অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 2 43099 632987 629411 2026-08-27T12:12:05Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ */ 632987 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৫৪+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৮৬৪) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|'''মোৰ জীৱন পৰিক্ৰমা''']] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD </br> (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' * [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]] [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ। * [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]] ** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ) * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ_মনৰ_কথা '''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা'''] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' ---- ktksjqxym9eyiu35lo3xf686h94mgck 632988 632987 2026-08-27T12:14:54Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 632988 wikitext text/x-wiki <!-- begin date code --> <div style="border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; "> <div style="width:50"><br></div> <div style="width:50">{{CURRENTDAYNAME}}</div> <div style="font-size: x-large; width: 50; ">{{CURRENTDAY}}</div> <div style="width: 50; "> {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div class="plainlinks" style="background: #aaaa; color: #000; "><font color="#000000">{{CURRENTTIME}}</font> UTC</div> </div> <!-- end date code --> <div id="EnWpMpBook" style="padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; "> <div style="font-size:150%; ">{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}</div> <center><div style="font-size:150%; ">{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}</div></center> <center><div style="font-size:150%; ">{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}</div></center> {{Infobox user |name= '''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল''' </br> [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]] |image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb |birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} |birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]] |nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] | spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]] | children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]] |occupation= |nick_name = |language= |university= <!-- CONTACT INFO --------------> | email = kallolkandarpajit@gmail.com }} *[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৫৭+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৮৬৭) * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']] *[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)'' *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' * [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ'''] *[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট] * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য] * [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট] * [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি] *[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ] *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|'''মোৰ জীৱন পৰিক্ৰমা''']] * [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল'''] * [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট'''] {{div