰি সুপৰিচিত হোৱা আমেৰিকান শিশু অভিনেতা জেকী কুগানৰ নামেৰে তেওঁৰ নাম জেকী ৰখা হৈছিল।<ref name="Powell 2006, p. 12">Powell (2006), p. 12.</ref><ref>[http://books.guardian.co.uk/obituaries/story/0,11617,1324460,00.html Obituary] in ''The Guardian''. Retrieved 2 August 2007.</ref><ref>Cixous (2001), p. vii; also see this [http://www.themodernword.com/features/interview_caputo.html interview with Derrida's long-term collaborator John Caputo] {{webarchive| url=https://web.archive.org/web/20050524102847/http://www.themodernword.com/features/interview_caputo.html |date=24 May 2005}}.</ref> তেওঁৰ চুন্নতৰ সময়ত তেওঁৰ পৈতৃক ককাক ইউজেন এলিয়াহৌৰ নামেৰেও তেওঁক এলি‍ বুলি মধ্যম নাম দিয়া হৈছিল; এই নামটো তেওঁৰ জন্মৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলৰ দৰে লিপিৱদ্ধ কৰা হোৱা নাছিল আৰু পাছলৈ তেওঁ ইয়াক নিজৰ "লুকাই থকা নাম" বুলি কৈছিল।<ref>Peeters (2013), pp. 13.{{blockquote|When he was circumcised, he was given a second forename, Elie, which was not entered on his birth certificate, unlike the equivalent names of his brother and sister.}} See also {{cite book|last=Derrida|first=Jacques |title=Jacques Derrida|chapter=Circumfession |year=1993|publisher=The University of Chicago Press |page=96}}{{blockquote|'So I have borne, without bearing, without its ever being written (12-23-76)' the name of the prophet Élie, Elijah in English ... so I took myself toward the hidden name without its ever being written on the official records, the same name as that of the paternal uncle Eugène Eliahou Derrida ...}}</ref> পাঁচটা সন্তানৰ ভিতৰত ডেৰিদা আছিল তৃতীয়। ডেৰিদাৰ জন্মৰ এবছৰৰ আগতে তিনিমাহতকৈও কম বয়সতে তেওঁৰ ডাঙৰ ভ্ৰাতৃ পল মাইজৰ মৃত্যু হয়, যাৰ ফলত তেওঁ গোটেই জীৱন তেওঁৰ মৃত ভ্ৰাতৃৰ বিকল্প হিচাপে থকাজনৰ ভূমিকাক সন্দেহ কৰিছিল।<ref name="Powell 2006, p. 12"/> ডেৰিদাই যৌৱনকাল আলজিয়াৰ্ছ আৰু এল-বিয়াৰত কটায়। ১৯৪২ চনৰ বিদ্যালয় বৰ্ষৰ প্ৰথম দিনটোত আলজেৰিয়াত ফৰাচী প্ৰশাসকসকলে—ভিচি চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা ইহুদী বিৰোধিতাৰ কোটা কাৰ্যকৰী কৰি ডেৰিদাক তেওঁৰ লাইচিৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰে। স্থানচ্যুত শিক্ষক আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে গঠন কৰা ইহুদী লাইচিত অংশগ্ৰহণ নকৰি তেওঁ গোপনে এবছৰ স্কুল এৰি দিছিল আৰু লগতে অসংখ্য ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল (তেওঁ এজন পেছাদাৰী খেলুৱৈ হোৱাৰ সপোন দেখিছিল)। এই কৈশোৰ কালত ডেৰিদাই দাৰ্শনিক আৰু লেখকৰ (যেনে ৰুছ', নিটচ্চে আৰু গিড) ৰচনাত পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ আহিলা বিচাৰি পাইছিল।<ref name="TeenBooks"/> তেওঁৰ পঠনত ক্য‍েমু আৰু ছাৰ্ট্ৰেও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref name = "TeenBooks"/> ১৯৪০ চনৰ শেষৰফালে তেওঁ আলজিয়াৰ্ছৰ লাইচি বুগেউডত পঢ়িছিল; <ref name="Schrift p. 120"/> ১৯৪৯ চনত তেওঁ পেৰিছলৈ গুচি যায়,<ref name="Britannica"/><ref name="stanford"/> লাইচি লুই-লে-গ্ৰাণ্ডত অধ্যয়ন কৰে,<ref name="Schrift p. 120"/> য'ত তেওঁৰ দৰ্শনৰ অধ্যাপক আছিল এটিয়েন বৰ্ণ।<ref>Marc Goldschmidt, ''Jacques Derrida : une introduction'', 2003, p. 231.</ref> সেই সময়ত তেওঁ প্ৰতিষ্ঠিত ইক’ল নৰ্মেল চুপিৰিয়েৰ (ইএনএছ)ৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাইছিল; প্ৰথম চেষ্টাত পৰীক্ষাত ব্যৰ্থ হোৱাৰ পাছত দ্বিতীয়বাৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় আৰু ১৯৫২ চনত ভৰ্তি হয়।<ref name="stanford"/> ই এন এছত প্ৰথমদিনাই ডেৰিদাই লুই আলথাছাৰক লগ পায় আৰু তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব গঢ় লৈ উঠে। তেওঁৰ এজন অধ্যাপক জান চাৰ্নেকি আছিল এজন প্ৰগতিশীল প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু তেওঁ আছিল ১২১-ৰ ইস্তাহাৰৰ এদন স্বাক্ষৰকাৰী।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=qXmrAAAAQBAJ&dq=%22derrida%22+%22czarnecki%22+%22protestant%22&pg=PT82 |isbn=9780745663029 |title=Derrida: A Biography |date=27 August 2013 |publisher=John Wiley & Sons}}</ref> বেলজিয়ামৰ লিউভেনৰ হাছাৰ আৰ্কাইভ ভ্ৰমণ কৰাৰ পাছত (১৯৫৩–১৯৫৪) তেওঁ এডমাণ্ড হাছালৰ ওপৰত দৰ্শনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী (diplôme d'études supérieures [fr]) সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৯৫৬ চনত তেওঁ অতি প্ৰতিযোগিতামূলক এগ্ৰেজেচন পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ডেৰিদাই হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়নৰ বাবে অনুদান লাভ কৰে আৰু ১৯৫৬–৫৭ শিক্ষাবৰ্ষটো তেওঁ ৱাইডেনাৰ লাইব্ৰেৰীত জেমছ জয়ছৰ ইউলিছিছ পঢ়ি কটায়।<ref name = "Caputo97P25">Caputo (1997), p. 25.</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৫৪–১৯৬২ চনৰ আলজেৰিয়াৰ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ সময়ত ডেৰিদাই সৈনিকৰ শিশুক সামৰিক সেৱাৰ পৰিৱৰ্তে পঢ়াবলৈ কৈছিল আৰু ১৯৫৭ চনৰপৰা ১৯৫৯ চনলৈকে তেওঁ ফৰাচী আৰু ইংৰাজী শিকাইছিল। যুদ্ধৰ পাছত ১৯৬০ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈকে ডেৰিদাই ছ'ৰবনত দৰ্শনৰ অধ্যাপনা কৰে, য'ত তেওঁ চুজেন বেচেলাৰ্ড (গেষ্টন বেচেলাৰ্ডৰ কন্যা), জৰ্জ কেংগুইলহেম, পল ৰিকোৰ (যিজনে এই বছৰবোৰত সন্দেহৰ হাৰ্মেনিউটিক্স শব্দটো উদ্ভাৱন কৰিছিল) আৰু জিন ৱাহলৰ সহায়ক আছিল।<ref>Bennington (1991), p. 330.</ref> ১৯৬৩ চনত তেওঁৰ পত্নী মাৰ্গাৰেইটে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান পিয়েৰক জন্ম দিয়ে। ১৯৬৪ চনত লুই আলথাছাৰ আৰু জিন হাইপ'লাইটৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি ডেৰিদাই ই এন এছত স্থায়ী শিক্ষকৰ পদ লাভ কৰে আৰু ১৯৮৪ চনলৈকে সেই পদত তেওঁ আছিল।<ref name="Powell06p34-5"/><ref name="Powell06p58"/> ১৯৬৫ চনত ডেৰিদাই সাহিত্য আৰু দাৰ্শনিক তত্ত্ববিদৰ টেল কুৱেলৰ গোটৰ সৈতে এক সংগঠন আৰম্ভ কৰে আৰু যিটো সাত বছৰ ধৰি চলি আছিল।<ref name="Powell06p58">Powell (2006), p. 58.</ref> ১৯৭১ চনৰ পাছত টেল কুৱেল গোটৰ সৈতে‍ ডেৰিদাৰ দূৰত্ব বাঢে় আৰু তেওঁলোকে মাওবাদ আৰু চীনা সাংস্কৃতিক বিপ্লৱক আঁকোৱালি লোৱাৰ বিষয়ে তেওঁ সংশয় প্ৰকাশ কৰে।<ref>Leslie Hill, [https://books.google.com/books?id=oWoAcsayEz8C ''The Cambridge introduction to Jacques Derrida'']: Cambridge University Press, 2007, p. 55.</ref> ১৯৬৬ চনত জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়ত গাঁথনিবাদৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হোৱা কল'কিয়ামত তেওঁ আগ বঢে়াৱা "ষ্ট্ৰাকচাৰ, চাইন, এণ্ড প্লে ইন দ্য ডিচকোৰ্চ অৱ দ্য হিউমেন চাইন্সেছ"ৰ জৰিয়তে তেওঁৰ কামে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গুৰুত্ব লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। একেটা কল'কিয়ামতে ডেৰিদাই জেক লাকান আৰু পল ডি মানক লগ পায়, পিছৰজন পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ আলোচক হৈ উঠে‍।<ref>Jacques Derrida and Geoffrey Bennington, ''Jacques Derrida'', Chicago: University of Chicago Press, 1994, p. 331</ref> ১৯৬৭ চনত দ্বিতীয় পুত্ৰ জিনৰ জন্ম হয়। সেই বছৰতে ডেৰিদাই তেওঁৰ প্ৰথম তিনিখন গ্ৰন্থ ক্ৰমে ৰাইটিং এণ্ড ডিফাৰেন্স, স্পিচ এণ্ড ফেন’মেনা, আৰু অফ গ্ৰামেট’লজী প্ৰকাশ কৰে। ১৯৮০ চনত তেওঁ প্ৰথম সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে (কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা) আৰু পূৰ্বে প্ৰকাশিত দহখন গ্ৰন্থ পেৰিছ বিশ্ববিদ্যালয়ত জমা দি ৰাজ্যিক ডক্টৰেট ডিগ্ৰী (ডক্টৰেট ডি এটেট) লাভ কৰে তেখেতে তেখেতৰ বৌদ্ধিক প্ৰকল্পৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি "L'inscription de la philosophie : Recherches sur l'interprétation de l'écriture" ("দৰ্শনত শিলালিপি: লিখাৰ ব্যাখ্যাৰ ওপৰত গৱেষণা") শিৰোনামৰ গৱেষণাৰ বাবে‍।<ref name="Schrift p. 120"/><ref name="Powell p. 145">Powell (2006), p. 145.</ref> ডেৰিদাৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ১৯৫৭ চনত ই এন এছত জিন হাইপ'লাইটৰ নিৰ্দেশনাত প্ৰস্তুত কৰা খচৰা "সাহিত্যিক বস্তুৰ আদৰ্শতা"<ref name="Powell p. 145"/> ("L'idéalité de l'objet littéraire"); <ref>[https://web.archive.org/web/20120211225423/http://www.leseditionsdeminuit.com/f/index.php?sp=livAut&auteur_id=1522 Jacques Derrida – Editions de Minuit]</ref>; ১৯৮০ চনত তেওঁৰ গৱেষণা গ্ৰন্থখন ইংৰাজী অনুবাদত "The Time of a Thesis: Punctuations" নামেৰে প্ৰকাশ পায়। ১৯৮৩ চনত ডেৰিদাই কেন মেকমুলেনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি গোষ্ট ডান্স ছবি নিৰ্মাণ কৰে। ডেৰিদাই ছবিখনত নিজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু চিত্ৰনাট্যতো অৰিহণা যোগাইছে। ডেৰিদাই বিস্তৃত ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে ভ্ৰমণকাৰী আৰু স্থায়ী পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ডেৰিডা ১৯৮৪ চনৰপৰা পেৰিছৰ ইক'ল ডেছ হ'টছ এটুডছ এন চাইন্সেছ ছ'চিয়েলছত পূৰ্ণ অধ্যাপক (directeur d'études [fr]) হয় (১৯৮৩ চনৰ শেষৰফালে তেওঁ নিৰ্বাচিত হৈছিল)।<ref name="Powell p. 145"/> ফ্ৰান্সোৱা চেটেলেট আৰু অন্যান্যৰ সৈতে তেওঁ ১৯৮৩ চনত কলেজ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ডি ফিল'চফি (চিআইপিএইচ; 'আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দৰ্শন মহাবিদ্যালয়') সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰে, দাৰ্শনিক গৱেষণাৰ উদ্দেশ্যেৰে কৰা ই হ'ল এনে এক প্ৰতিষ্ঠান যিটো অন্য ঠাইত কৰিব পৰা নাযায়। তেওঁ ইয়াৰ প্ৰথম সভাপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৮৫ চনত চিলভিয়ান আগাচিনস্কিয়ে ডেৰিদাৰ তৃতীয় সন্তান ডেনিয়েলৰ জন্ম দিয়ে।<ref name="Guardian20041011">[https://www.theguardian.com/news/2004/oct/11/guardianobituaries.france "Obituary: Jacques Derrida"], by Derek Attridge and Thomas Baldwin, ''[[The Guardian]]'', 11 October 2004. Retrieved 19 January 2010.</ref> ১৯৮৫ চনৰ ৮ মে'ত ডেৰিদা আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সৰ বিদেশী সন্মানীয় সদস্য নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite journal |last1=American Academy of Arts & Sciences |title=Members Elected May 8, 1985 |journal=Records of the Academy |date=1985 |issue=1984/1985 |page=51 |jstor=3785759}}</ref> ১৯৮৬ চনত ডেৰিদা ইৰভাইনৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত মানৱিকী বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক হয় আৰু ২০০৪ চনত মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ আগলৈকে তেওঁ তাত অধ্যাপনা কৰে। তেওঁৰ কাগজ-পত্ৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আৰ্কাইভত জমা আছে। যেতিয়া ডেৰিদাৰ সহকৰ্মী ড্ৰেগান কুজুণ্ডজিচৰ বিৰুদ্ধে যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ উত্থাপন হয়, তেতিয়া ডেৰিদাই তেতিয়াৰ উপাচাৰ্য চিচেৰনলৈ এখন পত্ৰ লিখি কয় যে যদি কুজুণ্ডজিচৰ বিৰুদ্ধে হোৱা কলংকিত পদ্ধতিটো “বন্ধ বা বাতিল কৰা নহয়” তেন্তে তেওঁ ইউচিআইৰ সৈতে তেওঁৰ সকলো “সম্পৰ্ক” শেষ কৰিব। তেওঁৰ আৰ্কাইভ পেপাৰৰ সন্দৰ্ভত কৈছিল,"আন এটা পৰিণতি হ'ব: যিহেতু মই দিয়াখিনি কেতিয়াও ঘূৰাই নলওঁ, গতিকে মোৰ কাগজবোৰ অৱশ্যেই ইউচিআই আৰু পুথিভঁৰালৰ বিশেষ সংগ্ৰহ বিভাগৰ সম্পত্তি হৈ থাকিব। কিন্তু কোৱা বাহুল্য যে এই আৰ্কাইভসমূহৰ গঠনত যি মনোভাবেৰে মই অৰিহণা যোগাইছিলো (যিটো এতিয়াও চলি আছে আৰু প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে) তাৰ গুৰুতৰ ক্ষতি হ’লহেঁতেন। মোৰ প্ৰতিশ্ৰুতিবোৰ ত্যাগ নকৰাকৈয়ে মই সেইবোৰ দিয়াৰ বাবে অনুশোচনা কৰিম আৰু সেইবোৰ পূৰণ কৰাটো ন্যূনতমলৈ হ্ৰাস কৰিম।" <ref>{{cite web |last1=Derrida |first1=Jacques |title=Letter from Jacques Derrida to Ralph J. Cicerone, then Chancellor of UCI. |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523062430/http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |url-status=usurped |archive-date=23 May 2010 |url=http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |website=jacques-derrida.org |access-date=23 May 2010 |archivedate=23 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100523062430/http://jacques-derrida.org/Cicerone.html |deadurl=yes }}</ref> ডেৰিদাৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বিধৱা পত্নী আৰু পুত্ৰসকলে কয় যে তেওঁলোকে ইউচিআইৰ আৰ্কাইভৰ কঁপি ফ্ৰান্সৰ ইনষ্টিটিউট অৱ কণ্টেম্পৰেৰী পাব্লিছিং আৰ্কাইভৰ সৈতে শ্বেয়াৰ কৰাটো বিচাৰে। বিশ্ববিদ্যালয়খনে ডেৰিদাৰ বিধৱা পত্নী আৰু সন্তানৰপৰা পাণ্ডুলিপি আৰু চিঠি-পত্ৰ লাভ কৰাৰ প্ৰয়াসত মামলা কৰিছিল, তেওঁলোকে কৈছিল যে দাৰ্শনিকজনে ইউ চি ইৰভাইনৰ সংগ্ৰহৰ বাবে প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল; ২০০৭ চনত এই মামলাটো বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |author=Farhang Erfani |date=February 15, 2007 |title=UC Irvine drops suit over Derrida's personal papers |url-status=dead |archive-date=20 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120520021511/http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |access-date=9 August 2025 |archivedate=20 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120520021511/http://www.continental-philosophy.org/2007/02/15/uc-irvine-drops-suit-over-derridas-personal-papers/ |deadurl=yes }}</ref> ডেৰিডা জনছ হপকিন্স বিশ্ববিদ্যালয়, য়েল বিশ্ববিদ্যালয়, নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়, ষ্ট'নি ব্ৰুক বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ'চিয়েল ৰিচাৰ্চ আৰু ইউৰোপীয় স্নাতক বিদ্যালয়কে ধৰি আন কেইবাখনো আমেৰিকা আৰু ইউৰোপীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নিয়মীয়া অতিথি অধ্যাপক আছিল।<ref>[https://egs.edu/biography/jacques-derrida/ Jacques Derrida Former Professor of Media Philosophy at The European Graduate School / EGS.]</ref> কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয় (১৯৯২), কলম্বিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, দ্য নিউ স্কুল ফৰ ছ’চিয়েল ৰিচাৰ্চ, এচেক্স বিশ্ববিদ্যালয়, কেথলিকে ইউনিভাৰ্চিটি লিউভেন, চিলেচিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, ক’ইম্ব্ৰা বিশ্ববিদ্যালয়, এথেন্স বিশ্ববিদ্যালয় আদিয়ে তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০০১ চনত তেওঁ ফ্ৰেংকফৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা এডৰ্ণো-প্ৰেইছ লাভ কৰে। কেম্ব্ৰিজত ডেৰিদাৰ সন্মানীয় ডিগ্ৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিছিল বিশ্লেষণাত্মক পৰম্পৰাৰ আগশাৰীৰ দাৰ্শনিকসকলে। কুইন, মাৰ্কাছ, আৰ্মষ্ট্ৰংকে ধৰি দাৰ্শনিকসকলে বিশ্ববিদ্যালয়খনলৈ এখন পত্ৰ লিখি আপত্তি কৰিছিল যে "ডেৰিডাৰ কামে স্পষ্টতা আৰু কঠোৰতাৰ গ্ৰহণযোগ্য মান পূৰণ নকৰে," আৰু "যুক্তি, সত্য আৰু পাণ্ডিত্যৰ মূল্যবোধৰ ওপৰত অৰ্ধ-বুজা আক্ৰমণতকৈ অলপ বেছি যেন লগা কথাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি শৈক্ষিক মৰ্যাদা নহয়, আমি বিচাৰোঁ, এখন বিশিষ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ত সন্মানীয় ডিগ্ৰী প্ৰদানৰ বাবে যথেষ্ট ভিত্তি।" <ref>{{cite web |url=http://digressionsnimpressions.typepad.com/digressionsimpressions/2016/03/the-letter-against-derridas-honorary-degree.html |title=The Letter against Derrida's Honorary Degree, re-examined |access-date=3 September 2018 |archivedate=3 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180903215411/http://digressionsnimpressions.typepad.com/digressionsimpressions/2016/03/the-letter-against-derridas-honorary-degree.html |deadurl=yes }}</ref> জীৱনৰ শেষৰফালে ডেৰিদাই দুখন জীৱনীমূলক তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণত অংশগ্ৰহণ কৰে, ডি'এলাৰ্ছ, ছাফা ফাথীৰ ডেৰিদা (ডেৰিদাৰ এলচেৱেৰ) (১৯৯৯),<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0356496/ IMDb] {{full citation needed|date=September 2023}}</ref> আৰু কিৰ্বি ডিক আৰু এমি জিৰিং কফমেনৰ ডেৰিদা (২০০২)।<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0303326/ IMDb] {{full citation needed|date=September 2023}}</ref> ২০০৩ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত ২০০৩ চনৰ ইৰাক আক্ৰমণৰ আগে আগে‍ ৰেনে মেজৰ [fr]-এ ডেৰিদা আৰু জিন ব'ড্ৰিলাৰ্ডৰ মাজত "Pourquoi La Guerre Aujourd'hui?" বিষয়ত বিতৰ্কৰ আয়োজন কৰে‍ আৰু মেজৰ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডভান্সড ষ্টাডিজ ইন চাইকোএনালাইছিছ আৰু লে মণ্ডে ডিপ্লমেটিক ইয়াৰ সহ-আয়োজক আছিল। এই বিতৰ্কত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ আৰু আক্ৰমণৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।<ref name='Guerre'>{{cite journal |id={{Project MUSE|666299}} |last1=Brennan |first1=Eugene |title=Pourquoi la guerre aujourd'hui? by Jean Baudrillard, Jacques Derrida (review) |journal=French Studies: A Quarterly Review |date=2017 |volume=71 |issue=3 |pages=449 |doi=10.1093/fs/knx092}}</ref><ref>{{cite web |title=Vincent B. Leitch reviews Jean Baudrillard and Jacques Derrida, Pourquoi la Guerre Aujourd'hui? |website=Critical Inquiry |url=https://criticalinquiry.uchicago.edu/vincent_b._leitch_reviews_baudrillard_and_derrida |archive-url=https://web.archive.org/web/20210328160748/https://criticalinquiry.uchicago.edu/vincent_b._leitch_reviews_baudrillard_and_derrida |archive-date=28 March 2021}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু== ১৯৫৭ চনৰ জুন মাহত তেওঁ বষ্টনত মনোবিশ্লেষক মাৰ্গাৰেট অক’টুৰিয়াৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ২০০২ চনত ডেৰিদাৰ পেনক্ৰিয়াটিক কেন্সাৰ ধৰা পৰিছিল।<ref name="stanford" /> ২০০৪ চনৰ ৯ অক্টোবৰৰ পুৱাৰ ভাগত পেৰিছৰ এখন চিকিৎসালয়ত অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A21050-2004Oct9.html, "Jacques Derrida Dies; Deconstructionist Philosopher"], ''Washington Post'', 9 October 2004. Retrieved 9 May 2012.</ref><ref name="obituary">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2004/10/10/obituaries/jacques-derrida-abstruse-theorist-dies-at-74.html |title=Jacques Derrida, Abstruse Theorist, Dies at 74 |last=Kandell |first=Jonathan |work=The New York Times|date=10 October 2004}}</ref><ref>Peeters, Benoît (2013). [https://books.google.com/books?id=qXmrAAAAQBAJ ''Derrida: A Biography'']. Translated by Andrew Brown. Cambridge: Polity Press. p. 540</ref> মৃত্যুৰ সময়ত ডেৰিদাই গাডামাৰৰ অধ্যাপক পদৰ অধিকাৰী হিচাপে হাইডেলবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়লৈ গ্ৰীষ্মকালৰ বাবে যাবলৈ সন্মত হৈছিল,<ref name="uni-heidelberg.de">{{cite web |url=http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |title=The University of Heidelberg Mourns the Death of Jacques Derrida |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304194718/http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |archive-date=4 March 2016 |url-status=dead |date=12 October 2004 |access-date=9 August 2025 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304194718/http://www.uni-heidelberg.de/press/news/press358_e.html |deadurl=yes }}</ref> যাৰ আমন্ত্ৰণ তেওঁৰ মৃত্যুৰ পূৰ্বে হাৰ্মেনিউটিক দাৰ্শনিকজনে নিজেই প্ৰকাশ কৰিছিল। সেই সময়ত হাইডেলবাৰ্গৰ ৰেক্টৰ পিটাৰ হোমেলহফে ডেৰিদাৰ স্থান সম্পৰ্কে‍ এইদৰে কৈছিল: "এটা শৈক্ষিক শাখা হিচাপে দৰ্শনৰ সীমাৰ বাহিৰত তেওঁ কেৱল মানৱিকী বিজ্ঞানৰ বাবেই নহয়, গোটেই যুগৰ সাংস্কৃতিক ধাৰণাটোৰ বাবেও এজন আগশাৰীৰ বৌদ্ধিক ব্যক্তি আছিল।" <ref name="uni-heidelberg.de"/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:দাৰ্শনিক]] 670qnfqh2nlb57c2jj86y2g01dx1fkr 0 125608 629783 629663 2026-08-21T18:54:52Z Sasifow 48425 /* গীতিকথা */ সংশোধন 629783 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত | cover = | type = গীত | artist = [[জুবিন গাৰ্গ]] | language = অসমীয়া | released = ১০ নৱেম্বৰ ২০০০ | album = ''দাগ'' | recorded = জানুৱাৰী ২০০০ | genre = অসমীয়া আধুনিক গীত | length = ৫:২০ | label = ৱেভ মিউজিক | composer = জুবিন গাৰ্গ | lyricist = জুবিন গাৰ্গ }} '''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত''' ({{lang-en|Mayabini Ratir Bukut; অনুবাদ ''In the bosom of the magical night''}}) হৈছে [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ সুৰ আৰু ৰচনা আৰু তেওঁৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত এটা জনপ্ৰিয় অসমীয়া ৰোমাণ্টিক গীত। ২০০১ চনত [[মুনীন বৰুৱা|মুনীন বৰুৱাৰ]] পৰিচালনাত নিৰ্মিত অসমীয়া ছবি [[দাগ (চলচ্চিত্ৰ)|দাগত]] এই ট্ৰেকটো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। পটভূমিৰ কণ্ঠদান জুবিনৰ ভগ্নী [[জংকী বৰঠাকুৰ|জংকী বৰঠাকুৰে]] আগবঢ়াইছে যদিও তেওঁলোকৰ ক্ৰেডিট লিষ্ট নাই।<ref name=":0">"[https://assammirror.com/%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a7%9f%e0%a6%be%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%a8%e0%a7%80-%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%ac%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a7%81%e0%a6%a4-mayabini-ratir-bukut-lyrics/33/ Mayabini Ratir Bukut Lyrics]". ''Assam Mirror''. Retrieved 23 September 2025.</ref> == প্ৰেক্ষাপট == ২০০১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত অসমীয়া ছবি ''দাগ''ৰ চাউণ্ডট্ৰেকৰ অংশ হিচাপে মুক্তি পোৱা এই গীতটিয়ে গীতিময় গভীৰতা আৰু সুৰীয়া শৈলীৰ বাবে দ্ৰুতগতিত জুবিন গাৰ্গৰ অন্যতম প্ৰিয় ৰোমাণ্টিক গীতৰ শাৰীত স্থান লাভ কৰে। বলীউডৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী লুম্বাৰ প্ৰথম উদ্দেশ্য আছিল এই গীতটোৰ বাবে পটভূমি কণ্ঠদান কৰা; কিন্তু বেলৰ পক্ষাঘাত ধৰা পৰাৰ পিছত তাই আঁতৰি যায়। পিছত তাইৰ ঠাইত জংকী বৰঠাকুৰক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name=":0" /> == বিষয়বস্তু == ''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত'' গীতৰ কথাত প্ৰেমিকৰ সপোনত প্ৰিয়জনৰ মুখা-মুখি হোৱা আৰু মিলনৰ আকাংক্ষাৰ ৰোমাণ্টিক চিত্ৰকল্প চিত্ৰিত কৰা হৈছে। গীতটোৰ শিৰোনামত, যাৰ অৰ্থ হৈছে "যাদুকৰী নিশাৰ বুকুত" অন্তৰংগতা, ৰহস্যবাদ আৰু আৱেগিক সংযোগৰ অনুভূতি প্ৰকাশ হৈছে।<ref name=":0" /> ==গীতিকথা== {| class="wikitable" style="width: max-content;" style="overflow-x:auto;" ![[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া লিপি]] ![[আন্তৰ্জাতিক ধ্বনিবিজ্ঞানৰ বৰ্ণমালা|আইপিএ]] প্ৰতিলিপি{{Efn|এই প্ৰতিলিপিটোত অসমীয়া গীতৰ ক্ষেত্ৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত শৈল্পিক উচ্চাৰণৰীতি অনুসৰণ কৰা হৈছে। এই শৈলীত মূৰ্ধন্য স্পৰ্শধ্বনি {{Lang|as|ট, ঠ, ড, ঢ}} যথাক্ৰমে {{IPA|[ʈ, ʈʰ, ɖ, ɖʱ]}} হিচাপে, দন্ত্য স্পৰ্শধ্বনি {{Lang|as|ত, থ, দ, ধ}} ক্ৰমে {{IPA|[t̪, t̪ʰ, d̪, d̪ʱ]}} হিচাপে, {{Lang|as|জ}} {{IPA|[d͡ʒ]}} হিচাপে আৰু {{Lang|as|ৰ}} {{IPA|[ɾ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হয়। কিন্তু কথিত অসমীয়াত মূৰ্ধন্য–দন্ত্য পাৰ্থক্যটো হ্ৰাস পায়; ফলত দুয়ো শ্ৰেণীৰ ধ্বনি সাধাৰণতে {{IPA|[t, tʰ, d, dʱ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হয়, আনহাতে {{Lang|as|জ}} {{IPA|[z]}} আৰু {{Lang|as|ৰ}} {{IPA|[ɹ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হ’ব পাৰে।}}{{Efn|দেখক [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.]] আৰু [[অসমীয়া ধ্বনিতত্ত্ব]]।}} ![[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] [[অনুবাদ]] |- |<poem>{{lang|as|মায়াৱিনী ৰাতিৰ বুকুত দেখা পালোঁ তোমাৰ ছবি ধৰা দিলা গোপনে আহি হিয়াৰ কোণত তুমি যে মোৰ শুকান মনত নিয়ৰৰে চেঁচা টোপাল নামি অহা ৰ’দৰে নৈ মোৰ দেহত প্ৰতি পুৱা ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। প্ৰতি শৰতৰ প্ৰভাতী ফুলে ক’ব তোমাকেই মোৰ কথা প্ৰতি মেঘালী নিশা জোনে ক’ব তোমাকেই মোৰ ব্যথা ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। দুচকুতে তোমাৰ চালে সপোন আঁতৰি দিঠক নামে চুব খুজিলেই মোৰ দুহাতে দিঠক আঁতৰি সপোন আহে ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। মায়াৱিনী ৰাতিৰ বুকুত দেখা পালোঁ তোমাৰ ছবি ধৰা দিলা গোপনে আহি হিয়াৰ কোণত তুমি যে মোৰ শুকান মনত নিয়ৰৰে চেঁচা টোপাল নামি অহা ৰ’দৰে নৈ মোৰ দেহত প্ৰতি পুৱা॥}}</poem> |<poem>{{IPA|[majabini ɾat̪iɾ bukut̪] [d̪ɛkʰa palʊ̃ t̪ʊmaɾ sɔbi] [d̪ʱɔɾa d̪ila ɡʊpɔne aɦi ɦijaɾ kʊnɔt̪] [t̪umi d͡ʒɛ mʊɾ xukan mɔnɔt̪] [nijɔɾɔɾɛ sɛ̃sa ʈʊpal] [nami ɔɦa ɾod̪ɔɾɛ nɔi̯ mʊɾ d̪ɛɦɔt̪ pɾɔt̪i puwa] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [pɾɔt̪i xɔɾɔt̪ɔɾ pɾɔbʱat̪i pʰulɛ] [kobɔ t̪ʊmakɛi̯ mʊɾ kɔt̪ʰa] [pɾɔt̪i mɛɡʱali nixa d͡ʒʊnɛ] [kobɔ t̪ʊmakɛi̯ mʊɾ bɛt̪ʱa] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [d̪usɔkut̪ɛ t̪ʊmaɾ salɛ] [xɔpʊn ãt̪ɔɾi d̪iʈʰɔk namɛ] [subɔ kʰud͡ʒilɛi̯ mʊɾ d̪uɦat̪ɛ] [d̪iʈʰɔk ãt̪ɔɾi xɔpʊn aɦɛ] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [majabini ɾat̪iɾ bukut̪] [d̪ɛkʰa palʊ̃ t̪ʊmaɾ sɔbi] [d̪ʱɔɾa d̪ila ɡʊpɔne aɦi ɦijaɾ kʊnɔt̪] [t̪umi d͡ʒɛ mʊɾ xukan mɔnɔt̪] [nijɔɾɔɾɛ sɛ̃sa ʈʊpal] [nami ɔɦa ɾod̪ɔɾɛ nɔi̯ mʊɾ d̪ɛɦɔt̪ pɾɔt̪i puwa]}}</poem> |<poem>{{lang|en|In the heart of the enchanting night, I caught a glimpse of your image. Secretly, you came and surrendered in the corner of my heart. To my parched mind, you are A cold drop of dew, A descending river of sunlight upon my body every morning. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. Every morning flower of autumn Will tell only you of my story. Every cloudy night, the moon Will tell only you of my pain. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. When I look into your eyes, Dreams fade away and reality descends. Whenever my two hands reach out to touch you, Reality fades away and dreams appear. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. In the heart of the enchanting night, I caught a glimpse of your image. Secretly, you came and surrendered in the corner of my heart. To my parched mind, you are A cold drop of dew, A descending river of sunlight upon my body every morning.}}</poem> |} == লিগেচি == ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত'' গীতটোৱে সমগ্ৰ অসমতে নতুনকৈ চৰ্চা লাভ কৰিছিল। গাৰ্গে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো বজাই থকাটো কামনা কৰিছিল। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত অনুৰাগী আৰু শোকসন্তপ্ত লোকসকলে এই গীত গাই শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/play-only-this-song-when-i-die-as-mayabini-played-millions-in-assam-sang-through-tears-honouring-zubeen-gargs-wish/articleshow/124081765.cms "Play only this song when I die: As 'Mayabini' played, millions in Assam sang through tears"]. ''The Times of India''. 22 September 2025. Retrieved 23 September 2025.</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 "'Mayabini Ratir Bukut' becomes anthem of grief as Assam mourns Zubeen Garg"]. ''India Today''. 22 September 2025. Retrieved 23 September 2025.</ref> == লগতে চাওক == * [[জুবিন গাৰ্গ]] * [[অসমীয়া সংগীত]] ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীত]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]] q7dktmkalktvp6t5goa15nmj9fbsaus 629784 629783 2026-08-21T19:11:26Z Sasifow 48425 /* উত্তৰাধিকাৰ */ বানান সংশোধন 629784 wikitext text/x-wiki {{Infobox song | name = মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত | cover = | type = গীত | artist = [[জুবিন গাৰ্গ]] | language = অসমীয়া | released = ১০ নৱেম্বৰ ২০০০ | album = ''দাগ'' | recorded = জানুৱাৰী ২০০০ | genre = অসমীয়া আধুনিক গীত | length = ৫:২০ | label = ৱেভ মিউজিক | composer = জুবিন গাৰ্গ | lyricist = জুবিন গাৰ্গ }} '''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত''' ({{lang-en|Mayabini Ratir Bukut; অনুবাদ ''In the bosom of the magical night''}}) হৈছে [[জুবিন গাৰ্গ]]ৰ সুৰ আৰু ৰচনা আৰু তেওঁৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত এটা জনপ্ৰিয় অসমীয়া ৰোমাণ্টিক গীত। ২০০১ চনত [[মুনীন বৰুৱা|মুনীন বৰুৱাৰ]] পৰিচালনাত নিৰ্মিত অসমীয়া ছবি [[দাগ (চলচ্চিত্ৰ)|দাগত]] এই ট্ৰেকটো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। পটভূমিৰ কণ্ঠদান জুবিনৰ ভগ্নী [[জংকী বৰঠাকুৰ|জংকী বৰঠাকুৰে]] আগবঢ়াইছে যদিও তেওঁলোকৰ ক্ৰেডিট লিষ্ট নাই।<ref name=":0">"[https://assammirror.com/%e0%a6%ae%e0%a6%be%e0%a7%9f%e0%a6%be%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%a8%e0%a7%80-%e0%a7%b0%e0%a6%be%e0%a6%a4%e0%a6%bf%e0%a7%b0-%e0%a6%ac%e0%a7%81%e0%a6%95%e0%a7%81%e0%a6%a4-mayabini-ratir-bukut-lyrics/33/ Mayabini Ratir Bukut Lyrics]". ''Assam Mirror''. Retrieved 23 September 2025.</ref> == প্ৰেক্ষাপট == ২০০১ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত অসমীয়া ছবি ''দাগ''ৰ চাউণ্ডট্ৰেকৰ অংশ হিচাপে মুক্তি পোৱা এই গীতটিয়ে গীতিময় গভীৰতা আৰু সুৰীয়া শৈলীৰ বাবে দ্ৰুতগতিত জুবিন গাৰ্গৰ অন্যতম প্ৰিয় ৰোমাণ্টিক গীতৰ শাৰীত স্থান লাভ কৰে। বলীউডৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰী লুম্বাৰ প্ৰথম উদ্দেশ্য আছিল এই গীতটোৰ বাবে পটভূমি কণ্ঠদান কৰা; কিন্তু বেলৰ পক্ষাঘাত ধৰা পৰাৰ পিছত তাই আঁতৰি যায়। পিছত তাইৰ ঠাইত জংকী বৰঠাকুৰক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।<ref name=":0" /> == বিষয়বস্তু == ''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত'' গীতৰ কথাত প্ৰেমিকৰ সপোনত প্ৰিয়জনৰ মুখা-মুখি হোৱা আৰু মিলনৰ আকাংক্ষাৰ ৰোমাণ্টিক চিত্ৰকল্প চিত্ৰিত কৰা হৈছে। গীতটোৰ শিৰোনামত, যাৰ অৰ্থ হৈছে "যাদুকৰী নিশাৰ বুকুত" অন্তৰংগতা, ৰহস্যবাদ আৰু আৱেগিক সংযোগৰ অনুভূতি প্ৰকাশ হৈছে।<ref name=":0" /> ==গীতিকথা== {| class="wikitable" style="width: max-content;" style="overflow-x:auto;" ![[অসমীয়া বৰ্ণমালা|অসমীয়া লিপি]] ![[আন্তৰ্জাতিক ধ্বনিবিজ্ঞানৰ বৰ্ণমালা|আইপিএ]] প্ৰতিলিপি{{Efn|এই প্ৰতিলিপিটোত অসমীয়া গীতৰ ক্ষেত্ৰত পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত শৈল্পিক উচ্চাৰণৰীতি অনুসৰণ কৰা হৈছে। এই শৈলীত মূৰ্ধন্য স্পৰ্শধ্বনি {{Lang|as|ট, ঠ, ড, ঢ}} যথাক্ৰমে {{IPA|[ʈ, ʈʰ, ɖ, ɖʱ]}} হিচাপে, দন্ত্য স্পৰ্শধ্বনি {{Lang|as|ত, থ, দ, ধ}} ক্ৰমে {{IPA|[t̪, t̪ʰ, d̪, d̪ʱ]}} হিচাপে, {{Lang|as|জ}} {{IPA|[d͡ʒ]}} হিচাপে আৰু {{Lang|as|ৰ}} {{IPA|[ɾ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হয়। কিন্তু কথিত অসমীয়াত মূৰ্ধন্য–দন্ত্য পাৰ্থক্যটো হ্ৰাস পায়; ফলত দুয়ো শ্ৰেণীৰ ধ্বনি সাধাৰণতে {{IPA|[t, tʰ, d, dʱ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হয়, আনহাতে {{Lang|as|জ}} {{IPA|[z]}} আৰু {{Lang|as|ৰ}} {{IPA|[ɹ]}} হিচাপে উচ্চাৰিত হ’ব পাৰে।}}{{Efn|দেখক [[সহায়:অসমীয়াৰ বাবে আই.পি.এ.]] আৰু [[অসমীয়া ধ্বনিতত্ত্ব]]।}} ![[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] [[অনুবাদ]] |- |<poem>{{lang|as|মায়াৱিনী ৰাতিৰ বুকুত দেখা পালোঁ তোমাৰ ছবি ধৰা দিলা গোপনে আহি হিয়াৰ কোণত তুমি যে মোৰ শুকান মনত নিয়ৰৰে চেঁচা টোপাল নামি অহা ৰ’দৰে নৈ মোৰ দেহত প্ৰতি পুৱা ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। প্ৰতি শৰতৰ প্ৰভাতী ফুলে ক’ব তোমাকেই মোৰ কথা প্ৰতি মেঘালী নিশা জোনে ক’ব তোমাকেই মোৰ ব্যথা ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। দুচকুতে তোমাৰ চালে সপোন আঁতৰি দিঠক নামে চুব খুজিলেই মোৰ দুহাতে দিঠক আঁতৰি সপোন আহে ধুমুহাৰ সতে মোৰ বহু যুগৰে নাচোন এন্ধাৰো সঁচা মোৰ বহু দিনৰে আপোন নিজানৰ গান মোৰ শেষ হ’ব ভাবোঁ তোমাৰ বুকুত। মায়াৱিনী ৰাতিৰ বুকুত দেখা পালোঁ তোমাৰ ছবি ধৰা দিলা গোপনে আহি হিয়াৰ কোণত তুমি যে মোৰ শুকান মনত নিয়ৰৰে চেঁচা টোপাল নামি অহা ৰ’দৰে নৈ মোৰ দেহত প্ৰতি পুৱা॥}}</poem> |<poem>{{IPA|[majabini ɾat̪iɾ bukut̪] [d̪ɛkʰa palʊ̃ t̪ʊmaɾ sɔbi] [d̪ʱɔɾa d̪ila ɡʊpɔne aɦi ɦijaɾ kʊnɔt̪] [t̪umi d͡ʒɛ mʊɾ xukan mɔnɔt̪] [nijɔɾɔɾɛ sɛ̃sa ʈʊpal] [nami ɔɦa ɾod̪ɔɾɛ nɔi̯ mʊɾ d̪ɛɦɔt̪ pɾɔt̪i puwa] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [pɾɔt̪i xɔɾɔt̪ɔɾ pɾɔbʱat̪i pʰulɛ] [kobɔ t̪ʊmakɛi̯ mʊɾ kɔt̪ʰa] [pɾɔt̪i mɛɡʱali nixa d͡ʒʊnɛ] [kobɔ t̪ʊmakɛi̯ mʊɾ bɛt̪ʱa] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [d̪usɔkut̪ɛ t̪ʊmaɾ salɛ] [xɔpʊn ãt̪ɔɾi d̪iʈʰɔk namɛ] [subɔ kʰud͡ʒilɛi̯ mʊɾ d̪uɦat̪ɛ] [d̪iʈʰɔk ãt̪ɔɾi xɔpʊn aɦɛ] [d̪ʱumuɦaɾ xɔt̪e mʊɾ bɔɦu d͡ʒuɡɔɾɛ nasʊn] [ɛnd̪ʱaɾʊ xɔ̃sa mʊɾ bɔɦu d̪inɔɾɛ apʊn] [nid͡ʒanɔɾ ɡan mʊɾ xɛx ɦobɔ] [bʱabʊ̃ t̪ʊmaɾ bukut̪] [majabini ɾat̪iɾ bukut̪] [d̪ɛkʰa palʊ̃ t̪ʊmaɾ sɔbi] [d̪ʱɔɾa d̪ila ɡʊpɔne aɦi ɦijaɾ kʊnɔt̪] [t̪umi d͡ʒɛ mʊɾ xukan mɔnɔt̪] [nijɔɾɔɾɛ sɛ̃sa ʈʊpal] [nami ɔɦa ɾod̪ɔɾɛ nɔi̯ mʊɾ d̪ɛɦɔt̪ pɾɔt̪i puwa]}}</poem> |<poem>{{lang|en|In the heart of the enchanting night, I caught a glimpse of your image. Secretly, you came and surrendered in the corner of my heart. To my parched mind, you are A cold drop of dew, A descending river of sunlight upon my body every morning. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. Every morning flower of autumn Will tell only you of my story. Every cloudy night, the moon Will tell only you of my pain. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. When I look into your eyes, Dreams fade away and reality descends. Whenever my two hands reach out to touch you, Reality fades away and dreams appear. My dance with the storm spans across the ages, The darkness, too, has long been a true companion of mine. My song of solitude will come to an end, I think, within your embrace. In the heart of the enchanting night, I caught a glimpse of your image. Secretly, you came and surrendered in the corner of my heart. To my parched mind, you are A cold drop of dew, A descending river of sunlight upon my body every morning.}}</poem> |} == উত্তৰাধিকাৰ == ২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ পাছত ''মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত'' গীতটোৱে সমগ্ৰ অসমতে নতুনকৈ চৰ্চা লাভ কৰিছিল। গাৰ্গে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো বজাই থকাটো কামনা কৰিছিল। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত অনুৰাগী আৰু শোকসন্তপ্ত লোকসকলে এই গীত গাই শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাইছিল।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/play-only-this-song-when-i-die-as-mayabini-played-millions-in-assam-sang-through-tears-honouring-zubeen-gargs-wish/articleshow/124081765.cms "Play only this song when I die: As 'Mayabini' played, millions in Assam sang through tears"]. ''The Times of India''. 22 September 2025. Retrieved 23 September 2025.</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 "'Mayabini Ratir Bukut' becomes anthem of grief as Assam mourns Zubeen Garg"]. ''India Today''. 22 September 2025. Retrieved 23 September 2025.</ref> == লগতে চাওক == * [[জুবিন গাৰ্গ]] * [[অসমীয়া সংগীত]] ==টোকা== {{Notelist}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া গীত]] [[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ]] s2s447872yut8btq9w827d4h4pnrabn 0 137746 629798 615628 2026-08-22T02:30:58Z ManjurKhan 18997 629798 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian constituency |name=বিন্নাকান্দি |type=SLA |constituency_no=৬২ |map_image=Binnakandi Assembly constituency map.svg |map_caption= |state=[[অসম]] |division=[[নামনি অসম]] |loksabha_cons=[[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা]] |district=[[হোজাই জিলা|হোজাই]] |established=২০২৩ |reservation=নাই |mla=[[বদৰুদ্দিন আজমল]] |incumbent_image=File:Shri M. Badruddin Ajmal 2016.jpg |party={{Party index link|সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা}} |alliance= |latest_election_year=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] |electors= }} '''বিন্নাকান্দি বিধানসভা সমষ্টি''' (ইংৰাজী: Binnakandi Assembly constituency) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ ১২৬ টা বিধানসভা সমষ্টিৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০২৩ চনৰ সমষ্টি পুনৰ নিৰ্ধাৰণ প্ৰক্ৰিয়াত হোজাই জিলাৰ অন্তৰ্গত এই সমষ্টিটো নতুনকৈ গঠন কৰা হয়। ২০২৬ চনত এই সমষ্টিটোত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে বিধানসভা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। এই সমষ্টিটো [[হোজাই জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু ই [[কাজিৰঙা (লোকসভা সমষ্টি)|কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টি]]ৰ এক অংশ হিচাপে চিহ্নিত। সমষ্টিটো কোনো শ্ৰেণীৰ প্ৰাৰ্থীৰ বাবে সংৰক্ষিত নহয় (অৰ্থাৎ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰ)। == বিধানসভাৰ সদস্যসকল == {| class="wikitable sortable" ! colspan="2" |নিৰ্বাচন !সদস্য !দল |- | style="background-color: {{party color|All India United Democratic Front}}" | |[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন|২০২৬]] ![[বদৰুদ্দিন আজমল]] ![[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] |} == নিৰ্বাচনী ফলাফল == === ২০২৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচন === ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা]] দলৰ প্ৰধান মৌলানা বদৰুদ্দিন আজমলে এই সমষ্টিৰ পৰা প্ৰথম বিধায়ক হিচাপে বিজয় সাব্যস্ত কৰে। নিৰ্বাচনৰ বিতং ফলাফল তলত উল্লেখ কৰা হ’ল: {{Election box begin|title=[[২০২৬ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন]]: বিন্নাকান্দি<ref name="eci2026">{{cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends & Results May-2026 - Constituencywise S0362 (Assam) |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/ConstituencywiseS0362.htm |website=Election Commission of India |accessdate=25 June 2026}}</ref>}} {{Election box candidate with party link|party=সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|candidate=[[বদৰুদ্দিন আজমল]]|votes=119,721|percentage=50.54|change=}} {{Election box candidate with party link|party=অসম জাতীয় পৰিষদ|candidate=ৰেজাউল কৰিম চৌধুৰী|votes=84,341|percentage=35.60|change=}} {{Election box candidate with party link|party=অসম গণ পৰিষদ|candidate=চাহাবুদ্দিন মজুমদাৰ|votes=20,955|percentage=8.85|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=মহম্মদ কবিৰ আহমেদ|votes=2,264|percentage=0.96|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=ফৰিজ উদ্দিন|votes=1,543|percentage=0.65|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=চামচুল হক লস্কৰ|votes=1,514|percentage=0.64|change=}} {{Election box candidate with party link|party=Independent|candidate=আব্দুল হান্নান|votes=1,369|percentage=0.58|change=}} {{Election box candidate|party=ওপৰৰ এটাও নহয় ([[Nota (politics)|নটা]])|candidate=নটা|votes=2,023|percentage=0.85|change=}} {{Election box majority|votes=35,380|percentage=14.94|change=}} {{Election box turnout|votes=2,36,890|percentage=87.79|change=}} {{Election box new seat win|party=All India United Democratic Front|winner=সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|swing=}} {{Election box end}} == লগতে চাওক == * [[হোজাই জিলা]] * [[অসম বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহৰ তালিকা]] {{Assembly constituencies of Assam}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ বিধানসভা সমষ্টি]] [[শ্ৰেণী:হোজাই জিলা]] rct07rz9bp416aammvk4n2ram9utx1q 0 138823 629727 629072 2026-08-21T15:19:55Z AjayDas 12623 629727 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = লভিভ | native_name = Львів | official_name = | other_name = | nicknames = সিংহৰ/লিঅ'ৰ চহৰ,<ref>{{Cite web|title=Плануєте відрядження до Львова? Місто Лева – ідеально як для переговорів, так і для відпочинку|date=2026-02-03|url=https://interfax.com.ua/news/press-release/1140152.html|website=[[Interfax Ukraine]]|access-date=2026-07-27}}</ref><br>''বান্দেৰষ্টাড্ট'' (ধেমেলীয়া অৰ্থত) | settlement_type = চহৰ | motto = "লভিভ বিশ্বৰ বাবে মুকলি" | image_skyline = {{multiple image |perrow = 1/2/2/2 |border = infobox |total_width = 288 |image1 = Латинський кафедральний собор (Львів) 16.jpg |caption1 = লভিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ |image2 = Львівський національний академічний театр опери та балету імені Соломії Крушельницької 13.jpg |caption2 = লভিভ অপেৰা |image3 = LvivOldTown1.jpg |caption3 = ডৰ্মিশ্যন গীৰ্জা |image4 = Лвов Галиција.jpg |caption4 = মাৰ্কেট স্কোৱেৰ |image5 = Lviv University RB.jpg |caption5 = লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় |image6 = Кропивницького пл., 1, церква св. Ольги і Єлизавети, 9109-HDR-Edit.jpg |caption6 = ছেণ্টছ অ'লহা আৰু এলিজাবেথ গীৰ্জা |image7 = Головний залізничний вокзал (Львів) P1900308.jpg |caption7 = ৰেল ষ্টেচন }} | image_flag = Lviv flag.svg | image_shield = Coat of arms of Lviv.svg | shield_size = 80px | image_blank_emblem = Логотип Львова англійською.png | blank_emblem_type = ল'গ' | blank_emblem_size = 80px | mapsize = 230px | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|49|50|33|N|24|01|56|E|region:UA|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|Ukraine}} | subdivision_type1 = অবলাষ্ট | subdivision_name1 = লেভিভ অবলাষ্ট | subdivision_type2 = ৰায়ন | subdivision_name2 = লেভিভ ৰায়ন | leader_title = মেয়ৰ | leader_name =এণ্ড্ৰী চেড’ভ‍্যি | leader_party = স্ব-নিৰ্ভৰতা | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = 1256 | established_title2 = নগৰ অধিকাৰ | established_date2 = 1356 | area_total_km2 = 148.9 | area_metro_km2 = 4975 | population_as_of = 2025 | population_total = 723,403 | population_metro = 1,141,119 | population_metro_footnotes = <ref name="p328">{{cite web | last=Yuri | first=Sytnik | title=Area, population and population density of Lviv | website= Інформаційне агентство “Король Данило” | date=2025-05-17 | url=https://www.koroldanylo.com.ua/en/news/statistika_lvova_brexnia_velika_i_malenka_18658 | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_footnotes = <ref name="d743">{{cite web | title=L'viv (L'vivs'kyj rajon, Lviv, Ukraine) | website=Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information | date=2022-01-01 | url=https://www.citypopulation.de/en/ukraine/lviv/lvivskyj_rajon/460602500100__lviv/ | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 720,797 | population_urban_footnotes = <ref name="h927">{{cite web | title=Lviv, Ukraine Population (2025) | website=Population Stat | date=2022-09-01 | url=https://populationstat.com/ukraine/lviv | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_demonym = লিওপলিটান | utc_offset = +2 | timezone_DST = পূব ইউৰোপীয় গ্ৰীষ্মকালীন সময় | utc_offset_DST = +3 | elevation_m = 296 | postal_code_type = ডাক ক'ড | postal_code = {{#property:p281}} | area_code = +380 32(2) | blank_name = যান-বাহনৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ ফলক | blank_info = BC, HC (2004ৰ আগতে: ТА, ТВ, ТН, ТС) | website = {{URL|city-adm.lviv.ua}} | population_rank =ইউক্ৰেইনৰ ৫ম | timezone1 = পূব ইউৰোপীয় সময় | subdivision_type3 = হ্ৰমাদা | subdivision_name3 =লভিভ নগৰ হ্ৰমাদা }} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = লভিভ – ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ সমষ্টি | location = | type = সাংস্কৃতিক | criteria = ii, v | ID = 865 | year = 1998 | child = yes | area = {{cvt|2,441|ha}} | danger = 2023–বৰ্তমান }} '''লভিভ'''{{lang-en|Lviv}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ আৰু দেশখনৰ পশ্চিম অংশৰ বৃহত্তম চহৰ। ২০২৫ চনৰ হিচাপ অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ৭২৩,৪০৩।<ref>[https://www.ukr.net/news/details/lviv/112531443.html ukr.net/news/details/lviv]</ref> ই লভিভ অবলাষ্ট আৰু লভিভ ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ,<ref>{{cite web |title=Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування |url=https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html |url-status=live |access-date=15 December 2021 |website=decentralization.gov.ua |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214180228/https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html}}</ref> আৰু ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। চহৰখনত লভিভ নগৰ হ্ৰমাদাৰ প্ৰশাসনো অৱস্থিত। লভিভৰ নাম ডেনিয়েলৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ গেলিচিয়াৰ লিঅ' প্ৰথমৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। ডেনিয়েল আছিল ৰুথেনিয়াৰ ৰজা আছিল। ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত চহৰখনৰ কেইবাটাও নাম আছিল। লভিভ ৰেড ৰুথেনিয়া আৰু গেলিচিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৪শ শতিকাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু হালিচ, চেল্ম, বেল্জ আৰু প্ৰজেমিচলক অতিক্ৰম কৰে। ১২৭২ৰপৰা ১৩৪০লৈ ই গেলিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল<ref>Perfecky, George A. (1973). ''The Galician-Volynian Chronicle''. Munich: Wilhelm Fink Verlag. {{OCLC|902306}}</ref>। ১৩৪০ চনত উত্তৰাধিকাৰৰ যুদ্ধৰ ফলত ই [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা মহান কাজিমি তৃতীয়ৰ অধীনলৈ যায়। ১৩৫৬ চনত কাজিমিৰ মহানেই ইয়াক নগৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ১৪৩৪ চনৰপৰা ই পোলেণ্ড ৰাজ্যৰ মুকুটৰ অন্তৰ্গত ৰুথেনিয়ান ভইভ'ডশ্বিপৰ আঞ্চলিক ৰাজধানী আছিল। ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত চহৰখন হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত, পোলেণ্ড-প্ৰধান গেলিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়াৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। ১৯১৮ৰপৰা ১৯৩৯লৈ চহৰখন দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ লভুভ ভইভ'ডশ্বিপৰ কেন্দ্ৰ আছিল। এই সময়ছোৱাত চহৰখনৰ সংস্কৃতি আৰু উদ্যোগৰ বিকাশ ঘটাৰ লগতে শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো বিকাশ ঘটিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত আছিল লভুভ গণিত বিদ্যালয়, {{Ill| লভুভ ঐতিহাসিক বিদ্যালয়|pl|Lwowska szkoła historyczna}} আৰু লভুভ অৰ্থনীতি বিদ্যালয়। ১৯৩৯ চনত জাৰ্মান-ছোভিয়েট পোলেণ্ড আক্ৰমণৰ পিছত লভুভক [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ই ছোভিয়েট আৰু জাৰ্মান দুয়োটা দখলৰ সন্মুখীন হৈছিল যদিও যথেষ্ট পৰিমাণে অক্ষত থাকিল। ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত চহৰখন ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যৰ অংশ হয়; তেতিয়া ইয়াৰ যুদ্ধ-পূৰ্ব জনসংখ্যাৰ অনুমাণিক ৮০–৯০% হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পিছত লভিভ ইউক্ৰেইনৰ অংশ হৈ থাকে। চহৰখনৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ হৃদয়ত শিলৰ পকী পথ আৰু পুনৰ্জাগৰণ, বাৰোক, নব্য-ধ্ৰুপদী আৰু আৰ্ট নুভ' স্থাপত্যৰ বিভিন্ন নিদৰ্শন আছে। ঐতিহাসিক চহৰ কেন্দ্ৰ ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ বাবে ইয়াক বিপদাপন্ন স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। লভিভত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকৰ দৰে কেইবাটাও উদ্যোগ আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছে। চহৰখন লভিভ ফিলহাৰ্মনিকৰ একাডেমিক ছিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰকে ধৰি বহু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰো গৃহ।<ref>{{cite web |title=Archives |url=http://www.meest-tour.com/index.php?i9 I hid=17 |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=25 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17}}</ref> ==নাম আৰু প্ৰতীক== লভিভ চহৰখন বিভিন্ন নামেৰে পৰিচিত হৈ আহিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান উল্লেখযোগ‍্য হল: {{langx|uk|Львів}} ({{transliteration|uk|Lʹviv}}) {{IPA|uk|ˈlʲwiu̯||LL-Q8798 (ukr)-Gzhegozh-Львів.wav}}; {{langx|pl|Lwów}} {{IPA|pl|ˈlvuf||Pl-Lwów.ogg}}; {{langx|de|Lwiw}} {{IPA|de|l(ə)ˈviːf||audio=De-Lwiw.ogg}} আৰু {{lang|de|Lemberg}} {{IPA|de|ˈlɛmbɛʁk||De-Lemberg.ogg}}; {{langx|yi|לעמבעריק}} ({{transliteration|yi|Lemberik}}) {{IPA|yi|ˈlɛmbɛrɪk|}}; {{langx|ru|Львов}} ({{transliteration|ru|Lʹvov}}) {{IPA|ru|ˈlʲvof|}}; {{langx|be|Львоў}} ({{transliteration|be|Lʹvow}}) {{IPA|be|ˈlʲvou̯|}}; {{langx|hy|Լվով}} ({{transliteration|hy|Lvov}}) {{IPA|hy|ˈlvɔv|}} আৰু {{lang|hy|Իլով}} ({{transliteration|hy|Ilov}}) {{IPA|hy|iˈlov|}}; {{langx|hu|Ilyvó}} {{IPA|hu|ˈijvoː|}}, আৰু {{langx|la|Leopolis}}।<ref>{{cite book |last=Fellerer |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |title=Urban Multilingualism in East-Central Europe: The Polish Dialect of Late-Habsburg Lviv |date=2020 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-4985-8015-1 |access-date=|archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406065450/https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |url-status=|page=1}}</ref> [[File:POL Lwów COA.svg|thumb|left|upright=.75|লভুভৰ ৰাজচিহ্ন (১৯১৮{{ndash}}১৯৩৯)]] ৰাজচিহ্ন আৰু লভিভ নগৰ পৰিষদৰ ল'গ' আৰু পতাকা লভিভৰ চৰকাৰীভাৱে অনুমোদিত প্ৰতীক। স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰকসমূহৰ নাম বা ছবিও চহৰখনৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Statute of Lviv |url=http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=27 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |archivedate=27 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ আধুনিক ৰাজচিহ্নটো ১৪শ শতিকাৰ মাজভাগৰ এটা মোহৰৰ ওপৰত আধাৰিত। আধুনিক মোহৰত তিনিটা মিনাৰ থকা এখন শিলৰ দুৱাৰ দেখুওৱা হৈছে আৰু দুৱাৰৰ খোলাটোৰ মাজেৰে এটা সোণালী সিংহ খোজ কাঢ়ি গৈ আছে। লভিভৰ বৃহৎ ৰাজচিহ্নটো এখন ঢাল, য'ত চহৰখনৰ ৰাজচিহ্ন আছে; ইয়াৰ ওপৰত তিনিটা প্ৰান্তযুক্ত ৰূপালী মুকুট আছে আৰু ঢালখনক এটা সিংহ আৰু এজন প্ৰাচীন যোদ্ধাই ধৰি আছে। লভিভৰ পতাকাখন এখন নীলা বৰ্গাকাৰ পতাকা, য'ত চহৰখনৰ প্ৰতীকৰ ছবি আৰু কাষবোৰত হালধীয়া আৰু নীলা ত্ৰিভুজ আছে। লভিভৰ ল'গ'টো লভিভৰ পাঁচটা ৰঙীন মিনাৰৰ ছবি আৰু তাৰ তলত "Lviv – open to the world" শ্ল'গানটোৰে গঠিত।<ref>{{cite web |title=Heraldry |url=http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |url-status=dead |access-date=24 March 2021 |archive-date=22 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |archivedate=22 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |deadurl=yes }}</ref> লেটিন বাক্যাংশ ''Semper fidelis'' ('সদায় বিশ্বাসী') ১৯৩৬–১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বৰ ৰাজচিহ্নত মূলমন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত ইয়াক আৰু ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ==ইতিহাস== {{Quote box | width = 25em | align = right | bgcolor=GhostWhite | title = ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক | fontsize = 85% | quote ={{flagicon image|Alex_K_Halych-Volhynia-flag.svg|border=}} গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য প্ৰায় ১২৫০–১৩৪০<br/> {{flagicon image|Alex_K_Kingdom_of_Poland-flag.svg|border=}} পোলেণ্ড ৰাজ্য ১৩৪০–১৫৬৯<br/> {{flagicon image|Chorągiew_królewska_króla_Zygmunta_III_Wazy.svg}} পোলেণ্ড (প্ৰথম গণৰাজ্য) ১৫৬৯–১৭৭২<br/> {{flagicon image|Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg}} অষ্ট্ৰিয়া/অষ্ট্ৰিয়া–হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য ১৭৭২–১৯১৮<br/> {{Flagdeco|Second Polish Republic}} পোলেণ্ড (দ্বিতীয় গণৰাজ্য) ১৯১৮–১৯৩৯ <br/> {{flag|Soviet Union|1936}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic|1937}}) ১৯৩৯–১৯৪১ (''দখল'')<br/> {{flag|Nazi Germany}} (সাধাৰণ চৰকাৰ) ১৯৪১–১৯৪৪ (''দখল'')<br/> {{flag|Soviet Union}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic}}) ১৯৪৪–১৯৯১ <br/> {{flag|Ukraine}} ১৯৯১–বৰ্তমান }} প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে প্ৰমাণ কৰিছে যে লভিভ অঞ্চলত পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই বসতি আছিল,<ref name="Isa">{{cite book |last1=Isaevich |first1=Ya. |last2=Lytvyn |first2=M. |last3=Steblii |first3=F. |title=Iсторія Львова |date=2006 |publisher=Center of Europe |location=Lviv, Ukraine |isbn=978-966-7022-59-4 |page=7 |edition=|volume=1 |language=uk |trans-title=History of Lviv}}</ref> আৰু লিচাকিভস্কি জিলাৰচেৰনেচা হোৰা–ভোজনেছেন্স্ক পথত থকা গৰ্ডটো শ্বেত ক্ৰোৱাটসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |author-link=Yaroslav Hrytsak |date=2000 |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |url=[http://www.jstor.org/stable/41036810](http://www.jstor.org/stable/41036810) |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=48 |jstor=41036810 |access-date=18 June 2022 |archive-date=28 October 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810](https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810) |url-status=live }}</ref> লভিভ নগৰখন ১২৫০ চনত ৰুথেনিয়াৰ ৰজা গালিচিয়াৰ ডানিয়েলে তেওঁৰ পুত্ৰ গালিচিয়াৰ লেভৰ সন্মানত লভিহোৰোদ নামেৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল<ref>[[Orest Subtelny]]. (1988) ''Ukraine: A History''. Toronto: University of Toronto Press, p62</ref><ref>Gloger, Zygmunt. ''[[http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm) Voivodeship of Ruthenia. Historic geography of old Polish lands (Województwo Ruskie. Geografia historyczna ziem dawnej Polski)] {{webarchive |url=[https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm) |date=15 May 2018}}''. Library of Polish Literature POWRÓT.</ref> যি মিৰহোৰোদ, শ্বাৰহোৰোদ, নভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি, বিলহোৰোদ, হোৰোদিশ্চে আৰু হোৰোদোক আদি আন ইউক্ৰেনীয় নগৰৰ নামৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াত এটা নগৰীয়া বসতি আছিল, যাৰ বিন্যাসৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উপাদান আছিল—এটা দীঘলীয়া বজাৰ চৌহদ। ১২৪০ চনৰ বাতু খানৰ আক্ৰমণৰ পিছত ডানিয়েলে দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি বসতিৰ পৰৱৰ্তী ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>Vołodymyr Vujcyk, ''Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi'', Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, ''Początki Lwowa w świetle najnowszych badań'', [w:] ''Lwów wśród nas'', pt. 2, 2006, pp. 20–21.</ref><ref>Jan Buraczyński, ''Roztocze – dzieje osadnictwa'', Lublin 2008, p. 73.</ref> লভিভত মংগোলসকলে ১২৬১ চনত আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon">''Meyers Konversations-Lexikon''. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, p. 397-398.</ref> বিভিন্ন উৎসত এই ঘটনাৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণে পোৱা যায়—দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নগৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰাৰ কথালৈকে। সকলো উৎসই এই কথাত একমত যে মংগোল সেনাপতি বুৰুণ্ডাইৰ নিৰ্দেশত এই কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতিৰ মতে, বুৰুণ্ডাই নগৰখন ধ্বংস কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। গালিচিয়া–ভলহিনিয়া বৃত্তান্তত ১২৬১ চনৰ ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত উল্লেখ আছে যে "বুৰুণ্ডাই ভাছিলকোক ক'লে: 'যিহেতু তুমি মোৰ সৈতে শান্তিত আছা, গতিকে তোমাৰ সকলো দুৰ্গ ধ্বংস কৰা'।"<ref name=SSS1>{{cite book |title=Naukove tovarystvo im. Shevchenka – Lviv: a symposium on its 700th anniversary |year=1962 |publisher=Shevchenko Scientific Society (U.S.) |url=[https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai](https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai) |editor=Vasylʹ Mudryĭ |access-date=29 January 2011 |quote=on the occasion of the demand of the baskak of the Tatars, Burundai, that the prince Vasylko and Lev raze their cities said Buronda to Vasylko: 'Since you are at peace with me then raze all your castles' |page=58 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai](https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai) |url-status=live }}</ref> বাছিল দ্মিত্ৰিশিনে কৈছে যে এই নিৰ্দেশটো সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গসমূহ ধ্বংস কৰাৰ অৰ্থ বহন কৰিছিল: "যদি তুমি মোৰ সৈতে শান্তি বিচৰা, তেন্তে তোমাৰ নগৰসমূহৰ [সকলো দুৰ্গ] ধ্বংস কৰা"।<ref name=Dmy1>{{cite book |title=Medieval Russia: a source book, 850-170 |year=1991 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |isbn=978-0-03-033422-1 |url=[https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai](https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai) |author=Basil Dmytryshyn |access-date=29 January 2011 |page=173 |archive-date=15 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai](https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai) |url-status=live }}</ref> ডানিয়েলৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰজা লেভে প্ৰায় ১২৭০ চনত নগৰখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি লভিভক নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে বাছি লৈছিল,<ref name="Meyers Konversations-Lexikon"/> আৰু ইয়াক গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজধানী কৰিছিল।<ref>B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo "Svit" (Old Lviv Streets), 2001, {{ISBN|966-603-048-9}}</ref> প্ৰায় ১২৮০ চনত আৰ্মেনিয়ানসকল গালিচিয়াত বসবাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই লভিভত কেন্দ্ৰীভূত আছিল, য'ত তেওঁলোকৰ নিজা আৰ্কবিচপ আছিল।<ref>''Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste'', edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber. Vol. 5, Leipzig 1820, [[https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358](https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358) p. 358, footnote 18 (in German).] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358) |date=2 January 2016 }}</ref> ১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লভিভ মূলতঃ কাঠৰ নগৰ আছিল, যদিও ইয়াত কেইবাটাও গালিচীয় স্থাপত্য শৈলীৰ শিলৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰে কিছুমান, যেনে ছেইণ্ট নিকোলাছৰ গীৰ্জা, সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'লেও এতিয়াও অক্ষত আছে।<ref>{{cite journal |last1=Zhuk |first1=Ihor |title=The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries |journal=[[Harvard Ukrainian Studies]] |date=2000 |volume=24 |page=98 |publisher=Harvard Ukrainian Research Institute}}</ref> ১৩৪০ চনত নগৰখন লিথুৱানিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ অধীনলৈ যায় আৰু ১৩৪৯ চনলৈকে লিথুৱানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছৰ প্ৰিয় ব্যক্তি ভয়েভ'ড দ্মিত্ৰো দেদকোই ইয়াক শাসন কৰিছিল।<ref name=EOMADobson1>{{cite book |editor=André Vauchez |editor2=Michael Lapidge |editor3=Richard Barrie Dobson |translator=Adrian Walford |title=Encyclopedia of the Middle Ages |year=2000 |publisher=Routledge |location=Chicago |isbn=1-57958-282-6 |page=879}}</ref> ১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাত [[আৰ্মেনিয়া|আৰ্মেনিয়াৰ]] চেলজুক সাম্ৰাজ্য আৰু মংগোল আক্ৰমণৰ পৰা পলায়ন কৰা ৫০,০০০ আৰ্মেনিয়ানৰ বাবে নগৰখন আৰু অঞ্চলটো এক গন্তব্যস্থান আছিল।<ref>{{Cite web |url=[http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |title=Epilogue – History of Armenia |access-date=31 July 2020 |archive-date=31 December 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |url-status=live }}</ref> ===গালিচিয়া–ভলহিনিয়া যুদ্ধসমূহ=== গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজত্বৰ উত্তৰাধিকাৰক লৈ হোৱা যুদ্ধসমূহৰ সময়ত ১৩৩৯ চনত পোলেণ্ডৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয়ে এক অভিযান চলাই ১৩৪০ চনত নগৰখন দখল কৰে আৰু লভিভ পুৰণি ৰাজকীয় দুৰ্গটো জ্বলাই দিয়ে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> অৱশেষত ১৩৪৯ চনত পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। তাৰ পিছৰ পৰা জনসাধাৰণক পোলেণ্ডীয়কৰণ আৰু কেথলিকীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছিল।<ref>Jacob Caro: ''Geschichte Polens''. Vol. 2, Gotha 1863, p. 286 (in German, [[https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286](https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286) online] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286) |date=2 January 2016 }})</ref> লিথুৱানিয়ানসকলে ১৩৫১ চনত হালিচ–ভলহিন যুদ্ধসমূহৰ সময়ত লভিভৰ ভূমি ধ্বংস কৰে<ref>{{cite book |last1=Jackson |first1=Peter |title=The Mongols and the West: 1221–1410 |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-582-36896-5 |page=210}}</ref> আৰু ১৩৫৩ চনত ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছে লভিভ লুণ্ঠন কৰি ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Wyrozumski |first1=Jerzy |author-link=Jerzy Wyrozumski|title=Wielka Historia Polski. Vol. II. Dzieje Polski Piastowskiej: VIII w. - 1370 |date=1999 |publisher=FOGRA |isbn=83-85719-38-5 |page=327 |language=pl}}</ref><ref>{{cite book |last1=Barański |first1=Marek Kazimierz |title=Dynastia Piastów w Polsce |date=2006 |publisher=[[Polish Scientific Publishers|PWN]] |isbn=83-01-14578-1 |page=502 |language=pl}}</ref> কাজিমিৰে এটা নতুন নগৰকেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল (বা এখন নতুন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল), যি এটা অৱবাহিকাত অৱস্থিত আছিল আৰু চাৰিওফালে প্ৰাচীৰেৰে আগুৰি আছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা দুটা দুৰ্গৰ ভিতৰত এটা কাঠৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ঠাইত শিল-ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /><ref name="Piechotka" /><ref name="Ashmore">{{cite book |editor1-last=Ashmore |editor1-first=Harry S. |title=Encyclopædia Britannica |date=1961 |page=509 |chapter=Lviv}}</ref> পুৰণি (ৰুথেনিয়ান) বসতিটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত ক্ৰাক'ভ নগৰৰ নাম অনুসৰি ক্ৰাক'ভীয় উপনগৰ নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="Piechotka">{{cite book |last1=Piechotka |first1=Maria |last2=Piechotka |first2=Kazimierz |editor1-last=Paluch |editor1-first=Andrzej K. |editor2-last=Kapralski |editor2-first=Sławomir |title=The Jews of Poland, Vol. 2 |date=1999 |publisher=Judaica Foundation, Center Jewish Culture |isbn=978-8390771519 |page=252 |chapter=The Synagogues of Lwow}}</ref> ===পোলেণ্ড ৰাজ্য=== [[File:Lviv High Castle (Engraving).jpg|thumb|লভিভ উচ্চ দুৰ্গ, ১৩৬২ চনত পোলেণ্ডৰ কাজিমিৰ তৃতীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল (১৭শ শতিকাত এ. গ'গেনবাৰ্গৰ খোদিত চিত্ৰ)]] ১৩৪৯ চনত লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ থকা ৰুথেনিয়া ৰাজ্য পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। ৰাজ্যখনক মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু লভিভ ইয়াৰ ৰাজধানী হৈ থাকে। ১৩৫৬ চনৰ ১৭ জুনত ৰজা মহান কাজিমিৰ তৃতীয়ে নগৰখন নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰি ইয়াক মাগডেবাৰ্গ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে, যাৰ অৰ্থ আছিল নগৰখনৰ সকলো বিষয় ধনী নাগৰিকসকলে নিৰ্বাচন কৰা এখন পৰিষদে নিষ্পত্তি কৰিব। ১৩৬২ চনত লভিভ উচ্চ দুৰ্গটো শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৩৫৮ চনত নগৰখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠৰ আসন হয়, যিয়ে ৰুথেনিয়ান ভূখণ্ডত লেটিন গীৰ্জাৰ প্ৰসাৰ আৰম্ভ কৰে। কাজিমিৰৰ ১৩৭০ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ-পুত্ৰ, হাংগেৰীৰ ৰজা লুই প্ৰথম পোলেণ্ডৰ ৰজা হয়। ১৩৭২ চনত তেওঁ লভিভক গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য অঞ্চলৰ সৈতে তেওঁৰ আত্মীয় অপোলৰ ডিউক ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয়ৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত দিয়ে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> ১৩৮৭ চনত ভ্লাদিস্লাউছে শাসকৰ পদৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ পিছত গালিচিয়া–ভলহিনিয়া হাংগেৰীৰ অধীনলৈ যায়, কিন্তু অতি সোনকালেই লুইৰ কনিষ্ঠ কন্যা জাডৱিগা, যি পোলেণ্ডৰ শাসক আৰু পোলেণ্ডৰ ৰজা ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয় জাগিয়েলোৰ পত্নী আছিল, অঞ্চলখন পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ একত্ৰিত কৰে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত নগৰখনৰ সমৃদ্ধি কাজিমিৰ, ৰাণী জাডৱিগা আৰু পৰৱৰ্তী পোলেণ্ডীয় ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা বাণিজ্যিক সুবিধাসমূহৰ বাবে হৈছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> জাৰ্মান, পোল আৰু চেকসকলে নতুনকৈ অহা লোকসকলৰ বৃহত্তম গোট গঠন কৰিছিল। ১৫শ শতিকাৰ শেষলৈ অধিকাংশ বসতিস্থাপনকাৰী পোলেণ্ডীয়কৃত হৈছিল আৰু নগৰখন ৰুথেনিয়ান পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা জনসংখ্যাৰে পৰিবেষ্টিত এটা পোলেণ্ডীয় দ্বীপত পৰিণত হৈছিল।<ref>Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. [[Cambridge University Press]]. 2006. p. 32.</ref> ১৩৫৬ চনত লভিভৰ আৰ্মেনিয়ান কেথেড্ৰেলক কেন্দ্ৰ কৰি আৰ্মেনিয়ান ধৰ্মপ্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পোলেণ্ডৰ আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বাবে লভিভ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ লগতে অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite book|last=Stopka|first=Krzysztof|year=2000|title=Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej|language=pl|location=Kraków|publisher=Księgarnia Akademicka|pages=19, 37|isbn=83-7188-325-0}}</ref> আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ই পোলেণ্ডৰ স্কটসকল আৰু ইটালীয়সকলৰ অন্যতম বৃহৎ কেন্দ্ৰতো পৰিণত হৈছিল।<ref>{{cite magazine|last=Feduszka|first=Jacek|year=2009|title=Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku|magazine=Czasy Nowożytne|language=pl|publisher=Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego|volume=22|page=53|issn=1428-8982}}</ref><ref>{{cite book|last=Tygielski|first=Wojciech|editor-last1=Kopczyński|editor-first1=Michał|editor-last2=Tygielski|editor-first2=Wojciech|year=2010|title=Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej|language=pl|location=Warszawa|publisher=Muzeum Historii Polski, Bellona|chapter=Włosi|page=190|isbn=978-83-11-11724-2}}</ref> ১৪১২ চনত স্থানীয় মহাধৰ্মপীঠখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠলৈ উন্নীত হয়; ১৩৭৫ চনৰ পৰা ধৰ্মপ্ৰদেশখন হালিচত আছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> নতুন মহাধৰ্মপীঠখনৰ অন্তৰ্গত আঞ্চলিক ধৰ্মপ্ৰদেশসমূহ আছিল লভিভ, প্ৰজেমিশ্ল, খেল্ম, ভ্লাদিমিৰ-ভলিনস্কি, লুটস্ক, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, লগতে [[চিৰেট]] আৰু [[কিয়েভ]] (কিয়েভৰ পুৰণি ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল)। লভিভত বাস কৰা প্ৰথমজন কেথলিক মহাধৰ্মপাল আছিল ইয়ান ৰেজেশ্বস্কি।{{citation needed|date=July 2025}} [[File:Львов 1618 АГогенберг.jpg|thumb|১৬১৮ চনৰ এটা শিলাচিত্ৰত লভিভ]] ১৪৩৪ চনত মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চলটো ৰুথেনিয়ান ভয়েভডশ্বিপলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৪৪৪ চনত নগৰখনক ষ্টেপল অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ সমৃদ্ধি আৰু সম্পদ বৃদ্ধি পায়, কাৰণ ই মধ্য ইউৰোপ আৰু [[কৃষ্ণ সাগৰ]] অঞ্চলৰ মাজৰ বণিক পথসমূহৰ অন্যতম প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। ই ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গতো পৰিণত হয়। পোলেণ্ডৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজকীয় নগৰ হিচাপে ই পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় নিৰ্বাচনত ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল, ক্ৰাক'ভ, প'জ্নান, ৱাৰ্ছ আৰু গ্দান্স্কৰ দৰে আন প্ৰধান নগৰৰ সৈতে।<ref>''Polska Encyklopedia Szlachecka'', t. I, Warsaw 1935, p. 42</ref> ১৭শ শতিকাত প্ৰায় ৩০,০০০ জনসংখ্যাৰে ই পোলেণ্ড–লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম নগৰ আছিল। ১৫৭২ চনত বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰথম কিতাপ প্ৰকাশক ইভান ফ্যোদোৰভে ক্ৰাক'ভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত অলপ সময়ৰ বাবে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে। এখন অৰ্থডক্স ভ্ৰাতৃসংঘ, এখন গ্ৰীক–স্লাভিক বিদ্যালয় আৰু এখন মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ লগে লগে নগৰখন পূব অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এই মুদ্ৰণালয়টোৱে ১৫৮০ চনত চাৰ্চ স্লাভনিক ভাষাত [[বাইবেল]]ৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰে। ১৬০৮ চনত এখন জেছুইট মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ১৬৬১ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত পোলেণ্ডৰ ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে এক আদেশ জাৰি কৰি ইয়াক "একাডেমীৰ মৰ্যাদা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাধি" প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |url=[https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |title=Jesuits in Ukraine |website=[www.manresa-sj.org](http://www.manresa-sj.org) |access-date=7 March 2022 |archive-date=7 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |url-status=live }}</ref> ১৭শ শতিকাত [[ছুইডেন]], [[হাংগেৰী]]<ref>Cathal J. Nolan. ''Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopaedia of Global Warfare and Civilization''. ABC-CLIO. 2008. pp. 332, 368.</ref><ref name="Jaques">Tony Jaques. ''Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-First Century'', Vol. 3. Greenwood Publishing Group. 2007. pp. 608, 895, 951</ref>, অট্টোমান সাম্ৰাজ্য<ref>Francis Ludwig Carsten. ''The New Cambridge Modern History: The Ascendancy of France, 1648–88''. Cambridge University Press. 1961. p. 512.</ref><ref>Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. Cambridge University Press. 2001. p. 81. Cambridge University Press. 2001. p. 81.</ref>, [[ৰাছিয়া]] আৰু কছাকসকলৰ আক্ৰমণকাৰী সৈন্যই ইয়াৰ দুৱাৰমুখত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Jaques" /> ১৬৪৮ চনত কছাকসকল আৰু ক্ৰিমিয়ান তাতাৰসকলৰ এটা সৈন্যবাহিনীয়ে নগৰখন অৱৰোধ কৰে। তেওঁলোকে উচ্চ দুৰ্গ দখল কৰি ইয়াৰ ৰক্ষকসকলক হত্যা কৰে। কিন্তু নগৰখন লুণ্ঠন কৰা নহ'ল, কাৰণ বিপ্লৱৰ নেতা ব'হদান খমেলনিতস্কিয়ে ২৫০,০০০ ডুকাটৰ মুক্তিপণ গ্ৰহণ কৰে আৰু কছাকসকল উত্তৰ-পশ্চিম দিশে জামোশ্চৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। তথাকথিত 'জলপ্ৰলয়'ৰ সময়ত পোলেণ্ডত দখল নোহোৱা দুটা প্ৰধান নগৰৰ ভিতৰত ই এটা আছিল; আনটো আছিল গ্দান্স্ক।{{citation needed|date=January 2022}} [[File:Sluby Jana Kazimierza 2.jpg|thumb|পোলেণ্ডৰ ৰজা জন কাজিমিৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা, লভিভৰ লেটিন কেথেড্ৰেলত শপত গ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত; চিত্ৰকৰ ইয়ান মাটেইকো। ৰক্ল' সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ।]] এই সময়ছোৱাত লভিভত এক ঐতিহাসিক দৃশ্যৰ সাক্ষী হৈছিল, য'ত ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে তেওঁৰ বিখ্যাত লভিভ শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৬৫৬ চনৰ ১ এপ্ৰিলত লভিভৰ কেথেড্ৰেলত পাপাল প্ৰতিনিধি পিয়েত্ৰো ভিডোনিয়ে পৰিচালনা কৰা পৱিত্ৰ মিছাৰ সময়ত জন কাজিমিৰে এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ আৰু জাকজমকতাপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত কমনৱেলথক পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত অৰ্পণ কৰে আৰু তেওঁক ''পোলেণ্ডৰ মুকুট আৰু তেওঁৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ ৰাণী'' হিচাপে ঘোষণা কৰে।{{citation needed|date=July 2025}} ১৬৭২ চনত অট্টোমানসকলে নগৰখন আগুৰি ধৰিছিল যদিও তেওঁলোকেও ইয়াক জয় কৰিব নোৱাৰিলে। তিনিবছৰৰ পিছত নগৰখনৰ ওচৰত লভিভৰ যুদ্ধ (১৬৭৫) সংঘটিত হয়। মধ্যযুগৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৭০৪ চনত কোনো বিদেশী সৈন্যবাহিনীয়ে লভিভ দখল কৰে, যেতিয়া ৰজা চাৰ্লছ দ্বাদশৰ অধীনৰ ছুইডিছ সৈন্যই এটা চমু অৱৰোধৰ পিছত নগৰখনত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite EB9 |wstitle = Lemberg |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=453 |short=1}}</ref> ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ প্লেগ মহামাৰীয়ে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪০% প্ৰায় ১০,০০০ বাসিন্দাৰ মৃত্যু ঘটায়।<ref>Karl-Erik Frandsen. ''The Last Plague in the Baltic Region, 1709–1713.'' Museum Tuseulanum Press. 2010. p. 20.</ref> ===হাবছবাৰ্গ সাম্ৰাজ্য=== [[File:Old map of Lviv (cropped).jpg|thumb|১৮শ শতিকাৰ লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)-ৰ মানচিত্ৰ]] ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত অঞ্চলটো হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰই অষ্ট্ৰিয়ান বিভাজনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। জাৰ্মান ভাষাত ''লেমবাৰ্গ'' নামেৰে পৰিচিত চহৰখন গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়।<ref>{{Cite EB1911|wstitle= Lemberg |volume= 16 | pages = 409–410 |short= 1}}</ref> ১৯শ শতিকাত লেমবাৰ্গৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু জনসংখ্যা ১৭৭২ চনত অষ্ট্ৰিয়াই সংযুক্ত কৰাৰ সময়ত প্ৰায় ৩০,০০০ৰ পৰা<ref name="TC">Tertius Chandler. (1987) ''Four Thousand Years of Urban Growth: A Historical Census''. Lewiston, New York: Edwin Mellon Press</ref> ১৯১০ চনত ১,৯৬,০০০লৈ<ref>{{Cite book |title=Prorok we własnym kraju. Iwan Franko i jego Ukraina (1856–1886) |last=Hrytsak |first=Yaroslav |year=2010 |location=Warsaw |pages=151}}</ref> আৰু তাৰ তিনি বছৰৰ পিছত ২,১২,০০০লৈ বৃদ্ধি পায়;<ref>{{Cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=54}}</ref> দ্ৰুত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত নগৰীয়া দুৰৱস্থা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান গালিচিয়াত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পায়।<ref name="New International">[[https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg](https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg) নিউ ইণ্টাৰনেচনেল এনচাইক্লোপিডিয়া, ১৩ নং খণ্ড।] {{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&q=lemberg |access-date=16 August 2026 |archivedate=2 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&q=lemberg |deadurl=unfit }} Lemberg 1915, p. 760.</ref> ১৮শ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অষ্ট্ৰিয়ান আৰু জাৰ্মান ভাষী চেক আমোলাসকলৰ বৃহৎ প্ৰবাহে চহৰখনক এনে এক চৰিত্ৰ প্ৰদান কৰে যে ১৮৪০-ৰ দশকলৈ ইয়াৰ শৃংখলাবদ্ধতা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান কফি ঘৰসমূহৰ ৰূপ আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ই যথেষ্ট অষ্ট্ৰিয়ান হৈ পৰিছিল।<ref name="multi">Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005). ''Galicia: Multicultured Land.'' Toronto: University of Toronto Press, pg. 193</ref> হাবছবাৰ্গ শাসনৰ সময়ত লভিভ পোলিছ, ইউক্ৰেইনীয় আৰু ইহুদী সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯১০ চনৰ অষ্ট্ৰিয়ান লোকপিয়লত, য'ত ধৰ্ম আৰু ভাষাৰ তথ্য লোৱা হৈছিল, লভিভৰ জনসংখ্যাৰ ৫১% ৰোমান কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী, ২৮% ইহুদী আৰু ১৯% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাষাগতভাৱে চহৰখনৰ ৮৬% জনসংখ্যাই পোলিছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ১১% লোকে ৰুথেনীয় ভাষা পছন্দ কৰিছিল।<ref name="New International"/> [[File:Lwow Panorama Raclawicka.jpg|thumb|right|ৰাক্লাৱিচে পেনোৰামা ১৮৯৪ চনত মুকলি কৰা হৈছিল]] ১৭৭৩ চনত লেমবাৰ্গৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত ''গেজেট দ্য লেওপোলি'' প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৮৪ চনত [[লেটিন ভাষা]]ৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়, য'ত [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]] আৰু আনকি [[ৰুথেনীয় ভাষা|ৰুথেনীয়]] ভাষাতো পাঠদান কৰা হৈছিল; ১৮০৫ চনত ইয়াক বন্ধ কৰাৰ পিছত ১৮১৭ চনত পুনৰ মুকলি কৰা হয়। ১৮২৫ চনৰ ভিতৰত জাৰ্মান ভাষা পাঠদানৰ একমাত্ৰ ভাষা হৈ পৰে।<ref name="multi"/> লেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় ১৭৮৪ চনত মাৰিয়া টেৰেছাই মুকলি কৰে। ১৭৮৭ চনত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী দ্বিতীয় যোচেফে নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমত অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰাকৈ পৰ্যাপ্ত লেটিন নজনা ছাত্ৰসকলৰ বাবে "ষ্টুডিয়াম ৰুথেনুম" মুকলি কৰে।<ref>{{Cite book |last=Snyder |first=Timothy |url=https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|title=The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999 |date=2004-07-11 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-10586-5 |page=123 |language=en |access-date=11 August 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117115802/https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|url-status=live }}</ref> ১৯শ শতিকাত অষ্ট্ৰিয়ান প্ৰশাসনে চহৰখনৰ শিক্ষামূলক আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহক জাৰ্মানীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল। জাৰ্মানপন্থী নোহোৱা কেইবাটাও সাংস্কৃতিক সংগঠন বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৪৮ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত বিশ্ববিদ্যালয়খনত পাঠদানৰ ভাষা জাৰ্মানৰ পৰা ইউক্ৰেইনীয় আৰু পোলিছ ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত চহৰখনত লভুফ উপভাষা নামেৰে এটা বিশেষ সামাজিক উপভাষাৰ বিকাশ ঘটে। ইয়াক পোলিছ উপভাষাৰ এক প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মূল পোলিছৰ উপৰি আন কেইবাটাও ভাষাতো নিহিত আছিল। ১৮৫৩ চনত কেৰাচিন চাকিক ৰাস্তাৰ পোহৰ হিচাপে ইগ্নাচি লুকাছেভিচ আৰু ইয়ান জেহে প্ৰৱৰ্তন কৰে। তাৰ পিছত ১৮৫৮ চনত এইবোৰ গেছৰ চাকিলৈ আৰু ১৯০০ চনত বৈদ্যুতিক চাকিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। [[File:Stanislav Skarbek Theatre in Lviv.jpg|thumb|১৯০০ চনত ষ্টানিস্লাভ স্কাৰবেক নাট্যগৃহ]] ১৮৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰ তথাকথিত "অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী দ্বৈত বুজা-বুজি"ৰ পিছত অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যক দ্বৈতবাদী [অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীলৈ পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু গালিচিয়াত অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ উদাৰীকৰণৰ এক ধীৰ কিন্তু অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। ১৮৭৩ চনৰ পৰা গালিচিয়া ''দে ফেক্টো'' অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ এখন স্বায়ত্তশাসিত প্ৰদেশ হৈ পৰে, য'ত পোলিছ আৰু ৰুথেনীয় চৰকাৰী ভাষা আছিল। জাৰ্মানীকৰণ বন্ধ কৰা হয় আৰু চেন্সৰশ্বিপো উঠাই দিয়া হয়। গালিচিয়া দ্বৈত ৰাজতন্ত্ৰৰ অষ্ট্ৰিয়ান অংশৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও গালিচিয়াৰ ছেইম আৰু প্ৰাদেশিক প্ৰশাসন, দুয়োটাৰে কেন্দ্ৰ লভিভত আছিল আৰু শিক্ষা, সংস্কৃতি তথা স্থানীয় বিষয়ত বিস্তৃত অধিকাৰ আৰু বিশেষ সুবিধা লাভ কৰিছিল। ১৮৯৪ চনত সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী লভিভত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |url=https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|title=The General Regional Exhibition of Galicia |access-date=22 December 2020 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126151938/https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|url-status=live}}</ref> চহৰখন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ হৈ পৰে। অসংখ্য বেলে এপকৰ ৰাজহুৱা ভৱন আৰু বহুতলীয়া গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হয়; অষ্ট্ৰিয়ান যুগৰ কেইবাটাও ভৱন, যেনে লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ, ভিয়েনীয় নব্য-পুনৰ্জাগৰণ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[File:Sejm Galicyjski.jpg|thumb|গালিচিয়াৰ ছেইম (১৯১৮ চনলৈ), ১৯২০ চনৰ পৰা য়ান কাজিমিয়েৰ্জ বিশ্ববিদ্যালয়]] সেই সময়ত লভিভত বহুতো প্ৰসিদ্ধ পোলিছ ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছিল, যেনে অছোলিনিয়াম, য'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম পোলিছ গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহ আছিল, পোলিছ কলা আৰু বিজ্ঞান একাডেমী, পোলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় (১৯০৮ চনৰ পৰা), লভুফ চহৰৰ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয় (১৮৯১ চনৰ পৰা), পোলিছ কপাৰনিকাছ প্ৰকৃতিবিদ সমিতি, পোলিছ ঐতিহাসিক সমিতি, লভুফ বিশ্ববিদ্যালয়, য'ত ১৮৮২ চনৰ পৰা পোলিছ চৰকাৰী ভাষা আছিল, লভুফ বৈজ্ঞানিক সমিতি, লভুফ কলা ভৱন, পোলিছ থিয়েটাৰ আৰু পোলিছ আৰ্কডায়’চিছ]]। ইয়াৰ উপৰি লভিভ পোলিছ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কেইবাটাও সংগঠনৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯০৮ চনৰ জুন মাহত যুজেফ পিলছুডস্কি, ৱ্লাডিছলাভ ছিকোৰস্কি আৰু কাজিমিয়েৰ্জ ছছনকোভস্কিয়ে চহৰখনত সক্ৰিয় সংগ্ৰাম সংঘ] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। দুবছৰৰ পিছত পোলিছ কৰ্মীসকলে চহৰখনতে ৰাইফলধাৰী সংঘ নামৰ অৰ্ধসামৰিক সংগঠনটোও প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একেসময়তে লভিভ ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ পুনৰুত্থানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে, য'ত ইভান ফ্ৰাংকো, পানটেলেইমন কুলিশ আৰু ইভান নেচুই-লেভিটস্কিৰ দৰে বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখকে তেওঁলোকৰ ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। চহৰখনত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ইউক্ৰেইনীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো কেইবাটাও আছিল, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত সাক্ষৰতা বিস্তাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত প্ৰ'ছভিতা সমিতি, শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতি, ডনিষ্টাৰ বীমা কোম্পানী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সমবায় আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰ উল্লেখযোগ্য; লগতে ই ইউক্ৰেইনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ আসন হিচাপেও কাম কৰিছিল। কিন্তু পোলিছ-প্ৰধান চহৰ পৰিষদে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ নিজৰ দৃশ্যমান স্মৃতিচিহ্ন স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বাধা দিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ পথসমূহৰ নাম পোলিছ ইতিহাস আৰু সাহিত্যৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু কেৱল সৰু পথসমূহৰ নামহে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=127}}</ref> লভিভ ইহুদী সংস্কৃতিৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল, বিশেষকৈ ইদ্দিছ ভাষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে; ইয়াত ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত বিশ্বৰ প্ৰথমখন ইদ্দিছ ভাষাৰ দৈনিক বাতৰি কাকত ''লেমবাৰ্গাৰ টগব্লাট'' প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>Paul Robert Magocsi. (2005) Galicia: a Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press. pp.12–15</ref> ====প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ==== [[File:Вступление русских войск во Львов.jpg|thumb|right|১৯১৪ চনত লভিভত ৰাছিয়ান সেনাৰ প্ৰৱেশ]] [[File:Lemberg 1915 Mariyska.jpg|thumb|right|১৯১৫ চনত লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)]] [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত গালিচিয়াৰ যুদ্ধৰ সময়ত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যিক সেনাই গনিলা লিপাৰ যুদ্ধৰ পিছত ১৯১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লভিভ দখল কৰে। লেমবাৰ্গ দুৰ্গ ৩ ছেপ্টেম্বৰত পতন হয়। ইতিহাসবিদ পাল কেলেমেনে অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰিয়াৰ সেনা আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলৰ দ্বাৰা চহৰখনৰ বিশৃংখল প্ৰত্যাহাৰৰ এক প্ৰত্যক্ষ বিৱৰণ দিছিল।<ref>{{cite web |title=03 September 1914 – The Fall Of Lemberg |url=[http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |website=The Great War Blog |date=3 September 2014 |access-date=9 July 2016 |archive-date=6 August 2016 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |url-status=live }}</ref> পৰৱৰ্তী বছৰৰ জুন মাহত গৰ্লিচে-টাৰ্নফ আক্ৰমণৰ সময়ত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীয়ে পুনৰ দখল কৰে। সেয়েহে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লভিভ আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল, কাৰণ বহুতো আক্ৰমণ চহৰখনৰ আশে-পাশে সংঘটিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত যথেষ্ট পৰোক্ষ ক্ষতি আৰু ব্যাঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="PB2">{{cite book |last1=Buttar |first1=Prit |title=Germany Ascendant, The Eastern Front 1915 |date=2017 |publisher=Osprey Publishing |location=Oxford |isbn=9781472819376 |pages=260–263}}</ref> ===পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ=== প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ শেষত হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পিছত লভিভ স্থানীয় পোলিছ জনসাধাৰণ আৰু ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ মাজৰ যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। দুয়োটা জাতিয়েই চহৰখনক তেওঁলোকৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল, যিবোৰ সেই সময়ত পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ভূখণ্ডত গঠন হৈ আছিল। ১৯১৮ চনৰ ৩১ অক্টোবৰৰ নিশাৰ পৰা ১ নৱেম্বৰলৈ পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্য লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ ঘোষণা কৰা হয়। ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ ২,৩০০ জন ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যই, যি পূৰ্বতে অষ্ট্ৰিয়ান সেনাৰ এটা বাহিনী আছিল, লভিভ দখল কৰাৰ চেষ্টা কৰে। চহৰখনৰ পোলিছ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসাধাৰণে ইউক্ৰেইনীয় ঘোষণা বিৰোধিতা কৰি ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>Timothy Snyder, ''The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999'', Yale University Press, 2003, p.158</ref> এই সংঘৰ্ষত লভুফ ঈগলেটছ নামেৰে পৰিচিত যুৱ পোলিছ চহৰ ৰক্ষকসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ইউক্ৰেইনীয় বাহিনী ১৯১৮ চনৰ ২১ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত লভুফৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পোলিছ সৈন্যৰ কিছুমান দলে চহৰখনৰ ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ লুটপাত কৰি জ্বলাই দিয়ে আৰু প্ৰায় ৩৪০ জন সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰে (চাওক: লভুফ হত্যাকাণ্ড)। হত্যাকাণ্ডত জড়িত লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে পোলিছ কৰ্তৃপক্ষই বিচাৰ চলায় আৰু তিনিজনক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়।<ref name="ND">Norman Davies. [https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&pg=PA1012 "Ethnic Diversity in Twentieth-Century Poland."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&pg=PA1012&dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&ei=30HASPveLIyYyATwlKiRDg&sig=ACfU3U30AZS2LbGlIGHT5aGD2ic7lFJ6eQ|date=2 January 2016}} In: Herbert Arthur Strauss. Hostages of Modernisation: Studies on Modern Antisemitism, 1870–1933/39. Walter de Gruyter, 1993.</ref> পিছুৱাই যোৱা ইউক্ৰেইনীয় বাহিনীয়ে চহৰখন ঘেৰাও কৰে। ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলে পুনৰ সংগঠিত হৈ ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ান সেনা (ইউএইচএ) গঠন কৰে। কেন্দ্ৰীয় পোলেণ্ডৰ পৰা অহা পোলিছ বাহিনী, যাৰ ভিতৰত জেনেৰেল হালাৰৰ নীলা সেনাও আছিল আৰু যাক ফ্ৰান্সে সজ্জিত কৰিছিল, মে' ১৯১৯ চনত ঘেৰাও কৰা চহৰখনক সহায় কৰে আৰু ইউএইচএক পূবলৈ আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য কৰে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধবিৰতি আৰু যুদ্ধৰত পক্ষসমূহৰ মাজত আপোচ স্থাপনৰ মধ্যস্থতাৰ চেষ্টা সত্ত্বেও পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ ১৯১৯ চনৰ জুলাইলৈকে অব্যাহত থাকে। ইউএইচএৰ শেষৰ বাহিনীসমূহ জব্ৰুচ নদীৰ পূবলৈ আঁতৰি যায়। ১৯২০ চনৰ এপ্ৰিলত ফিল্ড মাৰ্শাল পিলছুডস্কিয়ে ছাইমন পেটলিউৰাৰ সৈতে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰাৰ সময়ত ৱাৰ্ছ চুক্তিত (১৯২০) জব্ৰুচ নদীৰ সীমা নিশ্চিত কৰা হয়। ইয়াত এইটো মানি লোৱা হৈছিল যে বলছেভিকসকলৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক সহায়ৰ বিনিময়ত ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্যই পূব গালিচিয়াৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ দাবী ত্যাগ কৰিব। ১৯২০ চনৰ আগষ্ট মাহত পোলিছ–ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত আলেকজেণ্ডাৰ ইলিচ ইয়েগোৰভ আৰু [[যোচেফ ষ্টেলিন|ষ্টেলিন]]ৰ অধীনত ৰেড আৰ্মীয়ে লভিভ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু চহৰখনে আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে।<ref>Norman Davies, White Eagle, [[Red star]]. Polish-Soviet War</ref> ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ সাহসৰ বাবে ১৯২০ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত যুজেফ পিলছুডস্কিয়ে লভিভক ভিৰ্টুটি মিলিটাৰি ক্ৰছ প্ৰদান কৰে। ১৯২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত [[জাতিসংঘ]]ৰ পৰিষদে ঘোষণা কৰে যে গালিচিয়া (চহৰখনসহ) পোলেণ্ডৰ ভূখণ্ডৰ বাহিৰত অৱস্থিত আৰু পোলেণ্ডৰ সেই দেশত প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰাৰ কোনো অধিকাৰ নাই, আৰু পোলেণ্ড কেৱল গালিচিয়াৰ (সামগ্ৰিকভাৱে<ref name="MagocsiB" />) দখলদাৰী সামৰিক শক্তি, যাৰ সাৰ্বভৌমত্ব মিত্ৰ আৰু সহযোগী শক্তিসমূহৰ হাতত আছিল আৰু যাৰ ভৱিষ্যৎ ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হ'ব।<ref>''Ukraine: A Concise Encyclopedia'' (1963). Edited by [[Volodymyr Kubiyovych]]. p. 780.</ref> ১৯২৩ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদে সিদ্ধান্ত লয় যে গালিচিয়া পোলেণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হ'ব, "যিহেতু পোলেণ্ডে স্বীকাৰ কৰিছে যে নৃগোষ্ঠীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে গালিচিয়াৰ পূব অংশত স্বায়ত্তশাসিত শাসন ব্যৱস্থা প্ৰয়োজনীয়।"<ref>{{cite web |url=http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|title=DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923 |website=forost.ungarisches-institut.de |language=en |access-date=14 January 2018 |archive-date=19 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719101750/http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|url-status=live}}</ref> এই ব্যৱস্থা কেতিয়াও আন্তঃযুদ্ধকালীন পোলিছ চৰকাৰে কাৰ্যকৰী কৰা নাছিল। ১৯২৩ চনৰ পিছত অঞ্চলটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পোলিছ ৰাষ্ট্ৰৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত হয়।<ref name="MagocsiB">{{cite book |last=Magocsi |first=Paul R. |title=A History of Ukraine: The Land and Its Peoples |date=1996 |publisher=University of Toronto Press |pages=525–526}}</ref> ===মধ্যযুদ্ধকাল=== [[File:Lwów.Panorama miasta.jpg|thumb|১৯২৪ চনৰ আগৰ লভিভৰ এক দৃশ্যপট]] মধ্যযুদ্ধকালত লভিভ দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আছিল (ৱাৰ্ছ’ আৰু ল'জৰ পিছত), আৰু ই লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ৱাৰ্ছৰ পিছত লভিভ মধ্যযুদ্ধকালীন পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯২০ চনত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক ৰুডলফ ৱেইগলে টাইফাছ জ্বৰৰ বিৰুদ্ধে এটা টিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, লভিভৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যক উৎসাহিত কৰা আৰু চহৰখন তথা পোলেণ্ডৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯২১ চনত ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি নামৰ এটা বৃহৎ বাণিজ্য মেলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩৭–১৯৩৮ শিক্ষাবৰ্ষত পাঁচখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ৯,১০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকো আছিল।<ref>''Mały Rocznik Statystyczny 1939'' (Polish statistical yearbook of 1939), Central Statistical Office (Poland), Warsaw, 1939.</ref> [[File:Targi Wschodnie (1930th).jpg|thumb|right|পূব বাণিজ্য মেলা (''ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি''), মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ।<ref name="cracovia-leopolis">{{cite web |url=http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089|title=Targi Wschodnie we Lwowie |publisher=Cracovia Leopolis |work=Kwartalniki |date=2006 |access-date=13 March 2013 |author=Aleksander Nikodemowicz |language=pl |archive-date=28 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928020306/http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089|url-status=live}}</ref>]] চহৰখনৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ বাসিন্দা পোলেণ্ডীয় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানে বিশেষ লভিভ উপভাষাত কথা কৈছিল। আনহাতে, লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ পূব অংশৰ অধিকাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে অধিক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ জৰিয়তে পোলেণ্ড চৰকাৰ পূব গালিচিয়াক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভত এখন পৃথক ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰাটোও আছিল। যদিও ১৯২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ ছেইমে এই বিষয়ে এখন আইন প্ৰণয়ন কৰিছিল,<ref>{{cite web |url=[http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |title=Text of the 1922 Bill (in Polish) |language=pl |publisher=Pl.wikisource.org |date=29 February 2012 |access-date=3 May 2012 |archive-date=2 May 2012 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |url-status=live}}</ref> এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হোৱা নাছিল। পোলেণ্ড চৰকাৰে অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালত চলি থকা কেইবাখনো ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয় বন্ধ কৰি দিছিল,<ref name=Magosci>{{cite book |author=Magosci, R. |title=A History of Ukraine |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1996}}</ref> আৰু লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউক্ৰেইনীয় বিভাগসমূহৰ এটাৰ বাহিৰে বাকী সকলো বন্ধ কৰি দিছিল।<ref name=Subtelny>{{cite book |last=Subtelny |first=Orest |title=Ukraine: A History |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1988}}</ref> যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ লভিভত এটা বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধিশালী ইহুদী সম্প্ৰদায়ো আছিল। ই চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ গঠন কৰিছিল। কিন্তু তেওঁলোকক ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাৰ অভিযোগ কৰা হৈছিল।<ref name="Oldenbourg">{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=130}}</ref> অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালৰ বিপৰীতে, যেতিয়া ৰাজহুৱা শোভাযাত্ৰা বা অন্যান্য সাংস্কৃতিক প্ৰকাশৰ আকাৰ আৰু সংখ্যা প্ৰতিটো সাংস্কৃতিক গোটৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাতৰ সৈতে মিল আছিল, পোলেণ্ড চৰকাৰে চহৰখনৰ পোলেণ্ডীয় পৰিচয়ক অধিক গুৰুত্ব দিছিল আৰু ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ ৰাজহুৱা প্ৰকাশ সীমিত কৰিছিল।{{citation needed|date=May 2024}} চহৰখনৰ বিভিন্ন পথত অনুষ্ঠিত সামৰিক শোভাযাত্ৰা আৰু যুদ্ধৰ স্মৃতিচাৰণ সঘন হৈ পৰিছিল। এইবোৰত ১৯১৮ চনত ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা পোলেণ্ডীয় বাহিনীক সন্মান জনোৱা হৈছিল।<ref name="Oldenbourg"/> ১৯৩০ৰ দশকত সেই সংঘাতত নিহত পোলেণ্ডীয় সৈনিকসকলৰ বাবে চহৰখনৰ লিচাকিভ সমাধিক্ষেত্ৰত এটা বিশাল স্মাৰক আৰু সমাধিক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনহাতে, ইউক্ৰেইনীয়সকলে চহৰখনত নিজৰ স্মৃতিচিহ্নৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এটা লুকাই থকা সামৰিক সংগঠনে পোলেণ্ডীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ লগতে পোলেণ্ডীয় ৰাজনীতিবিদসকলৰ ওপৰতো আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=131}}</ref> ===দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ=== ====ছোভিয়েট অধিকাৰ আৰু অন্তৰ্ভুক্তি==== [[File:Wojska Armii Czerwonej na ulicach Lwowa we wrzesniu 1939. Fot.AIPN.jpg|thumb|১৯৩৯ চনত চহৰখন দখল কৰাৰ পিছত লভিভৰ ৰাজপথত ৰেড আৰ্মীৰ শোভাযাত্ৰা]] জাৰ্মানীয়ে পোলেণ্ড আক্ৰমণ ১৯৩৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত আৰম্ভ কৰে আৰু ১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত জাৰ্মান সেনাৰ ইউনিটসমূহে লভিভ সম্পূৰ্ণৰূপে আগুৰি পেলায়।<ref>Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.</ref> ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে ১৭ ছেপ্টেম্বৰত। ২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ত লভিভে ৰেড আৰ্মীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়নে দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ পূব অংশ ইউক্ৰেইনীয় আৰু বেলাৰুছীয় জনসংখ্যাসহ সংযুক্ত কৰে। চহৰখন নতুনকৈ গঠিত লভিভ অব্লাষ্টৰ ৰাজধানী হয়। ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড চৰকাৰে বন্ধ কৰা একভাষিক ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয়সমূহ পুনৰ মুকলি কৰে। ছোভিয়েটসকলে জাপি দিয়া একমাত্ৰ পৰিৱৰ্তন আছিল শিক্ষাদানৰ ভাষা। অৱশ্যে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰায় ১,০০০খন বিদ্যালয়ৰ মুঠ সংখ্যা হ্ৰাস পায়।<ref name="p201">{{citation |chapter-url=https://archive.org/details/polandsholocaust00piot |chapter-url-access=registration |quote=Ukraini-anized. |chapter=Poland's Holocaust |publisher=McFarland |title=Ukrainian collaboration |year=1998 |first=Tadeusz |last=Piotrowski |author-link=Tadeusz Piotrowski (sociologist) |pages=[[https://archive.org/details/polandsholocaust00piot/page/201 201]–202 |isbn=0-7864-0371-3}}</ref> [[লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা বাধ্যতামূলক কৰা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰায় সকলো পুথি পোলেণ্ডীয় ভাষাত আছিল।{{Citation needed|date=April 2018}} বিশ্ববিদ্যালয়খন সম্পূৰ্ণৰূপে ইউক্ৰেইনীয়কৰণ কৰা হয় আৰু ইউক্ৰেইনীয় লেখক ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। পোলেণ্ডীয় শিক্ষাবিদসকলক চাকৰিৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয়।<ref name="magocsi">Paul Robert Magocsi. (1996). ''A History of Ukraine''. Toronto: University of Toronto Press</ref> ছোভিয়েট শাসন পোলেণ্ডীয় শাসনতকৈ বহুত বেছি দমনমূলক বুলি প্ৰমাণিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলেণ্ডীয় লভিভত পোলেণ্ডীয় ভাষাত প্ৰকাশিত ইউক্ৰেইনীয় প্ৰকাশনাৰ সমৃদ্ধ জগতখন ছোভিয়েট লভিভত নোহোৱা হৈ যায় আৰু ইয়াৰ লগে লগে বহু সাংবাদিকৰ চাকৰিও হেৰাই যায়।<ref name="Amar">{{cite book |title=The Paradox of Ukrainian Lviv: A Borderland City between Stalinists, Nazis, and Nationalists |author=Tarik Cyril Amar |publisher=Cornell University Press |year=2015 |isbn=978-1-5017-0083-5 |chapter=The Ukrainian encounter |url=https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&q=oppressive+world |pages=87–88 |access-date=20 September 2020 |archive-date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304214138/https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&q=oppressive+world |url-status=live }}</ref> ====জাৰ্মান অধিকাৰ==== ২২ জুন ১৯৪১ত [[নাজী জাৰ্মানী]] আৰু ইয়াৰ কেইবাটাও মিত্ৰ দেশে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে। অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ৩০ জুন ১৯৪১ত জাৰ্মানসকলে লভিভ দখল কৰে। পিছুৱাই যোৱা ছোভিয়েটসকলে কাৰাগাৰৰ অধিকাংশ বন্দীক হত্যা কৰে। অহা ভেৰমাখ্ট বাহিনীয়ে চহৰখনত ছোভিয়েটসকলে কৰা গণহত্যাৰ প্ৰমাণ সহজেই বিচাৰি পায়<ref name="Lviv massacre">{{cite web |url=http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml |title=Lviv massacre |publisher=Alfreddezayas.com |access-date=3 May 2012 |archive-date=7 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707111610/http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml|url-status=live }}</ref>। জাৰ্মান প্ৰশাসনে মিছাকৈ এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ইহুদীসকলক দোষাৰোপ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ আৰম্ভণি হয়। ৩০ জুন ১৯৪১ত ইয়াৰ'স্লাভ ষ্টেট্সকোৱে লভিভত নাজী জাৰ্মানীৰ মিত্ৰ স্বাধীন ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ ঘোষণা কৰে। এই কাম জাৰ্মানসকলৰ পূৰ্বানুমতি অবিহনে কৰা হৈছিল আৰু ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ৰ পিছত ইয়াৰ আয়োজকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="history.org.ua">Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія. Інститут історії НАН України.2004р Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія,</ref><ref name="autogenerated1940">І.