col|2}} * [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ'''] * [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট'''] {{div col end}} *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]] ---- ==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ== [[শ্ৰেণী:User as]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]] [[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]] [[File:Barnstar mex gold.png|100px]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]] * এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]] [[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]] * দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]] [[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]] * চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]] [[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]] * সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]] [[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]] * দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]] [[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] * অক্লান্ত কৰ্মী পদক: **৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪ **[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]] [[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]] * ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]] [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]] * পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]) [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]] * নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners] **[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) <br/> ***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)] [[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]] * চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫] [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] </br> *''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])'' [[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] </br> *''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]'' **[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])'' [[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]] [[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]] * এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]] [[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]<br/> [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]] *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান] * [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]] * [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]] ---- ==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ== [[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']] [[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']] * ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD </br> (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])'' [[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']] * [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] <br/> পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)'' * [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]] [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ। * [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]] ** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ) * [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])'' ---- ==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬) ---- ==মনৰ কথা== *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ_মনৰ_কথা '''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা'''] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])'' ---- 0qcijau1ggvnz3qorzq4gf5p9t21r32 3 71544 633004 631836 2026-08-27T16:26:33Z ~2026-46691-06 51386 /* #সাহিত্যৰ_সুবাস_বিলোৱা_এগৰাকী_প্ৰজ্ঞাৱান_সাহিত্যিক#-ড০_বাৰীন্দ্ৰ_দাস */ 633004 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]!'''