К. Патриляк. Військова діяльність ОУН(Б) у 1940–1942 роках. – Університет імені Шевченко \Ін-т історії України НАН України Київ, 2004 (No ISBN)</ref><ref>ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К. 2006 {{ISBN|966-02-2535-0}}</ref> [[File:Львівське гетто.jpg|thumb|লভিভ হ'ল'কাষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ, ১৯৯২ চনত চৰ্ণোভোলা পথত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লিখনিখনত "মনত ৰাখা আৰু হৃদয়ত ৰাখা" বুলি লিখা আছে।]] ৩০ জুলাই ১৯৪১ত লণ্ডনত চিকৰস্কি–মেস্কি চুক্তি পোলেণ্ডৰ নিৰ্বাসিত চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েট চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিয়ে ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ৰ জাৰ্মান–ছোভিয়েট পোলেণ্ড বিভাজন অকাৰ্যকৰী কৰে, কাৰণ ছোভিয়েটসকলে ইয়াক বাতিল বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |url=http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp |title=Text of Polish-Soviet Treaty of 1941 |publisher=Avalon.law.yale.edu |date=30 July 1941 |access-date=3 May 2012 |archive-date=10 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810225919/http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp|url-status=live }}</ref> ইফালে, জাৰ্মান অধিকৃত পূব গালিচিয়াক ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে সাধাৰণ চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত ''ডিষ্ট্ৰিক্ট গালিজিয়েন'' হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু লভিভ জিলাৰ ৰাজধানী হয়। এই অঞ্চলৰ পোলেণ্ডীয় জনসাধাৰণৰ প্ৰতি জাৰ্মান নীতি সাধাৰণ চৰকাৰৰ আন অঞ্চলসমূহৰ দৰেই কঠোৰ আছিল।<ref name="auto">ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України. Інститут історії України. – К.: Інститут історії України, 2008. – 347 с. {{ISBN|978-966-02-4911-0}} p.166</ref> অধিকাৰৰ সময়ছোৱাত জাৰ্মানসকলে বহুতো অত্যাচাৰ সংঘটিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৪১ চনত পোলেণ্ডীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকসকলক হত্যা কৰাও আছিল। জাৰ্মান নাজীসকলে পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ৰাজমুকুটভুক্ত ভূখণ্ডৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ানসকলক ১৯৩৯ৰ পূৰ্বে [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ অন্তৰ্গত ভূখণ্ডত বাস কৰা ইউক্ৰেইনীয়সকলতকৈ অধিক আৰ্যকৃত আৰু সভ্য বুলি গণ্য কৰিছিল। ফলত পূব দিশৰ জাৰ্মান অধিকৃত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ তুলনাত তেওঁলোকে জাৰ্মান অত্যাচাৰৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱৰ পৰা কিছু পৰিমাণে ৰক্ষা পাইছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলক ''ৰাইখস্কমিছাৰিয়েট ইউক্ৰেইন''ত পৰিণত কৰা হৈছিল।<ref name="auto"/> [[File:Janowska Nazi camp orchestra.jpg|thumb|বন্দী মৃত্যুৰ টেংগো বাদ্যদল]] তৃতীয় ৰাইখৰ বৰ্ণবাদী নীতি অনুসৰি সেই সময়ৰ স্থানীয় ইহুদীসকল অঞ্চলটোত জাৰ্মান দমনৰ মুখ্য লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। জাৰ্মান অধিকাৰৰ পিছত ইহুদী জনসাধাৰণক চহৰখনৰ জামাৰষ্টিনোভ অঞ্চলত স্থাপন কৰা হ'ল'কাষ্টত কেন্দ্ৰীভূত কৰা হয়। এই অঞ্চলটো বৰ্তমান ''জামাৰষ্টিনিভ'' নামেৰে জনাজাত। লগতে ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰত নাজীসকলে সংগীতৰ সৈতে নিৰ্যাতন আৰু মৃত্যুদণ্ড চলাইছিল। বন্দী লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰাৰ সদস্যসকলে একেটা সুৰ, মৃত্যুৰ টেংগো, বজাইছিল।{{citation needed|date=March 2022}} লভিভ মুক্ত হোৱাৰ আগদিনা জাৰ্মান নাজীসকলে ৪০জন বাদ্যযন্ত্ৰীক এটা বৃত্ত গঠন কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। নিৰাপত্তাৰক্ষীসকলে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক ঘনকৈ ঘেৰি ধৰি বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। প্ৰথমে বাদ্যদলৰ পৰিচালক মুণ্ডক হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=July 2025}} তাৰ পিছত শিবিৰৰ অধিনায়কে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক এজন এজনকৈ বৃত্তৰ মাজলৈ আহি বাদ্যযন্ত্ৰ মাটিত থৈ নগ্ন হ'বলৈ আদেশ দিয়ে। তাৰ পিছত তেওঁলোকক মূৰত গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=March 2022}}বাদ্যদলৰ সদস্যসকলৰ এখন আলোকচিত্ৰ নুৰেমবাৰ্গ বিচাৰত নাজী অপৰাধৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ১৯৩১ চনত লভিভত ইডিছ ভাষী ৭৫,৩১৬জন বাসিন্দা আছিল। কিন্তু ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰায় ১,০০,০০০ ইহুদী উপস্থিত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581 |title=Lvov 1939–1944 Timeline |work=United States Holocaust Memorial Museum |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506162225/http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581|archive-date=6 May 2009}}</ref> এই ইহুদীসকলৰ অধিকাংশকে চহৰখনৰ ভিতৰতে হত্যা কৰা হৈছিল অথবা বেলজেক নিধন শিবিৰলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। ১৯৪৩ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত হাইন্‌ৰিখ হিমলাৰৰ নিৰ্দেশত এছ এছ-ষ্টেণ্ডাৰ্টেনফুৰাৰ পল ব্ল'বেলক লভিভ অঞ্চলত নাজীসকলৰ গণহত্যাৰ সকলো প্ৰমাণ ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। ১৫ জুনত ব্ল'বেলে ইয়ানভস্কাৰ পৰা অনা জোৰ-জবৰদস্তি কৰ্মীসকলৰ সহায়ত কেইবাটাও গণকবৰ খান্দি মৃতদেহৰ অৱশেষ জ্বলাই দিয়ে।<ref>Gilbert, M. (1989), ''Second World War'', Weidenfeld & Nicolson, p. 438</ref> পিছত, ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৪৩ত, ইয়ানভস্কাৰ বন্দীসকলে বিদ্ৰোহ কৰে আৰু গণপলায়নৰ চেষ্টা কৰে। কেইজনমান পলাই যাবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু অধিকাংশক পুনৰ ধৰি হত্যা কৰা হয়। ইয়ানভস্কা শিবিৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত শুট্‌ৎসষ্টাফেলৰ কৰ্মচাৰী আৰু তেওঁলোকৰ স্থানীয় সহায়কসকলে কমেও আৰু ৬,০০০ বন্দীক হত্যা কৰে। লগতে গালিচিয়াৰ আন জোৰ-জবৰদস্তি শ্ৰম শিবিৰসমূহত থকা ইহুদীসকলকো হত্যা কৰা হয়। যুদ্ধৰ শেষলৈ চহৰখনৰ ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন হৈ যায় আৰু মাত্ৰ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৮০০জন লোক জীয়াই থাকে।<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=chDkIitLUnY|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/chDkIitLUnY |archive-date=2021-10-30 |title=A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine) |website=[[YouTube]]|date=6 March 2020 }}{{cbignore}}</ref><ref>Filip Friedman, ''Zagłada Żydów lwowskich'' (Extermination of the Jews of Lwów) – [http://www.mankurty.com/fridpl.html online in Polish, Ukrainian and Russian] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140417082332/http://www.mankurty.com/fridpl.html|date=17 April 2014 }}</ref> ====ছোভিয়েট পুনৰাধিকাৰ==== [[File:RKKA Lviv.jpg|thumb|১৯৪৪ চনৰ জুলাইত লভিভত ছোভিয়েট সৈনিকসকল]] ১৯৪৪ চনৰ জুলাইত সফল লভভ–ছান্দোমিয়েৰ্জ আক্ৰমণ অভিযানৰ পিছত ছোভিয়েট তৃতীয় গাৰ্ডছ টেংক আৰ্মীয়ে ২৭ জুলাই ১৯৪৪ত লভিভ দখল কৰে। এই দখলত স্থানীয় পোলেণ্ডীয় প্ৰতিৰোধ আন্দোলনে যথেষ্ট সহযোগিতা কৰিছিল। ইয়াৰ অলপ পাছতে পোলেণ্ডীয় আৰ্মিয়া ক্ৰায়োভাৰ স্থানীয় সেনাপতিসকলক ৰেড আৰ্মীৰ সেনাপতিসকলৰ সৈতে এখন বৈঠকলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। বৈঠকৰ সময়ত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু এই বৈঠকটো ছোভিয়েট এনকেভিডিয়ে পাতি থোৱা ফান্দ আছিল বুলি প্ৰকাশ পায়। পিছত ১৯৪৫ চনৰ শীতকাল আৰু বসন্তকালত স্থানীয় এনকেভিডিয়ে লভিভৰ পোলেণ্ডীয়সকলক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। ছোভিয়েট তথ্য অনুসৰি ১৯৪৪ চনৰ ১ অক্টোবৰত চহৰখনত এতিয়াও পোলেণ্ডীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬৬.৭% আছিল। পোলেণ্ডীয়সকলক চহৰখন এৰি যাবলৈ উৎসাহিত কৰাই ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল।<ref name="auto1">{{Cite book |last=Reynolds |first=David |title=Summits : six meetings that shaped the twentieth century |date=2009 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-7867-4458-9 |location=New York |oclc=646810103 }}</ref> গ্ৰেপ্তাৰ কৰা লোকসকলক তেতিয়াহে মুকলি কৰা হৈছিল যেতিয়া তেওঁলোকে এনে নথিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল য'ত তেওঁলোকে পোলেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ সন্মতি দিছিল। যুদ্ধৰ পিছত ইয়াল্টা সন্মিলনৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি পোলেণ্ডৰ সীমা পশ্চিমলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। ইয়াল্টাত পোলেণ্ডৰ আপত্তি সত্ত্বেও মিত্ৰশক্তিৰ নেতা জোচেফ ষ্টেলিন, ফ্ৰেংকলিন ডি. ৰুজভেল্ট আৰু উইনষ্টন চাৰ্চিলে লভিভ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ সীমাৰ ভিতৰতে থাকিব বুলি সিদ্ধান্ত লয়। ৰুজভেল্টে পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা তেলক্ষেত্ৰসমূহ লাভ কৰাটো বিচাৰিছিল, কিন্তু ষ্টেলিনে সেয়া মানি লোৱা নাছিল।<ref name="auto1"/> ১৬ আগষ্ট ১৯৪৫ত এখন সীমা চুক্তি<ref>[[:pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku]] [http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260119024228/https://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku |date=19 January 2026 }} full text of the agreement {{in lang|pl}}</ref> মস্কোত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েটসকলৰদ্বাৰা পোলেণ্ডত স্থাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্যৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিত পোলেণ্ডীয় কৰ্তৃপক্ষই যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ দেশখনৰ পূব অংশ আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট ইউনিয়নক হস্তান্তৰ কৰে আৰু কাৰ্জন ৰেখা অনুসৰি পোলেণ্ড–ছোভিয়েট সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে। চুক্তিখন অৱশেষত ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬ত অনুমোদিত হয়। ===ছোভিয়েট যুগ=== ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লভিভ ছোভিয়েট সংঘৰ অংশ হয়। অনুমান কৰা হয় যে ১,০০,০০০ৰপৰা ১,৪০,০০০লৈ পোলেণ্ডীয় লোকক চহৰখনৰপৰা তথাকথিত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলসমূহলৈ পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল। এই স্থানান্তৰ যুদ্ধোত্তৰ জনসংখ্যা স্থানান্তৰৰ অংশ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বহুতকে নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা ৰক্ল'ভ অঞ্চললৈ পঠিওৱা হৈছিল, যিটো পূৰ্বতে জাৰ্মান চহৰ ব্ৰেছলাউ আছিল। লভিভত থাকি যোৱা পোলেণ্ডীয় লোকসকলে পিছলৈ লভিভ ভূমিৰ পোলেণ্ডীয় সংস্কৃতি সংস্থা গঠন কৰে। ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভত এখন ধৰ্মসভা অনুষ্ঠিত হয়। কে জি বিৰ হেঁচাত আয়োজিত এই ধৰ্মসভাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা ভংগ কৰি ইয়াৰ পেৰিছসমূহ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। বিভিন্ন অনুমান অনুসৰি লভিভে যুদ্ধপূৰ্ব জনসংখ্যাৰ ৮০%ৰপৰা ৯০% হেৰুৱাইছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Törnquist-Plewa |editor1-first=Barbara |title=Whose Memory? Which Future?: Remembering Ethnic Cleansing and Lost Cultural Diversity in Eastern, Central and Southeastern Europe |date=2016 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78533-122-0 |page=74}}</ref> পোলেণ্ডীয় জনসংখ্যাক বহিষ্কাৰ কৰা, হ'ল'কাষ্ট আৰু ইউক্ৰেইনীয় ভাষীৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰপৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত চহৰখনৰ জাতিগত গঠন সলনি হৈছিল। এই লোকসকলৰ ভিতৰত যুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডীয় জনৰাজ্যৰ অংশ হোৱা অঞ্চলসমূহৰপৰা বলপূৰ্বকভাৱে স্থানান্তৰিত লোকো আছিল। ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰাও লোক আহিছিল। ৰাছিয়া আৰু পূব ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান ভাষী অঞ্চলসমূহৰপৰা প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰা হৈছিল,{{citation needed|date=February 2014}} আৰু ১৯৫০ৰ দশকত লভিভৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ৰাছিয়ান আছিল। একে সময়তে চহৰখনত ২৮,০০০ ইহুদী বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰা অহা ৰাছিয়ান ভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰী আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত লভিভৰ জনসংখ্যা ৪,০০,০০০ জনত উপনীত হয়।<ref name=loc/> [[File:Rynok Square 1957.jpg|thumb|১৯৫৭ চনত বজাৰ চত্বৰ]] ১৯৫০ চনত স্ত্ৰিয়ি উদ্যানত প্ৰথম আঞ্চলিক কৃষি প্ৰদৰ্শনী মুকলি কৰা হয় আৰু ১৯৫১ চনত এখন শিশু ৰে'লপথ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৫২ চনত চহৰখনৰ প্ৰথম ট্ৰলী বাছ সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৬০ চনলৈকে চহৰখনত ২৬২খন বাছ, ৩৮০খন টেক্সি আৰু ৫০খনতকৈ অধিক ট্ৰলী বাছ চলিছিল। ১৯৫৫ চনত নতুন বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলত সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৫৫ চনলৈকে লভিভত ৪১৫খন ৰেষ্টুৰেণ্ট, কেফে আৰু ভোজনালয় আছিল, কিন্তু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে সেয়া পৰ্যাপ্ত নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত শ্বেভচেংকিভস্কি হাইকে ধৰি কেইবাখনো ৰাজহুৱা উদ্যান স্থাপন কৰা হয়।<ref name=loc>{{Cite web|title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950|date=2023-04-05|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}})</ref> পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহত ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বিকাশৰ ফলত স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই শব্দ প্ৰদূষণৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। একে সময়তে ১৯৫৮ চনলৈকে লভিভ গধুৰ সামৰিক সঁজুলিৰ যাতায়াতৰ বাবে এটা পৰিবহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছিল। ১৯৫৮ চনত চহৰখনৰ এখন ৰাস্তাত ওচৰৰ আন এখন ৰাস্তাৰে স্বচালিত আৰ্টিলাৰী পাৰ হৈ যোৱাৰ ফলত এটা ঘৰ ভাঙি পৰে। ইয়াৰ ফলত পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে সামৰিক সঁজুলি পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰা হয় আৰু লভিভত অৱস্থিত সামৰিক বিভাগটো ইয়াভোৰিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=loc/> ১৯৫০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ছোভিয়েট চৰকাৰে লভিভক এটা বৃহৎ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ১৯৫৪ চনত ছোভিয়েট সংঘৰ প্ৰথম কিনেস্কোপ নলী এটা স্থানীয় কাৰখানাত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ১৯৫৮ চনত টিভি ছেটৰ ধাৰাবাহিক উৎপাদন আৰম্ভ হয়। ১৯৫৬ চনত লভিভ বাছ কাৰখানাই উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। চহৰখনত এখন টেংক মেৰামতিৰ কাৰখানাও স্থাপন কৰা হয়। শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কৰ্তৃপক্ষই কম খৰচৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। একে সময়তে ষ্টেলিনীয় স্থাপত্য শৈলীৰ অধিক আৰামদায়ক অট্টালিকাসমূহ ছোভিয়েট সংঘৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ অভিজাতসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন নিৰ্মাণৰ পিছতো বহু লোক সামূহিক ফ্লেট অথবা আনকি ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত বাস কৰি থাকিল। বহু অঞ্চলত কেন্দ্ৰীয় উত্তাপ, পানী যোগান আৰু নিৰ্গমন ব্যৱস্থা]] নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত ওচৰৰ কেইবাখনো গাঁও আৰু চহৰক প্ৰশাসনিকভাৱে লভিভৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত ব্ৰিউখোভিচি আৰু ভিনিকি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লভিভ টেলিভিছন কেন্দ্ৰই চহৰখনৰ অপেৰা থিয়েটাৰৰপৰা প্ৰথম সম্প্ৰচাৰ কৰে।<ref name=loc/> ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ঔদ্যোগিক ভিত্তিৰ ফলত চহৰখনৰ জনসংখ্যা আৰু আকাৰ দুয়োটাই বৃদ্ধি পায়। এছ এম ই আৰ এছ এইচৰ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ ফলত লভিভে এটা নেতিবাচক অৰ্থ বহন কৰা ''বান্দেৰষ্টাড্ট'' নাম লাভ কৰে। ৰাছিয়ান ''গ্ৰাড''ৰ সলনি চহৰৰ নামৰ সৈতে জাৰ্মান প্ৰত্যয় ''ষ্টাড্ট'' যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে বিচ্ছিন্নতাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে এই নামটো ইমানেই হাস্যকৰ বুলি ভাবিবলৈ ধৰিলে যে বান্দেৰাৰ বিষয়ে বিশেষ জ্ঞান নথকা লোকসকলেও ইয়াক পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি ছোভিয়েট দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি ব্যংগ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে। ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ সময়লৈকে এই নামটো লভিভৰ স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত ''খ্ল'প্‌ছি জ বান্দেৰষ্টাড্টু'' নামৰ এটা স্থানীয় ৰক বেণ্ড গঠন হৈছিল।<ref>{{cite web |url=[http://bandershtadt.w6.ru/](http://bandershtadt.w6.ru/) |title=Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu |publisher=Bandershtadt.w6.ru |access-date=3 May 2012 |archive-date=14 April 2008 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/](https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/) |url-status=live }}</ref> [[File:Lviv. Former Jewish Quarter of Suburb.jpg|thumb|১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত অপেৰা থিয়েটাৰ আৰু হোটেল লভিভৰ দৃশ্য]] ১৯৬০ৰ দশকত লভিভ আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলে পোলেণ্ডীয় টেলিভিছন আৰু ৰেডিঅ', লগতে ৱাৰ্ছ চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশসমূহৰ প্ৰকাশনসমূহ লাভ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। সেই সময়ত চহৰখনত বসতি স্থাপন কৰা ইউক্ৰেইনীয় গাঁওসমূহৰ বহু প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বিদেশত আত্মীয় আছিল আৰু তেওঁলোকে লোহাৰ পৰ্দাৰ সিপাৰে চিঠি-পত্ৰৰ আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰিছিল। "বুৰ্জোৱা জাতীয়তাবাদ"ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই মুদ্ৰিত সামগ্ৰী আৰু সংবাদ মাধ্যমত নীলা আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সংযোজন নিষিদ্ধ কৰিছিল। ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ শাসন-ব্যৱস্থাই লভিভৰ ডমিনিকান কেথেড্ৰেল বন্ধ কৰি ইয়াৰ অট্টালিকাত [[নাস্তিকতা]]ৰ এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰে। চৰকাৰী হেঁচা সত্ত্বেও লভিভৰ বাসিন্দাসকলে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন কৰি থাকিল আৰু বহু অঞ্চলত ভেৰ্টেপ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকত লভিভত পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰভাৱত নিজা যুৱ উপসংস্কৃতিৰো বিকাশ ঘটে।<ref>{{Cite web|title=Коли є "все" не для всіх, зате є джинси, "довгі патли" і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті|date=2023-06-07|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}})</ref> ১৯৭০ৰ দশকত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট নেতৃত্বৰ ভ'ল'দিমিৰ শ্বেৰবিটস্কিৰ অধীনৰ নীতিয়ে ৰাছিয়াকৰণৰ নতুন ঢৌৰ সৃষ্টি কৰে। লভিভৰ ৰাস্তাসমূহ আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ বহুতো লিখনী আৰু বিজ্ঞাপন এতিয়া ৰাছিয়ান ভাষাত লিখা হৈছিল। ইফালে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা অৱনতি ঘটিছিল আৰু দশকৰ মাজভাগলৈ বহু সামগ্ৰী দোকানৰপৰা অদৃশ্য হৈ গৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষলৈ [[মুদ্ৰাস্ফীতি]] এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যাত পৰিণত হয়। একে সময়তে চহৰখনৰ বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰো সম্প্ৰসাৰণ অব্যাহত থাকে আৰু ২০০খনতকৈ অধিক দোকান নিৰ্মাণ কৰা হয়। নতুন সাংস্কৃতিক ধাৰাসমূহে লভিভৰ জনসংখ্যাক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল আৰু ১৯৭৯ চনত চহৰখনত দুটা জনপ্ৰিয় স্থান গঢ় লৈ উঠিল। ইয়াৰে যুৱ ৰাজপ্ৰাসাদ "ৰোমাণ্টিক" ডিস্কোৰ বাবে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু "ভিৰমেংকা" কফি ঘৰটো স্থানীয় বোহেমিয়ানসকলৰ সমাৱেশস্থলী হৈ পৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকত লভিভত হিপ্পী আন্দোলনৰ উত্থান ঘটে। ১৯৭৫–১৯৭৭ চনত স্থানীয় কাৰ্মেলাইট গীৰ্জাৰ উদ্যানখন ছোভিয়েট সংঘৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ অসঙ্গতিবাদী যুৱক-যুৱতীৰ সমাৱেশৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref name=loc1>{{Cite web|title=Русифікований побут, зате з "голосом" західних радіостанцій, дешева "бормотуха", тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті|date=2023-08-23|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}})</ref> ছোভিয়েট ৰাছিয়াকৰণৰ পৰিস্থিতিৰ মাজতো,{{citation needed|date=July 2018}} লভিভ বিদ্ৰোহী আন্দোলনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৭২ চনৰপৰা লভিভৰ বহু বিদ্ৰোহী কৰ্মীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কুখ্যাত লানৎস্কি পথৰ কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।<ref name=loc1/> ১৯৮০ৰ দশকত ছোভিয়েট ব্যৱস্থাৰ উদাৰীকৰণৰ সময়ছোৱাত চহৰখন ইউ এছ এছ আৰৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ দাবী কৰা ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৮৯ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত লভিভত ছোভিয়েট সংঘৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ সমৰ্থনত সৰ্ববৃহৎ সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত প্ৰায় ১,০০,০০০ লোক অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="cnn1803">{{cite news |title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense |url=[https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |access-date=18 March 2022 |agency=CNN |date=18 March 2022 |archive-date=23 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |url-status=live }}</ref> ===স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ=== [[File:Lviv street scene 20041126.jpg|thumb|২০০৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত লভিভত প্ৰতিবাদকাৰী]] ২০০৪ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে ভিক্টৰ ইউশ্চেংকোক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল আৰু কমলা বিপ্লৱত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। শ শ হাজাৰ লোক ঠাণ্ডা উষ্ণতাত একত্ৰিত হৈ কমলা পক্ষৰ সমৰ্থনত প্ৰতিবাদ কৰিছিল। নাগৰিক অবাধ্যতাৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত স্থানীয় আৰক্ষী প্ৰধানজনে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু স্থানীয় সভাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশ কৰা জালিয়াতিপূৰ্ণ ফলাফল গ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Tchorek |first=Kamil |title=Protest grows in western city |work=Times Online |date=26 November 2004 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |access-date=25 July 2009 |archive-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |url-status=dead |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানো লভিভ ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতিৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আৰু দেশখনৰ ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীৰ এক বৃহৎ অংশৰ উৎপত্তিস্থল। ইউৰোমাইদান আন্দোলনৰ সমৰ্থনত ২০১৪ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লভিভৰ কাৰ্যবাহী সমিতিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচৰ শাসনৰ পৰা নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|title=Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule |last=Gianluca Mezzofiore |date=19 February 2014 |work=International Business Times |access-date=19 February 2014 |archive-date=1 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|url-status=live }}</ref> ২০১৯ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে পেট্ৰো পোৰোশেংকোক ভ'ল'দিমিৰ জেলেনস্কিতকৈ দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। পোৰোশেংকোৰ পক্ষত গণনা কৰা ভোটৰ শতকৰা হাৰ ৯০ শতাংশতকৈও অধিক আছিল। লভিভত এই বিপুল সমৰ্থন লাভ কৰাৰ পাছতো তেওঁ দেশজোৰা নিৰ্বাচনত পৰাজিত হৈছিল। ২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে লভিভ অবলাস্ত গুৰুত্বৰ নগৰ আৰু লভিভ পৌৰসভাৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত পৌৰসভাখন বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু লভিভ অবলাস্তৰ ৰায়নৰ সংখ্যা সাতটালৈ হ্ৰাস কৰা হয়। লভিভ পৌৰসভাৰ এলেকা নতুনকৈ গঠিত লভিভ ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ. |url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03 |date=2020-07-18 |website=Голос України |language=uk |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709121303/http://www.golos.com.ua/article/333466|url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |work=Мінрегіон |date=July 17, 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian |access-date=15 January 2022 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|url-status=live }}</ref> ====ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধ==== =====২০২২ চনৰ ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ===== [[File:2022 Lviv bombing.jpg|thumb|২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভৰ এটা ইন্ধন ভঁৰালত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পাছত লগা জুই]] ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত লভিভ দেশখনৰ ''কাৰ্যকাৰী ভাবে'' পশ্চিমীয়া ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ৰাজধানীখনৰ ওপৰত পোনপটীয়া সামৰিক ভাবুকিৰ বাবে কিছুমান দূতাবাস, চৰকাৰী সংস্থা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিষ্ঠান কিয়েভৰ পৰা লভিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name=War>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|title=Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post |newspaper=The Washington Post |access-date=23 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224074723/https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|url-status=live }}</ref> আক্ৰমণৰ ফলত দেশখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা পলাই অহা ইউক্ৰেইনৰ লোকসকলৰ বাবেও লভিভ নিৰাপদ আশ্ৰয়স্থলত পৰিণত হয়। ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চলৈকে এনে লোকৰ সংখ্যা ২ লাখতকৈ অধিক হৈছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে পোলেণ্ডলৈ যোৱাৰ পথত লভিভক সাময়িকভাৱে ৰোৱাৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলটো অস্ত্ৰ আৰু মানৱীয় সাহায্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগান পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref name="cnn1803" /> ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ আশংকাৰ মাজত স্থানীয় চৰকাৰ আৰু নাগৰিকসকলে পোলেণ্ড আৰু ক্ৰোৱেছিয়াৰ পৰামৰ্শদাতাসকলৰ সহায়ত নগৰখনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধসমূহৰ চাৰিওফালে অস্থায়ী বাধা নিৰ্মাণ কৰিছিল, মূৰ্তিসমূহ ঢাকি ৰাখিছিল আৰু শিল্পকৰ্মসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Wrapping The Art Treasures Of Lviv |url=https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|access-date=18 March 2022 |agency=RadioFreeEurope/RadioLiberty |date=18 March 2022 |language=en |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318145610/https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|url-status=live }}</ref> যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চল ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল। ইয়াভৰিভ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ঘাটি ২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। লভিভ দানিলো হালিত্স্কি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ লভিভ ৰাজ্যিক বিমান মেৰামতি কাৰখানাত ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল,<ref name="cnn1803" /> আৰু ২৬ মাৰ্চত নগৰখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা এটা ইন্ধন ভঁৰাল আৰু আন কেইবাটাও স্থাপনাত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22#h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|access-date=26 March 2022 |work=CNN |date=26 March 2022 |language=en |archive-date=26 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326184113/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22/h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত নগৰখনত পাঁচটা ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। নগৰপতি আন্দ্ৰি ছাদোভিৰ মতে, এই আক্ৰমণত সাতজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু ১১জন আহত হয়। আঞ্চলিক গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয় যে আক্ৰমণৰ লক্ষ্য আছিল সামৰিক কাৰখানা আৰু এটা টায়াৰৰ দোকান। উদ্বাস্তুসকল থকা এটা হোটেলতো আক্ৰমণ সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ খিৰিকীসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে দাবী কৰে যে ১৮ এপ্ৰিলৰ নিশা ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে আক্ৰমণ কৰা সকলো স্থানেই সামৰিক লক্ষ্য আছিল।<ref>{{cite news |title= Blasts rock Ukraine as bodies line streets |url= https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|access-date= 18 April 2022 |publisher= the Canberra Times |date= 18 April 2022 |language= en |archive-date= 18 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220418092930/https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|url-status= live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰ ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ সময়ত লভিভক লক্ষ্য কৰি আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ নগৰখনত বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|access-date=2022-10-12 |website=Ukrainska Pravda |language=en |archive-date=12 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012150631/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১১ অক্টোবৰত ছাদোভিয়ে ঘোষণা কৰে যে নগৰখনত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হৈছে। ইয়াৰ ফলত বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হয় আৰু পানীৰ যোগানত অভাৱ দেখা দিয়ে।<ref>{{Cite news |agency=Reuters |date=2022-10-12 |title=Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|access-date=2022-10-12 |archive-date=13 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013015118/https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ৫ অক্টোবৰত লভিভত হোৱা ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণটো লভিভ অঞ্চলত যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ আক্ৰমণ আছিল বুলি গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয়। তেওঁ জনোৱা মতে, আক্ৰমণটোত ১৪০টা ড্ৰোন আৰু ২৩টা ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু কেইবা ডজন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news |title= Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say |url= https://www.reuters.com/world/europe/russian-aerial-attack-kyiv-kills-one-injures-10-officials-say-2025-10-25/|website= [[Reuters]] |date= October 25, 2025}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৮ জানুৱাৰীৰ নিশা ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে কাপুস্তিন য়াৰ পৰীক্ষণস্থলীৰ পৰা লভিভৰ দিশে অৰেশ্নিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰে। মধ্যম দূৰত্বৰ বেলিষ্টিক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে লভিভত আক্ৰমণ চলোৱা এইটোৱেই আছিল ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ প্ৰথম ঘটনা।<ref>{{cite news |title=Russian Offensive Campaign Assessment, January 9, 2026 |date=9 January 2026 |url=https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-january-9-2026/|work=Institute for the Study of War}}</ref> ==ভূগোল== [[File:Lviv City, Ukraine, Sentinel-2 satellite image, 30-AUG-2017.jpg|thumb|লভিভৰ উপগ্ৰহীয় দৃশ্য (চেণ্টিনেল-২, <br />১৪ আগষ্ট ২০১৭)]] লভিভ ৰজটচিয়া উচ্চভূমিৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ই পোলেণ্ডৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় {{convert|70|km|mi}} পূবত আৰু পূব কাৰ্পেথিয়ান পৰ্বতমালাৰ পৰা {{convert|160|km|mi}} উত্তৰত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা লভিভৰ গড় উচ্চতা {{convert|296|m|ft}}। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ স্থান হৈছে ''ভিছোকি জামক'' (উচ্চ দুৰ্গ), যাৰ উচ্চতা {{convert|409|m|ft}} সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ ওপৰত। এই দুৰ্গৰ পৰা ঐতিহাসিক চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰ সুন্দৰ দৃশ্য দেখা যায়। তাত সেউজীয়া গম্বুজযুক্ত গীৰ্জা আৰু সুন্দৰ স্থাপত্য আছে। পুৰণি দেৱালঘেৰা চহৰখন উচ্চ দুৰ্গৰ পাদদেশত পল্টভা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত এই নদীৰে সামগ্ৰী পৰিবহণ কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পল্টভা নদীখন চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা অংশত ঢাকি দিয়া হৈছিল। নদীখন এতিয়া লভিভৰ কেন্দ্ৰীয় পথ {{ill|Liberty Avenue (Lviv)|lt=Liberty Avenue|uk|Проспект Свободи (Львів)}} আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰৰ ঠিক তলেদি বৈ যায়। ===জলবায়ু=== লভিভত আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন ''Dfb'') বিৰাজ কৰে। ইয়াত শীতকাল ঠাণ্ডা আৰু গ্ৰীষ্মকাল উমাল।<ref>{{cite journal |last=Kottek |first=M. |author2=J. Grieser |author3=C. Beck |author4=B. Rudolf |author5=F. Rubel |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorol. Z. |volume=15 |pages=259–263 |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=24 August 2012 |year=2006 |issue=3 |bibcode=2006MetZe..15..259K |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811204828/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|url-status=live}}</ref> জানুৱাৰী মাহত গড় উষ্ণতা {{cvt|-3|°C|0}} আৰু জুলাই মাহত {{cvt|18|°C|0}}।<ref name="pogoda" /> গড় আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা কম। গ্ৰীষ্মকালত আৰ্দ্ৰতা আৰামদায়কৰ পৰা অত্যধিক আৰ্দ্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://weatherspark.com/y/91475/Average-Weather-in-Lviv-Ukraine-Year-Round|title=Climate and Average Weather Year Round in Lviv |website=WeatherSpark |access-date=2025-12-08}}</ref> বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ {{cvt|745|mm|0}}। গ্ৰীষ্মকালত বৰষুণৰ পৰিমাণ সৰ্বাধিক হয়।<ref name="pogoda" /> লভিভত বছৰি গড় সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় প্ৰায় ১,৮০৪ ঘণ্টা।<ref name="NOAA"/> {{Weather box|collapsed=yes |location=লভিভ (১৯৯১-২০২০) |metric first=Y |single line=Y |Jan record high C=14.9 |Feb record high C=17.9 |Mar record high C=23.5 |Apr record high C=28.9 |May record high C=32.2 |Jun record high C=37.4 |Jul record high C=36.3 |Aug record high C=37.3 |Sep record high C=34.5 |Oct record high C=25.6 |Nov record high C=21.6 |Dec record high C=16.5 |year record high C=37.4 |Jan high C=0.2 |Feb high C=2.0 |Mar high C=7.0 |Apr high C=14.5 |May high C=19.5 |Jun high C=23.0 |Jul high C=24.7 |Aug high C=24.5 |Sep high C=19.0 |Oct high C=13.2 |Nov high C=6.8 |Dec high C=1.5 |year high C=13.0 |Jan mean C=-2.7 |Feb mean C=-1.5 |Mar mean C=2.5 |Apr mean C=9.0 |May mean C=13.8 |Jun mean C=17.3 |Jul mean C=19.0 |Aug mean C=18.5 |Sep mean C=13.5 |Oct mean C=8.4 |Nov mean C=3.3 |Dec mean C=-1.3 |year mean C=8.3 |Jan low C=-5.7 |Feb low C=-4.8 |Mar low C=-1.4 |Apr low C=3.8 |May low C=8.4 |Jun low C=12.0 |Jul low C=13.7 |Aug low C=13.2 |Sep low C=8.7 |Oct low C=4.4 |Nov low C=0.4 |Dec low C=-4.1 |year low C=4.1 |Jan record low C=-28.5 |Feb record low C=-29.5 |Mar record low C=-25.0 |Apr record low C=-12.1 |May record low C=-5.0 |Jun record low C=0.5 |Jul record low C=4.5 |Aug record low C=2.6 |Sep record low C=-3.0 |Oct record low C=-13.2 |Nov record low C=-17.6 |Dec record low C=-25.6 |year record low C=-29.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=46 |Feb precipitation mm=48 |Mar precipitation mm=48 |Apr precipitation mm=52 |May precipitation mm=93 |Jun precipitation mm=86 |Jul precipitation mm=96 |Aug precipitation mm=73 |Sep precipitation mm=70 |Oct precipitation mm=57 |Nov precipitation mm=50 |Dec precipitation mm=50 |year precipitation mm=769 |Jan snow depth cm=7 |Feb snow depth cm=9 |Mar snow depth cm=4 |Apr snow depth cm=0 |May snow depth cm=0 |Jun snow depth cm=0 |Jul snow depth cm=0 |Aug snow depth cm=0 |Sep snow depth cm=0 |Oct snow depth cm=0 |Nov snow depth cm=1 |Dec snow depth cm=4 |year snow depth cm=9 |Jan rain days=9 |Feb rain days=9 |Mar rain days=11 |Apr rain days=14 |May rain days=16 |Jun rain days=17 |Jul rain days=16 |Aug rain days=14 |Sep rain days=14 |Oct rain days=14 |Nov rain days=13 |Dec rain days=11 |year rain days=158 |Jan snow days=17 |Feb snow days=17 |Mar snow days=11 |Apr snow days=3 |May snow days=0.1 |Jun snow days=0 |Jul snow days=0 |Aug snow days=0 |Sep snow days=0 |Oct snow days=1 |Nov snow days=8 |Dec snow days=15 |year snow days=72 |Jan humidity=83.3 |Feb humidity=80.7 |Mar humidity=74.5 |Apr humidity=67.1 |May humidity=70.4 |Jun humidity=72.6 |Jul humidity=74.1 |Aug humidity=74.3 |Sep humidity=78.2 |Oct humidity=80.3 |Nov humidity=84.4 |Dec humidity=85.0 |year humidity=77.1 |Jan sun=64 |Feb sun=79 |Mar sun=112 |Apr sun=188 |May sun=227 |Jun sun=238 |Jul sun=254 |Aug sun=222 |Sep sun=179 |Oct sun=148 |Nov sun=56 |Dec sun=37 |year sun=1804 |source 1=Pogoda.ru.net<ref name=pogoda>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214004830/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|archive-date=14 December 2019 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|title=Pogoda.ru.net |access-date=8 November 2021 |publisher=Weather and Climate (Погода и климат) |language=ru |date=May 2011}}</ref> |source 2=[[NOAA]] (humidity 1991–2020, sun 1961–1990)<ref name=WMOCLINO>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422013818/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|archive-date=22 April 2025 |url=https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|format=CSV |title=Lviv Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=National Centers for Environmental Information |access-date=21 April 2025}}</ref><ref name=NOAA>{{cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |title=L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=13 October 2015 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |url-status=live |archivedate=29 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |deadurl=yes }}</ref> |date=April 2012 }} ==প্ৰশাসনিক বিভাগ== [[File:Town hall in Lviv2018.jpg|thumb|লভিভ চহৰ ভৱন]] লভিভ ছটা নগৰীয়া জিলাত বিভক্ত। প্ৰতিখন জিলাৰ নিজা প্ৰশাসনিক সংস্থা আছে। *হালিতস্কি জিলা ({{lang|uk|Галицький район}}), গালিচিয়াৰ ডেনিয়েল (ডানিলো হালিতস্কি)ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। *জালিজনিচনি জিলা ({{lang|uk|Залізничний район}}), আক্ষৰিক অৰ্থত "ৰেলৱে অঞ্চল"। *লিচাকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Личаківський район}}) *ছিখিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Сихівський район}}) *ফ্ৰাংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Франківський район}}), ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। *শ্বেভচেংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Шевченківський район}}), তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য উপনগৰসমূহৰ ভিতৰত ভিন্নিকি ({{lang|uk|Винники}}), ব্ৰিউখোভিচি ({{lang|uk|Брюховичі}}) আৰু ৰুদনো ({{lang|uk|Рудно}}) উল্লেখযোগ্য। ==জনগাঁথনি== {{historical populations|5=1939|6=340000|7=1959|8=410678|9=1970|10=553452|11=1979|12=667243|13=1989|14=790908|15=2001|16=732818|17=2011|18=732009|19=2022|20=717273|align=right|cols=1|source=<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm|title=ইউক্ৰেইনৰ নগৰ আৰু চহৰসমূহ|website=pop-stat.mashke.org}}</ref>}} লভিভৰ বাসিন্দাসকলৰ গড় আয়ুস ৭৫ বছৰ আৰু এই বয়স ইউক্ৰেইনৰ গড় আয়ুতকৈ ৭ বছৰ আৰু বিশ্বৰ গড় আয়ু ৬৮ বছৰতকৈ ৮ বছৰ অধিক। ২০১০ চনত গড় আয়ুস পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত ৭১ বছৰ আৰু মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ৭৯.৫ বছৰ আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|access-date=7 August 2023|archive-date=5 December 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|deadurl=yes}}</ref> ২০০১ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত উৰ্বৰতাৰ হাৰ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। তথাপিও পূৰ্বৰ বছৰসমূহৰ নিম্ন উৰ্বৰতাৰ প্ৰভাৱ এতিয়াও স্পষ্ট হৈ আছিল, যদিও জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু ২৫ বছৰৰ তলৰ যুৱ লোকৰ তীব্ৰ অভাৱ আছে। ২০১১ চনত ল্ভিভৰ জনসংখ্যাৰ ১৩.৭% লোক ১৫ বছৰৰ তলৰ আৰু ১৭.৬% লোকৰ বয়স ৬০ বছৰ বা তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |url-status=dead |title=লভিভ নগৰৰ পৰিচয় ২০১০–২০১১ |archive-date=1 July 2014 |access-date=18 August 2026 |archivedate=1 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===ঐতিহাসিক জনসংখ্যা=== {|class="wikitable floatright" ! colspan="7" style="background:#E0E0E0;"|১৮৬৯–১৯৩১ চনত ধৰ্ম অনুসৰি জনসংখ্যাৰ গাঁথনি |- ! সম্প্ৰদায় ! ১৮৬৯<ref name="Britannica1890" /> ! ১৮৯০<ref name="Brockhaus1894" /> ! ১৯০০<ref name="Meyers1908" /> ! ১৯১০<ref name="Hann">চি. এম. হান, পল ৰবাৰ্ট মাগোচি সম্পা. ''গেলিচিয়া: এখন বহুসাংস্কৃতিক ভূমি''। [[টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন]]। ২০০৫। পৃ. ১৫৫।</ref> ! ১৯২১<ref name="Hann" /> ! ১৯৩১<ref name="Chorny" /> |- |ৰোমান কেথলিক||৫৩.১%||৫২.৬%||৫১.৭%||৫১%||৫১%||৫০.৪% |- |ইহুদী||৩০.৬%||২৮.২%||২৭.৭%||২৮%||৩৫%||৩১.৯% |- |গ্ৰীক কেথলিক||১৪.২%||১৭.১%||১৮.৩%||১৯%||১২%||১৫.৯% |} {|class="wikitable floatright" ! colspan="10" style="background:#E0E0E0;" |১৯০০–২০০১ চনত জাতিগত গাঁথনি |- ! জাতিগত পৰিচয় ! ১৯০০<ref>[http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html পূব গেলিচিয়াৰ জনসংখ্যা] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192201/http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html|date=31 October 2010 }} ১৯০০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি</ref> !১৯২১{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}} ! ১৯৩১<ref name=Chorny>[http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html লভিভ প্ৰদেশৰ জাতীয় গাঁথনি] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192233/http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html|date=31 October 2010 }} ১৯৩১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি</ref> ! ১৯৪৪<ref name="Risch">উইলিয়াম জে. ৰিশ্ব। ''ইউক্ৰেইনৰ পশ্চিমাঞ্চল: সংস্কৃতি আৰু ছোভিয়েট ল্ভিভৰ সাম্ৰাজ্যৰ ভাগ্য''। হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। ২০১১। পৃ. ৪১–৪২।</ref> ! ১৯৫০ ! ১৯৫৯<ref name=Szporluk>ৰোমান স্পৰ্লুক। ''ৰাছিয়া, ইউক্ৰেইন আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ ভাঙন''। হুভাৰ ইনষ্টিটিউচন প্ৰকাশন, ২০০০, পৃ. ৩০৪। {{ISBN|0-8179-9542-0}}</ref> ! ১৯৭৯<ref name=Szporluk /> ! ১৯৮৯<ref name=Szporluk /> ! ২০০১<ref name="2001census" /> |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ইউক্ৰেইনীয় লোক||১৯.৯% |৯.১%||১১.২%||২৬.৪%||৪৯.৯%||৬০.০%||৭৪.০%||৭৯.১%||৮৮.১% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ৰুছ লোক||০.০% |০.২%||০.২%||৫.৫%||৩১.২%||২৭.০%||১৯.৩%||১৬.১%||৮.৯% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ইহুদী লোক||২৬.৫% |২৭.৬%||২৪.১%|| ||৬.৪%||৬.০%||২.৭%||১.৬%||০.৩% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|পোলিছ লোক||৪৯.৪% |৬২.২%||৬৩.৫%||৬৩%||১০.৩%||৪.০%||১.৮%||১.২%||০.৯% |} {|class="wikitable floatright" style="text-align:right; margin:0 0 0 1em;" ! colspan="4"|১৯৮৯ আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ল্ভিভৰ জাতিগত গাঁথনি |- |style="text-align:left;"|ইউক্ৰেইনীয় লোক |৬২২,৮০০||৭৯.১%||৮৮.১% |- |style="text-align:left;"|ৰুছ লোক |১২৬,৪১৮||১৬.১%||৮.৯% |- |style="text-align:left;"ইহুদী লোক |১২,৮৩৭||১.৬%||০.৩% |- |style="text-align:left;"|পোলিছ লোক |৯,৬৯৭||১.২%||০.৯% |- |style="text-align:left;"|[বেলাৰুছীয় লোক |৫,৮০০||০.৭%||০.৪% |- |style="text-align:left;"|আৰ্মেনীয় লোক |১,০০০||০.১%||০.১% |- |style="text-align:left;"|মুঠ |৭৭৮,৫৫৭|||| |- |colspan="4" style="text-align:left;"|<small>সংখ্যাসমূহত অঞ্চলসমূহ বা চৌপাশৰ নগৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small><ref name="per">২০০১ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল।</ref>{{full citation needed|date=February 2017}} |} *১৪০৫ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৪,৫০০ জন বাসিন্দা আৰু ইয়াৰ উপৰি দুটা উপনগৰত প্ৰায় ৬০০ জন।<ref name="Petersen">হাইডেমাৰি পিটাৰছেন: ''পোলেণ্ডত ইহুদী সম্প্ৰদায় আৰু নগৰীয়া সম্প্ৰদায়: লেমবাৰ্গ ১৩৫৬–১৫৮১''। হাৰাছো প্ৰকাশন, ৱিছবাডেন ২০০৩, পৃ. ৫০ (জাৰ্মান ভাষাত, [https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&pg=PA50 সীমিত অনলাইন পূৰ্বদৰ্শন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&pg=PA50 |date=2 January 2016 }})</ref> *১৫৪৪ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৩,০০০ জন বাসিন্দা (১৫২৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত সংখ্যা প্ৰায় ৩০% হ্ৰাস পাইছিল) আৰু ইয়াৰ উপৰি উপনগৰসমূহত প্ৰায় ২,৭০০ জন।<ref name="Petersen" /> *১৮৪০ চন: প্ৰায় ৬৭,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ২০,০০০ জন ইহুদী।<ref>''বৰ্তমান আৰু অতীতৰ বিশ্বকোষীয় অভিধান'' (সম্পাদক এইচ. এ. পিয়েৰাৰ)। ২য় সংস্কৰণ, খণ্ড ৭, আল্টেনবাৰ্গ ১৮৪৩, পৃ. ৩৪৪।</ref> *১৮৫০ চন: প্ৰায় ৮০,০০০ জন বাসিন্দা (চাৰিটা উপনগৰসহ), ইয়াৰে ২৫,০০০তকৈ অধিক জন ইহুদী।<ref>''কনভাৰ্ছেচনছ-লেক্সিকন'' (ব্ৰকহাউছৰ সম্পাদনাত)। ১০ম সংস্কৰণ, খণ্ড ৯, লাইপচিগ ১৮৫৩, পৃ. ৫১২।</ref> *১৮৬৯ চন: ৮৭,১০৯ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৪৬,২৫২ জন ৰোমান কেথলিক, ২৬,৬৯৪ জন ইহুদী আৰু ১২,৪০৬ জন গ্ৰীক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য।<ref name="Britannica1890">''দ এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা: কলা, বিজ্ঞান আৰু সাধাৰণ সাহিত্যৰ অভিধান''। খণ্ড ১৪। হেনৰি জি. এলেন কোম্পানী। ১৮৯০। পৃ. ৪৩৫।</ref> *১৮৯০ চন: ১,২৭,৯৪৩ জন বাসিন্দা (৬৪,১০২ জন পুৰুষ, ৬৩,৪৮১ জন মহিলা), ইয়াৰে ৬৭,২৮০ জন ৰোমান কেথলিক, ৩৬,১৩০ জন [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]], ২১,৮৭৬ জন গ্ৰীক কেথলিক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য, ২,০৬১ জন প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৫৯৬ জন অৰ্থডক্স আৰু অন্যান্য।<ref name="Brockhaus1894">''ব্ৰকহাউছৰ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ১৪তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৮৯৪, পৃ. ৭৬</ref> *১৯০০ চন: ১,৫৯,৮৭৭ জন বাসিন্দা, সামৰিক বাহিনীৰ সদস্যসহ (১০,৩২৬ জন পুৰুষ)। ইয়াৰে ৮২,৫৯৭ জন ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য, ২৯,৩২৭ জন ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য আৰু ৪৪,২৫৮ জন ইহুদী আছিল। যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে ১,২০,৬৩৪ জনে [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]], ২০,৪০৯ জনে [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] বা [[য়িদ্দিছ ভাষা|য়িদ্দিছ]] আৰু ১৫,১৫৯ জনে [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Meyers1908">''মেয়াৰ্ছ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ৬ষ্ঠ সংস্কৰণ, খণ্ড ১২, লাইপচিগ আৰু ভিয়েনা ১৯০৮, পৃ. ৩৯৭–৩৯৮।</ref> *১৯২১ চন: ২,১৯,৩৮৮ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৩৬,৫১৯ জন পোলিছ লোক, ৬০,৪৩১ জন ইহুদী আৰু ১৯,৮৬৬ জন ইউক্ৰেইনীয় লোক।{{Sfn|Romantsov|2012|p=114}} *১৯৩১ চন: ৩,১২,২৩১ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৯৮,২১২ জন পোলিছ, ৭৫,৩১৬ জন ইহুদী আৰু ৩৫,১৩৭ জন ইউক্ৰেইনীয়।{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}} *১৯৩৯ চন: ৩,৪০,০০০ জন বাসিন্দা।<ref>''মেয়াৰ্ছ বিশ্বকোষীয় অভিধান''। ৯ম সংস্কৰণ, খণ্ড ১৪, মানহাইম/ভিয়েনা/জুৰিখ ১৯৭৫, পৃ. ৮০২।</ref> *১৯৪০ চন: ৫,০০,০০০।<ref name="Risch" /> *জুলাই ১৯৪৪: ১,৪৯,০০০।<ref name="Risch" /> *১৯৫৫ চন: ৩,৮০,০০০।<ref name="Risch" /> *২০০১ চন: ৭,২৫,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৮৮% ইউক্ৰেইনীয়, ৯% ৰুছ আৰু ১% পোলিছ।<ref name="2001census">{{Cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |title=সৰ্ব-ইউক্ৰেইনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়ল ২০০১ |website=2001.ukrcensus.gov.ua |access-date=2 May 2011 |archive-date=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723105733/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰায় ২,০০,০০০ লোক উপনগৰসমূহৰ পৰা প্ৰতিদিনে কামৰ বাবে অহা-যোৱা কৰিছিল। *২০০৭ চন: ৭,৩৫,০০০ জন বাসিন্দা। লিংগ অনুসৰি: ৫১.৫% মহিলা আৰু ৪৮.৫% পুৰুষ। জন্মস্থান অনুসৰি: ৫৬% ল্ভিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১৯% ল্ভিভ অব্লাষ্টত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১১% পূব ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৭% পূৰ্বৰ [[ছোভিয়েট সংঘ|ছোভিয়েট সংঘৰ]] গণৰাজ্যসমূহত (ৰাছিয়া ৪%) জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৪% পোলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ৩% পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্ত, কিন্তু ল্ভিভ অব্লাষ্ট]]ত নহয়, জন্মগ্ৰহণ কৰা।<ref name="per" />{{full citation needed|date=February 2017}} *ধৰ্মীয় অনুৰাগ: (২০০১)<ref name="per" />{{full citation needed|date=February 2017}} **৫২% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা **৩১% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেট **{{0|0}}৫% ইউক্ৰেইনীয় স্বায়ত্তশাসিত অৰ্থডক্স গীৰ্জা **{{0|0}}৩% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট **{{0|0}}৩% অন্যান্য ধৰ্ম ===ভাষা=== {|class="floatright wikitable" ! colspan="5" style="background:#E0E0E0;" |২০শ শতিকাত ভাষাৰ ব্যৱহাৰ |- ! ভাষা !! ১৯৩১ !! ১৯৭০ !! ১৯৭৯ !! ১৯৮৯ |- |ইউক্ৰেইনীয়||&nbsp;১১.৩%||&nbsp;৬৫.২%||&nbsp;৭১.৩%||&nbsp;৭৭.২% |- |ৰুছ||&nbsp;০.১%||&nbsp;৩১.১%||&nbsp;২৫.৭%||&nbsp;১৯.৯% |- |য়িদ্দিছ||&nbsp;২৪.১%||&nbsp;||&nbsp;||&nbsp; |- |পোলিছ||&nbsp;৬৩.৫%||&nbsp;||&nbsp;||&nbsp; |- |অন্যান্য||&nbsp;১.০%||&nbsp;৩.৭%||&nbsp;৩.০%||&nbsp;২.৯% |} ল্ভিভৰ অধিকাংশ বাসিন্দাই ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কয়। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰা নগৰখনত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে, আনহাতে ১৯৮০ৰ দশকৰ পৰা ৰুছ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছে। ২০০০ চনত আনুমানিক ৮০% ল্ভিভবাসীয়ে ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কৈছিল।<ref name="The population of Lviv in the mirror polls">{{Cite web |url=http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm |title=আন্দ্ৰেই ছাদোভি |website=www.ji.lviv.ua |access-date=10 April 2013|archive-date=16 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816124100/http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm|url-status=live}}</ref> ২০০১ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়লৰ ফলাফল:<ref>{{cite web | language=uk | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=ইউক্ৰেইনৰ একত্ৰিত আঞ্চলিক সম্প্ৰদায়সমূহত মাতৃভাষা}}</ref> {| class="standard" |- ! ভাষা ! সংখ্যা ! শতাংশ |- | ইউক্ৰেইনীয় ভাষা | align="right"| ৬৪১ ৬৮৮ ||align="right"| ৮৮.৪৮% |- | ৰুছ ভাষা | align="right"| ৭২ ১২৫ || align="right"| ৯.৯৫% |- | অন্যান্য বা অনিৰ্ধাৰিত | align="right"| ১১ ৩৮৯ || align="right"| ১.৫৭% |- | মুঠ | align="right"| ৭২৫ ২০২ || align="right"| ১০০.০০% |} ২০২৩ চনৰ মাজভাগত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানে চলোৱা এটা সমীক্ষা অনুসৰি, নগৰখনৰ ৯৬% বাসিন্দাই ঘৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা আৰু ৩% বাসিন্দাই ৰুছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|title=নগৰীয়া সমীক্ষা ২০২৩|website=ratinggroup.ua|access-date=7 August 2023|archive-date=19 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|url-status=live|archivedate=19 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|deadurl=yes}}</ref> ===জাতিগত পোলিছ জনসংখ্যা=== {|class="wikitable floatright" |+ ঐতিহাসিক পোলিছ জনসংখ্যা |- ! বছৰ ! পোলিছ লোক ! % |- |১৯২১<ref name="brockhaus">''ডেৰ গ্ৰোচে ব্ৰকহাউছ''। ১৫তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৯৩২, পৃ. ২৯৬–২৯৭।</ref> |১১২,০০০ |৫১ |- |১৯৮৯ |৯,৫০০<ref>৭৯০,৯০৮ৰ ১.২%</ref> |১.২<ref name="2001census"/> |- |২০০১<ref name="2001census"/> |৬,৪০০ |০.৯ |} জাতিগত পোলিছ লোক আৰু পোলিছ ইহুদীসকলে ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ পিয়াষ্ট ৰাজবংশৰ অধীনত নগৰখন বিজয় কৰাৰ পাছৰে পৰা যথেষ্ট সংখ্যাত ল্ভিভত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।পোলিছ সোণালী যুগৰ সময়ত আৰু পোলেণ্ড বিভাজনলৈকে ল্ভিভ কেইবাশতিকাজুৰি পোলেণ্ডৰ প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই বিভাজন ৰাছিয়া, প্ৰুছিয়া আৰু অষ্ট্ৰিয়াই সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=পোলেণ্ডত ইহুদী পুনৰুত্থান সমৃদ্ধিশালী |quote=সম্ভৱতঃ বিশ্বৰ ইউৰোপীয় ইহুদীসকলৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ, অৰ্থাৎ আশকেনাজিসকলে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ শিপা পোলেণ্ডলৈ অনুসৰণ কৰিব পাৰে – ১৪শ শতিকাৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ বাবে, যিয়ে সমগ্ৰ ইউৰোপৰ পৰা ইহুদী বসতিস্থাপনকাৰীসকলক "ৰজাৰ লোক" হিচাপে সুৰক্ষা দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল। |newspaper=দ্য নিউয়ৰ্ক টাইম |date=12 July 2007}}</ref> দ্বিতীয় পোলিছ গণৰাজ্যৰ সময়ত, ল্ভিভ প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা ১৯২১ চনত ২,৭৮৯,০০০ জনৰ পৰা দহ বছৰত ৩,১২৬,৩০০ জনলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="grodek">{{cite web |url=http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |title=ল্ভিভ প্ৰদেশ। ১৯২০–১৯৩৯ |publisher=গ্ৰডেক জাগিয়েলনস্কি |work=কালানুক্ৰম |date=2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |archive-date=8 March 2012 |access-date=18 August 2026 |archivedate=8 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |deadurl=yes }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ ফলত ল্ভিভৰ পোলিছ পৰিচয় বহুলাংশে বিলুপ্ত হয়। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল ১৯৪৪–১৯৪৬ চনত ছোভিয়েট-ব্যৱস্থাপিত জনসংখ্যা বিনিময় লগতে ছাইবেৰিয়ালৈ কৰা প্ৰাৰম্ভিক নিৰ্বাসন।<ref name="loz">{{cite web |url=http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |author=আৰ. লজিনস্কি |title=ল্ভিভৰ পোলিছ লোক |access-date=11 February 2016 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |url-status=live |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |deadurl=yes }}</ref> সীমা পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো নিজৰ ইচ্ছাৰে থাকি যোৱাসকল ল্ভিভত এটা সৰু জাতিগত সংখ্যালঘুত পৰিণত হৈছিল। ১৯৫৯ চনলৈ পোলিছ লোকসকলে স্থানীয় জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৪% গঠন কৰিছিল। বহুতো পৰিয়াল মিশ্ৰিত আছিল।<ref name=loz /> ছোভিয়েট দশকসমূহত মাত্ৰ দুখন পোলিছ বিদ্যালয় চলি আছিল: নং ১০ (৮টা শ্ৰেণীসহ) আৰু নং ২৪ (১০টা শ্ৰেণীসহ)।<ref name=loz/> ১৯৮০ৰ দশকত জাতিগত সংস্থাসমূহত গোটসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত পোলিছ ভাষাৰ এখন বাতৰিকাকতৰ অনুমতি দিয়া হয় (''গেজেটা ল্ভোভস্কা'')।<ref name="ir">{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20060118000349/http://www.polska.com.ua/ua/ambasada/news/3526/|title=পোলিছ দূতাবাস ''ল্ভিভৰ পোলিছ লোকসকলে নিজৰ পৰিচয়ক লৈ গৌৰৱ অব্যাহত ৰাখিছে''}}, accessed 21:05, 29 October 2009</ref> নগৰখনৰ পোলিছ জনসংখ্যাই ''ল্ভিভ উপভাষা'' নামেৰে জনাজাত পোলিছ ভাষাৰ উপভাষা ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে ({{langx|pl|gwara lwowska}})।<ref name=ir/> ২০১১ চনত ল্ভিভত শ্বেত ঈগল]] নামৰ পোলিছ লোকৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অৰ্জেল বিয়ালি ল্ভিভ |url=http://orzelbialy.org.ua/ |website=orzelbialy.org.ua |language=uk-UA}}</ref> ===ইহুদী জনসংখ্যা=== ল্ভিভত ইহুদীসকলৰ প্ৰথম জ্ঞাত উপস্থিতি দশম শতিকাৰ পৰা দেখা যায়।<ref name="erasedvanishingtraces">{{cite book |last1=Bartov |first1=Omer |title=মচি পেলোৱা: বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনত ইহুদী গেলিচিয়াৰ বিলীয়মান চিহ্ন |date=2007 |publisher=প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |location=প্ৰিন্সটন, নিউ জাৰ্ছি |isbn=9780691131214 |oclc=123912559 |pages=13–41}}</ref> বৰ্তমানলৈকে অৱশিষ্ট থকা আটাইতকৈ পুৰণি ইহুদী সমাধিফলকখন ১৩৪৮ চনৰ।<ref name="erasedvanishingtraces"/> ৰাব্বানী ইহুদীসকলৰ উপৰি বহুতো ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত আৰু নগৰখনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পূব আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ পৰা আহিছিল। ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয়ই ল্ভিভ জয় কৰাৰ পাছত ইহুদী নাগৰিকসকলে পোলেণ্ডৰ অন্যান্য নাগৰিকৰ সমান বহুতো বিশেষাধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ল্ভিভত দুটা পৃথক ইহুদী মহল্লা আছিল। এটা নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আৰু আনটো বাহিৰত উপকণ্ঠত। দুয়োটাৰে পৃথক ইহুদী উপাসনাগৃহ আছিল, যদিও দুয়োটাই একেটা সমাধিক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই সমাধিক্ষেত্ৰ ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত সম্প্ৰদায়েও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বে ৯৭টা উপাসনাগৃহ আছিল। হ'ল'ক'ষ্টৰ পূৰ্বে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ইহুদী আছিল (দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাকক্ষণত ১,৪০,০০০তকৈ অধিক)। ১৯৩৯ চনত ম'ল'টভ–ৰিবেণ্ট্ৰপ চুক্তিৰ পাছত পোলেণ্ডক নাজী আৰু ছোভিয়েট অঞ্চলত বিভক্ত কৰাৰ পিছত, পোলেণ্ডৰ নাজী-অধিকৃত অংশৰ পৰা কেইবা হাজাৰ ইহুদী তুলনামূলকভাৱে নিৰাপদ (আৰু সাময়িক) ছোভিয়েট-অধিকৃত পোলেণ্ড, যাৰ ভিতৰত ল্ভিভো আছিল,লৈ পলাই অহাত ১৯৪০ চনৰ শেষলৈ এই সংখ্যা প্ৰায় ২,৪০,০০০লৈ বৃদ্ধি পাইছিল। অধিকাংশ ইহুদী জনসংখ্যাক হ'ল'ক'ষ্টত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মাজতে নাজীসকলে ইহুদী সমাধিক্ষেত্ৰটোও ধ্বংস কৰিছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত "ছোভিয়েটসকলে পকী পথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল"।<ref name="erasedvanishingtraces"/> হ'ল'ক'ষ্ট আৰু প্ৰব্ৰজনৰ ফলত নগৰখনৰ মূল ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হৈ গৈছিল। যুদ্ধৰ পাছত নগৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা লাখ লাখ ৰুছ আৰু ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ মাজৰ পৰা গঠিত নতুন ইহুদী জনসংখ্যাই অৱশিষ্ট ইহুদী জনসংখ্যাক পুনৰ পূৰ্ণ কৰিছিল। যুদ্ধোত্তৰ ইহুদী জনসংখ্যা ১৯৭০ৰ দশকত ৩০,০০০ জনলৈ সৰ্বোচ্চ হৈছিল। বৰ্তমান প্ৰব্ৰজন (মূলতঃ [[ইজৰাইল]] আৰু []আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ) আৰু কিছু পৰিমাণে আত্মসাৎৰ ফলত ইহুদী জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে আৰু ইয়াৰ সংখ্যা কেইহাজাৰমান বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভ প্ৰৱেশ |url=https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118135400/https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |url-status=live }}</ref> কেইবাটাও সংগঠন এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ আছে। [[File:Стінопис-привид вул Тиктора Львів.jpg|thumb|দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ দোকানৰ ''"mleczarnia"'' বিজ্ঞাপন। নগৰখনত যুদ্ধপূৰ্ব পোলিছ, য়িদ্দিছ আৰু জাৰ্মান ভূত-চিহ্ন এতিয়াও দেখা যায়।]] ল্ভিভৰ শ্বোলেম আলেইখেম ইহুদী সংস্কৃতি সমাজে ১৯৮৮ চনত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ উদ্যোগ লৈছিল। ১৯৯২ চনৰ ২৩ আগষ্টত ল্ভিভ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ (১৯৪১–১৯৪৩) স্মাৰক কমপ্লেক্স আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভ ঘেট্টোৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ |url=http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |publisher=পূব মধ্য ইউৰোপৰ নগৰীয়া ইতিহাস কেন্দ্ৰ |access-date=11 February 2016 |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501193308/http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |url-status=live }}</ref> ২০১১–২০১২ চনৰ ভিতৰত স্মৃতিসৌধটোৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ২০ মাৰ্চত স্মৃতিসৌধটোত [[স্বস্তিক]]ৰ সৈতে "ইহুদীসকলৰ মৃত্যু" বুলি লিখা শ্লোগান স্প্ৰে কৰা হৈছিল বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভৰ ওচৰত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ |url=http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421022626/http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |url-status=dead |archive-date=21 April 2011 |publisher=JewishNews.com.ua |access-date=20 October 2012}}</ref> ২০১২ চনৰ ২১ মাৰ্চত অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে স্মৃতিসৌধটো ভাঙি-চুৰি কৰিছিল; এই কাৰ্য ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য যেন লাগিছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভৰ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ কৰা হ'ল। আলোকচিত্ৰ |url=http://polemika.com.ua/news-85154.html |publisher=ডেমোটিভেটৰছডেমোটিভেটৰছ সম্পাদকমণ্ডলীয়ে বিষয়বস্তুৰ বাবে দায়িত্ব গ্ৰহণ নকৰে |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324111203/http://polemika.com.ua/news-85154.html |archive-date=24 March 2012}}</ref> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] nygxuraln9fd38mwstpkjidhwinbxng 629728 629727 2026-08-21T15:24:57Z AjayDas 12623 /* জনগাঁথনি */ 629728 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = লভিভ | native_name = Львів | official_name = | other_name = | nicknames = সিংহৰ/লিঅ'ৰ চহৰ,<ref>{{Cite web|title=Плануєте відрядження до Львова? Місто Лева – ідеально як для переговорів, так і для відпочинку|date=2026-02-03|url=https://interfax.com.ua/news/press-release/1140152.html|website=[[Interfax Ukraine]]|access-date=2026-07-27}}</ref><br>''বান্দেৰষ্টাড্ট'' (ধেমেলীয়া অৰ্থত) | settlement_type = চহৰ | motto = "লভিভ বিশ্বৰ বাবে মুকলি" | image_skyline = {{multiple image |perrow = 1/2/2/2 |border = infobox |total_width = 288 |image1 = Латинський кафедральний собор (Львів) 16.jpg |caption1 = লভিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ |image2 = Львівський національний академічний театр опери та балету імені Соломії Крушельницької 13.jpg |caption2 = লভিভ অপেৰা |image3 = LvivOldTown1.jpg |caption3 = ডৰ্মিশ্যন গীৰ্জা |image4 = Лвов Галиција.jpg |caption4 = মাৰ্কেট স্কোৱেৰ |image5 = Lviv University RB.jpg |caption5 = লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় |image6 = Кропивницького пл., 1, церква св. Ольги і Єлизавети, 9109-HDR-Edit.jpg |caption6 = ছেণ্টছ অ'লহা আৰু এলিজাবেথ গীৰ্জা |image7 = Головний залізничний вокзал (Львів) P1900308.jpg |caption7 = ৰেল ষ্টেচন }} | image_flag = Lviv flag.svg | image_shield = Coat of arms of Lviv.svg | shield_size = 80px | image_blank_emblem = Логотип Львова англійською.png | blank_emblem_type = ল'গ' | blank_emblem_size = 80px | mapsize = 230px | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_relief = 1 | coordinates = {{coord|49|50|33|N|24|01|56|E|region:UA|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flagu|Ukraine}} | subdivision_type1 = অবলাষ্ট | subdivision_name1 = লেভিভ অবলাষ্ট | subdivision_type2 = ৰায়ন | subdivision_name2 = লেভিভ ৰায়ন | leader_title = মেয়ৰ | leader_name =এণ্ড্ৰী চেড’ভ‍্যি | leader_party = স্ব-নিৰ্ভৰতা | established_title = প্ৰতিষ্ঠা | established_date = 1256 | established_title2 = নগৰ অধিকাৰ | established_date2 = 1356 | area_total_km2 = 148.9 | area_metro_km2 = 4975 | population_as_of = 2025 | population_total = 723,403 | population_metro = 1,141,119 | population_metro_footnotes = <ref name="p328">{{cite web | last=Yuri | first=Sytnik | title=Area, population and population density of Lviv | website= Інформаційне агентство “Король Данило” | date=2025-05-17 | url=https://www.koroldanylo.com.ua/en/news/statistika_lvova_brexnia_velika_i_malenka_18658 | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_footnotes = <ref name="d743">{{cite web | title=L'viv (L'vivs'kyj rajon, Lviv, Ukraine) | website=Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information | date=2022-01-01 | url=https://www.citypopulation.de/en/ukraine/lviv/lvivskyj_rajon/460602500100__lviv/ | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_urban = 720,797 | population_urban_footnotes = <ref name="h927">{{cite web | title=Lviv, Ukraine Population (2025) | website=Population Stat | date=2022-09-01 | url=https://populationstat.com/ukraine/lviv | access-date=2025-09-13}}</ref> | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_demonym = লিওপলিটান | utc_offset = +2 | timezone_DST = পূব ইউৰোপীয় গ্ৰীষ্মকালীন সময় | utc_offset_DST = +3 | elevation_m = 296 | postal_code_type = ডাক ক'ড | postal_code = {{#property:p281}} | area_code = +380 32(2) | blank_name = যান-বাহনৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ ফলক | blank_info = BC, HC (2004ৰ আগতে: ТА, ТВ, ТН, ТС) | website = {{URL|city-adm.lviv.ua}} | population_rank =ইউক্ৰেইনৰ ৫ম | timezone1 = পূব ইউৰোপীয় সময় | subdivision_type3 = হ্ৰমাদা | subdivision_name3 =লভিভ নগৰ হ্ৰমাদা }} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = লভিভ – ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ সমষ্টি | location = | type = সাংস্কৃতিক | criteria = ii, v | ID = 865 | year = 1998 | child = yes | area = {{cvt|2,441|ha}} | danger = 2023–বৰ্তমান }} '''লভিভ'''{{lang-en|Lviv}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ আৰু দেশখনৰ পশ্চিম অংশৰ বৃহত্তম চহৰ। ২০২৫ চনৰ হিচাপ অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ৭২৩,৪০৩।<ref>[https://www.ukr.net/news/details/lviv/112531443.html ukr.net/news/details/lviv]</ref> ই লভিভ অবলাষ্ট আৰু লভিভ ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ,<ref>{{cite web |title=Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування |url=https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html |url-status=live |access-date=15 December 2021 |website=decentralization.gov.ua |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214180228/https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html}}</ref> আৰু ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। চহৰখনত লভিভ নগৰ হ্ৰমাদাৰ প্ৰশাসনো অৱস্থিত। লভিভৰ নাম ডেনিয়েলৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ গেলিচিয়াৰ লিঅ' প্ৰথমৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। ডেনিয়েল আছিল ৰুথেনিয়াৰ ৰজা আছিল। ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত চহৰখনৰ কেইবাটাও নাম আছিল। লভিভ ৰেড ৰুথেনিয়া আৰু গেলিচিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৪শ শতিকাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু হালিচ, চেল্ম, বেল্জ আৰু প্ৰজেমিচলক অতিক্ৰম কৰে। ১২৭২ৰপৰা ১৩৪০লৈ ই গেলিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল<ref>Perfecky, George A. (1973). ''The Galician-Volynian Chronicle''. Munich: Wilhelm Fink Verlag. {{OCLC|902306}}</ref>। ১৩৪০ চনত উত্তৰাধিকাৰৰ যুদ্ধৰ ফলত ই [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা মহান কাজিমি তৃতীয়ৰ অধীনলৈ যায়। ১৩৫৬ চনত কাজিমিৰ মহানেই ইয়াক নগৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ১৪৩৪ চনৰপৰা ই পোলেণ্ড ৰাজ্যৰ মুকুটৰ অন্তৰ্গত ৰুথেনিয়ান ভইভ'ডশ্বিপৰ আঞ্চলিক ৰাজধানী আছিল। ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত চহৰখন হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত, পোলেণ্ড-প্ৰধান গেলিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়াৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। ১৯১৮ৰপৰা ১৯৩৯লৈ চহৰখন দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ লভুভ ভইভ'ডশ্বিপৰ কেন্দ্ৰ আছিল। এই সময়ছোৱাত চহৰখনৰ সংস্কৃতি আৰু উদ্যোগৰ বিকাশ ঘটাৰ লগতে শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো বিকাশ ঘটিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত আছিল লভুভ গণিত বিদ্যালয়, {{Ill| লভুভ ঐতিহাসিক বিদ্যালয়|pl|Lwowska szkoła historyczna}} আৰু লভুভ অৰ্থনীতি বিদ্যালয়। ১৯৩৯ চনত জাৰ্মান-ছোভিয়েট পোলেণ্ড আক্ৰমণৰ পিছত লভুভক [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ই ছোভিয়েট আৰু জাৰ্মান দুয়োটা দখলৰ সন্মুখীন হৈছিল যদিও যথেষ্ট পৰিমাণে অক্ষত থাকিল। ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত চহৰখন ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যৰ অংশ হয়; তেতিয়া ইয়াৰ যুদ্ধ-পূৰ্ব জনসংখ্যাৰ অনুমাণিক ৮০–৯০% হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পিছত লভিভ ইউক্ৰেইনৰ অংশ হৈ থাকে। চহৰখনৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ হৃদয়ত শিলৰ পকী পথ আৰু পুনৰ্জাগৰণ, বাৰোক, নব্য-ধ্ৰুপদী আৰু আৰ্ট নুভ' স্থাপত্যৰ বিভিন্ন নিদৰ্শন আছে। ঐতিহাসিক চহৰ কেন্দ্ৰ ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ বাবে ইয়াক বিপদাপন্ন স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। লভিভত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকৰ দৰে কেইবাটাও উদ্যোগ আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছে। চহৰখন লভিভ ফিলহাৰ্মনিকৰ একাডেমিক ছিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰকে ধৰি বহু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰো গৃহ।<ref>{{cite web |title=Archives |url=http://www.meest-tour.com/index.php?i9 I hid=17 |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=25 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17}}</ref> ==নাম আৰু প্ৰতীক== লভিভ চহৰখন বিভিন্ন নামেৰে পৰিচিত হৈ আহিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান উল্লেখযোগ‍্য হল: {{langx|uk|Львів}} ({{transliteration|uk|Lʹviv}}) {{IPA|uk|ˈlʲwiu̯||LL-Q8798 (ukr)-Gzhegozh-Львів.wav}}; {{langx|pl|Lwów}} {{IPA|pl|ˈlvuf||Pl-Lwów.ogg}}; {{langx|de|Lwiw}} {{IPA|de|l(ə)ˈviːf||audio=De-Lwiw.ogg}} আৰু {{lang|de|Lemberg}} {{IPA|de|ˈlɛmbɛʁk||De-Lemberg.ogg}}; {{langx|yi|לעמבעריק}} ({{transliteration|yi|Lemberik}}) {{IPA|yi|ˈlɛmbɛrɪk|}}; {{langx|ru|Львов}} ({{transliteration|ru|Lʹvov}}) {{IPA|ru|ˈlʲvof|}}; {{langx|be|Львоў}} ({{transliteration|be|Lʹvow}}) {{IPA|be|ˈlʲvou̯|}}; {{langx|hy|Լվով}} ({{transliteration|hy|Lvov}}) {{IPA|hy|ˈlvɔv|}} আৰু {{lang|hy|Իլով}} ({{transliteration|hy|Ilov}}) {{IPA|hy|iˈlov|}}; {{langx|hu|Ilyvó}} {{IPA|hu|ˈijvoː|}}, আৰু {{langx|la|Leopolis}}।<ref>{{cite book |last=Fellerer |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |title=Urban Multilingualism in East-Central Europe: The Polish Dialect of Late-Habsburg Lviv |date=2020 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=978-1-4985-8015-1 |access-date=|archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406065450/https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |url-status=|page=1}}</ref> [[File:POL Lwów COA.svg|thumb|left|upright=.75|লভুভৰ ৰাজচিহ্ন (১৯১৮{{ndash}}১৯৩৯)]] ৰাজচিহ্ন আৰু লভিভ নগৰ পৰিষদৰ ল'গ' আৰু পতাকা লভিভৰ চৰকাৰীভাৱে অনুমোদিত প্ৰতীক। স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰকসমূহৰ নাম বা ছবিও চহৰখনৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Statute of Lviv |url=http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=27 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |archivedate=27 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |deadurl=yes }}</ref> চহৰখনৰ আধুনিক ৰাজচিহ্নটো ১৪শ শতিকাৰ মাজভাগৰ এটা মোহৰৰ ওপৰত আধাৰিত। আধুনিক মোহৰত তিনিটা মিনাৰ থকা এখন শিলৰ দুৱাৰ দেখুওৱা হৈছে আৰু দুৱাৰৰ খোলাটোৰ মাজেৰে এটা সোণালী সিংহ খোজ কাঢ়ি গৈ আছে। লভিভৰ বৃহৎ ৰাজচিহ্নটো এখন ঢাল, য'ত চহৰখনৰ ৰাজচিহ্ন আছে; ইয়াৰ ওপৰত তিনিটা প্ৰান্তযুক্ত ৰূপালী মুকুট আছে আৰু ঢালখনক এটা সিংহ আৰু এজন প্ৰাচীন যোদ্ধাই ধৰি আছে। লভিভৰ পতাকাখন এখন নীলা বৰ্গাকাৰ পতাকা, য'ত চহৰখনৰ প্ৰতীকৰ ছবি আৰু কাষবোৰত হালধীয়া আৰু নীলা ত্ৰিভুজ আছে। লভিভৰ ল'গ'টো লভিভৰ পাঁচটা ৰঙীন মিনাৰৰ ছবি আৰু তাৰ তলত "Lviv – open to the world" শ্ল'গানটোৰে গঠিত।<ref>{{cite web |title=Heraldry |url=http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |url-status=dead |access-date=24 March 2021 |archive-date=22 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |archivedate=22 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |deadurl=yes }}</ref> লেটিন বাক্যাংশ ''Semper fidelis'' ('সদায় বিশ্বাসী') ১৯৩৬–১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বৰ ৰাজচিহ্নত মূলমন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত ইয়াক আৰু ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। ==ইতিহাস== {{Quote box | width = 25em | align = right | bgcolor=GhostWhite | title = ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক | fontsize = 85% | quote ={{flagicon image|Alex_K_Halych-Volhynia-flag.svg|border=}} গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য প্ৰায় ১২৫০–১৩৪০<br/> {{flagicon image|Alex_K_Kingdom_of_Poland-flag.svg|border=}} পোলেণ্ড ৰাজ্য ১৩৪০–১৫৬৯<br/> {{flagicon image|Chorągiew_królewska_króla_Zygmunta_III_Wazy.svg}} পোলেণ্ড (প্ৰথম গণৰাজ্য) ১৫৬৯–১৭৭২<br/> {{flagicon image|Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg}} অষ্ট্ৰিয়া/অষ্ট্ৰিয়া–হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য ১৭৭২–১৯১৮<br/> {{Flagdeco|Second Polish Republic}} পোলেণ্ড (দ্বিতীয় গণৰাজ্য) ১৯১৮–১৯৩৯ <br/> {{flag|Soviet Union|1936}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic|1937}}) ১৯৩৯–১৯৪১ (''দখল'')<br/> {{flag|Nazi Germany}} (সাধাৰণ চৰকাৰ) ১৯৪১–১৯৪৪ (''দখল'')<br/> {{flag|Soviet Union}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic}}) ১৯৪৪–১৯৯১ <br/> {{flag|Ukraine}} ১৯৯১–বৰ্তমান }} প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে প্ৰমাণ কৰিছে যে লভিভ অঞ্চলত পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই বসতি আছিল,<ref name="Isa">{{cite book |last1=Isaevich |first1=Ya. |last2=Lytvyn |first2=M. |last3=Steblii |first3=F. |title=Iсторія Львова |date=2006 |publisher=Center of Europe |location=Lviv, Ukraine |isbn=978-966-7022-59-4 |page=7 |edition=|volume=1 |language=uk |trans-title=History of Lviv}}</ref> আৰু লিচাকিভস্কি জিলাৰচেৰনেচা হোৰা–ভোজনেছেন্স্ক পথত থকা গৰ্ডটো শ্বেত ক্ৰোৱাটসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়।<ref>{{cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |author-link=Yaroslav Hrytsak |date=2000 |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |url=[http://www.jstor.org/stable/41036810](http://www.jstor.org/stable/41036810) |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=48 |jstor=41036810 |access-date=18 June 2022 |archive-date=28 October 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810](https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810) |url-status=live }}</ref> লভিভ নগৰখন ১২৫০ চনত ৰুথেনিয়াৰ ৰজা গালিচিয়াৰ ডানিয়েলে তেওঁৰ পুত্ৰ গালিচিয়াৰ লেভৰ সন্মানত লভিহোৰোদ নামেৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল<ref>[[Orest Subtelny]]. (1988) ''Ukraine: A History''. Toronto: University of Toronto Press, p62</ref><ref>Gloger, Zygmunt. ''[[http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm) Voivodeship of Ruthenia. Historic geography of old Polish lands (Województwo Ruskie. Geografia historyczna ziem dawnej Polski)] {{webarchive |url=[https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm) |date=15 May 2018}}''. Library of Polish Literature POWRÓT.</ref> যি মিৰহোৰোদ, শ্বাৰহোৰোদ, নভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি, বিলহোৰোদ, হোৰোদিশ্চে আৰু হোৰোদোক আদি আন ইউক্ৰেনীয় নগৰৰ নামৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ। ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াত এটা নগৰীয়া বসতি আছিল, যাৰ বিন্যাসৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উপাদান আছিল—এটা দীঘলীয়া বজাৰ চৌহদ। ১২৪০ চনৰ বাতু খানৰ আক্ৰমণৰ পিছত ডানিয়েলে দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি বসতিৰ পৰৱৰ্তী ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল।<ref>Vołodymyr Vujcyk, ''Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi'', Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, ''Początki Lwowa w świetle najnowszych badań'', [w:] ''Lwów wśród nas'', pt. 2, 2006, pp. 20–21.</ref><ref>Jan Buraczyński, ''Roztocze – dzieje osadnictwa'', Lublin 2008, p. 73.</ref> লভিভত মংগোলসকলে ১২৬১ চনত আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon">''Meyers Konversations-Lexikon''. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, p. 397-398.</ref> বিভিন্ন উৎসত এই ঘটনাৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণে পোৱা যায়—দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নগৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰাৰ কথালৈকে। সকলো উৎসই এই কথাত একমত যে মংগোল সেনাপতি বুৰুণ্ডাইৰ নিৰ্দেশত এই কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতিৰ মতে, বুৰুণ্ডাই নগৰখন ধ্বংস কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। গালিচিয়া–ভলহিনিয়া বৃত্তান্তত ১২৬১ চনৰ ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত উল্লেখ আছে যে "বুৰুণ্ডাই ভাছিলকোক ক'লে: 'যিহেতু তুমি মোৰ সৈতে শান্তিত আছা, গতিকে তোমাৰ সকলো দুৰ্গ ধ্বংস কৰা'।"<ref name=SSS1>{{cite book |title=Naukove tovarystvo im. Shevchenka – Lviv: a symposium on its 700th anniversary |year=1962 |publisher=Shevchenko Scientific Society (U.S.) |url=[https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai](https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai) |editor=Vasylʹ Mudryĭ |access-date=29 January 2011 |quote=on the occasion of the demand of the baskak of the Tatars, Burundai, that the prince Vasylko and Lev raze their cities said Buronda to Vasylko: 'Since you are at peace with me then raze all your castles' |page=58 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai](https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai) |url-status=live }}</ref> বাছিল দ্মিত্ৰিশিনে কৈছে যে এই নিৰ্দেশটো সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গসমূহ ধ্বংস কৰাৰ অৰ্থ বহন কৰিছিল: "যদি তুমি মোৰ সৈতে শান্তি বিচৰা, তেন্তে তোমাৰ নগৰসমূহৰ [সকলো দুৰ্গ] ধ্বংস কৰা"।<ref name=Dmy1>{{cite book |title=Medieval Russia: a source book, 850-170 |year=1991 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |isbn=978-0-03-033422-1 |url=[https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai](https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai) |author=Basil Dmytryshyn |access-date=29 January 2011 |page=173 |archive-date=15 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai](https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai) |url-status=live }}</ref> ডানিয়েলৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰজা লেভে প্ৰায় ১২৭০ চনত নগৰখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি লভিভক নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে বাছি লৈছিল,<ref name="Meyers Konversations-Lexikon"/> আৰু ইয়াক গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজধানী কৰিছিল।<ref>B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo "Svit" (Old Lviv Streets), 2001, {{ISBN|966-603-048-9}}</ref> প্ৰায় ১২৮০ চনত আৰ্মেনিয়ানসকল গালিচিয়াত বসবাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই লভিভত কেন্দ্ৰীভূত আছিল, য'ত তেওঁলোকৰ নিজা আৰ্কবিচপ আছিল।<ref>''Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste'', edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber. Vol. 5, Leipzig 1820, [[https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358](https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358) p. 358, footnote 18 (in German).] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358) |date=2 January 2016 }}</ref> ১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লভিভ মূলতঃ কাঠৰ নগৰ আছিল, যদিও ইয়াত কেইবাটাও গালিচীয় স্থাপত্য শৈলীৰ শিলৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰে কিছুমান, যেনে ছেইণ্ট নিকোলাছৰ গীৰ্জা, সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'লেও এতিয়াও অক্ষত আছে।<ref>{{cite journal |last1=Zhuk |first1=Ihor |title=The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries |journal=[[Harvard Ukrainian Studies]] |date=2000 |volume=24 |page=98 |publisher=Harvard Ukrainian Research Institute}}</ref> ১৩৪০ চনত নগৰখন লিথুৱানিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ অধীনলৈ যায় আৰু ১৩৪৯ চনলৈকে লিথুৱানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছৰ প্ৰিয় ব্যক্তি ভয়েভ'ড দ্মিত্ৰো দেদকোই ইয়াক শাসন কৰিছিল।<ref name=EOMADobson1>{{cite book |editor=André Vauchez |editor2=Michael Lapidge |editor3=Richard Barrie Dobson |translator=Adrian Walford |title=Encyclopedia of the Middle Ages |year=2000 |publisher=Routledge |location=Chicago |isbn=1-57958-282-6 |page=879}}</ref> ১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাত [[আৰ্মেনিয়া|আৰ্মেনিয়াৰ]] চেলজুক সাম্ৰাজ্য আৰু মংগোল আক্ৰমণৰ পৰা পলায়ন কৰা ৫০,০০০ আৰ্মেনিয়ানৰ বাবে নগৰখন আৰু অঞ্চলটো এক গন্তব্যস্থান আছিল।<ref>{{Cite web |url=[http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |title=Epilogue – History of Armenia |access-date=31 July 2020 |archive-date=31 December 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |url-status=live }}</ref> ===গালিচিয়া–ভলহিনিয়া যুদ্ধসমূহ=== গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজত্বৰ উত্তৰাধিকাৰক লৈ হোৱা যুদ্ধসমূহৰ সময়ত ১৩৩৯ চনত পোলেণ্ডৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয়ে এক অভিযান চলাই ১৩৪০ চনত নগৰখন দখল কৰে আৰু লভিভ পুৰণি ৰাজকীয় দুৰ্গটো জ্বলাই দিয়ে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> অৱশেষত ১৩৪৯ চনত পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। তাৰ পিছৰ পৰা জনসাধাৰণক পোলেণ্ডীয়কৰণ আৰু কেথলিকীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছিল।<ref>Jacob Caro: ''Geschichte Polens''. Vol. 2, Gotha 1863, p. 286 (in German, [[https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286](https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286) online] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286) |date=2 January 2016 }})</ref> লিথুৱানিয়ানসকলে ১৩৫১ চনত হালিচ–ভলহিন যুদ্ধসমূহৰ সময়ত লভিভৰ ভূমি ধ্বংস কৰে<ref>{{cite book |last1=Jackson |first1=Peter |title=The Mongols and the West: 1221–1410 |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-582-36896-5 |page=210}}</ref> আৰু ১৩৫৩ চনত ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছে লভিভ লুণ্ঠন কৰি ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite book |last1=Wyrozumski |first1=Jerzy |author-link=Jerzy Wyrozumski|title=Wielka Historia Polski. Vol. II. Dzieje Polski Piastowskiej: VIII w. - 1370 |date=1999 |publisher=FOGRA |isbn=83-85719-38-5 |page=327 |language=pl}}</ref><ref>{{cite book |last1=Barański |first1=Marek Kazimierz |title=Dynastia Piastów w Polsce |date=2006 |publisher=[[Polish Scientific Publishers|PWN]] |isbn=83-01-14578-1 |page=502 |language=pl}}</ref> কাজিমিৰে এটা নতুন নগৰকেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল (বা এখন নতুন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল), যি এটা অৱবাহিকাত অৱস্থিত আছিল আৰু চাৰিওফালে প্ৰাচীৰেৰে আগুৰি আছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা দুটা দুৰ্গৰ ভিতৰত এটা কাঠৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ঠাইত শিল-ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /><ref name="Piechotka" /><ref name="Ashmore">{{cite book |editor1-last=Ashmore |editor1-first=Harry S. |title=Encyclopædia Britannica |date=1961 |page=509 |chapter=Lviv}}</ref> পুৰণি (ৰুথেনিয়ান) বসতিটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত ক্ৰাক'ভ নগৰৰ নাম অনুসৰি ক্ৰাক'ভীয় উপনগৰ নামেৰে পৰিচিত হয়।<ref name="Piechotka">{{cite book |last1=Piechotka |first1=Maria |last2=Piechotka |first2=Kazimierz |editor1-last=Paluch |editor1-first=Andrzej K. |editor2-last=Kapralski |editor2-first=Sławomir |title=The Jews of Poland, Vol. 2 |date=1999 |publisher=Judaica Foundation, Center Jewish Culture |isbn=978-8390771519 |page=252 |chapter=The Synagogues of Lwow}}</ref> ===পোলেণ্ড ৰাজ্য=== [[File:Lviv High Castle (Engraving).jpg|thumb|লভিভ উচ্চ দুৰ্গ, ১৩৬২ চনত পোলেণ্ডৰ কাজিমিৰ তৃতীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল (১৭শ শতিকাত এ. গ'গেনবাৰ্গৰ খোদিত চিত্ৰ)]] ১৩৪৯ চনত লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ থকা ৰুথেনিয়া ৰাজ্য পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। ৰাজ্যখনক মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু লভিভ ইয়াৰ ৰাজধানী হৈ থাকে। ১৩৫৬ চনৰ ১৭ জুনত ৰজা মহান কাজিমিৰ তৃতীয়ে নগৰখন নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰি ইয়াক মাগডেবাৰ্গ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে, যাৰ অৰ্থ আছিল নগৰখনৰ সকলো বিষয় ধনী নাগৰিকসকলে নিৰ্বাচন কৰা এখন পৰিষদে নিষ্পত্তি কৰিব। ১৩৬২ চনত লভিভ উচ্চ দুৰ্গটো শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৩৫৮ চনত নগৰখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠৰ আসন হয়, যিয়ে ৰুথেনিয়ান ভূখণ্ডত লেটিন গীৰ্জাৰ প্ৰসাৰ আৰম্ভ কৰে। কাজিমিৰৰ ১৩৭০ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ-পুত্ৰ, হাংগেৰীৰ ৰজা লুই প্ৰথম পোলেণ্ডৰ ৰজা হয়। ১৩৭২ চনত তেওঁ লভিভক গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য অঞ্চলৰ সৈতে তেওঁৰ আত্মীয় অপোলৰ ডিউক ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয়ৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত দিয়ে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> ১৩৮৭ চনত ভ্লাদিস্লাউছে শাসকৰ পদৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ পিছত গালিচিয়া–ভলহিনিয়া হাংগেৰীৰ অধীনলৈ যায়, কিন্তু অতি সোনকালেই লুইৰ কনিষ্ঠ কন্যা জাডৱিগা, যি পোলেণ্ডৰ শাসক আৰু পোলেণ্ডৰ ৰজা ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয় জাগিয়েলোৰ পত্নী আছিল, অঞ্চলখন পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ একত্ৰিত কৰে।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত নগৰখনৰ সমৃদ্ধি কাজিমিৰ, ৰাণী জাডৱিগা আৰু পৰৱৰ্তী পোলেণ্ডীয় ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা বাণিজ্যিক সুবিধাসমূহৰ বাবে হৈছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> জাৰ্মান, পোল আৰু চেকসকলে নতুনকৈ অহা লোকসকলৰ বৃহত্তম গোট গঠন কৰিছিল। ১৫শ শতিকাৰ শেষলৈ অধিকাংশ বসতিস্থাপনকাৰী পোলেণ্ডীয়কৃত হৈছিল আৰু নগৰখন ৰুথেনিয়ান পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা জনসংখ্যাৰে পৰিবেষ্টিত এটা পোলেণ্ডীয় দ্বীপত পৰিণত হৈছিল।<ref>Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. [[Cambridge University Press]]. 2006. p. 32.</ref> ১৩৫৬ চনত লভিভৰ আৰ্মেনিয়ান কেথেড্ৰেলক কেন্দ্ৰ কৰি আৰ্মেনিয়ান ধৰ্মপ্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পোলেণ্ডৰ আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বাবে লভিভ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ লগতে অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল।<ref>{{cite book|last=Stopka|first=Krzysztof|year=2000|title=Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej|language=pl|location=Kraków|publisher=Księgarnia Akademicka|pages=19, 37|isbn=83-7188-325-0}}</ref> আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ই পোলেণ্ডৰ স্কটসকল আৰু ইটালীয়সকলৰ অন্যতম বৃহৎ কেন্দ্ৰতো পৰিণত হৈছিল।<ref>{{cite magazine|last=Feduszka|first=Jacek|year=2009|title=Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku|magazine=Czasy Nowożytne|language=pl|publisher=Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego|volume=22|page=53|issn=1428-8982}}</ref><ref>{{cite book|last=Tygielski|first=Wojciech|editor-last1=Kopczyński|editor-first1=Michał|editor-last2=Tygielski|editor-first2=Wojciech|year=2010|title=Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej|language=pl|location=Warszawa|publisher=Muzeum Historii Polski, Bellona|chapter=Włosi|page=190|isbn=978-83-11-11724-2}}</ref> ১৪১২ চনত স্থানীয় মহাধৰ্মপীঠখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠলৈ উন্নীত হয়; ১৩৭৫ চনৰ পৰা ধৰ্মপ্ৰদেশখন হালিচত আছিল।<ref name="Meyers Konversations-Lexikon" /> নতুন মহাধৰ্মপীঠখনৰ অন্তৰ্গত আঞ্চলিক ধৰ্মপ্ৰদেশসমূহ আছিল লভিভ, প্ৰজেমিশ্ল, খেল্ম, ভ্লাদিমিৰ-ভলিনস্কি, লুটস্ক, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, লগতে [[চিৰেট]] আৰু [[কিয়েভ]] (কিয়েভৰ পুৰণি ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল)। লভিভত বাস কৰা প্ৰথমজন কেথলিক মহাধৰ্মপাল আছিল ইয়ান ৰেজেশ্বস্কি।{{citation needed|date=July 2025}} [[File:Львов 1618 АГогенберг.jpg|thumb|১৬১৮ চনৰ এটা শিলাচিত্ৰত লভিভ]] ১৪৩৪ চনত মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চলটো ৰুথেনিয়ান ভয়েভডশ্বিপলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৪৪৪ চনত নগৰখনক ষ্টেপল অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ সমৃদ্ধি আৰু সম্পদ বৃদ্ধি পায়, কাৰণ ই মধ্য ইউৰোপ আৰু [[কৃষ্ণ সাগৰ]] অঞ্চলৰ মাজৰ বণিক পথসমূহৰ অন্যতম প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। ই ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গতো পৰিণত হয়। পোলেণ্ডৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজকীয় নগৰ হিচাপে ই পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় নিৰ্বাচনত ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল, ক্ৰাক'ভ, প'জ্নান, ৱাৰ্ছ আৰু গ্দান্স্কৰ দৰে আন প্ৰধান নগৰৰ সৈতে।<ref>''Polska Encyklopedia Szlachecka'', t. I, Warsaw 1935, p. 42</ref> ১৭শ শতিকাত প্ৰায় ৩০,০০০ জনসংখ্যাৰে ই পোলেণ্ড–লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম নগৰ আছিল। ১৫৭২ চনত বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰথম কিতাপ প্ৰকাশক ইভান ফ্যোদোৰভে ক্ৰাক'ভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত অলপ সময়ৰ বাবে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে। এখন অৰ্থডক্স ভ্ৰাতৃসংঘ, এখন গ্ৰীক–স্লাভিক বিদ্যালয় আৰু এখন মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ লগে লগে নগৰখন পূব অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এই মুদ্ৰণালয়টোৱে ১৫৮০ চনত চাৰ্চ স্লাভনিক ভাষাত [[বাইবেল]]ৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰে। ১৬০৮ চনত এখন জেছুইট মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ১৬৬১ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত পোলেণ্ডৰ ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে এক আদেশ জাৰি কৰি ইয়াক "একাডেমীৰ মৰ্যাদা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাধি" প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite web |url=[https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |title=Jesuits in Ukraine |website=[www.manresa-sj.org](http://www.manresa-sj.org) |access-date=7 March 2022 |archive-date=7 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |url-status=live }}</ref> ১৭শ শতিকাত [[ছুইডেন]], [[হাংগেৰী]]<ref>Cathal J. Nolan. ''Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopaedia of Global Warfare and Civilization''. ABC-CLIO. 2008. pp. 332, 368.</ref><ref name="Jaques">Tony Jaques. ''Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-First Century'', Vol. 3. Greenwood Publishing Group. 2007. pp. 608, 895, 951</ref>, অট্টোমান সাম্ৰাজ্য<ref>Francis Ludwig Carsten. ''The New Cambridge Modern History: The Ascendancy of France, 1648–88''. Cambridge University Press. 1961. p. 512.</ref><ref>Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. Cambridge University Press. 2001. p. 81. Cambridge University Press. 2001. p. 81.</ref>, [[ৰাছিয়া]] আৰু কছাকসকলৰ আক্ৰমণকাৰী সৈন্যই ইয়াৰ দুৱাৰমুখত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Jaques" /> ১৬৪৮ চনত কছাকসকল আৰু ক্ৰিমিয়ান তাতাৰসকলৰ এটা সৈন্যবাহিনীয়ে নগৰখন অৱৰোধ কৰে। তেওঁলোকে উচ্চ দুৰ্গ দখল কৰি ইয়াৰ ৰক্ষকসকলক হত্যা কৰে। কিন্তু নগৰখন লুণ্ঠন কৰা নহ'ল, কাৰণ বিপ্লৱৰ নেতা ব'হদান খমেলনিতস্কিয়ে ২৫০,০০০ ডুকাটৰ মুক্তিপণ গ্ৰহণ কৰে আৰু কছাকসকল উত্তৰ-পশ্চিম দিশে জামোশ্চৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। তথাকথিত 'জলপ্ৰলয়'ৰ সময়ত পোলেণ্ডত দখল নোহোৱা দুটা প্ৰধান নগৰৰ ভিতৰত ই এটা আছিল; আনটো আছিল গ্দান্স্ক।{{citation needed|date=January 2022}} [[File:Sluby Jana Kazimierza 2.jpg|thumb|পোলেণ্ডৰ ৰজা জন কাজিমিৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা, লভিভৰ লেটিন কেথেড্ৰেলত শপত গ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত; চিত্ৰকৰ ইয়ান মাটেইকো। ৰক্ল' সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ।]] এই সময়ছোৱাত লভিভত এক ঐতিহাসিক দৃশ্যৰ সাক্ষী হৈছিল, য'ত ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে তেওঁৰ বিখ্যাত লভিভ শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৬৫৬ চনৰ ১ এপ্ৰিলত লভিভৰ কেথেড্ৰেলত পাপাল প্ৰতিনিধি পিয়েত্ৰো ভিডোনিয়ে পৰিচালনা কৰা পৱিত্ৰ মিছাৰ সময়ত জন কাজিমিৰে এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ আৰু জাকজমকতাপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত কমনৱেলথক পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত অৰ্পণ কৰে আৰু তেওঁক ''পোলেণ্ডৰ মুকুট আৰু তেওঁৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ ৰাণী'' হিচাপে ঘোষণা কৰে।{{citation needed|date=July 2025}} ১৬৭২ চনত অট্টোমানসকলে নগৰখন আগুৰি ধৰিছিল যদিও তেওঁলোকেও ইয়াক জয় কৰিব নোৱাৰিলে। তিনিবছৰৰ পিছত নগৰখনৰ ওচৰত লভিভৰ যুদ্ধ (১৬৭৫) সংঘটিত হয়। মধ্যযুগৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৭০৪ চনত কোনো বিদেশী সৈন্যবাহিনীয়ে লভিভ দখল কৰে, যেতিয়া ৰজা চাৰ্লছ দ্বাদশৰ অধীনৰ ছুইডিছ সৈন্যই এটা চমু অৱৰোধৰ পিছত নগৰখনত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite EB9 |wstitle = Lemberg |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=453 |short=1}}</ref> ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ প্লেগ মহামাৰীয়ে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪০% প্ৰায় ১০,০০০ বাসিন্দাৰ মৃত্যু ঘটায়।<ref>Karl-Erik Frandsen. ''The Last Plague in the Baltic Region, 1709–1713.'' Museum Tuseulanum Press. 2010. p. 20.</ref> ===হাবছবাৰ্গ সাম্ৰাজ্য=== [[File:Old map of Lviv (cropped).jpg|thumb|১৮শ শতিকাৰ লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)-ৰ মানচিত্ৰ]] ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত অঞ্চলটো হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰই অষ্ট্ৰিয়ান বিভাজনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। জাৰ্মান ভাষাত ''লেমবাৰ্গ'' নামেৰে পৰিচিত চহৰখন গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়।<ref>{{Cite EB1911|wstitle= Lemberg |volume= 16 | pages = 409–410 |short= 1}}</ref> ১৯শ শতিকাত লেমবাৰ্গৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু জনসংখ্যা ১৭৭২ চনত অষ্ট্ৰিয়াই সংযুক্ত কৰাৰ সময়ত প্ৰায় ৩০,০০০ৰ পৰা<ref name="TC">Tertius Chandler. (1987) ''Four Thousand Years of Urban Growth: A Historical Census''. Lewiston, New York: Edwin Mellon Press</ref> ১৯১০ চনত ১,৯৬,০০০লৈ<ref>{{Cite book |title=Prorok we własnym kraju. Iwan Franko i jego Ukraina (1856–1886) |last=Hrytsak |first=Yaroslav |year=2010 |location=Warsaw |pages=151}}</ref> আৰু তাৰ তিনি বছৰৰ পিছত ২,১২,০০০লৈ বৃদ্ধি পায়;<ref>{{Cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=54}}</ref> দ্ৰুত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত নগৰীয়া দুৰৱস্থা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান গালিচিয়াত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পায়।<ref name="New International">[[https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg](https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg) নিউ ইণ্টাৰনেচনেল এনচাইক্লোপিডিয়া, ১৩ নং খণ্ড।] {{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&q=lemberg |access-date=16 August 2026 |archivedate=2 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&q=lemberg |deadurl=unfit }} Lemberg 1915, p. 760.</ref> ১৮শ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অষ্ট্ৰিয়ান আৰু জাৰ্মান ভাষী চেক আমোলাসকলৰ বৃহৎ প্ৰবাহে চহৰখনক এনে এক চৰিত্ৰ প্ৰদান কৰে যে ১৮৪০-ৰ দশকলৈ ইয়াৰ শৃংখলাবদ্ধতা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান কফি ঘৰসমূহৰ ৰূপ আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ই যথেষ্ট অষ্ট্ৰিয়ান হৈ পৰিছিল।<ref name="multi">Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005). ''Galicia: Multicultured Land.'' Toronto: University of Toronto Press, pg. 193</ref> হাবছবাৰ্গ শাসনৰ সময়ত লভিভ পোলিছ, ইউক্ৰেইনীয় আৰু ইহুদী সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯১০ চনৰ অষ্ট্ৰিয়ান লোকপিয়লত, য'ত ধৰ্ম আৰু ভাষাৰ তথ্য লোৱা হৈছিল, লভিভৰ জনসংখ্যাৰ ৫১% ৰোমান কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী, ২৮% ইহুদী আৰু ১৯% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাষাগতভাৱে চহৰখনৰ ৮৬% জনসংখ্যাই পোলিছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ১১% লোকে ৰুথেনীয় ভাষা পছন্দ কৰিছিল।<ref name="New International"/> [[File:Lwow Panorama Raclawicka.jpg|thumb|right|ৰাক্লাৱিচে পেনোৰামা ১৮৯৪ চনত মুকলি কৰা হৈছিল]] ১৭৭৩ চনত লেমবাৰ্গৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত ''গেজেট দ্য লেওপোলি'' প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৮৪ চনত [[লেটিন ভাষা]]ৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়, য'ত [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]] আৰু আনকি [[ৰুথেনীয় ভাষা|ৰুথেনীয়]] ভাষাতো পাঠদান কৰা হৈছিল; ১৮০৫ চনত ইয়াক বন্ধ কৰাৰ পিছত ১৮১৭ চনত পুনৰ মুকলি কৰা হয়। ১৮২৫ চনৰ ভিতৰত জাৰ্মান ভাষা পাঠদানৰ একমাত্ৰ ভাষা হৈ পৰে।<ref name="multi"/> লেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় ১৭৮৪ চনত মাৰিয়া টেৰেছাই মুকলি কৰে। ১৭৮৭ চনত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী দ্বিতীয় যোচেফে নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমত অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰাকৈ পৰ্যাপ্ত লেটিন নজনা ছাত্ৰসকলৰ বাবে "ষ্টুডিয়াম ৰুথেনুম" মুকলি কৰে।<ref>{{Cite book |last=Snyder |first=Timothy |url=https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|title=The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999 |date=2004-07-11 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-10586-5 |page=123 |language=en |access-date=11 August 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117115802/https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|url-status=live }}</ref> ১৯শ শতিকাত অষ্ট্ৰিয়ান প্ৰশাসনে চহৰখনৰ শিক্ষামূলক আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহক জাৰ্মানীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল। জাৰ্মানপন্থী নোহোৱা কেইবাটাও সাংস্কৃতিক সংগঠন বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৪৮ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত বিশ্ববিদ্যালয়খনত পাঠদানৰ ভাষা জাৰ্মানৰ পৰা ইউক্ৰেইনীয় আৰু পোলিছ ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত চহৰখনত লভুফ উপভাষা নামেৰে এটা বিশেষ সামাজিক উপভাষাৰ বিকাশ ঘটে। ইয়াক পোলিছ উপভাষাৰ এক প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মূল পোলিছৰ উপৰি আন কেইবাটাও ভাষাতো নিহিত আছিল। ১৮৫৩ চনত কেৰাচিন চাকিক ৰাস্তাৰ পোহৰ হিচাপে ইগ্নাচি লুকাছেভিচ আৰু ইয়ান জেহে প্ৰৱৰ্তন কৰে। তাৰ পিছত ১৮৫৮ চনত এইবোৰ গেছৰ চাকিলৈ আৰু ১৯০০ চনত বৈদ্যুতিক চাকিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। [[File:Stanislav Skarbek Theatre in Lviv.jpg|thumb|১৯০০ চনত ষ্টানিস্লাভ স্কাৰবেক নাট্যগৃহ]] ১৮৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰ তথাকথিত "অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী দ্বৈত বুজা-বুজি"ৰ পিছত অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যক দ্বৈতবাদী [অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীলৈ পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু গালিচিয়াত অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ উদাৰীকৰণৰ এক ধীৰ কিন্তু অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। ১৮৭৩ চনৰ পৰা গালিচিয়া ''দে ফেক্টো'' অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ এখন স্বায়ত্তশাসিত প্ৰদেশ হৈ পৰে, য'ত পোলিছ আৰু ৰুথেনীয় চৰকাৰী ভাষা আছিল। জাৰ্মানীকৰণ বন্ধ কৰা হয় আৰু চেন্সৰশ্বিপো উঠাই দিয়া হয়। গালিচিয়া দ্বৈত ৰাজতন্ত্ৰৰ অষ্ট্ৰিয়ান অংশৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও গালিচিয়াৰ ছেইম আৰু প্ৰাদেশিক প্ৰশাসন, দুয়োটাৰে কেন্দ্ৰ লভিভত আছিল আৰু শিক্ষা, সংস্কৃতি তথা স্থানীয় বিষয়ত বিস্তৃত অধিকাৰ আৰু বিশেষ সুবিধা লাভ কৰিছিল। ১৮৯৪ চনত সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী লভিভত অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |url=https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|title=The General Regional Exhibition of Galicia |access-date=22 December 2020 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126151938/https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|url-status=live}}</ref> চহৰখন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ হৈ পৰে। অসংখ্য বেলে এপকৰ ৰাজহুৱা ভৱন আৰু বহুতলীয়া গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হয়; অষ্ট্ৰিয়ান যুগৰ কেইবাটাও ভৱন, যেনে লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ, ভিয়েনীয় নব্য-পুনৰ্জাগৰণ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[File:Sejm Galicyjski.jpg|thumb|গালিচিয়াৰ ছেইম (১৯১৮ চনলৈ), ১৯২০ চনৰ পৰা য়ান কাজিমিয়েৰ্জ বিশ্ববিদ্যালয়]] সেই সময়ত লভিভত বহুতো প্ৰসিদ্ধ পোলিছ ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছিল, যেনে অছোলিনিয়াম, য'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম পোলিছ গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহ আছিল, পোলিছ কলা আৰু বিজ্ঞান একাডেমী, পোলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় (১৯০৮ চনৰ পৰা), লভুফ চহৰৰ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয় (১৮৯১ চনৰ পৰা), পোলিছ কপাৰনিকাছ প্ৰকৃতিবিদ সমিতি, পোলিছ ঐতিহাসিক সমিতি, লভুফ বিশ্ববিদ্যালয়, য'ত ১৮৮২ চনৰ পৰা পোলিছ চৰকাৰী ভাষা আছিল, লভুফ বৈজ্ঞানিক সমিতি, লভুফ কলা ভৱন, পোলিছ থিয়েটাৰ আৰু পোলিছ আৰ্কডায়’চিছ]]। ইয়াৰ উপৰি লভিভ পোলিছ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কেইবাটাও সংগঠনৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯০৮ চনৰ জুন মাহত যুজেফ পিলছুডস্কি, ৱ্লাডিছলাভ ছিকোৰস্কি আৰু কাজিমিয়েৰ্জ ছছনকোভস্কিয়ে চহৰখনত সক্ৰিয় সংগ্ৰাম সংঘ] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। দুবছৰৰ পিছত পোলিছ কৰ্মীসকলে চহৰখনতে ৰাইফলধাৰী সংঘ নামৰ অৰ্ধসামৰিক সংগঠনটোও প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একেসময়তে লভিভ ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ পুনৰুত্থানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে, য'ত ইভান ফ্ৰাংকো, পানটেলেইমন কুলিশ আৰু ইভান নেচুই-লেভিটস্কিৰ দৰে বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখকে তেওঁলোকৰ ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। চহৰখনত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ইউক্ৰেইনীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো কেইবাটাও আছিল, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত সাক্ষৰতা বিস্তাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত প্ৰ'ছভিতা সমিতি, শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতি, ডনিষ্টাৰ বীমা কোম্পানী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সমবায় আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰ উল্লেখযোগ্য; লগতে ই ইউক্ৰেইনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ আসন হিচাপেও কাম কৰিছিল। কিন্তু পোলিছ-প্ৰধান চহৰ পৰিষদে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ নিজৰ দৃশ্যমান স্মৃতিচিহ্ন স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বাধা দিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ পথসমূহৰ নাম পোলিছ ইতিহাস আৰু সাহিত্যৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু কেৱল সৰু পথসমূহৰ নামহে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref>{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=127}}</ref> লভিভ ইহুদী সংস্কৃতিৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল, বিশেষকৈ ইদ্দিছ ভাষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে; ইয়াত ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত বিশ্বৰ প্ৰথমখন ইদ্দিছ ভাষাৰ দৈনিক বাতৰি কাকত ''লেমবাৰ্গাৰ টগব্লাট'' প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>Paul Robert Magocsi. (2005) Galicia: a Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press. pp.12–15</ref> ====প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ==== [[File:Вступление русских войск во Львов.jpg|thumb|right|১৯১৪ চনত লভিভত ৰাছিয়ান সেনাৰ প্ৰৱেশ]] [[File:Lemberg 1915 Mariyska.jpg|thumb|right|১৯১৫ চনত লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)]] [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত গালিচিয়াৰ যুদ্ধৰ সময়ত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যিক সেনাই গনিলা লিপাৰ যুদ্ধৰ পিছত ১৯১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লভিভ দখল কৰে। লেমবাৰ্গ দুৰ্গ ৩ ছেপ্টেম্বৰত পতন হয়। ইতিহাসবিদ পাল কেলেমেনে অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰিয়াৰ সেনা আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলৰ দ্বাৰা চহৰখনৰ বিশৃংখল প্ৰত্যাহাৰৰ এক প্ৰত্যক্ষ বিৱৰণ দিছিল।<ref>{{cite web |title=03 September 1914 – The Fall Of Lemberg |url=[http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |website=The Great War Blog |date=3 September 2014 |access-date=9 July 2016 |archive-date=6 August 2016 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |url-status=live }}</ref> পৰৱৰ্তী বছৰৰ জুন মাহত গৰ্লিচে-টাৰ্নফ আক্ৰমণৰ সময়ত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীয়ে পুনৰ দখল কৰে। সেয়েহে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লভিভ আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল, কাৰণ বহুতো আক্ৰমণ চহৰখনৰ আশে-পাশে সংঘটিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত যথেষ্ট পৰোক্ষ ক্ষতি আৰু ব্যাঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="PB2">{{cite book |last1=Buttar |first1=Prit |title=Germany Ascendant, The Eastern Front 1915 |date=2017 |publisher=Osprey Publishing |location=Oxford |isbn=9781472819376 |pages=260–263}}</ref> ===পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ=== প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ শেষত হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পিছত লভিভ স্থানীয় পোলিছ জনসাধাৰণ আৰু ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ মাজৰ যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। দুয়োটা জাতিয়েই চহৰখনক তেওঁলোকৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল, যিবোৰ সেই সময়ত পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ভূখণ্ডত গঠন হৈ আছিল। ১৯১৮ চনৰ ৩১ অক্টোবৰৰ নিশাৰ পৰা ১ নৱেম্বৰলৈ পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্য লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ ঘোষণা কৰা হয়। ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ ২,৩০০ জন ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যই, যি পূৰ্বতে অষ্ট্ৰিয়ান সেনাৰ এটা বাহিনী আছিল, লভিভ দখল কৰাৰ চেষ্টা কৰে। চহৰখনৰ পোলিছ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসাধাৰণে ইউক্ৰেইনীয় ঘোষণা বিৰোধিতা কৰি ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>Timothy Snyder, ''The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999'', Yale University Press, 2003, p.158</ref> এই সংঘৰ্ষত লভুফ ঈগলেটছ নামেৰে পৰিচিত যুৱ পোলিছ চহৰ ৰক্ষকসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ইউক্ৰেইনীয় বাহিনী ১৯১৮ চনৰ ২১ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত লভুফৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পোলিছ সৈন্যৰ কিছুমান দলে চহৰখনৰ ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ লুটপাত কৰি জ্বলাই দিয়ে আৰু প্ৰায় ৩৪০ জন সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰে (চাওক: লভুফ হত্যাকাণ্ড)। হত্যাকাণ্ডত জড়িত লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে পোলিছ কৰ্তৃপক্ষই বিচাৰ চলায় আৰু তিনিজনক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়।<ref name="ND">Norman Davies. [https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&pg=PA1012 "Ethnic Diversity in Twentieth-Century Poland."] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&pg=PA1012&dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&ei=30HASPveLIyYyATwlKiRDg&sig=ACfU3U30AZS2LbGlIGHT5aGD2ic7lFJ6eQ|date=2 January 2016}} In: Herbert Arthur Strauss. Hostages of Modernisation: Studies on Modern Antisemitism, 1870–1933/39. Walter de Gruyter, 1993.</ref> পিছুৱাই যোৱা ইউক্ৰেইনীয় বাহিনীয়ে চহৰখন ঘেৰাও কৰে। ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলে পুনৰ সংগঠিত হৈ ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ান সেনা (ইউএইচএ) গঠন কৰে। কেন্দ্ৰীয় পোলেণ্ডৰ পৰা অহা পোলিছ বাহিনী, যাৰ ভিতৰত জেনেৰেল হালাৰৰ নীলা সেনাও আছিল আৰু যাক ফ্ৰান্সে সজ্জিত কৰিছিল, মে' ১৯১৯ চনত ঘেৰাও কৰা চহৰখনক সহায় কৰে আৰু ইউএইচএক পূবলৈ আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য কৰে। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধবিৰতি আৰু যুদ্ধৰত পক্ষসমূহৰ মাজত আপোচ স্থাপনৰ মধ্যস্থতাৰ চেষ্টা সত্ত্বেও পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ ১৯১৯ চনৰ জুলাইলৈকে অব্যাহত থাকে। ইউএইচএৰ শেষৰ বাহিনীসমূহ জব্ৰুচ নদীৰ পূবলৈ আঁতৰি যায়। ১৯২০ চনৰ এপ্ৰিলত ফিল্ড মাৰ্শাল পিলছুডস্কিয়ে ছাইমন পেটলিউৰাৰ সৈতে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰাৰ সময়ত ৱাৰ্ছ চুক্তিত (১৯২০) জব্ৰুচ নদীৰ সীমা নিশ্চিত কৰা হয়। ইয়াত এইটো মানি লোৱা হৈছিল যে বলছেভিকসকলৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক সহায়ৰ বিনিময়ত ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্যই পূব গালিচিয়াৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ দাবী ত্যাগ কৰিব। ১৯২০ চনৰ আগষ্ট মাহত পোলিছ–ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত আলেকজেণ্ডাৰ ইলিচ ইয়েগোৰভ আৰু [[যোচেফ ষ্টেলিন|ষ্টেলিন]]ৰ অধীনত ৰেড আৰ্মীয়ে লভিভ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু চহৰখনে আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে।<ref>Norman Davies, White Eagle, [[Red star]]. Polish-Soviet War</ref> ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ সাহসৰ বাবে ১৯২০ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত যুজেফ পিলছুডস্কিয়ে লভিভক ভিৰ্টুটি মিলিটাৰি ক্ৰছ প্ৰদান কৰে। ১৯২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত [[জাতিসংঘ]]ৰ পৰিষদে ঘোষণা কৰে যে গালিচিয়া (চহৰখনসহ) পোলেণ্ডৰ ভূখণ্ডৰ বাহিৰত অৱস্থিত আৰু পোলেণ্ডৰ সেই দেশত প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰাৰ কোনো অধিকাৰ নাই, আৰু পোলেণ্ড কেৱল গালিচিয়াৰ (সামগ্ৰিকভাৱে<ref name="MagocsiB" />) দখলদাৰী সামৰিক শক্তি, যাৰ সাৰ্বভৌমত্ব মিত্ৰ আৰু সহযোগী শক্তিসমূহৰ হাতত আছিল আৰু যাৰ ভৱিষ্যৎ ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হ'ব।<ref>''Ukraine: A Concise Encyclopedia'' (1963). Edited by [[Volodymyr Kubiyovych]]. p. 780.</ref> ১৯২৩ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদে সিদ্ধান্ত লয় যে গালিচিয়া পোলেণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হ'ব, "যিহেতু পোলেণ্ডে স্বীকাৰ কৰিছে যে নৃগোষ্ঠীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে গালিচিয়াৰ পূব অংশত স্বায়ত্তশাসিত শাসন ব্যৱস্থা প্ৰয়োজনীয়।"<ref>{{cite web |url=http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|title=DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923 |website=forost.ungarisches-institut.de |language=en |access-date=14 January 2018 |archive-date=19 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719101750/http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|url-status=live}}</ref> এই ব্যৱস্থা কেতিয়াও আন্তঃযুদ্ধকালীন পোলিছ চৰকাৰে কাৰ্যকৰী কৰা নাছিল। ১৯২৩ চনৰ পিছত অঞ্চলটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পোলিছ ৰাষ্ট্ৰৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত হয়।<ref name="MagocsiB">{{cite book |last=Magocsi |first=Paul R. |title=A History of Ukraine: The Land and Its Peoples |date=1996 |publisher=University of Toronto Press |pages=525–526}}</ref> ===মধ্যযুদ্ধকাল=== [[File:Lwów.Panorama miasta.jpg|thumb|১৯২৪ চনৰ আগৰ লভিভৰ এক দৃশ্যপট]] মধ্যযুদ্ধকালত লভিভ দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আছিল (ৱাৰ্ছ’ আৰু ল'জৰ পিছত), আৰু ই লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ৱাৰ্ছৰ পিছত লভিভ মধ্যযুদ্ধকালীন পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯২০ চনত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক ৰুডলফ ৱেইগলে টাইফাছ জ্বৰৰ বিৰুদ্ধে এটা টিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, লভিভৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যক উৎসাহিত কৰা আৰু চহৰখন তথা পোলেণ্ডৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯২১ চনত ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি নামৰ এটা বৃহৎ বাণিজ্য মেলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩৭–১৯৩৮ শিক্ষাবৰ্ষত পাঁচখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ৯,১০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকো আছিল।<ref>''Mały Rocznik Statystyczny 1939'' (Polish statistical yearbook of 1939), Central Statistical Office (Poland), Warsaw, 1939.</ref> [[File:Targi Wschodnie (1930th).jpg|thumb|right|পূব বাণিজ্য মেলা (''ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি''), মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ।<ref name="cracovia-leopolis">{{cite web |url=http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089|title=Targi Wschodnie we Lwowie |publisher=Cracovia Leopolis |work=Kwartalniki |date=2006 |access-date=13 March 2013 |author=Aleksander Nikodemowicz |language=pl |archive-date=28 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928020306/http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089|url-status=live}}</ref>]] চহৰখনৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ বাসিন্দা পোলেণ্ডীয় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানে বিশেষ লভিভ উপভাষাত কথা কৈছিল। আনহাতে, লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ পূব অংশৰ অধিকাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে অধিক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ জৰিয়তে পোলেণ্ড চৰকাৰ পূব গালিচিয়াক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভত এখন পৃথক ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰাটোও আছিল। যদিও ১৯২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ ছেইমে এই বিষয়ে এখন আইন প্ৰণয়ন কৰিছিল,<ref>{{cite web |url=[http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |title=Text of the 1922 Bill (in Polish) |language=pl |publisher=Pl.wikisource.org |date=29 February 2012 |access-date=3 May 2012 |archive-date=2 May 2012 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |url-status=live}}</ref> এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হোৱা নাছিল। পোলেণ্ড চৰকাৰে অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালত চলি থকা কেইবাখনো ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয় বন্ধ কৰি দিছিল,<ref name=Magosci>{{cite book |author=Magosci, R. |title=A History of Ukraine |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1996}}</ref> আৰু লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউক্ৰেইনীয় বিভাগসমূহৰ এটাৰ বাহিৰে বাকী সকলো বন্ধ কৰি দিছিল।<ref name=Subtelny>{{cite book |last=Subtelny |first=Orest |title=Ukraine: A History |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1988}}</ref> যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ লভিভত এটা বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধিশালী ইহুদী সম্প্ৰদায়ো আছিল। ই চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ গঠন কৰিছিল। কিন্তু তেওঁলোকক ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাৰ অভিযোগ কৰা হৈছিল।<ref name="Oldenbourg">{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=130}}</ref> অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালৰ বিপৰীতে, যেতিয়া ৰাজহুৱা শোভাযাত্ৰা বা অন্যান্য সাংস্কৃতিক প্ৰকাশৰ আকাৰ আৰু সংখ্যা প্ৰতিটো সাংস্কৃতিক গোটৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাতৰ সৈতে মিল আছিল, পোলেণ্ড চৰকাৰে চহৰখনৰ পোলেণ্ডীয় পৰিচয়ক অধিক গুৰুত্ব দিছিল আৰু ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ ৰাজহুৱা প্ৰকাশ সীমিত কৰিছিল।{{citation needed|date=May 2024}} চহৰখনৰ বিভিন্ন পথত অনুষ্ঠিত সামৰিক শোভাযাত্ৰা আৰু যুদ্ধৰ স্মৃতিচাৰণ সঘন হৈ পৰিছিল। এইবোৰত ১৯১৮ চনত ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা পোলেণ্ডীয় বাহিনীক সন্মান জনোৱা হৈছিল।<ref name="Oldenbourg"/> ১৯৩০ৰ দশকত সেই সংঘাতত নিহত পোলেণ্ডীয় সৈনিকসকলৰ বাবে চহৰখনৰ লিচাকিভ সমাধিক্ষেত্ৰত এটা বিশাল স্মাৰক আৰু সমাধিক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনহাতে, ইউক্ৰেইনীয়সকলে চহৰখনত নিজৰ স্মৃতিচিহ্নৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এটা লুকাই থকা সামৰিক সংগঠনে পোলেণ্ডীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ লগতে পোলেণ্ডীয় ৰাজনীতিবিদসকলৰ ওপৰতো আক্ৰমণ চলাইছিল।<ref>{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=131}}</ref> ===দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ=== ====ছোভিয়েট অধিকাৰ আৰু অন্তৰ্ভুক্তি==== [[File:Wojska Armii Czerwonej na ulicach Lwowa we wrzesniu 1939. Fot.AIPN.jpg|thumb|১৯৩৯ চনত চহৰখন দখল কৰাৰ পিছত লভিভৰ ৰাজপথত ৰেড আৰ্মীৰ শোভাযাত্ৰা]] জাৰ্মানীয়ে পোলেণ্ড আক্ৰমণ ১৯৩৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত আৰম্ভ কৰে আৰু ১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত জাৰ্মান সেনাৰ ইউনিটসমূহে লভিভ সম্পূৰ্ণৰূপে আগুৰি পেলায়।<ref>Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.</ref> ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে ১৭ ছেপ্টেম্বৰত। ২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ত লভিভে ৰেড আৰ্মীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়নে দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ পূব অংশ ইউক্ৰেইনীয় আৰু বেলাৰুছীয় জনসংখ্যাসহ সংযুক্ত কৰে। চহৰখন নতুনকৈ গঠিত লভিভ অব্লাষ্টৰ ৰাজধানী হয়। ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড চৰকাৰে বন্ধ কৰা একভাষিক ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয়সমূহ পুনৰ মুকলি কৰে। ছোভিয়েটসকলে জাপি দিয়া একমাত্ৰ পৰিৱৰ্তন আছিল শিক্ষাদানৰ ভাষা। অৱশ্যে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰায় ১,০০০খন বিদ্যালয়ৰ মুঠ সংখ্যা হ্ৰাস পায়।<ref name="p201">{{citation |chapter-url=https://archive.org/details/polandsholocaust00piot |chapter-url-access=registration |quote=Ukraini-anized. |chapter=Poland's Holocaust |publisher=McFarland |title=Ukrainian collaboration |year=1998 |first=Tadeusz |last=Piotrowski |author-link=Tadeusz Piotrowski (sociologist) |pages=[[https://archive.org/details/polandsholocaust00piot/page/201 201]–202 |isbn=0-7864-0371-3}}</ref> [[লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা বাধ্যতামূলক কৰা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰায় সকলো পুথি পোলেণ্ডীয় ভাষাত আছিল।{{Citation needed|date=April 2018}} বিশ্ববিদ্যালয়খন সম্পূৰ্ণৰূপে ইউক্ৰেইনীয়কৰণ কৰা হয় আৰু ইউক্ৰেইনীয় লেখক ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। পোলেণ্ডীয় শিক্ষাবিদসকলক চাকৰিৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয়।<ref name="magocsi">Paul Robert Magocsi. (1996). ''A History of Ukraine''. Toronto: University of Toronto Press</ref> ছোভিয়েট শাসন পোলেণ্ডীয় শাসনতকৈ বহুত বেছি দমনমূলক বুলি প্ৰমাণিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলেণ্ডীয় লভিভত পোলেণ্ডীয় ভাষাত প্ৰকাশিত ইউক্ৰেইনীয় প্ৰকাশনাৰ সমৃদ্ধ জগতখন ছোভিয়েট লভিভত নোহোৱা হৈ যায় আৰু ইয়াৰ লগে লগে বহু সাংবাদিকৰ চাকৰিও হেৰাই যায়।<ref name="Amar">{{cite book |title=The Paradox of Ukrainian Lviv: A Borderland City between Stalinists, Nazis, and Nationalists |author=Tarik Cyril Amar |publisher=Cornell University Press |year=2015 |isbn=978-1-5017-0083-5 |chapter=The Ukrainian encounter |url=https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&q=oppressive+world |pages=87–88 |access-date=20 September 2020 |archive-date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304214138/https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&q=oppressive+world |url-status=live }}</ref> ====জাৰ্মান অধিকাৰ==== ২২ জুন ১৯৪১ত [[নাজী জাৰ্মানী]] আৰু ইয়াৰ কেইবাটাও মিত্ৰ দেশে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে। অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ৩০ জুন ১৯৪১ত জাৰ্মানসকলে লভিভ দখল কৰে। পিছুৱাই যোৱা ছোভিয়েটসকলে কাৰাগাৰৰ অধিকাংশ বন্দীক হত্যা কৰে। অহা ভেৰমাখ্ট বাহিনীয়ে চহৰখনত ছোভিয়েটসকলে কৰা গণহত্যাৰ প্ৰমাণ সহজেই বিচাৰি পায়<ref name="Lviv massacre">{{cite web |url=http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml |title=Lviv massacre |publisher=Alfreddezayas.com |access-date=3 May 2012 |archive-date=7 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707111610/http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml|url-status=live }}</ref>। জাৰ্মান প্ৰশাসনে মিছাকৈ এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ইহুদীসকলক দোষাৰোপ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ আৰম্ভণি হয়। ৩০ জুন ১৯৪১ত ইয়াৰ'স্লাভ ষ্টেট্সকোৱে লভিভত নাজী জাৰ্মানীৰ মিত্ৰ স্বাধীন ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ ঘোষণা কৰে। এই কাম জাৰ্মানসকলৰ পূৰ্বানুমতি অবিহনে কৰা হৈছিল আৰু ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ৰ পিছত ইয়াৰ আয়োজকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।<ref name="history.org.ua">Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія. Інститут історії НАН України.2004р Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія,</ref><ref name="autogenerated1940">І.К. Патриляк. Військова діяльність ОУН(Б) у 1940–1942 роках. – Університет імені Шевченко \Ін-т історії України НАН України Київ, 2004 (No ISBN)</ref><ref>ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К. 2006 {{ISBN|966-02-2535-0}}</ref> [[File:Львівське гетто.jpg|thumb|লভিভ হ'ল'কাষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ, ১৯৯২ চনত চৰ্ণোভোলা পথত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লিখনিখনত "মনত ৰাখা আৰু হৃদয়ত ৰাখা" বুলি লিখা আছে।]] ৩০ জুলাই ১৯৪১ত লণ্ডনত চিকৰস্কি–মেস্কি চুক্তি পোলেণ্ডৰ নিৰ্বাসিত চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েট চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিয়ে ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ৰ জাৰ্মান–ছোভিয়েট পোলেণ্ড বিভাজন অকাৰ্যকৰী কৰে, কাৰণ ছোভিয়েটসকলে ইয়াক বাতিল বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |url=http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp |title=Text of Polish-Soviet Treaty of 1941 |publisher=Avalon.law.yale.edu |date=30 July 1941 |access-date=3 May 2012 |archive-date=10 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810225919/http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp|url-status=live }}</ref> ইফালে, জাৰ্মান অধিকৃত পূব গালিচিয়াক ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে সাধাৰণ চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত ''ডিষ্ট্ৰিক্ট গালিজিয়েন'' হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু লভিভ জিলাৰ ৰাজধানী হয়। এই অঞ্চলৰ পোলেণ্ডীয় জনসাধাৰণৰ প্ৰতি জাৰ্মান নীতি সাধাৰণ চৰকাৰৰ আন অঞ্চলসমূহৰ দৰেই কঠোৰ আছিল।<ref name="auto">ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України. Інститут історії України. – К.: Інститут історії України, 2008. – 347 с. {{ISBN|978-966-02-4911-0}} p.166</ref> অধিকাৰৰ সময়ছোৱাত জাৰ্মানসকলে বহুতো অত্যাচাৰ সংঘটিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৪১ চনত পোলেণ্ডীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকসকলক হত্যা কৰাও আছিল। জাৰ্মান নাজীসকলে পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ৰাজমুকুটভুক্ত ভূখণ্ডৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ানসকলক ১৯৩৯ৰ পূৰ্বে [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ অন্তৰ্গত ভূখণ্ডত বাস কৰা ইউক্ৰেইনীয়সকলতকৈ অধিক আৰ্যকৃত আৰু সভ্য বুলি গণ্য কৰিছিল। ফলত পূব দিশৰ জাৰ্মান অধিকৃত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ তুলনাত তেওঁলোকে জাৰ্মান অত্যাচাৰৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱৰ পৰা কিছু পৰিমাণে ৰক্ষা পাইছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলক ''ৰাইখস্কমিছাৰিয়েট ইউক্ৰেইন''ত পৰিণত কৰা হৈছিল।<ref name="auto"/> [[File:Janowska Nazi camp orchestra.jpg|thumb|বন্দী মৃত্যুৰ টেংগো বাদ্যদল]] তৃতীয় ৰাইখৰ বৰ্ণবাদী নীতি অনুসৰি সেই সময়ৰ স্থানীয় ইহুদীসকল অঞ্চলটোত জাৰ্মান দমনৰ মুখ্য লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। জাৰ্মান অধিকাৰৰ পিছত ইহুদী জনসাধাৰণক চহৰখনৰ জামাৰষ্টিনোভ অঞ্চলত স্থাপন কৰা হ'ল'কাষ্টত কেন্দ্ৰীভূত কৰা হয়। এই অঞ্চলটো বৰ্তমান ''জামাৰষ্টিনিভ'' নামেৰে জনাজাত। লগতে ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰত নাজীসকলে সংগীতৰ সৈতে নিৰ্যাতন আৰু মৃত্যুদণ্ড চলাইছিল। বন্দী লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰাৰ সদস্যসকলে একেটা সুৰ, মৃত্যুৰ টেংগো, বজাইছিল।{{citation needed|date=March 2022}} লভিভ মুক্ত হোৱাৰ আগদিনা জাৰ্মান নাজীসকলে ৪০জন বাদ্যযন্ত্ৰীক এটা বৃত্ত গঠন কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। নিৰাপত্তাৰক্ষীসকলে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক ঘনকৈ ঘেৰি ধৰি বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। প্ৰথমে বাদ্যদলৰ পৰিচালক মুণ্ডক হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=July 2025}} তাৰ পিছত শিবিৰৰ অধিনায়কে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক এজন এজনকৈ বৃত্তৰ মাজলৈ আহি বাদ্যযন্ত্ৰ মাটিত থৈ নগ্ন হ'বলৈ আদেশ দিয়ে। তাৰ পিছত তেওঁলোকক মূৰত গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=March 2022}}বাদ্যদলৰ সদস্যসকলৰ এখন আলোকচিত্ৰ নুৰেমবাৰ্গ বিচাৰত নাজী অপৰাধৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ১৯৩১ চনত লভিভত ইডিছ ভাষী ৭৫,৩১৬জন বাসিন্দা আছিল। কিন্তু ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰায় ১,০০,০০০ ইহুদী উপস্থিত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581 |title=Lvov 1939–1944 Timeline |work=United States Holocaust Memorial Museum |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506162225/http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581|archive-date=6 May 2009}}</ref> এই ইহুদীসকলৰ অধিকাংশকে চহৰখনৰ ভিতৰতে হত্যা কৰা হৈছিল অথবা বেলজেক নিধন শিবিৰলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। ১৯৪৩ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত হাইন্‌ৰিখ হিমলাৰৰ নিৰ্দেশত এছ এছ-ষ্টেণ্ডাৰ্টেনফুৰাৰ পল ব্ল'বেলক লভিভ অঞ্চলত নাজীসকলৰ গণহত্যাৰ সকলো প্ৰমাণ ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। ১৫ জুনত ব্ল'বেলে ইয়ানভস্কাৰ পৰা অনা জোৰ-জবৰদস্তি কৰ্মীসকলৰ সহায়ত কেইবাটাও গণকবৰ খান্দি মৃতদেহৰ অৱশেষ জ্বলাই দিয়ে।<ref>Gilbert, M. (1989), ''Second World War'', Weidenfeld & Nicolson, p. 438</ref> পিছত, ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৪৩ত, ইয়ানভস্কাৰ বন্দীসকলে বিদ্ৰোহ কৰে আৰু গণপলায়নৰ চেষ্টা কৰে। কেইজনমান পলাই যাবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু অধিকাংশক পুনৰ ধৰি হত্যা কৰা হয়। ইয়ানভস্কা শিবিৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত শুট্‌ৎসষ্টাফেলৰ কৰ্মচাৰী আৰু তেওঁলোকৰ স্থানীয় সহায়কসকলে কমেও আৰু ৬,০০০ বন্দীক হত্যা কৰে। লগতে গালিচিয়াৰ আন জোৰ-জবৰদস্তি শ্ৰম শিবিৰসমূহত থকা ইহুদীসকলকো হত্যা কৰা হয়। যুদ্ধৰ শেষলৈ চহৰখনৰ ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন হৈ যায় আৰু মাত্ৰ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৮০০জন লোক জীয়াই থাকে।<ref>{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=chDkIitLUnY|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/chDkIitLUnY |archive-date=2021-10-30 |title=A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine) |website=[[YouTube]]|date=6 March 2020 }}{{cbignore}}</ref><ref>Filip Friedman, ''Zagłada Żydów lwowskich'' (Extermination of the Jews of Lwów) – [http://www.mankurty.com/fridpl.html online in Polish, Ukrainian and Russian] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140417082332/http://www.mankurty.com/fridpl.html|date=17 April 2014 }}</ref> ====ছোভিয়েট পুনৰাধিকাৰ==== [[File:RKKA Lviv.jpg|thumb|১৯৪৪ চনৰ জুলাইত লভিভত ছোভিয়েট সৈনিকসকল]] ১৯৪৪ চনৰ জুলাইত সফল লভভ–ছান্দোমিয়েৰ্জ আক্ৰমণ অভিযানৰ পিছত ছোভিয়েট তৃতীয় গাৰ্ডছ টেংক আৰ্মীয়ে ২৭ জুলাই ১৯৪৪ত লভিভ দখল কৰে। এই দখলত স্থানীয় পোলেণ্ডীয় প্ৰতিৰোধ আন্দোলনে যথেষ্ট সহযোগিতা কৰিছিল। ইয়াৰ অলপ পাছতে পোলেণ্ডীয় আৰ্মিয়া ক্ৰায়োভাৰ স্থানীয় সেনাপতিসকলক ৰেড আৰ্মীৰ সেনাপতিসকলৰ সৈতে এখন বৈঠকলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। বৈঠকৰ সময়ত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু এই বৈঠকটো ছোভিয়েট এনকেভিডিয়ে পাতি থোৱা ফান্দ আছিল বুলি প্ৰকাশ পায়। পিছত ১৯৪৫ চনৰ শীতকাল আৰু বসন্তকালত স্থানীয় এনকেভিডিয়ে লভিভৰ পোলেণ্ডীয়সকলক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। ছোভিয়েট তথ্য অনুসৰি ১৯৪৪ চনৰ ১ অক্টোবৰত চহৰখনত এতিয়াও পোলেণ্ডীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬৬.৭% আছিল। পোলেণ্ডীয়সকলক চহৰখন এৰি যাবলৈ উৎসাহিত কৰাই ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল।<ref name="auto1">{{Cite book |last=Reynolds |first=David |title=Summits : six meetings that shaped the twentieth century |date=2009 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-7867-4458-9 |location=New York |oclc=646810103 }}</ref> গ্ৰেপ্তাৰ কৰা লোকসকলক তেতিয়াহে মুকলি কৰা হৈছিল যেতিয়া তেওঁলোকে এনে নথিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল য'ত তেওঁলোকে পোলেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ সন্মতি দিছিল। যুদ্ধৰ পিছত ইয়াল্টা সন্মিলনৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি পোলেণ্ডৰ সীমা পশ্চিমলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। ইয়াল্টাত পোলেণ্ডৰ আপত্তি সত্ত্বেও মিত্ৰশক্তিৰ নেতা জোচেফ ষ্টেলিন, ফ্ৰেংকলিন ডি. ৰুজভেল্ট আৰু উইনষ্টন চাৰ্চিলে লভিভ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ সীমাৰ ভিতৰতে থাকিব বুলি সিদ্ধান্ত লয়। ৰুজভেল্টে পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা তেলক্ষেত্ৰসমূহ লাভ কৰাটো বিচাৰিছিল, কিন্তু ষ্টেলিনে সেয়া মানি লোৱা নাছিল।<ref name="auto1"/> ১৬ আগষ্ট ১৯৪৫ত এখন সীমা চুক্তি<ref>[[:pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku]] [http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260119024228/https://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku |date=19 January 2026 }} full text of the agreement {{in lang|pl}}</ref> মস্কোত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েটসকলৰদ্বাৰা পোলেণ্ডত স্থাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্যৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিত পোলেণ্ডীয় কৰ্তৃপক্ষই যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ দেশখনৰ পূব অংশ আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট ইউনিয়নক হস্তান্তৰ কৰে আৰু কাৰ্জন ৰেখা অনুসৰি পোলেণ্ড–ছোভিয়েট সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে। চুক্তিখন অৱশেষত ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬ত অনুমোদিত হয়। ===ছোভিয়েট যুগ=== ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লভিভ ছোভিয়েট সংঘৰ অংশ হয়। অনুমান কৰা হয় যে ১,০০,০০০ৰপৰা ১,৪০,০০০লৈ পোলেণ্ডীয় লোকক চহৰখনৰপৰা তথাকথিত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলসমূহলৈ পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল। এই স্থানান্তৰ যুদ্ধোত্তৰ জনসংখ্যা স্থানান্তৰৰ অংশ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বহুতকে নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা ৰক্ল'ভ অঞ্চললৈ পঠিওৱা হৈছিল, যিটো পূৰ্বতে জাৰ্মান চহৰ ব্ৰেছলাউ আছিল। লভিভত থাকি যোৱা পোলেণ্ডীয় লোকসকলে পিছলৈ লভিভ ভূমিৰ পোলেণ্ডীয় সংস্কৃতি সংস্থা গঠন কৰে। ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভত এখন ধৰ্মসভা অনুষ্ঠিত হয়। কে জি বিৰ হেঁচাত আয়োজিত এই ধৰ্মসভাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা ভংগ কৰি ইয়াৰ পেৰিছসমূহ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। বিভিন্ন অনুমান অনুসৰি লভিভে যুদ্ধপূৰ্ব জনসংখ্যাৰ ৮০%ৰপৰা ৯০% হেৰুৱাইছিল।<ref>{{cite book |editor1-last=Törnquist-Plewa |editor1-first=Barbara |title=Whose Memory? Which Future?: Remembering Ethnic Cleansing and Lost Cultural Diversity in Eastern, Central and Southeastern Europe |date=2016 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78533-122-0 |page=74}}</ref> পোলেণ্ডীয় জনসংখ্যাক বহিষ্কাৰ কৰা, হ'ল'কাষ্ট আৰু ইউক্ৰেইনীয় ভাষীৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰপৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত চহৰখনৰ জাতিগত গঠন সলনি হৈছিল। এই লোকসকলৰ ভিতৰত যুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডীয় জনৰাজ্যৰ অংশ হোৱা অঞ্চলসমূহৰপৰা বলপূৰ্বকভাৱে স্থানান্তৰিত লোকো আছিল। ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰাও লোক আহিছিল। ৰাছিয়া আৰু পূব ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান ভাষী অঞ্চলসমূহৰপৰা প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰা হৈছিল,{{citation needed|date=February 2014}} আৰু ১৯৫০ৰ দশকত লভিভৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ৰাছিয়ান আছিল। একে সময়তে চহৰখনত ২৮,০০০ ইহুদী বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰা অহা ৰাছিয়ান ভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰী আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত লভিভৰ জনসংখ্যা ৪,০০,০০০ জনত উপনীত হয়।<ref name=loc/> [[File:Rynok Square 1957.jpg|thumb|১৯৫৭ চনত বজাৰ চত্বৰ]] ১৯৫০ চনত স্ত্ৰিয়ি উদ্যানত প্ৰথম আঞ্চলিক কৃষি প্ৰদৰ্শনী মুকলি কৰা হয় আৰু ১৯৫১ চনত এখন শিশু ৰে'লপথ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৫২ চনত চহৰখনৰ প্ৰথম ট্ৰলী বাছ সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৬০ চনলৈকে চহৰখনত ২৬২খন বাছ, ৩৮০খন টেক্সি আৰু ৫০খনতকৈ অধিক ট্ৰলী বাছ চলিছিল। ১৯৫৫ চনত নতুন বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলত সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৫৫ চনলৈকে লভিভত ৪১৫খন ৰেষ্টুৰেণ্ট, কেফে আৰু ভোজনালয় আছিল, কিন্তু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে সেয়া পৰ্যাপ্ত নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত শ্বেভচেংকিভস্কি হাইকে ধৰি কেইবাখনো ৰাজহুৱা উদ্যান স্থাপন কৰা হয়।<ref name=loc>{{Cite web|title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950|date=2023-04-05|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}})</ref> পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহত ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বিকাশৰ ফলত স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই শব্দ প্ৰদূষণৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। একে সময়তে ১৯৫৮ চনলৈকে লভিভ গধুৰ সামৰিক সঁজুলিৰ যাতায়াতৰ বাবে এটা পৰিবহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছিল। ১৯৫৮ চনত চহৰখনৰ এখন ৰাস্তাত ওচৰৰ আন এখন ৰাস্তাৰে স্বচালিত আৰ্টিলাৰী পাৰ হৈ যোৱাৰ ফলত এটা ঘৰ ভাঙি পৰে। ইয়াৰ ফলত পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে সামৰিক সঁজুলি পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰা হয় আৰু লভিভত অৱস্থিত সামৰিক বিভাগটো ইয়াভোৰিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref name=loc/> ১৯৫০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ছোভিয়েট চৰকাৰে লভিভক এটা বৃহৎ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ১৯৫৪ চনত ছোভিয়েট সংঘৰ প্ৰথম কিনেস্কোপ নলী এটা স্থানীয় কাৰখানাত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ১৯৫৮ চনত টিভি ছেটৰ ধাৰাবাহিক উৎপাদন আৰম্ভ হয়। ১৯৫৬ চনত লভিভ বাছ কাৰখানাই উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। চহৰখনত এখন টেংক মেৰামতিৰ কাৰখানাও স্থাপন কৰা হয়। শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কৰ্তৃপক্ষই কম খৰচৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। একে সময়তে ষ্টেলিনীয় স্থাপত্য শৈলীৰ অধিক আৰামদায়ক অট্টালিকাসমূহ ছোভিয়েট সংঘৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ অভিজাতসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন নিৰ্মাণৰ পিছতো বহু লোক সামূহিক ফ্লেট অথবা আনকি ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত বাস কৰি থাকিল। বহু অঞ্চলত কেন্দ্ৰীয় উত্তাপ, পানী যোগান আৰু নিৰ্গমন ব্যৱস্থা]] নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত ওচৰৰ কেইবাখনো গাঁও আৰু চহৰক প্ৰশাসনিকভাৱে লভিভৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত ব্ৰিউখোভিচি আৰু ভিনিকি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লভিভ টেলিভিছন কেন্দ্ৰই চহৰখনৰ অপেৰা থিয়েটাৰৰপৰা প্ৰথম সম্প্ৰচাৰ কৰে।<ref name=loc/> ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ঔদ্যোগিক ভিত্তিৰ ফলত চহৰখনৰ জনসংখ্যা আৰু আকাৰ দুয়োটাই বৃদ্ধি পায়। এছ এম ই আৰ এছ এইচৰ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ ফলত লভিভে এটা নেতিবাচক অৰ্থ বহন কৰা ''বান্দেৰষ্টাড্ট'' নাম লাভ কৰে। ৰাছিয়ান ''গ্ৰাড''ৰ সলনি চহৰৰ নামৰ সৈতে জাৰ্মান প্ৰত্যয় ''ষ্টাড্ট'' যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে বিচ্ছিন্নতাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে এই নামটো ইমানেই হাস্যকৰ বুলি ভাবিবলৈ ধৰিলে যে বান্দেৰাৰ বিষয়ে বিশেষ জ্ঞান নথকা লোকসকলেও ইয়াক পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি ছোভিয়েট দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি ব্যংগ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে। ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ সময়লৈকে এই নামটো লভিভৰ স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত ''খ্ল'প্‌ছি জ বান্দেৰষ্টাড্টু'' নামৰ এটা স্থানীয় ৰক বেণ্ড গঠন হৈছিল।<ref>{{cite web |url=[http://bandershtadt.w6.ru/](http://bandershtadt.w6.ru/) |title=Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu |publisher=Bandershtadt.w6.ru |access-date=3 May 2012 |archive-date=14 April 2008 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/](https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/) |url-status=live }}</ref> [[File:Lviv. Former Jewish Quarter of Suburb.jpg|thumb|১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত অপেৰা থিয়েটাৰ আৰু হোটেল লভিভৰ দৃশ্য]] ১৯৬০ৰ দশকত লভিভ আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলে পোলেণ্ডীয় টেলিভিছন আৰু ৰেডিঅ', লগতে ৱাৰ্ছ চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশসমূহৰ প্ৰকাশনসমূহ লাভ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। সেই সময়ত চহৰখনত বসতি স্থাপন কৰা ইউক্ৰেইনীয় গাঁওসমূহৰ বহু প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বিদেশত আত্মীয় আছিল আৰু তেওঁলোকে লোহাৰ পৰ্দাৰ সিপাৰে চিঠি-পত্ৰৰ আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰিছিল। "বুৰ্জোৱা জাতীয়তাবাদ"ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই মুদ্ৰিত সামগ্ৰী আৰু সংবাদ মাধ্যমত নীলা আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সংযোজন নিষিদ্ধ কৰিছিল। ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ শাসন-ব্যৱস্থাই লভিভৰ ডমিনিকান কেথেড্ৰেল বন্ধ কৰি ইয়াৰ অট্টালিকাত [[নাস্তিকতা]]ৰ এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰে। চৰকাৰী হেঁচা সত্ত্বেও লভিভৰ বাসিন্দাসকলে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন কৰি থাকিল আৰু বহু অঞ্চলত ভেৰ্টেপ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকত লভিভত পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰভাৱত নিজা যুৱ উপসংস্কৃতিৰো বিকাশ ঘটে।<ref>{{Cite web|title=Коли є "все" не для всіх, зате є джинси, "довгі патли" і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті|date=2023-06-07|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}})</ref> ১৯৭০ৰ দশকত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট নেতৃত্বৰ ভ'ল'দিমিৰ শ্বেৰবিটস্কিৰ অধীনৰ নীতিয়ে ৰাছিয়াকৰণৰ নতুন ঢৌৰ সৃষ্টি কৰে। লভিভৰ ৰাস্তাসমূহ আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ বহুতো লিখনী আৰু বিজ্ঞাপন এতিয়া ৰাছিয়ান ভাষাত লিখা হৈছিল। ইফালে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা অৱনতি ঘটিছিল আৰু দশকৰ মাজভাগলৈ বহু সামগ্ৰী দোকানৰপৰা অদৃশ্য হৈ গৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষলৈ [[মুদ্ৰাস্ফীতি]] এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যাত পৰিণত হয়। একে সময়তে চহৰখনৰ বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰো সম্প্ৰসাৰণ অব্যাহত থাকে আৰু ২০০খনতকৈ অধিক দোকান নিৰ্মাণ কৰা হয়। নতুন সাংস্কৃতিক ধাৰাসমূহে লভিভৰ জনসংখ্যাক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল আৰু ১৯৭৯ চনত চহৰখনত দুটা জনপ্ৰিয় স্থান গঢ় লৈ উঠিল। ইয়াৰে যুৱ ৰাজপ্ৰাসাদ "ৰোমাণ্টিক" ডিস্কোৰ বাবে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু "ভিৰমেংকা" কফি ঘৰটো স্থানীয় বোহেমিয়ানসকলৰ সমাৱেশস্থলী হৈ পৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকত লভিভত হিপ্পী আন্দোলনৰ উত্থান ঘটে। ১৯৭৫–১৯৭৭ চনত স্থানীয় কাৰ্মেলাইট গীৰ্জাৰ উদ্যানখন ছোভিয়েট সংঘৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ অসঙ্গতিবাদী যুৱক-যুৱতীৰ সমাৱেশৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।<ref name=loc1>{{Cite web|title=Русифікований побут, зате з "голосом" західних радіостанцій, дешева "бормотуха", тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті|date=2023-08-23|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}})</ref> ছোভিয়েট ৰাছিয়াকৰণৰ পৰিস্থিতিৰ মাজতো,{{citation needed|date=July 2018}} লভিভ বিদ্ৰোহী আন্দোলনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৭২ চনৰপৰা লভিভৰ বহু বিদ্ৰোহী কৰ্মীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কুখ্যাত লানৎস্কি পথৰ কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।<ref name=loc1/> ১৯৮০ৰ দশকত ছোভিয়েট ব্যৱস্থাৰ উদাৰীকৰণৰ সময়ছোৱাত চহৰখন ইউ এছ এছ আৰৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ দাবী কৰা ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৮৯ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত লভিভত ছোভিয়েট সংঘৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ সমৰ্থনত সৰ্ববৃহৎ সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত প্ৰায় ১,০০,০০০ লোক অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="cnn1803">{{cite news |title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense |url=[https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |access-date=18 March 2022 |agency=CNN |date=18 March 2022 |archive-date=23 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |url-status=live }}</ref> ===স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ=== [[File:Lviv street scene 20041126.jpg|thumb|২০০৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত লভিভত প্ৰতিবাদকাৰী]] ২০০৪ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে ভিক্টৰ ইউশ্চেংকোক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল আৰু কমলা বিপ্লৱত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। শ শ হাজাৰ লোক ঠাণ্ডা উষ্ণতাত একত্ৰিত হৈ কমলা পক্ষৰ সমৰ্থনত প্ৰতিবাদ কৰিছিল। নাগৰিক অবাধ্যতাৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত স্থানীয় আৰক্ষী প্ৰধানজনে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু স্থানীয় সভাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশ কৰা জালিয়াতিপূৰ্ণ ফলাফল গ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=Tchorek |first=Kamil |title=Protest grows in western city |work=Times Online |date=26 November 2004 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |access-date=25 July 2009 |archive-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |url-status=dead |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |deadurl=yes }}</ref> বৰ্তমানো লভিভ ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতিৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আৰু দেশখনৰ ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীৰ এক বৃহৎ অংশৰ উৎপত্তিস্থল। ইউৰোমাইদান আন্দোলনৰ সমৰ্থনত ২০১৪ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লভিভৰ কাৰ্যবাহী সমিতিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচৰ শাসনৰ পৰা নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|title=Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule |last=Gianluca Mezzofiore |date=19 February 2014 |work=International Business Times |access-date=19 February 2014 |archive-date=1 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|url-status=live }}</ref> ২০১৯ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে পেট্ৰো পোৰোশেংকোক ভ'ল'দিমিৰ জেলেনস্কিতকৈ দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। পোৰোশেংকোৰ পক্ষত গণনা কৰা ভোটৰ শতকৰা হাৰ ৯০ শতাংশতকৈও অধিক আছিল। লভিভত এই বিপুল সমৰ্থন লাভ কৰাৰ পাছতো তেওঁ দেশজোৰা নিৰ্বাচনত পৰাজিত হৈছিল। ২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে লভিভ অবলাস্ত গুৰুত্বৰ নগৰ আৰু লভিভ পৌৰসভাৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত পৌৰসভাখন বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু লভিভ অবলাস্তৰ ৰায়নৰ সংখ্যা সাতটালৈ হ্ৰাস কৰা হয়। লভিভ পৌৰসভাৰ এলেকা নতুনকৈ গঠিত লভিভ ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ. |url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03 |date=2020-07-18 |website=Голос України |language=uk |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709121303/http://www.golos.com.ua/article/333466|url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |work=Мінрегіон |date=July 17, 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian |access-date=15 January 2022 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|url-status=live }}</ref> ====ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধ==== =====২০২২ চনৰ ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ===== [[File:2022 Lviv bombing.jpg|thumb|২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভৰ এটা ইন্ধন ভঁৰালত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পাছত লগা জুই]] ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত লভিভ দেশখনৰ ''কাৰ্যকাৰী ভাবে'' পশ্চিমীয়া ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ৰাজধানীখনৰ ওপৰত পোনপটীয়া সামৰিক ভাবুকিৰ বাবে কিছুমান দূতাবাস, চৰকাৰী সংস্থা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিষ্ঠান কিয়েভৰ পৰা লভিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।<ref name=War>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|title=Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post |newspaper=The Washington Post |access-date=23 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224074723/https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|url-status=live }}</ref> আক্ৰমণৰ ফলত দেশখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা পলাই অহা ইউক্ৰেইনৰ লোকসকলৰ বাবেও লভিভ নিৰাপদ আশ্ৰয়স্থলত পৰিণত হয়। ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চলৈকে এনে লোকৰ সংখ্যা ২ লাখতকৈ অধিক হৈছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে পোলেণ্ডলৈ যোৱাৰ পথত লভিভক সাময়িকভাৱে ৰোৱাৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলটো অস্ত্ৰ আৰু মানৱীয় সাহায্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগান পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল।<ref name="cnn1803" /> ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ আশংকাৰ মাজত স্থানীয় চৰকাৰ আৰু নাগৰিকসকলে পোলেণ্ড আৰু ক্ৰোৱেছিয়াৰ পৰামৰ্শদাতাসকলৰ সহায়ত নগৰখনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধসমূহৰ চাৰিওফালে অস্থায়ী বাধা নিৰ্মাণ কৰিছিল, মূৰ্তিসমূহ ঢাকি ৰাখিছিল আৰু শিল্পকৰ্মসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Wrapping The Art Treasures Of Lviv |url=https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|access-date=18 March 2022 |agency=RadioFreeEurope/RadioLiberty |date=18 March 2022 |language=en |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318145610/https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|url-status=live }}</ref> যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চল ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল। ইয়াভৰিভ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ঘাটি ২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। লভিভ দানিলো হালিত্স্কি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ লভিভ ৰাজ্যিক বিমান মেৰামতি কাৰখানাত ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল,<ref name="cnn1803" /> আৰু ২৬ মাৰ্চত নগৰখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা এটা ইন্ধন ভঁৰাল আৰু আন কেইবাটাও স্থাপনাত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |title=Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22#h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|access-date=26 March 2022 |work=CNN |date=26 March 2022 |language=en |archive-date=26 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326184113/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22/h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত নগৰখনত পাঁচটা ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। নগৰপতি আন্দ্ৰি ছাদোভিৰ মতে, এই আক্ৰমণত সাতজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু ১১জন আহত হয়। আঞ্চলিক গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয় যে আক্ৰমণৰ লক্ষ্য আছিল সামৰিক কাৰখানা আৰু এটা টায়াৰৰ দোকান। উদ্বাস্তুসকল থকা এটা হোটেলতো আক্ৰমণ সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ খিৰিকীসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে দাবী কৰে যে ১৮ এপ্ৰিলৰ নিশা ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে আক্ৰমণ কৰা সকলো স্থানেই সামৰিক লক্ষ্য আছিল।<ref>{{cite news |title= Blasts rock Ukraine as bodies line streets |url= https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|access-date= 18 April 2022 |publisher= the Canberra Times |date= 18 April 2022 |language= en |archive-date= 18 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220418092930/https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|url-status= live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰ ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ সময়ত লভিভক লক্ষ্য কৰি আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ নগৰখনত বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|access-date=2022-10-12 |website=Ukrainska Pravda |language=en |archive-date=12 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012150631/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|url-status=live }}</ref> ২০২২ চনৰ ১১ অক্টোবৰত ছাদোভিয়ে ঘোষণা কৰে যে নগৰখনত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হৈছে। ইয়াৰ ফলত বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হয় আৰু পানীৰ যোগানত অভাৱ দেখা দিয়ে।<ref>{{Cite news |agency=Reuters |date=2022-10-12 |title=Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|access-date=2022-10-12 |archive-date=13 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013015118/https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|url-status=live }}</ref> ২০২৫ চনৰ ৫ অক্টোবৰত লভিভত হোৱা ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণটো লভিভ অঞ্চলত যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ আক্ৰমণ আছিল বুলি গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয়। তেওঁ জনোৱা মতে, আক্ৰমণটোত ১৪০টা ড্ৰোন আৰু ২৩টা ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু কেইবা ডজন লোক আহত হৈছিল।<ref>{{cite news |title= Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say |url= https://www.reuters.com/world/europe/russian-aerial-attack-kyiv-kills-one-injures-10-officials-say-2025-10-25/|website= [[Reuters]] |date= October 25, 2025}}</ref> ২০২৬ চনৰ ৮ জানুৱাৰীৰ নিশা ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে কাপুস্তিন য়াৰ পৰীক্ষণস্থলীৰ পৰা লভিভৰ দিশে অৰেশ্নিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰে। মধ্যম দূৰত্বৰ বেলিষ্টিক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে লভিভত আক্ৰমণ চলোৱা এইটোৱেই আছিল ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ প্ৰথম ঘটনা।<ref>{{cite news |title=Russian Offensive Campaign Assessment, January 9, 2026 |date=9 January 2026 |url=https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-january-9-2026/|work=Institute for the Study of War}}</ref> ==ভূগোল== [[File:Lviv City, Ukraine, Sentinel-2 satellite image, 30-AUG-2017.jpg|thumb|লভিভৰ উপগ্ৰহীয় দৃশ্য (চেণ্টিনেল-২, <br />১৪ আগষ্ট ২০১৭)]] লভিভ ৰজটচিয়া উচ্চভূমিৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ই পোলেণ্ডৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় {{convert|70|km|mi}} পূবত আৰু পূব কাৰ্পেথিয়ান পৰ্বতমালাৰ পৰা {{convert|160|km|mi}} উত্তৰত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা লভিভৰ গড় উচ্চতা {{convert|296|m|ft}}। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ স্থান হৈছে ''ভিছোকি জামক'' (উচ্চ দুৰ্গ), যাৰ উচ্চতা {{convert|409|m|ft}} সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ ওপৰত। এই দুৰ্গৰ পৰা ঐতিহাসিক চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰ সুন্দৰ দৃশ্য দেখা যায়। তাত সেউজীয়া গম্বুজযুক্ত গীৰ্জা আৰু সুন্দৰ স্থাপত্য আছে। পুৰণি দেৱালঘেৰা চহৰখন উচ্চ দুৰ্গৰ পাদদেশত পল্টভা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত এই নদীৰে সামগ্ৰী পৰিবহণ কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পল্টভা নদীখন চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা অংশত ঢাকি দিয়া হৈছিল। নদীখন এতিয়া লভিভৰ কেন্দ্ৰীয় পথ {{ill|Liberty Avenue (Lviv)|lt=Liberty Avenue|uk|Проспект Свободи (Львів)}} আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰৰ ঠিক তলেদি বৈ যায়। ===জলবায়ু=== লভিভত আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন ''Dfb'') বিৰাজ কৰে। ইয়াত শীতকাল ঠাণ্ডা আৰু গ্ৰীষ্মকাল উমাল।<ref>{{cite journal |last=Kottek |first=M. |author2=J. Grieser |author3=C. Beck |author4=B. Rudolf |author5=F. Rubel |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorol. Z. |volume=15 |pages=259–263 |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=24 August 2012 |year=2006 |issue=3 |bibcode=2006MetZe..15..259K |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811204828/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|url-status=live}}</ref> জানুৱাৰী মাহত গড় উষ্ণতা {{cvt|-3|°C|0}} আৰু জুলাই মাহত {{cvt|18|°C|0}}।<ref name="pogoda" /> গড় আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা কম। গ্ৰীষ্মকালত আৰ্দ্ৰতা আৰামদায়কৰ পৰা অত্যধিক আৰ্দ্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।<ref>{{cite web |url=https://weatherspark.com/y/91475/Average-Weather-in-Lviv-Ukraine-Year-Round|title=Climate and Average Weather Year Round in Lviv |website=WeatherSpark |access-date=2025-12-08}}</ref> বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ {{cvt|745|mm|0}}। গ্ৰীষ্মকালত বৰষুণৰ পৰিমাণ সৰ্বাধিক হয়।<ref name="pogoda" /> লভিভত বছৰি গড় সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় প্ৰায় ১,৮০৪ ঘণ্টা।<ref name="NOAA"/> {{Weather box|collapsed=yes |location=লভিভ (১৯৯১-২০২০) |metric first=Y |single line=Y |Jan record high C=14.9 |Feb record high C=17.9 |Mar record high C=23.5 |Apr record high C=28.9 |May record high C=32.2 |Jun record high C=37.4 |Jul record high C=36.3 |Aug record high C=37.3 |Sep record high C=34.5 |Oct record high C=25.6 |Nov record high C=21.6 |Dec record high C=16.5 |year record high C=37.4 |Jan high C=0.2 |Feb high C=2.0 |Mar high C=7.0 |Apr high C=14.5 |May high C=19.5 |Jun high C=23.0 |Jul high C=24.7 |Aug high C=24.5 |Sep high C=19.0 |Oct high C=13.2 |Nov high C=6.8 |Dec high C=1.5 |year high C=13.0 |Jan mean C=-2.7 |Feb mean C=-1.5 |Mar mean C=2.5 |Apr mean C=9.0 |May mean C=13.8 |Jun mean C=17.3 |Jul mean C=19.0 |Aug mean C=18.5 |Sep mean C=13.5 |Oct mean C=8.4 |Nov mean C=3.3 |Dec mean C=-1.3 |year mean C=8.3 |Jan low C=-5.7 |Feb low C=-4.8 |Mar low C=-1.4 |Apr low C=3.8 |May low C=8.4 |Jun low C=12.0 |Jul low C=13.7 |Aug low C=13.2 |Sep low C=8.7 |Oct low C=4.4 |Nov low C=0.4 |Dec low C=-4.1 |year low C=4.1 |Jan record low C=-28.5 |Feb record low C=-29.5 |Mar record low C=-25.0 |Apr record low C=-12.1 |May record low C=-5.0 |Jun record low C=0.5 |Jul record low C=4.5 |Aug record low C=2.6 |Sep record low C=-3.0 |Oct record low C=-13.2 |Nov record low C=-17.6 |Dec record low C=-25.6 |year record low C=-29.5 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm=46 |Feb precipitation mm=48 |Mar precipitation mm=48 |Apr precipitation mm=52 |May precipitation mm=93 |Jun precipitation mm=86 |Jul precipitation mm=96 |Aug precipitation mm=73 |Sep precipitation mm=70 |Oct precipitation mm=57 |Nov precipitation mm=50 |Dec precipitation mm=50 |year precipitation mm=769 |Jan snow depth cm=7 |Feb snow depth cm=9 |Mar snow depth cm=4 |Apr snow depth cm=0 |May snow depth cm=0 |Jun snow depth cm=0 |Jul snow depth cm=0 |Aug snow depth cm=0 |Sep snow depth cm=0 |Oct snow depth cm=0 |Nov snow depth cm=1 |Dec snow depth cm=4 |year snow depth cm=9 |Jan rain days=9 |Feb rain days=9 |Mar rain days=11 |Apr rain days=14 |May rain days=16 |Jun rain days=17 |Jul rain days=16 |Aug rain days=14 |Sep rain days=14 |Oct rain days=14 |Nov rain days=13 |Dec rain days=11 |year rain days=158 |Jan snow days=17 |Feb snow days=17 |Mar snow days=11 |Apr snow days=3 |May snow days=0.1 |Jun snow days=0 |Jul snow days=0 |Aug snow days=0 |Sep snow days=0 |Oct snow days=1 |Nov snow days=8 |Dec snow days=15 |year snow days=72 |Jan humidity=83.3 |Feb humidity=80.7 |Mar humidity=74.5 |Apr humidity=67.1 |May humidity=70.4 |Jun humidity=72.6 |Jul humidity=74.1 |Aug humidity=74.3 |Sep humidity=78.2 |Oct humidity=80.3 |Nov humidity=84.4 |Dec humidity=85.0 |year humidity=77.1 |Jan sun=64 |Feb sun=79 |Mar sun=112 |Apr sun=188 |May sun=227 |Jun sun=238 |Jul sun=254 |Aug sun=222 |Sep sun=179 |Oct sun=148 |Nov sun=56 |Dec sun=37 |year sun=1804 |source 1=Pogoda.ru.net<ref name=pogoda>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214004830/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|archive-date=14 December 2019 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|title=Pogoda.ru.net |access-date=8 November 2021 |publisher=Weather and Climate (Погода и климат) |language=ru |date=May 2011}}</ref> |source 2=[[NOAA]] (humidity 1991–2020, sun 1961–1990)<ref name=WMOCLINO>{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422013818/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|archive-date=22 April 2025 |url=https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|format=CSV |title=Lviv Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=National Centers for Environmental Information |access-date=21 April 2025}}</ref><ref name=NOAA>{{cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |title=L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=13 October 2015 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |url-status=live |archivedate=29 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |deadurl=yes }}</ref> |date=April 2012 }} ==প্ৰশাসনিক বিভাগ== [[File:Town hall in Lviv2018.jpg|thumb|লভিভ চহৰ ভৱন]] লভিভ ছটা নগৰীয়া জিলাত বিভক্ত। প্ৰতিখন জিলাৰ নিজা প্ৰশাসনিক সংস্থা আছে। *হালিতস্কি জিলা ({{lang|uk|Галицький район}}), গালিচিয়াৰ ডেনিয়েল (ডানিলো হালিতস্কি)ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। *জালিজনিচনি জিলা ({{lang|uk|Залізничний район}}), আক্ষৰিক অৰ্থত "ৰেলৱে অঞ্চল"। *লিচাকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Личаківський район}}) *ছিখিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Сихівський район}}) *ফ্ৰাংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Франківський район}}), ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। *শ্বেভচেংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Шевченківський район}}), তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য উপনগৰসমূহৰ ভিতৰত ভিন্নিকি ({{lang|uk|Винники}}), ব্ৰিউখোভিচি ({{lang|uk|Брюховичі}}) আৰু ৰুদনো ({{lang|uk|Рудно}}) উল্লেখযোগ্য। ==জনগাঁথনি== {{historical populations|5=1939|6=340000|7=1959|8=410678|9=1970|10=553452|11=1979|12=667243|13=1989|14=790908|15=2001|16=732818|17=2011|18=732009|19=2022|20=717273|align=right|cols=1|source=<ref>{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm|title=ইউক্ৰেইনৰ নগৰ আৰু চহৰসমূহ|website=pop-stat.mashke.org}}</ref>}} লভিভৰ বাসিন্দাসকলৰ গড় আয়ুস ৭৫ বছৰ আৰু এই বয়স ইউক্ৰেইনৰ গড় আয়ুতকৈ ৭ বছৰ আৰু বিশ্বৰ গড় আয়ু ৬৮ বছৰতকৈ ৮ বছৰ অধিক। ২০১০ চনত গড় আয়ুস পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত ৭১ বছৰ আৰু মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ৭৯.৫ বছৰ আছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|access-date=7 August 2023|archive-date=5 December 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|deadurl=yes}}</ref> ২০০১ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত উৰ্বৰতাৰ হাৰ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। তথাপিও পূৰ্বৰ বছৰসমূহৰ নিম্ন উৰ্বৰতাৰ প্ৰভাৱ এতিয়াও স্পষ্ট হৈ আছিল, যদিও জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু ২৫ বছৰৰ তলৰ যুৱ লোকৰ তীব্ৰ অভাৱ আছে। ২০১১ চনত ল্ভিভৰ জনসংখ্যাৰ ১৩.৭% লোক ১৫ বছৰৰ তলৰ আৰু ১৭.৬% লোকৰ বয়স ৬০ বছৰ বা তাতকৈ অধিক আছিল।<ref>{{Cite web |url=http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |url-status=dead |title=লভিভ নগৰৰ পৰিচয় ২০১০–২০১১ |archive-date=1 July 2014 |access-date=18 August 2026 |archivedate=1 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |deadurl=yes }}</ref> ===ঐতিহাসিক জনসংখ্যা=== {|class="wikitable floatright" ! colspan="7" style="background:#E0E0E0;"|১৮৬৯–১৯৩১ চনত ধৰ্ম অনুসৰি জনসংখ্যাৰ গাঁথনি |- ! সম্প্ৰদায় ! ১৮৬৯<ref name="Britannica1890" /> ! ১৮৯০<ref name="Brockhaus1894" /> ! ১৯০০<ref name="Meyers1908" /> ! ১৯১০<ref name="Hann">চি. এম. হান, পল ৰবাৰ্ট মাগোচি সম্পা. ''গেলিচিয়া: এখন বহুসাংস্কৃতিক ভূমি''। [[টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন]]। ২০০৫। পৃ. ১৫৫।</ref> ! ১৯২১<ref name="Hann" /> ! ১৯৩১<ref name="Chorny" /> |- |ৰোমান কেথলিক||৫৩.১%||৫২.৬%||৫১.৭%||৫১%||৫১%||৫০.৪% |- |ইহুদী||৩০.৬%||২৮.২%||২৭.৭%||২৮%||৩৫%||৩১.৯% |- |গ্ৰীক কেথলিক||১৪.২%||১৭.১%||১৮.৩%||১৯%||১২%||১৫.৯% |} {|class="wikitable floatright" ! colspan="10" style="background:#E0E0E0;" |১৯০০–২০০১ চনত জাতিগত গাঁথনি |- ! জাতিগত পৰিচয় ! ১৯০০<ref>[http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html পূব গেলিচিয়াৰ জনসংখ্যা] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192201/http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html|date=31 October 2010 }} ১৯০০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি</ref> !১৯২১{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}} ! ১৯৩১<ref name=Chorny>[http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html লভিভ প্ৰদেশৰ জাতীয় গাঁথনি] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192233/http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html|date=31 October 2010 }} ১৯৩১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি</ref> ! ১৯৪৪<ref name="Risch">উইলিয়াম জে. ৰিশ্ব। ''ইউক্ৰেইনৰ পশ্চিমাঞ্চল: সংস্কৃতি আৰু ছোভিয়েট ল্ভিভৰ সাম্ৰাজ্যৰ ভাগ্য''। হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। ২০১১। পৃ. ৪১–৪২।</ref> ! ১৯৫০ ! ১৯৫৯<ref name=Szporluk>ৰোমান স্পৰ্লুক। ''ৰাছিয়া, ইউক্ৰেইন আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ ভাঙন''। হুভাৰ ইনষ্টিটিউচন প্ৰকাশন, ২০০০, পৃ. ৩০৪। {{ISBN|0-8179-9542-0}}</ref> ! ১৯৭৯<ref name=Szporluk /> ! ১৯৮৯<ref name=Szporluk /> ! ২০০১<ref name="2001census" /> |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ইউক্ৰেইনীয় লোক||১৯.৯% |৯.১%||১১.২%||২৬.৪%||৪৯.৯%||৬০.০%||৭৪.০%||৭৯.১%||৮৮.১% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ৰুছ লোক||০.০% |০.২%||০.২%||৫.৫%||৩১.২%||২৭.০%||১৯.৩%||১৬.১%||৮.৯% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|ইহুদী লোক||২৬.৫% |২৭.৬%||২৪.১%|| ||৬.৪%||৬.০%||২.৭%||১.৬%||০.৩% |- style="text-align:right;" |style="text-align:left;"|পোলিছ লোক||৪৯.৪% |৬২.২%||৬৩.৫%||৬৩%||১০.৩%||৪.০%||১.৮%||১.২%||০.৯% |} {|class="wikitable floatright" style="text-align:right; margin:0 0 0 1em;" ! colspan="4"|১৯৮৯ আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ল্ভিভৰ জাতিগত গাঁথনি |- |style="text-align:left;"|ইউক্ৰেইনীয় লোক |৬২২,৮০০||৭৯.১%||৮৮.১% |- |style="text-align:left;"|ৰুছ লোক |১২৬,৪১৮||১৬.১%||৮.৯% |- |style="text-align:left;"ইহুদী লোক |১২,৮৩৭||১.৬%||০.৩% |- |style="text-align:left;"|পোলিছ লোক |৯,৬৯৭||১.২%||০.৯% |- |style="text-align:left;"|[বেলাৰুছীয় লোক |৫,৮০০||০.৭%||০.৪% |- |style="text-align:left;"|আৰ্মেনীয় লোক |১,০০০||০.১%||০.১% |- |style="text-align:left;"|মুঠ |৭৭৮,৫৫৭|||| |- |colspan="4" style="text-align:left;"|<small>সংখ্যাসমূহত অঞ্চলসমূহ বা চৌপাশৰ নগৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।</small><ref name="per">২০০১ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল।</ref>{{full citation needed|date=February 2017}} |} *১৪০৫ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৪,৫০০ জন বাসিন্দা আৰু ইয়াৰ উপৰি দুটা উপনগৰত প্ৰায় ৬০০ জন।<ref name="Petersen">হাইডেমাৰি পিটাৰছেন: ''পোলেণ্ডত ইহুদী সম্প্ৰদায় আৰু নগৰীয়া সম্প্ৰদায়: লেমবাৰ্গ ১৩৫৬–১৫৮১''। হাৰাছো প্ৰকাশন, ৱিছবাডেন ২০০৩, পৃ. ৫০ (জাৰ্মান ভাষাত, [https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&pg=PA50 সীমিত অনলাইন পূৰ্বদৰ্শন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&pg=PA50 |date=2 January 2016 }})</ref> *১৫৪৪ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৩,০০০ জন বাসিন্দা (১৫২৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত সংখ্যা প্ৰায় ৩০% হ্ৰাস পাইছিল) আৰু ইয়াৰ উপৰি উপনগৰসমূহত প্ৰায় ২,৭০০ জন।<ref name="Petersen" /> *১৮৪০ চন: প্ৰায় ৬৭,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ২০,০০০ জন ইহুদী।<ref>''বৰ্তমান আৰু অতীতৰ বিশ্বকোষীয় অভিধান'' (সম্পাদক এইচ. এ. পিয়েৰাৰ)। ২য় সংস্কৰণ, খণ্ড ৭, আল্টেনবাৰ্গ ১৮৪৩, পৃ. ৩৪৪।</ref> *১৮৫০ চন: প্ৰায় ৮০,০০০ জন বাসিন্দা (চাৰিটা উপনগৰসহ), ইয়াৰে ২৫,০০০তকৈ অধিক জন ইহুদী।<ref>''কনভাৰ্ছেচনছ-লেক্সিকন'' (ব্ৰকহাউছৰ সম্পাদনাত)। ১০ম সংস্কৰণ, খণ্ড ৯, লাইপচিগ ১৮৫৩, পৃ. ৫১২।</ref> *১৮৬৯ চন: ৮৭,১০৯ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৪৬,২৫২ জন ৰোমান কেথলিক, ২৬,৬৯৪ জন ইহুদী আৰু ১২,৪০৬ জন গ্ৰীক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য।<ref name="Britannica1890">''দ এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা: কলা, বিজ্ঞান আৰু সাধাৰণ সাহিত্যৰ অভিধান''। খণ্ড ১৪। হেনৰি জি. এলেন কোম্পানী। ১৮৯০। পৃ. ৪৩৫।</ref> *১৮৯০ চন: ১,২৭,৯৪৩ জন বাসিন্দা (৬৪,১০২ জন পুৰুষ, ৬৩,৪৮১ জন মহিলা), ইয়াৰে ৬৭,২৮০ জন ৰোমান কেথলিক, ৩৬,১৩০ জন [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]], ২১,৮৭৬ জন গ্ৰীক কেথলিক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য, ২,০৬১ জন প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৫৯৬ জন অৰ্থডক্স আৰু অন্যান্য।<ref name="Brockhaus1894">''ব্ৰকহাউছৰ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ১৪তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৮৯৪, পৃ. ৭৬</ref> *১৯০০ চন: ১,৫৯,৮৭৭ জন বাসিন্দা, সামৰিক বাহিনীৰ সদস্যসহ (১০,৩২৬ জন পুৰুষ)। ইয়াৰে ৮২,৫৯৭ জন ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য, ২৯,৩২৭ জন ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য আৰু ৪৪,২৫৮ জন ইহুদী আছিল। যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে ১,২০,৬৩৪ জনে [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]], ২০,৪০৯ জনে [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] বা [[য়িদ্দিছ ভাষা|য়িদ্দিছ]] আৰু ১৫,১৫৯ জনে [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Meyers1908">''মেয়াৰ্ছ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ৬ষ্ঠ সংস্কৰণ, খণ্ড ১২, লাইপচিগ আৰু ভিয়েনা ১৯০৮, পৃ. ৩৯৭–৩৯৮।</ref> *১৯২১ চন: ২,১৯,৩৮৮ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৩৬,৫১৯ জন পোলিছ লোক, ৬০,৪৩১ জন ইহুদী আৰু ১৯,৮৬৬ জন ইউক্ৰেইনীয় লোক।{{Sfn|Romantsov|2012|p=114}} *১৯৩১ চন: ৩,১২,২৩১ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৯৮,২১২ জন পোলিছ, ৭৫,৩১৬ জন ইহুদী আৰু ৩৫,১৩৭ জন ইউক্ৰেইনীয়।{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}} *১৯৩৯ চন: ৩,৪০,০০০ জন বাসিন্দা।<ref>''মেয়াৰ্ছ বিশ্বকোষীয় অভিধান''। ৯ম সংস্কৰণ, খণ্ড ১৪, মানহাইম/ভিয়েনা/জুৰিখ ১৯৭৫, পৃ. ৮০২।</ref> *১৯৪০ চন: ৫,০০,০০০।<ref name="Risch" /> *জুলাই ১৯৪৪: ১,৪৯,০০০।<ref name="Risch" /> *১৯৫৫ চন: ৩,৮০,০০০।<ref name="Risch" /> *২০০১ চন: ৭,২৫,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৮৮% ইউক্ৰেইনীয়, ৯% ৰুছ আৰু ১% পোলিছ।<ref name="2001census">{{Cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |title=সৰ্ব-ইউক্ৰেইনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়ল ২০০১ |website=2001.ukrcensus.gov.ua |access-date=2 May 2011 |archive-date=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723105733/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰি প্ৰায় ২,০০,০০০ লোক উপনগৰসমূহৰ পৰা প্ৰতিদিনে কামৰ বাবে অহা-যোৱা কৰিছিল। *২০০৭ চন: ৭,৩৫,০০০ জন বাসিন্দা। লিংগ অনুসৰি: ৫১.৫% মহিলা আৰু ৪৮.৫% পুৰুষ। জন্মস্থান অনুসৰি: ৫৬% ল্ভিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১৯% ল্ভিভ অব্লাষ্টত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১১% পূব ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৭% পূৰ্বৰ [[ছোভিয়েট সংঘ|ছোভিয়েট সংঘৰ]] গণৰাজ্যসমূহত (ৰাছিয়া ৪%) জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৪% পোলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ৩% পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্ত, কিন্তু ল্ভিভ অব্লাষ্ট]]ত নহয়, জন্মগ্ৰহণ কৰা।<ref name="per" />{{full citation needed|date=February 2017}} *ধৰ্মীয় অনুৰাগ: (২০০১)<ref name="per" />{{full citation needed|date=February 2017}} **৫২% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা **৩১% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেট **{{0|0}}৫% ইউক্ৰেইনীয় স্বায়ত্তশাসিত অৰ্থডক্স গীৰ্জা **{{0|0}}৩% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট **{{0|0}}৩% অন্যান্য ধৰ্ম ===ভাষা=== {|class="floatright wikitable" ! colspan="5" style="background:#E0E0E0;" |২০শ শতিকাত ভাষাৰ ব্যৱহাৰ |- ! ভাষা !! ১৯৩১ !! ১৯৭০ !! ১৯৭৯ !! ১৯৮৯ |- |ইউক্ৰেইনীয়||&nbsp;১১.৩%||&nbsp;৬৫.২%||&nbsp;৭১.৩%||&nbsp;৭৭.২% |- |ৰুছ||&nbsp;০.১%||&nbsp;৩১.১%||&nbsp;২৫.৭%||&nbsp;১৯.৯% |- |য়িদ্দিছ||&nbsp;২৪.১%||&nbsp;||&nbsp;||&nbsp; |- |পোলিছ||&nbsp;৬৩.৫%||&nbsp;||&nbsp;||&nbsp; |- |অন্যান্য||&nbsp;১.০%||&nbsp;৩.৭%||&nbsp;৩.০%||&nbsp;২.৯% |} ল্ভিভৰ অধিকাংশ বাসিন্দাই ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কয়। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰা নগৰখনত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে, আনহাতে ১৯৮০ৰ দশকৰ পৰা ৰুছ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছে। ২০০০ চনত আনুমানিক ৮০% ল্ভিভবাসীয়ে ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কৈছিল।<ref name="The population of Lviv in the mirror polls">{{Cite web |url=http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm |title=আন্দ্ৰেই ছাদোভি |website=www.ji.lviv.ua |access-date=10 April 2013|archive-date=16 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816124100/http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm|url-status=live}}</ref> ২০০১ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়লৰ ফলাফল:<ref>{{cite web | language=uk | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=ইউক্ৰেইনৰ একত্ৰিত আঞ্চলিক সম্প্ৰদায়সমূহত মাতৃভাষা}}</ref> {| class="standard" |- ! ভাষা ! সংখ্যা ! শতাংশ |- | ইউক্ৰেইনীয় ভাষা | align="right"| ৬৪১ ৬৮৮ ||align="right"| ৮৮.৪৮% |- | ৰুছ ভাষা | align="right"| ৭২ ১২৫ || align="right"| ৯.৯৫% |- | অন্যান্য বা অনিৰ্ধাৰিত | align="right"| ১১ ৩৮৯ || align="right"| ১.৫৭% |- | মুঠ | align="right"| ৭২৫ ২০২ || align="right"| ১০০.০০% |} ২০২৩ চনৰ মাজভাগত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানে চলোৱা এটা সমীক্ষা অনুসৰি, নগৰখনৰ ৯৬% বাসিন্দাই ঘৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা আৰু ৩% বাসিন্দাই ৰুছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|title=নগৰীয়া সমীক্ষা ২০২৩|website=ratinggroup.ua|access-date=7 August 2023|archive-date=19 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|url-status=live|archivedate=19 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|deadurl=yes}}</ref> ===জাতিগত পোলিছ জনসংখ্যা=== {|class="wikitable floatright" |+ ঐতিহাসিক পোলিছ জনসংখ্যা |- ! বছৰ ! পোলিছ লোক ! % |- |১৯২১<ref name="brockhaus">''ডেৰ গ্ৰোচে ব্ৰকহাউছ''। ১৫তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৯৩২, পৃ. ২৯৬–২৯৭।</ref> |১১২,০০০ |৫১ |- |১৯৮৯ |৯,৫০০<ref>৭৯০,৯০৮ৰ ১.২%</ref> |১.২<ref name="2001census"/> |- |২০০১<ref name="2001census"/> |৬,৪০০ |০.৯ |} জাতিগত পোলিছ লোক আৰু পোলিছ ইহুদীসকলে ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ পিয়াষ্ট ৰাজবংশৰ অধীনত নগৰখন বিজয় কৰাৰ পাছৰে পৰা যথেষ্ট সংখ্যাত ল্ভিভত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।পোলিছ সোণালী যুগৰ সময়ত আৰু পোলেণ্ড বিভাজনলৈকে ল্ভিভ কেইবাশতিকাজুৰি পোলেণ্ডৰ প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই বিভাজন ৰাছিয়া, প্ৰুছিয়া আৰু অষ্ট্ৰিয়াই সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=পোলেণ্ডত ইহুদী পুনৰুত্থান সমৃদ্ধিশালী |quote=সম্ভৱতঃ বিশ্বৰ ইউৰোপীয় ইহুদীসকলৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ, অৰ্থাৎ আশকেনাজিসকলে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ শিপা পোলেণ্ডলৈ অনুসৰণ কৰিব পাৰে – ১৪শ শতিকাৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ বাবে, যিয়ে সমগ্ৰ ইউৰোপৰ পৰা ইহুদী বসতিস্থাপনকাৰীসকলক "ৰজাৰ লোক" হিচাপে সুৰক্ষা দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল। |newspaper=দ্য নিউয়ৰ্ক টাইম |date=12 July 2007}}</ref> দ্বিতীয় পোলিছ গণৰাজ্যৰ সময়ত, ল্ভিভ প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা ১৯২১ চনত ২,৭৮৯,০০০ জনৰ পৰা দহ বছৰত ৩,১২৬,৩০০ জনলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="grodek">{{cite web |url=http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |title=ল্ভিভ প্ৰদেশ। ১৯২০–১৯৩৯ |publisher=গ্ৰডেক জাগিয়েলনস্কি |work=কালানুক্ৰম |date=2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |archive-date=8 March 2012 |access-date=18 August 2026 |archivedate=8 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |deadurl=yes }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ ফলত ল্ভিভৰ পোলিছ পৰিচয় বহুলাংশে বিলুপ্ত হয়। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল ১৯৪৪–১৯৪৬ চনত ছোভিয়েট-ব্যৱস্থাপিত জনসংখ্যা বিনিময় লগতে ছাইবেৰিয়ালৈ কৰা প্ৰাৰম্ভিক নিৰ্বাসন।<ref name="loz">{{cite web |url=http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |author=আৰ. লজিনস্কি |title=ল্ভিভৰ পোলিছ লোক |access-date=11 February 2016 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |url-status=live |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |deadurl=yes }}</ref> সীমা পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো নিজৰ ইচ্ছাৰে থাকি যোৱাসকল ল্ভিভত এটা সৰু জাতিগত সংখ্যালঘুত পৰিণত হৈছিল। ১৯৫৯ চনলৈ পোলিছ লোকসকলে স্থানীয় জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৪% গঠন কৰিছিল। বহুতো পৰিয়াল মিশ্ৰিত আছিল।<ref name=loz /> ছোভিয়েট দশকসমূহত মাত্ৰ দুখন পোলিছ বিদ্যালয় চলি আছিল: নং ১০ (৮টা শ্ৰেণীসহ) আৰু নং ২৪ (১০টা শ্ৰেণীসহ)।<ref name=loz/> ১৯৮০ৰ দশকত জাতিগত সংস্থাসমূহত গোটসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত পোলিছ ভাষাৰ এখন বাতৰিকাকতৰ অনুমতি দিয়া হয় (''গেজেটা ল্ভোভস্কা'')।<ref name="ir">{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20060118000349/http://www.polska.com.ua/ua/ambasada/news/3526/|title=পোলিছ দূতাবাস ''ল্ভিভৰ পোলিছ লোকসকলে নিজৰ পৰিচয়ক লৈ গৌৰৱ অব্যাহত ৰাখিছে''}}, accessed 21:05, 29 October 2009</ref> নগৰখনৰ পোলিছ জনসংখ্যাই ''ল্ভিভ উপভাষা'' নামেৰে জনাজাত পোলিছ ভাষাৰ উপভাষা ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে ({{langx|pl|gwara lwowska}})।<ref name=ir/> ২০১১ চনত ল্ভিভত শ্বেত ঈগল]] নামৰ পোলিছ লোকৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=অৰ্জেল বিয়ালি ল্ভিভ |url=http://orzelbialy.org.ua/ |website=orzelbialy.org.ua |language=uk-UA}}</ref> ===ইহুদী জনসংখ্যা=== ল্ভিভত ইহুদীসকলৰ প্ৰথম জ্ঞাত উপস্থিতি দশম শতিকাৰ পৰা দেখা যায়।<ref name="erasedvanishingtraces">{{cite book |last1=Bartov |first1=Omer |title=মচি পেলোৱা: বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনত ইহুদী গেলিচিয়াৰ বিলীয়মান চিহ্ন |date=2007 |publisher=প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |location=প্ৰিন্সটন, নিউ জাৰ্ছি |isbn=9780691131214 |oclc=123912559 |pages=13–41}}</ref> বৰ্তমানলৈকে অৱশিষ্ট থকা আটাইতকৈ পুৰণি ইহুদী সমাধিফলকখন ১৩৪৮ চনৰ।<ref name="erasedvanishingtraces"/> ৰাব্বানী ইহুদীসকলৰ উপৰি বহুতো ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত আৰু নগৰখনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পূব আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ পৰা আহিছিল। ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয়ই ল্ভিভ জয় কৰাৰ পাছত ইহুদী নাগৰিকসকলে পোলেণ্ডৰ অন্যান্য নাগৰিকৰ সমান বহুতো বিশেষাধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ল্ভিভত দুটা পৃথক ইহুদী মহল্লা আছিল। এটা নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আৰু আনটো বাহিৰত উপকণ্ঠত। দুয়োটাৰে পৃথক ইহুদী উপাসনাগৃহ আছিল, যদিও দুয়োটাই একেটা সমাধিক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই সমাধিক্ষেত্ৰ ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত সম্প্ৰদায়েও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বে ৯৭টা উপাসনাগৃহ আছিল। হ'ল'ক'ষ্টৰ পূৰ্বে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ইহুদী আছিল (দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাকক্ষণত ১,৪০,০০০তকৈ অধিক)। ১৯৩৯ চনত ম'ল'টভ–ৰিবেণ্ট্ৰপ চুক্তিৰ পাছত পোলেণ্ডক নাজী আৰু ছোভিয়েট অঞ্চলত বিভক্ত কৰাৰ পিছত, পোলেণ্ডৰ নাজী-অধিকৃত অংশৰ পৰা কেইবা হাজাৰ ইহুদী তুলনামূলকভাৱে নিৰাপদ (আৰু সাময়িক) ছোভিয়েট-অধিকৃত পোলেণ্ড, যাৰ ভিতৰত ল্ভিভো আছিল,লৈ পলাই অহাত ১৯৪০ চনৰ শেষলৈ এই সংখ্যা প্ৰায় ২,৪০,০০০লৈ বৃদ্ধি পাইছিল। অধিকাংশ ইহুদী জনসংখ্যাক হ'ল'ক'ষ্টত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মাজতে নাজীসকলে ইহুদী সমাধিক্ষেত্ৰটোও ধ্বংস কৰিছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত "ছোভিয়েটসকলে পকী পথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল"।<ref name="erasedvanishingtraces"/> হ'ল'ক'ষ্ট আৰু প্ৰব্ৰজনৰ ফলত নগৰখনৰ মূল ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হৈ গৈছিল। যুদ্ধৰ পাছত নগৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা লাখ লাখ ৰুছ আৰু ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ মাজৰ পৰা গঠিত নতুন ইহুদী জনসংখ্যাই অৱশিষ্ট ইহুদী জনসংখ্যাক পুনৰ পূৰ্ণ কৰিছিল। যুদ্ধোত্তৰ ইহুদী জনসংখ্যা ১৯৭০ৰ দশকত ৩০,০০০ জনলৈ সৰ্বোচ্চ হৈছিল। বৰ্তমান প্ৰব্ৰজন (মূলতঃ [[ইজৰাইল]] আৰু []আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ) আৰু কিছু পৰিমাণে আত্মসাৎৰ ফলত ইহুদী জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে আৰু ইয়াৰ সংখ্যা কেইহাজাৰমান বুলি অনুমান কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভ প্ৰৱেশ |url=https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118135400/https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |url-status=live }}</ref> কেইবাটাও সংগঠন এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ আছে। [[File:Стінопис-привид вул Тиктора Львів.jpg|thumb|দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ দোকানৰ ''"mleczarnia"'' বিজ্ঞাপন। নগৰখনত যুদ্ধপূৰ্ব পোলিছ, য়িদ্দিছ আৰু জাৰ্মান ভূত-চিহ্ন এতিয়াও দেখা যায়।]] ল্ভিভৰ শ্বোলেম আলেইখেম ইহুদী সংস্কৃতি সমাজে ১৯৮৮ চনত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ উদ্যোগ লৈছিল। ১৯৯২ চনৰ ২৩ আগষ্টত ল্ভিভ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ (১৯৪১–১৯৪৩) স্মাৰক কমপ্লেক্স আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভ ঘেট্টোৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ |url=http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |publisher=পূব মধ্য ইউৰোপৰ নগৰীয়া ইতিহাস কেন্দ্ৰ |access-date=11 February 2016 |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501193308/http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |url-status=live }}</ref> ২০১১–২০১২ চনৰ ভিতৰত স্মৃতিসৌধটোৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ২০ মাৰ্চত স্মৃতিসৌধটোত [[স্বস্তিক]]ৰ সৈতে "ইহুদীসকলৰ মৃত্যু" বুলি লিখা শ্লোগান স্প্ৰে কৰা হৈছিল বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভৰ ওচৰত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ |url=http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421022626/http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |url-status=dead |archive-date=21 April 2011 |publisher=JewishNews.com.ua |access-date=20 October 2012}}</ref> ২০১২ চনৰ ২১ মাৰ্চত অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে স্মৃতিসৌধটো ভাঙি-চুৰি কৰিছিল; এই কাৰ্য ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য যেন লাগিছিল।<ref>{{cite web |title=ল্ভিভৰ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ কৰা হ'ল। আলোকচিত্ৰ |url=http://polemika.com.ua/news-85154.html |publisher=ডেমোটিভেটৰছডেমোটিভেটৰছ সম্পাদকমণ্ডলীয়ে বিষয়বস্তুৰ বাবে দায়িত্ব গ্ৰহণ নকৰে |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324111203/http://polemika.com.ua/news-85154.html |archive-date=24 March 2012}}</ref> ==তথ‍্য উৎস== {{reflist}} ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{Cite journal |last=Romantsov |first=Roman |date=2012 |title=Żydzi na tle statystyk demograficznych Lwowa 1918-1939 |url=https://bibliotekanauki.pl/articles/2144057 |journal=Studia Żydowskie. Almanach |volume=2 |issue=2 |pages=105–136 |doi=10.56583/sz.786 |doi-access=free }} ==বহিঃসংযোগ== {{Sister project links|c=yes|m=|voy=yes|species=no|s=no|n=no|q=no|b=no|d=no|}} *[http://lviv.com/ Lviv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325053815/https://lviv.com/ |date=২৫ মাৰ্চ ২০২২ }} *[http://lviv.travel/en/index আনুষ্ঠানিক ভ্ৰমণ ৱেবছাইট] *[http://historic-cities.huji.ac.il/ukraine/lviv/lviv.html লভিভৰ পুৰণি মানচিত্ৰসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021155723/http://historic-cities.huji.ac.il/ukraine/lviv/lviv.html |date=২১ অক্টোবৰ ২০২১ }} – [http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html ঐতিহাসিক চহৰসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325051637/http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html |date=২৫ মাৰ্চ ২০২২ }} *[https://lv.locator.ua/?l=en লভিভ চহৰৰ নিৰ্দেশিকা আৰু ইণ্টাৰেক্টিভ মানচিত্ৰ] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] bc91n0wc1xj7x5ah2tezk3z41rq5l44 0 138956 629729 628726 2026-08-21T15:35:42Z বিকাশ চেতিয়া 23927 উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব 629729 wikitext text/x-wiki {{db-person}} ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া '''ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া''' অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ, চিন্তক আৰু লেখক। তেখেত বিজ্ঞান আৰু মানবীয় বিদ্যাৰ উভয় ক্ষেত্ৰতে সংপৃক্ত হৈ থকা এগৰাকী অধ্যাপক তথা লেখক হিচাপে পৰিচিত, যিয়ে দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় অৰিহণা আগবঢ়াই আহিছে। তেখেত বৰ্তমান লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয় (Lakhimpur Telahi Kamalabaria College)ৰ অধ্যক্ষ।<ref name="lktkgb">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/governing-body.php|title=Governing Body|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> পেছাগত পৰিচয় '''পদবী:''' অধ্যক্ষ, [https://ltkcollege.ac.in/ লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়]।<ref name="lktkgb" /> '''শিক্ষাগত অৰ্হতা:''' এম.এছ.চি. আৰু পিএইচ.ডি. (M.Sc., Ph.D.)।<ref name="lktkgb" /> '''অন্যান্য দায়িত্ব:''' অসম একাডেমী অৱ মেথেমেটিক্স (Assam Academy of Mathematics)ৰ কাৰ্যবাহী সদস্য<ref name="aam">{{cite web|url=https://aamonline.org.in/executive-body-2/|title=Executive Body|publisher=Assam Academy of Mathematics}}</ref> আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ ইউনেস্কো এছ'চিয়েশ্যন চেণ্টাৰৰ পেট্ৰন (Patron)।<ref name="lktkach">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/achievements.php|title=Achievements|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> শিক্ষকতা জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন ড° শইকীয়াই নিজৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে তেতিয়াৰ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ মহাবিদ্যালয়ত গণিত বিষয়ৰ অধ্যাপক হিচাপে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে লক্ষীমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰে। ২০১৩ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেখেতে উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ আজাদ স্থিত লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে, য'ত তেখেত বৰ্তমানেও কৰ্মৰত।<ref name="lktkgb" /> সাংগঠনিক সম্পৃক্ততা ড° শইকীয়া তলত উল্লেখ কৰা সংগঠনসমূহৰ সক্ৰিয় সদস্য: * অসম বিজ্ঞান লেখক সংস্থা * অসম গণিত শিক্ষায়তন * অসম বিজ্ঞান সমিতি (কাৰ্যবাহী সদস্য)<ref name="aam" /> * অসম সাহিত্য সভা সাহিত্যিক অৱদান দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ প্ৰতি থকা গভীৰ আকৰ্ষণৰ পৰাই ড° শইকীয়াই '''অৰ্থপূৰ্ণ জীৱনৰ সন্ধানত''' নামৰ এখন প্ৰবন্ধ সংকলন ৰচনা কৰে, যাক ২০২৫ চনত মণিকূট প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে।<ref name="amazon">{{cite web|url=https://www.amazon.in/-/hi/Arthapurna-Jivanar-Sandhanat-Bubul-Saikia/dp/9393096376|title=Arthapurna Jivanar Sandhanat|publisher=Amazon.in}}</ref> জীৱনৰ অভিজ্ঞতা আৰু বহুমুখী অধ্যয়নৰ ভিত্তিত ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত মাইণ্ডফুলনেছ, অনুপ্ৰেৰণা আৰু মানুহৰ জীৱনক অৰ্থবহ কৰি তোলাৰ বিভিন্ন দিশ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="fb1">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/24901859109494816/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref><ref name="fb2">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/25162461570101234/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref> এই গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে তেখেতে পাঠকবৰ্গক, বিশেষকৈ যুৱ প্ৰজন্মক, অধিক সজাগ, উদ্দেশ্যমূলক আৰু মূল্যভিত্তিক জীৱনৰ পথত আগবঢ়াবলৈ প্ৰয়াস কৰিছে। তথ্যসূত্ৰ <references /><!-- টোকা: ওপৰত থকা Facebook post ৰেফাৰেন্সকেইটা ৱিকিপেডিয়াই সাধাৰণতে গ্ৰহণযোগ্য বুলি নেগণ্য কৰে (স্বতন্ত্ৰ, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয়)। সম্ভৱ হ'লে এইকেইটাৰ সলনি সংবাদপত্ৰ, আলোচনী বা প্ৰকাশকৰ ৱেবচাইটৰ পৰা কোনো সমালোচনা/সংবাদ প্ৰতিবেদনৰ লিংক ব্যৱহাৰ কৰাটো ভাল হ'ব। --> [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব]] m4xxky221jnxafajfco3ecdf3ihmmv1 629730 629729 2026-08-21T15:36:22Z বিকাশ চেতিয়া 23927 উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব 629730 wikitext text/x-wiki ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া '''ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া''' অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ, চিন্তক আৰু লেখক। তেখেত বিজ্ঞান আৰু মানবীয় বিদ্যাৰ উভয় ক্ষেত্ৰতে সংপৃক্ত হৈ থকা এগৰাকী অধ্যাপক তথা লেখক হিচাপে পৰিচিত, যিয়ে দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় অৰিহণা আগবঢ়াই আহিছে। তেখেত বৰ্তমান লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয় (Lakhimpur Telahi Kamalabaria College)ৰ অধ্যক্ষ।<ref name="lktkgb">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/governing-body.php|title=Governing Body|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> পেছাগত পৰিচয় '''পদবী:''' অধ্যক্ষ, [https://ltkcollege.ac.in/ লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়]।<ref name="lktkgb" /> '''শিক্ষাগত অৰ্হতা:''' এম.এছ.চি. আৰু পিএইচ.ডি. (M.Sc., Ph.D.)।<ref name="lktkgb" /> '''অন্যান্য দায়িত্ব:''' অসম একাডেমী অৱ মেথেমেটিক্স (Assam Academy of Mathematics)ৰ কাৰ্যবাহী সদস্য<ref name="aam">{{cite web|url=https://aamonline.org.in/executive-body-2/|title=Executive Body|publisher=Assam Academy of Mathematics}}</ref> আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ ইউনেস্কো এছ'চিয়েশ্যন চেণ্টাৰৰ পেট্ৰন (Patron)।<ref name="lktkach">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/achievements.php|title=Achievements|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> শিক্ষকতা জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন ড° শইকীয়াই নিজৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে তেতিয়াৰ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ মহাবিদ্যালয়ত গণিত বিষয়ৰ অধ্যাপক হিচাপে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে লক্ষীমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰে। ২০১৩ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেখেতে উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ আজাদ স্থিত লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে, য'ত তেখেত বৰ্তমানেও কৰ্মৰত।<ref name="lktkgb" /> সাংগঠনিক সম্পৃক্ততা ড° শইকীয়া তলত উল্লেখ কৰা সংগঠনসমূহৰ সক্ৰিয় সদস্য: * অসম বিজ্ঞান লেখক সংস্থা * অসম গণিত শিক্ষায়তন * অসম বিজ্ঞান সমিতি (কাৰ্যবাহী সদস্য)<ref name="aam" /> * অসম সাহিত্য সভা সাহিত্যিক অৱদান দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ প্ৰতি থকা গভীৰ আকৰ্ষণৰ পৰাই ড° শইকীয়াই '''অৰ্থপূৰ্ণ জীৱনৰ সন্ধানত''' নামৰ এখন প্ৰবন্ধ সংকলন ৰচনা কৰে, যাক ২০২৫ চনত মণিকূট প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে।<ref name="amazon">{{cite web|url=https://www.amazon.in/-/hi/Arthapurna-Jivanar-Sandhanat-Bubul-Saikia/dp/9393096376|title=Arthapurna Jivanar Sandhanat|publisher=Amazon.in}}</ref> জীৱনৰ অভিজ্ঞতা আৰু বহুমুখী অধ্যয়নৰ ভিত্তিত ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত মাইণ্ডফুলনেছ, অনুপ্ৰেৰণা আৰু মানুহৰ জীৱনক অৰ্থবহ কৰি তোলাৰ বিভিন্ন দিশ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="fb1">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/24901859109494816/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref><ref name="fb2">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/25162461570101234/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref> এই গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে তেখেতে পাঠকবৰ্গক, বিশেষকৈ যুৱ প্ৰজন্মক, অধিক সজাগ, উদ্দেশ্যমূলক আৰু মূল্যভিত্তিক জীৱনৰ পথত আগবঢ়াবলৈ প্ৰয়াস কৰিছে। তথ্যসূত্ৰ <references /><!-- টোকা: ওপৰত থকা Facebook post ৰেফাৰেন্সকেইটা ৱিকিপেডিয়াই সাধাৰণতে গ্ৰহণযোগ্য বুলি নেগণ্য কৰে (স্বতন্ত্ৰ, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয়)। সম্ভৱ হ'লে এইকেইটাৰ সলনি সংবাদপত্ৰ, আলোচনী বা প্ৰকাশকৰ ৱেবচাইটৰ পৰা কোনো সমালোচনা/সংবাদ প্ৰতিবেদনৰ লিংক ব্যৱহাৰ কৰাটো ভাল হ'ব। --> [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব]] cyzapidbr292gpvr6itmjqn8puy4rzk 629731 629730 2026-08-21T15:37:41Z বিকাশ চেতিয়া 23927 শ্ৰেণী সংযোগ 629731 wikitext text/x-wiki ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া '''ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া''' অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ, চিন্তক আৰু লেখক। তেখেত বিজ্ঞান আৰু মানবীয় বিদ্যাৰ উভয় ক্ষেত্ৰতে সংপৃক্ত হৈ থকা এগৰাকী অধ্যাপক তথা লেখক হিচাপে পৰিচিত, যিয়ে দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় অৰিহণা আগবঢ়াই আহিছে। তেখেত বৰ্তমান লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয় (Lakhimpur Telahi Kamalabaria College)ৰ অধ্যক্ষ।<ref name="lktkgb">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/governing-body.php|title=Governing Body|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> পেছাগত পৰিচয় '''পদবী:''' অধ্যক্ষ, [https://ltkcollege.ac.in/ লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়]।<ref name="lktkgb" /> '''শিক্ষাগত অৰ্হতা:''' এম.এছ.চি. আৰু পিএইচ.ডি. (M.Sc., Ph.D.)।<ref name="lktkgb" /> '''অন্যান্য দায়িত্ব:''' অসম একাডেমী অৱ মেথেমেটিক্স (Assam Academy of Mathematics)ৰ কাৰ্যবাহী সদস্য<ref name="aam">{{cite web|url=https://aamonline.org.in/executive-body-2/|title=Executive Body|publisher=Assam Academy of Mathematics}}</ref> আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ ইউনেস্কো এছ'চিয়েশ্যন চেণ্টাৰৰ পেট্ৰন (Patron)।<ref name="lktkach">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/achievements.php|title=Achievements|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> শিক্ষকতা জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন ড° শইকীয়াই নিজৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে তেতিয়াৰ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ মহাবিদ্যালয়ত গণিত বিষয়ৰ অধ্যাপক হিচাপে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে লক্ষীমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰে। ২০১৩ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেখেতে উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ আজাদ স্থিত লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে, য'ত তেখেত বৰ্তমানেও কৰ্মৰত।<ref name="lktkgb" /> সাংগঠনিক সম্পৃক্ততা ড° শইকীয়া তলত উল্লেখ কৰা সংগঠনসমূহৰ সক্ৰিয় সদস্য: * অসম বিজ্ঞান লেখক সংস্থা * অসম গণিত শিক্ষায়তন * অসম বিজ্ঞান সমিতি (কাৰ্যবাহী সদস্য)<ref name="aam" /> * অসম সাহিত্য সভা সাহিত্যিক অৱদান দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ প্ৰতি থকা গভীৰ আকৰ্ষণৰ পৰাই ড° শইকীয়াই '''অৰ্থপূৰ্ণ জীৱনৰ সন্ধানত''' নামৰ এখন প্ৰবন্ধ সংকলন ৰচনা কৰে, যাক ২০২৫ চনত মণিকূট প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে।<ref name="amazon">{{cite web|url=https://www.amazon.in/-/hi/Arthapurna-Jivanar-Sandhanat-Bubul-Saikia/dp/9393096376|title=Arthapurna Jivanar Sandhanat|publisher=Amazon.in}}</ref> জীৱনৰ অভিজ্ঞতা আৰু বহুমুখী অধ্যয়নৰ ভিত্তিত ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত মাইণ্ডফুলনেছ, অনুপ্ৰেৰণা আৰু মানুহৰ জীৱনক অৰ্থবহ কৰি তোলাৰ বিভিন্ন দিশ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="fb1">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/24901859109494816/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref><ref name="fb2">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/25162461570101234/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref> এই গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে তেখেতে পাঠকবৰ্গক, বিশেষকৈ যুৱ প্ৰজন্মক, অধিক সজাগ, উদ্দেশ্যমূলক আৰু মূল্যভিত্তিক জীৱনৰ পথত আগবঢ়াবলৈ প্ৰয়াস কৰিছে। তথ্যসূত্ৰ <references /><!-- টোকা: ওপৰত থকা Facebook post ৰেফাৰেন্সকেইটা ৱিকিপেডিয়াই সাধাৰণতে গ্ৰহণযোগ্য বুলি নেগণ্য কৰে (স্বতন্ত্ৰ, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয়)। সম্ভৱ হ'লে এইকেইটাৰ সলনি সংবাদপত্ৰ, আলোচনী বা প্ৰকাশকৰ ৱেবচাইটৰ পৰা কোনো সমালোচনা/সংবাদ প্ৰতিবেদনৰ লিংক ব্যৱহাৰ কৰাটো ভাল হ'ব। --> [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া লেখক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলাৰ ব্যক্তি]] b6qznb5urbhasaeujks0ho7bl5vic6l 629740 629731 2026-08-21T16:09:36Z বিকাশ চেতিয়া 23927 তালিকা 629740 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া|occupation=শিক্ষকতা|language=অসমীয়া|nationality=ভাৰতীয়|education=গণিত বিষয়ত পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী}} '''ড° বুবুল কুমাৰ শইকীয়া''' অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ, চিন্তক আৰু লেখক। তেখেত বিজ্ঞান আৰু মানবীয় বিদ্যাৰ উভয় ক্ষেত্ৰতে সংপৃক্ত হৈ থকা এগৰাকী অধ্যাপক তথা লেখক হিচাপে পৰিচিত, যিয়ে দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় অৰিহণা আগবঢ়াই আহিছে। তেখেত বৰ্তমান লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয় (Lakhimpur Telahi Kamalabaria College)ৰ অধ্যক্ষ।<ref name="lktkgb">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/governing-body.php|title=Governing Body|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> পেছাগত পৰিচয় '''পদবী:''' অধ্যক্ষ, [https://ltkcollege.ac.in/ লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়]।<ref name="lktkgb" /> '''শিক্ষাগত অৰ্হতা:''' এম.এছ.চি. আৰু পিএইচ.ডি. (M.Sc., Ph.D.)।<ref name="lktkgb" /> '''অন্যান্য দায়িত্ব:''' অসম একাডেমী অৱ মেথেমেটিক্স (Assam Academy of Mathematics)ৰ কাৰ্যবাহী সদস্য<ref name="aam">{{cite web|url=https://aamonline.org.in/executive-body-2/|title=Executive Body|publisher=Assam Academy of Mathematics}}</ref> আৰু মহাবিদ্যালয়খনৰ ইউনেস্কো এছ'চিয়েশ্যন চেণ্টাৰৰ পেট্ৰন (Patron)।<ref name="lktkach">{{cite web|url=https://ltkcollege.ac.in/data/page/achievements.php|title=Achievements|publisher=Lakhimpur Telahi Kamalabaria College}}</ref> শিক্ষকতা জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন ড° শইকীয়াই নিজৰ শিক্ষকতা জীৱন আৰম্ভ কৰে তেতিয়াৰ উত্তৰ লক্ষীমপুৰ মহাবিদ্যালয়ত গণিত বিষয়ৰ অধ্যাপক হিচাপে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে লক্ষীমপুৰ বালিকা মহাবিদ্যালয়ত অধ্যাপনা কৰে। ২০১৩ চনৰ ১ নৱেম্বৰ তাৰিখে তেখেতে উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ আজাদ স্থিত লক্ষীমপুৰ তেলাহী কমলাবাৰী মহাবিদ্যালয়ত অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে, য'ত তেখেত বৰ্তমানেও কৰ্মৰত।<ref name="lktkgb" /> সাংগঠনিক সম্পৃক্ততা ড° শইকীয়া তলত উল্লেখ কৰা সংগঠনসমূহৰ সক্ৰিয় সদস্য: * অসম বিজ্ঞান লেখক সংস্থা * অসম গণিত শিক্ষায়তন * অসম বিজ্ঞান সমিতি (কাৰ্যবাহী সদস্য)<ref name="aam" /> * অসম সাহিত্য সভা সাহিত্যিক অৱদান দাৰ্শনিক চিন্তা, মাইণ্ডফুলনেছ, সাহিত্য আৰু যুৱ বিকাশৰ প্ৰতি থকা গভীৰ আকৰ্ষণৰ পৰাই ড° শইকীয়াই '''অৰ্থপূৰ্ণ জীৱনৰ সন্ধানত''' নামৰ এখন প্ৰবন্ধ সংকলন ৰচনা কৰে, যাক ২০২৫ চনত মণিকূট প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে।<ref name="amazon">{{cite web|url=https://www.amazon.in/-/hi/Arthapurna-Jivanar-Sandhanat-Bubul-Saikia/dp/9393096376|title=Arthapurna Jivanar Sandhanat|publisher=Amazon.in}}</ref> জীৱনৰ অভিজ্ঞতা আৰু বহুমুখী অধ্যয়নৰ ভিত্তিত ৰচিত এই গ্ৰন্থখনত মাইণ্ডফুলনেছ, অনুপ্ৰেৰণা আৰু মানুহৰ জীৱনক অৰ্থবহ কৰি তোলাৰ বিভিন্ন দিশ আলোচনা কৰা হৈছে।<ref name="fb1">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/24901859109494816/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref><ref name="fb2">{{cite web|url=https://www.facebook.com/groups/3012047078902667/posts/25162461570101234/|title=Facebook post about Arthapurna Jivanar Sandhanat}}</ref> এই গ্ৰন্থৰ জৰিয়তে তেখেতে পাঠকবৰ্গক, বিশেষকৈ যুৱ প্ৰজন্মক, অধিক সজাগ, উদ্দেশ্যমূলক আৰু মূল্যভিত্তিক জীৱনৰ পথত আগবঢ়াবলৈ প্ৰয়াস কৰিছে। তথ্যসূত্ৰ <references /><!-- টোকা: ওপৰত থকা Facebook post ৰেফাৰেন্সকেইটা ৱিকিপেডিয়াই সাধাৰণতে গ্ৰহণযোগ্য বুলি নেগণ্য কৰে (স্বতন্ত্ৰ, নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয়)। সম্ভৱ হ'লে এইকেইটাৰ সলনি সংবাদপত্ৰ, আলোচনী বা প্ৰকাশকৰ ৱেবচাইটৰ পৰা কোনো সমালোচনা/সংবাদ প্ৰতিবেদনৰ লিংক ব্যৱহাৰ কৰাটো ভাল হ'ব। --> [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি সম্পৰ্কীয় তালিকা]] [[শ্ৰেণী:উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া লেখক]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:গণিতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:লখিমপুৰ জিলাৰ ব্যক্তি]] 5frq54bu21id05hoaasgeco9pzbdlui 0 138959 629732 628725 2026-08-21T15:40:21Z বিকাশ চেতিয়া 23927 শ্ৰেণী সংযোগ 629732 wikitext text/x-wiki '''ড° জয়ন্ত গগৈ''' '''ড° জয়ন্ত গগৈ''' অসমৰ এগৰাকী শিক্ষাবিদ। তেখেত বৰ্তমান গোলাঘাট জিলাৰ বোকাখাতস্থিত জে.ডি.এছ.জি. মহাবিদ্যালয়ৰ (J.D.S.G. College) অধ্যক্ষ।{{cite web|url=https://jdsgcollege.edu.in/principals-message/|title=Dr. Jayanta Gogoi|publisher=J.D.S.G. College}} == পেছাগত পৰিচয় == '''বৰ্তমানৰ পদবী:''' অধ্যক্ষ, জে.ডি.এছ.জি. মহাবিদ্যালয়, বোকাখাত, গোলাঘাট, অসম। '''পূৰ্বৰ পদবী:''' সহযোগী অধ্যাপক, বাণিজ্য বিভাগ, জাঁজী হেমনাথ শৰ্মা মহাবিদ্যালয়, জাঁজী, শিৱসাগৰ, অসম।{{cite web|url=https://www.jhanjihnscollege.edu.in/college_wings.php|title=College Wings|publisher=Jhanji Hemnath Sarma College}} == কৰ্মজীৱন == ড° গগৈয়ে নিজৰ কৰ্মজীৱন জাঁজী হেমনাথ শৰ্মা মহাবিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য বিভাগত সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে আৰম্ভ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত তেখেতে বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ (UGC) পৃষ্ঠপোষকতাত পৰিচালিত 'কেৰিয়াৰ অভিমুখীকৰণ পাঠ্যক্ৰম'সমূহৰ (career orientation courses) সমন্বয়কৰ দায়িত্বও পালন কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে গোলাঘাট জিলাৰ বোকাখাতত অৱস্থিত জে.ডি.এছ.জি. মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ তথা সচিব হিচাপে যোগদান কৰে আৰু বৰ্তমানো এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। == মূল কাৰ্যকলাপ তথা অৱদান == জাঁজী হেমনাথ শৰ্মা মহাবিদ্যালয়ত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা সময়ত তেখেতে 'উদ্যমশীলতা ব্যৱস্থাপনা' (Entrepreneurship Management) বিষয়ক অভিমুখীকৰণ পাঠ্যক্ৰমৰ সমন্বয়ক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। সমাজ আৰু মহিলা প্ৰকোষ্ঠই (Women's Cell) আয়োজন কৰা বিভিন্ন আলোচনাসত্ৰত (Seminar) তেখেতে সমল ব্যক্তি (resource person) হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছে।{{cite web|url=https://jhanjihnscollege.edu.in/women_cell.php|title=Women's Cell|publisher=Jhanji Hemnath Sarma College}} তেখেতে দক্ষতা বিকাশ আৰু কেৰিয়াৰ বৃদ্ধিৰ ওপৰত কেন্দ্ৰীভূত কেইবাখনো শৈক্ষিক অধিৱেশনত সভাপতিত্ব কৰিছে।{{cite web|url=https://jdsgcollege.edu.in/wp-content/uploads/2025/10/Report-on-Academic-Cum-Interaction-Session-08-Oct-2025.pdf|title=Report on Academic Cum Interaction Session - 08 Oct 2025|publisher=J.D.S.G. College}} ২০২২ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত আই.চি.এছ.এছ.আৰ.ৰ (ICSSR) পৃষ্ঠপোষকতাত অনুষ্ঠিত ৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনাসত্ৰৰ সৈতেও তেখেত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।{{cite web|url=https://jdsgcollege.edu.in/wp-content/uploads/2025/02/ICSSR-National-Seminar-Report-13-Dec-2022_compressed.pdf|title=ICSSR National Seminar Report - 13 Dec 2022|publisher=J.D.S.G. College}} জাঁজী হেমনাথ শৰ্মা মহাবিদ্যালয়ৰ বাণিজ্য বিভাগৰ শিক্ষাদান আৰু অন্যান্য বিভাগীয় কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য অৱদান আছে।{{cite web|url=https://jhanjihnscollege.edu.in/department.php?r=1|title=Department|publisher=Jhanji Hemnath Sarma College}} == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:অসমীয়া শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব]] [[শ্ৰেণী:ব্যক্তি]] q88oisqg8ksj0te95c344hxcyflrqh9 0 139066 629709 629513 2026-08-21T14:18:21Z AjayDas 12623 /* স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক */ 629709 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম * লিজ'হুবৰ ঘৰ * পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা * কেথেৰিন গীৰ্জা * য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠ * কৃষ্ণ সমাধি * ব'লদিনা পাহাৰ * ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা * ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * ইলিন্স্কি গীৰ্জা * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == দিতিনেটছ == '''দিতিনেটছ''' হৈছে চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল''' চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল == '''বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল''' প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == '''ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ''' সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == কৃষ্ণ সমাধি == '''কৃষ্ণ সমাধি''' চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] kd3t5uat60amu6b204x3qie95voax91 629714 629709 2026-08-21T14:21:31Z AjayDas 12623 /* স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক */ 629714 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম * লিজ'হুবৰ ঘৰ * পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা * কেথেৰিন গীৰ্জা * য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠ * কৃষ্ণ সমাধি * ব'লদিনা পাহাৰ * ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা * ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * ইলিন্স্কি গীৰ্জা * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == দিতিনেটছ == '''দিতিনেটছ''' হৈছে চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল''' চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল == '''বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল''' প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == '''ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ''' সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == কৃষ্ণ সমাধি == '''কৃষ্ণ সমাধি''' চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] dqwaflw1fhu5q4ff9148cc8l9mli82c 629760 629714 2026-08-21T16:45:05Z AjayDas 12623 /* স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক */ 629760 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] * [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] * পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা * [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠ * কৃষ্ণ সমাধি * ব'লদিনা পাহাৰ * ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা * ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * ইলিন্স্কি গীৰ্জা * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == দিতিনেটছ == '''দিতিনেটছ''' হৈছে চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল''' চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল == '''বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল''' প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == '''ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ''' সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == কৃষ্ণ সমাধি == '''কৃষ্ণ সমাধি''' চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] hmgafrfl18s6y1z0q2kg4rbzaw78qrw 629776 629760 2026-08-21T17:33:55Z AjayDas 12623 /* স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক */ 629776 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] * [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] * [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠ * [[ক'লা সমাধি]] * ব'লদিনা পাহাৰ * ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা * ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * ইলিন্স্কি গীৰ্জা * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == দিতিনেটছ == '''দিতিনেটছ''' হৈছে চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল''' চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল == '''বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল''' প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == '''ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ''' সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == কৃষ্ণ সমাধি == '''কৃষ্ণ সমাধি''' চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] dz6y0a4g9feae9dyouhny1jymzdzn0e 629779 629776 2026-08-21T17:52:52Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629779 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] * [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] * [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠ * [[ক'লা সমাধি]] * [[বলডীনি হ’ৰী]] * ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা * ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * ইলিন্স্কি গীৰ্জা * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == দিতিনেটছ == '''দিতিনেটছ''' হৈছে চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == '''ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল''' চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল == '''বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল''' প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == '''ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ''' সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == কৃষ্ণ সমাধি == '''কৃষ্ণ সমাধি''' চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 6e1l1xkp1efqd2gmncdsgfc5fxcxvpk 629811 629779 2026-08-22T03:49:55Z AjayDas 12623 629811 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ | native_name = Чернігів стародавній | image = Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG | image_caption = একাদশ শতিকাৰ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল | location = [[চেৰ্নিহিভ]] | location_country = [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|28|N|31|17|55|E|display=inline,title}} | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল | website = [http://oldchernihiv.com/ চৰকাৰী ৱেবছাইট] }} '''প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ''' (ইউক্ৰেইনীয়: '''Чернігів стародавній''') ইউক্ৰেইনৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল। ই চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ স্থাপত্য, প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ভিতৰত মধ্যযুগীয় গীৰ্জা, মঠ, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান, স্থাপত্য স্মাৰক আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক সম্পদ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> বৰ্তমান সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ ২৬টা স্থাপত্য স্মাৰক, তিনিটা অট্টালিকা আৰু দুটা স্মাৰক অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ ভিতৰত হেটমান ইভান মাজেপা আৰু ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰ চেৰ্নিহিভস্কিৰ স্মাৰকো আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://chernihiv.travel/ua/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ইতিহাস == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ প্ৰতিষ্ঠা ১৯৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে হৈছিল। আৰম্ভণিতে ই [[কিয়েভ]]ৰ ছফিয়া স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সেই সময়ত ইয়াৰ অধীনলৈ চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-চিভেৰস্কিৰ বহুতো স্থাপত্য স্মাৰক অনা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Заповідник «Чернігів стародавній» відзначає 55-річчя з часу створення |url=https://chor.gov.ua/nasha-diyalnist/novini/item/12260-zapovidnyk-chernihiv-starodavnii-vidznachaie-55-richchia-z-chasu- |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক পৰিষদ |date=২২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২ }}</ref> ২০০৭ চনত ইউক্ৰেইনৰ আঞ্চলিক উন্নয়ন আৰু নিৰ্মাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ বিধিবদ্ধ নিয়মাৱলীৰ নতুন সংস্কৰণ অনুমোদন কৰে। ইয়াত সংৰক্ষিত অঞ্চলটোক স্থাপত্য আৰু ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণা, সংৰক্ষণ আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক কামৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Про Положення про Національний архітектурно-історичний заповідник "Чернігів стародавній" |url=https://zakon.rada.gov.ua/go/v0033661-07 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ আইনসভা |date=১ জুন ২০০৭ }}</ref> == স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলত মধ্যযুগীয় আৰু পৰৱৰ্তী কালৰ বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থাপত্য নিদৰ্শন আছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্যসমূহ হ'ল— * [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] — চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন দুৰ্গাঞ্চল আৰু কেন্দ্ৰীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক অঞ্চল * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] * [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] * [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] * [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * [[য়েলেটস্কি মঠ]] * [[ক'লা সমাধি]] * [[বলডীনি হ’ৰী]] * [[ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা]] * [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ]] * ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল * [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] * ভভেদেনস্কি গীৰ্জা * হেটমান ইভান মাজেপাৰ স্মাৰক * ৰাজকুমাৰ ইহ'ৰৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বৰ্তমানৰ সম্পত্তি-সমষ্টিত ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক আছে। ইয়াৰ ভিতৰত একাদশ শতিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগৰ স্থাপত্য নিদৰ্শন অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == ডাইটিনেটছ উদ্যান == [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন নগৰকেন্দ্ৰ। ই সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু ঐতিহাসিক অংশ। ইয়াত প্ৰাচীন নগৰৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা, মাটিৰ প্ৰাচীৰ আৰু বিভিন্ন ঐতিহাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদৰ মানৱীয় আৰু তথ্য নীতি সমিতিৰ প্ৰতিনিধিসকলে সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ বিভিন্ন স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ সময়ত দিতিনেটছ, কেথেৰিন গীৰ্জা, ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ, এন্থনিৰ গুহা আৰু ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল == [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল]] চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম প্ৰাচীন স্থাপত্য। ই একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত। কেথেড্ৰেলটো প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ অন্যতম মুখ্য স্থাপত্য নিদৰ্শন। ২০২৩ চনত ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদসমূহৰ ওপৰত যুদ্ধৰ প্ৰভাৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ইউনেস্ক'ৰদ্বাৰা অধিক সুৰক্ষাৰ অধীনলৈ অনা সাংস্কৃতিক সম্পদৰ তালিকাত ত্ৰাণকৰ্তা কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Cultural property under enhanced protection Ukraine |url=https://www.unesco.org/en/culture/cultural-property-under-enhanced-protection |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল == [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য মধ্যযুগীয় গীৰ্জা। ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰত অৱস্থিত আৰু প্ৰাচীন ৰুছ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউনেস্ক'ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ অধিক সুৰক্ষা তালিকাত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=International List of Cultural Property under Enhanced Protection |url=https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2026/06/Enhanced-Protection-List-April%202026_Eng_compressed.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> == ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ == [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব-ইলিন্স্কি মঠ]] সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি। ইয়াৰ ভিতৰত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, ইলিন্স্কি গীৰ্জা আৰু ভভেদেনস্কি গীৰ্জাকে ধৰি কেইবাটাও ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। মঠটোৰ সৈতে সংযুক্ত '''এন্থনিৰ গুহা''' চেৰ্নিহিভৰ ভূ-গৰ্ভস্থ ধৰ্মীয় স্থাপত্য আৰু সাধনা-পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। == ক'লা সমাধি == [[ক'লা সমাধি]] চেৰ্নিহিভৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। ই এটা প্ৰাচীন কুৰ্গান বা সমাধি-টিলা, যিয়ে মধ্যযুগীয় পূৰ্বৰ আৰু প্ৰাচীন ৰুছ যুগৰ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ইতিহাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তথ্য প্ৰদান কৰে। == ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ প্ৰস্তাৱ == চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ১৯৮৯ চনৰপৰা ইউনেস্ক'ৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত আছে। প্ৰাথমিক প্ৰস্তাৱটোত মূলতঃ ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Historic Centre of Tchernigov, 9th–13th centuries |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ }}</ref> পিছলৈ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্যক অধিক বিস্তৃত ৰূপত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা হয়। প্ৰস্তাৱিত নতুন পৰিসৰৰ ভিতৰত দিতিনেটছৰ কেন্দ্ৰীয় অংশ, য়েলেটছকা পাহাৰ আৰু য়েলেটছ মঠ, কৃষ্ণ সমাধি, ব'লদিনা পাহাৰৰ কুৰ্গান সমষ্টি আৰু ত্ৰিত্ব মঠৰ সমষ্টি অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংসদীয় সমিতিয়ে চেৰ্নিহিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্যৰ মনোনয়ন প্ৰক্ৰিয়া আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বিষয়টো পুনৰ পৰ্যালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |title=Memorialization and inclusion to UNESCO list: the Committee on Humanitarian and Information Policy held a field session in Chernihiv region |url=https://www.rada.gov.ua/en/print/263198.html |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংসদ |date=১৮ জুন ২০২৫ }}</ref> == যুদ্ধৰ সময়ত ক্ষতি আৰু সংৰক্ষণ == ২০২২ চনত আৰম্ভ হোৱা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ সময়ত চেৰ্নিহিভৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক সম্পদৰ ক্ষতি নথিভুক্ত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' }}</ref> ২০২৩ চনৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰ্যালয় আৰু অন্যান্য প্ৰতিষ্ঠানে সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ সম্পত্তিৰ মূল্যায়ন আৰু সংৰক্ষণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ২০২৩ চনত সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ সম্পত্তি-সমষ্টিৰ ২৬টা ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ ওপৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=У Чернігові почала працювати комісія МКІП, яка за результатами інвентаризації визначить заходи для збереження культурної спадщини |url=https://mincult.gov.ua/news/u-chernigovi-pochala-praczyuvaty-komisiya-mkip-yaka-za-rezultatamy-inventaryzacziyi-vyznachyt-zahody-dlya-zberezhennya-kulturnoyi-spadshhyny/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয় |date=৫ অক্টোবৰ ২০২৩ }}</ref> ২০২৩ আৰু ২০২৪ চনত ইউনেস্ক'ই চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ যুদ্ধত ক্ষতিগ্ৰস্ত স্থানসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে সহায় আগবঢ়োৱাৰ প্ৰচেষ্টা চলায়।<ref>{{Cite web |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ |date=৯ এপ্ৰিল ২০২৪ }}</ref> == সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ গুৰুত্ব == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভে ইউক্ৰেইনৰ মধ্যযুগীয় ইতিহাস, স্থাপত্য, প্ৰত্নতত্ত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হিচাপে কাম কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোত থকা প্ৰাচীন স্থাপত্যসমূহে চেৰ্নিহিভৰ দীৰ্ঘ ইতিহাস আৰু পূব ইউৰোপৰ মধ্যযুগীয় নগৰ সভ্যতাৰ বিকাশৰ সাক্ষ্য বহন কৰে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটো এটা গৱেষণা আৰু সাংস্কৃতিক-শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপেও কাম কৰে। ইয়াৰ সংগ্ৰহত আইকন, দেৱালচিত্ৰ, প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু অন্যান্য বস্তুগত আৰু আধ্যাত্মিক সংস্কৃতিৰ নিদৰ্শন সংৰক্ষিত আছে।<ref>{{Cite web |title=Національний архітектурно-історичний заповідник «Чернігів стародавній» |url=https://museum.mincult.gov.ua/museums/natsionalnyy-arkhitekturno-istorychnyy-zapovidnyk-chernigiv-starodavniy |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউক্ৰেইনৰ সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প'ৰ্টেল }}</ref> == পৰ্যটন == প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন আকৰ্ষণ। ইয়াত প্ৰাচীন কেথেড্ৰেল, মঠ, গীৰ্জা, প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু ঐতিহাসিক নগৰ-ভূদৃশ্য একেলগে পৰিদৰ্শন কৰিব পাৰি।<ref>{{Cite web |title=National architectural and historical reserve "Ancient Chernihiv" |url=https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=Chernihiv Travel }}</ref> == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery> File:Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|য়েলেটছ-উস্পেনস্কি মঠৰ কেথেড্ৰেল; ইয়াৰ স্থাপত্য [[কিয়েভ পেচাৰস্ক লাভ্ৰা]]ৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেলৰ সন্মুখত বৰিছ আৰু হ্লিব কেথেড্ৰেল File:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|পিয়াত্নিৎসা গীৰ্জা; প্ৰায় ১২০১ চনত নিৰ্মিত আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয় File:2015 Будинок губернатора Чернігів.jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় File:Храм архістратига Михаїла з дзвіницею (Чернігів).jpg|প্ৰধানদূত মিখাইলৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:Троїцький монастир.jpg|ত্ৰিত্ব মঠ File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg|ছেইণ্ট ইলিয়াৰ গীৰ্জা আৰু ঘণ্টাঘৰ File:Курган Чорна Могила, Чернігів.JPG|কৃষ্ণ সমাধি File:Кургани Гульбище та Безименний.jpg|ব'লদিনা পাহাৰৰ হুলবিশ্চে আৰু বেজিমেন্নি কুৰ্গান File:Чернігів .Будинок полкової канцелярії.JPG|লিজ'হুবৰ ঘৰ File:Вид на Катерининську церкву.jpg|ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ গীৰ্জা </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://oldchernihiv.com/ প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://chernihiv.travel/en/place/natsionalnij-arhitekturno-istorchnyj-zapovidnyk-chernihiv চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন — প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/ ইউনেস্ক' — চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ] * [https://www.unesco.org/en/ukraine-war/damaged-cultural-sites ইউক্ৰেইনৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত সাংস্কৃতিক স্থান — ইউনেস্ক'] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 0gt6ieste6gwjhc71wcxfc37lhtonjr 0 139074 629743 629562 2026-08-21T16:17:25Z Pranamikaadhikary 27435 629743 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।[1] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।[2][3] বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।[4][5] ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।[6][7][8] এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।[9][10] সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।[11] প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12][13] পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।[14] সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।[15] এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।[16][17] হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।[18] মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} d6ysnzof7uy9pjjh65ttqnqee264eb8 629744 629743 2026-08-21T16:18:46Z Pranamikaadhikary 27435 /* অৱলোকন */ 629744 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।[6][7][8] এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।[9][10] সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।[11] প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12][13] পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।[14] সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।[15] এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।[16][17] হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।[18] মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} 416430wfvcrx7diao9t1tp51n6qawu1 629745 629744 2026-08-21T16:19:24Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629745 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|India was the lower [[Indus River|Indus]] basin in [[Herodotus]]'s view of the world.]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।[6][7][8] এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।[9][10] সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।[11] প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12][13] পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।[14] সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।[15] এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।[16][17] হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।[18] মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} arx1eqeez43ap2f4ongo5t6lgdviui3 629746 629745 2026-08-21T16:20:51Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629746 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|হেৰোডোটাছৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।[6][7][8] এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।[9][10] সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।[11] প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12][13] পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।[14] সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।[15] এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।[16][17] হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।[18] মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} 8n2vj622ckjjv28fz74gqarg6j6ebdd 629747 629746 2026-08-21T16:22:06Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629747 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|হেৰোডোটাছৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।[11] প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[12][13] পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।[14] সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।[15] এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।[16][17] হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।[18] মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} kx7x1sxsw7bu08jnuwnky48jdynw0kp 629748 629747 2026-08-21T16:25:22Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629748 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|হেৰোডোটাছৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।[19][20] পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।[20] চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।[21][22][23] {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত[24]}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} tilk3q1jpges4amwolm8cqvl22ogc1e 629749 629748 2026-08-21T16:27:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629749 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|হেৰোডোটাছৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ মেগাস্থিনিছে ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী পাটলিপুত্ৰত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ceu3i8okbkevugqbu65n5pj9962jywa 629750 629749 2026-08-21T16:31:02Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629750 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} r973wivy06pu1r4brth1dw4cpueu8ro 629751 629750 2026-08-21T16:31:32Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিয়া */ 629751 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা।]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰ পৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰ পৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==তথ্যসূত্ৰ== rrclkc6pdnl6ufd3psfffb8hn9m6dpw 629754 629751 2026-08-21T16:34:12Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629754 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। পৰ্তুগীজসকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি ৱেষ্ট ইণ্ডিজ ৰখা হৈছিল। এইদৰে ৱেষ্ট ইণ্ডিজ মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==তথ্যসূত্ৰ== bqurzzs1jp0gp5fkg5ud0ti0y2osu5j 629755 629754 2026-08-21T16:35:14Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিজ */ 629755 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==তথ্যসূত্ৰ== kph0iud1u6vom4o982xn1zunl0jykt5 629759 629755 2026-08-21T16:38:07Z Pranamikaadhikary 27435 /* ইণ্ডিজ */ 629759 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== ==তথ্যসূত্ৰ== qk9eou70mjp5qgrkysfv2hehl5qae1g 629762 629759 2026-08-21T16:49:15Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629762 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."[25] সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।[26] সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।[27][28] বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।[29][30][31][32] প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।[33] আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[34] পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" [36] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[37] ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায়, য'ত ই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।[4][5] ==তথ্যসূত্ৰ== bfjszgrt76w7xuhiq3dsg50c7s4wqiy 629763 629762 2026-08-21T16:49:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629763 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|[[Hathigumpha inscription|Hathigumpha Jain Inscription]] of King [[Kharavela]] (2nd century BCE), which contains the earliest known epigraphical reference to "Bharat".]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|An ancient idol of [[Bharata (Jainism)|Bharata Chakravarti]] at [[Shravanabelagola]] Jain temple, near the resting site [[Chandragupta Maurya]].]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."[25] সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।[26] সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।[27][28] বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।[29][30][31][32] প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।[33] আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[34] পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" [36] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[37] ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায়, য'ত ই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।[4][5] ==তথ্যসূত্ৰ== dd39ufn0s48bppd8fo94nkhtxrtlwg1 629764 629763 2026-08-21T16:52:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629764 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[ভাৰত (জৈন ধৰ্ম)|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."[25] সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।[26] সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।[27][28] বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।[29][30][31][32] প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।[33] আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[34] পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" [36] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[37] ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায়, য'ত ই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।[4][5] ==তথ্যসূত্ৰ== f8jto3uheu16hwdgi1besklksxk4yqt 629765 629764 2026-08-21T16:53:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629765 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."[25] সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।[26] সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ'ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।[27][28] বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।[29][30][31][32] প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।[33] আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[34] পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" [36] জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[37] ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায়, য'ত ই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।[4][5] ==তথ্যসূত্ৰ== ab2j4e3fvgfcds84ujre3qlqjju1bzr 629766 629765 2026-08-21T16:59:27Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629766 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।"<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> ==তথ্যসূত্ৰ== qgzcbyokg52sdm3nlddie6btopub3ob 629767 629766 2026-08-21T16:59:53Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629767 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[35] উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।"<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> ==তথ্যসূত্ৰ== p26g0grjdeecxgywzykb3ysp6nk4hu1 629768 629767 2026-08-21T17:01:31Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629768 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।"<ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> ==তথ্যসূত্ৰ== e7gihfadytnmmifyqgcfe76y1amyzvq 629769 629768 2026-08-21T17:03:42Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629769 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে।]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত।]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।"<ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। ==তথ্যসূত্ৰ== 08ociqfkmucsmifsuac00p2qzxl7ru8 629770 629769 2026-08-21T17:08:03Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629770 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে। ]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত। ]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" <ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত আছে: {{Cquote|উত্তৰাং যত সমুদ্ৰাস্য হিমাদ্ৰেশচৈৱ দক্ষিণম।<br>বৰ্ষং তদ ভাৰতং নাম ভাৰতী যাত্ৰা সন্ততিঃ। — বিষ্ণু পুৰাণ (২,৩,১)অৰ্থাৎ,<br> সাগৰৰ উত্তৰ দিশত আৰু বৰফৰ পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশখনক ভাৰতম বোলা হয় তাত ভাৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে। }} ==তথ্যসূত্ৰ== jkph2c9slaiaoltb0d9fb7fc7mwzq91 629771 629770 2026-08-21T17:09:03Z Pranamikaadhikary 27435 /* ভাৰত */ 629771 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:India 78.40398E 20.74980N.jpg|thumb|right|ভাৰত গণৰাজ্যক কেন্দ্ৰ কৰি [[ভাৰত উপমহাদেশ]]ৰ ৰিলিফ মেপ।]] ভাৰত গণৰাজ্যক মূলতঃ দুটা চৰকাৰী চুটি নামেৰে জনা যায়: ভাৰত আৰু ভাৰত। ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৩০০ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি আইনী প্ৰক্ৰিয়াত ভাৰত চৰকাৰক ভাৰত সংঘ বুলি কোৱা হৈছিল। আন এক বেচৰকাৰী তৃতীয় নাম হ’ল হিন্দুস্তান, যিটো সমগ্ৰ উত্তৰ ভাৰতত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যদিও এই নামবোৰে এতিয়া বেছিভাগ প্ৰসংগত আধুনিক দেশখনক বুজায়, ঐতিহাসিকভাৱে ভাৰত নামটোৱে বহল ভাৰতীয় উপমহাদেশখনক বুজাইছিল। ==অৱলোকন== "ইণ্ডিয়া" (গ্ৰীক: Ἰνδία) হৈছে সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম আৰু প্ৰাচীন গ্ৰীকসকলে পাৰস্যৰ পূব আৰু হিমালয়ৰ দক্ষিণে থকা ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰি পাশ্চাত্য বিশ্বত দেশখনৰ ই সাধাৰণ নাম হৈয়েই আছে। এই নামটো নৱম শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি ইংৰাজীত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ১৭ শতিকাত আধুনিক ইংৰাজীত পুনৰ উত্থান ঘটিছিল। ভাৰত নামৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক প্ৰমাণসমূহ ওড়িশাৰ ভুবনেশ্বৰৰ ওচৰৰ উদয়গিৰি গুহাত জৈন শিলালিপি ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) পোৱা যায়। খৰাভেলাৰ সামৰিক অভিযানৰ লিপিবদ্ধ এই শিলালিপিত ভাৰতবৰ্ষৰ উল্লেখ আছে, ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে প্ৰাচীন ভাৰতত এই শব্দটো ইতিমধ্যে সাংস্কৃতিক বা ভূ-খণ্ডৰ নাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>R. D. Banerji, ''History of Orissa: From the Earliest Times to the British Period'', Vol. I, Calcutta University Press, 1930, p. 130.</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰতবৰ্ষ" নামটো প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে (আদিনাথ বা ইক্ষ্ৱাকুও নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে)। জৈন গ্ৰন্থত ভাৰতক বিশ্বজনীন ৰজা (চক্ৰৱৰ্তন) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, যাৰ নামেৰে এই ভূমিৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল। ভাৰত আৰু ভূ-খণ্ডৰ নাম "ভাৰতবৰ্ষ"ৰ মাজৰ এই সম্পৰ্ক জৈন সাহিত্যৰ এক পুনৰাবৃত্তিমূলক বিষয়-বস্তু।<ref>Padmanabh S. Jaini, ''Collected Papers on Jaina Studies'', Motilal Banarsidass, 2001, pp. 57–59.</ref><ref>U. N. Ghoshal, ''A History of Hindu Political Theories'', Oxford University Press, 1923, pp. 24–25.</ref> বৈদিক পৰম্পৰা অনুসৰি "ভাৰত" (হিন্দী: भारत) হৈছে সংস্কৃত ভাষাত "ভাৰতবৰ্ষ" নামৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। ইয়াৰ উৎপত্তি বৈদিক যুগৰপৰা আৰু ইয়াৰ শিপা ধৰ্ম ধৰ্ম, বিশেষকৈ হিন্দু ধৰ্মৰ মাজত। দীৰ্ঘৰূপী সংস্কৃত নামটো ভাৰত জনগোষ্ঠীৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্যৱৰ্তৰ অন্যতম প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো ভাৰত-গংগা সমভূমিৰ সৈতে মোটামুটিভাৱে মিল খায়। এই নামটোৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰয়োগে কেৱল গংগা উপত্যকাৰ পশ্চিম অংশকহে বুজাইছিল।<ref name="Jha">[[D. N. Jha|Dwijendra Narayan Jha]], [https://books.google.com/books?id=dqDgBQAAQBAJ&pg=PA11 ''Rethinking Hindu Identity''] (Routledge: 2014), p.11</ref><ref name="Upinder Singh">[[Upinder Singh]], [https://books.google.com/books?id=t6A4DwAAQBAJ&pg=PA253 ''Political Violence in Ancient India''], p.253</ref> ১৯৪৯ চনত ভাৰতৰ সংবিধান সভাই "হিন্দুস্তান"ক (অন্ততঃ চৰকাৰী নাম হিচাপে অন্ততঃ) স্পষ্টভাৱে নাকচ কৰি "ভাৰত" ("ইণ্ডিয়া"ৰ সমান্তৰালকৈ)ক দেশৰ চৰকাৰী চুটি নাম দুটাৰ ভিতৰত এটা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। "হিন্দুস্তান" (পাৰ্চী: هندوستان)ও সিন্ধু নদীৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এটা নাম, য’ত পাৰ্চী ভাষাত "-stan" প্ৰত্যয়ৰ সৈতে "হিন্দু"ক প্ৰত্যয়যুক্ত শব্দ হিচাপে সংযুক্ত কৰা হৈছে। অন্ততঃ তৃতীয় শতিকাৰপৰাই ভাৰতৰ বাবে ই আটাইতকৈ সাধাৰণ পাৰ্চী নাম, পূৰ্বৰ ৰূপ "হিন্দু" (সংস্কৃত নাম "সিন্ধু"ৰ অভিযোজন) পুৰণি পাৰ্চী ভাষাত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাৰ আগতেই প্ৰমাণিত হৈছিল, যেতিয়া ইয়াক সিন্ধু উপত্যকাৰ পাৰ্চী সীমান্তৰ পূব দিশৰ ভূমিসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু একাদশ শতিকালৈকে এই নামটো অন্য ভাষাত বিশেষভাৱে প্ৰচলিত নহ’ল, তেতিয়া ভাৰত উপমহাদেশত মুছলমান যুগত এই নামটো জনপ্ৰিয় হৈ উঠে। চৰকাৰী ৰূপত এতিয়া ব্যৱহাৰ নহ'লেও হিন্দুস্তানী ভাষাত ভাৰতৰ বাবে "হিন্দুস্তান" এতিয়াও এটা সাধাৰণ নাম। ==ইণ্ডিয়া== [[File:Herodotus world map-en.svg|thumb|[[হেৰোডোটাছ]]ৰ পৃথিৱীৰ ধাৰণামতে ভাৰত আছিল সিন্ধুৰ নিম্ন অৱবাহিকা। ]] এই ইংৰাজী শব্দটো গ্ৰীক Indikē (cf. Megasthenes ৰ গ্ৰন্থ Indica) বা Indía (Ἰνδία)ৰ পৰা, লেটিন লিপ্যন্তৰ ইণ্ডিয়াৰ যোগেদি অহা।<ref>{{citation |last=Harris |first=J. |title=Indography: Writing the "Indian" in Early Modern England |url=https://books.google.com/books?id=IUtrAQAAQBAJ&pg=PT8 |year=2012 |publisher=Palgrave Macmillan US |isbn=978-1-137-09076-8 |page=8}}</ref><ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "Apparently the same territory was referred to as Hi(n)du(sh) in the Naqsh‐i‐Rustam inscription of Darius I as one of the countries in his empire. The terms Hindu and India ('Indoi) indicate an original indigenous expression like Sindhu. The name Sindhu could have been pronounced by the Persians as Hindu (replacing ''s'' by ''h'' and ''dh'' by ''d'') and the Greeks would have transformed the latter as Indo‐ (Indoi, Latin Indica, India) with ''h'' dropped..."</ref><ref>{{cite news |url=https://www.worldhistory.org/article/203/etymology-of-the-name-india/|title=Etymology of the Name, India|newspaper=World History Encyclopedia|date=13 January 2011}}</ref> এই নামটো সংস্কৃত সিন্ধুৰপৰা আহিছে, যিটো সিন্ধু নদীৰ লগতে নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ নাম আছিল।<ref>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |page=3}}: "In early Indian sources Sindhu denoted the mighty Indus river and also a territory on the lower Indus."</ref><ref name="Eggermont Sindhu">{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|p=145}}: "''Sindhu'' means a stream, a river, and in particular the Indus river, but likewise it denotes the territory of the lower Indus valley, or modern Sind. Therefore, the appellation ''Saindhavah'', means "inhabitants of the lower Indus valley".... In this respect Sindhu is no tribal name at all. It denotes a geographical unit to which different tribes may belong."</ref> সিন্ধুৰ পুৰণি পাৰ্চী সমতুল্য শব্দ হিন্দু আছিল।<ref>{{citation |last=Thieme |first=P. |chapter=Sanskrit ''sindu-/Sindhu-'' and Old Iranian ''hindu-/Hindu-'' |editor1=Mary Boyce |editor2=Ilya Gershevitch |title=W. B. Henning memorial volume |url=https://books.google.com/books?id=e3UBAAAAMAAJ |year=1970 |publisher=Lund Humphries |pages=447–450 |isbn=9780853312550 }}</ref> প্ৰথম দাৰিয়াছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৫১৬ চনত সিন্ধ জয় কৰে, তাৰ ওপৰত পাৰ্চী সমতুল্য হিন্দুছক নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাত প্ৰদেশৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Eggermont Hindush"/><ref name="Dandamaev Hindush"/> পাৰ্চী সম্ৰাটৰ বাবে সিন্ধু নদী অন্বেষণ কৰা কেৰিয়াণ্ডাৰ স্কাইলাক্সে সম্ভৱতঃ পাৰ্চী নামটো গ্ৰহণ কৰি গ্ৰীক ভাষালৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল।<ref>{{citation |last1=Mouton |first1=Alice |last2=Rutherford |first2=Ian |last3=Yakubovich |first3=Ilya |title=Luwian Identities: Culture, Language and Religion Between Anatolia and the Aegean |url=https://books.google.com/books?id=a_B8VOPZlYIC&pg=PA450 |year=2013 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-25341-4 |ref={{sfnref|Mouton, Rutherford & Yakubovich, Luwian Identities|2013}}}}</ref> সিন্ধু নদীৰ বাবে ইণ্ডোছ শব্দৰ লগতে "এজন ভাৰতীয়" শব্দটো হেৰ’ড’টাছৰ ইতিহাসত পোৱা যায়।<ref>{{citation |title=Herodotus, with an English Translation by A. D. Godley, Volume II |publisher=William Heinemann |location=London |year=1921 |url=https://archive.org/details/herodotuswitheng02herouoft |at=III.97–99}}</ref> এস্পিৰেট /h/ হেৰুৱাৰ কাৰণ সম্ভৱতঃ এছিয়া মাইনৰত কথিত গ্ৰীক ভাষাৰ উপভাষা।<ref>{{citation |last=Horrocks |first=Geoffrey |title=Greek: A History of the Language and its Speakers |url=https://books.google.com/books?id=BwHPKIUXKGsC |date=2009 |edition=Second |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-4443-1892-0 |pages=27–28}}: "Note finally that the letter H/η was originally used to mark word-initial aspiration... Since such aspiration was lost very early in the eastern Ionic-speaking area, the letter was recycled, being used first to denote the new, very open, long e-vowel [æ:] ... and then to represent the inherited long e-vowel [ε:] too, once these two sounds had merged. The use of H to represent open long e-vowels spread quite early to the central Ionic-speaking area and also to the Doric-speaking islands of the southern Aegean, where it doubled up both as the marker of aspiration and as a symbol for open long e-vowels."</ref><ref>{{citation |last=Panayotou |first=A. |chapter=Ionic and Attic |editor1=A.-F. Christidis |title=A History of Ancient Greek: From the Beginnings to Late Antiquity |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-83307-3 |url=https://books.google.com/books?id=WJbd0m6YaFkC |year=2007 |page=410}}: "The early loss of aspiration is mainly a characteristic of Asia Minor (and also of the Aeolic and Doric of Asia Minor)...In Attica, however (and in some cases in Euboea, its colonies, and in the Ionic-speaking islands of the Aegean), the aspiration survived until later... During the second half of the fifth century BC, however, orthographic variation perhaps indicates that 'a change in the phonetic quality of [h] was taking place' too."</ref> হেৰ’ডটাছেও নিম্ন সিন্ধু অৱবাহিকাৰ লোকসকলৰপৰা পাৰস্যৰ পূব দিশত বাস কৰা সকলো লোকৰ বাবে "ইণ্ডিয়ান" শব্দটো সাধাৰণীকৰণ কৰিছিল, যদিও তেওঁৰ দেশৰ ভূগোলৰ বিষয়ে কোনো জ্ঞান নাছিল।<ref>{{citation |last=Arora |first=Udai Prakash |chapter=Ideas of India in Ancient Greek Literature |editor=Irfan Habib |title=India — Studies in the History of an Idea |url=https://books.google.com/books?id=AyhuAAAAMAAJ |year=2005 |publisher=Munshiram Manoharlal Publishers |isbn=978-81-215-1152-0 |page=47}}: "The term 'Indians' was used by [[Herodotus]] as a collective name for all the peoples living east of Persia. This was also a significant development over [[Hecataeus of the Sindi|Hekataios]], who had used this term in a strict sense for the groups dwelling in Sindh only."</ref> মহান [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সময়লৈকে কইনে গ্ৰীক ভাষাত ইণ্ডিয়াই সিন্ধু নদীৰ সিপাৰৰ অঞ্চলটোক বুজাইছিল। আলেকজেণ্ডাৰৰ সংগীসকলে গংগা বদ্বীপ (গংগাৰীদৈ)লৈকে অন্ততঃ ভাৰতৰ বিষয়ে জানিছিল।<ref>{{harvp|Eggermont, Alexander's Campaigns in Sind and Baluchistan|1975|pp=13-14}}</ref><ref name=Mukherjee/> পিছলৈ [[মেগাস্থিনিছ|মেগাস্থিনিছে]] ভাৰতত দক্ষিণ উপদ্বীপকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।<ref name=Mukherjee>{{citation |last=Mukherjee |first=Bratindra Nath |author-link=B. N. Mukherjee |title=Nationhood and Statehood in India: A historical survey |url=https://books.google.com/books?id=MTGKAAAAMAAJ |date=2001 |publisher=Regency Publications |isbn=978-81-87498-26-1 |pages=3–4}}</ref> [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ দিনত মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ দৰবাৰত গ্ৰীক ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল মেগাস্থিনিছে ভাৰত ভ্ৰমণৰ বিশদ বিৱৰণ লিখিছিল। তেওঁ মৌৰ্যৰ ৰাজধানী [[পাটলিপুত্ৰ]]ত বাস কৰিছিল, লক্ষ্য কৰিছিল যে তেওঁলোকে সমগ্ৰ ভাৰততে ক্ষমতা আৰু গৌৰৱৰ ক্ষেত্ৰত অতিক্ৰম কৰিছিল।{{sfn|Kosmin|2014|p=38}}<ref name="AGT">{{cite book |last1=Traver |first1=Andrew G. |title=From Polis to Empire, the Ancient World, C. 800 B.C.–A.D. 500: A Biographical Dictionary |date=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-30942-7 |page=[https://archive.org/details/frompolistoempir00andr/page/252 252] |url=https://archive.org/details/frompolistoempir00andr |url-access=registration |language=en}}</ref><ref name="AH">{{cite book |last1=Heirman |first1=Ann |last2=Bumbacher |first2=Stephan Peter |title=The Spread of Buddhism |date=2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15830-6 |page=135 |url=https://books.google.com/books?id=kr_M1e7yImoC&pg=PA135 |language=en}}</ref> {{Cquote|ক্ষমতা আৰু গৌৰৱত তেওঁলোকে আন প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীক অতিক্ৰম কৰে, কেৱল এই চতুৰ্থাংশতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে ক’ব পাৰি, তেওঁলোকৰ ৰাজধানী হৈছে পালিবোথ্ৰা, এখন অতি বৃহৎ আৰু ধনী চহৰ, যাৰ পিছত কিছুমানে জনসাধাৰণক নিজেই পালিবোত্ৰী বুলি কয়, - নহয়, আনকি গংগাৰ কাষৰ গোটেই অঞ্চলটোকো। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ দৰমহাত ৬ লাখ পদাতিক সৈনিক, ৩০,০০০ অশ্বাৰোহী আৰু ৯০০০ হাতীৰে থিয় হৈ থকা সৈন্যবাহিনী আছে : য'ৰপৰা তেওঁৰ সম্পদৰ বিশালতাৰ বিষয়ে কিছু অনুমান গঢ় লৈ উঠিব পাৰে। মেগাস্থিনিছ, ইণ্ডিকাত<ref>{{cite book |title=Ancient India as Described by Megasthenês and Arrian |date=1877 |publisher=Thacker, Spink |page=139 |language=en}}</ref>}} লিচিয়ানে লেটিন ইণ্ডিয়া (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{cn}} ইণ্ডিয়া পুৰণি ইংৰাজী ভাষাত জনাজাত আছিল আৰু ৰজা আলফ্ৰেডে পৌলাছ অৰ’ছিয়াছৰ অনুবাদত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মধ্য ইংৰাজীত ফৰাচী প্ৰভাৱত এই নামটোৰ ঠাইত Ynde বা Inde নাম লোৱা হয়, যিয়ে আৰম্ভণিৰ আধুনিক ইংৰাজীত "ইণ্ডি" হিচাপে প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত "ইণ্ডিয়া" নামটো ১৭ শতিকাৰপৰা ইংৰাজী ব্যৱহাৰলৈ ঘূৰি আহিল, আৰু ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে লেটিন বা স্পেনিছ আৰু পৰ্তুগীজ ভাষাৰ প্ৰভাৱ।{{cn}}। সংস্কৃত इन्दु॑ "(সোমৰসৰ) টোপাল", বা চন্দ্ৰ, সম্পৰ্কহীন, কিন্তু কেতিয়াবা ভুলকৈ সংযুক্ত কৰা হৈছে (অধিক জানিবলৈ মধ্য চীনা ([[:en:印度]]) চাওক)।{{cn}} ==ইণ্ডিজ== "ইণ্ডিজ" শব্দটোৱে সিন্ধু নদীৰ পূব দিশৰ ভূমিক বুজায়। ই ভাৰত শব্দৰ সৈতে সম্পূৰ্ণৰূপে বিনিময়যোগ্য। [[পৰ্তুগীজ]]সকলে প্ৰথমে তেওঁলোকে আৱিষ্কাৰ কৰা সমগ্ৰ অঞ্চলটোক ইণ্ডিজ বুলি অভিহিত কৰিছিল। কেৰিবিয়ান দ্বীপসমূহক ভাৰত বুলি ভবা হোৱাৰ বাবে প্ৰথমে "ইণ্ডিজ" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। যেতিয়া ই পশ্চিম গোলাৰ্ধত আছে বুলি জনা গৈছিল, তেতিয়া ইয়াৰ নাম সলনি কৰি [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] ৰখা হৈছিল। এইদৰে [[ৱেষ্ট ইণ্ডিজ]] মানে পশ্চিম গোলাৰ্ধত ভাৰত। [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ পূৰ্বৰ নাম ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজ যাৰ অৰ্থ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰত (এইটো ডাচ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত হ’ব নালাগে, যিয়ে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ভিতৰত ভিঅ’চিৰ ব্যাৱসায়িক স্থানসমূহক বুজাইছিল)। ==ভাৰত== [[File:Hathigumpha inscription (2020).jpg|thumb|ৰজা খৰাভেলাৰ হাতীগম্ফা জৈন শিলালিপি (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকা), য'ত "ভাৰত"ৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন জ্ঞাত এপিগ্ৰাফিক উল্লেখ আছে। ]] [[File:Bharatha.jpg|thumb|[[শ্ৰৱণবেলাগোলা]] জৈন মন্দিৰত [[চক্ৰৱৰ্তী ভাৰত|ভাৰত চক্ৰৱৰ্তী]]ৰ এটা প্ৰাচীন মূৰ্তি, বিশ্ৰাম স্থান [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ ওচৰত। ]] ভাৰত হৈছে ইণ্ডিয়াৰ এটা সমপৰ্যায়ৰ নাম, যিটো ১৯৫০ চনত গ্ৰহণ কৰা সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদত উল্লেখ কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজীত কোৱা হৈছে: "ভাৰত, অৰ্থাৎ ইণ্ডিয়া, ..."<ref name="Clementin-Ojha">{{cite journal |last=Clémentin-Ojha |first=Catherine |year=2014 |title='India, that is Bharat…': One Country, Two Names |url=https://journals.openedition.org/samaj/3717 |journal=South Asia Multidisciplinary Academic Journal |volume=10}}</ref> সংস্কৃতত প্ৰধানকৈ ব্যৱহৃত ভাৰত শব্দটোক ভাৰত উপমহাদেশ আৰু ভাৰত গণৰাজ্যৰ কিছুমান লোকে স্বয়ংক্ৰিয় বিকল্প নাম হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>Article 1 of the English version of the [[Constitution of India]]: "India that is Bharat shall be a Union of States."</ref> সংস্কৃতৰ ভাৰত শব্দ ভাৰতৰ [[বৃদ্ধি]]ৰপৰা ব্যুৎপত্তি হোৱা শব্দ, যিটো প্ৰথমে [[অগ্নি]]ৰ উপনাম আছিল। এই শব্দটো সংস্কৃত মূল ভ্ৰ-, "বহন কৰা/কঢ়িয়াই নিয়া"ৰ এটা নামবাচক বিশেষ্য, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল প্ৰতিপালন কৰা (অগ্নিৰ)। bhr- মূলটো ইংৰাজী ক্ৰিয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত 'to bear' আৰু লেটিন ferō। এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে "জ্ঞানৰ সন্ধানত নিয়োজিত হোৱা।" ভাৰতৰ এস্পেৰেণ্টো নাম বাৰাটোও ভাৰতৰ ব্যুৎপত্তি।{{sfn|Witzel|1999|p=19}}<ref>{{Cite journal |last=Witzel |first=Michael |date=1999b |title=Early Sources for South Asian Substrate Languages |journal=Mother Tongue |pages=3}}</ref> বৈদিক গ্ৰন্থ অনুসৰি ভাৰতৰ উৎপত্তি হৈছে বৈদিক সম্প্ৰদায়ৰ ভৰতসকলৰ নামৰ পৰা, যিসকলক ঋগবেদত আৰ্য্যৱৰ্তৰ অন্যতম আদি সম্প্ৰদায় হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু বিশেষকৈ [[দশ ৰজাৰ যুদ্ধ]]ত যি অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Vyasa |first=Dwaipayana |url=https://books.google.com/books?id=egw_EAAAQBAJ&dq=bharata+named+after+mahabharata&pg=PT2643 |title=The Mahabharata of Vyasa: (Complete 18 Volumes) |date=24 August 2021 |publisher=Enigma Edizioni |pages=2643 |language=en}}</ref><ref>[[Julius Lipner]] (2010) "Hindus: Their Religious Beliefs and Practices.", p.23</ref><ref name=Scharfe>{{citation |last=Scharfe |first=Hartmut E. |chapter=Bharat |editor=Stanley Wolpert |editor-link=Stanley Wolpert |title=Encyclopedia of India |volume=1 (A-–D) |publisher=Thomson Gale |year=2006 |isbn=0-684-31512-2 |pages=143–144}}</ref><ref>{{citation |last=Thapar |first=Romila |author-link=Romila Thapar |title=The Penguin History of Early India: From the Origins to AD 1300 |publisher=Allen Lane; Penguin Press |year=2002 |publication-date=2003 |isbn=0141937424 |page=114}}</ref> প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য [[মহাভাৰত]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ৰপৰা ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত ভাৰত মণ্ডলৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল ভাৰত শব্দটোৱে সামৰি লৈছে।<ref>D. N. Jha (2014), p.11</ref> আন কিছুমান পুৰাণৰ অংশত একে ভাৰতীয় লোকৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে, যিসকলক মহাভাৰতত [[দুষ্যন্ত]]ৰ পুত্ৰ ভৰতৰ বংশধৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite book |author=Dineschandra Sircar |url=https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA3 |title=Studies in the Geography of Ancient and Medieval India |publisher=Motilal Banarsidass |year=1971 |isbn=978-81-208-0690-0 |page=3}}</ref> পুৰাণত ভাৰতক সামৰি লোৱা ভূমিক ভাৰতবৰ্ষ (শূৰ্ভত 'ভাৰত মূল ভূ-খণ্ড') বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক অন্য বছৰ বা মহাদেশৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref name="pargiter">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |page=131 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, বায়ু পুৰাণত কোৱা হৈছে "যিজনে সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষ জয় কৰে তেওঁক সম্ৰাট হিচাপে পালন কৰা হয়।" <ref name="pargiter p.40">{{Citation |last=Pargiter |first=F. F. |title=Ancient Indian Historical Tradition |pages=ff. 8 p. 40 |year=1922 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass}}</ref> জৈন পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰাণত ভাৰতবৰ্ষ – জৈন ধৰ্মৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁক সৌৰ বংশত জন্মগ্ৰহণ কৰা ক্ষত্ৰিয় বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book |last=Jain |first=Champat Rai |title=The Practical Dharma |publication-date=1929 |pages=92 |language=en}}</ref> ভৌগোলিক অৰ্থত ভাৰতবৰ্ষৰ প্ৰাচীন এপিগ্ৰাফিক লিপি জৈন ৰজা খৰাভেলাৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]]ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম শতিকা) পোৱা যায় আৰু ই ঠাই কেৱল উত্তৰ ভাৰতৰ সংযত অঞ্চল অৰ্থাৎ মগধৰ পশ্চিম গংগাৰ অংশৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে ভাৰতৰ নাম ঋষভদেৱৰ পুত্ৰ সম্ৰাট ভৰতৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।<ref name="Jha" /><ref name="Upinder Singh" /> [[বিষ্ণু পুৰাণ]] (২,৩,১), [[বায়ু পুৰাণ]] (৩৩,৫২), [[লিংগ পুৰাণ]] (১,৪৭,২৩), [[ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণ]] (১৪,৫,৬২), [[অগ্নি পুৰাণ]] (১০৭,১১–১২), [[স্কন্দ পুৰাণ]] (৩৭,৫৭) আৰু [[মাৰ্কণ্ডেয় পুৰাণ]] (৫০,৪১) এই সকলোবোৰতে ভাৰতবৰ্ষৰ নামৰ উল্লেখ আছে। [[বিষ্ণু পুৰাণ]]ত আছে: {{Cquote|উত্তৰাং যত সমুদ্ৰাস্য হিমাদ্ৰেশচৈৱ দক্ষিণম।<br>বৰ্ষং তদ ভাৰতং নাম ভাৰতী যাত্ৰা সন্ততিঃ। — বিষ্ণু পুৰাণ (২,৩,১)অৰ্থাৎ,<br> সাগৰৰ উত্তৰ দিশত আৰু বৰফাবৃত পৰ্বতৰ দক্ষিণে থকা দেশখনক ভাৰতম বোলা হয়, তাত ভৰতৰ বংশধৰসকল বাস কৰে। }} ==তথ্যসূত্ৰ== 4npopwmiyglgpusabnyc32civrmsb3n 0 139081 629689 2026-08-21T13:19:36Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629689 wikitext text/x-wiki {{Short description|Massif and nature reserve in Crimea}} {{Infobox protected area | name = Opuk Nature Reserve | alt_name={{langx|uk|Опуцький природний заповідник}} | iucn_category = Ia | image = Мыс Опук в цветущем апрельском разнотравье.jpg | image_caption = Opuk Nature Reserve | image_size = 300 | pushpin_map = Crimea | pushpin_relief = yes | map_caption = Location of Reserve | location = [[Crimea]] | nearest_city = [[Kerch]] | coordinates = {{coords|45|01|50|N|36|11|10|E|display=inline,title}} | coords_ref = | area = {{convert|1592|ha|acres km2 sqmi|lk=on|0}} | established = {{Start date and age|1998}} | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | website= http://opuk.com.ua/index_en.html | governing_body = [[Ministry of Ecology and Natural Resources (Ukraine)]] (de jure) <br/> [[Ministry of Natural Resources and Environment (Russia)]] (de facto) }} '''অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''' [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উপকূলত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত প্ৰকৃতি অঞ্চল। ই কেৰ্চৰ সমতল ভূমিৰ মাজৰপৰা উঠি অহা চূণশিলাৰ এটা পৰ্বতশ্ৰেণী (অপুক পৰ্বত) আৰু এটা লৱণাক্ত হ্ৰদ (কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত। এই স্থানটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন ৰামছাৰ জলাভূমি হিচাপে স্বীকৃত। <ref name='ramsar'>{{cite web|title=Aquatic-coastal complex of Cape Opuk|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1395|publisher=Ramsar Convention|language=en|access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name='parksite'>{{cite web|title=Opuksky Nature Reserve|url=http://opuk.com.ua/index_en.html|publisher=Official Reserve Website|language=uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=January 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130109095311/http://opuk.com.ua/index_en.html|url-status=dead}}</ref> ==ভূ-প্ৰকৃতি== এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উপকূলৰ ওচৰত, কেৰ্চ চহৰৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ অপুক পৰ্বত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থান; সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা ১৮৫ মিটাৰ। ই প্ৰবাল-উৎপত্তিৰ চূণশিলাৰে গঠিত এখন মেজ আকৃতিৰ পৰ্বত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত কাৰ্ষ্ট ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহো একে ধৰণৰ চূণশিলাৰে গঠিত। এই বৈশিষ্ট্যই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সমতল ভূমিৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে। অপুক পৰ্বতৰ পশ্চিমে কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ নামৰ এটা অগভীৰ লৱণাক্ত হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ তুলনাত ডাঙৰ উজুনলাৰস্কোয়ে হ্ৰদ অৱস্থিত। উপকূলীয় অঞ্চলটোত বালিময় আৰু শামুকৰ খোলা-গঠিত বালিচৰও দেখা যায়। <ref name="ramsar"/> [[File:Opuq 069.jpg|thumb|left|300px|View west from Mount Opuk, overlooking the saline Lake Koiaske]] ==জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ অঞ্চল== অপুকৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ুৰ উষ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন উপ-প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত। কপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ইয়াক Dfa হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল উষ্ণ আৰু শীতকাল মৃদু। বছৰৰ অন্ততঃ এটা মাহৰ গড় উষ্ণতা ২২ °C (৭২ °F)-তকৈ অধিক হয়। <ref>{{cite web|first1=M. |last1=Kottek |first2=J. |last2=Grieser |first3=C. |last3=Beck |first4=B. |last4=Rudolf |first5=F. |last5=Rubel |date=2006 |title=World Map of Koppen-Geiger Climate Classification Updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Paper_2006.pdf|publisher=Gebrüder Borntraeger 2006|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref><ref name="kop-data">{{cite web|title=Dataset - Koppen climate classifications|url=https://datacatalog.worldbank.org/dataset/world-maps-k%C3%B6ppen-geiger-climate-classification|publisher=World Bank|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত গড় উষ্ণতা জানুৱাৰী মাহত ২.০ °C (৩৬ °F)ৰপৰা জুলাই মাহত ২৩ °C (৭৩ °F)**লৈ থাকে। বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২৭০ মিলিমিটাৰ। <ref name="parksite"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন পণ্টিক–কাস্পিয়ান তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই পৰিৱেশ অঞ্চলটো কৃষ্ণ সাগৰৰ উত্তৰ উপকূলৰপৰা পশ্চিম কাজাখস্তানলৈকে বিস্তৃত এক বিশাল তৃণভূমি অঞ্চল। <ref name="ecomap">{{cite web|title=Map of Ecoregions 2017|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|publisher=Resolve, using WWF data|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত== উচ্চভূমি অঞ্চলত উপকূলীয় তৃণভূমিৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। বালিময় ভূ-খণ্ডত ক্ৰেম্বে আৰু ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপৰ স্থানীয় আন কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতি দেখা যায়। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চৰাইৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত ২০০-তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name="ramsar"/> ==ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰ== কঠোৰ প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ সীমিত। ব্যাপক বিনোদনমূলক কাৰ্যকলাপ আৰু বিভিন্ন সুবিধা-সুবিধা নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ; লগতে চিকাৰ আৰু মাছ ধৰা নিষিদ্ধ। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত তিনিটা পৰিৱেশগত পথ আছে, যিবোৰত বনাঞ্চলৰ কৰ্মচাৰীসকলে নিৰ্দেশিত শৈক্ষিক ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। <ref name="parksite"/> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.openstreetmap.org/relation/4856145 Boundaries of Opuk Nature Reserve on OpenStreetMap.org] {{Commonscat|Opuksky Nature Reserve}} dwg9kplqiqlcccmpeb8wekj4eogjry5 629693 629689 2026-08-21T13:37:07Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629693 wikitext text/x-wiki {{Short description|Massif and nature reserve in Crimea}} {{Infobox protected area | name = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | alt_name={{langx|uk|Опуцький природний заповідник}} | iucn_category = Ia | image = Мыс Опук в цветущем апрельском разнотравье.jpg | image_caption = Opuk Nature Reserve | image_size = 300 | pushpin_map = Crimea | pushpin_relief = yes | map_caption =Location of Reserve | location = ক্ৰিমিয়া | nearest_city = [[Kerch]] | coordinates = {{coords|45|01|50|N|36|11|10|E|display=inline,title}} | coords_ref = | area = {{convert|1592|ha|acres km2 sqmi|lk=on|0}} | established = {{Start date and age|1998}} | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | website= http://opuk.com.ua/index_en.html | governing_body = [[Ministry of Ecology and Natural Resources (Ukraine)]] (de jure) <br/> [[Ministry of Natural Resources and Environment (Russia)]] (de facto) }} '''অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''' [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উপকূলত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত প্ৰকৃতি অঞ্চল। ই কেৰ্চৰ সমতল ভূমিৰ মাজৰপৰা উঠি অহা চূণশিলাৰ এটা পৰ্বতশ্ৰেণী (অপুক পৰ্বত) আৰু এটা লৱণাক্ত হ্ৰদ (কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত। এই স্থানটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন ৰামছাৰ জলাভূমি হিচাপে স্বীকৃত। <ref name='ramsar'>{{cite web|title=Aquatic-coastal complex of Cape Opuk|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1395|publisher=Ramsar Convention|language=en|access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name='parksite'>{{cite web|title=Opuksky Nature Reserve|url=http://opuk.com.ua/index_en.html|publisher=Official Reserve Website|language=uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=January 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130109095311/http://opuk.com.ua/index_en.html|url-status=dead}}</ref> ==ভূ-প্ৰকৃতি== এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উপকূলৰ ওচৰত, কেৰ্চ চহৰৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ অপুক পৰ্বত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থান; সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা ১৮৫ মিটাৰ। ই প্ৰবাল-উৎপত্তিৰ চূণশিলাৰে গঠিত এখন মেজ আকৃতিৰ পৰ্বত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত কাৰ্ষ্ট ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহো একে ধৰণৰ চূণশিলাৰে গঠিত। এই বৈশিষ্ট্যই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সমতল ভূমিৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে। অপুক পৰ্বতৰ পশ্চিমে কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ নামৰ এটা অগভীৰ লৱণাক্ত হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ তুলনাত ডাঙৰ উজুনলাৰস্কোয়ে হ্ৰদ অৱস্থিত। উপকূলীয় অঞ্চলটোত বালিময় আৰু শামুকৰ খোলা-গঠিত বালিচৰও দেখা যায়। <ref name="ramsar"/> [[File:Opuq 069.jpg|thumb|left|300px|View west from Mount Opuk, overlooking the saline Lake Koiaske]] ==জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ অঞ্চল== অপুকৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ুৰ উষ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন উপ-প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত। কপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ইয়াক Dfa হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল উষ্ণ আৰু শীতকাল মৃদু। বছৰৰ অন্ততঃ এটা মাহৰ গড় উষ্ণতা ২২ °C (৭২ °F)-তকৈ অধিক হয়। <ref>{{cite web|first1=M. |last1=Kottek |first2=J. |last2=Grieser |first3=C. |last3=Beck |first4=B. |last4=Rudolf |first5=F. |last5=Rubel |date=2006 |title=World Map of Koppen-Geiger Climate Classification Updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Paper_2006.pdf|publisher=Gebrüder Borntraeger 2006|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref><ref name="kop-data">{{cite web|title=Dataset - Koppen climate classifications|url=https://datacatalog.worldbank.org/dataset/world-maps-k%C3%B6ppen-geiger-climate-classification|publisher=World Bank|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত গড় উষ্ণতা জানুৱাৰী মাহত ২.০ °C (৩৬ °F)ৰপৰা জুলাই মাহত ২৩ °C (৭৩ °F)**লৈ থাকে। বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২৭০ মিলিমিটাৰ। <ref name="parksite"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন পণ্টিক–কাস্পিয়ান তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই পৰিৱেশ অঞ্চলটো কৃষ্ণ সাগৰৰ উত্তৰ উপকূলৰপৰা পশ্চিম কাজাখস্তানলৈকে বিস্তৃত এক বিশাল তৃণভূমি অঞ্চল। <ref name="ecomap">{{cite web|title=Map of Ecoregions 2017|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|publisher=Resolve, using WWF data|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত== উচ্চভূমি অঞ্চলত উপকূলীয় তৃণভূমিৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। বালিময় ভূ-খণ্ডত ক্ৰেম্বে আৰু ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপৰ স্থানীয় আন কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতি দেখা যায়। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চৰাইৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত ২০০-তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name="ramsar"/> ==ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰ== কঠোৰ প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ সীমিত। ব্যাপক বিনোদনমূলক কাৰ্যকলাপ আৰু বিভিন্ন সুবিধা-সুবিধা নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ; লগতে চিকাৰ আৰু মাছ ধৰা নিষিদ্ধ। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত তিনিটা পৰিৱেশগত পথ আছে, যিবোৰত বনাঞ্চলৰ কৰ্মচাৰীসকলে নিৰ্দেশিত শৈক্ষিক ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। <ref name="parksite"/> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.openstreetmap.org/relation/4856145 Boundaries of Opuk Nature Reserve on OpenStreetMap.org] {{Commonscat|Opuksky Nature Reserve}} lqwwnogqn7i1ktm4qlo6zzeqa5lf1kv 629694 629693 2026-08-21T13:39:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629694 wikitext text/x-wiki {{Short description|Massif and nature reserve in Crimea}} {{Infobox protected area | name = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | alt_name={{langx|uk|Опуцький природний заповідник}} | iucn_category = Ia | image = Мыс Опук в цветущем апрельском разнотравье.jpg | image_caption = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | image_size = 300 | pushpin_map = Crimea | pushpin_relief = yes | map_caption =Location of Reserve | location = ক্ৰিমিয়া | nearest_city = কেৰ্চ | coordinates = {{coords|45|01|50|N|36|11|10|E|display=inline,title}} | coords_ref = | area = {{convert|1592|ha|acres km2 sqmi|lk=on|0}} | established = {{Start date and age|1998}} | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | website= http://opuk.com.ua/index_en.html | governing_body = [[Ministry of Ecology and Natural Resources (Ukraine)]] (de jure) <br/> [[Ministry of Natural Resources and Environment (Russia)]] (de facto) }} '''অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''' [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উপকূলত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত প্ৰকৃতি অঞ্চল। ই কেৰ্চৰ সমতল ভূমিৰ মাজৰপৰা উঠি অহা চূণশিলাৰ এটা পৰ্বতশ্ৰেণী (অপুক পৰ্বত) আৰু এটা লৱণাক্ত হ্ৰদ (কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত। এই স্থানটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন ৰামছাৰ জলাভূমি হিচাপে স্বীকৃত। <ref name='ramsar'>{{cite web|title=Aquatic-coastal complex of Cape Opuk|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1395|publisher=Ramsar Convention|language=en|access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name='parksite'>{{cite web|title=Opuksky Nature Reserve|url=http://opuk.com.ua/index_en.html|publisher=Official Reserve Website|language=uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=January 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130109095311/http://opuk.com.ua/index_en.html|url-status=dead}}</ref> ==ভূ-প্ৰকৃতি== এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উপকূলৰ ওচৰত, কেৰ্চ চহৰৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ অপুক পৰ্বত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থান; সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা ১৮৫ মিটাৰ। ই প্ৰবাল-উৎপত্তিৰ চূণশিলাৰে গঠিত এখন মেজ আকৃতিৰ পৰ্বত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত কাৰ্ষ্ট ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহো একে ধৰণৰ চূণশিলাৰে গঠিত। এই বৈশিষ্ট্যই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সমতল ভূমিৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে। অপুক পৰ্বতৰ পশ্চিমে কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ নামৰ এটা অগভীৰ লৱণাক্ত হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ তুলনাত ডাঙৰ উজুনলাৰস্কোয়ে হ্ৰদ অৱস্থিত। উপকূলীয় অঞ্চলটোত বালিময় আৰু শামুকৰ খোলা-গঠিত বালিচৰও দেখা যায়। <ref name="ramsar"/> [[File:Opuq 069.jpg|thumb|left|300px|View west from Mount Opuk, overlooking the saline Lake Koiaske]] ==জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ অঞ্চল== অপুকৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ুৰ উষ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন উপ-প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত। কপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ইয়াক Dfa হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল উষ্ণ আৰু শীতকাল মৃদু। বছৰৰ অন্ততঃ এটা মাহৰ গড় উষ্ণতা ২২ °C (৭২ °F)-তকৈ অধিক হয়। <ref>{{cite web|first1=M. |last1=Kottek |first2=J. |last2=Grieser |first3=C. |last3=Beck |first4=B. |last4=Rudolf |first5=F. |last5=Rubel |date=2006 |title=World Map of Koppen-Geiger Climate Classification Updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Paper_2006.pdf|publisher=Gebrüder Borntraeger 2006|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref><ref name="kop-data">{{cite web|title=Dataset - Koppen climate classifications|url=https://datacatalog.worldbank.org/dataset/world-maps-k%C3%B6ppen-geiger-climate-classification|publisher=World Bank|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত গড় উষ্ণতা জানুৱাৰী মাহত ২.০ °C (৩৬ °F)ৰপৰা জুলাই মাহত ২৩ °C (৭৩ °F)**লৈ থাকে। বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২৭০ মিলিমিটাৰ। <ref name="parksite"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন পণ্টিক–কাস্পিয়ান তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই পৰিৱেশ অঞ্চলটো কৃষ্ণ সাগৰৰ উত্তৰ উপকূলৰপৰা পশ্চিম কাজাখস্তানলৈকে বিস্তৃত এক বিশাল তৃণভূমি অঞ্চল। <ref name="ecomap">{{cite web|title=Map of Ecoregions 2017|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|publisher=Resolve, using WWF data|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত== উচ্চভূমি অঞ্চলত উপকূলীয় তৃণভূমিৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। বালিময় ভূ-খণ্ডত ক্ৰেম্বে আৰু ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপৰ স্থানীয় আন কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতি দেখা যায়। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চৰাইৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত ২০০-তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name="ramsar"/> ==ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰ== কঠোৰ প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ সীমিত। ব্যাপক বিনোদনমূলক কাৰ্যকলাপ আৰু বিভিন্ন সুবিধা-সুবিধা নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ; লগতে চিকাৰ আৰু মাছ ধৰা নিষিদ্ধ। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত তিনিটা পৰিৱেশগত পথ আছে, যিবোৰত বনাঞ্চলৰ কৰ্মচাৰীসকলে নিৰ্দেশিত শৈক্ষিক ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। <ref name="parksite"/> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.openstreetmap.org/relation/4856145 Boundaries of Opuk Nature Reserve on OpenStreetMap.org] {{Commonscat|Opuksky Nature Reserve}} fnqrfkax6sf2bwzjoq91flkhxdys69o 629695 629694 2026-08-21T13:42:01Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629695 wikitext text/x-wiki {{Short description|Massif and nature reserve in Crimea}} {{Infobox protected area | name = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | alt_name={{langx|uk|Опуцький природний заповідник}} | iucn_category = Ia | image = Мыс Опук в цветущем апрельском разнотравье.jpg | image_caption = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | image_size = 300 | map_caption =Location of Reserve | location = ক্ৰিমিয়া | nearest_city = কেৰ্চ | coordinates = {{coords|45|01|50|N|36|11|10|E|display=inline,title}} | coords_ref = | area = ১,৫৯২ হেক্টৰ (৩,৯৩৬ একৰ; ১৫.৯২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ; ৬.১৫ বৰ্গ মাইল) | established = {{Start date and age|1998}} | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | website= http://opuk.com.ua/index_en.html | governing_body = [[Ministry of Ecology and Natural Resources (Ukraine)]] (de jure) <br/> [[Ministry of Natural Resources and Environment (Russia)]] (de facto) }} '''অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''' [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উপকূলত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত প্ৰকৃতি অঞ্চল। ই কেৰ্চৰ সমতল ভূমিৰ মাজৰপৰা উঠি অহা চূণশিলাৰ এটা পৰ্বতশ্ৰেণী (অপুক পৰ্বত) আৰু এটা লৱণাক্ত হ্ৰদ (কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত। এই স্থানটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন ৰামছাৰ জলাভূমি হিচাপে স্বীকৃত। <ref name='ramsar'>{{cite web|title=Aquatic-coastal complex of Cape Opuk|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1395|publisher=Ramsar Convention|language=en|access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name='parksite'>{{cite web|title=Opuksky Nature Reserve|url=http://opuk.com.ua/index_en.html|publisher=Official Reserve Website|language=uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=January 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130109095311/http://opuk.com.ua/index_en.html|url-status=dead}}</ref> ==ভূ-প্ৰকৃতি== এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উপকূলৰ ওচৰত, কেৰ্চ চহৰৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ অপুক পৰ্বত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থান; সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা ১৮৫ মিটাৰ। ই প্ৰবাল-উৎপত্তিৰ চূণশিলাৰে গঠিত এখন মেজ আকৃতিৰ পৰ্বত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত কাৰ্ষ্ট ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহো একে ধৰণৰ চূণশিলাৰে গঠিত। এই বৈশিষ্ট্যই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সমতল ভূমিৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে। অপুক পৰ্বতৰ পশ্চিমে কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ নামৰ এটা অগভীৰ লৱণাক্ত হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ তুলনাত ডাঙৰ উজুনলাৰস্কোয়ে হ্ৰদ অৱস্থিত। উপকূলীয় অঞ্চলটোত বালিময় আৰু শামুকৰ খোলা-গঠিত বালিচৰও দেখা যায়। <ref name="ramsar"/> [[File:Opuq 069.jpg|thumb|left|300px|View west from Mount Opuk, overlooking the saline Lake Koiaske]] ==জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ অঞ্চল== অপুকৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ুৰ উষ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন উপ-প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত। কপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ইয়াক Dfa হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল উষ্ণ আৰু শীতকাল মৃদু। বছৰৰ অন্ততঃ এটা মাহৰ গড় উষ্ণতা ২২ °C (৭২ °F)-তকৈ অধিক হয়। <ref>{{cite web|first1=M. |last1=Kottek |first2=J. |last2=Grieser |first3=C. |last3=Beck |first4=B. |last4=Rudolf |first5=F. |last5=Rubel |date=2006 |title=World Map of Koppen-Geiger Climate Classification Updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Paper_2006.pdf|publisher=Gebrüder Borntraeger 2006|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref><ref name="kop-data">{{cite web|title=Dataset - Koppen climate classifications|url=https://datacatalog.worldbank.org/dataset/world-maps-k%C3%B6ppen-geiger-climate-classification|publisher=World Bank|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত গড় উষ্ণতা জানুৱাৰী মাহত ২.০ °C (৩৬ °F)ৰপৰা জুলাই মাহত ২৩ °C (৭৩ °F)**লৈ থাকে। বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২৭০ মিলিমিটাৰ। <ref name="parksite"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন পণ্টিক–কাস্পিয়ান তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই পৰিৱেশ অঞ্চলটো কৃষ্ণ সাগৰৰ উত্তৰ উপকূলৰপৰা পশ্চিম কাজাখস্তানলৈকে বিস্তৃত এক বিশাল তৃণভূমি অঞ্চল। <ref name="ecomap">{{cite web|title=Map of Ecoregions 2017|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|publisher=Resolve, using WWF data|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত== উচ্চভূমি অঞ্চলত উপকূলীয় তৃণভূমিৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। বালিময় ভূ-খণ্ডত ক্ৰেম্বে আৰু ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপৰ স্থানীয় আন কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতি দেখা যায়। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চৰাইৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত ২০০-তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name="ramsar"/> ==ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰ== কঠোৰ প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ সীমিত। ব্যাপক বিনোদনমূলক কাৰ্যকলাপ আৰু বিভিন্ন সুবিধা-সুবিধা নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ; লগতে চিকাৰ আৰু মাছ ধৰা নিষিদ্ধ। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত তিনিটা পৰিৱেশগত পথ আছে, যিবোৰত বনাঞ্চলৰ কৰ্মচাৰীসকলে নিৰ্দেশিত শৈক্ষিক ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। <ref name="parksite"/> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.openstreetmap.org/relation/4856145 Boundaries of Opuk Nature Reserve on OpenStreetMap.org] {{Commonscat|Opuksky Nature Reserve}} kyr4ghhp0ojtspq1t1fru81uhktis2b 629698 629695 2026-08-21T13:46:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629698 wikitext text/x-wiki {{Short description|Massif and nature reserve in Crimea}} {{Infobox protected area | name = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | alt_name={{langx|uk|Опуцький природний заповідник}} | iucn_category = Ia | image = Мыс Опук в цветущем апрельском разнотравье.jpg | image_caption = অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল | image_size = 300 | map_caption =Location of Reserve | location = ক্ৰিমিয়া | nearest_city = কেৰ্চ | coordinates = {{coords|45|01|50|N|36|11|10|E|display=inline,title}} | coords_ref = | area = ১,৫৯২ হেক্টৰ (৩,৯৩৬ একৰ; ১৫.৯২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ; ৬.১৫ বৰ্গ মাইল) | established = {{Start date and age|1998}} | visitation_num = | visitation_year = | visitation_ref = | website= http://opuk.com.ua/index_en.html | governing_body = ইউক্ৰেইনৰ পৰিৱেশ আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদ মন্ত্ৰ্যালয় (আইনীভাৱে)<br/> ৰাছিয়াৰ প্ৰাকৃতিক সম্পদ আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়(কাৰ্য্যত) }} '''অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল''' [[কৃষ্ণ সাগৰ]]ৰ উপকূলত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ দক্ষিণ উপকূলত অৱস্থিত এখন সংৰক্ষিত প্ৰকৃতি অঞ্চল। ই কেৰ্চৰ সমতল ভূমিৰ মাজৰপৰা উঠি অহা চূণশিলাৰ এটা পৰ্বতশ্ৰেণী (অপুক পৰ্বত) আৰু এটা লৱণাক্ত হ্ৰদ (কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ)ক কেন্দ্ৰ কৰি গঠিত। এই স্থানটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন ৰামছাৰ জলাভূমি হিচাপে স্বীকৃত। <ref name='ramsar'>{{cite web|title=Aquatic-coastal complex of Cape Opuk|url=https://rsis.ramsar.org/ris/1395|publisher=Ramsar Convention|language=en|access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name='parksite'>{{cite web|title=Opuksky Nature Reserve|url=http://opuk.com.ua/index_en.html|publisher=Official Reserve Website|language=uk|access-date=June 18, 2019|archive-date=January 9, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130109095311/http://opuk.com.ua/index_en.html|url-status=dead}}</ref> ==ভূ-প্ৰকৃতি== এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন উপকূলৰ ওচৰত, কেৰ্চ চহৰৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ (১৯ মাইল) দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনৰ অপুক পৰ্বত কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সৰ্বোচ্চ স্থান; সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ইয়াৰ উচ্চতা ১৮৫ মিটাৰ। ই প্ৰবাল-উৎপত্তিৰ চূণশিলাৰে গঠিত এখন মেজ আকৃতিৰ পৰ্বত। ইয়াৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত কাৰ্ষ্ট ভূ-প্ৰকৃতি আৰু সাগৰৰ মাজত থকা দ্বীপসমূহো একে ধৰণৰ চূণশিলাৰে গঠিত। এই বৈশিষ্ট্যই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনক ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা কেৰ্চ উপদ্বীপৰ সমতল ভূমিৰপৰা পৃথক কৰি তুলিছে। অপুক পৰ্বতৰ পশ্চিমে কোয়াশস্কোয়ে হ্ৰদ নামৰ এটা অগভীৰ লৱণাক্ত হ্ৰদ আৰু ইয়াৰ তুলনাত ডাঙৰ উজুনলাৰস্কোয়ে হ্ৰদ অৱস্থিত। উপকূলীয় অঞ্চলটোত বালিময় আৰু শামুকৰ খোলা-গঠিত বালিচৰও দেখা যায়। <ref name="ramsar"/> [[File:Opuq 069.jpg|thumb|left|300px|মাউণ্ট অপুকৰপৰা পশ্চিম দিশলৈ দৃশ্য, য'ৰপৰা লেক কোয়াশ্‌স্কিয়েৰ লৱণাক্ত হ্ৰদটো দেখা যায়। ]] ==জলবায়ু আৰু পৰিৱেশ অঞ্চল== অপুকৰ জলবায়ু আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ুৰ উষ্ণ গ্ৰীষ্মকালীন উপ-প্ৰকাৰৰ অন্তৰ্গত। কপেনৰ জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ইয়াক Dfa হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এই অঞ্চলত ঋতু অনুসৰি উষ্ণতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল উষ্ণ আৰু শীতকাল মৃদু। বছৰৰ অন্ততঃ এটা মাহৰ গড় উষ্ণতা ২২ °C (৭২ °F)-তকৈ অধিক হয়। <ref>{{cite web|first1=M. |last1=Kottek |first2=J. |last2=Grieser |first3=C. |last3=Beck |first4=B. |last4=Rudolf |first5=F. |last5=Rubel |date=2006 |title=World Map of Koppen-Geiger Climate Classification Updated|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/Paper_2006.pdf|publisher=Gebrüder Borntraeger 2006|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref><ref name="kop-data">{{cite web|title=Dataset - Koppen climate classifications|url=https://datacatalog.worldbank.org/dataset/world-maps-k%C3%B6ppen-geiger-climate-classification|publisher=World Bank|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত গড় উষ্ণতা জানুৱাৰী মাহত ২.০ °C (৩৬ °F)ৰপৰা জুলাই মাহত ২৩ °C (৭৩ °F)**লৈ থাকে। বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ২৭০ মিলিমিটাৰ। <ref name="parksite"/> সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন পণ্টিক–কাস্পিয়ান তৃণভূমি পৰিৱেশ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই পৰিৱেশ অঞ্চলটো কৃষ্ণ সাগৰৰ উত্তৰ উপকূলৰপৰা পশ্চিম কাজাখস্তানলৈকে বিস্তৃত এক বিশাল তৃণভূমি অঞ্চল। <ref name="ecomap">{{cite web|title=Map of Ecoregions 2017|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|publisher=Resolve, using WWF data|language=en|access-date=September 14, 2019}}</ref> ==উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগত== উচ্চভূমি অঞ্চলত উপকূলীয় তৃণভূমিৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ পোৱা যায়। বালিময় ভূ-খণ্ডত ক্ৰেম্বে আৰু ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপৰ স্থানীয় আন কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতি দেখা যায়। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন চৰাইৰ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰতো গুৰুত্বপূৰ্ণ। ইয়াত ২০০-তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name="ramsar"/> ==ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰ== কঠোৰ প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হিচাপে অপুক প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চলৰ প্ৰধান উদ্দেশ্য হৈছে প্ৰকৃতি সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়ন। জনসাধাৰণৰ প্ৰৱেশ সীমিত। ব্যাপক বিনোদনমূলক কাৰ্যকলাপ আৰু বিভিন্ন সুবিধা-সুবিধা নিৰ্মাণ নিষিদ্ধ; লগতে চিকাৰ আৰু মাছ ধৰা নিষিদ্ধ। সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখনত তিনিটা পৰিৱেশগত পথ আছে, যিবোৰত বনাঞ্চলৰ কৰ্মচাৰীসকলে নিৰ্দেশিত শৈক্ষিক ভ্ৰমণৰ ব্যৱস্থা কৰে। <ref name="parksite"/> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.openstreetmap.org/relation/4856145 Boundaries of Opuk Nature Reserve on OpenStreetMap.org] {{Commonscat|Opuksky Nature Reserve}} 6qoz17n70ona6rahd4waewxu0c0frcg 0 139082 629690 2026-08-21T13:26:23Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629690 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বাৰেকুৰি | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত বাৰেকুৰিৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = [[তিনিচুকীয়া]] | elevation_m = | population_as_of = | population_total = | postal_code = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] }} '''বাৰেকুৰি''' {{en|Barekuri}} অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ এখন গাঁও। ই তিনিচুকীয়া চহৰৰপৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। বাৰেকুৰি কেইবাখনো সৰু সৰু গাঁও একেলগ হৈ গঠিত এক বৃহৎ গ্ৰাম্য বসতি।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> বাৰেকুৰি বিশেষকৈ [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহাৱস্থানৰ বাবে পৰিচিত। গাঁওখনৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক গাঁওখনৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> বাৰেকুৰিক হলৌ বান্দৰৰ সৈতে মানুহৰ শান্তিপূৰ্ণ সহাৱস্থানৰ বাবে বিশেষ পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite web |title=বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == '''বাৰেকুৰি''' নামটোৰ অৰ্থ ''বাৰগুণ বিশ'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। কেইবাখনো সৰু সৰু গাঁও একেলগ হৈ এটা বৃহৎ বসতি গঠন কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == ভূগোল == বাৰেকুৰি উজনি অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ চাৰিওফালে কৃষিভূমি, গছ-গছনি, বাৰী আৰু সৰু সৰু বনাঞ্চল আছে। বাৰেকুৰি [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জলাভূমি আৰু বনাঞ্চলসমূহৰ পৰিৱেশগত পৰিসৰৰ সৈতে সংযুক্ত। ওচৰতে [[মাগুৰী মতাপুং বিল]] অৱস্থিত, যি পৰিভ্ৰমী আৰু স্থানীয় চৰাইৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাহভূমি।<ref>{{Cite news |title=তিনিচুকীয়াৰ মাগুৰী-মতাপুং বিলত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ সমাগম |url=https://assamtribune.com/amp/assam/tinsukias-maguri-motapung-beel-welcomes-new-year-with-wings-wanderers-1603798 |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন |date=৮ জানুৱাৰী ২০২৬ }}</ref> == প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ == বাৰেকুৰিৰ গৃহস্থলীৰ চৌহদ, বাঁহনি, ফল-মূলৰ গছ আৰু অন্যান্য গছ-গছনি হলৌ বান্দৰৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান হিচাপে কাম কৰে। এক পৰিৱেশগত অধ্যয়নত বাৰেকুৰি গাঁৱৰ গৃহস্থলীৰ বাগিছাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ গছ আৰু চৰাইৰ উপস্থিতি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অধীনস্থ প্ৰস্তাৱিত তেল খাদৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়ন |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/1731385506_pagenumber.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ ন্যায়াধিকৰণ }}</ref> উক্ত অধ্যয়নত বাৰেকুৰিৰ বাৰীত কদম, আম, জামু, শিলিখা, চেগুনজাতীয় আৰু অন্যান্য গছৰ উপস্থিতিৰ লগতে কেইবাটাও চৰাইৰ প্ৰজাতি দেখা পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়ন |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/1731385506_pagenumber.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ ন্যায়াধিকৰণ }}</ref> == হলৌ বান্দৰ == বাৰেকুৰিৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে গাঁওখনত মানুহ আৰু [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ মাজত গঢ়ি উঠা সহাৱস্থান। হলৌ বান্দৰ ভাৰতত পোৱা একমাত্ৰ বান্দৰজাতীয় বনমানুহ।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> অসম পৰ্যটন বিভাগৰ মতে, বাৰেকুৰিত প্ৰায় এশ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি হলৌ বান্দৰ আৰু মানুহৰ সহাৱস্থানৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> গাঁওবাসীয়ে গিবনৰ প্ৰতি বিশেষ সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০২৪ চনৰ ২৫ আগষ্টত তেওঁৰ মাহেকীয়া ৰেডিঅ' অনুষ্ঠান ''[[মন কি বাত]]''ৰ ১১৩তম খণ্ডত বাৰেকুৰিৰ মানুহ আৰু হলৌ বান্দৰৰ এই সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> == মানুহ আৰু গিবনৰ সহাৱস্থান == বাৰেকুৰিৰ মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে হলৌ বান্দৰক কেৱল বন্যপ্ৰাণী হিচাপে নহয়, গাঁওখনৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ এক অংশ হিচাপে গণ্য কৰে। গিবনৰ জন্ম বা মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত কিছুমান পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানো স্থানীয়ভাৱে পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> গিবনে কল ভাল পোৱাৰ কথা উপলব্ধি কৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে নিজৰ খেতিপথাৰত কলগছ ৰোপণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ফলত গিবনৰ বাবে গাঁওখনৰ ভিতৰতে খাদ্যৰ উৎস সৃষ্টি কৰাৰ লগতে মানুহ আৰু গিবনৰ মাজৰ সহাৱস্থান অধিক শক্তিশালী হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> গাঁওবাসীয়ে গিবনসমূহক নামো দিয়ে। এই সামাজিক স্বীকৃতিয়ে গাঁওখনত গিবন সংৰক্ষণৰ প্ৰতি স্থানীয় লোকসকলৰ দায়বদ্ধতা প্ৰতিফলিত কৰে। == সংৰক্ষণ == বাৰেকুৰিত হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণত স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ। গাঁওখনৰ গছ-গছনি আৰুবাৰী গিবনৰ চলাচল আৰু খাদ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। গাঁওখনৰ মাজেৰে যোৱা বৈদ্যুতিক তাঁৰ গিবনৰ বাবে এটা বিপদ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। কেইবাটাও গিবন বৈদ্যুতিক তাঁৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি মৃত্যুমুখত পৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে বিষয়টো চৰকাৰৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত বৈদ্যুতিক তাঁৰ অধিক সুৰক্ষিত কৰাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=২০২৪ চনৰ 'মন কি বাত'ত বাৰেকুৰিৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণ |url=https://mib.gov.in/sites/default/files/Mann_ki_baat_August_2024_English.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয় }}</ref> ২০২৫ চনৰ [[বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস]]ত তিনিচুকীয়া জিলা প্ৰশাসনে বাৰেকুৰিৰ গিবন সংৰক্ষণৰ বাবে দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰে এটা আছিল বাৰেকুৰিক [[ভেঁৰজান-বৰাজান-পদুমনি অভয়াৰণ্য]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰা এটা ''সেউজ কৰিডৰ'' গঢ়ি তোলা আৰু আনটো আছিল স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ৫,০০০টা ফলধাৰী গছৰ পুলি বিতৰণ কৰা।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ গিবনৰ বাবে সেউজ কৰিডৰ আৰু ফলধাৰী গছৰ পদক্ষেপ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/green-corridor-fruit-tree-initiative-to-give-barekuris-gibbons-new-lease-of-life/articleshow/121657788.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=৫ জুন ২০২৫ }}</ref> সেউজ কৰিডৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে গিবনৰ বাবে গছৰ ছাঁনিৰ মাজেৰে নিৰাপদে চলাচল কৰিব পৰা এক সংযুক্ত বাসস্থান সৃষ্টি কৰা। ফলধাৰী গছ ৰোপণে গিবনৰ স্বাভাৱিক খাদ্যৰ উৎস বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে বাহিৰৰপৰা খাদ্য যোগানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ গিবনৰ বাবে সেউজ কৰিডৰ আৰু ফলধাৰী গছৰ পদক্ষেপ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/green-corridor-fruit-tree-initiative-to-give-barekuris-gibbons-new-lease-of-life/articleshow/121657788.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=৫ জুন ২০২৫ }}</ref> == অসম গৌৰৱ বঁটা == হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণ আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বাৰেকুৰিৰ স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভূমিকা স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনত ''বাৰেকুৰি ইক' ডেভেলপমেণ্ট ছ'চাইটি''ক পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে [[অসম গৌৰৱ বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাক প্ৰশংসা |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/pijush-lauds-barekuris-hoolock-gibbon-conservation-efforts/amp_articleshow/119351446.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=২২ মাৰ্চ ২০২৫ }}</ref> এই স্বীকৃতিয়ে বাৰেকুৰিৰ স্থানীয় লোকসকলৰ নেতৃত্বত চলা বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ কাৰ্যক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। == পৰ্যটন == হলৌ বান্দৰৰ সৈতে মানুহৰ অনন্য সহাৱস্থানৰ বাবে বাৰেকুৰি ক্ৰমে অসমৰ এটা পৰিৱেশভিত্তিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। অসম পৰ্যটন বিভাগে ইয়াক [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সৈতে সংযুক্ত পৰ্যটন পৰিক্ৰমাৰ অংশ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বাৰেকুৰি পৰ্যটন পৰিক্ৰমা |url=https://tourism.assam.gov.in/portlet-sub-innerpage/circuit4 |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> পৰ্যটকসকলে বাৰেকুৰিত গিবন পৰ্যবেক্ষণ, গ্ৰাম্য-জীৱন, স্থানীয় সংস্কৃতি আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ উপভোগ কৰিব পাৰে। গাঁওখন বিশেষকৈ বন্যপ্ৰাণী পৰ্যবেক্ষক, আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু প্ৰকৃতিপ্ৰেমীৰ বাবে আকৰ্ষণীয়। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি বাৰেকুৰি ভ্ৰমণৰ বাবে বছৰটোৰ যিকোনো সময় উপযোগী।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> বাৰেকুৰি মূলতঃ এটা বসতিপূৰ্ণ গাঁও আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। সেয়েহে পৰ্যটকসকলে গিবনক খেদি নিবলৈ, উচ্চ শব্দ কৰিবলৈ, গছ-গছনি ক্ষতি কৰিবলৈ বা বন্যপ্ৰাণীক অনিয়মিতভাৱে খাদ্য দিবলৈ বিৰত থাকিব লাগে। স্থানীয় লোকসকলৰ পৰম্পৰা আৰু গিবনৰ প্ৰাকৃতিক আচৰণৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰাটো দায়িত্বশীল পৰ্যটনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। == যাতায়াত == বাৰেকুৰি তিনিচুকীয়া চহৰৰপৰা পথযোগে সংযুক্ত। গাঁওখন [[তিনিচুকীয়া]] চহৰৰপৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন [[মাকুম জংচন]]। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি মাকুম ৰে'ল ষ্টেচন বাৰেকুৰিৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰ হৈছে [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি বিমানবন্দৰটো বাৰেকুৰিৰপৰা প্ৰায় ৪৫ কিলোমিটাৰ দূৰত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == বাৰেকুৰিৰ বিশেষত্ব কেৱল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত সীমাবদ্ধ নহয়। গাঁওখনৰ মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰা আৰু হলৌ বান্দৰৰ সৈতে গঢ়ি উঠা সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কে মানুহ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ সহাৱস্থানৰ এক অনন্য উদাহৰণ সৃষ্টি কৰিছে। ২০২৪ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে 'মন কি বাত'ত বাৰেকুৰিৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ পাছত গাঁওখনৰ এই অনন্য সম্পৰ্ক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অধিক পৰিচিত হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> ২০২৪ চনত [[আকাশবাণী]]য়েও বাৰেকুৰিৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাক লৈ বিশেষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |title=তিনিচুকীয়াত বিশ্ব গিবন দিৱস উদ্‌যাপন |url=https://newsonair.gov.in/assam-celebrates-world-gibbon-day-in-tinsukia-district-highlighting-conservation-efforts-for-hoolock-gibbons/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=আকাশবাণী }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} gmnbflo00sn5k5f3tht6zdgqasvzn6t 629691 629690 2026-08-21T13:27:16Z AjayDas 12623 +[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]; +[[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] using [[WP:HC|HotCat]] 629691 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = বাৰেকুৰি | settlement_type = গাঁও | pushpin_map = India Assam#India | pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত বাৰেকুৰিৰ অৱস্থান | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = ৰাজ্য | subdivision_name1 = [[অসম]] | subdivision_type2 = জিলা | subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা]] | subdivision_type3 = মহকুমা | subdivision_name3 = [[তিনিচুকীয়া]] | elevation_m = | population_as_of = | population_total = | postal_code = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +৫:৩০ | demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] }} '''বাৰেকুৰি''' {{en|Barekuri}} অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ এখন গাঁও। ই তিনিচুকীয়া চহৰৰপৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। বাৰেকুৰি কেইবাখনো সৰু সৰু গাঁও একেলগ হৈ গঠিত এক বৃহৎ গ্ৰাম্য বসতি।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> বাৰেকুৰি বিশেষকৈ [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ সৈতে স্থানীয় লোকসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহাৱস্থানৰ বাবে পৰিচিত। গাঁওখনৰ [[মৰাণ জনগোষ্ঠী|মৰাণ]] সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক গাঁওখনৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> বাৰেকুৰিক হলৌ বান্দৰৰ সৈতে মানুহৰ শান্তিপূৰ্ণ সহাৱস্থানৰ বাবে বিশেষ পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।<ref>{{Cite web |title=বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == নামৰ উৎপত্তি == '''বাৰেকুৰি''' নামটোৰ অৰ্থ ''বাৰগুণ বিশ'' বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। কেইবাখনো সৰু সৰু গাঁও একেলগ হৈ এটা বৃহৎ বসতি গঠন কৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই নামৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == ভূগোল == বাৰেকুৰি উজনি অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ চাৰিওফালে কৃষিভূমি, গছ-গছনি, বাৰী আৰু সৰু সৰু বনাঞ্চল আছে। বাৰেকুৰি [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা জলাভূমি আৰু বনাঞ্চলসমূহৰ পৰিৱেশগত পৰিসৰৰ সৈতে সংযুক্ত। ওচৰতে [[মাগুৰী মতাপুং বিল]] অৱস্থিত, যি পৰিভ্ৰমী আৰু স্থানীয় চৰাইৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ জলাহভূমি।<ref>{{Cite news |title=তিনিচুকীয়াৰ মাগুৰী-মতাপুং বিলত পৰিভ্ৰমী চৰাইৰ সমাগম |url=https://assamtribune.com/amp/assam/tinsukias-maguri-motapung-beel-welcomes-new-year-with-wings-wanderers-1603798 |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন |date=৮ জানুৱাৰী ২০২৬ }}</ref> == প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ == বাৰেকুৰিৰ গৃহস্থলীৰ চৌহদ, বাঁহনি, ফল-মূলৰ গছ আৰু অন্যান্য গছ-গছনি হলৌ বান্দৰৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান হিচাপে কাম কৰে। এক পৰিৱেশগত অধ্যয়নত বাৰেকুৰি গাঁৱৰ গৃহস্থলীৰ বাগিছাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ গছ আৰু চৰাইৰ উপস্থিতি নথিভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অধীনস্থ প্ৰস্তাৱিত তেল খাদৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়ন |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/1731385506_pagenumber.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ ন্যায়াধিকৰণ }}</ref> উক্ত অধ্যয়নত বাৰেকুৰিৰ বাৰীত কদম, আম, জামু, শিলিখা, চেগুনজাতীয় আৰু অন্যান্য গছৰ উপস্থিতিৰ লগতে কেইবাটাও চৰাইৰ প্ৰজাতি দেখা পোৱাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য প্ৰভাৱ মূল্যায়ন |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/1731385506_pagenumber.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ ন্যায়াধিকৰণ }}</ref> == হলৌ বান্দৰ == বাৰেকুৰিৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে গাঁওখনত মানুহ আৰু [[হলৌ বান্দৰ]]ৰ মাজত গঢ়ি উঠা সহাৱস্থান। হলৌ বান্দৰ ভাৰতত পোৱা একমাত্ৰ বান্দৰজাতীয় বনমানুহ।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> অসম পৰ্যটন বিভাগৰ মতে, বাৰেকুৰিত প্ৰায় এশ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি হলৌ বান্দৰ আৰু মানুহৰ সহাৱস্থানৰ পৰম্পৰা চলি আহিছে।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> গাঁওবাসীয়ে গিবনৰ প্ৰতি বিশেষ সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]]য়ে ২০২৪ চনৰ ২৫ আগষ্টত তেওঁৰ মাহেকীয়া ৰেডিঅ' অনুষ্ঠান ''[[মন কি বাত]]''ৰ ১১৩তম খণ্ডত বাৰেকুৰিৰ মানুহ আৰু হলৌ বান্দৰৰ এই সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ কৰে।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> == মানুহ আৰু গিবনৰ সহাৱস্থান == বাৰেকুৰিৰ মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে হলৌ বান্দৰক কেৱল বন্যপ্ৰাণী হিচাপে নহয়, গাঁওখনৰ সামাজিক পৰিৱেশৰ এক অংশ হিচাপে গণ্য কৰে। গিবনৰ জন্ম বা মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত কিছুমান পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানো স্থানীয়ভাৱে পালন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> গিবনে কল ভাল পোৱাৰ কথা উপলব্ধি কৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে নিজৰ খেতিপথাৰত কলগছ ৰোপণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ফলত গিবনৰ বাবে গাঁওখনৰ ভিতৰতে খাদ্যৰ উৎস সৃষ্টি কৰাৰ লগতে মানুহ আৰু গিবনৰ মাজৰ সহাৱস্থান অধিক শক্তিশালী হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> গাঁওবাসীয়ে গিবনসমূহক নামো দিয়ে। এই সামাজিক স্বীকৃতিয়ে গাঁওখনত গিবন সংৰক্ষণৰ প্ৰতি স্থানীয় লোকসকলৰ দায়বদ্ধতা প্ৰতিফলিত কৰে। == সংৰক্ষণ == বাৰেকুৰিত হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণত স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ। গাঁওখনৰ গছ-গছনি আৰুবাৰী গিবনৰ চলাচল আৰু খাদ্যৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। গাঁওখনৰ মাজেৰে যোৱা বৈদ্যুতিক তাঁৰ গিবনৰ বাবে এটা বিপদ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। কেইবাটাও গিবন বৈদ্যুতিক তাঁৰৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি মৃত্যুমুখত পৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে বিষয়টো চৰকাৰৰ দৃষ্টিগোচৰ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত বৈদ্যুতিক তাঁৰ অধিক সুৰক্ষিত কৰাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=২০২৪ চনৰ 'মন কি বাত'ত বাৰেকুৰিৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণ |url=https://mib.gov.in/sites/default/files/Mann_ki_baat_August_2024_English.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয় }}</ref> ২০২৫ চনৰ [[বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস]]ত তিনিচুকীয়া জিলা প্ৰশাসনে বাৰেকুৰিৰ গিবন সংৰক্ষণৰ বাবে দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰে এটা আছিল বাৰেকুৰিক [[ভেঁৰজান-বৰাজান-পদুমনি অভয়াৰণ্য]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰা এটা ''সেউজ কৰিডৰ'' গঢ়ি তোলা আৰু আনটো আছিল স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ৫,০০০টা ফলধাৰী গছৰ পুলি বিতৰণ কৰা।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ গিবনৰ বাবে সেউজ কৰিডৰ আৰু ফলধাৰী গছৰ পদক্ষেপ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/green-corridor-fruit-tree-initiative-to-give-barekuris-gibbons-new-lease-of-life/articleshow/121657788.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=৫ জুন ২০২৫ }}</ref> সেউজ কৰিডৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে গিবনৰ বাবে গছৰ ছাঁনিৰ মাজেৰে নিৰাপদে চলাচল কৰিব পৰা এক সংযুক্ত বাসস্থান সৃষ্টি কৰা। ফলধাৰী গছ ৰোপণে গিবনৰ স্বাভাৱিক খাদ্যৰ উৎস বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে বাহিৰৰপৰা খাদ্য যোগানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতা হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ গিবনৰ বাবে সেউজ কৰিডৰ আৰু ফলধাৰী গছৰ পদক্ষেপ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/green-corridor-fruit-tree-initiative-to-give-barekuris-gibbons-new-lease-of-life/articleshow/121657788.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=৫ জুন ২০২৫ }}</ref> == অসম গৌৰৱ বঁটা == হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণ আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য ৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত বাৰেকুৰিৰ স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভূমিকা স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনত ''বাৰেকুৰি ইক' ডেভেলপমেণ্ট ছ'চাইটি''ক পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে [[অসম গৌৰৱ বঁটা]]ৰে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news |title=বাৰেকুৰিৰ সংৰক্ষণ প্ৰচেষ্টাক প্ৰশংসা |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/pijush-lauds-barekuris-hoolock-gibbon-conservation-efforts/amp_articleshow/119351446.cms |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া |date=২২ মাৰ্চ ২০২৫ }}</ref> এই স্বীকৃতিয়ে বাৰেকুৰিৰ স্থানীয় লোকসকলৰ নেতৃত্বত চলা বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ কাৰ্যক ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত বিশেষ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে। == পৰ্যটন == হলৌ বান্দৰৰ সৈতে মানুহৰ অনন্য সহাৱস্থানৰ বাবে বাৰেকুৰি ক্ৰমে অসমৰ এটা পৰিৱেশভিত্তিক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত হৈছে। অসম পৰ্যটন বিভাগে ইয়াক [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]ৰ সৈতে সংযুক্ত পৰ্যটন পৰিক্ৰমাৰ অংশ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু বাৰেকুৰি পৰ্যটন পৰিক্ৰমা |url=https://tourism.assam.gov.in/portlet-sub-innerpage/circuit4 |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> পৰ্যটকসকলে বাৰেকুৰিত গিবন পৰ্যবেক্ষণ, গ্ৰাম্য-জীৱন, স্থানীয় সংস্কৃতি আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ উপভোগ কৰিব পাৰে। গাঁওখন বিশেষকৈ বন্যপ্ৰাণী পৰ্যবেক্ষক, আলোকচিত্ৰশিল্পী আৰু প্ৰকৃতিপ্ৰেমীৰ বাবে আকৰ্ষণীয়। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি বাৰেকুৰি ভ্ৰমণৰ বাবে বছৰটোৰ যিকোনো সময় উপযোগী।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> বাৰেকুৰি মূলতঃ এটা বসতিপূৰ্ণ গাঁও আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থান। সেয়েহে পৰ্যটকসকলে গিবনক খেদি নিবলৈ, উচ্চ শব্দ কৰিবলৈ, গছ-গছনি ক্ষতি কৰিবলৈ বা বন্যপ্ৰাণীক অনিয়মিতভাৱে খাদ্য দিবলৈ বিৰত থাকিব লাগে। স্থানীয় লোকসকলৰ পৰম্পৰা আৰু গিবনৰ প্ৰাকৃতিক আচৰণৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰাটো দায়িত্বশীল পৰ্যটনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। == যাতায়াত == বাৰেকুৰি তিনিচুকীয়া চহৰৰপৰা পথযোগে সংযুক্ত। গাঁওখন [[তিনিচুকীয়া]] চহৰৰপৰা প্ৰায় ১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন [[মাকুম জংচন]]। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি মাকুম ৰে'ল ষ্টেচন বাৰেকুৰিৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰ হৈছে [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]। অসম পৰ্যটন বিভাগৰ প্ৰকাশিত তথ্য অনুসৰি বিমানবন্দৰটো বাৰেকুৰিৰপৰা প্ৰায় ৪৫ কিলোমিটাৰ দূৰত।<ref>{{Cite web |title=অসমৰ অপূৰ্ব — বাৰেকুৰি গাঁও |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ }}</ref> == সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব == বাৰেকুৰিৰ বিশেষত্ব কেৱল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত সীমাবদ্ধ নহয়। গাঁওখনৰ মৰাণ সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰা আৰু হলৌ বান্দৰৰ সৈতে গঢ়ি উঠা সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কে মানুহ আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ সহাৱস্থানৰ এক অনন্য উদাহৰণ সৃষ্টি কৰিছে। ২০২৪ চনত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে 'মন কি বাত'ত বাৰেকুৰিৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ পাছত গাঁওখনৰ এই অনন্য সম্পৰ্ক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত অধিক পৰিচিত হয়।<ref>{{Cite web |title=প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ১১৩তম 'মন কি বাত' অনুষ্ঠানৰ ভাষণ |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pms-address-in-the-113th-episode-of-mann-ki-baat/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ কাৰ্যালয় |date=২৫ আগষ্ট ২০২৪ }}</ref> ২০২৪ চনত [[আকাশবাণী]]য়েও বাৰেকুৰিৰ হলৌ বান্দৰ সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টাক লৈ বিশেষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |title=তিনিচুকীয়াত বিশ্ব গিবন দিৱস উদ্‌যাপন |url=https://newsonair.gov.in/assam-celebrates-world-gibbon-day-in-tinsukia-district-highlighting-conservation-efforts-for-hoolock-gibbons/ |access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬ |publisher=আকাশবাণী }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]] [[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]] kq61wmhccixffsouwxgtsjllhpsik2g 0 139083 629692 2026-08-21T13:28:11Z AjayDas 12623 [[বাৰেকুৰি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629692 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বাৰেকুৰি]] 786dbolk151gbtjcj4fzpukix20vjqi 0 139084 629697 2026-08-21T13:43:13Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[জাক ডেৰিদা]]ৰ পৰা [[জাক দেৰিদা]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 629697 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[জাক দেৰিদা]] t6mqoyu3ipbdo2x70e67j570xuwzjh8 0 139085 629702 2026-08-21T13:54:31Z Sasifow 48425 পৃষ্ঠা [[ছাৰ্লক হ'ম্‌ছ]]ৰ পৰা [[শ্বাৰ্লক হ'ম্‌ছ]]লৈ Sasifowয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title 629702 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শ্বাৰ্লক হ'ম্‌ছ]] k43d5frtdqoydns7yv3t6ujamwvskzu 0 139086 629703 2026-08-21T14:15:28Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629703 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = ডাইটিনেটছ উদ্যান | native_name = | image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!-- or | map_image = --> | map_size = | type = | location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০ | nearest_city = | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | area = | created = {{start date and age|1662}} | operator = | visitation_num = | status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে | designation = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250001-Н }} | open = }} '''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।<ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref>{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> == ইতিহাস == অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ। বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। ১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে। == স্মৃতিসৌধ == * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। * [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। * মাজেপাৰ ঘৰ বা লিজোগুবৰ ঘৰ পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। * চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। * চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।<ref>{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead}}</ref> * ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। * আৰ্কবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। * ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}</ref> * "ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি" স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল। == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:Church of Borisa&Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} a670f6q11lh6p6s29orspfu2oxofmev 629707 629703 2026-08-21T14:17:26Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইন]] using [[WP:HC|HotCat]] 629707 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = ডাইটিনেটছ উদ্যান | native_name = | image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!-- or | map_image = --> | map_size = | type = | location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০ | nearest_city = | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | area = | created = {{start date and age|1662}} | operator = | visitation_num = | status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে | designation = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250001-Н }} | open = }} '''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।<ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref>{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> == ইতিহাস == অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ। বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। ১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে। == স্মৃতিসৌধ == * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। * [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। * মাজেপাৰ ঘৰ বা লিজোগুবৰ ঘৰ পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। * চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। * চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।<ref>{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead}}</ref> * ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। * আৰ্কবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। * ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}</ref> * "ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি" স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল। == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:Church of Borisa&Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 2n3t8g5bj09rqoef0ysrx4eg40bd8zt 629710 629707 2026-08-21T14:19:20Z AjayDas 12623 /* ইতিহাস */ 629710 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = ডাইটিনেটছ উদ্যান | native_name = | image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!-- or | map_image = --> | map_size = | type = | location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০ | nearest_city = | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | area = | created = {{start date and age|1662}} | operator = | visitation_num = | status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে | designation = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250001-Н }} | open = }} '''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।<ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref>{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> == ইতিহাস == অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। ১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে। == স্মৃতিসৌধ == * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। * [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। * মাজেপাৰ ঘৰ বা লিজোগুবৰ ঘৰ পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। * চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। * চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।<ref>{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead}}</ref> * ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। * আৰ্কবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। * ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}</ref> * "ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি" স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল। == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:Church of Borisa&Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] qwpfitdphie8l7c2a1teexg0xz6x2cu 629722 629710 2026-08-21T14:44:35Z AjayDas 12623 /* স্মৃতিসৌধ */ 629722 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = ডাইটিনেটছ উদ্যান | native_name = | image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!-- or | map_image = --> | map_size = | type = | location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০ | nearest_city = | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | area = | created = {{start date and age|1662}} | operator = | visitation_num = | status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে | designation = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250001-Н }} | open = }} '''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।<ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref>{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> == ইতিহাস == অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। ১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে। == স্মৃতিসৌধ == * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। * [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। * মাজেপাৰ ঘৰ বা [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। * চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। * চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।<ref>{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead}}</ref> * ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। * আৰ্কবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। * ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}</ref> * "ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি" স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল। == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:Church of Borisa&Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] chuxdqs5xxlr4ducykb5uybe1zdykhb 629726 629722 2026-08-21T15:05:58Z AjayDas 12623 /* স্মৃতিসৌধ */ 629726 wikitext text/x-wiki {{Infobox park | name = ডাইটিনেটছ উদ্যান | native_name = | image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!-- or | map_image = --> | map_size = | type = | location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০ | nearest_city = | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | area = | created = {{start date and age|1662}} | operator = | visitation_num = | status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে | designation = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250001-Н }} | open = }} '''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।<ref>{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।<ref>{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020}}</ref> == ইতিহাস == অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। ১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে। == স্মৃতিসৌধ == * [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। * [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। * মাজেপাৰ ঘৰ বা [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। * [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। * চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। * চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।<ref>{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead}}</ref> * ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। * আৰ্চবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। * তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। * ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}</ref> * "ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি" স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল। == চিত্ৰসম্ভাৰ == <gallery widths="200" heights="200" perrow="5"> File:Church of Borisa&Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয় </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] dyt6s957370lujojv8u2kqclcogf3a0 0 139087 629704 2026-08-21T14:15:57Z Sasifow 48425 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox philosopher | region = [[পাশ্চাত্য দর্শন]] | era = [[১৯ শতিকাৰ দর্শন]] | image = Ferdinand de Saussure by Jullien Restored.png | name = ফেৰ্দিনঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | birth_date = {{birth date|1857|11|26|df=y}} | birth_place = জেনিভা, [[চুইজাৰলেণ্ড]] | death_date = {{death date and age|1913|2|22|1857|11|26|df=y}} | death_place =... 629704 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | region = [[পাশ্চাত্য দর্শন]] | era = [[১৯ শতিকাৰ দর্শন]] | image = Ferdinand de Saussure by Jullien Restored.png | name = ফেৰ্দিনঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | birth_date = {{birth date|1857|11|26|df=y}} | birth_place = জেনিভা, [[চুইজাৰলেণ্ড]] | death_date = {{death date and age|1913|2|22|1857|11|26|df=y}} | death_place = [[ভ্যুফ্লঁ-ল্য-শ্বাত']], [[ভো]], চুইজাৰলেণ্ড | education = {{ubli|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]|[[লাইপ্‌ৎছিশ বিশ্ববিদ্যালয়]] {{nwr|([[পিএইচডি]], ১৮৮০)}}|[[বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | institutions = {{ubl|[[একল প্রাতিক দে অ'ত জেত্যুদ]]|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | school_tradition = [[সংৰচনাবাদ]], [[ভাষাতাত্ত্বিক মোৰ]],<ref>David Kreps, ''Bergson, Complexity and Creative Emergence'', Springer, 2015, p. 92.</ref> [[চেমিঅ'টিক্স]] | main_interests = [[ভাষাবিজ্ঞান]] | notable_ideas = {{ubl|[[সংৰচনাত্মক ভাষাবিজ্ঞান]]|[[সংকেতবিজ্ঞান]]|[[লঁগ আৰু পাৰল]]|[[চিহ্নক আৰু চিহ্নিত]]|[[কালানুক্ৰমিক আৰু সমকালিক]]|[[ভাষাতাত্ত্বিক চিহ্ন]]|[[সংকেততাত্ত্বিক যাদৃচ্ছিকতা]]|[[স্বৰযান্ত্ৰিক তত্ত্ব]]}} | signature = Ferdinand de Saussure signature.svg }} '''ফেৰ্দিনঁ মোঁগ্যাঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ'''{{Efn|{{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ}}; {{IPAc-en|s|oʊ|ˈ|sj|ʊər}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Saussure,_Ferdinand_de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712053228/https://www.lexico.com/definition/saussure%2C_ferdinand_de |url-status=dead |archive-date=12 July 2020 |title=Saussure, Ferdinand de |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}}</ref>}} ({{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ|pron}}; ২৬ নৱেম্বৰ ১৮৫৭ – ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯১৩) আছিল এজন চুইছ [[ভাষাবিদ]], [[সংকেতবিজ্ঞান|সংকেতবিজ্ঞানী]] আৰু [[দার্শনিক]]। তেওঁৰ ধাৰণাসমূহে বিংশ শতিকাৰ [[ভাষাবিজ্ঞান]] আৰু সংকেতবিজ্ঞান উভয়ৰে বহু উল্লেখযোগ্য বিকাশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Robins, R. H. 1979. A Short History of Linguistics, 2nd Edition. Longman Linguistics Library. London and New York. p. 201: Robins writes Saussure's statement of "the structural approach to language underlies virtually the whole of modern linguistics".</ref><ref>Harris, R. and T. J. Taylor. 1989. Landmarks in Linguistic Thought: The Western Tradition from Socrates to Saussure. 2nd Edition. Chapter 16.</ref> তেওঁক বিংশ শতিকাৰ ভাষাবিজ্ঞানৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক<ref>Justin Wintle, ''Makers of modern culture'', Routledge, 2002, p. 467.</ref><ref>David Lodge, Nigel Wood, ''Modern Criticism and Theory: A Reader'', Pearson Education, 2008, p. 42.</ref><ref>Thomas, Margaret. 2011. Fifty Key Thinkers on Language and Linguistics. Routledge: London and New York. p. 145 ff.</ref><ref>Chapman, S. and C. Routledge. 2005. Key Thinkers in Linguistics and the Philosophy of Language. Edinburgh University Press. p.241 ff.</ref> আৰু চেমিঅ'টিক্স বা ছ'ছ্যুৰে কোৱাৰ দৰে ''চেমিঅ'লজি''ৰ দুজন মুখ্য প্ৰতিষ্ঠাপকৰ এজন ([[চাৰ্ল্‌ছ ছেণ্ডাৰ্ছ পাৰ্ছ]]ৰ সৈতে) বুলি বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref>[[Winfried Nöth]], ''Handbook of Semiotics'', Bloomington, Indiana University Press, 1990.</ref> তেওঁৰ অন্যতম অনুবাদক [[ৰয় হেৰিছ (ভাষাবিদ)|ৰয় হেৰিছে]] ভাষাবিজ্ঞান আৰু "মানৱ বিজ্ঞানৰ সমগ্ৰ পৰিসৰৰ প্ৰতি ছ'ছ্যুৰৰ অৱদানৰ সাৰাংশ ডাঙি ধৰিছিল। এই প্ৰভাৱ বিশেষভাৱে ভাষাবিজ্ঞান, [[দর্শন]], [[মনঃসমীক্ষণ]], [[মনোবিজ্ঞান]], [[সমাজবিজ্ঞান]] আৰু [[নৃতত্ত্ব]]ত দেখা যায়।"<ref>Harris, R. 1988. Language, Saussure and Wittgenstein. Routledge. pix.</ref> সময়ৰ লগে লগে প্ৰসাৰণ আৰু সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ'লেও, ছ'ছ্যুৰে প্ৰৱৰ্তন কৰা সংগঠনৰ দিশসমূহে [[ভাষা]]ৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আধুনিক দৃষ্টিভংগীক ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। ছ'ছ্যুৰৰ কাৰ্য্যৰ পৰ্যালোচনা কৰি [[লিয়'নাৰ্ড ব্লুমফীল্ড]]ে উল্লেখ কৰা দৰে: "তেওঁ আমাক মানুহৰ মাত-কথাৰ বিজ্ঞানৰ বাবে তাত্ত্বিক ভেটি প্ৰদান কৰিছে"।<ref>Bloomfield L., ''Cours de Linguistique Générale by Ferdinand de Saussure, Charles Bally and Albert Sechehaye'', The Modern Language Journal, Feb. 1924, Vol. 8, No. 5 [https://www.jstor.org/stable/pdf/313991.pdf pp. 317-19]</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 4h2d2xu8wp1w1cgjj2jl2gyjofsei00 629711 629704 2026-08-21T14:19:53Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629711 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]] | era = [[১৯ শতিকাৰ দৰ্শন]] | image = Ferdinand de Saussure by Jullien Restored.png | name = ফেৰ্দিনঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | native_name = {{lang|fr|Ferdinand de Saussure}} | birth_name = ফেৰ্দিনঁ মঁজেঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | birth_date = {{birth date|1857|11|26|df=y}} | birth_place = জেনিভা, [[চুইজাৰলেণ্ড]] | death_date = {{death date and age|1913|2|22|1857|11|26|df=y}} | death_place = [[ভ্যুফ্লঁ-ল্য-শ্বাত']], [[ভো]], চুইজাৰলেণ্ড | education = {{ubli|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]|[[লাইপ্‌ৎছিশ বিশ্ববিদ্যালয়]] {{nwr|([[পিএইচডি]], ১৮৮০)}}|[[বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | institutions = {{ubl|[[একল প্ৰাতিক দে অ'ত জেত্যুদ]]|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | school_tradition = [[সংৰচনাবাদ]], [[ভাষাতাত্ত্বিক মোৰ]],<ref>David Kreps, ''Bergson, Complexity and Creative Emergence'', Springer, 2015, p. 92.</ref> [[চেমিঅ'টিক্স]] | main_interests = [[ভাষাবিজ্ঞান]] | notable_ideas = {{ubl|[[সংৰচনাত্মক ভাষাবিজ্ঞান]]|[[সংকেতবিজ্ঞান]]|[[লঁগ আৰু পাৰল]]|[[চিহ্নক আৰু চিহ্নিত]]|[[কালানুক্ৰমিক আৰু সমকালিক]]|[[ভাষাতাত্ত্বিক চিহ্ন]]|[[সংকেততাত্ত্বিক যাদৃচ্ছিকতা]]|[[স্বৰযান্ত্ৰিক তত্ত্ব]]}} | signature = Ferdinand de Saussure signature.svg }} '''ফেৰ্দিনঁ মঁজেঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ'''{{Efn|{{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ}}; {{IPAc-en|s|oʊ|ˈ|sj|ʊər}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Saussure,_Ferdinand_de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712053228/https://www.lexico.com/definition/saussure%2C_ferdinand_de |url-status=dead |archive-date=12 July 2020 |title=Saussure, Ferdinand de |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}}</ref>}} ({{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ|pron}}; ২৬ নৱেম্বৰ ১৮৫৭ – ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯১৩) আছিল এজন চুইছ [[ভাষাবিদ]], [[সংকেতবিজ্ঞান|সংকেতবিজ্ঞানী]] আৰু [[দাৰ্শনিক]]। তেওঁৰ ধাৰণাসমূহে বিংশ শতিকাৰ [[ভাষাবিজ্ঞান]] আৰু সংকেতবিজ্ঞান উভয়ৰে বহু উল্লেখযোগ্য বিকাশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Robins, R. H. 1979. A Short History of Linguistics, 2nd Edition. Longman Linguistics Library. London and New York. p. 201: Robins writes Saussure's statement of "the structural approach to language underlies virtually the whole of modern linguistics".</ref><ref>Harris, R. and T. J. Taylor. 1989. Landmarks in Linguistic Thought: The Western Tradition from Socrates to Saussure. 2nd Edition. Chapter 16.</ref> তেওঁক বিংশ শতিকাৰ ভাষাবিজ্ঞানৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক<ref>Justin Wintle, ''Makers of modern culture'', Routledge, 2002, p. 467.</ref><ref>David Lodge, Nigel Wood, ''Modern Criticism and Theory: A Reader'', Pearson Education, 2008, p. 42.</ref><ref>Thomas, Margaret. 2011. Fifty Key Thinkers on Language and Linguistics. Routledge: London and New York. p. 145 ff.</ref><ref>Chapman, S. and C. Routledge. 2005. Key Thinkers in Linguistics and the Philosophy of Language. Edinburgh University Press. p.241 ff.</ref> আৰু চেমিঅ'টিক্স বা ছ'ছ্যুৰে কোৱাৰ দৰে ''চেমিঅ'লজি''ৰ দুজন মুখ্য প্ৰতিষ্ঠাপকৰ এজন ([[চাৰ্ল্‌ছ ছেণ্ডাৰ্ছ পাৰ্ছ]]ৰ সৈতে) বুলি বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref>[[Winfried Nöth]], ''Handbook of Semiotics'', Bloomington, Indiana University Press, 1990.</ref> তেওঁৰ অন্যতম অনুবাদক [[ৰয় হেৰিছ (ভাষাবিদ)|ৰয় হেৰিছে]] ভাষাবিজ্ঞান আৰু "মানৱ বিজ্ঞানৰ সমগ্ৰ পৰিসৰৰ প্ৰতি ছ'ছ্যুৰৰ অৱদানৰ সাৰাংশ ডাঙি ধৰিছিল। এই প্ৰভাৱ বিশেষভাৱে ভাষাবিজ্ঞান, [[দর্শন]], [[মনঃসমীক্ষণ]], [[মনোবিজ্ঞান]], [[সমাজবিজ্ঞান]] আৰু [[নৃতত্ত্ব]]ত দেখা যায়।"<ref>Harris, R. 1988. Language, Saussure and Wittgenstein. Routledge. pix.</ref> সময়ৰ লগে লগে প্ৰসাৰণ আৰু সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ'লেও, ছ'ছ্যুৰে প্ৰৱৰ্তন কৰা সংগঠনৰ দিশসমূহে [[ভাষা]]ৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আধুনিক দৃষ্টিভংগীক ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। ছ'ছ্যুৰৰ কাৰ্য্যৰ পৰ্যালোচনা কৰি [[লিয়'নাৰ্ড ব্লুমফীল্ড]]ে উল্লেখ কৰা দৰে: "তেওঁ আমাক মানুহৰ মাত-কথাৰ বিজ্ঞানৰ বাবে তাত্ত্বিক ভেটি প্ৰদান কৰিছে"।<ref>Bloomfield L., ''Cours de Linguistique Générale by Ferdinand de Saussure, Charles Bally and Albert Sechehaye'', The Modern Language Journal, Feb. 1924, Vol. 8, No. 5 [https://www.jstor.org/stable/pdf/313991.pdf pp. 317-19]</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 1co70qz4w9dft0zir8qas8uj3fjqbat 629713 629711 2026-08-21T14:20:30Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629713 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher | region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]] | era = [[১৯ শতিকাৰ দৰ্শন]] | image = Ferdinand de Saussure by Jullien Restored.png | name = ফেৰ্দিনঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | native_name = {{lang|fr|Ferdinand de Saussure}} | birth_name = ফেৰ্দিনঁ মঁজেঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ | birth_date = {{birth date|1857|11|26|df=y}} | birth_place = জেনিভা, [[চুইজাৰলেণ্ড]] | death_date = {{death date and age|1913|2|22|1857|11|26|df=y}} | death_place = [[ভ্যুফ্লঁ-ল্য-শ্বাত']], [[ভো]], চুইজাৰলেণ্ড | education = {{ubli|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]|[[লাইপ্‌ৎছিশ বিশ্ববিদ্যালয়]] {{nwr|([[পিএইচডি]], ১৮৮০)}}|[[বাৰ্লিন বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | institutions = {{ubl|[[একল প্ৰাতিক দে অ'ত জেত্যুদ]]|[[জেনেভা বিশ্ববিদ্যালয়]]}} | school_tradition = [[সংৰচনাবাদ]], [[ভাষাতাত্ত্বিক মোৰ]],<ref>David Kreps, ''Bergson, Complexity and Creative Emergence'', Springer, 2015, p. 92.</ref> [[চেমিঅ'টিক্স]] | main_interests = [[ভাষাবিজ্ঞান]] | notable_ideas = {{ubl|[[সংৰচনাত্মক ভাষাবিজ্ঞান]]|[[সংকেতবিজ্ঞান]]|[[লঁগ আৰু পাৰল]]|[[চিহ্নক আৰু চিহ্নিত]]|[[কালানুক্ৰমিক আৰু সমকালিক]]|[[ভাষাতাত্ত্বিক চিহ্ন]]|[[সংকেততাত্ত্বিক যাদৃচ্ছিকতা]]|[[স্বৰযান্ত্ৰিক তত্ত্ব]]}} | signature = Ferdinand de Saussure signature.svg }} '''ফেৰ্দিনঁ মঁজেঁ দ্য ছ'ছ্যুৰ'''{{Efn|{{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ}}; {{IPAc-en|s|oʊ|ˈ|sj|ʊər}};<ref>{{Cite dictionary |url=http://www.lexico.com/definition/Saussure,_Ferdinand_de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712053228/https://www.lexico.com/definition/saussure%2C_ferdinand_de |url-status=dead |archive-date=12 July 2020 |title=Saussure, Ferdinand de |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}}</ref>}} ({{Lang-fr|Ferdinand de Saussure}}, {{IPA-fr|fɛʁdinɑ̃ də sosyʁ|pron}}; ২৬ নৱেম্বৰ ১৮৫৭ – ২২ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯১৩) আছিল এজন চুইছ [[ভাষাবিদ]], [[সংকেতবিজ্ঞান|সংকেতবিজ্ঞানী]] আৰু [[দাৰ্শনিক]]। তেওঁৰ ধাৰণাসমূহে বিংশ শতিকাৰ [[ভাষাবিজ্ঞান]] আৰু সংকেতবিজ্ঞান উভয়ৰে বহু উল্লেখযোগ্য বিকাশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Robins, R. H. 1979. A Short History of Linguistics, 2nd Edition. Longman Linguistics Library. London and New York. p. 201: Robins writes Saussure's statement of "the structural approach to language underlies virtually the whole of modern linguistics".</ref><ref>Harris, R. and T. J. Taylor. 1989. Landmarks in Linguistic Thought: The Western Tradition from Socrates to Saussure. 2nd Edition. Chapter 16.</ref> তেওঁক বিংশ শতিকাৰ ভাষাবিজ্ঞানৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক<ref>Justin Wintle, ''Makers of modern culture'', Routledge, 2002, p. 467.</ref><ref>David Lodge, Nigel Wood, ''Modern Criticism and Theory: A Reader'', Pearson Education, 2008, p. 42.</ref><ref>Thomas, Margaret. 2011. Fifty Key Thinkers on Language and Linguistics. Routledge: London and New York. p. 145 ff.</ref><ref>Chapman, S. and C. Routledge. 2005. Key Thinkers in Linguistics and the Philosophy of Language. Edinburgh University Press. p.241 ff.</ref> আৰু চেমিঅ'টিক্স বা ছ'ছ্যুৰে কোৱাৰ দৰে ''চেমিঅ'লজি''ৰ দুজন মুখ্য প্ৰতিষ্ঠাপকৰ এজন ([[চাৰ্ল্‌ছ ছেণ্ডাৰ্ছ পাৰ্ছ]]ৰ সৈতে) বুলি বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।<ref>[[Winfried Nöth]], ''Handbook of Semiotics'', Bloomington, Indiana University Press, 1990.</ref> তেওঁৰ অন্যতম অনুবাদক [[ৰয় হেৰিছ (ভাষাবিদ)|ৰয় হেৰিছে]] ভাষাবিজ্ঞান আৰু "মানৱ বিজ্ঞানৰ সমগ্ৰ পৰিসৰৰ প্ৰতি ছ'ছ্যুৰৰ অৱদানৰ সাৰাংশ ডাঙি ধৰিছিল। এই প্ৰভাৱ বিশেষভাৱে ভাষাবিজ্ঞান, [[দৰ্শন]], [[মনঃসমীক্ষণ]], [[মনোবিজ্ঞান]], [[সমাজবিজ্ঞান]] আৰু [[নৃতত্ত্ব]]ত দেখা যায়।"<ref>Harris, R. 1988. Language, Saussure and Wittgenstein. Routledge. pix.</ref> সময়ৰ লগে লগে প্ৰসাৰণ আৰু সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ'লেও, ছ'ছ্যুৰে প্ৰৱৰ্তন কৰা সংগঠনৰ দিশসমূহে [[ভাষা]]ৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আধুনিক দৃষ্টিভংগীক ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি আহিছে। ছ'ছ্যুৰৰ কাৰ্য্যৰ পৰ্যালোচনা কৰি [[লিয়'নাৰ্ড ব্লুমফীল্ড]]ে উল্লেখ কৰা দৰে: "তেওঁ আমাক মানুহৰ মাত-কথাৰ বিজ্ঞানৰ বাবে তাত্ত্বিক ভেটি প্ৰদান কৰিছে"।<ref>Bloomfield L., ''Cours de Linguistique Générale by Ferdinand de Saussure, Charles Bally and Albert Sechehaye'', The Modern Language Journal, Feb. 1924, Vol. 8, No. 5 [https://www.jstor.org/stable/pdf/313991.pdf pp. 317-19]</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 9856bdj5428cpe51xvjmufa5dmc0z9c 0 139088 629706 2026-08-21T14:16:55Z AjayDas 12623 [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629706 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] 0r02ecq1kciy69ze7vbmjknjtty935m 0 139089 629712 2026-08-21T14:20:27Z AjayDas 12623 [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629712 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] 9sfnzensammg6lmpdkpoyz1mspihz7q 0 139090 629715 2026-08-21T14:34:57Z Sasifow 48425 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox writer | name = শ্বাৰ্ল ব’দলেৰ | native_name = {{lang|fr|Charles Baudelaire}} | birth_name = শ্বাৰ্ল-পিয়েৰ ব’দলেৰ | image = Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg | caption = ব'দলেৰ {{circa|1862}} | birth_date = ৯ এপ্ৰিল ১৮২১ | birth_place = [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]] | de... 629715 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = শ্বাৰ্ল ব’দলেৰ | native_name = {{lang|fr|Charles Baudelaire}} | birth_name = শ্বাৰ্ল-পিয়েৰ ব’দলেৰ | image = Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg | caption = ব'দলেৰ {{circa|1862}} | birth_date = ৯ এপ্ৰিল ১৮২১ | birth_place = [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]] | death_date = {{Death date and age|1867|8|31|1821|4|9|df=y}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | occupation = কবি, শিল্প সমালোচক, দাৰ্শনিক | education = [[লিছে লুই-ল্য-গ্ৰঁ]] | period = ১৮৪৪–১৮৬৭ | movement = [[দেকাদঁবাদ]] | signature = Baudelaire signatur.svg }} '''শ্বাৰ্ল-পিয়েৰ ব'দলেৰ'''{{efn|{{lang-fr|Charles Baudelaire}}, {{IPA-fr|ʃaʁl(ə) bodlɛʁ|pron|Fr-Charles Baudelaire.oga}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|b|oʊ|d|ə|l|ɛ:}}; {{IPAc-en|US|ˌ|b|oʊ|d|(|ə|)|ˈ|l|ɛər}};<ref>[https://www.merriam-webster.com/dictionary/Baudelaire "Baudelaire"]. [[Merriam-Webster]]।</ref> ({{lang|fr|Charles Baudelaire}}, {{IPA|fr|ʃaʁl(ə) bodlɛʁ|pron|Fr-Charles Baudelaire.oga}}; ৯ এপ্ৰিল ১৮২১ – ৩১ আগষ্ট ১৮৬৭) আছিল এজন [[ফৰাচী জাতি|ফৰাচী]] [[ফৰাচী সাহিত্য|কবি]], [[প্ৰবন্ধ]]কাৰ, [[অনুবাদক]] আৰু [[শিল্প সমালোচক]]। তেওঁৰ কবিতাসমূহ ছন্দ আৰু তালৰ সুনিপুণ প্ৰয়োগ, [[ৰোমাণ্টিকতাবাদ|ৰোমাণ্টিকসকলৰ]] পৰা উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে পোৱা এক বৈদেশিতা, আৰু বাস্তৱ জীৱনৰ নিৰীক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=38|oclc=11814265}}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত সৃষ্টি, ''[[লে ফ্ল্যৰ দ্যু মাল]]'' (''অশুভ ফুলপাহ'') নামৰ [[গীতিকবিতা]]ৰ পুথিখনত ১৯ শতিকাৰ মধ্যভাগত [[পেৰিছৰ অ'ছমানীয়া নৱীকৰণ]]ৰ ফলত দ্ৰুত উদ্যোগীকৰণৰ দিশে গতি কৰা পেৰিছ চহৰৰ সৌন্দৰ্যৰ পৰিৱৰ্তিত ৰূপ প্ৰকাশ পাইছে। ব'দলেৰৰ গদ্য-কবিতাৰ মৌলিক শৈলীয়ে [[পল ভেৰ্লেন]], [[আৰ্ত্যুৰ ৰেঁব']] আৰু [[স্তেফান মালাৰ্মে]]কে ধৰি এক প্ৰজন্মৰ কৱিক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। এখন নগৰীয়া মহানগৰীত জীৱনৰ ক্ষণস্থায়ী অভিজ্ঞতা আৰু সেই অভিজ্ঞতাক ধৰি ৰখাৰ বাবে শৈল্পিক প্ৰকাশৰ দায়িত্বক চিহ্নিত কৰিবলৈ তেওঁ [[আধুনিকতাবাদ]] (''modernité'') শব্দটোৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref>"By modernity I mean the transitory, the fugitive, the contingent which make up one half of art, the other being the eternal and the immutable." Charles Baudelaire, "The Painter of Modern Life" in ''The Painter of Modern Life and Other Essays'', edited and translated by Jonathan Mayne. London: Phaidon Press, 13.</ref> [[মাৰ্শ্বাল বাৰ্মেন]]ে ব’দলেৰক প্ৰথমজন [[আধুনিকতাবাদ|আধুনিকতাবাদী]] হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>"If we had to nominate a first modernist, Baudelaire would surely be the man." Marshall Berman, "Everything That Is Solid Melts Into Air".</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} aly4dttpp2ykpiz7h7z6pvi5hanfzck 629716 629715 2026-08-21T14:36:42Z Sasifow 48425 /* */ বানান সংশোধন 629716 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = শ্বাৰ্ল ব’দলেৰ | native_name = {{lang|fr|Charles Baudelaire}} | birth_name = শ্বাৰ্ল-পিয়েৰ ব’দলেৰ | image = Étienne Carjat, Portrait of Charles Baudelaire, circa 1862.jpg | caption = ব'দলেৰ {{circa|1862}} | birth_date = ৯ এপ্ৰিল ১৮২১ | birth_place = [[পেৰিছ]], [[ফ্ৰান্স]] | death_date = {{Death date and age|1867|8|31|1821|4|9|df=y}} | death_place = পেৰিছ, ফ্ৰান্স | occupation = কবি, শিল্প সমালোচক, দাৰ্শনিক | education = [[লিছে লুই-ল্য-গ্ৰঁ]] | period = ১৮৪৪–১৮৬৭ | movement = [[দেকাদঁবাদ]] | signature = Baudelaire signatur.svg }} '''শ্বাৰ্ল-পিয়েৰ ব'দলেৰ'''{{efn|{{lang-fr|Charles Baudelaire}}, {{IPA-fr|ʃaʁl(ə) bodlɛʁ|pron|Fr-Charles Baudelaire.oga}}; {{IPAc-en|UK|ˈ|b|oʊ|d|ə|l|ɛ:}}; {{IPAc-en|US|ˌ|b|oʊ|d|(|ə|)|ˈ|l|ɛər}};<ref>[https://www.merriam-webster.com/dictionary/Baudelaire "Baudelaire"]. [[Merriam-Webster]].</ref>}} ({{lang|fr|Charles Baudelaire}}, {{IPA-fr|ʃaʁl(ə) bodlɛʁ|pron|Fr-Charles Baudelaire.oga}}; ৯ এপ্ৰিল ১৮২১ – ৩১ আগষ্ট ১৮৬৭) আছিল এজন [[ফৰাচী জাতি|ফৰাচী]] [[ফৰাচী সাহিত্য|কবি]], [[প্ৰবন্ধ]]কাৰ, [[অনুবাদক]] আৰু [[শিল্প সমালোচক]]। তেওঁৰ কবিতাসমূহ ছন্দ আৰু তালৰ সুনিপুণ প্ৰয়োগ, [[ৰোমাণ্টিকতাবাদ|ৰোমাণ্টিকসকলৰ]] পৰা উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে পোৱা এক বৈদেশিতা, আৰু বাস্তৱ জীৱনৰ নিৰীক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last=Norwich|first=John Julius|title=Oxford illustrated encyclopedia|date=1985–1993|publisher=Oxford University Press|others=Judge, Harry George., Toyne, Anthony.|isbn=0-19-869129-7|location=Oxford [England]|pages=38|oclc=11814265}}</ref> তেওঁৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত সৃষ্টি, ''[[লে ফ্ল্যৰ দ্যু মাল]]'' (''অশুভ ফুলপাহ'') নামৰ [[গীতিকবিতা]]ৰ পুথিখনত ১৯ শতিকাৰ মধ্যভাগত [[পেৰিছৰ অ'ছমানীয়া নৱীকৰণ]]ৰ ফলত দ্ৰুত উদ্যোগীকৰণৰ দিশে গতি কৰা পেৰিছ চহৰৰ সৌন্দৰ্যৰ পৰিৱৰ্তিত ৰূপ প্ৰকাশ পাইছে। ব'দলেৰৰ গদ্য-কবিতাৰ মৌলিক শৈলীয়ে [[পল ভেৰ্লেন]], [[আৰ্ত্যুৰ ৰেঁব']] আৰু [[স্তেফান মালাৰ্মে]]কে ধৰি এক প্ৰজন্মৰ কৱিক প্ৰভাৱিত কৰিছিল। এখন নগৰীয়া মহানগৰীত জীৱনৰ ক্ষণস্থায়ী অভিজ্ঞতা আৰু সেই অভিজ্ঞতাক ধৰি ৰখাৰ বাবে শৈল্পিক প্ৰকাশৰ দায়িত্বক চিহ্নিত কৰিবলৈ তেওঁ [[আধুনিকতাবাদ]] (''modernité'') শব্দটোৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল।<ref>"By modernity I mean the transitory, the fugitive, the contingent which make up one half of art, the other being the eternal and the immutable." Charles Baudelaire, "The Painter of Modern Life" in ''The Painter of Modern Life and Other Essays'', edited and translated by Jonathan Mayne. London: Phaidon Press, 13.</ref> [[মাৰ্শ্বাল বাৰ্মেন]]ে ব’দলেৰক প্ৰথমজন [[আধুনিকতাবাদ|আধুনিকতাবাদী]] হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।<ref>"If we had to nominate a first modernist, Baudelaire would surely be the man." Marshall Berman, "Everything That Is Solid Melts Into Air".</ref> ==টোকা== {{Notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} 51plgcfv04jz9jgu2py61p1d7bgqo88 0 139091 629718 2026-08-21T14:40:07Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629718 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিজোহুবৰ ঘৰ | native_name = Будинок полкової канцелярії | image = File:Будинок полкової канцелярії 7359.jpg | caption = | location = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]], [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | religious_affiliation = | district = | consecration_year = | leadership = | architect = | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | completion_date = ১৬৯০-ৰ দশক | construction_cost = | seating_capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Будинок полкової канцелярії (Будинок Я. Лизогуба)}} (''ৰেজিমেণ্টেল অফিচৰ গৃহ (লিজোহুবৰ গৃহ)'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250046 }} }} '''লিজোহুবৰ ঘৰ''' ({{lang-en| House of Lyzohub}}) চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ই [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]]ত অৱস্থিত। এইটো ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক আৰু স্থানীয় ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы) |url=https://www.komandirovka.ru/sights/chernigov/dom-polkovoy-kantselyarii-dom-mazepyi/ |website=www.komandirovka.ru |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (туры от 640 грн) |url=https://zruchno.travel/ObjectEntity/ObjectEntity?idCrm=95c3429e-fafd-3a2a-8e92-58986ed1f244&lang=ru |website=www.zruchno.travel |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом Лизогуба |url=http://wiki.ecity.cn.ua/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B0 |website=www.ecity.cn.ua |access-date=14 March 2022}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে এই ঘৰটোক ৮১৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ইয়াক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ বুলি নাম দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Готель Україна |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы), Чернигов |url=https://ua.igotoworld.com/ru/poi_object/76487_dom-polkovoy-kancelyarii-dom-mazepy.htm |website=www.igotoworld.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ১৯৮০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পৰিষদৰ শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে ৫৫১ নম্বৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ঘৰটোক ৪৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে স্থানীয় ইতিহাসৰ স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮শ শতিকাত এই ঘৰতে চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। ২০১৯ চনৰ ৭ জুনত চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ সংস্কৃতি, পৰ্যটন, জাতীয়তা আৰু ধৰ্ম বিভাগে ২২৩ নম্বৰ আদেশ জাৰি কৰে। এই আদেশ অনুসৰি স্মাৰকটোৰ নাম চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ কৰা হয়। ভৱনটোত এখন তথ্যফলক আছে।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии Черниговского полка |url=https://www.turpravda.com/places/ua/chernigov/Dom_polkovoj_kanceljarii_CHernigovskogo_polka-s3683/ |website=www.turpravda.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ==বিৱৰণ== এইটো ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ আৱাসিক স্থাপত্যৰ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কেইটামান নিদৰ্শনৰ ভিতৰত এটা। লগতে বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ দুটা প্ৰশাসনিক ভৱনৰ ভিতৰত এইটো এটা। আনটো সংৰক্ষিত ভৱন হৈছে কোজেলেটছত থকা কিয়েভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ। ১৬৯০-ৰ দশকত চহৰৰ দক্ষিণ অংশৰ চৌহদৰ দক্ষিণফালে থকা [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] অঞ্চলত এই ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো এটা মহলীয়া, ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ঘৰ। ঘৰটোৰ ওপৰত দুয়োফালে ঢাল থকা ছাদ আছে। স্থাপত্যৰ শৈলী ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক। মুখ্য সন্মুখভাগ উত্তৰফালে মুখ কৰি আছে। দুয়োটা প্ৰান্তৰ সন্মুখভাগত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আছে। সৰু "বগা" আৰু "ক'লা" প্ৰৱেশকক্ষে ঘৰটো দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে। পশ্চিম ভাগটো পুৰুষৰ আৰু পূব ভাগটো মহিলাৰ বাবে আছিল। প্ৰতিটো ভাগত দুটা কোঠা আছে। এই পৰিকল্পনা সাধাৰণ ইউক্ৰেইনীয় "দুই ভাগৰ জুপুৰি"ৰ উন্নত ৰূপ। কোঠাবোৰৰ তলত ছটা কোঠাৰ এটা ভূ-গৰ্ভস্থ ভঁৰাল আছে। প্ৰথমতে ইয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ভিতৰৰ এখন দেৱালত আছিল। আন এখন দেৱালত থকা চিৰিৰে ওপৰৰ চিলিঙৰ তলৰ ঠাইলৈ যাব পাৰি। ঘৰটো প্ৰথমতে দুমহলীয়া হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। প্ৰান্তৰ ওখ অংশত থকা খিৰিকীবোৰে এই কথাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। পূবফালৰ সন্মুখভাগৰপৰা পশ্চিমফাল আৰু মুখ্য উত্তৰফাললৈ ভৱনটোৰ অলংকৰণ ক্ৰমে অধিক সমৃদ্ধ আৰু জটিল হৈছে। ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ইটাৰ দক্ষ ব্যৱহাৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য আছিল। এই পৰম্পৰা ৰুছ স্থাপত্যৰপৰা আহিছিল। [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]], [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ| পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা]] আদি ভৱনৰ ইটাৰ অলংকাৰিক কামত এই পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণি দেখা যায়। ১৭১৮ আৰু ১৭৫০ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ঘৰটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৮শ শতিকাত উত্তৰফালৰ সন্মুখভাগত অলংকৃত আগফালৰ অংশ থকা এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত চৌকা আঁতৰোৱা হয়। পূব আৰু পশ্চিম দেৱালত নতুনকৈ খিৰিকী স্থাপন কৰা হয়। দক্ষিণফালৰ দুৱাৰখন খিৰিকীলৈ সলনি কৰা হয়। টাইলৰ ছাদৰ সলনি টিনৰ ছাদ দিয়া হয়। ১৬৮৭ চনৰপৰা ১৬৯৮ চনলৈ এই ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকভ কন্দ্ৰাতিয়েভিচ লিজোহুবৰ মালিকানাধীন আছিল। তাৰ পিছত ঘৰটো হেটমেন ইভান ষ্টেপানোভিচ মাজেপাৰ অধীনলৈ যায়। সময়ৰ লগে লগে ভৱনটোৰ ব্যৱহাৰ সলনি হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। তাৰ পিছত ইয়াত চেৰ্নিহিভ নগৰসভা স্থাপন কৰা হয়। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত অভিলেখাগাৰ আছিল। ১৯৫৪ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ১৯৬৯ চনত ঘৰটো পুনৰ সংৰক্ষণ কৰা হয়। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Lysohub.png File:Фасад із елементами українського бароко.jpg File:Будинок полкової канцелярiї 2012 03.jpg File:1972 CPA 4148.jpg File:Будинок полкової канцелярії у Чернігові.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nota.net.ua/ চৰকাৰী ৱেবচাইট] d465stnisfkno636lt57a0xypn1or4f 629720 629718 2026-08-21T14:42:19Z AjayDas 12623 /* */ 629720 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিজোহুবৰ ঘৰ | native_name = Будинок полкової канцелярії | image =Будинок полкової канцелярії 7359.jpg | caption = | location = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]], [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | religious_affiliation = | district = | consecration_year = | leadership = | architect = | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | completion_date = ১৬৯০-ৰ দশক | construction_cost = | seating_capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Будинок полкової канцелярії (Будинок Я. Лизогуба)}} (''ৰেজিমেণ্টেল অফিচৰ গৃহ (লিজোহুবৰ গৃহ)'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250046 }} }} '''লিজোহুবৰ ঘৰ''' ({{lang-en| House of Lyzohub}}) চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ই [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]]ত অৱস্থিত। এইটো ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক আৰু স্থানীয় ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы) |url=https://www.komandirovka.ru/sights/chernigov/dom-polkovoy-kantselyarii-dom-mazepyi/ |website=www.komandirovka.ru |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (туры от 640 грн) |url=https://zruchno.travel/ObjectEntity/ObjectEntity?idCrm=95c3429e-fafd-3a2a-8e92-58986ed1f244&lang=ru |website=www.zruchno.travel |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом Лизогуба |url=http://wiki.ecity.cn.ua/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B0 |website=www.ecity.cn.ua |access-date=14 March 2022}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে এই ঘৰটোক ৮১৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ইয়াক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ বুলি নাম দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Готель Україна |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы), Чернигов |url=https://ua.igotoworld.com/ru/poi_object/76487_dom-polkovoy-kancelyarii-dom-mazepy.htm |website=www.igotoworld.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ১৯৮০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পৰিষদৰ শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে ৫৫১ নম্বৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ঘৰটোক ৪৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে স্থানীয় ইতিহাসৰ স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮শ শতিকাত এই ঘৰতে চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। ২০১৯ চনৰ ৭ জুনত চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ সংস্কৃতি, পৰ্যটন, জাতীয়তা আৰু ধৰ্ম বিভাগে ২২৩ নম্বৰ আদেশ জাৰি কৰে। এই আদেশ অনুসৰি স্মাৰকটোৰ নাম চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ কৰা হয়। ভৱনটোত এখন তথ্যফলক আছে।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии Черниговского полка |url=https://www.turpravda.com/places/ua/chernigov/Dom_polkovoj_kanceljarii_CHernigovskogo_polka-s3683/ |website=www.turpravda.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ==বিৱৰণ== এইটো ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ আৱাসিক স্থাপত্যৰ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কেইটামান নিদৰ্শনৰ ভিতৰত এটা। লগতে বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ দুটা প্ৰশাসনিক ভৱনৰ ভিতৰত এইটো এটা। আনটো সংৰক্ষিত ভৱন হৈছে কোজেলেটছত থকা কিয়েভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ। ১৬৯০-ৰ দশকত চহৰৰ দক্ষিণ অংশৰ চৌহদৰ দক্ষিণফালে থকা [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] অঞ্চলত এই ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো এটা মহলীয়া, ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ঘৰ। ঘৰটোৰ ওপৰত দুয়োফালে ঢাল থকা ছাদ আছে। স্থাপত্যৰ শৈলী ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক। মুখ্য সন্মুখভাগ উত্তৰফালে মুখ কৰি আছে। দুয়োটা প্ৰান্তৰ সন্মুখভাগত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আছে। সৰু "বগা" আৰু "ক'লা" প্ৰৱেশকক্ষে ঘৰটো দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে। পশ্চিম ভাগটো পুৰুষৰ আৰু পূব ভাগটো মহিলাৰ বাবে আছিল। প্ৰতিটো ভাগত দুটা কোঠা আছে। এই পৰিকল্পনা সাধাৰণ ইউক্ৰেইনীয় "দুই ভাগৰ জুপুৰি"ৰ উন্নত ৰূপ। কোঠাবোৰৰ তলত ছটা কোঠাৰ এটা ভূ-গৰ্ভস্থ ভঁৰাল আছে। প্ৰথমতে ইয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ভিতৰৰ এখন দেৱালত আছিল। আন এখন দেৱালত থকা চিৰিৰে ওপৰৰ চিলিঙৰ তলৰ ঠাইলৈ যাব পাৰি। ঘৰটো প্ৰথমতে দুমহলীয়া হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। প্ৰান্তৰ ওখ অংশত থকা খিৰিকীবোৰে এই কথাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। পূবফালৰ সন্মুখভাগৰপৰা পশ্চিমফাল আৰু মুখ্য উত্তৰফাললৈ ভৱনটোৰ অলংকৰণ ক্ৰমে অধিক সমৃদ্ধ আৰু জটিল হৈছে। ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ইটাৰ দক্ষ ব্যৱহাৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য আছিল। এই পৰম্পৰা ৰুছ স্থাপত্যৰপৰা আহিছিল। [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]], [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ| পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা]] আদি ভৱনৰ ইটাৰ অলংকাৰিক কামত এই পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণি দেখা যায়। ১৭১৮ আৰু ১৭৫০ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ঘৰটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৮শ শতিকাত উত্তৰফালৰ সন্মুখভাগত অলংকৃত আগফালৰ অংশ থকা এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত চৌকা আঁতৰোৱা হয়। পূব আৰু পশ্চিম দেৱালত নতুনকৈ খিৰিকী স্থাপন কৰা হয়। দক্ষিণফালৰ দুৱাৰখন খিৰিকীলৈ সলনি কৰা হয়। টাইলৰ ছাদৰ সলনি টিনৰ ছাদ দিয়া হয়। ১৬৮৭ চনৰপৰা ১৬৯৮ চনলৈ এই ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকভ কন্দ্ৰাতিয়েভিচ লিজোহুবৰ মালিকানাধীন আছিল। তাৰ পিছত ঘৰটো হেটমেন ইভান ষ্টেপানোভিচ মাজেপাৰ অধীনলৈ যায়। সময়ৰ লগে লগে ভৱনটোৰ ব্যৱহাৰ সলনি হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। তাৰ পিছত ইয়াত চেৰ্নিহিভ নগৰসভা স্থাপন কৰা হয়। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত অভিলেখাগাৰ আছিল। ১৯৫৪ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ১৯৬৯ চনত ঘৰটো পুনৰ সংৰক্ষণ কৰা হয়। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Lysohub.png File:Фасад із елементами українського бароко.jpg File:Будинок полкової канцелярiї 2012 03.jpg File:1972 CPA 4148.jpg File:Будинок полкової канцелярії у Чернігові.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nota.net.ua/ চৰকাৰী ৱেবচাইট] sxo0thjqcdpwcj1m8f5fl9lw91gphu5 629721 629720 2026-08-21T14:42:48Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইন]] using [[WP:HC|HotCat]] 629721 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = লিজোহুবৰ ঘৰ | native_name = Будинок полкової канцелярії | image =Будинок полкової канцелярії 7359.jpg | caption = | location = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]], [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | religious_affiliation = | district = | consecration_year = | leadership = | architect = | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | completion_date = ১৬৯০-ৰ দশক | construction_cost = | seating_capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Будинок полкової канцелярії (Будинок Я. Лизогуба)}} (''ৰেজিমেণ্টেল অফিচৰ গৃহ (লিজোহুবৰ গৃহ)'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250046 }} }} '''লিজোহুবৰ ঘৰ''' ({{lang-en| House of Lyzohub}}) চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ই [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]]ত অৱস্থিত। এইটো ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক আৰু স্থানীয় ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы) |url=https://www.komandirovka.ru/sights/chernigov/dom-polkovoy-kantselyarii-dom-mazepyi/ |website=www.komandirovka.ru |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (туры от 640 грн) |url=https://zruchno.travel/ObjectEntity/ObjectEntity?idCrm=95c3429e-fafd-3a2a-8e92-58986ed1f244&lang=ru |website=www.zruchno.travel |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом Лизогуба |url=http://wiki.ecity.cn.ua/%D0%94%D0%BE%D0%BC_%D0%9B%D0%B8%D0%B7%D0%BE%D0%B3%D1%83%D0%B1%D0%B0 |website=www.ecity.cn.ua |access-date=14 March 2022}}</ref> ==ইতিহাস== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে এই ঘৰটোক ৮১৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ইয়াক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ বুলি নাম দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Готель Україна |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=14 March 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии (Дом Мазепы), Чернигов |url=https://ua.igotoworld.com/ru/poi_object/76487_dom-polkovoy-kancelyarii-dom-mazepy.htm |website=www.igotoworld.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ১৯৮০ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পৰিষদৰ শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিয়ে ৫৫১ নম্বৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ঘৰটোক ৪৪ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে স্থানীয় ইতিহাসৰ স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। ১৮শ শতিকাত এই ঘৰতে চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। ২০১৯ চনৰ ৭ জুনত চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক ৰাজ্যিক প্ৰশাসনৰ সংস্কৃতি, পৰ্যটন, জাতীয়তা আৰু ধৰ্ম বিভাগে ২২৩ নম্বৰ আদেশ জাৰি কৰে। এই আদেশ অনুসৰি স্মাৰকটোৰ নাম চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ কৰা হয়। ভৱনটোত এখন তথ্যফলক আছে।<ref>{{cite web |title=Дом полковой канцелярии Черниговского полка |url=https://www.turpravda.com/places/ua/chernigov/Dom_polkovoj_kanceljarii_CHernigovskogo_polka-s3683/ |website=www.turpravda.com |access-date=14 March 2022}}</ref> ==বিৱৰণ== এইটো ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা ইউক্ৰেইনৰ আৱাসিক স্থাপত্যৰ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কেইটামান নিদৰ্শনৰ ভিতৰত এটা। লগতে বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ দুটা প্ৰশাসনিক ভৱনৰ ভিতৰত এইটো এটা। আনটো সংৰক্ষিত ভৱন হৈছে কোজেলেটছত থকা কিয়েভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ। ১৬৯০-ৰ দশকত চহৰৰ দক্ষিণ অংশৰ চৌহদৰ দক্ষিণফালে থকা [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] অঞ্চলত এই ঘৰটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো এটা মহলীয়া, ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু আয়তাকাৰ আকৃতিৰ ঘৰ। ঘৰটোৰ ওপৰত দুয়োফালে ঢাল থকা ছাদ আছে। স্থাপত্যৰ শৈলী ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক। মুখ্য সন্মুখভাগ উত্তৰফালে মুখ কৰি আছে। দুয়োটা প্ৰান্তৰ সন্মুখভাগত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আছে। সৰু "বগা" আৰু "ক'লা" প্ৰৱেশকক্ষে ঘৰটো দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে। পশ্চিম ভাগটো পুৰুষৰ আৰু পূব ভাগটো মহিলাৰ বাবে আছিল। প্ৰতিটো ভাগত দুটা কোঠা আছে। এই পৰিকল্পনা সাধাৰণ ইউক্ৰেইনীয় "দুই ভাগৰ জুপুৰি"ৰ উন্নত ৰূপ। কোঠাবোৰৰ তলত ছটা কোঠাৰ এটা ভূ-গৰ্ভস্থ ভঁৰাল আছে। প্ৰথমতে ইয়াৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ ভিতৰৰ এখন দেৱালত আছিল। আন এখন দেৱালত থকা চিৰিৰে ওপৰৰ চিলিঙৰ তলৰ ঠাইলৈ যাব পাৰি। ঘৰটো প্ৰথমতে দুমহলীয়া হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। প্ৰান্তৰ ওখ অংশত থকা খিৰিকীবোৰে এই কথাৰ প্ৰমাণ দিয়ে। পূবফালৰ সন্মুখভাগৰপৰা পশ্চিমফাল আৰু মুখ্য উত্তৰফাললৈ ভৱনটোৰ অলংকৰণ ক্ৰমে অধিক সমৃদ্ধ আৰু জটিল হৈছে। ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ইটাৰ দক্ষ ব্যৱহাৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য আছিল। এই পৰম্পৰা ৰুছ স্থাপত্যৰপৰা আহিছিল। [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]], [[পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ| পিয়াটনিটস্কা গীৰ্জা]] আদি ভৱনৰ ইটাৰ অলংকাৰিক কামত এই পৰম্পৰাৰ আৰম্ভণি দেখা যায়। ১৭১৮ আৰু ১৭৫০ চনৰ অগ্নিকাণ্ডত ঘৰটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৮শ শতিকাত উত্তৰফালৰ সন্মুখভাগত অলংকৃত আগফালৰ অংশ থকা এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত চৌকা আঁতৰোৱা হয়। পূব আৰু পশ্চিম দেৱালত নতুনকৈ খিৰিকী স্থাপন কৰা হয়। দক্ষিণফালৰ দুৱাৰখন খিৰিকীলৈ সলনি কৰা হয়। টাইলৰ ছাদৰ সলনি টিনৰ ছাদ দিয়া হয়। ১৬৮৭ চনৰপৰা ১৬৯৮ চনলৈ এই ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকভ কন্দ্ৰাতিয়েভিচ লিজোহুবৰ মালিকানাধীন আছিল। তাৰ পিছত ঘৰটো হেটমেন ইভান ষ্টেপানোভিচ মাজেপাৰ অধীনলৈ যায়। সময়ৰ লগে লগে ভৱনটোৰ ব্যৱহাৰ সলনি হৈছিল। ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত চেৰ্নিহিভ কছাক ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয় আছিল। তাৰ পিছত ইয়াত চেৰ্নিহিভ নগৰসভা স্থাপন কৰা হয়। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ ইয়াত অভিলেখাগাৰ আছিল। ১৯৫৪ চনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ পিছত ঘৰটো চেৰ্নিহিভৰ স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ১৯৬৯ চনত ঘৰটো পুনৰ সংৰক্ষণ কৰা হয়। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Lysohub.png File:Фасад із елементами українського бароко.jpg File:Будинок полкової канцелярiї 2012 03.jpg File:1972 CPA 4148.jpg File:Будинок полкової канцелярії у Чернігові.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.nota.net.ua/ চৰকাৰী ৱেবচাইট] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] fhxnnemwziepabo4mof0aujkssdln03 0 139092 629719 2026-08-21T14:41:37Z AjayDas 12623 [[লিজোহুবৰ ঘৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629719 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] 0fygh9dcs1mneufycpa2t1mkg83of73 0 139093 629723 2026-08-21T15:02:10Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629723 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম | native_name = | image =Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg |image_size=300px | caption = কলেজিয়ামৰ ভৱন | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = স্থাপত্য স্মাৰক | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | structural_system = | cost = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | address = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|29|21|N|31|18|22|E|display=it|type:landmark}} | altitude = | construction_start_date = ১৭০০ | completion_date = | inauguration_date = | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Колегіум}} (''কলেজিয়াম'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250050 }} | references = }} '''চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম''' ({{lang-en| Chernihiv Collegium}}) কছাক হেটমেনাতৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। ইয়াত ডিনিপ্ৰ নদীৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলত প্ৰথমে সম্পূৰ্ণ মাধ্যমিক আৰু পিছলৈ উচ্চ ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামটোৰ সৰ্বাধিক সমৃদ্ধিৰ সময়ত ই এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা আৰু বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। [[ৰাছিয়া]]ত ইয়াৰ খ্যাতি ইমানেই বৃদ্ধি পাইছিল যে ইয়াক "চেৰ্নিহিভৰ এথেন্স" বুলি কোৱা হৈছিল। ইতিহাসচৰ্চাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক কিয়েভ-ম’হিলা কলেজিয়ামৰ অন্যতম প্ৰথম শাখা বুলি গণ্য কৰা হয়। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ কেন্দ্ৰত, প্ৰাক্তন দুৰ্গৰ গড়ৰ কাষত অৱস্থিত। ইয়াৰ ওচৰতে [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ছেইণ্ট বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]] আৰু [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] আছে। ==বিৱৰণ== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ৮১৩ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে কলেজিয়ামটোক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{cite web |title=Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপে নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিতৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ভিত্তিত কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। ইয়াৰ বাবে হেটমেন ইভান মাজেপাৰ কাৰ্যালয়ে ধন আগবঢ়াইছিল। এই প্ৰতিষ্ঠা ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট পিটাৰ মহানৰ শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যে কলেজিয়াম স্থাপনৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Сторінку не знайдено |url=https://day.kyiv.ua/uk/91816 |website=www.kyiv.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> কলেজিয়ামৰ ভৱনটো কছাক বেৰোক শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==ইতিহাস== ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপ তথা পিছলৈ টবোলস্কৰ আৰ্চবিশপ হোৱা য়োৱান মাক্সিমোভিচ ভাসিলকোভস্কিয়ে কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক সৰু ৰাছিয়ান কলেজিয়াম বুলি কোৱা হৈছিল। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত লাজাৰ বাৰানোভিচৰ বিদ্যালয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহ আছিল স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিত বিদ্যালয়। ১৬৮৯ চনত এই বিদ্যালয়সমূহ নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰপৰা চেৰ্নিহিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। স্লাভিক বিদ্যালয়খন প্ৰথমতে বৰিছোগ্লেবস্কি মঠত আছিল। ১৭শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত নিৰ্মাণ কৰা মঠৰ ভোজনালয়ৰ ভৱনটো কলেজিয়ামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৭০০ চনৰপৰা ১৭০২ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত দুটা স্তৰৰ ঘণ্টাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তলৰ স্তৰটো ঘণ্টাৰ বাবে আৰু ওপৰৰ স্তৰটো ছেইণ্ট জন দ্য থিঅ'লজিয়ানৰ গীৰ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। একে সময়তে ভৱনটোৰ পূব অংশতো নিৰ্মাণৰ কাম চলিছিল। ভোজনালয়ৰ ওপৰত দ্বিতীয় মহলা নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত এটা ডাঙৰ ভোজনালয় আৰু সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জা স্থাপন কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামৰ ব্যাকৰণৰ শ্ৰেণীত বিভিন্ন ভাষা পঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লেটিন, পোলিছ আৰু গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষা আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাও পঢ়োৱা হৈছিল। প্ৰথমতে কলেজিয়ামত চাৰিটা শ্ৰেণী আছিল। এই শ্ৰেণীবোৰত লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত ব্যাকৰণ আৰু বাক্যগঠন পঢ়োৱা হৈছিল। ব্যাকৰণৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতহে লেটিন ভাষাত অলংকাৰশাস্ত্ৰ, কাব্যতত্ত্ব আৰু দৰ্শনৰ পাঠ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সম্পূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰম শেষ কৰিবলৈ ছয় বছৰ লাগিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কলেজিয়ামত দুজন শিক্ষক আৰু এজন অধ্যক্ষ আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা শিক্ষক তিনিজন হৈছিল। ছাত্ৰসকল বিভিন্ন সামাজিক শ্ৰেণীৰ আছিল। কেৱল ধৰ্মযাজকৰ সন্তানেই নহয়, অভিজাত, নগৰবাসী আৰু কছাকসকলৰ সন্তানেও ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীৰ দৰেই ইয়াতো বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত কাব্যতত্ত্বৰ বাবে পৃথক শ্ৰেণী নাছিল। অধ্যক্ষই একেলগে অলংকাৰশাস্ত্ৰ, যুক্তিবিদ্যা আৰু দ্বান্দ্বিক যুক্তিৰ সৈতে কাব্যতত্ত্ব পঢ়ুৱাইছিল। কাব্যতত্ত্ব আৰু অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠত প্ৰাচীন কবিতা আৰু বক্তৃতা কলাৰ তাত্ত্বিক ভিত্তি অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। ছাত্ৰসকলে লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত কবিতা লিখা, বক্তৃতা প্ৰস্তুত আৰু প্ৰদান কৰা, প্ৰশস্তি আৰু ধৰ্মোপদেশ লিখা আদি শিকিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৪০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাতো বক্তৃতা দেখা যাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=СВЯТИТЕЛЬ ИОАНН (МАКСИМОВИЧ), МИТРОПОЛИТ ТОБОЛЬСКИЙ И ВСЕЯ СИБИРИ |url=https://days.pravoslavie.ru/Life/life6628.htm |website=www.pravoslavie.ru |access-date=16 March 2022}}</ref> কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীত চলি অহা শৈক্ষিক পৰম্পৰা অনুসৰি চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ কাব্যতত্ত্ব, অলংকাৰশাস্ত্ৰ আৰু দৰ্শনৰ প্ৰতিজন শিক্ষকে নিজৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰি ছাত্ৰসকলক পঢ়ুৱাব লাগিছিল। বৰ্তমানলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ অতি কমসংখ্যক হাতে লিখা পাঠ্যক্ৰম সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইতিহাসবিদ এন. আই. পেট্ৰোভে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৭০৫ চনত কলেজিয়ামত "ঈশ্বৰীয় শাস্ত্ৰৰ দাপোণ" নামৰ ছন্দোবদ্ধ কবিতাৰ এখন সংকলন প্ৰকাশ কৰা হয়। ১৭১৬ চনত কলেজিয়ামৰ শিক্ষকসকলে টাইটাছ লিভিয়াছৰ ৰোমৰ ইতিহাস গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষালৈ অনুবাদ কৰে। ১৭১৭ চনত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ শিক্ষক আৰু ট্ৰিনিটি-ইলিনস্কি মঠৰ আৰ্কিমেণ্ড্ৰাইট জাৰ্মান কনোনোভিচয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভত নতুন নিয়ম প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত পাঠকৰ বাবে নতুন নিয়মৰ অস্পষ্ট অংশসমূহৰ ব্যাখ্যা দিয়া হৈছিল। ১৭৪৯ চনত এম্ব্ৰ'ছ ডুবনেভিচৰ উদ্যোগত দৰ্শনৰ এটা শ্ৰেণী খোলা হয়। ঠাইৰ অভাৱৰ বাবে এই শ্ৰেণীৰ পাঠ ভোজনালয়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। দৰ্শন আৰু তাৰ পিছত পঢ়োৱা ধৰ্মতত্ত্বৰ পাঠ্যক্ৰমে অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠ্যক্ৰমতকৈ উচ্চ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। দৰ্শনৰ পাঠ্যক্ৰম দুবছৰীয়া আছিল। ১৮শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰপৰা কলেজিয়ামত জাৰ্মান, গ্ৰীক আৰু ফৰাচী ভাষাৰ লগতে পাটিগণিত, জ্যামিতি আৰু সমতলমিতিৰ পাঠো আৰম্ভ হয়। ১৭৮৪ চনৰপৰা ১৭৮৬ চনৰ ভিতৰত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক চেৰ্নিহিভ ধৰ্মতত্ত্বীয় ছেমিনাৰীলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াত গীৰ্জাৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ এটা সংগ্ৰহালয় আৰু এটা গীৰ্জা-প্ৰত্নতাত্ত্বিক আয়োগ স্থাপন কৰা হয়। ছেমিনাৰীৰ শিক্ষকসকলে গৱেষণামূলক কাম কৰিছিল আৰু "চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় বাতৰি" আৰু "বিশ্বাস আৰু জীৱন" নামৰ আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে ভৱনটোত কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে ইয়াৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত পুনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ভৱনটোৰ সন্মুখভাগৰ সম্পূৰ্ণ অলংকাৰ ধ্বংস কৰা হয় আৰু দেৱালসমূহ মসৃণভাৱে প্লাষ্টাৰ কৰা হয়। ১৮৯১ চনত পশ্চিমফালে ৰাছিয়ান পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য শৈলীৰ এটা প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডা যোগ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ভৱনটো আৱাসিক ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৫১ চনৰপৰা ১৯৫৩ চনৰ ভিতৰত স্মাৰকটোৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ১৯৭০ চনৰপৰা ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ মেৰামতি আৰু সংস্কাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ। ===ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা=== তলত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা দিয়া হৈছে:<ref>{{cite web |title=М О Л І М О С Я! |url=http://orthodox.com.ua/?go=Pages&in=print&id=4 |website=www.orthodox.com.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> * এন্থনী ষ্টাখোভস্কি (১৭০০–১৭০৯) * জন ডুবিনস্কি (১৭২১, ১৭২৪–১৭২৫) * জাষ্টিন বোগুছলাভস্কি (১৭২২) * ফাড্ডেই কোকুইলোভিচ (১৭২২, ১৭২৩–১৭২৪) * দিমিত্ৰী স্মিয়ালোভস্কি (১৭২৬–১৭২৭) * ভাৰলাম ডেমচিনস্কি (১৭২৭–১৭২৮) * এফ্ৰাইম বোল্ডিনস্কি (১৭২৭, ১৭২৯–১৭৩০) * মেলেটি ঝুৰাকোভস্কি (১৭৩০–১৭৩১) * টোভিয়া স্মৰঝেভস্কি (১৭৩২–১৭৩৪) * জোছাফ লিপিয়াটস্কি (১৭৩৫–১৭৩৭) * ছফ্ৰনি জিমিনস্কি (১৭৩৭–১৭৩৯) * পাংক্ৰাটি চেৰ্নিস্কি (১৭৩৯–১৭৪২) * ছিমন বোৰেটস্কি (১৭৪২–১৭৪৪) * য়োনা নাৰোঝনিটস্কি (১৭৪৪–১৭৪৮) * ছিলভেষ্টাৰ নোভোপলস্কি (১৭৪৯–১৭৫২) * গেব্ৰিয়েল অগিনস্কি (১৭৫৩–১৭৫৬) * জেৰেমিয়া গুছাৰেভস্কি (১৭৫৬–১৭৫৮) * পেট্ৰনিয় গাংকেভিচ (১৭৫৯–১৭৬১) * পেট্ৰিচি কোটেলনেটস্কি (১৭৬১–১৭৬৮) * কেলিষ্ট জভেনিগোৰোডস্কি (১৭৬৯–১৭৭৬) * য়োনা লেভিটস্কি (১৭৭৬–১৭৭৮) * পাল্লাডি লুকাশেভিচ (১৭৭৮–১৭৮২) * ডেভিড (১৭৮৩–১৭৮৬) ==স্থাপত্যিক ৰূপ== ভৱনটোৰ পৰিকল্পনা দীঘলীয়া আয়তাকাৰ আৰু ই পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ বিস্তৃত। ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত এটা ঘণ্টাঘৰ আছে। সংলগ্ন প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডাসহ ভৱনটোৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ মিটাৰ। ঘণ্টাঘৰটোৰ উচ্চতা ৪০ মিটাৰ। দেৱালৰ গাঁথনি খাঁজযুক্ত ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ভেটি আৰু নিম্নভাগৰ গাঁথনিত বৃহৎ শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। মূল ভৱনটোৰ চিলিংসমূহ খিলানযুক্ত আৰু সমতল। ছেইণ্ট জন দ্য ইভানজেলিষ্টৰ গীৰ্জাৰ চিলিং বন্ধ খিলানযুক্ত। ইয়াৰ উলম্ব অংশবোৰ মণিৰ নক্সাযুক্ত দণ্ডৰে সজোৱা হৈছে আৰু খিলানত ষ্টাকোৰ অলংকৰণ আছে। আন কোঠাবোৰৰ চিলিং বন্ধ আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ খিলানেৰে নিৰ্মিত। এইবোৰত কাঠামোগত সহায়ক অংশ আছে। সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহ এতিয়া নাই। কিন্তু বৃহৎ ঢোলাকৃতিৰ অংশৰ ভাৰবহনকাৰী অংশ আৰু গৰ্ভগৃহৰ পাল সংৰক্ষিত হৈ আছে। সন্মুখভাগ পিলাষ্টাৰ, তিনি-চতুৰ্থাংশ স্তম্ভ, খাঁজ, ইটাৰ অলংকাৰ, টাইলৰ সংযোজন আৰু স্তম্ভযুক্ত খিলানৰ বেল্টেৰে সমৃদ্ধভাৱে সজোৱা হৈছে। খিৰিকীবোৰ বিভিন্ন আকৃতিৰ অলংকৃত ফ্ৰেম, স্তম্ভ আৰু কোকোছনিকৰে সজোৱা হৈছে। ঘণ্টাঘৰটোৰ ফ্ৰিজত ষ্টাকোৰ গোলাপাকৃতিৰ অলংকাৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত দৃশ্যভিত্তিক উত্থিত অলংকাৰ আছে। কলেজিয়ামটোৰ স্থাপত্য আৰু অলংকৰণ ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন আৰু ই ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=270 ЧЕРНИГОВСКАЯ ОБЛАСТЬ, ЧЕРНИГОВСКИЙ РАЙОН |url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-270.html |website=www.vlasenko.net |access-date=16 March 2022}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Чернігівський колегіум, зима.jpg File:Вхід в церкву.jpg File:Чернігівський колегіум 004.jpg File:Чернігівський колегіум Колегіум.jpg File:Чернігівський колегіум 003.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-2.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-1.jpg File:Kollegium cupola.jpg File:Tschernihiw Kollegium 1.jpg File:Герб Івана Мазепи з Чернігівського колегіуму.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} 1jio2243sagb4875c47wadrp38c4nbe 629725 629723 2026-08-21T15:03:52Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইন]] using [[WP:HC|HotCat]] 629725 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম | native_name = | image =Чернігівський колегіум (Чернігів).jpg |image_size=300px | caption = কলেজিয়ামৰ ভৱন | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = স্থাপত্য স্মাৰক | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | structural_system = | cost = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | address = [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|29|21|N|31|18|22|E|display=it|type:landmark}} | altitude = | construction_start_date = ১৭০০ | completion_date = | inauguration_date = | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Колегіум}} (''কলেজিয়াম'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250050 }} | references = }} '''চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম''' ({{lang-en| Chernihiv Collegium}}) কছাক হেটমেনাতৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। ইয়াত ডিনিপ্ৰ নদীৰ বাওঁপাৰৰ অঞ্চলত প্ৰথমে সম্পূৰ্ণ মাধ্যমিক আৰু পিছলৈ উচ্চ ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰদান কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামটোৰ সৰ্বাধিক সমৃদ্ধিৰ সময়ত ই এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা আৰু বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। [[ৰাছিয়া]]ত ইয়াৰ খ্যাতি ইমানেই বৃদ্ধি পাইছিল যে ইয়াক "চেৰ্নিহিভৰ এথেন্স" বুলি কোৱা হৈছিল। ইতিহাসচৰ্চাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক কিয়েভ-ম’হিলা কলেজিয়ামৰ অন্যতম প্ৰথম শাখা বুলি গণ্য কৰা হয়। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ কেন্দ্ৰত, প্ৰাক্তন দুৰ্গৰ গড়ৰ কাষত অৱস্থিত। ইয়াৰ ওচৰতে [[বৰিছ এণ্ড গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ছেইণ্ট বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]] আৰু [[ডাইটিনেটছ উদ্যান]] আছে। ==বিৱৰণ== ১৯৬৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী পৰিষদৰ ৯৭০ নম্বৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ৮১৩ নম্বৰ সংৰক্ষণ নম্বৰৰ সৈতে কলেজিয়ামটোক ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰকৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়।<ref>{{cite web |title=Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF |website=www.rada.gov.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপে নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিতৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ ভিত্তিত কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। ইয়াৰ বাবে হেটমেন ইভান মাজেপাৰ কাৰ্যালয়ে ধন আগবঢ়াইছিল। এই প্ৰতিষ্ঠা ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট পিটাৰ মহানৰ শিক্ষাৰ উদ্দেশ্যে কলেজিয়াম স্থাপনৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=Сторінку не знайдено |url=https://day.kyiv.ua/uk/91816 |website=www.kyiv.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> কলেজিয়ামৰ ভৱনটো কছাক বেৰোক শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==ইতিহাস== ১৭০০ চনত চেৰ্নিহিভ আৰু নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰ আৰ্চবিচপ তথা পিছলৈ টবোলস্কৰ আৰ্চবিশপ হোৱা য়োৱান মাক্সিমোভিচ ভাসিলকোভস্কিয়ে কলেজিয়ামটো স্থাপন কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক সৰু ৰাছিয়ান কলেজিয়াম বুলি কোৱা হৈছিল। চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত লাজাৰ বাৰানোভিচৰ বিদ্যালয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহ আছিল স্লাভিক-লেটিন আৰু স্লাভিক-গণিত বিদ্যালয়। ১৬৮৯ চনত এই বিদ্যালয়সমূহ নোভহ'ৰড-ছিভেৰস্কিৰপৰা চেৰ্নিহিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। স্লাভিক বিদ্যালয়খন প্ৰথমতে বৰিছোগ্লেবস্কি মঠত আছিল। ১৭শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত নিৰ্মাণ কৰা মঠৰ ভোজনালয়ৰ ভৱনটো কলেজিয়ামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৭০০ চনৰপৰা ১৭০২ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত দুটা স্তৰৰ ঘণ্টাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তলৰ স্তৰটো ঘণ্টাৰ বাবে আৰু ওপৰৰ স্তৰটো ছেইণ্ট জন দ্য থিঅ'লজিয়ানৰ গীৰ্জাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। একে সময়তে ভৱনটোৰ পূব অংশতো নিৰ্মাণৰ কাম চলিছিল। ভোজনালয়ৰ ওপৰত দ্বিতীয় মহলা নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত এটা ডাঙৰ ভোজনালয় আৰু সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জা স্থাপন কৰা হৈছিল। কলেজিয়ামৰ ব্যাকৰণৰ শ্ৰেণীত বিভিন্ন ভাষা পঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লেটিন, পোলিছ আৰু গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষা আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাও পঢ়োৱা হৈছিল। প্ৰথমতে কলেজিয়ামত চাৰিটা শ্ৰেণী আছিল। এই শ্ৰেণীবোৰত লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত ব্যাকৰণ আৰু বাক্যগঠন পঢ়োৱা হৈছিল। ব্যাকৰণৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতহে লেটিন ভাষাত অলংকাৰশাস্ত্ৰ, কাব্যতত্ত্ব আৰু দৰ্শনৰ পাঠ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। সম্পূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰম শেষ কৰিবলৈ ছয় বছৰ লাগিছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কলেজিয়ামত দুজন শিক্ষক আৰু এজন অধ্যক্ষ আছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰপৰা শিক্ষক তিনিজন হৈছিল। ছাত্ৰসকল বিভিন্ন সামাজিক শ্ৰেণীৰ আছিল। কেৱল ধৰ্মযাজকৰ সন্তানেই নহয়, অভিজাত, নগৰবাসী আৰু কছাকসকলৰ সন্তানেও ইয়াত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীৰ দৰেই ইয়াতো বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৩০ৰ দশকৰ মাজভাগলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামত কাব্যতত্ত্বৰ বাবে পৃথক শ্ৰেণী নাছিল। অধ্যক্ষই একেলগে অলংকাৰশাস্ত্ৰ, যুক্তিবিদ্যা আৰু দ্বান্দ্বিক যুক্তিৰ সৈতে কাব্যতত্ত্ব পঢ়ুৱাইছিল। কাব্যতত্ত্ব আৰু অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠত প্ৰাচীন কবিতা আৰু বক্তৃতা কলাৰ তাত্ত্বিক ভিত্তি অধ্যয়ন কৰা হৈছিল। ছাত্ৰসকলে লেটিন আৰু পোলিছ ভাষাত কবিতা লিখা, বক্তৃতা প্ৰস্তুত আৰু প্ৰদান কৰা, প্ৰশস্তি আৰু ধৰ্মোপদেশ লিখা আদি শিকিছিল। ১৮শ শতিকাৰ ৪০ৰ দশকৰপৰা ৰাছিয়ান ভাষাতো বক্তৃতা দেখা যাবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=СВЯТИТЕЛЬ ИОАНН (МАКСИМОВИЧ), МИТРОПОЛИТ ТОБОЛЬСКИЙ И ВСЕЯ СИБИРИ |url=https://days.pravoslavie.ru/Life/life6628.htm |website=www.pravoslavie.ru |access-date=16 March 2022}}</ref> কিয়েভ-ম’হিলা একাডেমীত চলি অহা শৈক্ষিক পৰম্পৰা অনুসৰি চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ কাব্যতত্ত্ব, অলংকাৰশাস্ত্ৰ আৰু দৰ্শনৰ প্ৰতিজন শিক্ষকে নিজৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰি ছাত্ৰসকলক পঢ়ুৱাব লাগিছিল। বৰ্তমানলৈ চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ অতি কমসংখ্যক হাতে লিখা পাঠ্যক্ৰম সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইতিহাসবিদ এন. আই. পেট্ৰোভে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ বিস্তৃত বিৱৰণ প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৭০৫ চনত কলেজিয়ামত "ঈশ্বৰীয় শাস্ত্ৰৰ দাপোণ" নামৰ ছন্দোবদ্ধ কবিতাৰ এখন সংকলন প্ৰকাশ কৰা হয়। ১৭১৬ চনত কলেজিয়ামৰ শিক্ষকসকলে টাইটাছ লিভিয়াছৰ ৰোমৰ ইতিহাস গীৰ্জাৰ স্লাভিক ভাষালৈ অনুবাদ কৰে। ১৭১৭ চনত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ শিক্ষক আৰু ট্ৰিনিটি-ইলিনস্কি মঠৰ আৰ্কিমেণ্ড্ৰাইট জাৰ্মান কনোনোভিচয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চেৰ্নিহিভত নতুন নিয়ম প্ৰকাশ কৰে। ইয়াত পাঠকৰ বাবে নতুন নিয়মৰ অস্পষ্ট অংশসমূহৰ ব্যাখ্যা দিয়া হৈছিল। ১৭৪৯ চনত এম্ব্ৰ'ছ ডুবনেভিচৰ উদ্যোগত দৰ্শনৰ এটা শ্ৰেণী খোলা হয়। ঠাইৰ অভাৱৰ বাবে এই শ্ৰেণীৰ পাঠ ভোজনালয়ত অনুষ্ঠিত হৈছিল। দৰ্শন আৰু তাৰ পিছত পঢ়োৱা ধৰ্মতত্ত্বৰ পাঠ্যক্ৰমে অলংকাৰশাস্ত্ৰৰ পাঠ্যক্ৰমতকৈ উচ্চ পৰ্যায়ৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। দৰ্শনৰ পাঠ্যক্ৰম দুবছৰীয়া আছিল। ১৮শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰপৰা কলেজিয়ামত জাৰ্মান, গ্ৰীক আৰু ফৰাচী ভাষাৰ লগতে পাটিগণিত, জ্যামিতি আৰু সমতলমিতিৰ পাঠো আৰম্ভ হয়। ১৭৮৪ চনৰপৰা ১৭৮৬ চনৰ ভিতৰত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামক চেৰ্নিহিভ ধৰ্মতত্ত্বীয় ছেমিনাৰীলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াত গীৰ্জাৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ এটা সংগ্ৰহালয় আৰু এটা গীৰ্জা-প্ৰত্নতাত্ত্বিক আয়োগ স্থাপন কৰা হয়। ছেমিনাৰীৰ শিক্ষকসকলে গৱেষণামূলক কাম কৰিছিল আৰু "চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় বাতৰি" আৰু "বিশ্বাস আৰু জীৱন" নামৰ আলোচনীত লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে ভৱনটোত কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে ইয়াৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯শ শতিকাত পুনৰ নিৰ্মাণৰ সময়ত ভৱনটোৰ সন্মুখভাগৰ সম্পূৰ্ণ অলংকাৰ ধ্বংস কৰা হয় আৰু দেৱালসমূহ মসৃণভাৱে প্লাষ্টাৰ কৰা হয়। ১৮৯১ চনত পশ্চিমফালে ৰাছিয়ান পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য শৈলীৰ এটা প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডা যোগ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ভৱনটো আৱাসিক ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰিবলৈ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৯৫১ চনৰপৰা ১৯৫৩ চনৰ ভিতৰত স্মাৰকটোৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ১৯৭০ চনৰপৰা ১৯৮০ চনৰ ভিতৰত ভৱনটোৰ মেৰামতি আৰু সংস্কাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল "[[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]"ৰ অংশ। ===ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা=== তলত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়ামৰ ধৰ্মযাজক অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা দিয়া হৈছে:<ref>{{cite web |title=М О Л І М О С Я! |url=http://orthodox.com.ua/?go=Pages&in=print&id=4 |website=www.orthodox.com.ua |access-date=16 March 2022}}</ref> * এন্থনী ষ্টাখোভস্কি (১৭০০–১৭০৯) * জন ডুবিনস্কি (১৭২১, ১৭২৪–১৭২৫) * জাষ্টিন বোগুছলাভস্কি (১৭২২) * ফাড্ডেই কোকুইলোভিচ (১৭২২, ১৭২৩–১৭২৪) * দিমিত্ৰী স্মিয়ালোভস্কি (১৭২৬–১৭২৭) * ভাৰলাম ডেমচিনস্কি (১৭২৭–১৭২৮) * এফ্ৰাইম বোল্ডিনস্কি (১৭২৭, ১৭২৯–১৭৩০) * মেলেটি ঝুৰাকোভস্কি (১৭৩০–১৭৩১) * টোভিয়া স্মৰঝেভস্কি (১৭৩২–১৭৩৪) * জোছাফ লিপিয়াটস্কি (১৭৩৫–১৭৩৭) * ছফ্ৰনি জিমিনস্কি (১৭৩৭–১৭৩৯) * পাংক্ৰাটি চেৰ্নিস্কি (১৭৩৯–১৭৪২) * ছিমন বোৰেটস্কি (১৭৪২–১৭৪৪) * য়োনা নাৰোঝনিটস্কি (১৭৪৪–১৭৪৮) * ছিলভেষ্টাৰ নোভোপলস্কি (১৭৪৯–১৭৫২) * গেব্ৰিয়েল অগিনস্কি (১৭৫৩–১৭৫৬) * জেৰেমিয়া গুছাৰেভস্কি (১৭৫৬–১৭৫৮) * পেট্ৰনিয় গাংকেভিচ (১৭৫৯–১৭৬১) * পেট্ৰিচি কোটেলনেটস্কি (১৭৬১–১৭৬৮) * কেলিষ্ট জভেনিগোৰোডস্কি (১৭৬৯–১৭৭৬) * য়োনা লেভিটস্কি (১৭৭৬–১৭৭৮) * পাল্লাডি লুকাশেভিচ (১৭৭৮–১৭৮২) * ডেভিড (১৭৮৩–১৭৮৬) ==স্থাপত্যিক ৰূপ== ভৱনটোৰ পৰিকল্পনা দীঘলীয়া আয়তাকাৰ আৰু ই পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ বিস্তৃত। ভৱনটোৰ পশ্চিম অংশৰ ওপৰত এটা ঘণ্টাঘৰ আছে। সংলগ্ন প্ৰৱেশকক্ষ আৰু বাৰাণ্ডাসহ ভৱনটোৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ মিটাৰ। ঘণ্টাঘৰটোৰ উচ্চতা ৪০ মিটাৰ। দেৱালৰ গাঁথনি খাঁজযুক্ত ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ভেটি আৰু নিম্নভাগৰ গাঁথনিত বৃহৎ শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। মূল ভৱনটোৰ চিলিংসমূহ খিলানযুক্ত আৰু সমতল। ছেইণ্ট জন দ্য ইভানজেলিষ্টৰ গীৰ্জাৰ চিলিং বন্ধ খিলানযুক্ত। ইয়াৰ উলম্ব অংশবোৰ মণিৰ নক্সাযুক্ত দণ্ডৰে সজোৱা হৈছে আৰু খিলানত ষ্টাকোৰ অলংকৰণ আছে। আন কোঠাবোৰৰ চিলিং বন্ধ আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ খিলানেৰে নিৰ্মিত। এইবোৰত কাঠামোগত সহায়ক অংশ আছে। সৰ্বসন্তৰ গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহ এতিয়া নাই। কিন্তু বৃহৎ ঢোলাকৃতিৰ অংশৰ ভাৰবহনকাৰী অংশ আৰু গৰ্ভগৃহৰ পাল সংৰক্ষিত হৈ আছে। সন্মুখভাগ পিলাষ্টাৰ, তিনি-চতুৰ্থাংশ স্তম্ভ, খাঁজ, ইটাৰ অলংকাৰ, টাইলৰ সংযোজন আৰু স্তম্ভযুক্ত খিলানৰ বেল্টেৰে সমৃদ্ধভাৱে সজোৱা হৈছে। খিৰিকীবোৰ বিভিন্ন আকৃতিৰ অলংকৃত ফ্ৰেম, স্তম্ভ আৰু কোকোছনিকৰে সজোৱা হৈছে। ঘণ্টাঘৰটোৰ ফ্ৰিজত ষ্টাকোৰ গোলাপাকৃতিৰ অলংকাৰ আৰু মাটিৰে নিৰ্মিত দৃশ্যভিত্তিক উত্থিত অলংকাৰ আছে। কলেজিয়ামটোৰ স্থাপত্য আৰু অলংকৰণ ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন আৰু ই ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্মাৰক।<ref>{{cite web |title=270 ЧЕРНИГОВСКАЯ ОБЛАСТЬ, ЧЕРНИГОВСКИЙ РАЙОН |url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-270.html |website=www.vlasenko.net |access-date=16 March 2022}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Чернігівський колегіум, зима.jpg File:Вхід в церкву.jpg File:Чернігівський колегіум 004.jpg File:Чернігівський колегіум Колегіум.jpg File:Чернігівський колегіум 003.