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন।}}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে।''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <center>{{Wikipedia in Social Media}}</center> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} <!-- This welcome message is delivered by [[User:WikitanvirBot]] on behalf of the community. See [[Special:PermaLink/178496]] for details. --> ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাস(Dr Barindra Das) == ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাস (জন্ম ১৯৭৮ চন, ১৬ মাৰ্চ), (ইংৰাজীঃ Dr Barindra Das), নৱ প্ৰজন্মৰ এজন অসমীয়া লেখক, শিক্ষক, গৱেষক, সৰুৰে পৰাই অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰতি প্ৰৱল ধাউতি থকা দাসে সৰুৰে পৰা লিখা মেলাত গুৰুত্ব দিলেও পিচলৈ একাডেমিক বিদ্যা শিক্ষাৰ লগতে গৱেষণাৰ কামত বেছি মনোযোগ দিয়ে। ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতোকোত্তৰ, শিলচৰ স্থিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এম. ফিল ডিগ্ৰী আৰু পুনৰ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি এইচ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। বৰ্তমান তেওঁ বৰহাট ভৱানী প্ৰসাদ বৰুৱা সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয়, চৰাইদেউত অৰ্থনীতি বিভাগৰ সহকাৰী অধ্যাপক ৰুপে কৰ্মৰত। ''''''প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ'' (১)ডায়েৰী পাতৰ পৰা (২) বুদ্ধবৃক্ষ (৩) এইজিং পপোলেশ্বন ইন আসাম (ইংৰাজী) (৪) অনুকাশ (সম্পাদনা) স্বীকৃতিঃ'' (১) অসম সাহিত্য সভাৰ সৃষ্টিশীল সাহিত্যৰ “ডায়েৰী পাতৰ পৰা“ গ্ৰন্থৰ বাবে ২০১২-১৩ বৰ্ষৰ ৰজনীকান্ত গগৈ বঁটা (২) সদৌ অসম কবি সন্মিলনৰ কাব্য গ্ৰন্থ বুদ্ধ বৃক্ষৰ বাবে ২০১৪-১৫ বৰ্ষৰ বাবে কাব্য প্ৰাণ চুজাউদ্দিন আহমদ বঁটা == #সাহিত্যৰ_সুবাস_বিলোৱা_এগৰাকী_প্ৰজ্ঞাৱান_সাহিত্যিক#-ড০_বাৰীন্দ্ৰ_দাস == ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাস—এগৰাকী শিক্ষাবিদ, সু-লেখক, সাহিত্যসেৱী আৰু সমাজৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ এগৰাকী সংবেদনশীল ব্যক্তি। বৰ্তমান চৰাইদেউ জিলাৰ বৰহাট ভৱানী প্ৰসাদ বৰুৱা সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয়ৰ সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত ড০ দাস ডাঙৰীয়া মোৰ অতি শ্ৰদ্ধাৰ দাদা তথা এগৰাকী স্নেহশীল পৰামৰ্শদাতা। জীৱনৰ বিভিন্ন সময়ত তেখেতৰ পৰা লাভ কৰা মূল্যৱান পৰামৰ্শ, উৎসাহ আৰু দিক্‌নিৰ্দেশনাই মোক সদায় অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে। চাবুৱাৰ ঐতিহ্যমণ্ডিত আলহী গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰা ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসে শৈশৱৰ পৰাই অসমৰ মাটি, মানুহ আৰু সমাজ জীৱনৰ সৈতে এক গভীৰ আত্মিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছে। গাঁৱৰ মাটিৰ গোন্ধ, মানুহৰ সহজ-সৰল জীৱন, সমাজৰ সুখ-দুখ আৰু অসমৰ চহকী সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাই তেখেতৰ মননশীল সত্তাক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছে। সেইবাবেই হয়তো তেখেতৰ সাহিত্যৰ প্ৰতিটো সৃষ্টিত অসমৰ সমাজ জীৱনৰ এক জীৱন্ত প্ৰতিচ্ছবি প্ৰতিফলিত হোৱা দেখা যায়। অসমৰ সমাজ-সংস্কৃতি, মানুহৰ আশা-আকাংক্ষা, সুখ-দুখ, প্ৰেম-বিৰহ আৰু জীৱন-সংগ্ৰামক অন্তৰৰ গভীৰতাৰে অনুভৱ কৰি তেখেতে সাহিত্যৰ মাধ্যমেৰে সেই অনুভৱৰ প্ৰকাশ ঘটাই আহিছে। সমাজৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতা আৰু মানুহৰ প্ৰতি থকা আন্তৰিকতাই তেখেতৰ ব্যক্তিত্বক এক সুকীয়া মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে। সাহিত্যৰ বিশাল পৃথিৱীত ড০ দাসে নিজৰ সৃষ্টিশীল প্ৰতিভা, অধ্যৱসায় আৰু গভীৰ অধ্যয়নৰ জৰিয়তে ইতিমধ্যে এক সুকীয়া পৰিচয় গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম হৈছে। তেখেতৰ কলমত কেৱল শব্দৰ সমাহাৰ নাই; আছে জীৱনৰ স্পন্দন, সমাজৰ প্ৰতিচ্ছবি আৰু মানুহৰ মনৰ অনুৰণন। তেখেতৰ কেইবাখনো গ্ৰন্থ আৰু কাব্যপুথিয়ে অসমীয়া সাহিত্যৰ ভঁৰাল সমৃদ্ধ কৰাৰ লগতে পাঠকৰ মাজতো তেখেতৰ এক সুকীয়া স্থান গঢ়ি তুলিছে। মানুহৰ জীৱনৰ ডায়েৰী যেন সাহিত্যৰ এক উৎকৃষ্ট দলিল। ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসৰ ‘ডায়েৰী পাতৰ পৰা’ গ্ৰন্থখন ইয়াৰ এক উজ্জ্বল নিদৰ্শন। ডায়েৰীকো এক সৃষ্টিশীল সাহিত্যৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰি ২০১২ চনতে অসম সাহিত্য সভাই এই গ্ৰন্থখনৰ বাবে তেখেতক ‘ৰজনীকান্ত গগৈ বঁটা’ প্ৰদান কৰে। অসমৰ আগশাৰীৰ প্ৰকাশন গোষ্ঠী বনলতা প্ৰকাশনে গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰে। ঠিক তেনেদৰে আধ্যাত্মিক বিষয়বস্তুক কবিতাৰ মূল উপজীব্য হিচাপে লৈ ৰচনা কৰা তেখেতৰ কাব্যগ্ৰন্থ *‘বুদ্ধবৃক্ষ’*য়েও অসমীয়া সাহিত্যত এক সুকীয়া স্থান লাভ কৰিছে। এই গ্ৰন্থখনৰ বাবে সদৌ অসম কবি সন্মিলনে ‘কাব্যপ্ৰাণ চুজাউদ্দিন বঁটা’ প্ৰদান কৰে। গ্ৰন্থখন অসমৰ আন এক আগশাৰীৰ প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠান ‘কথা প্ৰকাশনে’ প্ৰকাশ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি প্ৰায় দহখনতকৈও অধিক গ্ৰন্থ সম্পাদনা কৰি ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ ভঁৰাললৈ এক উল্লেখযোগ্য আৰু অনবদ্য অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। তেখেতৰ সাহিত্যচৰ্চা কেৱল শব্দৰ বিন্যাস নহয়; ই যেন জীৱনক গভীৰভাৱে উপলব্ধি কৰাৰ এক নিৰন্তৰ সাধনা। তেখেতৰ সৃষ্টিৰ মাজেৰে সমাজৰ প্ৰতি থকা দায়িত্ববোধ, মানুহৰ প্ৰতি থকা মমত্ববোধ আৰু অসমৰ মাটি-পানী, ভাষা-সংস্কৃতিৰ প্ৰতি থকা গভীৰ টান স্পষ্ট হৈ উঠে। এজন শিক্ষক হিচাপে তেখেতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত জ্ঞানৰ পোহৰ বিলাই আহিছে; আনহাতে এজন সাহিত্যিক হিচাপে মননশীল আৰু সংবেদনশীল সমাজ গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰতো নিজৰ অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। শিক্ষা আৰু সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰতে সীমাবদ্ধ নাথাকি ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসে সাংবাদিকতা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতেও সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। তেখেতে অল ইণ্ডিয়া জাৰ্নেলিষ্ট ইউনিয়নৰ ডিব্ৰুগড় জিলা সমিতিৰ মুখ্য উপদেষ্টা হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। সাংবাদিকসকলৰ পেছাগত দায়িত্ব, সংবাদ মাধ্যমৰ স্বাধীনতা, নৈতিকতা আৰু সমাজৰ প্ৰতি গণমাধ্যমৰ দায়বদ্ধতাৰ বিষয়ত তেখেতৰ অভিজ্ঞতা আৰু পৰামৰ্শই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। শিক্ষা, সাহিত্য আৰু সাংবাদিকতা—এই তিনিওটা ক্ষেত্ৰৰ সৈতে তেখেতৰ সম্পৰ্কই তেখেতৰ বহুমুখী প্ৰতিভা আৰু সমাজমনস্ক চিন্তাৰ পৰিচয় বহন কৰে। ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসৰ ব্যক্তিত্বৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য দিশ হৈছে তেখেতৰ সৰলতা, নম্ৰতা আৰু মানুহৰ প্ৰতি থকা আন্তৰিকতা। জ্ঞান আৰু প্ৰজ্ঞাৰ অধিকাৰী হোৱাৰ পাছতো তেখেতৰ আচৰণত কোনো অহংকাৰৰ লেশমাত্ৰ দেখা নাযায়। সৰু-বৰ সকলোৰে সৈতে সহজভাৱে মিলি যাব পৰা তেখেতৰ এই সৰল মানসিকতাই তেখেতক অধিক আপোন কৰি তোলে। তেখেতৰ সৈতে হোৱা প্ৰতিটো আলাপ যেন একোটা নতুন শিক্ষা; প্ৰতিটো পৰামৰ্শ যেন আগুৱাই যোৱাৰ একোটা নতুন বাট। বিশেষকৈ চাবুৱাৰ সমাজ জীৱনৰ সৈতে ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসৰ সম্পৰ্ক অতি নিবিড়। জন্মভূমিৰ প্ৰতি থকা গভীৰ টান আৰু সামাজিক দায়বদ্ধতাৰ বাবে তেখেতে চাবুৱাৰ সামাজিক, শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ আছে। চাবুৱাৰ সমাজ জীৱনৰ বিভিন্ন দিশ, মানুহৰ সমস্যা-সম্ভাৱনা আৰু সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিৱৰ্তনক তেখেতে এগৰাকী সচেতন বুদ্ধিজীৱী হিচাপে অনুভৱ কৰি আহিছে। মোৰ বাবে ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাস কেৱল এগৰাকী সাহিত্যিক বা শিক্ষক নহয়; তেখেত এগৰাকী শ্ৰদ্ধাৰ দাদা, স্নেহশীল অভিভাৱকসুলভ ব্যক্তি আৰু মূল্যৱান পৰামৰ্শদাতা। জীৱনৰ বিভিন্ন সময়ত তেখেতে আগবঢ়োৱা উৎসাহ, পৰামৰ্শ আৰু দিক্‌নিৰ্দেশনা মোৰ বাবে সদায় অমূল্য সম্পদ হৈ থাকিব। তেখেতৰ সান্নিধ্যই মোক শিকাইছে—জ্ঞানৰ সৈতে বিনয়, সৃষ্টিশীলতাৰ সৈতে দায়বদ্ধতা আৰু সফলতাৰ সৈতে মানৱীয়তা সংযোগ কৰাটোৱেই প্ৰকৃত ব্যক্তিত্বৰ পৰিচয়। চাবুৱাৰ আলহী গাঁৱৰ পৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি শিক্ষাৰ জগতত নিজৰ স্থান সুদৃঢ় কৰাৰ লগতে সাহিত্যৰ সুবাসেৰে অসমৰ সমাজ জীৱনক সমৃদ্ধ কৰি অহা ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাসৰ কলম আগলৈও অধিক শক্তিশালী হওক। তেখেতৰ সৃষ্টিৰ পথত নিত্য নতুন ভাবনাৰ ফুল ফুলক, সাহিত্যৰ আকাশত তেখেতৰ সৃষ্টিৰ জোনাক আৰু অধিক উজলি উঠক—এয়াই মোৰ আন্তৰিক কামনা। তেখেতৰ সাহিত্যযাত্ৰা হওক দীঘলীয়া, সৃষ্টিশীলতা হওক অবিৰত। তেখেতৰ কলমৰ প্ৰতিটো আঁচোৰে সমাজৰ হৃদয়ত জগাই তোলক নতুন চিন্তা, নতুন চেতনা আৰু নতুন আশাৰ পোহৰ। জন্মভূমি চাবুৱাৰ মাটি আৰু মানুহৰ সৈতে তেখেতৰ আত্মিক সম্পৰ্ক অধিক গভীৰ হওক; শিক্ষা, সাহিত্য, সাংবাদিকতা আৰু সমাজসেৱাৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ অৱদান আগন্তুক দিনবোৰতো অধিক বিস্তৃত হওক—এয়াই এগৰাকী শ্ৰদ্ধাৰ দাদাৰ প্ৰতি মোৰ আন্তৰিক শুভকামনা জনালো। লেখক-তপন কুমাৰ শইকীয়া সাংবাদিক (তেখেতৰ ফেচবুক ৱালৰ পৰা) 5m90z6fbctnmf23zmbe063mulnyyh7y 2 71545 633005 618127 2026-08-27T17:23:11Z ~2026-46648-67 51387 633005 wikitext text/x-wiki == '''পৰিচয়ঃ''' == == '''ড০ বাৰীন্দ্ৰ দাস''' (জন্ম ১৯৭৮ চন, ১৬ মাৰ্চ), (ইংৰাজীঃ Dr Barindra Das), নৱ প্ৰজন্মৰ এজন অসমীয়া লেখক, শিক্ষক, গৱেষক, সমাজ সংগঠক, তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা। অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰতি প্ৰৱল ধাউতি থকা দাসে সৰুৰে পৰাই সাহিত্যচৰ্চা কৰাৰ উপৰিও একাডেমিক বিদ্যা শিক্ষাৰ লগতে গৱেষণাৰ কামত বেছি মনোযোগ দি আহিছে। সম্প্ৰতি অসমৰ নৃগোষ্ঠী সমুহ আৰু পিছপৰা জাতি জনগোষ্ঠী সমূহৰ শৈক্ষিক উত্তৰণৰ দিশত গণ সজাগতা সৃষ্টিত আত্মনিয়োগ কৰি আছে। তেঁও সম্প্ৰতি অসমৰ ভূমিপুত্ৰ সকলৰ ইতিমধ্যেই হেৰাই যাব খোজা বুৰঞ্জী আৰু ভাৰতৰ প্ৰাচীন সভ্যতা সংস্কৃতিৰ ঐতিহ্য পৰম্পৰাৰ অধ্যয়নৰ লগতে সেই সমুহৰ লেখা মেলাত মনোনিবেশ কৰি আছে। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ প্ৰেৰণা দায়ক বক্তৃতা দিয়াত তেঁও বিশেষভাৱে সিদ্ধহস্ত। অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ সভা-সমিতি, বিদ্যালয়, মহাবিদ্যালয় আদিত তেখেতৰ বক্তব্যই মানুহক মন্ত্ৰমুগধ কৰি ৰাখে। নিজৰ একান্ত ব্যস্ততাকো নেওচি সামাজিক কাম কাজত নিৰন্তৰ দেহে কেহে খাটিব পাৰে। ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী আদৰ্শৰ দ্বাৰা তেঁও বিশেষভাৱে উদ্বোদ্ধ। অসম অসমীয়া হিচাপে গৌৰৱ কৰাৰ ওপৰিও নিজ ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতি যঠেষ্ট দায়বদ্ধ। == == '''শিক্ষাঃ''' == = <small>ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা দাসে কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় শিলচৰস্থিত অসম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এম. ফিল. ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত পুনৰ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অসমৰ সামাজিক খণ্ডৰ উন্নয়নৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি প. এইচ ডি. ডিগ্ৰী লাভ কৰে।