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-2.jpg File:Collegium-dytynets-Chernihiv-1.jpg File:Kollegium cupola.jpg File:Tschernihiw Kollegium 1.jpg File:Герб Івана Мазепи з Чернігівського колегіуму.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] 9f6hj8d9m1vaqectad3ourfqjoxwk7g 0 139094 629724 2026-08-21T15:03:27Z AjayDas 12623 [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629724 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] rxybrzlm4sp2vf0le1ftx4t5lci5j9c 2 139095 629734 2026-08-21T15:52:07Z দিম্পল দাস 5159 নতুন পৃষ্ঠা: ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== ===[[File:Exceptional newcomer.jpg|40px]] প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] ===[[File:WikiSanjog logo.png|60px]] ৱিকিসংযোগ মু... 629734 wikitext text/x-wiki ==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি== ===[[File:Exceptional newcomer.jpg|40px]] প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]] ===[[File:WikiSanjog logo.png|60px]] ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]] === [[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|50px]] ৱিকি শতক পদক === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]] ===[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|50px]] দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক === * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল-২০২৫]] === [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|50px]] পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]] * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] ===[[File:Writers Barnstar Hires.png|50px]] বিশিষ্ট লেখক পদক=== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]] === [[File:Wiki expansion 300+ barnstar.png|50px]] তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক=== *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] ===[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|50px]] এডিটাথন তেজীঘোঁৰা=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]] ===[[File:WikiGlory1.png|50px]] শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক=== * [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী-২০২৬]] === Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar === [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|200px]] 23bq0sr1odk85f4gkws4pi0mwg11fdf 629739 629734 2026-08-21T16:05:37Z দিম্পল দাস 5159 /* ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি */ 629739 wikitext text/x-wiki == প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক == {{প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক}} [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:24, 27 September 2024 (ইউ.টি.চি.) ==ৱিকি শতক পদক== {{ৱিকি শতক পদক}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:14, 2 March 2025 (ইউ.টি.চি.) ==বিশিষ্ট লেখক পদক== {{পদক |name=বিশিষ্ট লেখক পদক। |Image=Writers Barnstar Hires.png |subject=ভালে সংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ |sign=[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:30, 28 June 2025 (ইউ.টি.চি.) }} ==তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক== {{তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:59, 30 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}} ==পদক== {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Barnstar Hires 2.svg|120px|frameless|left]] <big>'''তৃতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ তৃতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। --[[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.) |} == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> 970bk49oa2lr0dkb6k4jel5s6tir2xs 629741 629739 2026-08-21T16:12:58Z দিম্পল দাস 5159 /* প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক */ 629741 wikitext text/x-wiki == প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক == {{প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক}} [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:24, 27 September 2024 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক == {{পদক |name=ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক |Image=WikiSanjog logo.png |subject=[[ৱিকিউৎস:ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা, ২০২৪|ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা, ২০২৪]]ত অংশ গ্ৰহণ কৰি ৱিকিউৎসক সমৃদ্ধ |sign='''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' }} ==ৱিকি শতক পদক== {{ৱিকি শতক পদক}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:14, 2 March 2025 (ইউ.টি.চি.) ==বিশিষ্ট লেখক পদক== {{পদক |name=বিশিষ্ট লেখক পদক। |Image=Writers Barnstar Hires.png |subject=ভালে সংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ |sign=[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:30, 28 June 2025 (ইউ.টি.চি.) }} ==তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক== {{তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:59, 30 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}} ==পদক== {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Barnstar Hires 2.svg|120px|frameless|left]] <big>'''তৃতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ তৃতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। --[[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.) |} == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> ssgs0kqsnvnen77mjt878vuz0gnyvb9 629742 629741 2026-08-21T16:14:52Z দিম্পল দাস 5159 629742 wikitext text/x-wiki == প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক == {{প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক}} [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:24, 27 September 2024 (ইউ.টি.চি.) == ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক == {{পদক |name=ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা পদক |Image=WikiSanjog logo.png |subject=[[ৱিকিউৎস:ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা, ২০২৪|ৱিকিসংযোগ মুদ্ৰণ সংশোধন মেলা, ২০২৪]]ত অংশ গ্ৰহণ কৰি ৱিকিউৎসক সমৃদ্ধ |sign='''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ''' }} ==ৱিকি শতক পদক== {{ৱিকি শতক পদক}} -<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:14, 2 March 2025 (ইউ.টি.চি.) ==বিশিষ্ট লেখক পদক== {{পদক |name=বিশিষ্ট লেখক পদক। |Image=Writers Barnstar Hires.png |subject=ভালে সংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ |sign=[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:30, 28 June 2025 (ইউ.টি.চি.) }} ==তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক== {{তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}} <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:59, 30 November 2025 (ইউ.টি.চি.) ==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা== {{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}} ==পদক== {| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; " |rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Barnstar Hires 2.svg|120px|frameless|left]] <big>'''তৃতীয় স্থান'''</big> '''অভিনন্দন! '''<br /> প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ তৃতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ। --[[সদস্য:&#45;chanakyakdas|&#45;chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#45;chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.) |} == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> n2yxe2c8dtr9ome5cmsfzojr7edx09a 2 139096 629735 2026-08-21T15:53:08Z দিম্পল দাস 5159 নতুন পৃষ্ঠা: ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] *ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬| নাৰীবাদ আৰু ল... 629735 wikitext text/x-wiki ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 তৃতীয় স্থান] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] 2x8e6rahkxi6ztzdn9kdv5c8h41np38 629802 629735 2026-08-22T03:26:49Z দিম্পল দাস 5159 পৃষ্ঠা [[সদস্য:দিম্পল দাস/Lab]]ৰ পৰা [[সদস্য:দিম্পল দাস/এডিটাথন]]লৈ দিম্পল দাসয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 629735 wikitext text/x-wiki ==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ== *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬| নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 তৃতীয় স্থান] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] *[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]] *[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] 2x8e6rahkxi6ztzdn9kdv5c8h41np38 0 139097 629753 2026-08-21T16:33:47Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629753 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা | native_name = Свято-Катерининська церква | image = Катерининська церква (Чернігів) 6.jpg | caption = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | district = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | consecration_year = | leadership = | architect = | architecture_type = [[গীৰ্জা]] | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | completed = ১৭১৫ | construction_cost = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Катерининська церква}} (''ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250048 }} }} '''ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা''' ({{lang-en|Catherine's Church, Chernihiv}}), অথবা '''কছাকসকলৰ পৱিত্ৰ মহান শ্বহীদ ছেইণ্ট কেথেৰিন কেথেড্ৰেল''' [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]]ত অৱস্থিত এটা সক্ৰিয় গীৰ্জা। ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা কছাক যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীৰ পাঁচটা সোণালী গম্বুজৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। গীৰ্জাটো [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ই চহৰখনৰ অন্যতম প্ৰধান স্থাপত্যিক নিদৰ্শন। ১৬৯৬ চনত আজভৰ অট্টোমান দুৰ্গ আক্ৰমণৰ সময়ত বীৰত্ব আৰু সাহস প্ৰদৰ্শন কৰা চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কছাকসকলৰ সন্মানত গীৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==ইতিহাস== ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা ১৬৯৬ চনত আজভৰ অট্টোমান দুৰ্গ আক্ৰমণত অংশগ্ৰহণ কৰা চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কছাকসকলৰ বীৰত্বৰ সন্মানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই আক্ৰমণ চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নেতৃত্বত সংঘটিত হৈছিল। ১৭১৫ চনত ইউক্ৰেইনত দীৰ্ঘদিন ধৰি সন্মানিত হৈ অহা ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ নামত গীৰ্জাটো উৎসৰ্গা কৰা হয়। <ref>{{cite book |last1=Kollmann |first1=Nancy Shields |title=The Russian Empire 1450–1801 |date=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-928051-3 |page=58 |edition=1st}}</ref><ref>{{Citation|last1= O'Rourke|first1= Shane |chapter= Cossacks|date= 2011|encyclopedia= The Encyclopedia of War|publisher= American Cancer Society|language= en|doi= 10.1002/9781444338232.wbeow143|isbn= 978-1-4443-3823-2}}</ref><ref>{{cite book|last=Magocsi|first=Paul Robert|title=A History of Ukraine|year=1996|pages=179–181|author-link=Paul Robert Magocsi}}</ref> সময়ৰ লগে লগে ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাছিল। ১৮৩৭ চনত গীৰ্জাৰ পশ্চিম সন্মুখভাগত এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয় আৰু ১৯০৮ চনত ঘণ্টাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পিছলৈ গীৰ্জাটোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত দুয়োটা নিৰ্মাণ আঁতৰোৱা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ১৯৪১ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ গীৰ্জাটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। এই সময়ত ছাদ আৰু গম্বুজৰ ওপৰৰ অংশ জ্বলি যায়। পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম দুটা পৰ্যায়ত কৰা হয়ঃ ১৯৪৭–১৯৫৫ আৰু ১৯৭৫–১৯৮০ চনত। <ref>{{Cite journal |last=Miden |first=Ervin |date=2020-10-31 |title=Ordering the Genealogy of the First Representatives of the Cossack-Officer Lyzohub Family |url=https://pathofscience.org/index.php/ps/article/view/813 |journal=Path of Science |language=uk |volume=6 |issue=10 |pages=1001–1007 |doi=10.22178/pos.63-1 |issn=2413-9009}}</ref> ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় তথা কছাক পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰামাণিক অৱস্থাত সংৰক্ষিত অন্যতম উল্লেখযোগ্য স্মাৰক। ই ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় গীৰ্জাৰ স্থাপত্যৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ঐতিহাসিক চহৰাঞ্চলত ইয়াৰ স্থাপত্যিক ভূমিকা আজিও গুৰুত্বপূৰ্ণ। ১৯৯০ চনৰ বসন্তকালত চেৰ্নিহিভৰ এদল কছাকে ১৯৩৩ চনত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই বন্ধ কৰা তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপ পুনৰ আৰম্ভ কৰে। ১৯৯২ চনত ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাৰ কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ক চৰকাৰীভাৱে পঞ্জীয়ন কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত এই সম্প্ৰদায়ক পূৰ্বৰ সম্প্ৰদায়ৰ "সংশ্লিষ্ট অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যৰ উত্তৰাধিকাৰী" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ১৯৯৫ চনৰ ২ এপ্ৰিলত কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ক কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছ-ইউক্ৰেইনৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক ভ্লাদিমিৰ (ৰোমানিউক)ৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত লোৱা হয়। ২০০৬ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত গীৰ্জাৰ ভৱনটো ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাৰ কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাৰলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। ২০০৮ চনৰ ২২ মে'ত ইউক্ৰেইনৰ উচ্চ আপীল আদালতৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বিশ্বাসীসকলক হস্তান্তৰ কৰাৰ বৈধতা নিশ্চিত কৰা হয়। ২০০৮ চনৰ ১৯ জুলাইত কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ৰ সভাপতি আৰু চেৰ্নিহিভ আৰু নিজিনৰ বিশপৰ সৈতে সম্প্ৰদায়টোৱে গীৰ্জাত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ৭৫ বছৰৰ নিষেধাজ্ঞাৰ পিছত ৰাজহুৱা উপাসনা পুনৰ আৰম্ভ কৰে। তাৰ পিছৰপৰা গীৰ্জাটো চেৰ্নিহিভ ধৰ্মপ্ৰদেশৰ কছাক কেথেড্ৰেল হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১১ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত ছেইণ্ট কেথেৰিন কেথেড্ৰেলত ধৰ্মগুৰু মাৰ্কিউৰি, ব্ৰাগিনস্কিৰ মহন্তৰ সন্তীকৰণ অনুষ্ঠিত হয়। অনুষ্ঠানটোৰ নেতৃত্ব দিছিল কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছ-ইউক্ৰেইনৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক ফিলাৰেটে। সন্তজনৰ দেহৰ পৱিত্ৰ অৱশেষৰ ভঁৰালটো গীৰ্জাৰ অন্যতম পৱিত্ৰ সামগ্ৰী হৈ পৰে। ২০১৩ চনৰ ইউৰোমাইদান আৰু ২০১৪ চনৰ মৰ্যাদাৰ বিপ্লৱৰ সময়ত গীৰ্জাৰ সদস্যসকলে সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন আগবঢ়ায়। তেওঁলোকে ইউক্ৰেইনীয় সেনাবাহিনীক সহায় কৰা স্বেচ্ছাসেৱী আন্দোলনতো অংশগ্ৰহণ কৰে। বস্তুগত আৰু আৰ্থিক সহায় আগবঢ়োৱা তথা ব্যক্তিগতভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰা এশজনতকৈ অধিক দাতাৰ নাম গীৰ্জাৰ স্মাৰক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। মুখ্য পুৰোহিত ইউজেন (অৰ্ডা) আৰু গীৰ্জা পৰিষদৰ সভাপতিগৰাকীৰ প্ৰত্যক্ষ অংশগ্ৰহণত কিয়েভ মাইদানক সহায় আগবঢ়োৱা হৈছিল। কছাক সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলে ডনবাস যুদ্ধতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ২৬ জুনত এটিঅ' অঞ্চলত লুহানস্ক চহৰৰ ওচৰত নিকোলা ব্ৰুই নামৰ এজন গীৰ্জাৰ সদস্য যুদ্ধত নিহত হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া কছাক কেথেড্ৰেলত অনুষ্ঠিত হয়। গীৰ্জা পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি নিকোলা ব্ৰুইৰ নাম স্থায়ীভাৱে স্মাৰক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৫ মে'ত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি দেশৰ সাৰ্বভৌমত্ব, ভৌগোলিক অখণ্ডতা আৰু শপতৰ প্ৰতি আনুগত্য ৰক্ষাৰ সময়ত প্ৰদৰ্শন কৰা ব্যক্তিগত সাহস আৰু উচ্চ পেছাগত দক্ষতাৰ বাবে ব্ৰুইক তৃতীয় শ্ৰেণীৰ "অৰ্ডাৰ ফৰ পাৰ্ছনেল ক'ৰেজ" সন্মান প্ৰদান কৰা হয়। <ref>{{Cite book |last1=Galeotti |first1=Mark |author1-link=Mark Galeotti |title=Armies of Russia's war in Ukraine |last2=Hook |first2=Adam |date=2019 |publisher=Osprey Publishing |isbn=978-1-4728-3345-7 |editor-last=Windrow |editor-first=Martin |series=Elite |location=Oxford New York|pages=14–16}}</ref><ref name="6Ynq0">{{Cite book |last=Mitrokhin |first=Nikolay |title=Civil war? Interstate war? Hybrid war? dimensions and interpretations of the Donbas Conflict in 2014-2020 |date=2021 |publisher=ibidem Verlag |isbn=978-3-8382-7383-9 |editor-last=Hauter |editor-first=Jakob |series=Soviet and post-Soviet politics and society |location=Stuttgart |chapter=Infiltration, Instruction, Invasion: Russia's War in the Donbas |editor-last2=Wilson |editor-first2=Andrew|page=115}}</ref> ইউক্ৰেইনীয় পৰম্পৰা আৰু প্ৰাচীন কছাক প্ৰথা অনুসৰি গীৰ্জাটোত "চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বীৰ" হিচাপে ১৩৪জন লোকৰ নামৰ এখন স্মাৰক তালিকা সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনৰ বাবে যুঁজ দি নিহত চেৰ্নিহিভৰ ২৪জন লোকো আছে। [[File:Saint Catherine's Church in Chernihiv, 19 June 2022.jpg|thumb|ৰকেট আক্ৰমণৰ পিছত]] ২০২২ চনত চেৰ্নিহিভৰ অৱৰোধৰ সময়ত ৰকেট আক্ৰমণত গীৰ্জাটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://wamu.org/story/22/04/13/residents-of-a-devastated-chernihiv-ponder-their-future-after-a-russian-siege-ends/ |title=Residents of a devastated Chernihiv ponder their future after a Russian siege ends}}</ref> ==স্থাপত্য== গীৰ্জাটো ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু ইয়াৰ আকৃতি ক্ৰছৰ দৰে। ইয়াৰ পাঁচটা গম্বুজ আছে। ইয়াৰ স্থাপত্যৰ বিন্যাস কেন্দ্ৰিক আৰু পিৰামিডৰ দৰে। মাজৰ গম্বুজটো সৰ্বোচ্চ আৰু আন গম্বুজসমূহ স্থাপত্যিক ক্ৰছৰ বাহুবোৰৰ ওপৰত স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ৰূপ পাঁচটা অষ্টভুজীয়া অংশ আৰু প্ৰতিটোৰ ওপৰত এটা গম্বুজ থকা পৰম্পৰাগত ইউক্ৰেইনীয় কাঠৰ গীৰ্জাৰ সৈতে মিল আছে। পিৰামিডৰ দৰে বিন্যাসৰ বাবে গীৰ্জাটো কোমল, মাৰ্জিত আৰু গম্ভীৰ ৰূপত দেখা যায়। গীৰ্জাৰ সন্মুখভাগ ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। সন্মুখভাগৰ অলংকৰণত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু খিৰিকীৰ সীমাৰেখাই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াত ত্ৰিভুজাকাৰ শীৰ্ষ, ফ্ৰেম আৰু অগভীৰ কৰ্ণিছ আছে। গীৰ্জাটোত ছাঁচেৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। নিৰ্মাণৰ সময়লৈকে ভিত্তিৰ সমতল ইটাৰ স্থান লোৱা ইটাক নিৰ্মাণ আৰু অলংকাৰ দুয়োটা কামতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সন্মুখভাগ প্লাষ্টাৰ আৰু চূণেৰে আৱৃত কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ওপৰলৈ মুকলি হৈ থকা বিন্যাস। ই পাঁচটা কক্ষ আৰু কোনো মধ্যৱৰ্তী স্তম্ভ নথকা গীৰ্জা। ইয়াৰ ওপৰত পাঁচটা গম্বুজ আছে। ওপৰৰ অংশটো পৰম্পৰাগত ইউক্ৰেইনীয় শৈলীত ভাঁজযুক্ত ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। দেৱালসমূহ বগা কৰা হৈছে আৰু গম্বুজ আৰু ক্ৰছসমূহ সোণেৰে সজোৱা হৈছে। ==গীৰ্জাক লৈ সংঘাত== কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ উপৰি ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰো কছাকসকলৰ ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাটোৰ ওপৰত দাবী আছিল। গীৰ্জাটো কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ সম্প্ৰদায়লৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰতিনিধিসকলে ভৱনটোৰ দেৱালৰ কাষত তিৰপালৰ তম্বুৰ আকৃতিৰ "শিবিৰ গীৰ্জা" স্থাপন কৰে। ‘মৰ্যাদাৰ বিপ্লৱৰ’ পিছত ২০১৪ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত চেৰ্নিহিভৰ সম্প্ৰদায়ৰ হেঁচাত ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বিশ্বাসীসকলে তম্বুটো আঁতৰাই পেলায়। <ref name="KPEMc212311">{{cite news|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/euromaidan-rallies-in-ukraine-nov-21-23-coverage-332423.html|title=EuroMaidan rallies in Ukraine – Nov. 21–23 coverage|newspaper=[[Kyiv Post]]|date=25 November 2013|access-date=27 November 2013|archive-date=10 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310134601/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/euromaidan-rallies-in-ukraine-nov-21-23-coverage-332423.html|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="180" heights="140"> 2014 Катерининська церква night view.jpg| Park Dytynets' Chernihiv, Chernihivs'ka oblast, Ukraine - panoramio.jpg| Вид на Катерининську церкву.jpg| Чернігів.Катерининська церква -представник бароко.JPG| Катерининська церква (Чернігів) 01.jpg| Myru Avenue in Chernihiv.jpg| View of the Saint Catherine's Church in Chernihiv.jpg| Katerunka CN.jpg Екатерининская церковь (2116489113).jpg 74-101-0100 Chernihiv DSC 7428.jpg The Saint Catherine's Church (Chernihiv)..JPG The Saint Catherine's Church (Chernihiv).JPG Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 04.jpg Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 02.jpg Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 01.jpg 74-101-0006 Chernihiv DSC 7362.jpg Катерининська церква у Чернігові. 1917 р. Фотограф М.Шамбон.jpg St. Catherine Church.jpg St. Catherine Church - panoramio.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} * "Churches of Ukraine", Mistetstvo Kyiv 2000, {{ISBN|966-577-021-7}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=143 Catherine's Church (Chernihiv) (1715–1980) on oko.kiev.ua] * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=12d4942f7191c363f645b63b05b45c8e&prevstart=0&hl=en&ct=lc 3D-model of the Catherine's church (Google Earth)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022164453/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=12d4942f7191c363f645b63b05b45c8e&prevstart=0&hl=en&ct=lc |date=2012-10-22 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=syRdQXO7OTI Creative community «Photo-Slide»: Catherine's Church (Chernigiv)] 1c635zxx3it6ym5fdt354ddfp55ag17 629756 629753 2026-08-21T16:35:54Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা]]ৰ পৰা [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 629753 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা | native_name = Свято-Катерининська церква | image = Катерининська церква (Чернігів) 6.jpg | caption = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | district = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা | consecration_year = | leadership = | architect = | architecture_type = [[গীৰ্জা]] | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | completed = ১৭১৫ | construction_cost = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | spire_quantity = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Катерининська церква}} (''ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250048 }} }} '''ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা''' ({{lang-en|Catherine's Church, Chernihiv}}), অথবা '''কছাকসকলৰ পৱিত্ৰ মহান শ্বহীদ ছেইণ্ট কেথেৰিন কেথেড্ৰেল''' [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]]ত অৱস্থিত এটা সক্ৰিয় গীৰ্জা। ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা কছাক যুগত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীৰ পাঁচটা সোণালী গম্বুজৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। গীৰ্জাটো [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ই চহৰখনৰ অন্যতম প্ৰধান স্থাপত্যিক নিদৰ্শন। ১৬৯৬ চনত আজভৰ অট্টোমান দুৰ্গ আক্ৰমণৰ সময়ত বীৰত্ব আৰু সাহস প্ৰদৰ্শন কৰা চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কছাকসকলৰ সন্মানত গীৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ==ইতিহাস== ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা ১৬৯৬ চনত আজভৰ অট্টোমান দুৰ্গ আক্ৰমণত অংশগ্ৰহণ কৰা চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ কছাকসকলৰ বীৰত্বৰ সন্মানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই আক্ৰমণ চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ইয়াকিভ লিজোহুবৰ নেতৃত্বত সংঘটিত হৈছিল। ১৭১৫ চনত ইউক্ৰেইনত দীৰ্ঘদিন ধৰি সন্মানিত হৈ অহা ছেইণ্ট কেথেৰিনৰ নামত গীৰ্জাটো উৎসৰ্গা কৰা হয়। <ref>{{cite book |last1=Kollmann |first1=Nancy Shields |title=The Russian Empire 1450–1801 |date=2017 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-928051-3 |page=58 |edition=1st}}</ref><ref>{{Citation|last1= O'Rourke|first1= Shane |chapter= Cossacks|date= 2011|encyclopedia= The Encyclopedia of War|publisher= American Cancer Society|language= en|doi= 10.1002/9781444338232.wbeow143|isbn= 978-1-4443-3823-2}}</ref><ref>{{cite book|last=Magocsi|first=Paul Robert|title=A History of Ukraine|year=1996|pages=179–181|author-link=Paul Robert Magocsi}}</ref> সময়ৰ লগে লগে ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাত বৃহৎ পৰিৱৰ্তন হোৱা নাছিল। ১৮৩৭ চনত গীৰ্জাৰ পশ্চিম সন্মুখভাগত এটা প্ৰৱেশকক্ষ যোগ কৰা হয় আৰু ১৯০৮ চনত ঘণ্টাঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পিছলৈ গীৰ্জাটোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়ত দুয়োটা নিৰ্মাণ আঁতৰোৱা হয়। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ১৯৪১ চনৰপৰা ১৯৪৩ চনলৈ গীৰ্জাটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। এই সময়ত ছাদ আৰু গম্বুজৰ ওপৰৰ অংশ জ্বলি যায়। পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম দুটা পৰ্যায়ত কৰা হয়ঃ ১৯৪৭–১৯৫৫ আৰু ১৯৭৫–১৯৮০ চনত। <ref>{{Cite journal |last=Miden |first=Ervin |date=2020-10-31 |title=Ordering the Genealogy of the First Representatives of the Cossack-Officer Lyzohub Family |url=https://pathofscience.org/index.php/ps/article/view/813 |journal=Path of Science |language=uk |volume=6 |issue=10 |pages=1001–1007 |doi=10.22178/pos.63-1 |issn=2413-9009}}</ref> ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় তথা কছাক পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰামাণিক অৱস্থাত সংৰক্ষিত অন্যতম উল্লেখযোগ্য স্মাৰক। ই ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় গীৰ্জাৰ স্থাপত্যৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ঐতিহাসিক চহৰাঞ্চলত ইয়াৰ স্থাপত্যিক ভূমিকা আজিও গুৰুত্বপূৰ্ণ। ১৯৯০ চনৰ বসন্তকালত চেৰ্নিহিভৰ এদল কছাকে ১৯৩৩ চনত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই বন্ধ কৰা তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপ পুনৰ আৰম্ভ কৰে। ১৯৯২ চনত ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাৰ কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ক চৰকাৰীভাৱে পঞ্জীয়ন কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত এই সম্প্ৰদায়ক পূৰ্বৰ সম্প্ৰদায়ৰ "সংশ্লিষ্ট অধিকাৰ আৰু কৰ্তব্যৰ উত্তৰাধিকাৰী" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ১৯৯৫ চনৰ ২ এপ্ৰিলত কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ক কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছ-ইউক্ৰেইনৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক ভ্লাদিমিৰ (ৰোমানিউক)ৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত লোৱা হয়। ২০০৬ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত গীৰ্জাৰ ভৱনটো ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাৰ কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ৰ অধিকাৰলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। ২০০৮ চনৰ ২২ মে'ত ইউক্ৰেইনৰ উচ্চ আপীল আদালতৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বিশ্বাসীসকলক হস্তান্তৰ কৰাৰ বৈধতা নিশ্চিত কৰা হয়। ২০০৮ চনৰ ১৯ জুলাইত কছাক অৰ্থডক্স সম্প্ৰদায়ৰ সভাপতি আৰু চেৰ্নিহিভ আৰু নিজিনৰ বিশপৰ সৈতে সম্প্ৰদায়টোৱে গীৰ্জাত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ৭৫ বছৰৰ নিষেধাজ্ঞাৰ পিছত ৰাজহুৱা উপাসনা পুনৰ আৰম্ভ কৰে। তাৰ পিছৰপৰা গীৰ্জাটো চেৰ্নিহিভ ধৰ্মপ্ৰদেশৰ কছাক কেথেড্ৰেল হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০১১ চনৰ ৭ ডিচেম্বৰত ছেইণ্ট কেথেৰিন কেথেড্ৰেলত ধৰ্মগুৰু মাৰ্কিউৰি, ব্ৰাগিনস্কিৰ মহন্তৰ সন্তীকৰণ অনুষ্ঠিত হয়। অনুষ্ঠানটোৰ নেতৃত্ব দিছিল কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ৰুছ-ইউক্ৰেইনৰ পেট্ৰিয়াৰ্ক ফিলাৰেটে। সন্তজনৰ দেহৰ পৱিত্ৰ অৱশেষৰ ভঁৰালটো গীৰ্জাৰ অন্যতম পৱিত্ৰ সামগ্ৰী হৈ পৰে। ২০১৩ চনৰ ইউৰোমাইদান আৰু ২০১৪ চনৰ মৰ্যাদাৰ বিপ্লৱৰ সময়ত গীৰ্জাৰ সদস্যসকলে সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন আগবঢ়ায়। তেওঁলোকে ইউক্ৰেইনীয় সেনাবাহিনীক সহায় কৰা স্বেচ্ছাসেৱী আন্দোলনতো অংশগ্ৰহণ কৰে। বস্তুগত আৰু আৰ্থিক সহায় আগবঢ়োৱা তথা ব্যক্তিগতভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰা এশজনতকৈ অধিক দাতাৰ নাম গীৰ্জাৰ স্মাৰক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। মুখ্য পুৰোহিত ইউজেন (অৰ্ডা) আৰু গীৰ্জা পৰিষদৰ সভাপতিগৰাকীৰ প্ৰত্যক্ষ অংশগ্ৰহণত কিয়েভ মাইদানক সহায় আগবঢ়োৱা হৈছিল। কছাক সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলে ডনবাস যুদ্ধতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ ২৬ জুনত এটিঅ' অঞ্চলত লুহানস্ক চহৰৰ ওচৰত নিকোলা ব্ৰুই নামৰ এজন গীৰ্জাৰ সদস্য যুদ্ধত নিহত হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া কছাক কেথেড্ৰেলত অনুষ্ঠিত হয়। গীৰ্জা পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি নিকোলা ব্ৰুইৰ নাম স্থায়ীভাৱে স্মাৰক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০১৫ চনৰ ১৫ মে'ত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি দেশৰ সাৰ্বভৌমত্ব, ভৌগোলিক অখণ্ডতা আৰু শপতৰ প্ৰতি আনুগত্য ৰক্ষাৰ সময়ত প্ৰদৰ্শন কৰা ব্যক্তিগত সাহস আৰু উচ্চ পেছাগত দক্ষতাৰ বাবে ব্ৰুইক তৃতীয় শ্ৰেণীৰ "অৰ্ডাৰ ফৰ পাৰ্ছনেল ক'ৰেজ" সন্মান প্ৰদান কৰা হয়। <ref>{{Cite book |last1=Galeotti |first1=Mark |author1-link=Mark Galeotti |title=Armies of Russia's war in Ukraine |last2=Hook |first2=Adam |date=2019 |publisher=Osprey Publishing |isbn=978-1-4728-3345-7 |editor-last=Windrow |editor-first=Martin |series=Elite |location=Oxford New York|pages=14–16}}</ref><ref name="6Ynq0">{{Cite book |last=Mitrokhin |first=Nikolay |title=Civil war? Interstate war? Hybrid war? dimensions and interpretations of the Donbas Conflict in 2014-2020 |date=2021 |publisher=ibidem Verlag |isbn=978-3-8382-7383-9 |editor-last=Hauter |editor-first=Jakob |series=Soviet and post-Soviet politics and society |location=Stuttgart |chapter=Infiltration, Instruction, Invasion: Russia's War in the Donbas |editor-last2=Wilson |editor-first2=Andrew|page=115}}</ref> ইউক্ৰেইনীয় পৰম্পৰা আৰু প্ৰাচীন কছাক প্ৰথা অনুসৰি গীৰ্জাটোত "চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ বীৰ" হিচাপে ১৩৪জন লোকৰ নামৰ এখন স্মাৰক তালিকা সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনৰ বাবে যুঁজ দি নিহত চেৰ্নিহিভৰ ২৪জন লোকো আছে। [[File:Saint Catherine's Church in Chernihiv, 19 June 2022.jpg|thumb|ৰকেট আক্ৰমণৰ পিছত]] ২০২২ চনত চেৰ্নিহিভৰ অৱৰোধৰ সময়ত ৰকেট আক্ৰমণত গীৰ্জাটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://wamu.org/story/22/04/13/residents-of-a-devastated-chernihiv-ponder-their-future-after-a-russian-siege-ends/ |title=Residents of a devastated Chernihiv ponder their future after a Russian siege ends}}</ref> ==স্থাপত্য== গীৰ্জাটো ইটাৰে নিৰ্মিত আৰু ইয়াৰ আকৃতি ক্ৰছৰ দৰে। ইয়াৰ পাঁচটা গম্বুজ আছে। ইয়াৰ স্থাপত্যৰ বিন্যাস কেন্দ্ৰিক আৰু পিৰামিডৰ দৰে। মাজৰ গম্বুজটো সৰ্বোচ্চ আৰু আন গম্বুজসমূহ স্থাপত্যিক ক্ৰছৰ বাহুবোৰৰ ওপৰত স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ৰূপ পাঁচটা অষ্টভুজীয়া অংশ আৰু প্ৰতিটোৰ ওপৰত এটা গম্বুজ থকা পৰম্পৰাগত ইউক্ৰেইনীয় কাঠৰ গীৰ্জাৰ সৈতে মিল আছে। পিৰামিডৰ দৰে বিন্যাসৰ বাবে গীৰ্জাটো কোমল, মাৰ্জিত আৰু গম্ভীৰ ৰূপত দেখা যায়। গীৰ্জাৰ সন্মুখভাগ ইয়াৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। সন্মুখভাগৰ অলংকৰণত প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু খিৰিকীৰ সীমাৰেখাই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰিছে। ইয়াত ত্ৰিভুজাকাৰ শীৰ্ষ, ফ্ৰেম আৰু অগভীৰ কৰ্ণিছ আছে। গীৰ্জাটোত ছাঁচেৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই। নিৰ্মাণৰ সময়লৈকে ভিত্তিৰ সমতল ইটাৰ স্থান লোৱা ইটাক নিৰ্মাণ আৰু অলংকাৰ দুয়োটা কামতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সন্মুখভাগ প্লাষ্টাৰ আৰু চূণেৰে আৱৃত কৰা হৈছে। অভ্যন্তৰৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ওপৰলৈ মুকলি হৈ থকা বিন্যাস। ই পাঁচটা কক্ষ আৰু কোনো মধ্যৱৰ্তী স্তম্ভ নথকা গীৰ্জা। ইয়াৰ ওপৰত পাঁচটা গম্বুজ আছে। ওপৰৰ অংশটো পৰম্পৰাগত ইউক্ৰেইনীয় শৈলীত ভাঁজযুক্ত ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। দেৱালসমূহ বগা কৰা হৈছে আৰু গম্বুজ আৰু ক্ৰছসমূহ সোণেৰে সজোৱা হৈছে। ==গীৰ্জাক লৈ সংঘাত== কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ উপৰি ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰো কছাকসকলৰ ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জাটোৰ ওপৰত দাবী আছিল। গীৰ্জাটো কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ সম্প্ৰদায়লৈ হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰতিনিধিসকলে ভৱনটোৰ দেৱালৰ কাষত তিৰপালৰ তম্বুৰ আকৃতিৰ "শিবিৰ গীৰ্জা" স্থাপন কৰে। ‘মৰ্যাদাৰ বিপ্লৱৰ’ পিছত ২০১৪ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত চেৰ্নিহিভৰ সম্প্ৰদায়ৰ হেঁচাত ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বিশ্বাসীসকলে তম্বুটো আঁতৰাই পেলায়। <ref name="KPEMc212311">{{cite news|url=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/euromaidan-rallies-in-ukraine-nov-21-23-coverage-332423.html|title=EuroMaidan rallies in Ukraine – Nov. 21–23 coverage|newspaper=[[Kyiv Post]]|date=25 November 2013|access-date=27 November 2013|archive-date=10 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310134601/http://www.kyivpost.com/content/ukraine/euromaidan-rallies-in-ukraine-nov-21-23-coverage-332423.html|url-status=live}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="180" heights="140"> 2014 Катерининська церква night view.jpg| Park Dytynets' Chernihiv, Chernihivs'ka oblast, Ukraine - panoramio.jpg| Вид на Катерининську церкву.jpg| Чернігів.Катерининська церква -представник бароко.JPG| Катерининська церква (Чернігів) 01.jpg| Myru Avenue in Chernihiv.jpg| View of the Saint Catherine's Church in Chernihiv.jpg| Katerunka CN.jpg Екатерининская церковь (2116489113).jpg 74-101-0100 Chernihiv DSC 7428.jpg The Saint Catherine's Church (Chernihiv)..JPG The Saint Catherine's Church (Chernihiv).JPG Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 04.jpg Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 02.jpg Chernihiv Катерининська церква 2014 Photo 01.jpg 74-101-0006 Chernihiv DSC 7362.jpg Катерининська церква у Чернігові. 1917 р. Фотограф М.Шамбон.jpg St. Catherine Church.jpg St. Catherine Church - panoramio.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} * "Churches of Ukraine", Mistetstvo Kyiv 2000, {{ISBN|966-577-021-7}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=143 Catherine's Church (Chernihiv) (1715–1980) on oko.kiev.ua] * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=12d4942f7191c363f645b63b05b45c8e&prevstart=0&hl=en&ct=lc 3D-model of the Catherine's church (Google Earth)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022164453/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid=12d4942f7191c363f645b63b05b45c8e&prevstart=0&hl=en&ct=lc |date=2012-10-22 }} * [https://www.youtube.com/watch?v=syRdQXO7OTI Creative community «Photo-Slide»: Catherine's Church (Chernigiv)] 1c635zxx3it6ym5fdt354ddfp55ag17 0 139098 629757 2026-08-21T16:35:54Z AjayDas 12623 পৃষ্ঠা [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা]]ৰ পৰা [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]]লৈ AjayDasয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 629757 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] 6abomawbjspwxww0xd8noh1ny8z4b2i 0 139099 629758 2026-08-21T16:36:47Z AjayDas 12623 [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629758 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ছেইণ্ট কেথেৰিন গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] 6abomawbjspwxww0xd8noh1ny8z4b2i 0 139100 629772 2026-08-21T17:26:12Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox historic site | name = ক'লা সমাধি | native_name = Чорна могила | native_name_lang = Ukrainian | other_name = | image = File:CHORNA MOHYLA.jpg | alt = | caption = <small>১৮৮০ চনত চাৰ্লচ লাপ্লান্তে আকিল-লুই-জোছেফ ছিৰুইৰ পিছত অংকন কৰিছিল</small> | coordi... 629772 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ক'লা সমাধি | native_name = Чорна могила | native_name_lang = Ukrainian | other_name = | image = File:CHORNA MOHYLA.jpg | alt = | caption = <small>১৮৮০ চনত চাৰ্লচ লাপ্লান্তে আকিল-লুই-জোছেফ ছিৰুইৰ পিছত অংকন কৰিছিল</small> | coordinates = {{coord|51|30|N|31|20|E|display=inline,title}} | location = ৪, নিয়াজিয়া চোৰ্নোহো পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]<ref name="oko">{{cite web | title =Black Grave Mound | language =Ukrainian | url =http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | website =About Kiev | date =2006 | access-date =April 1, 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | archive-date =September 24, 2015 }} Data on the monument.</ref> | region = | type = সমাধি | part_of = | length = | width = | area = {{convert|2300|m2|sqft}}{{citation needed|date=April 2014}} | volume = {{convert|7666|m3|cuyd}}{{citation needed|date=April 2014}} | diameter = | circumference = {{convert|170|m|ft}}<ref name="oko" /> | height = {{convert|10|m|ft}}তকৈ অধিক<ref name="oko" /> | builder = | material = | built = ১০ম শতিকা | abandoned = | epochs = {{Flatlist| * কিয়েভান ৰুছ * মধ্যযুগৰ শেষৰ সময় }} | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | excavations = ১৮৭৩ | archaeologists = | condition = | owner = | management = [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] | public_access = | designation1 = | other_designation = প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = ৰাজকুমাৰ চোৰ্নিৰ সমাধি | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курган "Чорна Могила"}} (''ক'লা সমাধি'') |designation1_type = Archaeology |designation1_number = 250004-Н }} }} '''ক'লা সমাধি''' ({{lang-en| Black Grave}}) [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমাধি টিলা। ই [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। <ref>{{Cite web |date=9 April 2024 |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=25 March 2025 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==বৰ্ণনা== স্মোলেনস্কৰ ওচৰৰ গ্নিয়োজডোভোৰ সমাধি টিলাসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰিলে ক'লা সমাধিৰ উচ্চতা ১০ মিটাৰতকৈ অধিক আৰু পৰিধি ১৭০ মিটাৰ।<ref name="oko" /> ১৮৭২–৭৩ চনত কৰা খননৰ সময়ত দিমিত্ৰী ছামোকভাছভে নৰ্ছ যোদ্ধাৰ দুটা দাহ কৰা দেহ উদ্ধাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2017}} সম্ভৱতঃ তেওঁলোক পিতা-পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে দাস, বলি দিয়া জীৱ-জন্তু, অস্ত্ৰ, বর্ম আৰু বিভিন্ন অলংকাৰ পোৱা গৈছিল। ছামোকভাছভে এই সমাধিটোক ১০ম শতিকাৰ শেষৰফালৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। সেই সময়ত কিয়েভৰ প্ৰথম ভ্লাদিমিৰ কিয়েভান ৰুছৰ শাসক আছিল। সমাধিস্থ যোদ্ধা দুজন চেৰ্নিহিভৰ দুজন ৰাজকুমাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে ভ্লাদিমিৰৰ পুত্ৰ চেৰ্নিহিভৰ মস্তিস্লাভৰ আগলৈকে স্লাভিক বুৰঞ্জীসমূহত কোনো স্থানীয় শাসকৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। <ref>{{cite web | url=https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | title=Час побудови собору | date=26 May 2020 | access-date=21 August 2022 | archive-date=29 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230529090708/https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | url-status=dead }}</ref> দেহ দুটা দাহ কৰাৰ পিছত সেইবোৰ ৭ মিটাৰ ওখ এটা টিলাৰ ওপৰত ৰখা হৈছিল। তাত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ভোজ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দেহ দুটাৰ ওচৰত দুটা শিৰস্ত্ৰাণ আৰু আঁঠুলৈকে দীঘল লোহাৰ জালিৰ বর্ম পোৱা গৈছিল। এইবোৰ সম্ভৱতঃ চিতাৰ পৰা উলিওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি এটা পাত্ৰত ভেড়াৰ হাড়, দুটা ধৰ্মীয় ছুৰী, দুটা সোণৰ বাইজেন্টাইন মুদ্ৰা, আমদানি কৰা এখন [[তৰোৱাল]]<ref>{{Citation |last=Held |first=Robert [Hrsg |title=Polish sabres: their origins and evolution |date=2021 |url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/id/eprint/7440 |access-date=2023-10-03 |publisher=Heidelberg University Library |doi=10.11588/artdok.00007440}}</ref>, থৰৰ<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. ''Thor''.</ref> এটা সৰু গাঢ় ৰঙা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আৰু দুটা ৰূপেৰে সজ্জিত অৰক্সৰ শিং পোৱা গৈছিল। শিং দুটাত ফুলৰ নক্সা, কাল্পনিক জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইলৈ কাঁড় মাৰি থকা এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাৰ আকৃতি খোদিত আছিল। সমাধি টিলাটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ইয়াৰ ওপৰত এটা স্তম্ভ স্থাপন কৰা হৈছিল। এই সকলো সামগ্ৰী বৰ্তমান [[মস্কো]]ৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। <ref>[http://www.shm.ru/hist1_3.html Хронологический указатель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104014312/http://www.shm.ru/hist1_3.html |date=4 January 2011 }}</ref> বৰ্তমান সমাধি টিলাটো আৰু ইয়াৰ সৈতে থকা আন ৩৪টা ভৱন, যাৰ অধিকাংশই গীৰ্জা, [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] নামৰ চেৰ্নিহিভ ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ক'লা সমাধি আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ আন স্থানসমূহ [[চেৰ্নিহিভ অঞ্চল]]ৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <gallery perrow="5"> File:Чернігів Курган Чорна Могила Панорамний вид Квітень 2016.jpg| File:NSH Chernigiv Kurgan Chorna Mogyla 001.JPG| File:Sword handles Black Grave GIM Zlatnik.jpg| File:Kutepov's hunting V.1 - page 049 detail.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *দিমিত্ৰী ছামোকভাছভ। Могилы русской земли। মস্কো, ১৯০৮। *[[বৰিছ ৰিবাকভ]]। Древности Чернигова। // Материалы и исследования по археологии СССР, №11, মস্কো-লেনিনগ্ৰাদ, ১৯৪৯। *টি. এ. পুশ্কিনা। Бронзовый идол из Черной могилы। // Вестник Московского университета. Серия 8. История, №৩, ১৯৮৪। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20070517173132/http://www.vsesmi.ru/news/252604/ পৰ্যটন তথ্য – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20071130084349/http://ostrovskogo.ok.net.ua/kray6.htm চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল – প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ (ইউক্ৰেইনীয়)] * [http://www.oko.kiev.ua/SearchReestrsResult.jsp চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰকৰ তালিকা] psk60by7kegq065njnm7mvb117by9qq 629773 629772 2026-08-21T17:27:51Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইন]] using [[WP:HC|HotCat]] 629773 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ক'লা সমাধি | native_name = Чорна могила | native_name_lang = Ukrainian | other_name = | image = File:CHORNA MOHYLA.jpg | alt = | caption = <small>১৮৮০ চনত চাৰ্লচ লাপ্লান্তে আকিল-লুই-জোছেফ ছিৰুইৰ পিছত অংকন কৰিছিল</small> | coordinates = {{coord|51|30|N|31|20|E|display=inline,title}} | location = ৪, নিয়াজিয়া চোৰ্নোহো পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]<ref name="oko">{{cite web | title =Black Grave Mound | language =Ukrainian | url =http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | website =About Kiev | date =2006 | access-date =April 1, 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | archive-date =September 24, 2015 }} Data on the monument.</ref> | region = | type = সমাধি | part_of = | length = | width = | area = {{convert|2300|m2|sqft}}{{citation needed|date=April 2014}} | volume = {{convert|7666|m3|cuyd}}{{citation needed|date=April 2014}} | diameter = | circumference = {{convert|170|m|ft}}<ref name="oko" /> | height = {{convert|10|m|ft}}তকৈ অধিক<ref name="oko" /> | builder = | material = | built = ১০ম শতিকা | abandoned = | epochs = {{Flatlist| * কিয়েভান ৰুছ * মধ্যযুগৰ শেষৰ সময় }} | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | excavations = ১৮৭৩ | archaeologists = | condition = | owner = | management = [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] | public_access = | designation1 = | other_designation = প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = ৰাজকুমাৰ চোৰ্নিৰ সমাধি | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курган "Чорна Могила"}} (''ক'লা সমাধি'') |designation1_type = Archaeology |designation1_number = 250004-Н }} }} '''ক'লা সমাধি''' ({{lang-en| Black Grave}}) [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমাধি টিলা। ই [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। <ref>{{Cite web |date=9 April 2024 |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=25 March 2025 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==বৰ্ণনা== স্মোলেনস্কৰ ওচৰৰ গ্নিয়োজডোভোৰ সমাধি টিলাসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰিলে ক'লা সমাধিৰ উচ্চতা ১০ মিটাৰতকৈ অধিক আৰু পৰিধি ১৭০ মিটাৰ।<ref name="oko" /> ১৮৭২–৭৩ চনত কৰা খননৰ সময়ত দিমিত্ৰী ছামোকভাছভে নৰ্ছ যোদ্ধাৰ দুটা দাহ কৰা দেহ উদ্ধাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2017}} সম্ভৱতঃ তেওঁলোক পিতা-পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে দাস, বলি দিয়া জীৱ-জন্তু, অস্ত্ৰ, বর্ম আৰু বিভিন্ন অলংকাৰ পোৱা গৈছিল। ছামোকভাছভে এই সমাধিটোক ১০ম শতিকাৰ শেষৰফালৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। সেই সময়ত কিয়েভৰ প্ৰথম ভ্লাদিমিৰ কিয়েভান ৰুছৰ শাসক আছিল। সমাধিস্থ যোদ্ধা দুজন চেৰ্নিহিভৰ দুজন ৰাজকুমাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে ভ্লাদিমিৰৰ পুত্ৰ চেৰ্নিহিভৰ মস্তিস্লাভৰ আগলৈকে স্লাভিক বুৰঞ্জীসমূহত কোনো স্থানীয় শাসকৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। <ref>{{cite web | url=https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | title=Час побудови собору | date=26 May 2020 | access-date=21 August 2022 | archive-date=29 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230529090708/https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | url-status=dead }}</ref> দেহ দুটা দাহ কৰাৰ পিছত সেইবোৰ ৭ মিটাৰ ওখ এটা টিলাৰ ওপৰত ৰখা হৈছিল। তাত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ভোজ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দেহ দুটাৰ ওচৰত দুটা শিৰস্ত্ৰাণ আৰু আঁঠুলৈকে দীঘল লোহাৰ জালিৰ বর্ম পোৱা গৈছিল। এইবোৰ সম্ভৱতঃ চিতাৰ পৰা উলিওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি এটা পাত্ৰত ভেড়াৰ হাড়, দুটা ধৰ্মীয় ছুৰী, দুটা সোণৰ বাইজেন্টাইন মুদ্ৰা, আমদানি কৰা এখন [[তৰোৱাল]]<ref>{{Citation |last=Held |first=Robert [Hrsg |title=Polish sabres: their origins and evolution |date=2021 |url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/id/eprint/7440 |access-date=2023-10-03 |publisher=Heidelberg University Library |doi=10.11588/artdok.00007440}}</ref>, থৰৰ<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. ''Thor''.</ref> এটা সৰু গাঢ় ৰঙা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আৰু দুটা ৰূপেৰে সজ্জিত অৰক্সৰ শিং পোৱা গৈছিল। শিং দুটাত ফুলৰ নক্সা, কাল্পনিক জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইলৈ কাঁড় মাৰি থকা এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাৰ আকৃতি খোদিত আছিল। সমাধি টিলাটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ইয়াৰ ওপৰত এটা স্তম্ভ স্থাপন কৰা হৈছিল। এই সকলো সামগ্ৰী বৰ্তমান [[মস্কো]]ৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। <ref>[http://www.shm.ru/hist1_3.html Хронологический указатель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104014312/http://www.shm.ru/hist1_3.html |date=4 January 2011 }}</ref> বৰ্তমান সমাধি টিলাটো আৰু ইয়াৰ সৈতে থকা আন ৩৪টা ভৱন, যাৰ অধিকাংশই গীৰ্জা, [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] নামৰ চেৰ্নিহিভ ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ক'লা সমাধি আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ আন স্থানসমূহ [[চেৰ্নিহিভ অঞ্চল]]ৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <gallery perrow="5"> File:Чернігів Курган Чорна Могила Панорамний вид Квітень 2016.jpg| File:NSH Chernigiv Kurgan Chorna Mogyla 001.JPG| File:Sword handles Black Grave GIM Zlatnik.jpg| File:Kutepov's hunting V.1 - page 049 detail.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *দিমিত্ৰী ছামোকভাছভ। Могилы русской земли। মস্কো, ১৯০৮। *[[বৰিছ ৰিবাকভ]]। Древности Чернигова। // Материалы и исследования по археологии СССР, №11, মস্কো-লেনিনগ্ৰাদ, ১৯৪৯। *টি. এ. পুশ্কিনা। Бронзовый идол из Черной могилы। // Вестник Московского университета. Серия 8. История, №৩, ১৯৮৪। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20070517173132/http://www.vsesmi.ru/news/252604/ পৰ্যটন তথ্য – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20071130084349/http://ostrovskogo.ok.net.ua/kray6.htm চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল – প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ (ইউক্ৰেইনীয়)] * [http://www.oko.kiev.ua/SearchReestrsResult.jsp চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰকৰ তালিকা] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] gemkev0ug6wt6h4403t4gdhmnwj9m4o 629774 629773 2026-08-21T17:30:16Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629774 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ক'লা সমাধি | native_name = Чорна могила | native_name_lang = Ukrainian | other_name = | image = File:CHORNA MOHYLA.jpg | alt = | caption = <small>১৮৮০ চনত চাৰ্লচ লাপ্লান্তে আকিল-লুই-জোছেফ ছিৰুইৰ পিছত অংকন কৰিছিল</small> | coordinates = {{coord|51|30|N|31|20|E|display=inline,title}} | location = ৪, নিয়াজিয়া চোৰ্নোহো পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]<ref name="oko">{{cite web | title =Black Grave Mound | language =Ukrainian | url =http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | website =About Kiev | date =2006 | access-date =April 1, 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | archive-date =September 24, 2015 }} Data on the monument.</ref> | region = | type = সমাধি | part_of = | length = | width = | area = {{convert|2300|m2|sqft}}{{citation needed|date=April 2014}} | volume = {{convert|7666|m3|cuyd}}{{citation needed|date=April 2014}} | diameter = | circumference = {{convert|170|m|ft}}<ref name="oko" /> | height = {{convert|10|m|ft}}তকৈ অধিক<ref name="oko" /> | builder = | material = | built = ১০ম শতিকা | abandoned = | epochs = {{Flatlist| * কিয়েভান ৰুছ * মধ্যযুগৰ শেষৰ সময় }} | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | excavations = ১৮৭৩ | archaeologists = | condition = | owner = | management = [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] | public_access = | designation1 = | other_designation = প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = ৰাজকুমাৰ চোৰ্নিৰ সমাধি | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курган "Чорна Могила"}} (''ক'লা সমাধি'') |designation1_type = Archaeology |designation1_number = 250004-Н }} }} '''ক'লা সমাধি''' ({{lang-en| Black Grave}}) [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমাধি টিলা। ই [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। <ref>{{Cite web |date=9 April 2024 |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=25 March 2025 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==বৰ্ণনা== স্মোলেনস্কৰ ওচৰৰ গ্নিয়োজডোভোৰ সমাধি টিলাসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰিলে ক'লা সমাধিৰ উচ্চতা ১০ মিটাৰতকৈ অধিক আৰু পৰিধি ১৭০ মিটাৰ।<ref name="oko" /> ১৮৭২–৭৩ চনত কৰা খননৰ সময়ত দিমিত্ৰী ছামোকভাছভে নৰ্ছ যোদ্ধাৰ দুটা দাহ কৰা দেহ উদ্ধাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2017}} সম্ভৱতঃ তেওঁলোক পিতা-পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে দাস, বলি দিয়া জীৱ-জন্তু, অস্ত্ৰ, বৰ্ম আৰু বিভিন্ন অলংকাৰ পোৱা গৈছিল। ছামোকভাছভে এই সমাধিটোক ১০ম শতিকাৰ শেষৰফালৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। সেই সময়ত কিয়েভৰ প্ৰথম ভ্লাদিমিৰ কিয়েভান ৰুছৰ শাসক আছিল। সমাধিস্থ যোদ্ধা দুজন চেৰ্নিহিভৰ দুজন ৰাজকুমাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে ভ্লাদিমিৰৰ পুত্ৰ চেৰ্নিহিভৰ মস্তিস্লাভৰ আগলৈকে স্লাভিক বুৰঞ্জীসমূহত কোনো স্থানীয় শাসকৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। <ref>{{cite web | url=https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | title=Час побудови собору | date=26 May 2020 | access-date=21 August 2022 | archive-date=29 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230529090708/https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | url-status=dead }}</ref> দেহ দুটা দাহ কৰাৰ পাছত সেইবোৰ ৭ মিটাৰ ওখ এটা টিলাৰ ওপৰত ৰখা হৈছিল। তাত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ভোজ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দেহ দুটাৰ ওচৰত দুটা শিৰস্ত্ৰাণ আৰু আঁঠুলৈকে দীঘল লোহাৰ জালিৰ বৰ্ম পোৱা গৈছিল। এইবোৰ সম্ভৱতঃ চিতাৰপৰা উলিওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি এটা পাত্ৰত ভেড়াৰ হাড়, দুটা ধৰ্মীয় ছুৰী, দুটা সোণৰ বাইজেণ্টাইন মুদ্ৰা, আমদানি কৰা এখন [[তৰোৱাল]]<ref>{{Citation |last=Held |first=Robert [Hrsg |title=Polish sabres: their origins and evolution |date=2021 |url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/id/eprint/7440 |access-date=2023-10-03 |publisher=Heidelberg University Library |doi=10.11588/artdok.00007440}}</ref>, থৰৰ<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. ''Thor''.</ref> এটা সৰু গাঢ় ৰঙা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আৰু দুটা ৰূপেৰে সজ্জিত অৰক্সৰ শিং পোৱা গৈছিল। শিং দুটাত ফুলৰ নক্সা, কাল্পনিক জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইলৈ কাঁড় মাৰি থকা এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাৰ আকৃতি খোদিত আছিল। সমাধি টিলাটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ইয়াৰ ওপৰত এটা স্তম্ভ স্থাপন কৰা হৈছিল। এই সকলো সামগ্ৰী বৰ্তমান [[মস্কো]]ৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। <ref>[http://www.shm.ru/hist1_3.html Хронологический указатель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104014312/http://www.shm.ru/hist1_3.html |date=4 January 2011 }}</ref> বৰ্তমান সমাধি টিলাটো আৰু ইয়াৰ সৈতে থকা আন ৩৪টা ভৱন, যাৰ অধিকাংশই গীৰ্জা, [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] নামৰ চেৰ্নিহিভ ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ক'লা সমাধি আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ আন স্থানসমূহ [[চেৰ্নিহিভ অঞ্চল]]ৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <gallery perrow="5"> File:Чернігів Курган Чорна Могила Панорамний вид Квітень 2016.jpg| File:NSH Chernigiv Kurgan Chorna Mogyla 001.JPG| File:Sword handles Black Grave GIM Zlatnik.jpg| File:Kutepov's hunting V.1 - page 049 detail.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *দিমিত্ৰী ছামোকভাছভ। Могилы русской земли। মস্কো, ১৯০৮। *[[বৰিছ ৰিবাকভ]]। Древности Чернигова। // Материалы и исследования по археологии СССР, №11, মস্কো-লেনিনগ্ৰাদ, ১৯৪৯। *টি. এ. পুশ্কিনা। Бронзовый идол из Черной могилы। // Вестник Московского университета. Серия 8. История, №৩, ১৯৮৪। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20070517173132/http://www.vsesmi.ru/news/252604/ পৰ্যটন তথ্য – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20071130084349/http://ostrovskogo.ok.net.ua/kray6.htm চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল – প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ (ইউক্ৰেইনীয়)] * [http://www.oko.kiev.ua/SearchReestrsResult.jsp চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰকৰ তালিকা] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] c8il4k8q03pab6f34ykdf6140e7q0v1 629810 629774 2026-08-22T03:43:32Z AjayDas 12623 /* গ্ৰন্থপঞ্জী */ 629810 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ক'লা সমাধি | native_name = Чорна могила | native_name_lang = Ukrainian | other_name = | image = File:CHORNA MOHYLA.jpg | alt = | caption = <small>১৮৮০ চনত চাৰ্লচ লাপ্লান্তে আকিল-লুই-জোছেফ ছিৰুইৰ পিছত অংকন কৰিছিল</small> | coordinates = {{coord|51|30|N|31|20|E|display=inline,title}} | location = ৪, নিয়াজিয়া চোৰ্নোহো পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]<ref name="oko">{{cite web | title =Black Grave Mound | language =Ukrainian | url =http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | website =About Kiev | date =2006 | access-date =April 1, 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 | archive-date =September 24, 2015 }} Data on the monument.</ref> | region = | type = সমাধি | part_of = | length = | width = | area = {{convert|2300|m2|sqft}}{{citation needed|date=April 2014}} | volume = {{convert|7666|m3|cuyd}}{{citation needed|date=April 2014}} | diameter = | circumference = {{convert|170|m|ft}}<ref name="oko" /> | height = {{convert|10|m|ft}}তকৈ অধিক<ref name="oko" /> | builder = | material = | built = ১০ম শতিকা | abandoned = | epochs = {{Flatlist| * কিয়েভান ৰুছ * মধ্যযুগৰ শেষৰ সময় }} | cultures = | dependency_of = | occupants = | events = | excavations = ১৮৭৩ | archaeologists = | condition = | owner = | management = [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] | public_access = | designation1 = | other_designation = প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | notes = ৰাজকুমাৰ চোৰ্নিৰ সমাধি | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курган "Чорна Могила"}} (''ক'লা সমাধি'') |designation1_type = Archaeology |designation1_number = 250004-Н }} }} '''ক'লা সমাধি''' ({{lang-en| Black Grave}}) [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সমাধি টিলা। ই [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্মাৰক। <ref>{{Cite web |date=9 April 2024 |title=Ukraine: UNESCO paves the way for the rehabilitation of Chernihiv’s historic centre |url=https://whc.unesco.org/en/news/2676/ |access-date=25 March 2025 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> ==বৰ্ণনা== স্মোলেনস্কৰ ওচৰৰ গ্নিয়োজডোভোৰ সমাধি টিলাসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰিলে ক'লা সমাধিৰ উচ্চতা ১০ মিটাৰতকৈ অধিক আৰু পৰিধি ১৭০ মিটাৰ।<ref name="oko" /> ১৮৭২–৭৩ চনত কৰা খননৰ সময়ত দিমিত্ৰী ছামোকভাছভে নৰ্ছ যোদ্ধাৰ দুটা দাহ কৰা দেহ উদ্ধাৰ কৰে।{{citation needed|date=April 2017}} সম্ভৱতঃ তেওঁলোক পিতা-পুত্ৰ আছিল। তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে দাস, বলি দিয়া জীৱ-জন্তু, অস্ত্ৰ, বৰ্ম আৰু বিভিন্ন অলংকাৰ পোৱা গৈছিল। ছামোকভাছভে এই সমাধিটোক ১০ম শতিকাৰ শেষৰফালৰ বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। সেই সময়ত কিয়েভৰ প্ৰথম ভ্লাদিমিৰ কিয়েভান ৰুছৰ শাসক আছিল। সমাধিস্থ যোদ্ধা দুজন চেৰ্নিহিভৰ দুজন ৰাজকুমাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। অৱশ্যে ভ্লাদিমিৰৰ পুত্ৰ চেৰ্নিহিভৰ মস্তিস্লাভৰ আগলৈকে স্লাভিক বুৰঞ্জীসমূহত কোনো স্থানীয় শাসকৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। <ref>{{cite web | url=https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | title=Час побудови собору | date=26 May 2020 | access-date=21 August 2022 | archive-date=29 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230529090708/https://st-sophia.org.ua/en/museums-en/st-sophia-museum/period-of-the-cathedral-construction/ | url-status=dead }}</ref> দেহ দুটা দাহ কৰাৰ পাছত সেইবোৰ ৭ মিটাৰ ওখ এটা টিলাৰ ওপৰত ৰখা হৈছিল। তাত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ভোজ অনুষ্ঠিত হৈছিল। দেহ দুটাৰ ওচৰত দুটা শিৰস্ত্ৰাণ আৰু আঁঠুলৈকে দীঘল লোহাৰ জালিৰ বৰ্ম পোৱা গৈছিল। এইবোৰ সম্ভৱতঃ চিতাৰপৰা উলিওৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি এটা পাত্ৰত ভেড়াৰ হাড়, দুটা ধৰ্মীয় ছুৰী, দুটা সোণৰ বাইজেণ্টাইন মুদ্ৰা, আমদানি কৰা এখন [[তৰোৱাল]]<ref>{{Citation |last=Held |first=Robert [Hrsg |title=Polish sabres: their origins and evolution |date=2021 |url=http://archiv.ub.uni-heidelberg.de/artdok/id/eprint/7440 |access-date=2023-10-03 |publisher=Heidelberg University Library |doi=10.11588/artdok.00007440}}</ref>, থৰৰ<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. ''Thor''.</ref> এটা সৰু গাঢ় ৰঙা ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আৰু দুটা ৰূপেৰে সজ্জিত অৰক্সৰ শিং পোৱা গৈছিল। শিং দুটাত ফুলৰ নক্সা, কাল্পনিক জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইলৈ কাঁড় মাৰি থকা এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী মহিলাৰ আকৃতি খোদিত আছিল। সমাধি টিলাটো সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত ইয়াৰ ওপৰত এটা স্তম্ভ স্থাপন কৰা হৈছিল। এই সকলো সামগ্ৰী বৰ্তমান [[মস্কো]]ৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে। <ref>[http://www.shm.ru/hist1_3.html Хронологический указатель] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110104014312/http://www.shm.ru/hist1_3.html |date=4 January 2011 }}</ref> বৰ্তমান সমাধি টিলাটো আৰু ইয়াৰ সৈতে থকা আন ৩৪টা ভৱন, যাৰ অধিকাংশই গীৰ্জা, [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]] নামৰ চেৰ্নিহিভ ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য-ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ক'লা সমাধি আৰু সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ আন স্থানসমূহ [[চেৰ্নিহিভ অঞ্চল]]ৰ প্ৰধান পৰ্যটনস্থলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। <gallery perrow="5"> File:Чернігів Курган Чорна Могила Панорамний вид Квітень 2016.jpg| File:NSH Chernigiv Kurgan Chorna Mogyla 001.JPG| File:Sword handles Black Grave GIM Zlatnik.jpg| File:Kutepov's hunting V.1 - page 049 detail.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== <references /> ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *দিমিত্ৰী ছামোকভাছভ। Могилы русской земли। মস্কো, ১৯০৮। *বৰিছ ৰিবাকভ। Древности Чернигова। // Материалы и исследования по археологии СССР, №11, মস্কো-লেনিনগ্ৰাদ, ১৯৪৯। *টি. এ. পুশ্কিনা। Бронзовый идол из Черной могилы। // Вестник Московского университета. Серия 8. История, №৩, ১৯৮৪। ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://web.archive.org/web/20150924055615/http://www.oko.kiev.ua/Monument.jsp?monumentId=196 প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20070517173132/http://www.vsesmi.ru/news/252604/ পৰ্যটন তথ্য – ক'লা সমাধি (ইউক্ৰেইনীয়)] * [https://web.archive.org/web/20071130084349/http://ostrovskogo.ok.net.ua/kray6.htm চেৰ্নিহিভ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চল – প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ (ইউক্ৰেইনীয়)] * [http://www.oko.kiev.ua/SearchReestrsResult.jsp চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰকৰ তালিকা] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] hlca6t02br2d4mrzps2g972pqum8xyh 0 139101 629775 2026-08-21T17:31:08Z AjayDas 12623 [[ক'লা সমাধি]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629775 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ক'লা সমাধি]] prmc1dx0pp0m9zvqtibptvky59eb6cv 0 139102 629777 2026-08-21T17:49:58Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629777 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = বলডীনি হ’ৰী | native_name = Болдині гори | image = [[File:Boldina_gora.jpg|270px]] | caption = | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক | architectural_style = | structural_system = | cost = | location = নভোজাভোদস্কি জিলা, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | address = | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|28|44|N|31|17|04|E|display=it|type:landmark}} | altitude = ৩৫ মিটাৰ | construction_start_date = | completion_date = ১৯৮৬ | inauguration_date = ৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৮ | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = এম. ভি. চেৰ্নভ (স্থপতি) আৰু ইউ. এম. লোখোভিনিন (ভাস্কৰ্যশিল্পী) | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курганний могильник "Болдині Гори"}} (''বলডীনি হ’ৰী কুৰ্গান সমাধি'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250002-Н}} | references = }} '''বলডীনি হ’ৰী'''<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref> বা '''বলডীনি পাহাৰসমূহ'''<ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত ডেছনা নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক অঞ্চল। ১৯৭২ চনৰপৰা ই ভূদৃশ্য কলাৰ এটা স্মাৰক হিচাপেও স্বীকৃত। বলডীনি হ’ৰী [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। চহৰৰ কেন্দ্ৰৰপৰা খোজকাঢ়ি বা ৰাজহুৱা পৰিবহণেৰে টলষ্টয় পথলৈ যাব পাৰি।<ref>Рішення Чернігівського облвиконокому від 08.09.1958 року № 861</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 10.06.1972 року № 303</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 27.12.1984 року № 454</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 28.08.1989 року № 164</ref> এই অঞ্চলটো ২০ৰপৰা ৩৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ পাহাৰসমূহেৰে গঠিত। পাহাৰসমূহ স্ত্ৰীজেন নদীৰ বানপানীপ্ৰৱণ সমভূমিৰ দক্ষিণফালে ধনুৰ আকৃতিত বিস্তৃত হৈ আছে। অঞ্চলটোত বহুদিনৰপৰা মানুহে বসবাস কৰি আহিছে। ইয়াত বহুতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত হৈ আছে। ==নাম== "বলডীনি হ’ৰী" নামটোৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে কেইবাটাও মত আছে— * প্ৰাচীন স্লাভিক ''bold'' শব্দৰপৰা এই নামটো সৃষ্টি হোৱা বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটোৰ অৰ্থ সম্ভৱতঃ "ওক গছ।" অৱশ্যে কোনো অভিধানতে ''bold'' শব্দটোৰ এনে অৰ্থ পোৱা নাযায়। * ৰুথেনীয় ভাষাৰ ''boldy'' শব্দৰপৰা এই নামটো অহা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "পাহাৰ।" * ''balda / balta'' শব্দৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এটা তুৰ্কীয় শব্দ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "কুঠাৰ।" ==বিৱৰণ আৰু ইতিহাস== বলডীনি হ’ৰীৰ ১.২ হেক্টৰ এলেকাজুৰি থকা সমাধি টিলাসমূহৰ সমষ্টি ইউক্ৰেইনত জনাজাত ৯ম–১১শ শতিকাৰ অন্যতম বৃহৎ সমাধিক্ষেত্ৰ। ইয়াত ছটা টিলাৰ সমষ্টি আছে। মুঠ প্ৰায় ২৩০টা টিলা এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই টিলাসমূহে অঞ্চলটোৰ পূৰ্বৰ বসতিপ্ৰধান এলেকা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰে এটা বৃহৎ টিলা হৈছে হুলবিশ্চে টিলা। ই সমাধিক্ষেত্ৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬ মিটাৰ আৰু প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ ব্যাস ২২ মিটাৰ। ইয়াৰ কাষতে বেজিমেন্নি বা নামহীন টিলা অৱস্থিত। অধ্যাপক বৰিছ ৰিবাকভৰ মতে, এই টিলাটো ১০ম শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ। বলডীনি হ’ৰীৰ টিলাসমূহ ১৮৭২ আৰু ১৯০৮ চনত ডি. ৱাই. ছামোকভাছভে অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত এছ. এছ. শিৰিনস্কিয়েও ইয়াৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১১শ শতিকাৰ মাজভাগত সাধু এন্থনী নামৰ এজন সন্ন্যাসী বলডীনি হ’ৰীলৈ আহিছিল। তেওঁ ইয়াত মাটিৰ তলত কিছুমান গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰি তথাকথিত ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> এই গুহাসমূহ ১২শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা ছেইণ্ট ইলিয়াছৰ গীৰ্জাৰ সৈতে ভূ-গৰ্ভস্থ পথেৰে সংযুক্ত। ১৬৫৪ চনত হেটমেন বোহদান খমেলনিটস্কিৰ সহকৰ্মী আৰু [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ কৰ্ণেল ষ্টেফান পডোবাইলক ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহাত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=Anthony Caves, Chernihiv|website=UA.IGotoWorld.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> স্থাপত্য সমষ্টিৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য অংশ [[ট্ৰিনিটি মঠ]] ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৬৬৭ চনত মঠটোৰ পূব দুৱাৰৰ স্থানত ট্ৰিনিটি-ইলিয়াছ মঠৰ মুদ্ৰণালয়ৰ বাবে এটা বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেলৰ সমাধিক্ষেত্ৰত চেৰ্নিহিভৰ বিচপসকলৰ মাজত চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় প্ৰদেশৰ বহু খণ্ডৰ ঐতিহাসিক আৰু পৰিসংখ্যামূলক বিৱৰণৰ লেখক ফিলাৰেট গুমিলেভস্কিৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ পশ্চিম অংশত ৰুছ-তুৰ্কী যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা সেনাপতি, ইতিহাসবিদ আৰু সমাজকৰ্মী তথা চেৰ্নিহিভ অভিলেখাগাৰ সমিতিৰ সভাপতি হ্ৰিহৰি মিলোৰাডোভিচক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। কেথেড্ৰেলৰপৰা অলপ দূৰত সেউজীয়া গছৰ তলত এটা প্ৰাৰ্থনাগৃহ আছে। ইয়াত চেৰ্নিহিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিশিষ্ট ৰুছ কূটনীতিবিদ হ্ৰিগৰি শ্বেৰবিনক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। মঠটোৰ কাষতে থকা এটা সমাধিক্ষেত্ৰত কেইবাজনো বিশিষ্ট ইউক্ৰেইনীয় ব্যক্তিক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ সমাধিসমূহ বৰ্তমানো সংৰক্ষিত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় বাইকচালক আৰু লায়াৰবাদক লিঅ'নিদ হ্লিবভ, বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখক মিখাইলো কটছিউবিনস্কি আৰু তেওঁৰ পত্নী ভিৰা উষ্টিমিভনা, মাতৃ হ্লিকেৰিয়া মাক্সিমভনা আৰু ভগ্নী লিদিয়া মিখাইলোভনা, ইউক্ৰেইনীয় লোকসংস্কৃতি গৱেষক আৰু নৃতত্ত্ববিদ অপানাছ মাৰ্কেভিচ, লেখিকা মাৰ্কো ভভচকৰ স্বামী, লগতে লেখক আৰু সমাজকৰ্মী মিকোলা ভেৰবিটস্কি অন্যতম।<ref>[http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum Chernihiv Tourist Informationcenter] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426010030/http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum |date=2012-04-26 }}</ref> ১৯৮৬ চনৰ ৮ মে'ত বিজয় দিৱসৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত বলডীনি হ’ৰীৰ নিম্নাংশত গৌৰৱ স্মাৰক উন্মোচন কৰা হয়। গ্ৰেনাইটৰ বেদীৰ ওপৰত ব্ৰঞ্জেৰে নিৰ্মিত চাৰিটা বিশাল মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা হৈছে প্ৰাচীন ৰুছৰ এজন যোদ্ধা। তেওঁ শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধি তৰোৱাল, যাঁঠি আৰু চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ৰাজচিহ্ন থকা ঢাল ধৰি আছে। আনকেইটা হৈছে [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ এজন সৈনিক, এজন জাতীয় প্ৰতিশোধকাৰী আৰু এগৰাকী শ্ৰমিক মহিলা। পাঁচখন গ্ৰেনাইটৰ স্তম্ভৰ সৈতে ব্ৰঞ্জৰ উত্থিত ভাস্কৰ্যত চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ শ্ৰম, বীৰত্ব আৰু বিজয়ৰ ইতিহাস প্ৰতিফলিত কৰা হৈছে। ইয়াত ৰাজকুমাৰ ইহৰ স্বিয়াটছ্লাভভিচৰ পলভচিয়ানসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান, তথাকথিত "মহান অক্টোবৰ" যুগৰ বীৰত্বপূৰ্ণ ঘটনা, গৃহ-যুদ্ধ, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰু গেৰিলা যুদ্ধৰ দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Glory Memorial - Chernihiv, Ukraine |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/glory-memorial-chernihiv-ukraine/ |accessdate=31 October 2021 |website=[www.kathmanduandbeyond.com|date=9](http://www.kathmanduandbeyond.com|date=9) January 2019 }}</ref><ref>{{cite web |title=Меморіал Слави (Чернігів) |url=http://wikimapia.org/28189627/uk/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB-%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8 |accessdate=10 April 2022 |website=[www.wikimapia.org](http://www.wikimapia.org)}}</ref> বৰ্তমান বলডীনি হ’ৰী উদ্যান আৰু বাগিছা কলাৰ এটা স্মাৰক। ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সমষ্টি। লগতে ই চহৰ আৰু অঞ্চলটোৰ এটা উল্লেখযোগ্য পৰ্যটনস্থলী। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="120" heights="120"> File:Стежка у парку Болдини гори.jpg|উদ্যানখনৰ এটা পথ File:Болдині гори. Пам'ятник захисникам Чернігова.jpg|গৌৰৱ স্মাৰক File:Чернігів. Курган Слави на Болдиних горах.jpg|স্মাৰক স্তম্ভ File:65 річниця з Дня Перемоги.jpg|বিজয়ৰ ৬৫তম বাৰ্ষিকী File:Чернігів, Болдини гори, осінь.JPG|শৰতকালত File:Chernigiv Boldyni gory IMG 8975 74-101-0019.JPG|শীতকালত File:74-101-5006 Boldyna Gora SAM 6543.jpg|সমাধি টিলাসমূহৰ দৃশ্য File:Троїцький монастир.jpg|[[ট্ৰিনিটি মঠ]] File:Курганний могильник «Болдині гори» 7485.jpg|এলেটছ ডৰ্মিচন মঠৰ দৃশ্য File:Холм Слави (Болдіна Гора).JPG Руйнування на Болдиній горі 03.jpg|ৰুছ বোমাবৰ্ষণত ধ্বংস হোৱা বলডীনি হ’ৰীৰ মণ্ডপ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://wikimapia.org/28189627/Glory-Memorial wikimapia.org] 5hg6i4mjha05naf89mzkjyrguhow5r0 629801 629777 2026-08-22T03:22:30Z AjayDas 12623 /* বিৱৰণ আৰু ইতিহাস */ 629801 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = বলডীনি হ’ৰী | native_name = Болдині гори | image = [[File:Boldina_gora.jpg|270px]] | caption = | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক | architectural_style = | structural_system = | cost = | location = নভোজাভোদস্কি জিলা, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | address = | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|28|44|N|31|17|04|E|display=it|type:landmark}} | altitude = ৩৫ মিটাৰ | construction_start_date = | completion_date = ১৯৮৬ | inauguration_date = ৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৮ | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = এম. ভি. চেৰ্নভ (স্থপতি) আৰু ইউ. এম. লোখোভিনিন (ভাস্কৰ্যশিল্পী) | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курганний могильник "Болдині Гори"}} (''বলডীনি হ’ৰী কুৰ্গান সমাধি'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250002-Н}} | references = }} '''বলডীনি হ’ৰী'''<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref> বা '''বলডীনি পাহাৰসমূহ'''<ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত ডেছনা নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক অঞ্চল। ১৯৭২ চনৰপৰা ই ভূদৃশ্য কলাৰ এটা স্মাৰক হিচাপেও স্বীকৃত। বলডীনি হ’ৰী [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। চহৰৰ কেন্দ্ৰৰপৰা খোজকাঢ়ি বা ৰাজহুৱা পৰিবহণেৰে টলষ্টয় পথলৈ যাব পাৰি।<ref>Рішення Чернігівського облвиконокому від 08.09.1958 року № 861</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 10.06.1972 року № 303</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 27.12.1984 року № 454</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 28.08.1989 року № 164</ref> এই অঞ্চলটো ২০ৰপৰা ৩৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ পাহাৰসমূহেৰে গঠিত। পাহাৰসমূহ স্ত্ৰীজেন নদীৰ বানপানীপ্ৰৱণ সমভূমিৰ দক্ষিণফালে ধনুৰ আকৃতিত বিস্তৃত হৈ আছে। অঞ্চলটোত বহুদিনৰপৰা মানুহে বসবাস কৰি আহিছে। ইয়াত বহুতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত হৈ আছে। ==নাম== "বলডীনি হ’ৰী" নামটোৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে কেইবাটাও মত আছে— * প্ৰাচীন স্লাভিক ''bold'' শব্দৰপৰা এই নামটো সৃষ্টি হোৱা বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটোৰ অৰ্থ সম্ভৱতঃ "ওক গছ।" অৱশ্যে কোনো অভিধানতে ''bold'' শব্দটোৰ এনে অৰ্থ পোৱা নাযায়। * ৰুথেনীয় ভাষাৰ ''boldy'' শব্দৰপৰা এই নামটো অহা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "পাহাৰ।" * ''balda / balta'' শব্দৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এটা তুৰ্কীয় শব্দ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "কুঠাৰ।" ==বিৱৰণ আৰু ইতিহাস== বলডীনি হ’ৰীৰ ১.২ হেক্টৰ এলেকাজুৰি থকা সমাধি টিলাসমূহৰ সমষ্টি ইউক্ৰেইনত জনাজাত ৯ম–১১শ শতিকাৰ অন্যতম বৃহৎ সমাধিক্ষেত্ৰ। ইয়াত ছটা টিলাৰ সমষ্টি আছে। মুঠ প্ৰায় ২৩০টা টিলা এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই টিলাসমূহে অঞ্চলটোৰ পূৰ্বৰ বসতিপ্ৰধান এলেকা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰে এটা বৃহৎ টিলা হৈছে হুলবিশ্চে টিলা। ই সমাধিক্ষেত্ৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬ মিটাৰ আৰু প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ ব্যাস ২২ মিটাৰ। ইয়াৰ কাষতে বেজিমেন্নি বা নামহীন টিলা অৱস্থিত। অধ্যাপক বৰিছ ৰিবাকভৰ মতে, এই টিলাটো ১০ম শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ। বলডীনি হ’ৰীৰ টিলাসমূহ ১৮৭২ আৰু ১৯০৮ চনত ডি. ৱাই. ছামোকভাছভে অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত এছ. এছ. শিৰিনস্কিয়েও ইয়াৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১১শ শতিকাৰ মাজভাগত সাধু এন্থনী নামৰ এজন সন্ন্যাসী বলডীনি হ’ৰীলৈ আহিছিল। তেওঁ ইয়াত মাটিৰ তলত কিছুমান গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰি তথাকথিত ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> এই গুহাসমূহ ১২শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা ছেইণ্ট ইলিয়াছৰ গীৰ্জাৰ সৈতে ভূ-গৰ্ভস্থ পথেৰে সংযুক্ত। ১৬৫৪ চনত হেটমেন বোহদান খমেলনিটস্কিৰ সহকৰ্মী আৰু [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ কৰ্ণেল ষ্টেফান পডোবাইলক ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহাত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=Anthony Caves, Chernihiv|website=UA.IGotoWorld.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> স্থাপত্য সমষ্টিৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য অংশ [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]] ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৬৬৭ চনত মঠটোৰ পূব দুৱাৰৰ স্থানত ট্ৰিনিটি-ইলিয়াছ মঠৰ মুদ্ৰণালয়ৰ বাবে এটা বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেলৰ সমাধিক্ষেত্ৰত চেৰ্নিহিভৰ বিচপসকলৰ মাজত চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় প্ৰদেশৰ বহু খণ্ডৰ ঐতিহাসিক আৰু পৰিসংখ্যামূলক বিৱৰণৰ লেখক ফিলাৰেট গুমিলেভস্কিৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ পশ্চিম অংশত ৰুছ-তুৰ্কী যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা সেনাপতি, ইতিহাসবিদ আৰু সমাজকৰ্মী তথা চেৰ্নিহিভ অভিলেখাগাৰ সমিতিৰ সভাপতি হ্ৰিহৰি মিলোৰাডোভিচক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। কেথেড্ৰেলৰপৰা অলপ দূৰত সেউজীয়া গছৰ তলত এটা প্ৰাৰ্থনাগৃহ আছে। ইয়াত চেৰ্নিহিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিশিষ্ট ৰুছ কূটনীতিবিদ হ্ৰিগৰি শ্বেৰবিনক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। মঠটোৰ কাষতে থকা এটা সমাধিক্ষেত্ৰত কেইবাজনো বিশিষ্ট ইউক্ৰেইনীয় ব্যক্তিক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ সমাধিসমূহ বৰ্তমানো সংৰক্ষিত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় বাইকচালক আৰু লায়াৰবাদক লিঅ'নিদ হ্লিবভ, বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখক মিখাইলো কটছিউবিনস্কি আৰু তেওঁৰ পত্নী ভিৰা উষ্টিমিভনা, মাতৃ হ্লিকেৰিয়া মাক্সিমভনা আৰু ভগ্নী লিদিয়া মিখাইলোভনা, ইউক্ৰেইনীয় লোকসংস্কৃতি গৱেষক আৰু নৃতত্ত্ববিদ অপানাছ মাৰ্কেভিচ, লেখিকা মাৰ্কো ভভচকৰ স্বামী, লগতে লেখক আৰু সমাজকৰ্মী মিকোলা ভেৰবিটস্কি অন্যতম।<ref>[http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum Chernihiv Tourist Informationcenter] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426010030/http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum |date=2012-04-26 }}</ref> ১৯৮৬ চনৰ ৮ মে'ত বিজয় দিৱসৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত বলডীনি হ’ৰীৰ নিম্নাংশত গৌৰৱ স্মাৰক উন্মোচন কৰা হয়। গ্ৰেনাইটৰ বেদীৰ ওপৰত ব্ৰঞ্জেৰে নিৰ্মিত চাৰিটা বিশাল মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা হৈছে প্ৰাচীন ৰুছৰ এজন যোদ্ধা। তেওঁ শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধি তৰোৱাল, যাঁঠি আৰু চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ৰাজচিহ্ন থকা ঢাল ধৰি আছে। আনকেইটা হৈছে [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ এজন সৈনিক, এজন জাতীয় প্ৰতিশোধকাৰী আৰু এগৰাকী শ্ৰমিক মহিলা। পাঁচখন গ্ৰেনাইটৰ স্তম্ভৰ সৈতে ব্ৰঞ্জৰ উত্থিত ভাস্কৰ্যত চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ শ্ৰম, বীৰত্ব আৰু বিজয়ৰ ইতিহাস প্ৰতিফলিত কৰা হৈছে। ইয়াত ৰাজকুমাৰ ইহৰ স্বিয়াটছ্লাভভিচৰ পলভচিয়ানসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান, তথাকথিত "মহান অক্টোবৰ" যুগৰ বীৰত্বপূৰ্ণ ঘটনা, গৃহ-যুদ্ধ, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰু গেৰিলা যুদ্ধৰ দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Glory Memorial - Chernihiv, Ukraine |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/glory-memorial-chernihiv-ukraine/ |accessdate=31 October 2021 |website=[www.kathmanduandbeyond.com|date=9](http://www.kathmanduandbeyond.com|date=9) January 2019 }}</ref><ref>{{cite web |title=Меморіал Слави (Чернігів) |url=http://wikimapia.org/28189627/uk/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB-%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8 |accessdate=10 April 2022 |website=[www.wikimapia.org](http://www.wikimapia.org)}}</ref> বৰ্তমান বলডীনি হ’ৰী উদ্যান আৰু বাগিছা কলাৰ এটা স্মাৰক। ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সমষ্টি। লগতে ই চহৰ আৰু অঞ্চলটোৰ এটা উল্লেখযোগ্য পৰ্যটনস্থলী। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="120" heights="120"> File:Стежка у парку Болдини гори.jpg|উদ্যানখনৰ এটা পথ File:Болдині гори. Пам'ятник захисникам Чернігова.jpg|গৌৰৱ স্মাৰক File:Чернігів. Курган Слави на Болдиних горах.jpg|স্মাৰক স্তম্ভ File:65 річниця з Дня Перемоги.jpg|বিজয়ৰ ৬৫তম বাৰ্ষিকী File:Чернігів, Болдини гори, осінь.JPG|শৰতকালত File:Chernigiv Boldyni gory IMG 8975 74-101-0019.JPG|শীতকালত File:74-101-5006 Boldyna Gora SAM 6543.jpg|সমাধি টিলাসমূহৰ দৃশ্য File:Троїцький монастир.jpg|[[ট্ৰিনিটি মঠ]] File:Курганний могильник «Болдині гори» 7485.jpg|এলেটছ ডৰ্মিচন মঠৰ দৃশ্য File:Холм Слави (Болдіна Гора).JPG Руйнування на Болдиній горі 03.jpg|ৰুছ বোমাবৰ্ষণত ধ্বংস হোৱা বলডীনি হ’ৰীৰ মণ্ডপ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://wikimapia.org/28189627/Glory-Memorial wikimapia.org] f8zst1pzrx2mixmgpe1kk39cbb6s48a 629809 629801 2026-08-22T03:41:06Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইন]] using [[WP:HC|HotCat]] 629809 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = বলডীনি হ’ৰী | native_name = Болдині гори | image = [[File:Boldina_gora.jpg|270px]] | caption = | former_names = | alternate_names = | pushpin_map = | building_type = ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক | architectural_style = | structural_system = | cost = | location = নভোজাভোদস্কি জিলা, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | address = | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | coordinates = {{coord|51|28|44|N|31|17|04|E|display=it|type:landmark}} | altitude = ৩৫ মিটাৰ | construction_start_date = | completion_date = ১৯৮৬ | inauguration_date = ৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৮ | demolished_date = | height = | roof = | diameter = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | grounds_area = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | structural_engineer = এম. ভি. চেৰ্নভ (স্থপতি) আৰু ইউ. এম. লোখোভিনিন (ভাস্কৰ্যশিল্পী) | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Курганний могильник "Болдині Гори"}} (''বলডীনি হ’ৰী কুৰ্গান সমাধি'') |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব |designation1_number = 250002-Н}} | references = }} '''বলডীনি হ’ৰী'''<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref> বা '''বলডীনি পাহাৰসমূহ'''<ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত ডেছনা নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক অঞ্চল। ১৯৭২ চনৰপৰা ই ভূদৃশ্য কলাৰ এটা স্মাৰক হিচাপেও স্বীকৃত। বলডীনি হ’ৰী [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। চহৰৰ কেন্দ্ৰৰপৰা খোজকাঢ়ি বা ৰাজহুৱা পৰিবহণেৰে টলষ্টয় পথলৈ যাব পাৰি।<ref>Рішення Чернігівського облвиконокому від 08.09.1958 року № 861</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 10.06.1972 року № 303</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 27.12.1984 року № 454</ref><ref>Рішення Чернігівського облвиконкому від 28.08.1989 року № 164</ref> এই অঞ্চলটো ২০ৰপৰা ৩৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ পাহাৰসমূহেৰে গঠিত। পাহাৰসমূহ স্ত্ৰীজেন নদীৰ বানপানীপ্ৰৱণ সমভূমিৰ দক্ষিণফালে ধনুৰ আকৃতিত বিস্তৃত হৈ আছে। অঞ্চলটোত বহুদিনৰপৰা মানুহে বসবাস কৰি আহিছে। ইয়াত বহুতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক, ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্যৰ স্মাৰক সংৰক্ষিত হৈ আছে। ==নাম== "বলডীনি হ’ৰী" নামটোৰ অৰ্থ সম্পৰ্কে কেইবাটাও মত আছে— * প্ৰাচীন স্লাভিক ''bold'' শব্দৰপৰা এই নামটো সৃষ্টি হোৱা বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটোৰ অৰ্থ সম্ভৱতঃ "ওক গছ।" অৱশ্যে কোনো অভিধানতে ''bold'' শব্দটোৰ এনে অৰ্থ পোৱা নাযায়। * ৰুথেনীয় ভাষাৰ ''boldy'' শব্দৰপৰা এই নামটো অহা বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "পাহাৰ।" * ''balda / balta'' শব্দৰপৰা সৃষ্টি হোৱা এটা তুৰ্কীয় শব্দ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ "কুঠাৰ।" ==বিৱৰণ আৰু ইতিহাস== বলডীনি হ’ৰীৰ ১.২ হেক্টৰ এলেকাজুৰি থকা সমাধি টিলাসমূহৰ সমষ্টি ইউক্ৰেইনত জনাজাত ৯ম–১১শ শতিকাৰ অন্যতম বৃহৎ সমাধিক্ষেত্ৰ। ইয়াত ছটা টিলাৰ সমষ্টি আছে। মুঠ প্ৰায় ২৩০টা টিলা এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই টিলাসমূহে অঞ্চলটোৰ পূৰ্বৰ বসতিপ্ৰধান এলেকা নিৰ্ধাৰণ কৰে। ইয়াৰে এটা বৃহৎ টিলা হৈছে হুলবিশ্চে টিলা। ই সমাধিক্ষেত্ৰৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত। ইয়াৰ উচ্চতা ৬ মিটাৰ আৰু প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ আছিল। ইয়াৰ ব্যাস ২২ মিটাৰ। ইয়াৰ কাষতে বেজিমেন্নি বা নামহীন টিলা অৱস্থিত। অধ্যাপক বৰিছ ৰিবাকভৰ মতে, এই টিলাটো ১০ম শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ। বলডীনি হ’ৰীৰ টিলাসমূহ ১৮৭২ আৰু ১৯০৮ চনত ডি. ৱাই. ছামোকভাছভে অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৬৫ চনত এছ. এছ. শিৰিনস্কিয়েও ইয়াৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। ১১শ শতিকাৰ মাজভাগত সাধু এন্থনী নামৰ এজন সন্ন্যাসী বলডীনি হ’ৰীলৈ আহিছিল। তেওঁ ইয়াত মাটিৰ তলত কিছুমান গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰি তথাকথিত ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> এই গুহাসমূহ ১২শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা ছেইণ্ট ইলিয়াছৰ গীৰ্জাৰ সৈতে ভূ-গৰ্ভস্থ পথেৰে সংযুক্ত। ১৬৫৪ চনত হেটমেন বোহদান খমেলনিটস্কিৰ সহকৰ্মী আৰু [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ কৰ্ণেল ষ্টেফান পডোবাইলক ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহাত সমাধিস্থ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=Anthony Caves, Chernihiv|website=UA.IGotoWorld.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_anthony_caves.html|title=Ukraine Chernihiv Sights | Anthony Caves|website=ukraine-kiev-tour.com}}</ref> স্থাপত্য সমষ্টিৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য অংশ [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]] ১৭শ শতিকাৰ শেষৰফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৬৬৭ চনত মঠটোৰ পূব দুৱাৰৰ স্থানত ট্ৰিনিটি-ইলিয়াছ মঠৰ মুদ্ৰণালয়ৰ বাবে এটা বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেলৰ সমাধিক্ষেত্ৰত চেৰ্নিহিভৰ বিচপসকলৰ মাজত চেৰ্নিহিভ ধৰ্মীয় প্ৰদেশৰ বহু খণ্ডৰ ঐতিহাসিক আৰু পৰিসংখ্যামূলক বিৱৰণৰ লেখক ফিলাৰেট গুমিলেভস্কিৰ মৃতদেহ সমাধিস্থ কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ পশ্চিম অংশত ৰুছ-তুৰ্কী যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰা সেনাপতি, ইতিহাসবিদ আৰু সমাজকৰ্মী তথা চেৰ্নিহিভ অভিলেখাগাৰ সমিতিৰ সভাপতি হ্ৰিহৰি মিলোৰাডোভিচক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। কেথেড্ৰেলৰপৰা অলপ দূৰত সেউজীয়া গছৰ তলত এটা প্ৰাৰ্থনাগৃহ আছে। ইয়াত চেৰ্নিহিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা বিশিষ্ট ৰুছ কূটনীতিবিদ হ্ৰিগৰি শ্বেৰবিনক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। মঠটোৰ কাষতে থকা এটা সমাধিক্ষেত্ৰত কেইবাজনো বিশিষ্ট ইউক্ৰেইনীয় ব্যক্তিক সমাধিস্থ কৰা হৈছে। তেওঁলোকৰ সমাধিসমূহ বৰ্তমানো সংৰক্ষিত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় বাইকচালক আৰু লায়াৰবাদক লিঅ'নিদ হ্লিবভ, বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখক মিখাইলো কটছিউবিনস্কি আৰু তেওঁৰ পত্নী ভিৰা উষ্টিমিভনা, মাতৃ হ্লিকেৰিয়া মাক্সিমভনা আৰু ভগ্নী লিদিয়া মিখাইলোভনা, ইউক্ৰেইনীয় লোকসংস্কৃতি গৱেষক আৰু নৃতত্ত্ববিদ অপানাছ মাৰ্কেভিচ, লেখিকা মাৰ্কো ভভচকৰ স্বামী, লগতে লেখক আৰু সমাজকৰ্মী মিকোলা ভেৰবিটস্কি অন্যতম।<ref>[http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum Chernihiv Tourist Informationcenter] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120426010030/http://chernihivtourist.com.ua/en/information%20for%20guests/Walk%20around%20the%20town/Museums/Chernihiv%20Regional%20Literal-Memorial%20Kotsyubinsky%20Museum |date=2012-04-26 }}</ref> ১৯৮৬ চনৰ ৮ মে'ত বিজয় দিৱসৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত বলডীনি হ’ৰীৰ নিম্নাংশত গৌৰৱ স্মাৰক উন্মোচন কৰা হয়। গ্ৰেনাইটৰ বেদীৰ ওপৰত ব্ৰঞ্জেৰে নিৰ্মিত চাৰিটা বিশাল মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰে এটা হৈছে প্ৰাচীন ৰুছৰ এজন যোদ্ধা। তেওঁ শিৰস্ত্ৰাণ পিন্ধি তৰোৱাল, যাঁঠি আৰু চেৰ্নিহিভৰ প্ৰাচীন ৰাজচিহ্ন থকা ঢাল ধৰি আছে। আনকেইটা হৈছে [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ এজন সৈনিক, এজন জাতীয় প্ৰতিশোধকাৰী আৰু এগৰাকী শ্ৰমিক মহিলা। পাঁচখন গ্ৰেনাইটৰ স্তম্ভৰ সৈতে ব্ৰঞ্জৰ উত্থিত ভাস্কৰ্যত চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ শ্ৰম, বীৰত্ব আৰু বিজয়ৰ ইতিহাস প্ৰতিফলিত কৰা হৈছে। ইয়াত ৰাজকুমাৰ ইহৰ স্বিয়াটছ্লাভভিচৰ পলভচিয়ানসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযান, তথাকথিত "মহান অক্টোবৰ" যুগৰ বীৰত্বপূৰ্ণ ঘটনা, গৃহ-যুদ্ধ, দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰু গেৰিলা যুদ্ধৰ দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Glory Memorial - Chernihiv, Ukraine |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/glory-memorial-chernihiv-ukraine/ |accessdate=31 October 2021 |website=[www.kathmanduandbeyond.com|date=9](http://www.kathmanduandbeyond.com|date=9) January 2019 }}</ref><ref>{{cite web |title=Меморіал Слави (Чернігів) |url=http://wikimapia.org/28189627/uk/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB-%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8 |accessdate=10 April 2022 |website=[www.wikimapia.org](http://www.wikimapia.org)}}</ref> বৰ্তমান বলডীনি হ’ৰী উদ্যান আৰু বাগিছা কলাৰ এটা স্মাৰক। ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সমষ্টি। লগতে ই চহৰ আৰু অঞ্চলটোৰ এটা উল্লেখযোগ্য পৰ্যটনস্থলী। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="120" heights="120"> File:Стежка у парку Болдини гори.jpg|উদ্যানখনৰ এটা পথ File:Болдині гори. Пам'ятник захисникам Чернігова.jpg|গৌৰৱ স্মাৰক File:Чернігів. Курган Слави на Болдиних горах.jpg|স্মাৰক স্তম্ভ File:65 річниця з Дня Перемоги.jpg|বিজয়ৰ ৬৫তম বাৰ্ষিকী File:Чернігів, Болдини гори, осінь.JPG|শৰতকালত File:Chernigiv Boldyni gory IMG 8975 74-101-0019.JPG|শীতকালত File:74-101-5006 Boldyna Gora SAM 6543.jpg|সমাধি টিলাসমূহৰ দৃশ্য File:Троїцький монастир.jpg|[[ট্ৰিনিটি মঠ]] File:Курганний могильник «Болдині гори» 7485.jpg|এলেটছ ডৰ্মিচন মঠৰ দৃশ্য File:Холм Слави (Болдіна Гора).JPG Руйнування на Болдиній горі 03.jpg|ৰুছ বোমাবৰ্ষণত ধ্বংস হোৱা বলডীনি হ’ৰীৰ মণ্ডপ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://wikimapia.org/28189627/Glory-Memorial wikimapia.org] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]] pe7egs7pqek7wdcg8u21sq8bzxbc21g 0 139103 629778 2026-08-21T17:51:29Z AjayDas 12623 [[বলডীনি হ’ৰী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629778 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[বলডীনি হ’ৰী]] 8najrdisy6zjg34plauzt7kv3mb8lv6 0 139104 629799 2026-08-22T03:19:47Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629799 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ত্ৰিত্ব মঠ | native_name = Троїцько-Іллінський монастир<br>Trinity Monastery, Chernihiv | native_name_lang = uk | image =Троїцький монастир.jpg | image_upright = 1.2 | alt = | caption = ১৬৮০-ৰ দশকৰ বেৰোক শৈলীৰ মুখ্য গীৰ্জা | location = [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|47|E|display=it|type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | rite = | region = | state = | province = চেৰ্নিহিভ অঞ্চল | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = কেথেড্ৰেল | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation=ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জী | leadership = | patron = | website = {{URL|https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor}} | architecture = | architect = | architecture_type = মুখ্য গীৰ্জা | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = ৭ | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Троїцько-Іллінського монастиря}} (''Complex of buildings of the Trinity-Elijah Monastery'') |designation1_type = ইতিহাস, স্থাপত্য |designation1_number = 250044-Н}} }} '''ত্ৰিত্ব মঠ''' ({{lang-en|Trinity Monastery, Chernihiv}}) উত্তৰ-পূব [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা প্ৰাক্তন অৰ্থডক্স অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মঠ।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_trinity_elias_monastery.html|website=www.ukraine-kiev-tour.com|access-date=14 October 2021}}</ref> ==বিৱৰণ== [[বলডীনি হ’ৰী]]ত<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref> or '''Boldyni Hills'''<ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> থকা মূল ইলিয়া ভৱিষ্যদ্বক্তাৰ মঠটো ১১শ শতিকাত ছেইণ্ট পেচেৰস্কৰ এন্থনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত মঠটো পৰিত্যক্ত হয়। ১৪শ শতিকাত ই জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে। ইয়াৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কিছুমান সুৰংগ তথা গীৰ্জাৰ সৈতে থকা মন্দিৰ মাটিৰে পুতি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰপৰা এখন সৰু গীৰ্জা বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছে। নতুন ত্ৰিত্ব মঠটো ইয়াৰ ওচৰতে ১৬৪৯ চনত বিচপ লাজাৰ বাৰানোভিচে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একে বছৰতে চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ষ্টেপান পোবোদাইলে দিয়া ধনেৰে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৭শ শতিকাত এই স্থান চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিশপসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। ওচৰৰ নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি চহৰত বাৰানোভিচে সেই সময়ত বিৰল হিচাপে গণ্য হোৱা এটা মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছত তেওঁ মুদ্ৰণালয়টো ত্ৰিত্ব মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰে। মঠৰ ওচৰৰ মুদ্ৰণালয়টো খোদাই শিল্পৰ প্ৰকাশৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। মঠটোৰ পুথিভঁৰালত ১১,০০০ৰো অধিক কিতাপ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে পৰিচিত আছিল। মঠটোৰ কেথেড্ৰেল বা মুখ্য গীৰ্জা ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ভিলনোৰ নিৰ্মাণশিল্পী য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউয়াৰৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ সাতটা নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়। এই স্থাপত্যশৈলী হেটমেন ইভান মাজেপাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰাৰ পাছত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত চাৰিটা গম্বুজ আৰু বেৰক শৈলীৰ অধিকাংশ অলংকাৰ হেৰাই যায়। ১৯৪২ চনত ইয়াত নাৰী মঠ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬২ চনলৈকে মঠটো নাৰীসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিজ্ঞাৰ স্থান হিচাপে চলি থাকে। বৰ্তমানৰ ৰূপটো ১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। ১৯৯১ চনৰপৰা ইয়াত এটা স্থানীয় বিচপৰ আসন আছে। ১৬৭৯ চনত নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কিৰ মুদ্ৰণালয়টো মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আৰ্চবিশপ লাজাৰ বাৰানোভিচৰ উদ্যোগত, চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ভাছিল ডুনিন-বৰ্কোভস্কিৰ ধনেৰে আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ সহায়ত ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ মহান কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৬৯৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ত্ৰিত্ব-ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰি বিচপৰ বাসভৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত মঠটো গীৰ্জাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয়। নিৰ্মাণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়া ভৱনসমূহ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু নিজ নিজ উদ্দেশ্যত ব্যৱহৃত হয়— * [[ইলিজা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ইলিজা গীৰ্জা]] (১২শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ); <ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> * [[পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]] (স্থপতি ইভান বাপ্টিষ্টাৰ নিৰ্মাণ); <ref>{{cite web |title=ТРОЇЦЬКИЙ СОБОР |url=https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький кафедральний собор (м. Чернігів) |url=https://chernihiv-sob.church.ua/2017/10/19/svyato-trojickij-kafedralnij-sobor/ |website=chernihiv-sob.church.ua |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький собор (к. ХVІІ ст.) |url=https://chernihivregion.travel/places/svato-troickij-sobor--k-hvii-st |website=chernihivregion.travel |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Троїцький собор м.Чернігів Джерело: nauua.org |url=https://nauua.org/galereya/item/30488-troitskyi-sobor |website=nauua.org |access-date=24 March 2025}}</ref> * [[ভভেদেনস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ভভেদেনস্কা ভোজনালয় গীৰ্জা]] (১৬৭৭–১৬৭৯); <ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> * ঘণ্টা স্তম্ভ (১৭৭৫)। মঠৰ চৌহদত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত লিওনিদ ইভানোভিচ গ্লিবভৰ সমাধি আছে। ইয়াৰপৰা অলপ দূৰত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত মিখাইলো কট্সিউবিনস্কিৰ সমাধি আছে। ==যাতায়াত== * ট্ৰলিবাছ নং ৮। * বাছ বা মাৰ্শ্ৰুট টেক্সি নং ২৭। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode=packed heights=160px> Trinity monastery5.JPG 74-101-0022 Chernihiv DSC 7845.jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (1).jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (2).jpg Чернігів.Троїцький собор 03.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Holy Trinity Monastery, Chernihiv|ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ}} * {{cite web|url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-274.html|title=Troitsko-Ilinskiy Monastyr, 11th-18th centuries|access-date=2007-05-14|author=|last=Vlasenko|first=Petro|work=Monuments of architecture of the Ukrainian SSR|pages=274|language=Russian}} * {{cite web|url=http://klymenko.data-tec.net/Other_World/Ukraine.Chernigiv.htm|title=Troitsko-Illinskyi monastyr|access-date=2007-05-14|last=Klymenko|first=Serhiy|work=Photo tour: Chernihiv; 2002, 2004, and 2006}} 8mbkrwmoikor7jw3if0loc2ap3cw2zu 629804 629799 2026-08-22T03:28:06Z AjayDas 12623 /* বিৱৰণ */ 629804 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ত্ৰিত্ব মঠ | native_name = Троїцько-Іллінський монастир<br>Trinity Monastery, Chernihiv | native_name_lang = uk | image =Троїцький монастир.jpg | image_upright = 1.2 | alt = | caption = ১৬৮০-ৰ দশকৰ বেৰোক শৈলীৰ মুখ্য গীৰ্জা | location = [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|47|E|display=it|type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | rite = | region = | state = | province = চেৰ্নিহিভ অঞ্চল | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = কেথেড্ৰেল | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation=ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জী | leadership = | patron = | website = {{URL|https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor}} | architecture = | architect = | architecture_type = মুখ্য গীৰ্জা | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = ৭ | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Троїцько-Іллінського монастиря}} (''Complex of buildings of the Trinity-Elijah Monastery'') |designation1_type = ইতিহাস, স্থাপত্য |designation1_number = 250044-Н}} }} '''ত্ৰিত্ব মঠ''' ({{lang-en|Trinity Monastery, Chernihiv}}) উত্তৰ-পূব [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা প্ৰাক্তন অৰ্থডক্স অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মঠ।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_trinity_elias_monastery.html|website=www.ukraine-kiev-tour.com|access-date=14 October 2021}}</ref> ==বিৱৰণ== [[বলডীনি হ’ৰী]]ত<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> থকা মূল ইলিয়া ভৱিষ্যদ্বক্তাৰ মঠটো ১১শ শতিকাত ছেইণ্ট পেচেৰস্কৰ এন্থনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত মঠটো পৰিত্যক্ত হয়। ১৪শ শতিকাত ই জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে। ইয়াৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কিছুমান সুৰংগ তথা গীৰ্জাৰ সৈতে থকা মন্দিৰ মাটিৰে পুতি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰপৰা এখন সৰু গীৰ্জা বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছে। নতুন ত্ৰিত্ব মঠটো ইয়াৰ ওচৰতে ১৬৪৯ চনত বিচপ লাজাৰ বাৰানোভিচে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একে বছৰতে চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ষ্টেপান পোবোদাইলে দিয়া ধনেৰে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৭শ শতিকাত এই স্থান চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিশপসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। ওচৰৰ নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি চহৰত বাৰানোভিচে সেই সময়ত বিৰল হিচাপে গণ্য হোৱা এটা মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছত তেওঁ মুদ্ৰণালয়টো ত্ৰিত্ব মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰে। মঠৰ ওচৰৰ মুদ্ৰণালয়টো খোদাই শিল্পৰ প্ৰকাশৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। মঠটোৰ পুথিভঁৰালত ১১,০০০ৰো অধিক কিতাপ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে পৰিচিত আছিল। মঠটোৰ কেথেড্ৰেল বা মুখ্য গীৰ্জা ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ভিলনোৰ নিৰ্মাণশিল্পী য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউয়াৰৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ সাতটা নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়। এই স্থাপত্যশৈলী হেটমেন ইভান মাজেপাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰাৰ পাছত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত চাৰিটা গম্বুজ আৰু বেৰক শৈলীৰ অধিকাংশ অলংকাৰ হেৰাই যায়। ১৯৪২ চনত ইয়াত নাৰী মঠ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬২ চনলৈকে মঠটো নাৰীসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিজ্ঞাৰ স্থান হিচাপে চলি থাকে। বৰ্তমানৰ ৰূপটো ১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। ১৯৯১ চনৰপৰা ইয়াত এটা স্থানীয় বিচপৰ আসন আছে। ১৬৭৯ চনত নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কিৰ মুদ্ৰণালয়টো মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আৰ্চবিশপ লাজাৰ বাৰানোভিচৰ উদ্যোগত, চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ভাছিল ডুনিন-বৰ্কোভস্কিৰ ধনেৰে আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ সহায়ত ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ মহান কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৬৯৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ত্ৰিত্ব-ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰি বিচপৰ বাসভৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত মঠটো গীৰ্জাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয়। নিৰ্মাণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়া ভৱনসমূহ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু নিজ নিজ উদ্দেশ্যত ব্যৱহৃত হয়— * [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ইলিয়া গীৰ্জা]] (১২শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ); <ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> * [[পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]] (স্থপতি ইভান বাপ্টিষ্টাৰ নিৰ্মাণ); <ref>{{cite web |title=ТРОЇЦЬКИЙ СОБОР |url=https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький кафедральний собор (м. Чернігів) |url=https://chernihiv-sob.church.ua/2017/10/19/svyato-trojickij-kafedralnij-sobor/ |website=chernihiv-sob.church.ua |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький собор (к. ХVІІ ст.) |url=https://chernihivregion.travel/places/svato-troickij-sobor--k-hvii-st |website=chernihivregion.travel |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Троїцький собор м.Чернігів Джерело: nauua.org |url=https://nauua.org/galereya/item/30488-troitskyi-sobor |website=nauua.org |access-date=24 March 2025}}</ref> * [[ভভেদেনস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ভভেদেনস্কা ভোজনালয় গীৰ্জা]] (১৬৭৭–১৬৭৯); <ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> * ঘণ্টা স্তম্ভ (১৭৭৫)। মঠৰ চৌহদত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত লিওনিদ ইভানোভিচ গ্লিবভৰ সমাধি আছে। ইয়াৰপৰা অলপ দূৰত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত মিখাইলো কট্সিউবিনস্কিৰ সমাধি আছে। ==যাতায়াত== * ট্ৰলিবাছ নং ৮। * বাছ বা মাৰ্শ্ৰুট টেক্সি নং ২৭। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode=packed heights=160px> Trinity monastery5.JPG 74-101-0022 Chernihiv DSC 7845.jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (1).jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (2).jpg Чернігів.Троїцький собор 03.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Holy Trinity Monastery, Chernihiv|ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ}} * {{cite web|url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-274.html|title=Troitsko-Ilinskiy Monastyr, 11th-18th centuries|access-date=2007-05-14|author=|last=Vlasenko|first=Petro|work=Monuments of architecture of the Ukrainian SSR|pages=274|language=Russian}} * {{cite web|url=http://klymenko.data-tec.net/Other_World/Ukraine.Chernigiv.htm|title=Troitsko-Illinskyi monastyr|access-date=2007-05-14|last=Klymenko|first=Serhiy|work=Photo tour: Chernihiv; 2002, 2004, and 2006}} liwt9hmisu7whxo1a95fe86ainoybpk 629808 629804 2026-08-22T03:40:33Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629808 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ত্ৰিত্ব মঠ | native_name = Троїцько-Іллінський монастир<br>Trinity Monastery, Chernihiv | native_name_lang = uk | image =Троїцький монастир.jpg | image_upright = 1.2 | alt = | caption = ১৬৮০-ৰ দশকৰ বেৰোক শৈলীৰ মুখ্য গীৰ্জা | location = [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|47|E|display=it|type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | rite = | region = | state = | province = চেৰ্নিহিভ অঞ্চল | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = কেথেড্ৰেল | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation=ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জী | leadership = | patron = | website = {{URL|https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor}} | architecture = | architect = | architecture_type = মুখ্য গীৰ্জা | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = ৭ | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Троїцько-Іллінського монастиря}} (''Complex of buildings of the Trinity-Elijah Monastery'') |designation1_type = ইতিহাস, স্থাপত্য |designation1_number = 250044-Н}} }} '''ত্ৰিত্ব মঠ''' ({{lang-en|Trinity Monastery, Chernihiv}}) উত্তৰ-পূব [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা প্ৰাক্তন অৰ্থডক্স অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মঠ।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_trinity_elias_monastery.html|website=www.ukraine-kiev-tour.com|access-date=14 October 2021}}</ref> ==বিৱৰণ== [[বলডীনি হ’ৰী]]ত<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> থকা মূল ইলিয়া ভৱিষ্যদ্বক্তাৰ মঠটো ১১শ শতিকাত ছেইণ্ট পেচেৰস্কৰ এন্থনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত মঠটো পৰিত্যক্ত হয়। ১৪শ শতিকাত ই জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে। ইয়াৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কিছুমান সুৰংগ তথা গীৰ্জাৰ সৈতে থকা মন্দিৰ মাটিৰে পুতি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰপৰা এখন সৰু গীৰ্জা বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছে। নতুন ত্ৰিত্ব মঠটো ইয়াৰ ওচৰতে ১৬৪৯ চনত বিচপ লাজাৰ বাৰানোভিচে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একে বছৰতে চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ষ্টেপান পোবোদাইলে দিয়া ধনেৰে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৭শ শতিকাত এই স্থান চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিশপসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। ওচৰৰ নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি চহৰত বাৰানোভিচে সেই সময়ত বিৰল হিচাপে গণ্য হোৱা এটা মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছত তেওঁ মুদ্ৰণালয়টো ত্ৰিত্ব মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰে। মঠৰ ওচৰৰ মুদ্ৰণালয়টো খোদাই শিল্পৰ প্ৰকাশৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। মঠটোৰ পুথিভঁৰালত ১১,০০০ৰো অধিক কিতাপ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে পৰিচিত আছিল। মঠটোৰ কেথেড্ৰেল বা মুখ্য গীৰ্জা ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ভিলনোৰ নিৰ্মাণশিল্পী য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউয়াৰৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ সাতটা নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়। এই স্থাপত্যশৈলী হেটমেন ইভান মাজেপাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰাৰ পাছত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত চাৰিটা গম্বুজ আৰু বেৰক শৈলীৰ অধিকাংশ অলংকাৰ হেৰাই যায়। ১৯৪২ চনত ইয়াত নাৰী মঠ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬২ চনলৈকে মঠটো নাৰীসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিজ্ঞাৰ স্থান হিচাপে চলি থাকে। বৰ্তমানৰ ৰূপটো ১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। ১৯৯১ চনৰপৰা ইয়াত এটা স্থানীয় বিচপৰ আসন আছে। ১৬৭৯ চনত নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কিৰ মুদ্ৰণালয়টো মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আৰ্চবিশপ লাজাৰ বাৰানোভিচৰ উদ্যোগত, চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ভাছিল ডুনিন-বৰ্কোভস্কিৰ ধনেৰে আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ সহায়ত ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ মহান কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৬৯৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ত্ৰিত্ব-ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰি বিচপৰ বাসভৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত মঠটো গীৰ্জাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয়। নিৰ্মাণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়া ভৱনসমূহ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু নিজ নিজ উদ্দেশ্যত ব্যৱহৃত হয়— * [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ইলিয়া গীৰ্জা]] (১২শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ); <ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> * [[পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]] (স্থপতি ইভান বাপ্টিষ্টাৰ নিৰ্মাণ); <ref>{{cite web |title=ТРОЇЦЬКИЙ СОБОР |url=https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький кафедральний собор (м. Чернігів) |url=https://chernihiv-sob.church.ua/2017/10/19/svyato-trojickij-kafedralnij-sobor/ |website=chernihiv-sob.church.ua |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький собор (к. ХVІІ ст.) |url=https://chernihivregion.travel/places/svato-troickij-sobor--k-hvii-st |website=chernihivregion.travel |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Троїцький собор м.Чернігів Джерело: nauua.org |url=https://nauua.org/galereya/item/30488-troitskyi-sobor |website=nauua.org |access-date=24 March 2025}}</ref> * [[ভভেদেনস্কা গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ভভেদেনস্কা ভোজনালয় গীৰ্জা]] (১৬৭৭–১৬৭৯); <ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> * ঘণ্টা স্তম্ভ (১৭৭৫)। মঠৰ চৌহদত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত লিওনিদ ইভানোভিচ গ্লিবভৰ সমাধি আছে। ইয়াৰপৰা অলপ দূৰত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত মিখাইলো কট্সিউবিনস্কিৰ সমাধি আছে। ==যাতায়াত== * ট্ৰলিবাছ নং ৮। * বাছ বা মাৰ্শ্ৰুট টেক্সি নং ২৭। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode=packed heights=160px> Trinity monastery5.JPG 74-101-0022 Chernihiv DSC 7845.jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (1).jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (2).jpg Чернігів.Троїцький собор 03.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Holy Trinity Monastery, Chernihiv|ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ}} * {{cite web|url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-274.html|title=Troitsko-Ilinskiy Monastyr, 11th-18th centuries|access-date=2007-05-14|author=|last=Vlasenko|first=Petro|work=Monuments of architecture of the Ukrainian SSR|pages=274|language=Russian}} * {{cite web|url=http://klymenko.data-tec.net/Other_World/Ukraine.Chernigiv.htm|title=Troitsko-Illinskyi monastyr|access-date=2007-05-14|last=Klymenko|first=Serhiy|work=Photo tour: Chernihiv; 2002, 2004, and 2006}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] kzzf3dgada12rt8bd8vm4y8t4cadzzn 629819 629808 2026-08-22T04:19:24Z AjayDas 12623 /* বিৱৰণ */ 629819 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = ত্ৰিত্ব মঠ | native_name = Троїцько-Іллінський монастир<br>Trinity Monastery, Chernihiv | native_name_lang = uk | image =Троїцький монастир.jpg | image_upright = 1.2 | alt = | caption = ১৬৮০-ৰ দশকৰ বেৰোক শৈলীৰ মুখ্য গীৰ্জা | location = [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|47|E|display=it|type:landmark}} | religious_affiliation = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | rite = | region = | state = | province = চেৰ্নিহিভ অঞ্চল | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = কেথেড্ৰেল | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation=ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জী | leadership = | patron = | website = {{URL|https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor}} | architecture = | architect = | architecture_type = মুখ্য গীৰ্জা | architecture_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | founded_by = | funded_by = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = ৭ | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | module = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд Троїцько-Іллінського монастиря}} (''Complex of buildings of the Trinity-Elijah Monastery'') |designation1_type = ইতিহাস, স্থাপত্য |designation1_number = 250044-Н}} }} '''ত্ৰিত্ব মঠ''' ({{lang-en|Trinity Monastery, Chernihiv}}) উত্তৰ-পূব [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এটা প্ৰাক্তন অৰ্থডক্স অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টান মঠ।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=https://ukraine-kiev-tour.com/ukraine_chernihiv_sights_trinity_elias_monastery.html|website=www.ukraine-kiev-tour.com|access-date=14 October 2021}}</ref> ==বিৱৰণ== [[বলডীনি হ’ৰী]]ত<ref>{{cite web|title=БОЛДИНІ ГОРИ – Чернігів стародавній|lang=uk|website=oldchernihiv.com|url=https://oldchernihiv.com/boldyni-gory/|access-date=11 December 2024}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.kyivpost.com/article/guide/travel/ukraines-caves-are-hidden-treasures-420301.html | title=Ukraine's caves are hidden treasures - Aug. 04, 2016 | date=4 August 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://chernihiv.travel/en/place/boldini-goru | title=Болдині гори }}</ref> থকা মূল ইলিয়া ভৱিষ্যদ্বক্তাৰ মঠটো ১১শ শতিকাত ছেইণ্ট পেচেৰস্কৰ এন্থনীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ পিছত মঠটো পৰিত্যক্ত হয়। ১৪শ শতিকাত ই জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে। ইয়াৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰা হয় আৰু কিছুমান সুৰংগ তথা গীৰ্জাৰ সৈতে থকা মন্দিৰ মাটিৰে পুতি পেলোৱা হয়। সেই সময়ৰপৰা এখন সৰু গীৰ্জা বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছে। নতুন ত্ৰিত্ব মঠটো ইয়াৰ ওচৰতে ১৬৪৯ চনত বিচপ লাজাৰ বাৰানোভিচে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। একে বছৰতে চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ষ্টেপান পোবোদাইলে দিয়া ধনেৰে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৭শ শতিকাত এই স্থান চেৰ্নিহিভৰ আৰ্চবিশপসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছিল। ওচৰৰ নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি চহৰত বাৰানোভিচে সেই সময়ত বিৰল হিচাপে গণ্য হোৱা এটা মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছত তেওঁ মুদ্ৰণালয়টো ত্ৰিত্ব মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰে। মঠৰ ওচৰৰ মুদ্ৰণালয়টো খোদাই শিল্পৰ প্ৰকাশৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। মঠটোৰ পুথিভঁৰালত ১১,০০০ৰো অধিক কিতাপ থকাৰ বাবে ই বিশেষভাৱে পৰিচিত আছিল। মঠটোৰ কেথেড্ৰেল বা মুখ্য গীৰ্জা ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৯৫ চনৰ ভিতৰত ভিলনোৰ নিৰ্মাণশিল্পী য়োহান বাপ্টিষ্ট ছাউয়াৰৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ সাতটা নাচপতিৰ আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। ইয়াক ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ নিদৰ্শন বুলি গণ্য কৰা হয়। এই স্থাপত্যশৈলী হেটমেন ইভান মাজেপাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত বিকশিত হৈছিল। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰাৰ পাছত ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলত ব্যাপক পৰিৱৰ্তন কৰা হয়। এই পৰিৱৰ্তনৰ ফলত চাৰিটা গম্বুজ আৰু বেৰক শৈলীৰ অধিকাংশ অলংকাৰ হেৰাই যায়। ১৯৪২ চনত ইয়াত নাৰী মঠ স্থাপন কৰা হয়। ১৯৬২ চনলৈকে মঠটো নাৰীসকলৰ ধৰ্মীয় প্ৰতিজ্ঞাৰ স্থান হিচাপে চলি থাকে। বৰ্তমানৰ ৰূপটো ১৯৮০-ৰ দশকৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। ১৯৯১ চনৰপৰা ইয়াত এটা স্থানীয় বিচপৰ আসন আছে। ১৬৭৯ চনত নোভহোৰোদ-ছিভেৰস্কিৰ মুদ্ৰণালয়টো মঠলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। আৰ্চবিশপ লাজাৰ বাৰানোভিচৰ উদ্যোগত, চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল ভাছিল ডুনিন-বৰ্কোভস্কিৰ ধনেৰে আৰু হেটমেন ইভান মাজেপাৰ সহায়ত ১৬৭৯ চনৰপৰা ১৬৮৯ চনৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্বৰ মহান কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৬৯৫ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ত্ৰিত্ব-ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। ১৭৮৬ চনত মঠটো বন্ধ কৰি বিচপৰ বাসভৱনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত মঠটো গীৰ্জাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিলুপ্ত কৰা হয়। নিৰ্মাণসমূহৰ ভিতৰত তলত দিয়া ভৱনসমূহ বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু নিজ নিজ উদ্দেশ্যত ব্যৱহৃত হয়— * [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ইলিয়া গীৰ্জা]] (১২শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ); <ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> * [[পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেল]] (স্থপতি ইভান বাপ্টিষ্টাৰ নিৰ্মাণ); <ref>{{cite web |title=ТРОЇЦЬКИЙ СОБОР |url=https://oldchernihiv.com/troyitskiy-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький кафедральний собор (м. Чернігів) |url=https://chernihiv-sob.church.ua/2017/10/19/svyato-trojickij-kafedralnij-sobor/ |website=chernihiv-sob.church.ua |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Свято-Троїцький собор (к. ХVІІ ст.) |url=https://chernihivregion.travel/places/svato-troickij-sobor--k-hvii-st |website=chernihivregion.travel |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Троїцький собор м.Чернігів Джерело: nauua.org |url=https://nauua.org/galereya/item/30488-troitskyi-sobor |website=nauua.org |access-date=24 March 2025}}</ref> * [[ভেদেনস্কি গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ|ভেদেনস্কি ভোজনালয় গীৰ্জা]] (১৬৭৭–১৬৭৯); <ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> * ঘণ্টা স্তম্ভ (১৭৭৫)। মঠৰ চৌহদত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত লিওনিদ ইভানোভিচ গ্লিবভৰ সমাধি আছে। ইয়াৰপৰা অলপ দূৰত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত মিখাইলো কট্সিউবিনস্কিৰ সমাধি আছে। ==যাতায়াত== * ট্ৰলিবাছ নং ৮। * বাছ বা মাৰ্শ্ৰুট টেক্সি নং ২৭। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery mode=packed heights=160px> Trinity monastery5.JPG 74-101-0022 Chernihiv DSC 7845.jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (1).jpg Чернигов-Троицкий монастырь - panoramio (2).jpg Чернігів.Троїцький собор 03.jpg </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category|Holy Trinity Monastery, Chernihiv|ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ}} * {{cite web|url=https://ua.vlasenko.net/_pgs/pgs-html/pgs4-274.html|title=Troitsko-Ilinskiy Monastyr, 11th-18th centuries|access-date=2007-05-14|author=|last=Vlasenko|first=Petro|work=Monuments of architecture of the Ukrainian SSR|pages=274|language=Russian}} * {{cite web|url=http://klymenko.data-tec.net/Other_World/Ukraine.Chernigiv.htm|title=Troitsko-Illinskyi monastyr|access-date=2007-05-14|last=Klymenko|first=Serhiy|work=Photo tour: Chernihiv; 2002, 2004, and 2006}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] soudfg3k7xeds9ho1ehfdhlsbckwssq 0 139105 629800 2026-08-22T03:21:21Z AjayDas 12623 [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629800 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]] dza3ymc0f20yrrcmxx0eu86frpgylzq 2 139106 629803 2026-08-22T03:26:49Z দিম্পল দাস 5159 পৃষ্ঠা [[সদস্য:দিম্পল দাস/Lab]]ৰ পৰা [[সদস্য:দিম্পল দাস/এডিটাথন]]লৈ দিম্পল দাসয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে 629803 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[সদস্য:দিম্পল দাস/এডিটাথন]] rwnma3gpye5cwnmju3n5306g6fw1k9k 0 139107 629805 2026-08-22T03:38:06Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629805 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ইলিয়া গীৰ্জা | full_name = | other_name = ইলিনস্কা গীৰ্জা | native_name = Іллінська церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg | image_upright = 1.3 | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ত থকা ইলিয়া গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|40|N|31|17|03|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = <!-- TEXT --> | location = ইলিনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, ১৪০৩০ | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = উপাসনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয়,সংগ্ৰহালয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type =মন্দিৰ | style = কিয়েভান ৰুছ স্থাপত্য (মূল),<br /> ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক (পুনৰ্নিৰ্মিত) | years_built = ৭ | groundbreaking = ১৮২০ (পুনৰুদ্ধাৰ) | completed = ১২শ শতিকা | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Іллінська церква Троїцько-Іллінського монастиря}} (''ইলিয়া–ত্ৰিত্ব মঠৰ ইলিয়া গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250053/1 }} }} '''ইলিয়া গীৰ্জা''', বা '''ইলিনস্কা গীৰ্জা''' ({{Lang-en|St. Elijah Church, Chernihiv}}), পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এখন গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]]ৰ অংশ আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। গীৰ্জাখন [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ঢালত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |website=risu.ua |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |language=uk |website=chernihivregion.travel |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Загальна інформація про Іллінська церква (Чернігів) |language=uk |url=https://travels.in.ua/uk-UA/object/5744/illinska-tserkva |website=travels.in.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква (чернігівська школа) Перша пол. ХІІ ст. |language=uk |url=https://parafia.org.ua/UCA/usi/davnoruski-hramy/chernihivska-obl/row1/illinska-tserkva-chernihivska-shkola/|website=parafia.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://restplace.com.ua/uk/religion/illinska-cerkva |language=uk |website=restplace.com.ua |date=5 February 2013 |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква - вул. Іллінська (Успенського), 33 |language=uk |url=https://maps.visicom.ua/c/31.28426,51.47778,17/f/ADR3KJXJK1NAR7TZKS?lang=uk |website=visicom.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==ইতিহাস== গীৰ্জাখন ১২শ শতিকাত [[ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা]]ৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। যদিও বুৰঞ্জীমূলক লিখনিত গীৰ্জাখন নিৰ্মাণৰ সময়ৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। গীৰ্জাখন আৰু গুহাসমূহে মিলি ইলিয়া মঠৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> প্ৰথমতে গীৰ্জাখন শৰণ প্ৰদানৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডনিপাৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ই এক বিৰল ধৰণৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰ তিনিটা অংশ আছিল। ই আছিল একমণ্ডপীয়া আৰু আকাৰত সৰু। ইয়াত এটা আয়তাকাৰ মূল উপাসনাস্থল আৰু এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ বেদী অংশ আছিল। পশ্চিমফালে মূল অংশৰ সৈতে এটা সৰু প্ৰৱেশকক্ষ সংলগ্ন আছিল। এই গঠনটোৱে ১৩শৰপৰা ১৮শ শতিকালৈ ইউক্ৰেইনৰ ইটাৰ স্থাপত্যত তিনিভাগীয়া গীৰ্জাৰ ধৰণৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ১৩শ শতিকাৰ কিয়েভান ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত ইলিয়া গীৰ্জাখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৬শ শতিকাতহে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। গীৰ্জাৰ দেৱালৰ ওপৰত এটা কৰ্ণিচ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বেদী অংশ আৰু নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰত সৰু গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। গীৰ্জাখন তিনিমণ্ডপীয়া ৰূপ লাভ কৰে। লগতে গীৰ্জাৰ দক্ষিণফালে বেদী অংশৰ সৈতে এটা ভঁৰাল সংযোজন কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ পিছত গুহা মঠটো অৱনতিৰ সন্মুখীন হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পোলিছ শাসনৰপৰা মুক্ত হোৱাৰ পিছতহে মঠটো পুনৰ সক্ৰিয় হয়। ইলিয়া গীৰ্জাখন ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তাৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। একে সময়তে ইলিনস্কা ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ প্ৰতিমূৰ্তিখন অলৌকিকতাৰ বাবে বিখ্যাত হৈ পৰে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://chernex.org.ua/ua/places/place_11.html |website=chernex.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://oldchernihiv.com/illinska-tserkva/ |website=oldchernihiv.com |access-date=2 June 2025}}</ref> ইলিয়া গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ ৰূপ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। বিশেষকৈ ১৬৪৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল এছ. পোদোবাইলৰ ধনেৰে প্ৰৱেশকক্ষটো ভাঙি তাৰ ঠাইত এটা বৃহৎ বহুভুজীয়া অংশ নিৰ্মাণ কৰা হয়। নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষটোও সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত গীৰ্জাখনে তিনিটা খণ্ড আৰু কেইবাটাও স্তৰযুক্ত শীৰ্ষভাগ লাভ কৰে। পুৰণি প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰৰ গম্বুজটো আঁতৰাই সম্প্ৰসাৰিত অংশৰ ওপৰত নতুন গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফলত স্মাৰকটোৱে ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য লাভ কৰে। ১৯০৮–১৯১০ চনত ইলিয়া গীৰ্জাৰ উত্তৰ-পশ্চিমফালে এটা তিনিস্তৰীয়া ঘণ্টা মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ গঠন অষ্টভুজীয় ওপৰৰ অংশ আৰু চতুৰ্ভুজীয় তলৰ অংশৰে গঠিত। তলৰ দুটা স্তৰ শিলাৰে নিৰ্মিত আৰু ওপৰৰ স্তৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত। ঘণ্টা মিনাৰৰ ওপৰত বেৰক শৈলীৰ দুটা স্তৰযুক্ত গম্বুজ আছে। ১৯৬৭ চনৰপৰা ইলিয়া গীৰ্জা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]ৰ অংশ আৰু ইয়াত এটা সংগ্ৰহালয় আছে। ১৯৬৯–১৯৮২ চনত স্থপতি এম. এম. গোভদেংকোৰ নক্সা অনুসৰি গীৰ্জাখন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |language=uk |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |website=zakon.rada.gov.ua |access-date=11 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська Церква У Чернігові |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=illinska_tserkva_u_chernigovi |website=history.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Монастир Іллінський |language=uk |url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/ref0000013148 |website=irbis-nbuv.gov.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква, Чернігів |language=uk |url=https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> বৰ্তমান ইলিয়া গীৰ্জা কিয়েভান ৰুছ যুগৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ একমণ্ডপীয়া গীৰ্জা। ২০২৫ চনত ইলিয়া গীৰ্জাখন পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://suspilne.media/chernihiv/884329-illinsku-cerkvu-u-cernigovi-vperse-za-5-rokiv-vidkrili-dla-ekskursij-ak-tudi-potrapiti/ |website=suspilne.media |date=20 November 2024 |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://cheline.com.ua/chelinetv/suspilstvo-video/u-chernigovi-dlya-ekskursij-vidkrili-illinsku-tserkvu-shho-chernigivtsi-zmozhut-pobachiti-vseredini-video-456466 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:900-річна Іллінська церква в Чернігові знову відчинена для відвідувачів |language=uk |url=https://cheline.com.ua/news/society/900-richna-illinska-tserkva-v-chernigovi-znovu-vidchinena-dlya-vidviduvachiv-foto-435937 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==অভ্যন্তৰীণ অংশ== গীৰ্জাৰ অভ্যন্তৰীণ অংশত ওপৰলৈ বিস্তৃত মুকলি স্থানৰ গঠন বিশেষভাৱে লক্ষণীয়। অভ্যন্তৰীণ স্থাপত্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে স্তম্ভবিহীন গীৰ্জাৰ গঠনৰ সৈতে বাইজেণ্টাইন ক্ৰছ-গম্বুজ ব্যৱস্থাৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। এই গঠন কাঠৰ স্থাপত্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। পুৰণি অভ্যন্তৰীণ সজ্জা বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। দেৱালৰ চিত্ৰ আৰু চকচকীয়া মাটিৰ ফলিৰে নিৰ্মিত মজিয়াও সংৰক্ষিত হোৱা নাই। ১৭৭৪ চনৰ ৰোকোকো স্থাপত্য শৈলীৰ কেৱল এখন ধৰ্মীয় পৰ্দা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত কৰিন্থীয় স্থাপত্যশৈলীৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইলিয়া গীৰ্জাত ইউক্ৰেইনীয় চিত্ৰকলাৰ এটা উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন—"ইলিনস্কা থিয়'ট'ক'ছ" নামৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছিল। এই প্ৰতিমূৰ্তিখন ১৬৫৮ চনত হ্ৰিহৰি ডুবেনস্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে এটা কিংবদন্তি জড়িত হৈ আছে, যিটো সামিয়লো ভেলিচকোৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://chernihiv.travel/ua/place/st-ilijah-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=2 June 2025}}</ref> ==সংৰক্ষণৰ মৰ্যাদা== ইলিয়া গীৰ্জা ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ এটা সংৰক্ষিত স্মাৰক। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> Іллінська церква та дзвінниця.jpg Чернігів Дзвіниця.jpg|ইলিয়া গীৰ্জাৰ ঘণ্টা স্তম্ভ Чернігів Комплекс споруд Іллінського монастиря м.jpg Іллінська церква - Чернігів 2.jpg Іллінська церква (Чернігів).JPG </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org] nayeqesr4xyep3af22jsgnw4ss0gogg 629806 629805 2026-08-22T03:39:22Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629806 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ইলিয়া গীৰ্জা | full_name = | other_name = ইলিনস্কা গীৰ্জা | native_name = Іллінська церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg | image_upright = 1.3 | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ত থকা ইলিয়া গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|40|N|31|17|03|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = <!-- TEXT --> | location = ইলিনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, ১৪০৩০ | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = উপাসনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয়,সংগ্ৰহালয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type =মন্দিৰ | style = কিয়েভান ৰুছ স্থাপত্য (মূল),<br /> ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক (পুনৰ্নিৰ্মিত) | years_built = ৭ | groundbreaking = ১৮২০ (পুনৰুদ্ধাৰ) | completed = ১২শ শতিকা | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Іллінська церква Троїцько-Іллінського монастиря}} (''ইলিয়া–ত্ৰিত্ব মঠৰ ইলিয়া গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250053/1 }} }} '''ইলিয়া গীৰ্জা''', বা '''ইলিনস্কা গীৰ্জা''' ({{Lang-en|St. Elijah Church, Chernihiv}}), পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এখন গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]]ৰ অংশ আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। গীৰ্জাখন [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ঢালত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |website=risu.ua |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |language=uk |website=chernihivregion.travel |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Загальна інформація про Іллінська церква (Чернігів) |language=uk |url=https://travels.in.ua/uk-UA/object/5744/illinska-tserkva |website=travels.in.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква (чернігівська школа) Перша пол. ХІІ ст. |language=uk |url=https://parafia.org.ua/UCA/usi/davnoruski-hramy/chernihivska-obl/row1/illinska-tserkva-chernihivska-shkola/|website=parafia.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://restplace.com.ua/uk/religion/illinska-cerkva |language=uk |website=restplace.com.ua |date=5 February 2013 |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква - вул. Іллінська (Успенського), 33 |language=uk |url=https://maps.visicom.ua/c/31.28426,51.47778,17/f/ADR3KJXJK1NAR7TZKS?lang=uk |website=visicom.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==ইতিহাস== গীৰ্জাখন ১২শ শতিকাত [[ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা]]ৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। যদিও বুৰঞ্জীমূলক লিখনিত গীৰ্জাখন নিৰ্মাণৰ সময়ৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। গীৰ্জাখন আৰু গুহাসমূহে মিলি ইলিয়া মঠৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> প্ৰথমতে গীৰ্জাখন শৰণ প্ৰদানৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডনিপাৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ই এক বিৰল ধৰণৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰ তিনিটা অংশ আছিল। ই আছিল একমণ্ডপীয়া আৰু আকাৰত সৰু। ইয়াত এটা আয়তাকাৰ মূল উপাসনাস্থল আৰু এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ বেদী অংশ আছিল। পশ্চিমফালে মূল অংশৰ সৈতে এটা সৰু প্ৰৱেশকক্ষ সংলগ্ন আছিল। এই গঠনটোৱে ১৩শৰপৰা ১৮শ শতিকালৈ ইউক্ৰেইনৰ ইটাৰ স্থাপত্যত তিনিভাগীয়া গীৰ্জাৰ ধৰণৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ১৩শ শতিকাৰ কিয়েভান ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত ইলিয়া গীৰ্জাখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৬শ শতিকাতহে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। গীৰ্জাৰ দেৱালৰ ওপৰত এটা কৰ্ণিচ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বেদী অংশ আৰু নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰত সৰু গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। গীৰ্জাখন তিনিমণ্ডপীয়া ৰূপ লাভ কৰে। লগতে গীৰ্জাৰ দক্ষিণফালে বেদী অংশৰ সৈতে এটা ভঁৰাল সংযোজন কৰা হয়। ১২৩৯ চনৰ পিছত গুহা মঠটো অৱনতিৰ সন্মুখীন হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পোলিছ শাসনৰপৰা মুক্ত হোৱাৰ পিছতহে মঠটো পুনৰ সক্ৰিয় হয়। ইলিয়া গীৰ্জাখন ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তাৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। একে সময়তে ইলিনস্কা ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ প্ৰতিমূৰ্তিখন অলৌকিকতাৰ বাবে বিখ্যাত হৈ পৰে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://chernex.org.ua/ua/places/place_11.html |website=chernex.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://oldchernihiv.com/illinska-tserkva/ |website=oldchernihiv.com |access-date=2 June 2025}}</ref> ইলিয়া গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ ৰূপ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। বিশেষকৈ ১৬৪৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল এছ. পোদোবাইলৰ ধনেৰে প্ৰৱেশকক্ষটো ভাঙি তাৰ ঠাইত এটা বৃহৎ বহুভুজীয়া অংশ নিৰ্মাণ কৰা হয়। নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষটোও সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত গীৰ্জাখনে তিনিটা খণ্ড আৰু কেইবাটাও স্তৰযুক্ত শীৰ্ষভাগ লাভ কৰে। পুৰণি প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰৰ গম্বুজটো আঁতৰাই সম্প্ৰসাৰিত অংশৰ ওপৰত নতুন গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফলত স্মাৰকটোৱে ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য লাভ কৰে। ১৯০৮–১৯১০ চনত ইলিয়া গীৰ্জাৰ উত্তৰ-পশ্চিমফালে এটা তিনিস্তৰীয়া ঘণ্টা মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ গঠন অষ্টভুজীয় ওপৰৰ অংশ আৰু চতুৰ্ভুজীয় তলৰ অংশৰে গঠিত। তলৰ দুটা স্তৰ শিলাৰে নিৰ্মিত আৰু ওপৰৰ স্তৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত। ঘণ্টা মিনাৰৰ ওপৰত বেৰক শৈলীৰ দুটা স্তৰযুক্ত গম্বুজ আছে। ১৯৬৭ চনৰপৰা ইলিয়া গীৰ্জা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]ৰ অংশ আৰু ইয়াত এটা সংগ্ৰহালয় আছে। ১৯৬৯–১৯৮২ চনত স্থপতি এম. এম. গোভদেংকোৰ নক্সা অনুসৰি গীৰ্জাখন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |language=uk |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |website=zakon.rada.gov.ua |access-date=11 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська Церква У Чернігові |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=illinska_tserkva_u_chernigovi |website=history.org.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Монастир Іллінський |language=uk |url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/ref0000013148 |website=irbis-nbuv.gov.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква, Чернігів |language=uk |url=https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> বৰ্তমান ইলিয়া গীৰ্জা কিয়েভান ৰুছ যুগৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ একমণ্ডপীয়া গীৰ্জা। ২০২৫ চনত ইলিয়া গীৰ্জাখন পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://suspilne.media/chernihiv/884329-illinsku-cerkvu-u-cernigovi-vperse-za-5-rokiv-vidkrili-dla-ekskursij-ak-tudi-potrapiti/ |website=suspilne.media |date=20 November 2024 |access-date=12 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://cheline.com.ua/chelinetv/suspilstvo-video/u-chernigovi-dlya-ekskursij-vidkrili-illinsku-tserkvu-shho-chernigivtsi-zmozhut-pobachiti-vseredini-video-456466 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |script-title=uk:900-річна Іллінська церква в Чернігові знову відчинена для відвідувачів |language=uk |url=https://cheline.com.ua/news/society/900-richna-illinska-tserkva-v-chernigovi-znovu-vidchinena-dlya-vidviduvachiv-foto-435937 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}</ref> ==অভ্যন্তৰীণ অংশ== গীৰ্জাৰ অভ্যন্তৰীণ অংশত ওপৰলৈ বিস্তৃত মুকলি স্থানৰ গঠন বিশেষভাৱে লক্ষণীয়। অভ্যন্তৰীণ স্থাপত্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে স্তম্ভবিহীন গীৰ্জাৰ গঠনৰ সৈতে বাইজেণ্টাইন ক্ৰছ-গম্বুজ ব্যৱস্থাৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। এই গঠন কাঠৰ স্থাপত্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। পুৰণি অভ্যন্তৰীণ সজ্জা বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। দেৱালৰ চিত্ৰ আৰু চকচকীয়া মাটিৰ ফলিৰে নিৰ্মিত মজিয়াও সংৰক্ষিত হোৱা নাই। ১৭৭৪ চনৰ ৰোকোকো স্থাপত্য শৈলীৰ কেৱল এখন ধৰ্মীয় পৰ্দা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত কৰিন্থীয় স্থাপত্যশৈলীৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইলিয়া গীৰ্জাত ইউক্ৰেইনীয় চিত্ৰকলাৰ এটা উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন—"ইলিনস্কা থিয়'ট'ক'ছ" নামৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছিল। এই প্ৰতিমূৰ্তিখন ১৬৫৮ চনত হ্ৰিহৰি ডুবেনস্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে এটা কিংবদন্তি জড়িত হৈ আছে, যিটো সামিয়লো ভেলিচকোৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://chernihiv.travel/ua/place/st-ilijah-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=2 June 2025}}</ref> ==সংৰক্ষণৰ মৰ্যাদা== ইলিয়া গীৰ্জা ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ এটা সংৰক্ষিত স্মাৰক। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> Іллінська церква та дзвінниця.jpg Чернігів Дзвіниця.jpg|ইলিয়া গীৰ্জাৰ ঘণ্টা স্তম্ভ Чернігів Комплекс споруд Іллінського монастиря м.jpg Іллінська церква - Чернігів 2.jpg Іллінська церква (Чернігів).JPG </gallery> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] auyje7r9bkej7p8ibb76fulfd4gqlww 0 139108 629807 2026-08-22T03:39:58Z AjayDas 12623 [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629807 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] g90a30i5aihprefma1bf2b2ojn8h835 0 139109 629812 2026-08-22T04:06:42Z দিম্পল দাস 5159 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox building | name = ইনকাৰমেন গুহা মঠ | native_name = {{langx|uk|Інкерманський печерний монастир}} | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Inkerman Cave Monastery chapel.jpg | image_size = | image_caption = ২০১২ চনত ইনকাৰমেন গুহা মঠ... 629812 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ইনকাৰমেন গুহা মঠ | native_name = {{langx|uk|Інкерманський печерний монастир}} | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Inkerman Cave Monastery chapel.jpg | image_size = | image_caption = ২০১২ চনত ইনকাৰমেন গুহা মঠৰ এটা চেপেল। <!-- map --> | pushpin_map = Sevastopol#Ukraine Crimea#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = Inkerman Cave Monastery | image_map = | map_caption = <!-- location --> | location = ইনকাৰমেন, ক্ৰিমিয়া | address = | location_city = | location_country = * {{UKR}} (''de jure'') * {{RUS}} (''de facto'') | coordinates = {{Coord|44|36|13.32|N|33|36|26.72|E|type:landmark_region:UA|display=it}} <!-- stats --> | former_names = | alternate_names = | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = 1850 | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স চাৰ্চ | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Фортеця Каламіта та Печерний монастир в Інкермані}} (কালামিতা দুৰ্গ আৰু ইনকাৰমেনৰ গুহা মঠ) |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 270022 }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 16 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian }} ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ '''ইনকাৰমেন মঠ''' ({{Lang-en| Inkerman Cave Monastery}}) হৈছে ইনকাৰমেন চহৰৰ ব্লেক নদীৰ সন্মুখৰ ওচৰৰ ঠেক শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা গুহা-মঠ। এই স্থানটো প্ৰকৃততে চেভাষ্টোপল সাগৰীয় বন্দৰৰ অংশ হিচাপে পৰিচালিত হয় যদিও আইনগতভাৱে ই ক্ৰিমিয়াৰ স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত। ==ইতিহাস== [[File:Inkerman-c1910.jpg|thumb|left|১৯১০ চনৰ এখন পোষ্টকাৰ্ড]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} a7q54aqw90p4sjke43mq9ewbdgpkupf 629816 629812 2026-08-22T04:09:22Z দিম্পল দাস 5159 /* ইতিহাস */ 629816 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ইনকাৰমেন গুহা মঠ | native_name = {{langx|uk|Інкерманський печерний монастир}} | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Inkerman Cave Monastery chapel.jpg | image_size = | image_caption = ২০১২ চনত ইনকাৰমেন গুহা মঠৰ এটা চেপেল। <!-- map --> | pushpin_map = Sevastopol#Ukraine Crimea#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = Inkerman Cave Monastery | image_map = | map_caption = <!-- location --> | location = ইনকাৰমেন, ক্ৰিমিয়া | address = | location_city = | location_country = * {{UKR}} (''de jure'') * {{RUS}} (''de facto'') | coordinates = {{Coord|44|36|13.32|N|33|36|26.72|E|type:landmark_region:UA|display=it}} <!-- stats --> | former_names = | alternate_names = | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = 1850 | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স চাৰ্চ | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Фортеця Каламіта та Печерний монастир в Інкермані}} (কালামিতা দুৰ্গ আৰু ইনকাৰমেনৰ গুহা মঠ) |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 270022 }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 16 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian }} ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ '''ইনকাৰমেন মঠ''' ({{Lang-en| Inkerman Cave Monastery}}) হৈছে ইনকাৰমেন চহৰৰ ব্লেক নদীৰ সন্মুখৰ ওচৰৰ ঠেক শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা গুহা-মঠ। এই স্থানটো প্ৰকৃততে চেভাষ্টোপল সাগৰীয় বন্দৰৰ অংশ হিচাপে পৰিচালিত হয় যদিও আইনগতভাৱে ই ক্ৰিমিয়াৰ স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত। ==ইতিহাস== [[File:Inkerman-c1910.jpg|thumb|left|১৯১০ চনৰ এখন পোষ্টকাৰ্ড]] ১৮৫০ চনত মধ্যযুগীয় বাইজেন্টাইন মঠৰ স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াত ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ ধ্বংসাৱশেষ আছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়, পিছলৈ ছেইণ্ট চাইৰিল আৰু মেথডিয়াছে ছান ক্লেমেণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে ৰখা হৈছিল। কোৱা হয় যে আদিম খ্ৰীষ্টানসকলে এই ধ্বংসাৱশেষবোৰ এটা গুহাত ৰাখিছিল, যিটো গুহাত তেওঁৰ মৃত্যুৰ বৰ্ষপূৰ্তিতহে চাব পৰা গৈছিল। উইলিয়াম ৰুব্ৰুকে ইয়াক "ফেৰস্তাৰ হাতেৰে নিৰ্মিত" গীৰ্জা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|title=The iournal of frier William de Rubruquis|publisher=Ebooks.adelaide.edu.au|access-date=29 December 2014|archive-date=30 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330182612/http://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|url-status=dead}}</ref> সম্ভৱতঃ অষ্টম শতিকাত নিজৰ গৃহভূমিত নিৰ্যাতনৰ পৰা পলায়ন কৰা পৌত্তলিকসকলে নিৰ্মাণ কৰা বাইজেন্টাইন মঠটোত আঠটা চেপেল আৰু কেইবাটাও মহলাত এটা থানা আছিল, য'ত চিৰিৰে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web|url=http://ua.vlasenko.net/_pgs/krym.html|title=КРЫМСКАЯ область|publisher=Ua.vlasenko.net|accessdate=29 December 2014}}</ref> ১৭৯৩ চনত পিটাৰ চাইমন পালাছে ইনকাৰমেনৰ গুহাসমূহ জৰীপ কৰিছিল আৰু ১৮৫০ চনত ইংৰাজে লুটপাত কৰিছিল। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} j9lxt5x5gjw86lf9wvvhvqr72mm6nkg 629817 629816 2026-08-22T04:12:33Z দিম্পল দাস 5159 /* ইতিহাস */ 629817 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ইনকাৰমেন গুহা মঠ | native_name = {{langx|uk|Інкерманський печерний монастир}} | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Inkerman Cave Monastery chapel.jpg | image_size = | image_caption = ২০১২ চনত ইনকাৰমেন গুহা মঠৰ এটা চেপেল। <!-- map --> | pushpin_map = Sevastopol#Ukraine Crimea#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = Inkerman Cave Monastery | image_map = | map_caption = <!-- location --> | location = ইনকাৰমেন, ক্ৰিমিয়া | address = | location_city = | location_country = * {{UKR}} (''de jure'') * {{RUS}} (''de facto'') | coordinates = {{Coord|44|36|13.32|N|33|36|26.72|E|type:landmark_region:UA|display=it}} <!-- stats --> | former_names = | alternate_names = | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = 1850 | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স চাৰ্চ | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Фортеця Каламіта та Печерний монастир в Інкермані}} (কালামিতা দুৰ্গ আৰু ইনকাৰমেনৰ গুহা মঠ) |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 270022 }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 16 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian }} ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ '''ইনকাৰমেন মঠ''' ({{Lang-en| Inkerman Cave Monastery}}) হৈছে ইনকাৰমেন চহৰৰ ব্লেক নদীৰ সন্মুখৰ ওচৰৰ ঠেক শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা গুহা-মঠ। এই স্থানটো প্ৰকৃততে চেভাষ্টোপল সাগৰীয় বন্দৰৰ অংশ হিচাপে পৰিচালিত হয় যদিও আইনগতভাৱে ই ক্ৰিমিয়াৰ স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত। ==ইতিহাস== [[File:Inkerman-c1910.jpg|thumb|left|১৯১০ চনৰ এখন পোষ্টকাৰ্ড]] ১৮৫০ চনত মধ্যযুগীয় বাইজেন্টাইন মঠৰ স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াত ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ ধ্বংসাৱশেষ আছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়, পিছলৈ ছেইণ্ট চাইৰিল আৰু মেথডিয়াছে ছান ক্লেমেণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে ৰখা হৈছিল। কোৱা হয় যে আদিম খ্ৰীষ্টানসকলে এই ধ্বংসাৱশেষবোৰ এটা গুহাত ৰাখিছিল, যিটো গুহাত তেওঁৰ মৃত্যুৰ বৰ্ষপূৰ্তিতহে চাব পৰা গৈছিল। উইলিয়াম ৰুব্ৰুকে ইয়াক "ফেৰস্তাৰ হাতেৰে নিৰ্মিত" গীৰ্জা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|title=The iournal of frier William de Rubruquis|publisher=Ebooks.adelaide.edu.au|access-date=29 December 2014|archive-date=30 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330182612/http://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|url-status=dead}}</ref> সম্ভৱতঃ অষ্টম শতিকাত নিজৰ গৃহভূমিত নিৰ্যাতনৰ পৰা পলায়ন কৰা পৌত্তলিকসকলে নিৰ্মাণ কৰা বাইজেন্টাইন মঠটোত আঠটা চেপেল আৰু কেইবাটাও মহলাত এটা থানা আছিল, য'ত চিৰিৰে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web|url=http://ua.vlasenko.net/_pgs/krym.html|title=КРЫМСКАЯ область|publisher=Ua.vlasenko.net|accessdate=29 December 2014}}</ref> ১৭৯৩ চনত পিটাৰ চাইমন পালাছে ইনকাৰমেনৰ গুহাসমূহ জৰীপ কৰিছিল আৰু ১৮৫০ চনত ইংৰাজে লুটপাত কৰিছিল। ৰাছিয়ানসকলে বৰ্কি কাণ্ড (১৮৯৫) আৰু ক্ৰিমিয়া যুদ্ধ (১৯০৫)ৰ স্মৃতিত দুটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৯২৭ চনৰ ক্ৰিমিয়াৰ ভূমিকম্পৰ ফলত এই মঠটোৰ ক্ষতিসাধন হয় আৰু ১৯৩১ চনৰ পৰা ১৯৯১ চনৰ ভিতৰত বন্ধ হৈ পৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই গুহাবোৰত চেভাষ্টোপল ৰক্ষা কৰা ছোভিয়েট সেনাৰ বিষয়াসকল আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.palmarius.com.ua/palom/obj_palom/sevas_sv_klimentov.htm |title=ИНКЕРМАНСКИЙ СВЯТО-КЛИМЕНТОВСКИЙ МОНАСТЫРЬ|language=RU|accessdate=August 1, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223051911/http://www.palmarius.com.ua/palom/obj_palom/sevas_sv_klimentov.htm |archivedate=December 23, 2009 }}</ref> ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত বহুতো গীৰ্জা ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। ২০১৯ চনত ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ক্ৰিমিয়ান ডাইচৰ মঠৰ ডীন আৰ্চিমেণ্ড্ৰাইট কালিনিক (চেৰ্নিশ্বিয়ভ)ৰ আশীৰ্বাদত ৰোমৰ ক্লেমেণ্ট চাৰ্চত সাপ্তাহিক সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=В Свято-Климентовском Инкерманском монастыре г. Севастополя возобновлены богослужения в пещерном храмовом комплексе |url=https://monasterium.ru/novosti/novosti-eparkhialnykh-monastyrej/v-svyato-klimentovskom-inkermanskom-monastyre-g-sevastopolya-vozobnovleny-bogosluzheniya-v-peshchernom-khramovom-komplekse/ |work=Монастырский вестник |date=26 January 2019 |language=ru}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} 0g6wug7trkwms07dxmqcxs8l9ylt8my 629818 629817 2026-08-22T04:14:43Z দিম্পল দাস 5159 /* তথ্য সংগ্ৰহ */ 629818 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ইনকাৰমেন গুহা মঠ | native_name = {{langx|uk|Інкерманський печерний монастир}} | native_name_lang = | logo = | logo_size = | logo_caption = | image = Inkerman Cave Monastery chapel.jpg | image_size = | image_caption = ২০১২ চনত ইনকাৰমেন গুহা মঠৰ এটা চেপেল। <!-- map --> | pushpin_map = Sevastopol#Ukraine Crimea#Ukraine | pushpin_relief = 1 | pushpin_label = Inkerman Cave Monastery | image_map = | map_caption = <!-- location --> | location = ইনকাৰমেন, ক্ৰিমিয়া | address = | location_city = | location_country = * {{UKR}} (''de jure'') * {{RUS}} (''de facto'') | coordinates = {{Coord|44|36|13.32|N|33|36|26.72|E|type:landmark_region:UA|display=it}} <!-- stats --> | former_names = | alternate_names = | etymology = | status = | cancelled = | topped_out = | building_type = | architectural_style = | material = | classification = | altitude = | namesake = | groundbreaking_date = | construction_start_date = 1850 | construction_stop_date = | est_completion = | completion_date = | opened_date = | inauguration_date = | closing_date = | demolished_date = | destruction_date = | cost = | ren_cost = | client = | owner = ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স চাৰ্চ | affiliation = | height = | architectural = | structural_system = | size = | floor_count = | floor_area = | elevator_count = | grounds_area = | architect = | architecture_firm = | developer = | engineer = | known_for = | website = | embed = | references = | footnotes = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Фортеця Каламіта та Печерний монастир в Інкермані}} (কালামিতা দুৰ্গ আৰু ইনকাৰমেনৰ গুহা মঠ) |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 270022 }} | mapframe = yes | mapframe-zoom = 16 | mapframe-wikidata = yes | mapframe-marker = religious-christian }} ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ '''ইনকাৰমেন মঠ''' ({{Lang-en| Inkerman Cave Monastery}}) হৈছে ইনকাৰমেন চহৰৰ ব্লেক নদীৰ সন্মুখৰ ওচৰৰ ঠেক শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত এটা গুহা-মঠ। এই স্থানটো প্ৰকৃততে চেভাষ্টোপল সাগৰীয় বন্দৰৰ অংশ হিচাপে পৰিচালিত হয় যদিও আইনগতভাৱে ই ক্ৰিমিয়াৰ স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত। ==ইতিহাস== [[File:Inkerman-c1910.jpg|thumb|left|১৯১০ চনৰ এখন পোষ্টকাৰ্ড]] ১৮৫০ চনত মধ্যযুগীয় বাইজেন্টাইন মঠৰ স্থানত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াত ছেইণ্ট ক্লেমেণ্টৰ ধ্বংসাৱশেষ আছে বুলি ধাৰণা কৰা হয়, পিছলৈ ছেইণ্ট চাইৰিল আৰু মেথডিয়াছে ছান ক্লেমেণ্টলৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে ৰখা হৈছিল। কোৱা হয় যে আদিম খ্ৰীষ্টানসকলে এই ধ্বংসাৱশেষবোৰ এটা গুহাত ৰাখিছিল, যিটো গুহাত তেওঁৰ মৃত্যুৰ বৰ্ষপূৰ্তিতহে চাব পৰা গৈছিল। উইলিয়াম ৰুব্ৰুকে ইয়াক "ফেৰস্তাৰ হাতেৰে নিৰ্মিত" গীৰ্জা বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|title=The iournal of frier William de Rubruquis|publisher=Ebooks.adelaide.edu.au|access-date=29 December 2014|archive-date=30 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120330182612/http://ebooks.adelaide.edu.au/h/hakluyt/voyages/rubruquis/english.html#section48|url-status=dead}}</ref> সম্ভৱতঃ অষ্টম শতিকাত নিজৰ গৃহভূমিত নিৰ্যাতনৰ পৰা পলায়ন কৰা পৌত্তলিকসকলে নিৰ্মাণ কৰা বাইজেন্টাইন মঠটোত আঠটা চেপেল আৰু কেইবাটাও মহলাত এটা থানা আছিল, য'ত চিৰিৰে প্ৰৱেশ কৰিব পৰা যায়।<ref>{{cite web|url=http://ua.vlasenko.net/_pgs/krym.html|title=КРЫМСКАЯ область|publisher=Ua.vlasenko.net|accessdate=29 December 2014}}</ref> ১৭৯৩ চনত পিটাৰ চাইমন পালাছে ইনকাৰমেনৰ গুহাসমূহ জৰীপ কৰিছিল আৰু ১৮৫০ চনত ইংৰাজে লুটপাত কৰিছিল। ৰাছিয়ানসকলে বৰ্কি কাণ্ড (১৮৯৫) আৰু ক্ৰিমিয়া যুদ্ধ (১৯০৫)ৰ স্মৃতিত দুটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৯২৭ চনৰ ক্ৰিমিয়াৰ ভূমিকম্পৰ ফলত এই মঠটোৰ ক্ষতিসাধন হয় আৰু ১৯৩১ চনৰ পৰা ১৯৯১ চনৰ ভিতৰত বন্ধ হৈ পৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত এই গুহাবোৰত চেভাষ্টোপল ৰক্ষা কৰা ছোভিয়েট সেনাৰ বিষয়াসকল আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.palmarius.com.ua/palom/obj_palom/sevas_sv_klimentov.htm |title=ИНКЕРМАНСКИЙ СВЯТО-КЛИМЕНТОВСКИЙ МОНАСТЫРЬ|language=RU|accessdate=August 1, 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223051911/http://www.palmarius.com.ua/palom/obj_palom/sevas_sv_klimentov.htm |archivedate=December 23, 2009 }}</ref> ছোভিয়েট শাসনৰ সময়ত বহুতো গীৰ্জা ভাঙি পেলোৱা হৈছিল। ২০১৯ চনত ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ক্ৰিমিয়ান ডাইচৰ মঠৰ ডীন আৰ্চিমেণ্ড্ৰাইট কালিনিক (চেৰ্নিশ্বিয়ভ)ৰ আশীৰ্বাদত ৰোমৰ ক্লেমেণ্ট চাৰ্চত সাপ্তাহিক সেৱা পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=В Свято-Климентовском Инкерманском монастыре г. Севастополя возобновлены богослужения в пещерном храмовом комплексе |url=https://monasterium.ru/novosti/novosti-eparkhialnykh-monastyrej/v-svyato-klimentovskom-inkermanskom-monastyre-g-sevastopolya-vozobnovleny-bogosluzheniya-v-peshchernom-khramovom-komplekse/ |work=Монастырский вестник |date=26 January 2019 |language=ru}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commonscatinline}} [[শ্ৰেণী: ইউক্ৰেইন]] m3od1rf3yarbk8meo6dwvjfejcese6m 0 139110 629813 2026-08-22T04:07:04Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629813 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা | native_name = Антонієві печери | image = «Keep thy mind in hell, and despair not» (3971777431).jpg | caption = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|44|N|31|17|04|E|display=it|type:landmark}} | construction_start_date = {{circa}} ১০৬৯ | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Печери, підземні церкви та інші підземні споруди (Антонієві печери)}} (''গুহা, ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা আৰু অন্যান্য ভূ-গৰ্ভস্থ নিৰ্মাণসমূহ (ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা)'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250053/3}} | status = ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰক }} '''ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা''' {{lang-en|Anthony's Caves, Chernihiv}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[বলডীনি হ’ৰী]]ত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক গুহা-মঠ। ইয়াৰ ভূ-গৰ্ভস্থ পথ, কোঠা, সন্ন্যাসীৰ কুঠৰী, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু গীৰ্জাসমূহে এটা বৃহৎ ভূ-গৰ্ভস্থ স্থাপত্য-সমষ্টি গঠন কৰিছে। বৰ্তমান গুহাসমূহৰ পৰিচিত ভূ-গৰ্ভস্থ পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩৫০ মিটাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery|title=এণ্টনী গুহা|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==ইতিহাস== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ ইতিহাস ১১শ শতিকাৰ সৈতে জড়িত। ১০৬৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ স্ব্যাতোস্লাভ য়াৰোস্লাভিচ আৰু ধৰ্মীয় নেতা এন্থনি পেচেৰ্স্কিৰ উদ্যোগত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত এটা গুহা-মঠ স্থাপন কৰা হৈছিল। এন্থনি পেচেৰ্স্কিৰ জন্ম চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ লিউবেচত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://risu.ua/en/chernihiv-marks-the-950th-anniversary-of-st-anthony-caves_n100499|title=চেৰ্নিহিভত ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ ৯৫০ বছৰ পূৰ্তি|website=ধৰ্মীয় তথ্য সেৱা ইউক্ৰেইন|date=২০১৯|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> বোলদিনি পাহাৰ প্ৰাক্-খ্ৰীষ্টীয় কালতো ধৰ্মীয় গুৰুত্ব থকা অঞ্চল আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই পাহাৰত খন্দা গুহাসমূহ সন্ন্যাসীৰ বাসস্থান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনত মংগোল আক্ৰমণৰ ফলত চেৰ্নিহিভ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। ইয়াৰ ফলত মঠটোৰ বিকাশ ব্যাহত হয়। ১৭শ শতিকাত মঠ আৰু গুহা-সমষ্টিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://museum-portal.com/en/museums/73_anthony-caves|title=Anthony Caves|website=মিউজিয়াম প'ৰ্টেল|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ১৯৬৭ চনৰপৰা ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা আৰু [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰয়িট্সকে-ইলিনস্কি মঠ]]ৰ অন্যান্য নিৰ্মাণসমূহ চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==গুহা-সমষ্টি== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ভিতৰত খন্দা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আৰু কোঠাৰ এটা জটিল সমষ্টি। বৰ্তমান পৰিচিত পথসমূহৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩৫০ মিটাৰ। গুহাসমূহত সন্ন্যাসীৰ কুঠৰী, গীৰ্জা, প্ৰাৰ্থনাৰ স্থান, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু বিভিন্ন সুৰংগ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ|website=ইগোটুওৱৰ্ল্ড|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> গুহাৰ ভিতৰত তিনিটা মুখ্য ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা আছে। সেইবোৰ হৈছে পেচেৰ্স্কিৰ পৱিত্ৰ এন্থনি, টোটেমস্কিৰ পৱিত্ৰ ফেওদোচি আৰু পৱিত্ৰ মাইকোলা স্ব্যাতোশাৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জা। ইয়াৰ ভিতৰত ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জাটো আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা== ===ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জা=== ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জা ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ। ই বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জাসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ===পৱিত্ৰ এন্থনিৰ গীৰ্জা=== পৱিত্ৰ এন্থনিৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জাটো গুহা-সমষ্টিৰ অন্যতম প্ৰাচীন ধৰ্মীয় স্থান। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১১.৭ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৪ মিটাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ|website=ইগোটুওৱৰ্ল্ড|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ===মাইকোলা স্ব্যাতোশা গীৰ্জা=== মাইকোলা স্ব্যাতোশাৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জাটোও ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা-সমষ্টিৰ অংশ। ইয়াৰ স্থাপত্য তুলনামূলকভাৱে সৰল। ==সংৰক্ষণ== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। গুহা-সমষ্টি সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে সংৰক্ষিত আৰু পৰ্যটকৰ বাবে মুকলি।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Чернігів. Вхід у Антонієві печери.JPG|ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Чернігів. Підземні споруди.JPG|গুহাৰ ভূ-গৰ্ভস্থ নিৰ্মাণ File:Cave monastery in Chernigov (3972539252).jpg|ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা File:Chernigiv Illinsky Monastery Caves IMG 9008 74-101-0018.JPG|ইলিনস্কি মঠৰ গুহা File:Czernigow 16.jpg|গুহাৰ ভিতৰৰ দৃশ্য File:Czernigow 17.jpg|ভূ-গৰ্ভস্থ পথ File:Czernigow 18.jpg|গুহাৰ ভিতৰৰ অংশ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা — চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ] * [https://museum-portal.com/ua/muzeyi/73_antoniyevi-pecheri ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা — মিউজিয়াম প'ৰ্টেল] * [https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ] qxhob1blt831h0glucqpfz2c0ykpia5 629815 629813 2026-08-22T04:09:21Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629815 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা | native_name = Антонієві печери | image = «Keep thy mind in hell, and despair not» (3971777431).jpg | caption = | location = [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]] | coordinates = {{coord|51|28|44|N|31|17|04|E|display=it|type:landmark}} | construction_start_date = {{circa}} ১০৬৯ | architectural_style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Печери, підземні церкви та інші підземні споруди (Антонієві печери)}} (''গুহা, ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা আৰু অন্যান্য ভূ-গৰ্ভস্থ নিৰ্মাণসমূহ (ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা)'') |designation1_type = Architecture |designation1_number = 250053/3}} | status = ইউক্ৰেইনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ স্মাৰক }} '''ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা''' {{lang-en|Anthony's Caves, Chernihiv}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰৰ [[বলডীনি হ’ৰী]]ত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক গুহা-মঠ। ইয়াৰ ভূ-গৰ্ভস্থ পথ, কোঠা, সন্ন্যাসীৰ কুঠৰী, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু গীৰ্জাসমূহে এটা বৃহৎ ভূ-গৰ্ভস্থ স্থাপত্য-সমষ্টি গঠন কৰিছে। বৰ্তমান গুহাসমূহৰ পৰিচিত ভূ-গৰ্ভস্থ পথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩৫০ মিটাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery|title=এণ্টনী গুহা|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==ইতিহাস== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ ইতিহাস ১১শ শতিকাৰ সৈতে জড়িত। ১০৬৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ স্ব্যাতোস্লাভ য়াৰোস্লাভিচ আৰু ধৰ্মীয় নেতা এন্থনি পেচেৰ্স্কিৰ উদ্যোগত [[বলডীনি হ’ৰী]]ত এটা গুহা-মঠ স্থাপন কৰা হৈছিল। এন্থনি পেচেৰ্স্কিৰ জন্ম চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ লিউবেচত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://risu.ua/en/chernihiv-marks-the-950th-anniversary-of-st-anthony-caves_n100499|title=চেৰ্নিহিভত ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ ৯৫০ বছৰ পূৰ্তি|website=ধৰ্মীয় তথ্য সেৱা ইউক্ৰেইন|date=২০১৯|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> বোলদিনি পাহাৰ প্ৰাক্-খ্ৰীষ্টীয় কালতো ধৰ্মীয় গুৰুত্ব থকা অঞ্চল আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই পাহাৰত খন্দা গুহাসমূহ সন্ন্যাসীৰ বাসস্থান আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১২৩৯ চনত মংগোল আক্ৰমণৰ ফলত চেৰ্নিহিভ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। ইয়াৰ ফলত মঠটোৰ বিকাশ ব্যাহত হয়। ১৭শ শতিকাত মঠ আৰু গুহা-সমষ্টিৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়।<ref>{{Cite web|url=https://museum-portal.com/en/museums/73_anthony-caves|title=Anthony Caves|website=মিউজিয়াম প'ৰ্টেল|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ১৯৬৭ চনৰপৰা ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা আৰু [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰয়িট্সকে-ইলিনস্কি মঠ]]ৰ অন্যান্য নিৰ্মাণসমূহ চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==গুহা-সমষ্টি== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ভিতৰত খন্দা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আৰু কোঠাৰ এটা জটিল সমষ্টি। বৰ্তমান পৰিচিত পথসমূহৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩৫০ মিটাৰ। গুহাসমূহত সন্ন্যাসীৰ কুঠৰী, গীৰ্জা, প্ৰাৰ্থনাৰ স্থান, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু বিভিন্ন সুৰংগ আছে।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ|website=ইগোটুওৱৰ্ল্ড|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> গুহাৰ ভিতৰত তিনিটা মুখ্য ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা আছে। সেইবোৰ হৈছে পেচেৰ্স্কিৰ পৱিত্ৰ এন্থনি, টোটেমস্কিৰ পৱিত্ৰ ফেওদোচি আৰু পৱিত্ৰ মাইকোলা স্ব্যাতোশাৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জা। ইয়াৰ ভিতৰত ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জাটো আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা== ===ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জা=== ফেওদোচি টোটেমস্কি গীৰ্জা ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ। ই বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জাসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ===পৱিত্ৰ এন্থনিৰ গীৰ্জা=== পৱিত্ৰ এন্থনিৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জাটো গুহা-সমষ্টিৰ অন্যতম প্ৰাচীন ধৰ্মীয় স্থান। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১১.৭ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ প্ৰায় ৪ মিটাৰ।<ref>{{Cite web|url=https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm|title=ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ|website=ইগোটুওৱৰ্ল্ড|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ===মাইকোলা স্ব্যাতোশা গীৰ্জা=== মাইকোলা স্ব্যাতোশাৰ নামত উৎসৰ্গিত গীৰ্জাটোও ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা-সমষ্টিৰ অংশ। ইয়াৰ স্থাপত্য তুলনামূলকভাৱে সৰল। ==সংৰক্ষণ== ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। গুহা-সমষ্টি সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে সংৰক্ষিত আৰু পৰ্যটকৰ বাবে মুকলি।<ref>{{Cite web|url=https://chernihiv.travel/en/place/antoniyevi-pechery|title=Saint Anthony’s Caves|website=চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ|access-date=২২ আগষ্ট ২০২৬}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> File:Чернігів. Вхід у Антонієві печери.JPG|ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Чернігів. Підземні споруди.JPG|গুহাৰ ভূ-গৰ্ভস্থ নিৰ্মাণ File:Cave monastery in Chernigov (3972539252).jpg|ভূ-গৰ্ভস্থ গীৰ্জা File:Chernigiv Illinsky Monastery Caves IMG 9008 74-101-0018.JPG|ইলিনস্কি মঠৰ গুহা File:Czernigow 16.jpg|গুহাৰ ভিতৰৰ দৃশ্য File:Czernigow 17.jpg|ভূ-গৰ্ভস্থ পথ File:Czernigow 18.jpg|গুহাৰ ভিতৰৰ অংশ </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://chernihiv.travel/ua/place/antoniyevi-pechery ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা — চেৰ্নিহিভ পৰ্যটন তথ্য কেন্দ্ৰ] * [https://museum-portal.com/ua/muzeyi/73_antoniyevi-pecheri ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা — মিউজিয়াম প'ৰ্টেল] * [https://ua.igotoworld.com/ua/poi_object/2412_anthony-caves.htm ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা, চেৰ্নিহিভ] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] 50k6rzb7n5tpkz7dior4h1pin9jajmq 0 139111 629814 2026-08-22T04:08:57Z AjayDas 12623 [[ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629814 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ছেইণ্ট এন্থনিৰ গুহা]] bwe4yj37qq59rpungocp47v5pnd7v42 0 139112 629820 2026-08-22T04:29:48Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629820 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ভেদেনস্কি গীৰ্জা | full_name = কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা | other_name = | native_name = Введенська трапезна церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Введенська трапезна церква 2011 рік.jpg | image_size = 300px | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ভেদেনস্কি গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|49|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = | location = [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]], 14030 | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = প্ৰাৰ্থনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type = গীৰ্জা | style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | years_built = ১২ | groundbreaking = ১৬৭৯ | completed = | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = ৩৭.৫ মিটাৰ | width = ১০ মিটাৰ | height = | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Введенська церква}} (''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250044/3-Н }} }} '''ভেদেনস্কি গীৰ্জা''' বা '''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা''' ({{Lang-en|Vvedenska Church, Chernihiv}}) পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এটা ভোজনালয়-গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। এই গীৰ্জা ১৬৭৭–১৬৭৯ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াক এই স্থাপত্য-সমষ্টিৰ মুখ্য ভৱন ট্ৰয়িট্সকি কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ দুটা নাভ থকা গীৰ্জা।<ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> ==বিৱৰণ== স্তম্ভবিহীন ভোজনালয়টো জাতীয় স্থাপত্যশৈলীৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। ভোজনালয়ৰ এই গঠন ১৭শ শতিকাৰ স্মাৰকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম পুৰণি। ইয়াৰ স্থাপত্য পৰিকল্পনাই আন কেইবাটাও স্মাৰকক প্ৰভাবিত কৰিছে। ইয়াৰ পৰিকল্পনা মাইকেল সোণালী-গম্বুজ মঠৰ কিয়েভত থকা ভোজনালয়ত পুনৰ দেখা যায়। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত যেনে [[ভিডুবিচি মঠ]]ৰ ভোজনালয়ত সামান্য পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিন্তু সাধাৰণ পৰিকল্পনা একে। গীৰ্জাৰ ভৱনৰ পশ্চিমফালে ভোজনালয় সংলগ্ন আৰু তাৰ কাষতে ৰন্ধা-বঢ়া আৰু খাদ্য সংৰক্ষণৰ বাবে সহায়ক কোঠা আছে।<ref>{{cite web |title=Введенська церква Троїцького монастиря. 1677 р. Чернігів |url=https://about-ukraine.com/vvedenska-tserkva-troitskogo-monastirya-1677-r-chernigiv/ |website=about-ukraine.com |date=17 September 2013 |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Дивовижне поруч: незаслужено забута Введенська церква. ФОТО |url=https://www.val.ua/uk/site/news/97324 |website=val.ua |access-date=19 March 2025}}</ref> একেধৰণৰ পৰিকল্পনা স্তম্ভবিহীন ভোজনালয় থকা হামালিয়িভকা, হুস্তিনিয়া আৰু আন মঠ-সমষ্টিতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গীৰ্জা, ভোজনালয় আৰু প্ৰৱেশকক্ষ একেটা শাৰীত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলত একমহলীয়া ভৱনটো দীঘলীয়া আকৃতিৰ হৈছে। পৰিকল্পনাত ই ওলাই থকা অংশসহ এটা আয়তক্ষেত্ৰ। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৭.৫ মিটাৰ। সংকীৰ্ণ অংশৰ প্ৰস্থ ১০ মিটাৰ আৰু বহল অংশৰ প্ৰস্থ ১৭.৫ মিটাৰ।<ref>{{cite web |title=Vvedensky (Refectory) Church |url=https://chernihiv.travel/en/place/vvedenska-trapezna-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=20 March 2025}}</ref> স্থাপত্যৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে গীৰ্জাটোত সাধাৰণতে থকা এটাৰ সলনি দুটা গম্বুজ আছে। গম্বুজযুক্ত চাৰিখন অংশ সমতল খিলানৰ সহায়ত আঠখন অংশলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। তাৰ পিছত এই অংশ ক্ৰমে সৰু হৈ ওপৰত চাৰিচুকীয়া শিখৰেৰে সমাপ্ত হয়। ভিতৰৰ স্থান নিৰ্মাণত কাঠৰ স্থাপত্যৰপৰা অহা কিছুমান কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এটা গম্বুজ বেদীৰ বাবে আৰু আনটো উপাসনাকাৰীসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই স্থাপত্য বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্যত দুটা নাভ থকা গীৰ্জাৰ ধৰণ প্ৰকৃততে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে স্থাপত্য-গৱেষণাত বিতৰ্ক আছে। ১৭শ শতিকাৰ ভৱনসমূহৰ ভিতৰত এই ভোজনালয়ৰ নলাকাৰ গম্বুজেৰে আবৃত হলটো ভিতৰৰ গঠনৰ এক অনন্য নিদৰ্শন। গম্বুজৰ প্ৰকাশভংগী প্ৰোফাইলযুক্ত পাঁজৰ থকা তীক্ষ্ণ খিলান আকৃতিৰ গাঁথনিৰে অধিক স্পষ্ট কৰা হৈছে। বৰ্তমান গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহৰ আকৃতি ভিতৰৰ স্থানৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ মিল নাখায়। সম্ভৱতঃ ১৭৩১ চনত মঠত সংঘটিত অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত এইবোৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আন কেইবাটাও স্মাৰকত এনে আকৃতিৰ গম্বুজ দেখা যায়। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে [[কিইভ পেচাৰ্ছক লাভ্ৰা]]ৰ সৰ্বসন্ত গীৰ্জা। ভোজনালয়ৰ সন্মুখভাগৰ অলংকাৰিক গঠনৰ সৈতে লিজোহুবৰ ঘৰৰ অলংকাৰিক গঠনৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। কিন্তু দুয়োটাৰ মাজত এটা মৌলিক পাৰ্থক্য আছে। ভোজনালয়টোৰ এটা স্পষ্ট মুখ্য সন্মুখভাগ আছে, যিটো লিজোহুবৰ ঘৰত নাই। মুখ্য সন্মুখভাগৰ শক্তিশালী উলম্ব ছন্দ, দেৱালৰ গভীৰ খিৰিকীৰ খোপ আৰু খিৰিকীৰ ওপৰত থকা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশই ভৱনটোত সুসম ৰূপ সৃষ্টি কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগটো স্পষ্ট অৰ্ধস্তম্ভৰ ছন্দেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ অংশত অৰ্ধস্তম্ভৰ ব্যৱধান বেলেগ। হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহৰ স্থাপত্য তুলনামূলকভাৱে সৰল। সমতল পিলাষ্টাৰসমূহ দেৱালৰ পৃষ্ঠৰপৰা বেছি ওলাই অহা নাই। এইদৰে ভৱনটোৰ প্ৰতিটো অংশ—গীৰ্জা, ভোজনালয়ৰ হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহ—বেলেগ ধৰণে পৰিকল্পিত। তথাপি সমগ্ৰ ভৱনটোৰ অখণ্ডতা আৰু ঐক্য অক্ষুণ্ণ আছে। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> DSCN7012 Чернігів.jpg Введенська церква (мур.) Троїцького монастиря.jpg Введенська церква (мур.), Чернігів.JPG Tschernihiw Dreifaltigkeitskloster 4.jpg Трапезна Введенської церкви (Чернігів).jpg Czernigow 23.jpg Введенська церква (1677-1979 рр.) Чернігів.JPG Введенська церква Троїцького монастиря (Чернігів).JPG </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints ৱিকিমেপিয়া] lvin2mar0vpu9wpvnmsd9h89v98sacx 629822 629820 2026-08-22T04:31:11Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629822 wikitext text/x-wiki {{Infobox church | name = ভেদেনস্কি গীৰ্জা | full_name = কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা | other_name = | native_name = Введенська трапезна церква | native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] | image = File:Введенська трапезна церква 2011 рік.jpg | image_size = 300px | imagelink = | alt = | caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ ভেদেনস্কি গীৰ্জা | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_map_size = | pushpin_relief = | pushpin_caption = | coordinates = {{coord|51|28|38|N|31|16|49|E|display=it|type:landmark}} | osgraw = | location = [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]], 14030 | country = [[ইউক্ৰেইন]] | denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা | previous_denomination = | churchmanship = | website = | former_name = | founded = | founder = | dedication = | dedicated = | consecrated = | events = | status = প্ৰাৰ্থনাগৃহ | functional_status = সক্ৰিয় | heritage_designation = | designated = | architect = | architectural_type = গীৰ্জা | style = ইউক্ৰেইনীয় বেৰক | years_built = ১২ | groundbreaking = ১৬৭৯ | completed = | construction_cost = | closed = | demolished = | capacity = | length = ৩৭.৫ মিটাৰ | width = ১০ মিটাৰ | height = | materials = | parish = | deanery = | archdeaconry = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[চেৰ্নিহিভ]] | province = | district = | division = | archbishop = | bishop = | dean = | succentor = | rector = | vice-rector = | vicar = | priest = | pastor = | abbot = | elder = | embedded = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Введенська церква}} (''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 250044/3-Н }} }} '''ভেদেনস্কি গীৰ্জা''' বা '''কুমাৰী মেৰীৰ উপস্থাপনৰ গীৰ্জা''' ({{Lang-en|Vvedenska Church, Chernihiv}}) পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এটা ভোজনালয়-গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ]]ৰ অন্তৰ্গত আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। এই গীৰ্জা ১৬৭৭–১৬৭৯ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াক এই স্থাপত্য-সমষ্টিৰ মুখ্য ভৱন ট্ৰয়িট্সকি কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো বাওঁপাৰৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ দুটা নাভ থকা গীৰ্জা।<ref>{{cite web |title=Чернігів. Троїцький монастир |url=https://castles.com.ua/troitsky.html |website=castles.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=http://samsobi.com.ua/index.php/ukraina/siverschyna/368-cn-troickyi-monastyr |website=samsobi.com.ua |access-date=19 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Введенська церква |url=https://ukrainaincognita.com/chernigivska-oblast/chernigiv/chernigiv-troitsko-illinskyi-monastyr |website=ukrainaincognita.com |access-date=19 March 2025}}</ref> ==বিৱৰণ== স্তম্ভবিহীন ভোজনালয়টো জাতীয় স্থাপত্যশৈলীৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। ভোজনালয়ৰ এই গঠন ১৭শ শতিকাৰ স্মাৰকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম পুৰণি। ইয়াৰ স্থাপত্য পৰিকল্পনাই আন কেইবাটাও স্মাৰকক প্ৰভাবিত কৰিছে। ইয়াৰ পৰিকল্পনা মাইকেল সোণালী-গম্বুজ মঠৰ কিয়েভত থকা ভোজনালয়ত পুনৰ দেখা যায়। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত যেনে [[ভিডুবিচি মঠ]]ৰ ভোজনালয়ত সামান্য পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিন্তু সাধাৰণ পৰিকল্পনা একে। গীৰ্জাৰ ভৱনৰ পশ্চিমফালে ভোজনালয় সংলগ্ন আৰু তাৰ কাষতে ৰন্ধা-বঢ়া আৰু খাদ্য সংৰক্ষণৰ বাবে সহায়ক কোঠা আছে।<ref>{{cite web |title=Введенська церква Троїцького монастиря. 1677 р. Чернігів |url=https://about-ukraine.com/vvedenska-tserkva-troitskogo-monastirya-1677-r-chernigiv/ |website=about-ukraine.com |date=17 September 2013 |access-date=20 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Дивовижне поруч: незаслужено забута Введенська церква. ФОТО |url=https://www.val.ua/uk/site/news/97324 |website=val.ua |access-date=19 March 2025}}</ref> একেধৰণৰ পৰিকল্পনা স্তম্ভবিহীন ভোজনালয় থকা হামালিয়িভকা, হুস্তিনিয়া আৰু আন মঠ-সমষ্টিতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গীৰ্জা, ভোজনালয় আৰু প্ৰৱেশকক্ষ একেটা শাৰীত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলত একমহলীয়া ভৱনটো দীঘলীয়া আকৃতিৰ হৈছে। পৰিকল্পনাত ই ওলাই থকা অংশসহ এটা আয়তক্ষেত্ৰ। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৭.৫ মিটাৰ। সংকীৰ্ণ অংশৰ প্ৰস্থ ১০ মিটাৰ আৰু বহল অংশৰ প্ৰস্থ ১৭.৫ মিটাৰ।<ref>{{cite web |title=Vvedensky (Refectory) Church |url=https://chernihiv.travel/en/place/vvedenska-trapezna-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=20 March 2025}}</ref> স্থাপত্যৰ এটা বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে গীৰ্জাটোত সাধাৰণতে থকা এটাৰ সলনি দুটা গম্বুজ আছে। গম্বুজযুক্ত চাৰিখন অংশ সমতল খিলানৰ সহায়ত আঠখন অংশলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়। তাৰ পিছত এই অংশ ক্ৰমে সৰু হৈ ওপৰত চাৰিচুকীয়া শিখৰেৰে সমাপ্ত হয়। ভিতৰৰ স্থান নিৰ্মাণত কাঠৰ স্থাপত্যৰপৰা অহা কিছুমান কৌশল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। এটা গম্বুজ বেদীৰ বাবে আৰু আনটো উপাসনাকাৰীসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই স্থাপত্য বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ ইউক্ৰেইনীয় স্থাপত্যত দুটা নাভ থকা গীৰ্জাৰ ধৰণ প্ৰকৃততে আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে স্থাপত্য-গৱেষণাত বিতৰ্ক আছে। ১৭শ শতিকাৰ ভৱনসমূহৰ ভিতৰত এই ভোজনালয়ৰ নলাকাৰ গম্বুজেৰে আবৃত হলটো ভিতৰৰ গঠনৰ এক অনন্য নিদৰ্শন। গম্বুজৰ প্ৰকাশভংগী প্ৰোফাইলযুক্ত পাঁজৰ থকা তীক্ষ্ণ খিলান আকৃতিৰ গাঁথনিৰে অধিক স্পষ্ট কৰা হৈছে। বৰ্তমান গীৰ্জাৰ গম্বুজসমূহৰ আকৃতি ভিতৰৰ স্থানৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ মিল নাখায়। সম্ভৱতঃ ১৭৩১ চনত মঠত সংঘটিত অগ্নিকাণ্ডৰ পিছত এইবোৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত আন কেইবাটাও স্মাৰকত এনে আকৃতিৰ গম্বুজ দেখা যায়। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে [[কিইভ পেচাৰ্ছক লাভ্ৰা]]ৰ সৰ্বসন্ত গীৰ্জা। ভোজনালয়ৰ সন্মুখভাগৰ অলংকাৰিক গঠনৰ সৈতে লিজোহুবৰ ঘৰৰ অলংকাৰিক গঠনৰ কিছু সাদৃশ্য আছে। কিন্তু দুয়োটাৰ মাজত এটা মৌলিক পাৰ্থক্য আছে। ভোজনালয়টোৰ এটা স্পষ্ট মুখ্য সন্মুখভাগ আছে, যিটো লিজোহুবৰ ঘৰত নাই। মুখ্য সন্মুখভাগৰ শক্তিশালী উলম্ব ছন্দ, দেৱালৰ গভীৰ খিৰিকীৰ খোপ আৰু খিৰিকীৰ ওপৰত থকা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশই ভৱনটোত সুসম ৰূপ সৃষ্টি কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগটো স্পষ্ট অৰ্ধস্তম্ভৰ ছন্দেৰে চিহ্নিত কৰা হৈছে। গীৰ্জাৰ অংশত অৰ্ধস্তম্ভৰ ব্যৱধান বেলেগ। হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহৰ স্থাপত্য তুলনামূলকভাৱে সৰল। সমতল পিলাষ্টাৰসমূহ দেৱালৰ পৃষ্ঠৰপৰা বেছি ওলাই অহা নাই। এইদৰে ভৱনটোৰ প্ৰতিটো অংশ—গীৰ্জা, ভোজনালয়ৰ হল আৰু সহায়ক কোঠাসমূহ—বেলেগ ধৰণে পৰিকল্পিত। তথাপি সমগ্ৰ ভৱনটোৰ অখণ্ডতা আৰু ঐক্য অক্ষুণ্ণ আছে। ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery> DSCN7012 Чернігів.jpg Введенська церква (мур.) Троїцького монастиря.jpg Введенська церква (мур.), Чернігів.JPG Tschernihiw Dreifaltigkeitskloster 4.jpg Трапезна Введенської церкви (Чернігів).jpg Czernigow 23.jpg Введенська церква (1677-1979 рр.) Чернігів.JPG Введенська церква Троїцького монастиря (Чернігів).JPG </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints ৱিকিমেপিয়া] [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]] geq6k839f11dj1jzdktajmkz6t1ygk4 0 139113 629821 2026-08-22T04:30:42Z AjayDas 12623 [[ভেদেনস্কি গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629821 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভেদেনস্কি গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ]] the5a1nhho6xw22g62vt3dydvzwvw1p 0 139114 629823 2026-08-22T05:28:42Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox military installation | name = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ | part_of = | location = ভিশ্নিভেৎস, তেনোপিল অঞ্চল | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|53|58|N|25|44|18|E|type:landmark_region:UA|display=inline;title}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{... 629823 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ | part_of = | location = ভিশ্নিভেৎস, তেনোপিল অঞ্চল | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|53|58|N|25|44|18|E|type:landmark_region:UA|display=inline;title}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{Lang|uk|Палацово-парковий комплекс}} (''কাৰেং আৰু উদ্যান প্ৰকল্প'') | designation1_number = 190022 | designation1_type = স্থাপত্য }} | image = File:Палацовий комплекс у Вишнівці P1620012.jpg | image_alt = ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ প্ৰাসাদ | caption = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ সন্মুখভাগ | type = প্ৰাসাদ | built = ১৩৯৫ – ১৬শ শতিকা | builder = মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কি | height = | in_use = | condition = পুনৰ্নিৰ্মাণাধীন | owner = | controlled_by = | battles = | events = }} '''ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) বা '''ভিশ্নিভেৎস্কি প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পশ্চিম অংশৰ তেনোপিল অঞ্চলত জবাৰাঝ চহৰৰ ওচৰৰ ভিশ্নিভেৎস নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত অৱস্থিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই প্ৰাসাদটো ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান আছিল। এই পৰিয়ালে ভিশ্নিভেৎস নামৰ ঠাইৰ নামেৰে নিজৰ পৰিয়ালৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ==ইতিহাস== ১৩৯৫ চনত নোভগোৰড-চিভেৰ্স্কিৰ পৰা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত অভিজাত ব্যক্তি দিমিত্ৰি কোৰিবুটক ভলিনিয়া অঞ্চলৰ কিছু ভূমিৰ শাসনভাৰ দিয়া হয়। তাত তেওঁ প্ৰতিৰক্ষামূলক নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দুৰ্গটো হোৰিন নদীৰ পাৰত, বৰ্তমানৰ পুৰণি ভিশ্নিভেৎস গাঁৱৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url = http://zabytki.in.ua/uk/470/vishnevetskii-palats|title = Вишнівецький Палац|access-date = February 23, 2014|publisher = zabytki.in.ua}}</ref> দিমিত্ৰি কোৰিবুট পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নথকাকৈ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি অলগেৰ্দোভিচ-নেছভিৎস্কি পৰিয়ালৰ এটা আনুষংগিক শাখাৰ হাতলৈ যায় আৰু তিনিটা প্ৰজন্মলৈ তেওঁলোকৰ অধীনত থাকে। ১৫১৭ চনত ইয়াৰ মালিকানা মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ হাতলৈ যায়। ১৪৯১ চনত তুৰ্ক-তাতাৰ বাহিনীৰ আক্ৰমণত পুৰণি ভিশ্নিভেৎসৰ দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বসতি ধ্বংস হয়। সেই বছৰতে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল নাম গ্ৰহণ কৰা মিখাইলো জবাৰাস্কিয়ে নদীৰ ওপৰৰফালে এটা পাহাৰৰ শীৰ্ষত নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই নতুন দুৰ্গটো তাতাৰ আৰু তুৰ্কী আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল। ১৬৪০-ৰ দশকত ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ তত্ত্বাৱধানত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গত পৰিণত কৰা হয়। ইয়াত দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষাৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল। কিন্তু ১৬৪৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত কছাকসকলে দুৰ্গটো দখল কৰাত এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই বাধা দিব নোৱাৰিলে। ১৬৪৯ চনত জবাৰাঝ সন্ধিৰ পিছত তাতাৰসকলে দুৰ্গটো লুটপাত কৰে।<ref>[https://www.tourclub.com.ua/uk/info/local-lore/ternopil-region/regional/zboriv_battle ЗБОРІВСЬКА БИТВА ЗАПОЧАТКУВАЛА ГЕТЬМАНЩИНУ]. www.tourclub.com.ua.</ref><ref>[https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2762206-sogodni-ricnica-pidpisanna-zborivskogo-miru-akij-poklav-pocatok-ukrainskij-derzavi.html Сьогодні - річниця підписання Зборівського миру, який поклав початок Українській державі]. [[Ukrinform]]. 18 August 2019</ref> উন্নত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা সত্ত্বেও দুৰ্গটো পুনৰ শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৫৫ চনত তাতাৰসকলে আৰু ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড–অটোমান যুদ্ধৰ সময়ত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে। ফলত দুৰ্গটো ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয়। ১৭শ শতিকাৰ অশান্ত সময়ছোৱাত চহৰ আৰু দুৰ্গ ইমানেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল যে পোলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় জন সোবিয়েস্কিয়ে চহৰখনক ২০ বছৰৰ বাবে কৰৰ পৰা ৰেহাই দিয়ে। মিখাইলো ছেৰভাছি ভিশ্নিভেৎস্কি (১৬৮০–১৭৪৪) এজন ধনী পোলিছ অভিজাত আৰু ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ পুৰুষ বংশৰ শেষ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। দুৰ্গটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৭২০ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। তথাপি ভৱনটোৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভূমিকা অব্যাহত আছিল আৰু ১৭৬০ চনলৈকে ইয়াত সৈন্যৰ এটা দল আছিল। পিছলৈ প্ৰাসাদৰ গীৰ্জা আৰু এটা বৃহৎ উদ্যান সংযোজন কৰা হয়। ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ শেষ পুৰুষ সদস্যৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰাসাদ আৰু সম্পত্তিৰ মালিকানা মহিলা বংশৰ জৰিয়তে মনিশেক পৰিয়ালৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ অধীনত প্ৰাসাদটোৱে পূৰ্ণ আড়ম্বৰ লাভ কৰে আৰু ইউৰোপীয় প্ৰাসাদ আৰু ভূদৃশ্য নক্সাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনত পৰিণত হয়। মনিশেক পৰিয়ালৰ তিনিটা প্ৰজন্মৰ মালিক—য়ান কাৰোল (১৭১৬–১৭৫৯), মিখাইলো ইয়ৰ্জি (১৭৪৮–১৮০৬) আৰু কাৰোল ফিলিপ (১৭৯৪–১৮৪৬)—য়ে সম্পত্তিটোক ৰাজকীয় ৰূপ দিয়ে। তেওঁলোকে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল, পোতোট্স্কি পৰিয়াল, সাংগুশ্কো পৰিয়াল, চাৰ্তোৰিস্কি পৰিয়াল আৰু অস্ত্ৰোহস্কি পৰিয়ালৰ পৰা বিপুল সংখ্যক চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ভাস্কৰ্য, সেই সময়ৰ আচবাব, ডাচ টাইলৰ চৌকা, কিতাপ, অস্ত্ৰ আৰু উন্নতমানৰ চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই উন্নয়নসমূহে প্ৰাসাদটোক ভলিনিয়াৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট প্ৰাসাদীয় বাসস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কিন্তু সম্পত্তি লাভ কৰাৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পিছতে শেষ মনিশেক মালিকে ফ্ৰান্সলৈ গুচি যায়। তেওঁ পৰিয়ালৰ বহু মূল্যৱান সামগ্ৰী লগত লৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দুই হাজাৰ কিতাপ, পৰিয়ালৰ প্ৰতিকৃতি, চিঠি আৰু বংশচিহ্ন সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ সামগ্ৰী। বহু বছৰ ধৰি প্ৰাসাদটো বাণিজ্যৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বহু সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি দিয়া হয়। ১৮৫২ চনৰ পৰা ১৯১৩ চনলৈ ৬০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত প্ৰাসাদটো নজন বিভিন্ন মালিকৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ উপাধি আৰু সামাজিক মৰ্যাদা থাকিলেও তেওঁলোকে নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা শক্তিশালী কৰিবলৈ এই বিলাসী বাসস্থান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফলত প্ৰাসাদটোৱে নিজৰ আড়ম্বৰ হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মূল্যৱান সংগ্ৰহ লুট কৰা হয়। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ কিছু সময় আগতে নতুন মালিক ভলিনিয়াৰ অভিজাত পাভেল ডেমিদভে (১৮৬৯–১৯৩৫) প্ৰাসাদটো পুনৰুদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কিয়েভৰ স্থপতি ভ্লাদিস্লাভ হোৰোদেস্কিক (১৮৬৩–১৯৩০) এই কামৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ বিপ্লৱৰ বাবে কাম ব্যাহত হয়। প্ৰাসাদটো ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ ২৫তম সেনা বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। তাৰ পিছত অস্থায়ী চৰকাৰ আৰু ছিমন পেটলিউৰাৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল বাহিনীয়ে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। ১৯২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত মুখ্য ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ ৰখা হৈছিল। বাকী অংশত এখন কাৰুশিল্প বিদ্যালয় চলিছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ১৯৪০–১৯৪১ চনত বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহ মস্কোলৈ পঠিয়াই দিয়ে। জাৰ্মান দখলৰ সময়ত, ১৯৪১–১৯৪৪ চনত, জাৰ্মান সেনাই প্ৰাসাদটো আৰক্ষী চকী আৰু গেষ্টাপোৰ কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাসাদৰ বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহো আঁতৰাই নিয়ে। ১৯৪৪ চনৰ এটা অগ্নিকাণ্ডে প্ৰাসাদটোৰ ধ্বংস সম্পূৰ্ণ কৰে। যুদ্ধৰ পিছত ১৯৫০-ৰ দশকত হোৱা পুনৰুদ্ধাৰে প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ অংশ নতুন ৰূপ দিয়ে। কিন্তু ভিতৰৰ অংশ মূল পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰো যত্ন লোৱা হোৱা নাছিল আৰু চৌহদত জংঘল গজি উঠে। স্থানীয় লোকসকলৰ দ্বাৰাও অধিক লুটপাত সংঘটিত হয়। ১৯৬৩ চনত প্ৰাসাদটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। তথাপি ইয়াক বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰি থকা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সামূহিক ক্লাব, পুথিভঁৰাল, কাপোৰৰ কাৰখানা আৰু কাৰুশিল্প বিদ্যালয়। ইউক্ৰেইন স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰাসাদটোৰ অৱস্থা উন্নত হয়। ১৯৯৩ চনত ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত দুৰ্গটো আনুষ্ঠানিকভাৱে জবাৰাঝৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৫ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল "তেনোপিল অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ"ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title= |script-title=uk:Національний Заповідник «Замки Тернопілля» |trans-title=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast" |url=https://zamky.te.ua/ |website=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast"}}</ref> ইয়াৰ পিছত এক বিস্তৃত পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০০৭ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা সকলো প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰাসাদ চৌহদ খালী কৰে। ২০১৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ মুখ্য পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভিতৰৰ অংশ পুনৰুদ্ধাৰ, উদ্যানৰ ভূদৃশ্য উন্নয়ন আৰু চৌহদৰ বেৰ নিৰ্মাণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ==স্থাপত্য== [[File:61-224-9002 Vyshnivets Palace RB.jpg|left|thumb|450px|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ মুখ্য ভৱন]] ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ স্থাপত্যত পৰৱৰ্তী বেৰক আৰু ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়। পুনৰ্নিৰ্মিত প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ ৰূপ ধ্ৰুপদী। ইয়াৰ দীঘলীয়া দুমহলীয়া মুখ্য ভৱনৰ দুয়োফালে ওখ তিনিমহলীয়া অংশ আছে। এইবোৰে এক সমমিত ইউ-আকৃতিৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ অভঁ-কৰ্পছ আছে। ইয়াৰ ওপৰত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আৰু ষ্টুক্কো অলংকৰণ আছে। পিছফালৰ সন্মুখভাগত অভঁ-কৰ্পছসমূহৰ মাজত খিলানযুক্ত গ্যালাৰী আছে। প্ৰাসাদৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ ধ্ৰুপদী বিজয় তোৰণৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ পৰিকল্পনা সমমিত। ইয়াত এটা কেন্দ্ৰীয় হল, চিৰি আৰু এটা বৃহৎ নৃত্যকক্ষ আছে। কেইবাটাও হল বহল খিলানেৰে সংযুক্ত। এই অংশত এসময়ত এখন দাপোণৰ গ্যালাৰী আছিল। ইয়াত বহুতো শিল্পকৰ্ম ৰখা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাত পোলিছ–লিথুৱেনীয় কমনৱেলথৰ অভিজাত বাসস্থানসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক অন্যতম উৎকৃষ্ট গ্যালাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=heq_CwAAQBAJ&dq=First+Polish+Republic+1795&pg=PT356 |title=The Routledge Research Companion to Heritage and Identity |year=2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-04323-2}}</ref><ref>{{Cite book |last=Bardach |first=Juliusz |url=https://books.google.com/books?id=c1ScQgAACAAJ |title=Historia ustroju i prawa polskiego |date=2003 |publisher=Wydawn. Prawnicze LexisNexis |isbn=978-83-88296-02-4 |page=13 |language=pl}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery perrow="5" align="center" caption="প্ৰাসাদৰ দৃশ্য"> File:Вишневець. Церква Воскресіння Христового 03.jpg|উত্থান গীৰ্জা আৰু প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Pałac Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu P1610977.jpg|প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Внутрішній дворик Вишнівецького маєтку..jpg|চোতাল File:Vyshnivec 05.JPG|প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ অংশ File:Wisniowiec1.JPG|ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec2.JPG|অষ্ট্ৰিয়াৰ এলিওনোৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰাণীৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec6.JPG|প্ৰাসাদৰ এখন চিত্ৰ File:Vyshnivec 13.JPG|উত্থান গীৰ্জা File:Vyshnivets Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary RB.jpg|পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ জন্ম গীৰ্জা File:Wisniowiec11.JPG|প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Вишнівець.Палацова огорожа.JPG|ভিশ্নিভেৎস উদ্যানৰ বেৰ File:Смт Вишнівець, Вишнівецький парк.jpg|ভিশ্নিভেৎস উদ্যান File:Vyshnivets Park Stairs.JPG|উদ্যানৰ চিৰি File:Vyshnivets Park Linden3.JPG|উদ্যানৰ লিণ্ডেন গছ File:Вишнівецький парк.JPG|শীতকালত ভিশ্নিভেৎস উদ্যান </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Vyshnivets Palace complex|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ}} * {{cite web|title=Vyshnivets|url=http://www.castles.com.ua/vis.html|work=Castles and Monuments of Ukraine|access-date=25 February 2014|language=uk}} j12nmigee1qve8b40qm0sh52jq6e425 629825 629823 2026-08-22T05:30:41Z AjayDas 12623 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629825 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ | part_of = | location = ভিশ্নিভেৎস, তেনোপিল অঞ্চল | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|53|58|N|25|44|18|E|type:landmark_region:UA|display=inline;title}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{Lang|uk|Палацово-парковий комплекс}} (''কাৰেং আৰু উদ্যান প্ৰকল্প'') | designation1_number = 190022 | designation1_type = স্থাপত্য }} | image = File:Палацовий комплекс у Вишнівці P1620012.jpg | image_alt = ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ প্ৰাসাদ | caption = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ সন্মুখভাগ | type = প্ৰাসাদ | built = ১৩৯৫ – ১৬শ শতিকা | builder = মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কি | height = | in_use = | condition = পুনৰ্নিৰ্মাণাধীন | owner = | controlled_by = | battles = | events = }} '''ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) বা '''ভিশ্নিভেৎস্কি প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পশ্চিম অংশৰ তেনোপিল অঞ্চলত জবাৰাঝ চহৰৰ ওচৰৰ ভিশ্নিভেৎস নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত অৱস্থিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই প্ৰাসাদটো ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান আছিল। এই পৰিয়ালে ভিশ্নিভেৎস নামৰ ঠাইৰ নামেৰে নিজৰ পৰিয়ালৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ==ইতিহাস== ১৩৯৫ চনত নোভগোৰড-চিভেৰ্স্কিৰ পৰা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত অভিজাত ব্যক্তি দিমিত্ৰি কোৰিবুটক ভলিনিয়া অঞ্চলৰ কিছু ভূমিৰ শাসনভাৰ দিয়া হয়। তাত তেওঁ প্ৰতিৰক্ষামূলক নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দুৰ্গটো হোৰিন নদীৰ পাৰত, বৰ্তমানৰ পুৰণি ভিশ্নিভেৎস গাঁৱৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url = http://zabytki.in.ua/uk/470/vishnevetskii-palats|title = Вишнівецький Палац|access-date = February 23, 2014|publisher = zabytki.in.ua}}</ref> দিমিত্ৰি কোৰিবুট পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নথকাকৈ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি অলগেৰ্দোভিচ-নেছভিৎস্কি পৰিয়ালৰ এটা আনুষংগিক শাখাৰ হাতলৈ যায় আৰু তিনিটা প্ৰজন্মলৈ তেওঁলোকৰ অধীনত থাকে। ১৫১৭ চনত ইয়াৰ মালিকানা মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ হাতলৈ যায়। ১৪৯১ চনত তুৰ্ক-তাতাৰ বাহিনীৰ আক্ৰমণত পুৰণি ভিশ্নিভেৎসৰ দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বসতি ধ্বংস হয়। সেই বছৰতে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল নাম গ্ৰহণ কৰা মিখাইলো জবাৰাস্কিয়ে নদীৰ ওপৰৰফালে এটা পাহাৰৰ শীৰ্ষত নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই নতুন দুৰ্গটো তাতাৰ আৰু তুৰ্কী আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল। ১৬৪০-ৰ দশকত ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ তত্ত্বাৱধানত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গত পৰিণত কৰা হয়। ইয়াত দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষাৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল। কিন্তু ১৬৪৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত কছাকসকলে দুৰ্গটো দখল কৰাত এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই বাধা দিব নোৱাৰিলে। ১৬৪৯ চনত জবাৰাঝ সন্ধিৰ পিছত তাতাৰসকলে দুৰ্গটো লুটপাত কৰে।<ref>[https://www.tourclub.com.ua/uk/info/local-lore/ternopil-region/regional/zboriv_battle ЗБОРІВСЬКА БИТВА ЗАПОЧАТКУВАЛА ГЕТЬМАНЩИНУ]. www.tourclub.com.ua.</ref><ref>[https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2762206-sogodni-ricnica-pidpisanna-zborivskogo-miru-akij-poklav-pocatok-ukrainskij-derzavi.html Сьогодні - річниця підписання Зборівського миру, який поклав початок Українській державі]. [[Ukrinform]]. 18 August 2019</ref> উন্নত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা সত্ত্বেও দুৰ্গটো পুনৰ শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৫৫ চনত তাতাৰসকলে আৰু ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড–অটোমান যুদ্ধৰ সময়ত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে। ফলত দুৰ্গটো ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয়। ১৭শ শতিকাৰ অশান্ত সময়ছোৱাত চহৰ আৰু দুৰ্গ ইমানেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল যে পোলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় জন সোবিয়েস্কিয়ে চহৰখনক ২০ বছৰৰ বাবে কৰৰ পৰা ৰেহাই দিয়ে। মিখাইলো ছেৰভাছি ভিশ্নিভেৎস্কি (১৬৮০–১৭৪৪) এজন ধনী পোলিছ অভিজাত আৰু ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ পুৰুষ বংশৰ শেষ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। দুৰ্গটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৭২০ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। তথাপি ভৱনটোৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভূমিকা অব্যাহত আছিল আৰু ১৭৬০ চনলৈকে ইয়াত সৈন্যৰ এটা দল আছিল। পিছলৈ প্ৰাসাদৰ গীৰ্জা আৰু এটা বৃহৎ উদ্যান সংযোজন কৰা হয়। ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ শেষ পুৰুষ সদস্যৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰাসাদ আৰু সম্পত্তিৰ মালিকানা মহিলা বংশৰ জৰিয়তে মনিশেক পৰিয়ালৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ অধীনত প্ৰাসাদটোৱে পূৰ্ণ আড়ম্বৰ লাভ কৰে আৰু ইউৰোপীয় প্ৰাসাদ আৰু ভূদৃশ্য নক্সাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনত পৰিণত হয়। মনিশেক পৰিয়ালৰ তিনিটা প্ৰজন্মৰ মালিক—য়ান কাৰোল (১৭১৬–১৭৫৯), মিখাইলো ইয়ৰ্জি (১৭৪৮–১৮০৬) আৰু কাৰোল ফিলিপ (১৭৯৪–১৮৪৬)—য়ে সম্পত্তিটোক ৰাজকীয় ৰূপ দিয়ে। তেওঁলোকে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল, পোতোট্স্কি পৰিয়াল, সাংগুশ্কো পৰিয়াল, চাৰ্তোৰিস্কি পৰিয়াল আৰু অস্ত্ৰোহস্কি পৰিয়ালৰ পৰা বিপুল সংখ্যক চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ভাস্কৰ্য, সেই সময়ৰ আচবাব, ডাচ টাইলৰ চৌকা, কিতাপ, অস্ত্ৰ আৰু উন্নতমানৰ চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই উন্নয়নসমূহে প্ৰাসাদটোক ভলিনিয়াৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট প্ৰাসাদীয় বাসস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কিন্তু সম্পত্তি লাভ কৰাৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পিছতে শেষ মনিশেক মালিকে ফ্ৰান্সলৈ গুচি যায়। তেওঁ পৰিয়ালৰ বহু মূল্যৱান সামগ্ৰী লগত লৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দুই হাজাৰ কিতাপ, পৰিয়ালৰ প্ৰতিকৃতি, চিঠি আৰু বংশচিহ্ন সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ সামগ্ৰী। বহু বছৰ ধৰি প্ৰাসাদটো বাণিজ্যৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বহু সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি দিয়া হয়। ১৮৫২ চনৰ পৰা ১৯১৩ চনলৈ ৬০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত প্ৰাসাদটো নজন বিভিন্ন মালিকৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ উপাধি আৰু সামাজিক মৰ্যাদা থাকিলেও তেওঁলোকে নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা শক্তিশালী কৰিবলৈ এই বিলাসী বাসস্থান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফলত প্ৰাসাদটোৱে নিজৰ আড়ম্বৰ হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মূল্যৱান সংগ্ৰহ লুট কৰা হয়। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ কিছু সময় আগতে নতুন মালিক ভলিনিয়াৰ অভিজাত পাভেল ডেমিদভে (১৮৬৯–১৯৩৫) প্ৰাসাদটো পুনৰুদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কিয়েভৰ স্থপতি ভ্লাদিস্লাভ হোৰোদেস্কিক (১৮৬৩–১৯৩০) এই কামৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ বিপ্লৱৰ বাবে কাম ব্যাহত হয়। প্ৰাসাদটো ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ ২৫তম সেনা বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। তাৰ পিছত অস্থায়ী চৰকাৰ আৰু ছিমন পেটলিউৰাৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল বাহিনীয়ে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। ১৯২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত মুখ্য ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ ৰখা হৈছিল। বাকী অংশত এখন কাৰুশিল্প বিদ্যালয় চলিছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ১৯৪০–১৯৪১ চনত বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহ মস্কোলৈ পঠিয়াই দিয়ে। জাৰ্মান দখলৰ সময়ত, ১৯৪১–১৯৪৪ চনত, জাৰ্মান সেনাই প্ৰাসাদটো আৰক্ষী চকী আৰু গেষ্টাপোৰ কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাসাদৰ বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহো আঁতৰাই নিয়ে। ১৯৪৪ চনৰ এটা অগ্নিকাণ্ডে প্ৰাসাদটোৰ ধ্বংস সম্পূৰ্ণ কৰে। যুদ্ধৰ পিছত ১৯৫০-ৰ দশকত হোৱা পুনৰুদ্ধাৰে প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ অংশ নতুন ৰূপ দিয়ে। কিন্তু ভিতৰৰ অংশ মূল পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰো যত্ন লোৱা হোৱা নাছিল আৰু চৌহদত জংঘল গজি উঠে। স্থানীয় লোকসকলৰ দ্বাৰাও অধিক লুটপাত সংঘটিত হয়। ১৯৬৩ চনত প্ৰাসাদটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। তথাপি ইয়াক বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰি থকা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সামূহিক ক্লাব, পুথিভঁৰাল, কাপোৰৰ কাৰখানা আৰু কাৰুশিল্প বিদ্যালয়। ইউক্ৰেইন স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰাসাদটোৰ অৱস্থা উন্নত হয়। ১৯৯৩ চনত ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত দুৰ্গটো আনুষ্ঠানিকভাৱে জবাৰাঝৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৫ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল "তেনোপিল অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ"ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title= |script-title=uk:Національний Заповідник «Замки Тернопілля» |trans-title=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast" |url=https://zamky.te.ua/ |website=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast"}}</ref> ইয়াৰ পিছত এক বিস্তৃত পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০০৭ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা সকলো প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰাসাদ চৌহদ খালী কৰে। ২০১৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ মুখ্য পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভিতৰৰ অংশ পুনৰুদ্ধাৰ, উদ্যানৰ ভূদৃশ্য উন্নয়ন আৰু চৌহদৰ বেৰ নিৰ্মাণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ==স্থাপত্য== [[File:61-224-9002 Vyshnivets Palace RB.jpg|left|thumb|450px|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ মুখ্য ভৱন]] ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ স্থাপত্যত পৰৱৰ্তী বেৰক আৰু ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়। পুনৰ্নিৰ্মিত প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ ৰূপ ধ্ৰুপদী। ইয়াৰ দীঘলীয়া দুমহলীয়া মুখ্য ভৱনৰ দুয়োফালে ওখ তিনিমহলীয়া অংশ আছে। এইবোৰে এক সমমিত ইউ-আকৃতিৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ অভঁ-কৰ্পছ আছে। ইয়াৰ ওপৰত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আৰু ষ্টুক্কো অলংকৰণ আছে। পিছফালৰ সন্মুখভাগত অভঁ-কৰ্পছসমূহৰ মাজত খিলানযুক্ত গ্যালাৰী আছে। প্ৰাসাদৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ ধ্ৰুপদী বিজয় তোৰণৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ পৰিকল্পনা সমমিত। ইয়াত এটা কেন্দ্ৰীয় হল, চিৰি আৰু এটা বৃহৎ নৃত্যকক্ষ আছে। কেইবাটাও হল বহল খিলানেৰে সংযুক্ত। এই অংশত এসময়ত এখন দাপোণৰ গ্যালাৰী আছিল। ইয়াত বহুতো শিল্পকৰ্ম ৰখা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাত পোলিছ–লিথুৱেনীয় কমনৱেলথৰ অভিজাত বাসস্থানসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক অন্যতম উৎকৃষ্ট গ্যালাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=heq_CwAAQBAJ&dq=First+Polish+Republic+1795&pg=PT356 |title=The Routledge Research Companion to Heritage and Identity |year=2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-04323-2}}</ref><ref>{{Cite book |last=Bardach |first=Juliusz |url=https://books.google.com/books?id=c1ScQgAACAAJ |title=Historia ustroju i prawa polskiego |date=2003 |publisher=Wydawn. Prawnicze LexisNexis |isbn=978-83-88296-02-4 |page=13 |language=pl}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery perrow="5" align="center" caption="প্ৰাসাদৰ দৃশ্য"> File:Вишневець. Церква Воскресіння Христового 03.jpg|উত্থান গীৰ্জা আৰু প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Pałac Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu P1610977.jpg|প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Внутрішній дворик Вишнівецького маєтку..jpg|চোতাল File:Vyshnivec 05.JPG|প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ অংশ File:Wisniowiec1.JPG|ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec2.JPG|অষ্ট্ৰিয়াৰ এলিওনোৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰাণীৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec6.JPG|প্ৰাসাদৰ এখন চিত্ৰ File:Vyshnivec 13.JPG|উত্থান গীৰ্জা File:Vyshnivets Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary RB.jpg|পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ জন্ম গীৰ্জা File:Wisniowiec11.JPG|প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Вишнівець.Палацова огорожа.JPG|ভিশ্নিভেৎস উদ্যানৰ বেৰ File:Смт Вишнівець, Вишнівецький парк.jpg|ভিশ্নিভেৎস উদ্যান File:Vyshnivets Park Stairs.JPG|উদ্যানৰ চিৰি File:Vyshnivets Park Linden3.JPG|উদ্যানৰ লিণ্ডেন গছ File:Вишнівецький парк.JPG|শীতকালত ভিশ্নিভেৎস উদ্যান </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Vyshnivets Palace complex|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ}} * {{cite web|title=Vyshnivets|url=http://www.castles.com.ua/vis.html|work=Castles and Monuments of Ukraine|access-date=25 February 2014|language=uk}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] 737vpxvywuq7lgd2s8sd8etiweikpbq 629826 629825 2026-08-22T05:31:47Z AjayDas 12623 629826 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ | part_of = | location = ভিশ্নিভেৎস, তেনোপিল অঞ্চল | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|53|58|N|25|44|18|E|type:landmark_region:UA|display=inline}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{Lang|uk|Палацово-парковий комплекс}} (''কাৰেং আৰু উদ্যান প্ৰকল্প'') | designation1_number = 190022 | designation1_type = স্থাপত্য }} | image = File:Палацовий комплекс у Вишнівці P1620012.jpg | image_alt = ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ প্ৰাসাদ | caption = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ সন্মুখভাগ | type = প্ৰাসাদ | built = ১৩৯৫ – ১৬শ শতিকা | builder = মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কি | height = | in_use = | condition = পুনৰ্নিৰ্মাণাধীন | owner = | controlled_by = | battles = | events = }} '''ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) বা '''ভিশ্নিভেৎস্কি প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পশ্চিম অংশৰ তেনোপিল অঞ্চলত জবাৰাঝ চহৰৰ ওচৰৰ ভিশ্নিভেৎস নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত অৱস্থিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই প্ৰাসাদটো ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান আছিল। এই পৰিয়ালে ভিশ্নিভেৎস নামৰ ঠাইৰ নামেৰে নিজৰ পৰিয়ালৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ==ইতিহাস== ১৩৯৫ চনত নোভগোৰড-চিভেৰ্স্কিৰ পৰা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত অভিজাত ব্যক্তি দিমিত্ৰি কোৰিবুটক ভলিনিয়া অঞ্চলৰ কিছু ভূমিৰ শাসনভাৰ দিয়া হয়। তাত তেওঁ প্ৰতিৰক্ষামূলক নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দুৰ্গটো হোৰিন নদীৰ পাৰত, বৰ্তমানৰ পুৰণি ভিশ্নিভেৎস গাঁৱৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url = http://zabytki.in.ua/uk/470/vishnevetskii-palats|title = Вишнівецький Палац|access-date = February 23, 2014|publisher = zabytki.in.ua}}</ref> দিমিত্ৰি কোৰিবুট পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নথকাকৈ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি অলগেৰ্দোভিচ-নেছভিৎস্কি পৰিয়ালৰ এটা আনুষংগিক শাখাৰ হাতলৈ যায় আৰু তিনিটা প্ৰজন্মলৈ তেওঁলোকৰ অধীনত থাকে। ১৫১৭ চনত ইয়াৰ মালিকানা মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ হাতলৈ যায়। ১৪৯১ চনত তুৰ্ক-তাতাৰ বাহিনীৰ আক্ৰমণত পুৰণি ভিশ্নিভেৎসৰ দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বসতি ধ্বংস হয়। সেই বছৰতে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল নাম গ্ৰহণ কৰা মিখাইলো জবাৰাস্কিয়ে নদীৰ ওপৰৰফালে এটা পাহাৰৰ শীৰ্ষত নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই নতুন দুৰ্গটো তাতাৰ আৰু তুৰ্কী আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল। ১৬৪০-ৰ দশকত ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ তত্ত্বাৱধানত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গত পৰিণত কৰা হয়। ইয়াত দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষাৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল। কিন্তু ১৬৪৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত কছাকসকলে দুৰ্গটো দখল কৰাত এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই বাধা দিব নোৱাৰিলে। ১৬৪৯ চনত জবাৰাঝ সন্ধিৰ পিছত তাতাৰসকলে দুৰ্গটো লুটপাত কৰে।<ref>[https://www.tourclub.com.ua/uk/info/local-lore/ternopil-region/regional/zboriv_battle ЗБОРІВСЬКА БИТВА ЗАПОЧАТКУВАЛА ГЕТЬМАНЩИНУ]. www.tourclub.com.ua.</ref><ref>[https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2762206-sogodni-ricnica-pidpisanna-zborivskogo-miru-akij-poklav-pocatok-ukrainskij-derzavi.html Сьогодні - річниця підписання Зборівського миру, який поклав початок Українській державі]. [[Ukrinform]]. 18 August 2019</ref> উন্নত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা সত্ত্বেও দুৰ্গটো পুনৰ শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৫৫ চনত তাতাৰসকলে আৰু ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড–অটোমান যুদ্ধৰ সময়ত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে। ফলত দুৰ্গটো ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয়। ১৭শ শতিকাৰ অশান্ত সময়ছোৱাত চহৰ আৰু দুৰ্গ ইমানেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল যে পোলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় জন সোবিয়েস্কিয়ে চহৰখনক ২০ বছৰৰ বাবে কৰৰ পৰা ৰেহাই দিয়ে। মিখাইলো ছেৰভাছি ভিশ্নিভেৎস্কি (১৬৮০–১৭৪৪) এজন ধনী পোলিছ অভিজাত আৰু ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ পুৰুষ বংশৰ শেষ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। দুৰ্গটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৭২০ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। তথাপি ভৱনটোৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভূমিকা অব্যাহত আছিল আৰু ১৭৬০ চনলৈকে ইয়াত সৈন্যৰ এটা দল আছিল। পিছলৈ প্ৰাসাদৰ গীৰ্জা আৰু এটা বৃহৎ উদ্যান সংযোজন কৰা হয়। ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ শেষ পুৰুষ সদস্যৰ মৃত্যুৰ পিছত প্ৰাসাদ আৰু সম্পত্তিৰ মালিকানা মহিলা বংশৰ জৰিয়তে মনিশেক পৰিয়ালৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ অধীনত প্ৰাসাদটোৱে পূৰ্ণ আড়ম্বৰ লাভ কৰে আৰু ইউৰোপীয় প্ৰাসাদ আৰু ভূদৃশ্য নক্সাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনত পৰিণত হয়। মনিশেক পৰিয়ালৰ তিনিটা প্ৰজন্মৰ মালিক—য়ান কাৰোল (১৭১৬–১৭৫৯), মিখাইলো ইয়ৰ্জি (১৭৪৮–১৮০৬) আৰু কাৰোল ফিলিপ (১৭৯৪–১৮৪৬)—য়ে সম্পত্তিটোক ৰাজকীয় ৰূপ দিয়ে। তেওঁলোকে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল, পোতোট্স্কি পৰিয়াল, সাংগুশ্কো পৰিয়াল, চাৰ্তোৰিস্কি পৰিয়াল আৰু অস্ত্ৰোহস্কি পৰিয়ালৰ পৰা বিপুল সংখ্যক চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ভাস্কৰ্য, সেই সময়ৰ আচবাব, ডাচ টাইলৰ চৌকা, কিতাপ, অস্ত্ৰ আৰু উন্নতমানৰ চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই উন্নয়নসমূহে প্ৰাসাদটোক ভলিনিয়াৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট প্ৰাসাদীয় বাসস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কিন্তু সম্পত্তি লাভ কৰাৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পিছতে শেষ মনিশেক মালিকে ফ্ৰান্সলৈ গুচি যায়। তেওঁ পৰিয়ালৰ বহু মূল্যৱান সামগ্ৰী লগত লৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দুই হাজাৰ কিতাপ, পৰিয়ালৰ প্ৰতিকৃতি, চিঠি আৰু বংশচিহ্ন সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ সামগ্ৰী। বহু বছৰ ধৰি প্ৰাসাদটো বাণিজ্যৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বহু সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি দিয়া হয়। ১৮৫২ চনৰ পৰা ১৯১৩ চনলৈ ৬০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত প্ৰাসাদটো নজন বিভিন্ন মালিকৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ উপাধি আৰু সামাজিক মৰ্যাদা থাকিলেও তেওঁলোকে নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা শক্তিশালী কৰিবলৈ এই বিলাসী বাসস্থান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফলত প্ৰাসাদটোৱে নিজৰ আড়ম্বৰ হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মূল্যৱান সংগ্ৰহ লুট কৰা হয়। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ কিছু সময় আগতে নতুন মালিক ভলিনিয়াৰ অভিজাত পাভেল ডেমিদভে (১৮৬৯–১৯৩৫) প্ৰাসাদটো পুনৰুদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কিয়েভৰ স্থপতি ভ্লাদিস্লাভ হোৰোদেস্কিক (১৮৬৩–১৯৩০) এই কামৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ বিপ্লৱৰ বাবে কাম ব্যাহত হয়। প্ৰাসাদটো ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ ২৫তম সেনা বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। তাৰ পিছত অস্থায়ী চৰকাৰ আৰু ছিমন পেটলিউৰাৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল বাহিনীয়ে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। ১৯২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত মুখ্য ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ ৰখা হৈছিল। বাকী অংশত এখন কাৰুশিল্প বিদ্যালয় চলিছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ১৯৪০–১৯৪১ চনত বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহ মস্কোলৈ পঠিয়াই দিয়ে। জাৰ্মান দখলৰ সময়ত, ১৯৪১–১৯৪৪ চনত, জাৰ্মান সেনাই প্ৰাসাদটো আৰক্ষী চকী আৰু গেষ্টাপোৰ কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাসাদৰ বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহো আঁতৰাই নিয়ে। ১৯৪৪ চনৰ এটা অগ্নিকাণ্ডে প্ৰাসাদটোৰ ধ্বংস সম্পূৰ্ণ কৰে। যুদ্ধৰ পিছত ১৯৫০-ৰ দশকত হোৱা পুনৰুদ্ধাৰে প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ অংশ নতুন ৰূপ দিয়ে। কিন্তু ভিতৰৰ অংশ মূল পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰো যত্ন লোৱা হোৱা নাছিল আৰু চৌহদত জংঘল গজি উঠে। স্থানীয় লোকসকলৰ দ্বাৰাও অধিক লুটপাত সংঘটিত হয়। ১৯৬৩ চনত প্ৰাসাদটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। তথাপি ইয়াক বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰি থকা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সামূহিক ক্লাব, পুথিভঁৰাল, কাপোৰৰ কাৰখানা আৰু কাৰুশিল্প বিদ্যালয়। ইউক্ৰেইন স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰাসাদটোৰ অৱস্থা উন্নত হয়। ১৯৯৩ চনত ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত দুৰ্গটো আনুষ্ঠানিকভাৱে জবাৰাঝৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৫ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল "তেনোপিল অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ"ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title= |script-title=uk:Національний Заповідник «Замки Тернопілля» |trans-title=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast" |url=https://zamky.te.ua/ |website=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast"}}</ref> ইয়াৰ পিছত এক বিস্তৃত পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০০৭ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা সকলো প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰাসাদ চৌহদ খালী কৰে। ২০১৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ মুখ্য পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভিতৰৰ অংশ পুনৰুদ্ধাৰ, উদ্যানৰ ভূদৃশ্য উন্নয়ন আৰু চৌহদৰ বেৰ নিৰ্মাণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ==স্থাপত্য== [[File:61-224-9002 Vyshnivets Palace RB.jpg|left|thumb|450px|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ মুখ্য ভৱন]] ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ স্থাপত্যত পৰৱৰ্তী বেৰক আৰু ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়। পুনৰ্নিৰ্মিত প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ ৰূপ ধ্ৰুপদী। ইয়াৰ দীঘলীয়া দুমহলীয়া মুখ্য ভৱনৰ দুয়োফালে ওখ তিনিমহলীয়া অংশ আছে। এইবোৰে এক সমমিত ইউ-আকৃতিৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ অভঁ-কৰ্পছ আছে। ইয়াৰ ওপৰত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আৰু ষ্টুক্কো অলংকৰণ আছে। পিছফালৰ সন্মুখভাগত অভঁ-কৰ্পছসমূহৰ মাজত খিলানযুক্ত গ্যালাৰী আছে। প্ৰাসাদৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ ধ্ৰুপদী বিজয় তোৰণৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ পৰিকল্পনা সমমিত। ইয়াত এটা কেন্দ্ৰীয় হল, চিৰি আৰু এটা বৃহৎ নৃত্যকক্ষ আছে। কেইবাটাও হল বহল খিলানেৰে সংযুক্ত। এই অংশত এসময়ত এখন দাপোণৰ গ্যালাৰী আছিল। ইয়াত বহুতো শিল্পকৰ্ম ৰখা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাত পোলিছ–লিথুৱেনীয় কমনৱেলথৰ অভিজাত বাসস্থানসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক অন্যতম উৎকৃষ্ট গ্যালাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=heq_CwAAQBAJ&dq=First+Polish+Republic+1795&pg=PT356 |title=The Routledge Research Companion to Heritage and Identity |year=2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-04323-2}}</ref><ref>{{Cite book |last=Bardach |first=Juliusz |url=https://books.google.com/books?id=c1ScQgAACAAJ |title=Historia ustroju i prawa polskiego |date=2003 |publisher=Wydawn. Prawnicze LexisNexis |isbn=978-83-88296-02-4 |page=13 |language=pl}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery perrow="5" align="center" caption="প্ৰাসাদৰ দৃশ্য"> File:Вишневець. Церква Воскресіння Христового 03.jpg|উত্থান গীৰ্জা আৰু প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Pałac Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu P1610977.jpg|প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Внутрішній дворик Вишнівецького маєтку..jpg|চোতাল File:Vyshnivec 05.JPG|প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ অংশ File:Wisniowiec1.JPG|ইয়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec2.JPG|অষ্ট্ৰিয়াৰ এলিওনোৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰাণীৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec6.JPG|প্ৰাসাদৰ এখন চিত্ৰ File:Vyshnivec 13.JPG|উত্থান গীৰ্জা File:Vyshnivets Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary RB.jpg|পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ জন্ম গীৰ্জা File:Wisniowiec11.JPG|প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Вишнівець.Палацова огорожа.JPG|ভিশ্নিভেৎস উদ্যানৰ বেৰ File:Смт Вишнівець, Вишнівецький парк.jpg|ভিশ্নিভেৎস উদ্যান File:Vyshnivets Park Stairs.JPG|উদ্যানৰ চিৰি File:Vyshnivets Park Linden3.JPG|উদ্যানৰ লিণ্ডেন গছ File:Вишнівецький парк.JPG|শীতকালত ভিশ্নিভেৎস উদ্যান </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Vyshnivets Palace complex|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ}} * {{cite web|title=Vyshnivets|url=http://www.castles.com.ua/vis.html|work=Castles and Monuments of Ukraine|access-date=25 February 2014|language=uk}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] 5flcs4dhu0fmh20hpc5jwfachvn3lkw 629827 629826 2026-08-22T05:31:58Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629827 wikitext text/x-wiki {{Infobox military installation | name = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ | part_of = | location = ভিশ্নিভেৎস, তেনোপিল অঞ্চল | pushpin_map = | map_alt = | coordinates = {{coord|49|53|58|N|25|44|18|E|type:landmark_region:UA|display=inline}} | module = {{Infobox historic site | embed = yes | designation1 = UKRAINE NATIONAL | designation1_offname = {{Lang|uk|Палацово-парковий комплекс}} (''কাৰেং আৰু উদ্যান প্ৰকল্প'') | designation1_number = 190022 | designation1_type = স্থাপত্য }} | image = File:Палацовий комплекс у Вишнівці P1620012.jpg | image_alt = ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ প্ৰাসাদ | caption = ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ সন্মুখভাগ | type = প্ৰাসাদ | built = ১৩৯৫ – ১৬শ শতিকা | builder = মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কি | height = | in_use = | condition = পুনৰ্নিৰ্মাণাধীন | owner = | controlled_by = | battles = | events = }} '''ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) বা '''ভিশ্নিভেৎস্কি প্ৰাসাদ''' ({{lang-en|Vyshnivets Palace}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পশ্চিম অংশৰ তেনোপিল অঞ্চলত জবাৰাঝ চহৰৰ ওচৰৰ ভিশ্নিভেৎস নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত অৱস্থিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই প্ৰাসাদটো ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান আছিল। এই পৰিয়ালে ভিশ্নিভেৎস নামৰ ঠাইৰ নামেৰে নিজৰ পৰিয়ালৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ==ইতিহাস== ১৩৯৫ চনত নোভগোৰড-চিভেৰ্স্কিৰপৰা ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পিছত অভিজাত ব্যক্তি দিমিত্ৰি কোৰিবুটক ভলিনিয়া অঞ্চলৰ কিছু ভূমিৰ শাসনভাৰ দিয়া হয়। তাত তেওঁ প্ৰতিৰক্ষামূলক নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। প্ৰথম দুৰ্গটো হোৰিন নদীৰ পাৰত, বৰ্তমানৰ পুৰণি ভিশ্নিভেৎস গাঁৱৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url = http://zabytki.in.ua/uk/470/vishnevetskii-palats|title = Вишнівецький Палац|access-date = February 23, 2014|publisher = zabytki.in.ua}}</ref> দিমিত্ৰি কোৰিবুট পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নথকাকৈ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ সম্পত্তি অলগেৰ্দোভিচ-নেছভিৎস্কি পৰিয়ালৰ এটা আনুষংগিক শাখাৰ হাতলৈ যায় আৰু তিনিটা প্ৰজন্মলৈ তেওঁলোকৰ অধীনত থাকে। ১৫১৭ চনত ইয়াৰ মালিকানা মিখাইলো জবাৰাস্কি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ হাতলৈ যায়। ১৪৯১ চনত তুৰ্ক-তাতাৰ বাহিনীৰ আক্ৰমণত পুৰণি ভিশ্নিভেৎসৰ দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ চৌপাশৰ বসতি ধ্বংস হয়। সেই বছৰতে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল নাম গ্ৰহণ কৰা মিখাইলো জবাৰাস্কিয়ে নদীৰ ওপৰৰফালে এটা পাহাৰৰ শীৰ্ষত নতুন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই নতুন দুৰ্গটো তাতাৰ আৰু তুৰ্কী আক্ৰমণৰ বিৰুদ্ধে দীৰ্ঘদিন ধৰি প্ৰতিৰক্ষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল। ১৬৪০-ৰ দশকত য়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ তত্ত্বাৱধানত দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰি প্ৰতিৰক্ষামূলক দুৰ্গত পৰিণত কৰা হয়। ইয়াত দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষাৰ এক বিশেষ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলা হৈছিল। কিন্তু ১৬৪৮ চনৰ বিদ্ৰোহৰ সময়ত কছাকসকলে দুৰ্গটো দখল কৰাত এই প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাই বাধা দিব নোৱাৰিলে। ১৬৪৯ চনত জবাৰাঝ সন্ধিৰ পিছত তাতাৰসকলে দুৰ্গটো লুট-পাত কৰে।<ref>[https://www.tourclub.com.ua/uk/info/local-lore/ternopil-region/regional/zboriv_battle ЗБОРІВСЬКА БИТВА ЗАПОЧАТКУВАЛА ГЕТЬМАНЩИНУ]. www.tourclub.com.ua.</ref><ref>[https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2762206-sogodni-ricnica-pidpisanna-zborivskogo-miru-akij-poklav-pocatok-ukrainskij-derzavi.html Сьогодні - річниця підписання Зборівського миру, який поклав початок Українській державі]. [[Ukrinform]]. 18 August 2019</ref> উন্নত প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা থকা সত্ত্বেও দুৰ্গটো পুনৰ শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৫৫ চনত তাতাৰসকলে আৰু ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড–অটোমান যুদ্ধৰ সময়ত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে। ফলত দুৰ্গটো ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয়। ১৭শ শতিকাৰ অশান্ত সময়ছোৱাত চহৰ আৰু দুৰ্গ ইমানেই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছিল যে পোলেণ্ডৰ ৰজা তৃতীয় জন সোবিয়েস্কিয়ে চহৰখনক ২০ বছৰৰ বাবে কৰৰপৰা ৰেহাই দিয়ে। মিখাইলো ছেৰভাছি ভিশ্নিভেৎস্কি (১৬৮০–১৭৪৪) এজন ধনী পোলিছ অভিজাত আৰু ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ পুৰুষ বংশৰ শেষ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। তেওঁ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। দুৰ্গটো পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ১৭২০ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰে। তথাপি ভৱনটোৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ভূমিকা অব্যাহত আছিল আৰু ১৭৬০ চনলৈকে ইয়াত সৈন্যৰ এটা দল আছিল। পিছলৈ প্ৰাসাদৰ গীৰ্জা আৰু এটা বৃহৎ উদ্যান সংযোজন কৰা হয়। ভিশ্নিভেৎস্কি পৰিয়ালৰ শেষ পুৰুষ সদস্যৰ মৃত্যুৰ পাছত প্ৰাসাদ আৰু সম্পত্তিৰ মালিকানা মহিলা বংশৰ জৰিয়তে মনিশেক পৰিয়ালৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ অধীনত প্ৰাসাদটোৱে পূৰ্ণ আড়ম্বৰ লাভ কৰে আৰু ইউৰোপীয় প্ৰাসাদ আৰু ভূদৃশ্য নক্সাৰ এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শনত পৰিণত হয়। মনিশেক পৰিয়ালৰ তিনিটা প্ৰজন্মৰ মালিক—য়ান কাৰোল (১৭১৬–১৭৫৯), মিখাইলো ইয়ৰ্জি (১৭৪৮–১৮০৬) আৰু কাৰোল ফিলিপ (১৭৯৪–১৮৪৬)—য়ে সম্পত্তিটোক ৰাজকীয় ৰূপ দিয়ে। তেওঁলোকে ভিশ্নিভেৎস্কি ৰাজপৰিয়াল, পোতোট্স্কি পৰিয়াল, সাংগুশ্কো পৰিয়াল, চাৰ্তোৰিস্কি পৰিয়াল আৰু অস্ত্ৰোহস্কি পৰিয়ালৰপৰা বিপুলসংখ্যক চিত্ৰ সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ভাস্কৰ্য, সেই সময়ৰ আচ-বাব, ডাচ টাইলৰ চৌকা, কিতাপ, অস্ত্ৰ আৰু উন্নতমানৰ চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল। এই উন্নয়নসমূহে প্ৰাসাদটোক ভলিনিয়াৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট প্ৰাসাদীয় বাসস্থান হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কিন্তু সম্পত্তি লাভ কৰাৰ মাত্ৰ চাৰি বছৰৰ পাছতে শেষ মনিশেক মালিকে ফ্ৰান্সলৈ গুচি যায়। তেওঁ পৰিয়ালৰ বহু মূল্যৱান সামগ্ৰী লগত লৈ যায়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল দুই হাজাৰ কিতাপ, পৰিয়ালৰ প্ৰতিকৃতি, চিঠি আৰু বংশচিহ্ন সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ সামগ্ৰী। বহু বছৰ ধৰি প্ৰাসাদটো বাণিজ্যৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সংগ্ৰহৰ বহু সামগ্ৰী বিক্ৰী কৰি দিয়া হয়। ১৮৫২ চনৰপৰা ১৯১৩ চনলৈ ৬০ বছৰতকৈ অধিক সময়ত প্ৰাসাদটো নজন বিভিন্ন মালিকৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকৰ উপাধি আৰু সামাজিক মৰ্যাদা থাকিলেও তেওঁলোকে নিজৰ আৰ্থিক অৱস্থা শক্তিশালী কৰিবলৈ এই বিলাসী বাসস্থান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফলত প্ৰাসাদটোৱে নিজৰ আড়ম্বৰ হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মূল্যৱান সংগ্ৰহ লুট কৰা হয়। [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ কিছুসময় আগতে নতুন মালিক ভলিনিয়াৰ অভিজাত পাভেল ডেমিদভে (১৮৬৯–১৯৩৫) প্ৰাসাদটো পুনৰুদ্ধাৰৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁ কিয়েভৰ স্থপতি ভ্লাদিস্লাভ হোৰোদেস্কিক (১৮৬৩–১৯৩০) এই কামৰ নেতৃত্ব দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে। কিন্তু যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছৰ বিপ্লৱৰ বাবে কাম ব্যাহত হয়। প্ৰাসাদটো ৰুছ সাম্ৰাজ্যৰ সেনাৰ ২৫তম সেনা বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। তাৰ পিছত অস্থায়ী চৰকাৰ আৰু ছিমন পেটলিউৰাৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল বাহিনীয়ে ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰে। ১৯২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত মুখ্য ভৱনটোত এটা সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ ৰখা হৈছিল। বাকী অংশত এখন কাৰুশিল্প বিদ্যালয় চলিছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ১৯৪০–১৯৪১ চনত বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহ মস্কোলৈ পঠিয়াই দিয়ে। জাৰ্মান দখলৰ সময়ত, ১৯৪১–১৯৪৪ চনত, জাৰ্মান সেনাই প্ৰাসাদটো আৰক্ষী চকী আৰু গেষ্টাপোৰ কাৰ্যালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকে প্ৰাসাদৰ বাকী থকা মূল্যৱান সামগ্ৰীসমূহো আঁতৰাই নিয়ে। ১৯৪৪ চনৰ এটা অগ্নিকাণ্ডে প্ৰাসাদটোৰ ধ্বংস সম্পূৰ্ণ কৰে। যুদ্ধৰ পিছত ১৯৫০-ৰ দশকত হোৱা পুনৰুদ্ধাৰে প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ অংশ নতুন ৰূপ দিয়ে। কিন্তু ভিতৰৰ অংশ মূল পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব নিদিয়াকৈ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰো যত্ন লোৱা হোৱা নাছিল আৰু চৌহদত জংঘল গজি উঠে। স্থানীয় লোকসকলৰদ্বাৰাও অধিক লুট-পাত সংঘটিত হয়। ১৯৬৩ চনত প্ৰাসাদটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে এটা স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। তথাপি ইয়াক বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰি থকা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল সামূহিক ক্লাব, পুথিভঁৰাল, কাপোৰৰ কাৰখানা আৰু কাৰুশিল্প বিদ্যালয়। ইউক্ৰেইন স্বাধীন হোৱাৰ পিছত প্ৰাসাদটোৰ অৱস্থা উন্নত হয়। ১৯৯৩ চনত ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণা কৰা হয়। ১৯৯৯ চনত দুৰ্গটো আনুষ্ঠানিকভাৱে জবাৰাঝৰ ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক আৰু স্থাপত্য সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ এটা শাখা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০০৫ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰীয় সংৰক্ষিত অঞ্চল "তেনোপিল অঞ্চলৰ দুৰ্গসমূহ"ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name=":0">{{Cite web |title= |script-title=uk:Національний Заповідник «Замки Тернопілля» |trans-title=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast" |url=https://zamky.te.ua/ |website=National Reserve "Castles of Ternopil Oblast"}}</ref> ইয়াৰ পিছত এক বিস্তৃত পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ হয়। ২০০৭ চনৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা সকলো প্ৰতিষ্ঠানে প্ৰাসাদ চৌহদ খালী কৰে। ২০১৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ মুখ্য পৰ্যায় সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ভিতৰৰ অংশ পুনৰুদ্ধাৰ, উদ্যানৰ ভূদৃশ্য উন্নয়ন আৰু চৌহদৰ বেৰ নিৰ্মাণ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ==স্থাপত্য== [[File:61-224-9002 Vyshnivets Palace RB.jpg|left|thumb|450px|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ মুখ্য ভৱন]] ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদৰ স্থাপত্যত পৰৱৰ্তী বেৰক আৰু ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য একেলগে দেখা যায়। পুনৰ্নিৰ্মিত প্ৰাসাদটোৰ বাহিৰৰ ৰূপ ধ্ৰুপদী। ইয়াৰ দীঘলীয়া দুমহলীয়া মুখ্য ভৱনৰ দুয়োফালে ওখ তিনিমহলীয়া অংশ আছে। এইবোৰে এক সমমিত ইউ-আকৃতিৰ পৰিকল্পনা গঠন কৰিছে। মুখ্য সন্মুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত এটা আড়ম্বৰপূৰ্ণ অভঁ-কৰ্পছ আছে। ইয়াৰ ওপৰত ত্ৰিভুজাকৃতিৰ অংশ আৰু ষ্টুক্কো অলংকৰণ আছে। পিছফালৰ সন্মুখভাগত অভঁ-কৰ্পছসমূহৰ মাজত খিলানযুক্ত গ্যালাৰী আছে। প্ৰাসাদৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ ধ্ৰুপদী বিজয় তোৰণৰ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ পৰিকল্পনা সমমিত। ইয়াত এটা কেন্দ্ৰীয় হল, চিৰি আৰু এটা বৃহৎ নৃত্যকক্ষ আছে। কেইবাটাও হল বহল খিলানেৰে সংযুক্ত। এই অংশত এসময়ত এখন দাপোণৰ গ্যালাৰী আছিল। ইয়াত বহুতো শিল্পকৰ্ম ৰখা হৈছিল আৰু ১৮শ শতিকাত পোলিছ–লিথুৱেনীয় কমনৱেলথৰ অভিজাত বাসস্থানসমূহৰ ভিতৰত ইয়াক অন্যতম উৎকৃষ্ট গ্যালাৰী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite book |last=Howard |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=heq_CwAAQBAJ&dq=First+Polish+Republic+1795&pg=PT356 |title=The Routledge Research Companion to Heritage and Identity |year=2016 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-04323-2}}</ref><ref>{{Cite book |last=Bardach |first=Juliusz |url=https://books.google.com/books?id=c1ScQgAACAAJ |title=Historia ustroju i prawa polskiego |date=2003 |publisher=Wydawn. Prawnicze LexisNexis |isbn=978-83-88296-02-4 |page=13 |language=pl}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery perrow="5" align="center" caption="প্ৰাসাদৰ দৃশ্য"> File:Вишневець. Церква Воскресіння Христового 03.jpg|উত্থান গীৰ্জা আৰু প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Pałac Wiśniowieckich i Mniszchów w Wiśniowcu P1610977.jpg|প্ৰাসাদৰ দৃশ্য File:Внутрішній дворик Вишнівецького маєтку..jpg|চোতাল File:Vyshnivec 05.JPG|প্ৰাসাদৰ ভিতৰৰ অংশ File:Wisniowiec1.JPG|য়েৰেমি ভিশ্নিভেৎস্কিৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec2.JPG|অষ্ট্ৰিয়াৰ এলিওনোৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰাণীৰ প্ৰতিকৃতি File:Wisniowiec6.JPG|প্ৰাসাদৰ এখন চিত্ৰ File:Vyshnivec 13.JPG|উত্থান গীৰ্জা File:Vyshnivets Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary RB.jpg|পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ জন্ম গীৰ্জা File:Wisniowiec11.JPG|প্ৰৱেশদ্বাৰ File:Вишнівець.Палацова огорожа.JPG|ভিশ্নিভেৎস উদ্যানৰ বেৰ File:Смт Вишнівець, Вишнівецький парк.jpg|ভিশ্নিভেৎস উদ্যান File:Vyshnivets Park Stairs.JPG|উদ্যানৰ চিৰি File:Vyshnivets Park Linden3.JPG|উদ্যানৰ লিণ্ডেন গছ File:Вишнівецький парк.JPG|শীতকালত ভিশ্নিভেৎস উদ্যান </gallery> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons category-inline|Vyshnivets Palace complex|ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ}} * {{cite web|title=Vyshnivets|url=http://www.castles.com.ua/vis.html|work=Castles and Monuments of Ukraine|access-date=25 February 2014|language=uk}} [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]] eonpae9co0yu04kmjpa73i82xwuskna 0 139115 629824 2026-08-22T05:30:14Z AjayDas 12623 [[ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 629824 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ভিশ্নিভেৎস প্ৰাসাদ]] 2acybqqh229tehsk8or5n0fqlc1nwuk 0 139116 629828 2026-08-22T05:32:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|None}} {{Featured list}} {{location map+ |Ukraine|float=right|width=450|caption=Location of World Heritage Sites in Ukraine. Grey dots indicate the [[Wooden tserkvas of the Carpathian region in Poland and Ukraine|Wooden tserkvas]] sites, blue are the sites of the [[Struve Geodetic Arc]], and green the [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|Ancient and Primeval Beech Forests]].|alt=Location of W... 629828 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} {{Featured list}} {{location map+ |Ukraine|float=right|width=450|caption=Location of World Heritage Sites in Ukraine. Grey dots indicate the [[Wooden tserkvas of the Carpathian region in Poland and Ukraine|Wooden tserkvas]] sites, blue are the sites of the [[Struve Geodetic Arc]], and green the [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|Ancient and Primeval Beech Forests]].|alt=Location of World Heritage Sites in Ukraine|places= {{location map~ |Ukraine|lat=50.45 |long=30.523333 |label=[[Kyiv]]|position=bottom}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.3 |long=25.933333 |label=[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|Residence of Metropolitans]]|position=right}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.83 |long=24.014167 |label=[[Lviv]]|position=right}} {{location map~ |Ukraine|lat=46.484016 |long=30.740141 |label=[[Odesa]]|position=right}} {{location map~ |Ukraine|lat=44.611667 |long=33.493333 |label=[[Chersonesus]]|position=right}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.908056 |long=23.101111 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.416667 |long=24.616667 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.272778 |long=24.374722 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=50.0553 |long=23.9821 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=50.0553 |long=23.9821 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.347778 |long=23.499444 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.984 |long=22.8546 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=50.208611 |long=23.550822 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.5 |long=25.0333 |label=|position=top| mark=black pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.082222 |long=22.567778 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.5 |long=24 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=50.016667 |long=23.616667 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.173889 |long=26.248889 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.617 |long=23.684 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=48.3528 |long=23.0736 |label=|position=top| mark=green_pog.svg}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.565833 |long=26.756111 |mark=Blue pog.svg|label=}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.33 |long=26.681944 |mark=Blue pog.svg|label=}} {{location map~ |Ukraine|lat=49.148611 |long= 26.991667 ||mark=Blue pog.svg|label=}} {{location map~ |Ukraine|lat=45.331667 |long=28.928056 |mark=Blue pog.svg|label=}} }} The [[UNESCO|United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization]] (UNESCO) designates [[World Heritage Site]]s of outstanding universal value to [[cultural heritage|cultural]] or [[natural heritage]] which have been nominated by countries that are signatories to the UNESCO World Heritage Convention, established in 1972.<ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> Cultural heritage consists of monuments (such as architectural works, monumental sculptures, or inscriptions), groups of buildings, and sites (including archaeological sites). Natural heritage is defined as natural features (consisting of physical and biological formations), geological and physiographical formations (including habitats of threatened species of animals and plants), and natural sites which are important from the point of view of science, conservation or natural beauty.<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> Ukraine officially adopted the UNESCO Convention and became an independent member on 12 October 1988,<ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> while still officially being a [[Republics of the Soviet Union|Union Republic]] of the [[Soviet Union]] (prior to its [[Dissolution of the Soviet Union|dissolution]] in 1991<ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref>). {{As of|2026}}, there are eight World Heritage Sites listed in Ukraine, seven of which are cultural sites and one of which, the [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]], is a natural site.<ref name="Ukraine" /> The first site listed was "Kyiv: [[Saint Sophia Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]", in 1990. The most recent site listed was the Historic Centre of [[Odesa]], in 2023. The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]], the sites of Kyiv and Lviv were added to the endangered list as well later in the same year.<ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> In 2026, [[Chersonesus|Tauric Chersonese and its Chora]] was also listed as endangered due to damage caused by new construction and archaeological excavations carried out by the Russian authorities.<ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> Three sites are transnational: the Wooden ''Tserkvas'' are shared with Poland, the [[Struve Geodetic Arc]] is shared with nine countries, and the Ancient and Primeval Beech Forests are shared with 17 countries. In addition, Ukraine has 17 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine" /> == World Heritage Sites == UNESCO lists sites under [[World Heritage Site#Selection criteria|ten criteria]]; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px;" scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px;" scope="col"| Image ! style="width:80px;" scope="col"| Location ! style="width:50px;" scope="col"| Year listed ! style="width:60px;" scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px;" scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px;" scope="col" | Image ! style="width:80px;" scope="col" | Location ! style="width:50px;" scope="col" | Year listed ! style="width:60px;" scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp;[[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> q34ze363agwhlri9v383fc1bivcsi0g 629829 629828 2026-08-22T05:39:00Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629829 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সাৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূতাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> Ukraine officially adopted the UNESCO Convention and became an independent member on 12 October 1988,<ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> while still officially being a [[Republics of the Soviet Union|Union Republic]] of the [[Soviet Union]] (prior to its [[Dissolution of the Soviet Union|dissolution]] in 1991<ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref>). {{As of|2026}}, there are eight World Heritage Sites listed in Ukraine, seven of which are cultural sites and one of which, the [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]], is a natural site.<ref name="Ukraine" /> The first site listed was "Kyiv: [[Saint Sophia Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]", in 1990. The most recent site listed was the Historic Centre of [[Odesa]], in 2023. The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]], the sites of Kyiv and Lviv were added to the endangered list as well later in the same year.<ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> In 2026, [[Chersonesus|Tauric Chersonese and its Chora]] was also listed as endangered due to damage caused by new construction and archaeological excavations carried out by the Russian authorities.<ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> Three sites are transnational: the Wooden ''Tserkvas'' are shared with Poland, the [[Struve Geodetic Arc]] is shared with nine countries, and the Ancient and Primeval Beech Forests are shared with 17 countries. In addition, Ukraine has 17 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine" /> == World Heritage Sites == UNESCO lists sites under [[World Heritage Site#Selection criteria|ten criteria]]; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px;" scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px;" scope="col"| Image ! style="width:80px;" scope="col"| Location ! style="width:50px;" scope="col"| Year listed ! style="width:60px;" scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd;"| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px;" scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px;" scope="col" | Image ! style="width:80px;" scope="col" | Location ! style="width:50px;" scope="col" | Year listed ! style="width:60px;" scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF;"| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp;[[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> 2hw6cvjdmfqap59wwtdtlbnlonq6z6a 629830 629829 2026-08-22T05:45:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 629830 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, ইউক্ৰেইনত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু ইউৰোপৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে “কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা” ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য (World Heritage in Danger) হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু লভিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> In 2026, [[Chersonesus|Tauric Chersonese and its Chora]] was also listed as endangered due to damage caused by new construction and archaeological excavations carried out by the Russian authorities.<ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> Three sites are transnational: the Wooden ''Tserkvas'' are shared with Poland, the [[Struve Geodetic Arc]] is shared with nine countries, and the Ancient and Primeval Beech Forests are shared with 17 countries. In addition, Ukraine has 17 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine" /> == World Heritage Sites == UNESCO lists sites under [[World Heritage Site#Selection criteria|ten criteria]]; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> tmj8hpgt3i4sqg4k4ixbck9ztdyrkow 629831 629830 2026-08-22T05:57:12Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629831 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == UNESCO lists sites under [[World Heritage Site#Selection criteria|ten criteria]]; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> ivj573bwsvofxen6emwtjjfqs6bn2km 629832 629831 2026-08-22T05:58:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629832 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == UNESCO lists sites under [[World Heritage Site#Selection criteria|ten criteria]]; each entry must meet at least one of the criteria. Criteria i through vi are cultural, and vii through x are natural.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> lirfkyl9zix7dz2qzzhyg131gmmgbws 629833 629832 2026-08-22T06:02:30Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ */ 629833 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> jtneonb4g5pq0blgivlg08c1tjulglw 629834 629833 2026-08-22T06:03:32Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 629834 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 0h5xj8dw4yb02n31yym64cf8cx73nrd 629835 629834 2026-08-22T06:05:34Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629835 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|Kyiv: [[Saint Sophia's Cathedral, Kyiv|Saint-Sophia Cathedral]] and Related Monastic Buildings, [[Kyiv Pechersk Lavra|Kyiv-Pechersk Lavra]]{{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | [[Kyiv]] | 1990 | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] | [[Khmelnytskyi Oblast]], [[Odesa Oblast]] | 2005 | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | [[Chernivtsi Oblast]] | 2011 | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 92hc5frfje5oyopuij075m8hb5hmh9v 629836 629835 2026-08-22T06:17:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629836 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা {{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | কিইভ | ১৯৯০ | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | The Saint-Sophia Cathedral was constructed in the 11th century, soon after the [[Christianization of Kievan Rus']]. Mosaics and [[fresco]]s from that period have been preserved in the interior. Monastic buildings around the cathedral were constructed in the 17th and 18th centuries in [[Ukrainian Baroque]] style. The Kyiv-Pechersk Lavra is a monastic ensemble which was developing from the 11th to the 19th centuries. It comprises churches, monasteries, and caves where saints were buried. It was an important centre of [[Eastern Orthodox Church]]. The [[Church of the Saviour at Berestove]], adjacent to the Lavra, was added to the site in 2005. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] |খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] o1s9bnimvq9n9wemhefb53u4l3l0fya 629837 629836 2026-08-22T06:20:59Z নৰুনা বৰুৱা 44897 629837 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা {{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | কিইভ | ১৯৯০ | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেলটো একাদশ শতিকাত, কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টানীকৰণ-ৰ কিছু সময়ৰ পাছতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ মোজাইক আৰু ফ্ৰেস্কোসমূহ ইয়াৰ অভ্যন্তৰভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেথেড্ৰেলটোৰ চাৰিওফালে থকা মঠৰ অট্টালিকাসমূহ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা হৈছে এক মঠ-স্থাপত্য সমষ্টি, যিটো ১১শ শতিকাৰ পৰা ১৯শ শতিকালৈ ক্ৰমাগতভাৱে বিকশিত হৈছিল। ইয়াত গীৰ্জা, মঠ আৰু সাধুসকলক সমাধিস্থ কৰা গুহাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই পূৰ্বাঞ্চলীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভ্ৰাৰ কাষতে থকা বেৰেষ্টোভেৰ ত্ৰাণকৰ্তা গীৰ্জা ২০০৫ চনত এই বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] |খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 0l7aokckrgfva2itafggat8zm18cj6d 629838 629837 2026-08-22T06:22:51Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ */ 629838 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা {{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | কিইভ | ১৯৯০ | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেলটো একাদশ শতিকাত, কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টৃয়ানীকৰণৰ কিছু সময়ৰ পাছতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ মোজাইক আৰু ফ্ৰেস্কোসমূহ ইয়াৰ অভ্যন্তৰভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেথেড্ৰেলটোৰ চাৰিওফালে থকা মঠৰ অট্টালিকাসমূহ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা হৈছে এক মঠৰ স্থাপত্য সমষ্টি আৰু ১১শ শতিকাৰ পৰা ১৯শ শতিকালৈ ক্ৰমাগতভাৱে বিকশিত হৈছিল। ইয়াত গীৰ্জা, মঠ আৰু সাধুসকলক সমাধিস্থ কৰা গুহাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই পূৰ্বাঞ্চলীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভ্ৰাৰ কাষতে থকা বেৰেষ্টোভেৰ ত্ৰাণকৰ্তা গীৰ্জা ২০০৫ চনত এই বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | The city of [[Lviv]] was founded in the late [[Middle Ages]] and still preserves its medieval [[topography]]. The city has been shaped by the interactions of the different communities that have lived there through centuries, including various Christian groups, Muslims, and Jews. The architecture of the city represents a fusion of styles from Eastern Europe with the influences coming from Italy and Germany. Several buildings from the [[Renaissance]] and [[Baroque]] periods have been preserved. In 2023, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] |খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] dy0mz8na10ygzyush1ocodsztoy9147 629851 629838 2026-08-22T10:34:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ */ 629851 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা {{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | কিইভ | ১৯৯০ | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেলটো একাদশ শতিকাত, কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টৃয়ানীকৰণৰ কিছু সময়ৰ পাছতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ মোজাইক আৰু ফ্ৰেস্কোসমূহ ইয়াৰ অভ্যন্তৰভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেথেড্ৰেলটোৰ চাৰিওফালে থকা মঠৰ অট্টালিকাসমূহ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা হৈছে এক মঠৰ স্থাপত্য সমষ্টি আৰু ১১শ শতিকাৰ পৰা ১৯শ শতিকালৈ ক্ৰমাগতভাৱে বিকশিত হৈছিল। ইয়াত গীৰ্জা, মঠ আৰু সাধুসকলক সমাধিস্থ কৰা গুহাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই পূৰ্বাঞ্চলীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভ্ৰাৰ কাষতে থকা বেৰেষ্টোভেৰ ত্ৰাণকৰ্তা গীৰ্জা ২০০৫ চনত এই বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | লভিভ চহৰখন মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু আজিও ইয়াৰ মধ্যযুগীয় নগৰ ভূ-আকৃতি সংৰক্ষিত হৈ আছে। শতিকাজুৰি ইয়াত বসবাস কৰি অহা বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কই চহৰখনৰ সাংস্কৃতিক ৰূপ গঢ়ি তুলিছে; ইয়াৰ ভিতৰত বিভিন্ন খ্ৰীষ্টান গোট, মুছলমান আৰু ইহুদী সম্প্ৰদায়ো অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰখনৰ স্থাপত্যত পূব ইউৰোপীয় শৈলীৰ সৈতে [[ইটালী]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ স্থাপত্যিক প্ৰভাৱৰ এক সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। ৰেনেছাঁ আৰু বেৰক যুগৰ কেইবাটাও অট্টালিকা আজিও সংৰক্ষিত হৈ আছে। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] |খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | 1187; ii, iii, vi (cultural) | The Struve Geodetic Arc is a series of [[Triangulation (surveying)|triangulation]] points, stretching over a distance of {{convert|2820|km}} from [[Hammerfest]] in Norway to the [[Black Sea]]. The points were set up in a survey by the astronomer [[Friedrich Georg Wilhelm von Struve]] who first carried out an accurate measurement of a long segment of a [[Meridian (geography)|meridian]], which helped to establish the size and shape of Earth. Originally, there were 265 station points. The World Heritage Site includes 34 points in 10 countries (North to South: Norway, Sweden, Finland, Russia, Estonia, Latvia, Lithuania, Belarus, Moldova, Ukraine), four of which are in Ukraine (site marker in Felshtyn pictured).<ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] n2ns6zo50wvlk9xrrnwjfu9cazgcw9k 629852 629851 2026-08-22T10:37:48Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ */ 629852 wikitext text/x-wiki {{Short description|None}} '''ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা''': [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। <ref name=convention>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/convention/ |title=The World Heritage Convention |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=21 September 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160827065310/https://whc.unesco.org/en/convention/ |archive-date=27 August 2016 |url-status=live }}</ref> সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=3 February 2021 |archive-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042309/http://whc.unesco.org/en/conventiontext/ |url-status=live }}</ref> ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত <ref name="Ukraine">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |title=Ukraine |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 May 2021 |archive-date=12 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512075159/https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/ |url-status=live }}</ref> স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। <ref>{{Cite news|last=Clarity|first=James F.|date=December 26, 1991|title=End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|access-date=June 2, 2021|issn=0362-4331|archive-date=March 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302163000/https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html|url-status=live}}</ref> ২০২৬ চন অনুসৰি, [[ইউক্ৰেইন]]ত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু [[ইউৰোপ]]ৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল <ref name="Ukraine" /> ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু [[লভিভ]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/news/2608 |title=Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 September 2023 |archive-date=17 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230917051748/https://whc.unesco.org/en/news/2608 |url-status=live }}</ref> ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰা-কো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="U24">{{Cite web |last=Kohanets |first=Roman |date=2026-07-23 |title=UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger |url=https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723100617/https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006 |archive-date=2026-07-23 |access-date=2026-07-23 |website=[[United24]]}}</ref> তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। <ref name="Ukraine" /> ==বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ == ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰ পৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰ পৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। <ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/criteria/|title=UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160612152223/https://whc.unesco.org/en/criteria/|archive-date=2016-06-12|url-status=live}}</ref> {{Legend|#D0E7FF|* Transnational site|outline=silver}} {{Legend|#FFE6BD|{{†|alt=In danger}} In danger|outline=silver}} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|World Heritage Sites }} ! style="width:100px; " scope="col"| Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col"| Image ! style="width:80px; " scope="col"| Location ! style="width:50px; " scope="col"| Year listed ! style="width:60px; " scope="col" data-sort-type="number"| {{Abbr|UNESCO data|UNESCO reference number and criteria}} ! scope="col" class="unsortable" | Description |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা {{dagger}} | [[File:Kijów - Sobór Mądrości Bożej 01.jpg|Saint-Sophia Cathedral|150px|alt=Church with green and golden domes]] | কিইভ | ১৯৯০ | 527ter; i, ii, iii, iv (cultural) | ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেলটো একাদশ শতিকাত, কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টৃয়ানীকৰণৰ কিছু সময়ৰ পাছতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ মোজাইক আৰু ফ্ৰেস্কোসমূহ ইয়াৰ অভ্যন্তৰভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেথেড্ৰেলটোৰ চাৰিওফালে থকা মঠৰ অট্টালিকাসমূহ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা হৈছে এক মঠৰ স্থাপত্য সমষ্টি আৰু ১১শ শতিকাৰ পৰা ১৯শ শতিকালৈ ক্ৰমাগতভাৱে বিকশিত হৈছিল। ইয়াত গীৰ্জা, মঠ আৰু সাধুসকলক সমাধিস্থ কৰা গুহাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই পূৰ্বাঞ্চলীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভ্ৰাৰ কাষতে থকা বেৰেষ্টোভেৰ ত্ৰাণকৰ্তা গীৰ্জা ২০০৫ চনত এই বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web |title=Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra |url=https://whc.unesco.org/en/list/527/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512015925/http://whc.unesco.org/en/list/527/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=17 May 2021 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Old Town (Lviv)|L'viv – the Ensemble of the Historic Centre]]{{dagger}} | [[File:Лвов Галиција.jpg|L'viv|150px|alt=Old colourful town houses and a fountain with a statue in front]] | [[Lviv Oblast]] | 1998 | 865bis; ii, v (cultural) | লভিভ চহৰখন মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু আজিও ইয়াৰ মধ্যযুগীয় নগৰ ভূ-আকৃতি সংৰক্ষিত হৈ আছে। শতিকাজুৰি ইয়াত বসবাস কৰি অহা বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কই চহৰখনৰ সাংস্কৃতিক ৰূপ গঢ়ি তুলিছে; ইয়াৰ ভিতৰত বিভিন্ন খ্ৰীষ্টান গোট, মুছলমান আৰু ইহুদী সম্প্ৰদায়ো অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰখনৰ স্থাপত্যত পূব ইউৰোপীয় শৈলীৰ সৈতে [[ইটালী]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ স্থাপত্যিক প্ৰভাৱৰ এক সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। ৰেনেছাঁ আৰু বেৰক যুগৰ কেইবাটাও অট্টালিকা আজিও সংৰক্ষিত হৈ আছে। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ [[ইউক্ৰেইন]] আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়। <ref name="KyivLviv"/><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/865/|title=L'viv – the Ensemble of the Historic Centre|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516173840/https://whc.unesco.org/en/list/865/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Struve Geodetic Arc]]{{asterisk}} | [[File:Struve Geodetic Arc in Felshtyn.jpg|Struve Geodetic Arc in Felshtyn|150px|alt=A marker on the top of a mound in the middle of a field]] |খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | 1187; ii, iii, vi (cultural) |ষ্ট্ৰুভ জিঅ'ডেটিক আৰ্ক হৈছে ত্ৰিভুজায়ন জৰীপৰ বিন্দুৰ এটা শৃংখলা, যি [[নৰৱে]]ৰ হেমাৰফেষ্টৰ পৰা কৃষ্ণ সাগৰলৈকে ২,৮২০ কিলোমিটাৰ (১,৭৫০ মাইল) দূৰত্বলৈ বিস্তৃত। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী ফ্ৰিডৰিখ জৰ্জ ভিলহেল্ম ফন ষ্ট্ৰুভে কৰা এক জৰীপৰ সময়ত এই বিন্দুবোৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মধ্যৰেখাৰ এটা দীঘল অংশৰ সঠিক জোখ-মাখ সম্পন্ন কৰিছিল, যিয়ে পৃথিৱীৰ আকাৰ আৰু আকৃতি নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিছিল। মূলতঃ এই জৰীপত ২৬৫টা ষ্টেচন বিন্দু আছিল। বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানটোৱে ১০খন দেশত (উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ: [[নৰৱে]], [[ছুইডেন]], [[ফিনলেণ্ড]], [[ৰাছিয়া]], ইষ্টোনিয়া, লাটভিয়া, লিথুৱানিয়া, বেলাৰুছ, মলদোভা আৰু ইউক্ৰেইন) অৱস্থিত ৩৪টা বিন্দু সামৰি লৈছে। ইয়াৰে ৪টা বিন্দু [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। ছবিখনত ফেলশ্টিনত থকা স্থান-চিহ্নটো দেখুওৱা হৈছে। <ref>{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/1187 |title=Struve Geodetic Arc |publisher=UNESCO World Heritage Centre |accessdate=16 August 2020 |archive-date=30 October 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051030092125/https://whc.unesco.org/en/list/1187 |url-status=live }}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe]]{{asterisk}} | [[File:Промені вечірні.jpg|150px|alt=Hills covered in forest]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2007 | 1133ter; ix (natural) | This site comprises undisturbed examples of [[temperate forest]]s that demonstrate the postglacial expansion process of [[European beech]] from a few isolated refuge areas in the [[Alps]], [[Carpathians]], [[Dinarides]], [[Mediterranean]], and [[Pyrenees]]. The site was originally listed in 2007 as the Primeval Beech Forests of the Carpathians, shared by Slovakia and Ukraine, extended in 2011 to include the Ancient Beech Forests of Germany, and further extended in 2017 and 2021 to include forests in a total of 18 countries. In Ukraine, 13 forest reserves are listed ([[Synevyr]] pictured).<ref name="forest">{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1133|title=Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe|publisher=UNESCO World Heritage Centre|accessdate=1 February 2021|archive-date=2 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120302171434/http://whc.unesco.org/en/list/1133|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"|[[Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans]] | [[File:Cernauti Residentia 04.jpg|Chernivtsi University|150px|alt=A building in red brick]] | চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | 1330; ii, iii, iv (cultural) | The Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans was built for the [[Eastern Orthodox Church|Eastern Orthodox]] [[metropolitan bishop]] in the late 19th century, when the region was under the rule of [[Austria-Hungary]]. It was designed by the [[Czech (people)|Czech]] architect [[Josef Hlávka]]. The ensemble is built in the [[historicism|historicist]] style and combines features of [[Byzantine architecture|Byzantine]], [[Gothic architecture|Gothic]], and [[Baroque architecture|Baroque]] architecture. The complex served as the bishop's residence until [[World War II]]. In 1955, the property was transferred to [[Chernivtsi University]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330/|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519121113/https://whc.unesco.org/en/list/1330|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "|[[Chersonesus|Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora]]{{dagger}} | [[File:Chersonesos columns.jpg|Chersonesos columns|150px|alt=Columns and ruins]] | [[Sevastopol]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2013 | 1411; ii, v (cultural) | The city was founded by [[Dorians|Dorian Greeks]] in the 5th century BCE on the coast of the [[Black Sea]]. In the following centuries, the city saw the interactions of Greek, [[Roman Empire|Roman]], and [[Byzantine Empire|Byzantine]] communities in the Black Sea region. It was ultimately abandoned in the 15th century. The area around the city was important due to its wine production, and the remains of ancient [[vineyard]]s have been well preserved.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1411/|title=Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=17 May 2021|archive-date=16 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516225200/https://whc.unesco.org/en/list/1411/|url-status=live}}</ref> In 2026, the site was listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of damage caused by activities of the Russian authorities.<ref name="U24" /> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine|Wooden ''Tserkvas'' of the Carpathian Region in Poland and Ukraine]]{{asterisk}} | [[File:Zolkiew Cerkiew Pr Trojce 02.jpg|Zolkiew Cerkiew Pr Trojce|150px|alt=Wooden church with three domes]] | [[Ivano-Frankivsk Oblast|Ivano-Frankivsk]], [[Lviv Oblast|Lviv]], [[Zakarpattia Oblast|Zakarpattia]] oblasts | 2013 | 1424; iii, iv (cultural) | This property comprises 16 wooden churches (''tserkvas'') in the [[Carpathians]], eight of which are in Ukraine. The churches were built between the 16th and 19th centuries by the communities of [[Eastern Orthodox]] and [[Greek Catholic]] faiths. The designs are based on the Orthodox ecclesiastical traditions with local influences. They feature wooden bell towers, [[iconostasis]] screens, and interior polychrome decorations, as well as churchyards, gatehouses, and graveyards. The [[Holy Trinity Church, Zhovkva|Holy Trinity Church]] in [[Zhovkva]] is pictured.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1424|title=Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=29 October 2020|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027150305/https://whc.unesco.org/en/list/1424|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#ffe6bd; "| The [[Historic Centre of Odesa]]{{dagger}} | [[File:Будинок театру опери та балету DJI 0023 (cropped).jpg|150x150px|alt=Opera building in Odesa]] | [[Odesa Oblast]] | 2023 | 1703; ii, iv (cultural) | The city of Odesa rapidly developed as a port city in the late 18th and 19th centuries. A multicultural city, it was home to [[Bulgarians]], [[Greeks]], [[Armenians]], [[Jews]], [[Italians]], [[Moldovans]], [[Polish people|Poles]], [[Russians]], [[Romanians]], [[Tatars]], and [[Ukrainians]], whose traditions blended into a single socio-cultural environment within a century. Odesa preserves a number of 19th-century buildings and architectural ensembles, including [[Prymorskyi Boulevard]], the [[Potemkin Stairs]], and the [[Odesa Opera and Ballet Theater]] (pictured). The site was immediately listed as [[List of World Heritage in Danger|endangered]] because of the [[2022 Russian invasion of Ukraine|2022 Russian invasion]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1703|title=The Historic Centre of Odesa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125144556/https://whc.unesco.org/en/list/1703|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2518|title=Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=25 January 2023|archive-date=25 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230125224502/https://whc.unesco.org/en/news/2518|url-status=live}}</ref> |} ==Tentative list== In addition to the sites on the World Heritage list, member states can maintain a list of tentative sites that they may consider for nomination. Nominations for the World Heritage list are only accepted if the site has previously been listed on the tentative list.<ref>{{cite web |title=Tentative Lists |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=17 August 2021 |archive-date=29 June 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629063503/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/ |url-status=live }}</ref> {{As of|2023}}, Ukraine has 16 sites on its tentative list.<ref name="Ukraine "/> {|class="wikitable sortable plainrowheaders" |- |+ {{sronly|Tentative sites }} ! style="width:100px; " scope="col" | Site ! class="unsortable" style="width:150px; " scope="col" | Image ! style="width:80px; " scope="col" | Location ! style="width:50px; " scope="col" | Year listed ! style="width:60px; " scope="col" | UNESCO criteria ! scope="col" class="unsortable"| Description |- ! scope="row" | [[Ancient Chernihiv|Historic Centre of Tchernigov, 9th—13th centuries]] | [[File:Чернігів.Собор Бориса й Гліба.JPG|150x150px|alt=A white church in orthodox style]] | [[Chernihiv Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the historic centre of Tchernigov, or [[Chernihiv]], that dates to the 9th—13th centuries. The nomination mentions the [[Transfiguration Cathedral, Chernihiv|Transfiguration Cathedral]] from the 11th century and the [[Boris and Gleb Cathedral, Chernihiv|Borysohlibskyi Cathedral]] from the 12th century (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|title=Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=22 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210822101731/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamianets-Podilskyi|Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk]] | [[File:Стара фортеця.jpg|150x150px|alt=Look at a castle with many towers from afar]] | [[Khmelnytskyi Oblast]] | 1989 | i, ii, iv (cultural) | This nomination comprises the [[Kamianets-Podilskyi Castle|castle]] (pictured) and the historic centre of the city [[Kamianets-Podilskyi]], dating from the 11th to the 18th centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151058/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Taras Hill|Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve]] | [[File:Тарасова світлиця.jpg|150x150px|alt=Old house, surrounded by trees]] | [[Cherkasy Oblast]] | 1989 | (mixed) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|title=Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=23 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210823151537/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Askania-Nova|National Steppe Biosphere Reserve "Askaniya Nowa"]] | [[File:Przewalski's Horse Askania Nova.jpg|150x150px|alt=A herd of Przewalski's horses running in a steppe]] | [[Kherson Oblast]] | 1989 | x (natural) | ''No description provided in the nomination documentation''<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|title=National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824155620/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Sofiyivka Park|Dendrological Park "Sofijivka"]] | [[File:Місток в парку.jpg|150x150px|alt=A bridge over a stream in a park]] | [[Cherkasy Oblast]] | 2000 | (mixed) | The construction of the [[English landscape garden|English landscape park]] was started in 1796 by [[Stanisław Szczęsny Potocki]]. It is a representative example of the landscape gardening architecture at the turn of the 18th century and is home to over two thousand plant species. Since 1955, it has been managed by the [[National Academy of Sciences of Ukraine]].<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|title=Dendrological Park Sofijivka|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=24 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210824160733/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Bakhchysarai Palace|Bagçesaray Palace of the Crimean Khans]] | [[File:Hansaray1.jpg|150x150px|alt=A view of the palace, with chimneys and minarets]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2003 | i, iii, v, vi (cultural) | The palace was constructed in the first half of the 16th century in the local period style. It served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around 250 years. The complex comprises two mosques, official buildings, living quarters of the Khans and their families, as well as auxiliary buildings, inner courtyards and parks.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|title=Bagçesaray Palace of the Crimean Khans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102307/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Kamyana Mohyla|Archaeological Site "Stone Tomb"]] | [[File:Каменная-могила.jpg|150x150px|alt=A stone mound]] | [[Zaporizhzhia Oblast]] | 2006 | iii, vi (cultural) | This archaeological site encompasses a large mound, up to {{convert|12|m}} tall, made up of individual [[sandstone]] blocks. There are several [[petroglyph]]s on the stones, some dating to the [[Neolithic]] period while most were created in the [[Bronze Age Europe|Bronze Age]]. Remains of settlements from the [[Mesolithic]] and Neolithic periods have been found in the area.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|title=Archaeological Site Stone Tomb|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918210603/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Mykolaiv Observatory|Mykolayiv Astronomical Observatory]] | [[File:Обсерватория Ник.jpg|150x150px|alt=Observatory main building]] | [[Mykolaiv Oblast]] | 2007 | ii, iv (cultural) | The [[observatory]] in [[Mykolaiv]] was founded in 1821 as a naval observatory. The complex comprises the [[Classicism|Classicist]] main building, astronomic pavilions from the early 20th century, and three modern pavilions that are in use for research.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|title=Mykolayiv Astronomical Observatory|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818100812/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Genoese fortress, Sudak|Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.]] | [[File:Genoese fortress in Sudak, Crimea DSC1664.jpg|150x150px|alt=Fortress walls on a rocky mount]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2007 | ii, iv, v (cultural) | The fortifications at Sudak, or Sugdeia, were constructed by the [[Byzantine Empire|Byzantines]] in the [[Early Middle Ages]] and then by the [[Republic of Genoa|Genoese]] who built most of the extant structures in the 14th and 15th centuries. Sudak declined in importance in the 17th century and the fortress became a museum in 1958.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|title=Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=28 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210828114333/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Astronomical Observatories of Ukraine{{asterisk}} | [[File:- panoramio (7961).jpg|150x150px|alt=A white observatory]] | [[Mykolaiv Oblast]], [[Kyiv]], [[Odesa Oblast]], [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2008 | ii, iv, vi (cultural) | This transnational nomination brings together important astronomical observatories. Four observatories from the 19th and 20th centuries in Ukraine are included in the nomination: [[Mykolaiv Observatory]], Astronomical Observatory of [[Taras Shevchenko National University of Kyiv|Kyiv National University]], Astronomical Observatory of [[Odesa University|Odesa National University]], and [[Crimean Astrophysical Observatory]] (pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|title=Astronomical Observatories of Ukraine|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=22 August 2021|archive-date=18 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210818102530/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row"| Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, [[St. Cyril's Monastery, Kyiv|St. Cyril's]] and [[St Andrew's Church, Kyiv|St. Andrew's Churches]], Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra) | [[File:Андріївська церква DJI 0176.jpg|150x150px|alt=St. Andrew's church, a Baroque building on the top of a hil]] | [[Kyiv]] | 2009 | i, ii, iii, iv (cultural) | This nomination considers the addition of two churches to the existing World Heritage Site in Kyiv. St. Cyril's Monastery is an important example of [[Architecture of Kievan Rus'|Kievan Rus' architecture]]. It was founded in the 12th century. The interior of the church has been largely preserved while the exterior has been renovated in [[Ukrainian Baroque]] style in the 17th and 18th centuries. St. Andrew's Church (pictured) was built in the mid-18th century following the designs of [[Francesco Bartolomeo Rastrelli]]. It is a rare example of [[Elizabethan Baroque]] in Ukraine.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|title=Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926091228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea{{asterisk}} | [[File:2006-06-15 Вид на Генуэзскую крепость с моря (1).jpg|150x150px|alt=Sudak fortress on the top of a hill]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2010 | ii, iv (cultural) | This transnational nomination brings together some of the most significant sites of maritime and mercantile settlements distributed around the [[Mediterranean]] and the Black Sea that were part of the trade network of [[Republic of Genoa]] between the 11th and 15th centuries. In Ukraine, the [[Genoese fortress, Sudak|fortress]] in [[Sudak]] is nominated.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|title=Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926151039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia | [[File:Mangup 10.jpg|150x150px|alt=Ruins of Mangup]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | iii, v, vi, vii (mixed) | This nomination comprises two medieval settlements of [[Crimean Goths]], [[Mangup]] (pictured) and [[Eski-Kermen]], as well as the surroundings with limestone formations and man-made caves. The Goths settled the area in the 3rd to 4th centuries and allied with the [[Byzantine Empire]] in the 6th century. Mangup was their capital. The [[Principality of Theodoro]] formed in the area in the 14th century and was ultimately destroyed by the [[Ottoman Empire|Ottomans]] in 1475.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|title=Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=26 September 2021|archive-date=27 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210927075039/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | The historical surroundings of Crimean Khans' capital in [[Bakhchysarai]] | [[File:Cave City.jpg|150x150px|alt=Caves in the ruins of the old city of Chufut-Kale]] | [[Autonomous Republic of Crimea|AR Crimea]] | 2012 | ii, iii, v, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bakhchysarai Palace|Khan's palace]] and fortress of [[Chufut-Kale]] (ruins pictured), their surroundings, as well as historic buildings of Salachik and [[Eski Yurt|Eski-Yurt]] neighborhoods.<ref>{{Cite journal |last=Kharlan |first=Oleksandr |year=2014 |title= |script-title=uk:Розробка номінації для внесення до списку всесвітньої спадщини ЮНЕСКО "Історичне середовище столиці кримських ханів у місті Бахчисараї" у 2011 – 2012 роках |trans-title=The development of the nomination for inscribing "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai" to the UNESCO World Heritage list in years 2011–2012 |url=https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf |journal=Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень |publication-place=Kyiv |issue=9}}</ref> The palace was constructed in the first half of the 16th century and served as the residence of [[Crimean Khanate|Crimean Khans]] for around next 250 years. The area around Chufut-Kale was home to [[Alans]] from the 6th to the 15th century. It served as the first capital of [[Crimean Tatars]] in the 14th century. Between the 17th and 19th centuries, [[Crimean Karaites]] became the largest ethnic group in the city. Most of the archaeological remains are from this period.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|title=The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=28 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210928085839/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Derzhprom]] (the State Industry Building) | [[File:Будинок держпромисловості, Харків DJI 0057.jpg|150x150px|alt=A constructivist building complex from above]] | [[Kharkiv Oblast]] | 2017 | iv (cultural) | Derzhprom, or the State Industry Building, is located at the side of the [[Freedom Square (Kharkiv)|Freedom Square]] in Kharkiv. Built in the 1920s, it is the world's largest building in [[Constructivist architecture|constructivist]] style. It was designed by architects S.S. Serafnnov, M.D. Feldher, and S.M. Kravets. Derzhprom made [[modern architecture|modernism]] the main architectural style of the [[Soviet Union]] for several years.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|title=Derzhprom (the State Industry Building)|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918201330/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" | [[Tyras]] - [[Bilhorod-Dnistrovskyi|Bilhorod]] (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea | [[File:Bilhorod Dnistrovskyi.jpg|150x150px|alt=Fortress at the waterfront]] | [[Odesa Oblast]] | 2019 | ii, iv, vi (cultural) | This nomination comprises the [[Bilhorod-Dnistrovskyi fortress]] and the ruins of Tyras. The [[Ancient Greece|Greek]] colony of Tyras was established in the 6th century BCE on the banks of the [[Dniester Estuary]]. Through centuries, it served as an important trade port, with routes connecting to the [[Silk Road]], the [[Baltic Sea|Baltic]], and the [[Mediterranean]]. The fortress of the city is the largest in Ukraine and preserves sections from the Genoese, [[Moldavia|Moldavian]], and Ottoman periods. The city, now known as Bilhorod-Dnistrovskyi, was shaped by numerous communities that lived there through centuries.<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|title=Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=28 September 2021|archive-date=18 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210918202246/http://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/|url-status=live}}</ref> |- ! scope="row" style="background:#D0E7FF; "| [[Cucuteni–Trypillia culture|Cucuteni-Trypillia Civilization]]{{asterisk}} | [[File:Maidanetske ground plan.jpg|150px|alt=A geomagnetic plan of a settlement overlaid on a sattelite map]] | [[Cherkasy Oblast|Cherkasy]], [[Khmelnytskyi Oblast|Khmelnytskyi]], [[Kirovohrad Oblast|Kirovohrad]], [[Kyiv Oblast|Kyiv]], [[Ternopil Oblast|Ternopil]], [[Vinnytsia Oblast|Vinnytsia]] oblasts | 2026 | i, ii, iii, iv, v (cultural) | This nomination shared with Moldova and Romania comprises numerous sites of the Cucuteni–Trypillia culture. This [[Chalcolithic]] civilization built interconnected planned [[Settlements of the Cucuteni–Trypillia culture|settlements]], over 5,000 of which have been discovered; those covering areas greater than 100&nbsp; [[hectare|ha]] are classified as mega settlements and are unique to this culture. They practiced advanced agriculture, pottery, metallurgy, and arts. From Ukraine, eleven sites are nominated (ground plan of [[Maidanetske]] pictured).<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|title=Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)|archive-url=https://web.archive.org/web/20260505135057/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/|archive-date=5 May 2026|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=5 May 2026|url-status=live}}</ref> |} ==তথ্যৰ উৎস== <references /> [[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] c8pdkcztulrknqtk9u60w6ceogo0mr7