</small> = = '''কৰ্মক্ষেত্ৰঃ''' = === (১)ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা প্ৰকাশিত সৰ্বপ্ৰথম অসমীয়া দৈনিক বাতৰি কাকত “দৈনিক ভুমিপুত্ৰ“ত উপ সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত(২০০০-২০০১) === === (২)ডিব্ৰুগড় দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰত এংকৰ, মডাৰেটৰ, আলোচক হিচাপে ১৯৯৮ চনৰ পৰা অস্থায়ী হিচাপে কৰ্মৰত (ডি ডি অসম) === === (৩)অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’(অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ, )ডিব্ৰুগড়, অস্থায়ী সাধাৰণ  ঘোষক হিচাপে ২০০৫ চনৰ পৰা কৰ্মৰত === === জ্যোতি বিদ্যাপীঠ, ডিব্ৰুগড়ত সহকাৰী প্ৰধান শিক্ষক হিচাপে কৰ্মৰত(২০০৯-১০) === === (৪)ডিব্ৰুগড় অইল ভেলি গাৰ্লচ এণ্ড বয়জ বিদ্যালয়ত সহকাৰী শিক্ষক হিচাপে কৰ্মৰত(২০০৭) === === (৫)বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়, লাইপুলি, তিনিচুকীয়াত বিষয় শিক্ষক হিচাপে কৰ্মৰত(২০১০-১১) === === (৬)বৰ্তমান বৰহাট ভৱানী প্ৰসাদ বৰুৱা সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয়ত অৰ্থনীতি বিভাগৰ সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত। === === ডিব্ৰুগড় জ্যোতি বিদ্যাপীঠ হাইস্কুলত সহকাৰী প্ৰধান শিক্ষক হিচাপে যোগদান, তিনিচুকীয়াৰ লাইপুলিস্থিত বিবেকানন্দ কেন্দ্ৰ বিদ্যালয়ত প্ৰায় দুবছৰ শিক্ষকতা, আৰু সম্প্ৰতি চৰাইদেউ জিলাৰ বৰহাট ভৱানী প্ৰসাদ বৰুৱা সোঁৱৰণী মহাবিদ্যালয়ৰ অৰ্থনীতি বিভাগৰ জেষ্ঠ সহকাৰী অধ্যাপক হিছাপে কৰ্মৰত। প্ৰায় কুৰি খনতকৈয়ো অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ গৱেষণা পত্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত পাঠ, প্ৰায় দহখনতকৈয়ো অধিক গৱেষণা পত্ৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আলোচনীত প্ৰকাশ কৰি অসমৰ গৱেষণা জগতখনলৈ বৰঙনি আগবঢ়াই আহিছে। তেখেত বৰ্তমান ভাৰতীয় অৰ্থনৈতিক সংস্থা, সদৌ অসম কবি সন্মিলন আদিৰ আজীৱন সদস্য, অসম সাহিত্য সভাৰ সুভানুধ্যায়ী সদস্য, অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা, সদৌ অসম কবি সন্মিলন, অসম সাহিত্য সভাৰ বিষয় ববীয়া ও সক্ৰিয় সদস্য । ডিব্ৰুগড় নগৰ কবি সন্মিলনৰ ২০১৩ চনৰ পৰা সম্পাদকৰ দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে। ২০১৪ চনৰ পৰা ভাৰত চৰকাৰৰ এগৰাকী দায়িত্বশীল নিৰ্বাচনী বিষয়া হিচাপে বিভিন্ন দায়িত্ব পালন কৰা দাসে অসম বিধান সভা নিৰ্বাচন ২০২৬ত এগৰাকী ষ্টেট লেভেল মাষ্টাৰ ট্ৰেইনাৰ (SLMT)হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। === == '''স্বীকৃতিঃ''' == # '''''"ৰজনী কান্ত গগৈ বঁটা-২০১৩-১৪",''' অসম সাহিত্য সভাই তেখেতৰ গ্ৰন্থ “ডায়েৰী পাতৰ পৰা”ক ২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ বাবে ৰজনীকান্ত গগৈ বঁটা প্ৰদান কৰে।'' # '''''"কাব্য প্ৰাণ চুজাউদ্দিন আহমদ বঁটা ২০১৪"''' সদৌ অসম কবি সন্মিলনে অসমীয়া কাব্য জগতত আধ্যাত্মিক বা ধৰ্মীয় চিন্তা চেতনাক কবিতাৰ বিষয় বস্তু হিছাপে লৈ লিখা কাব্য গ্ৰন্থ “বুদ্ধ বৃক্ষক“ কাব্যপ্ৰাণ চুজাউদ্দিন বঁটা প্ৰদান কৰে।'' # '''''"শিক্ষাৰত্ন-২০২৩"''' ডিব্ৰুগড় জিলা সাংবাদিক সুৰক্ষা মঞ্চৰ তৰফৰ পৰা শিক্ষা ৰত্ন ২০২৩'' # '''''"বাবা চাহেব ড০ ভীমৰাও আম্বেদকাৰ বঁটা-২০২৩"''' অসম অনুসূচিত জাতি জনজাতি সংগঠন সমুহৰ সংগঠনৰ তৰফৰ পৰা বাবাচাহেব ড০ ভীমৰাও ৰামজী আম্বেদকাৰ বঁটা-২০২৩'' # '''"''সুভানুধ্যায়ী সভ্য"'''''ৰ স্বীকৃতি-২০২৩, অসম সাহিত্য সভাই ২০২০-২০২২ বৰ্ষৰ ২৪-১২-২০২২ তাৰিখৰ সপ্তম পূৰ্ণাংগ কাৰ্যনিৰ্বাহক অধিবেশনৰ সিদ্ধান্ত মৰ্মে অসম সাহিত্য সভাৰ সুভানুধ্যায়ী সদস্য ৰূপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। # "'''''শিক্ষকতাত উৎকৃষ্টতাৰ পুৰস্কাৰ, ২০২৪'''''" (Excellence in Teaching Award, 2024), অখিল ভাৰতীয় পত্ৰকাৰ মহাসভাই ২০২৪ বৰ্ষৰ বাবে এই বঁটা প্ৰদান কৰে। # '''''"আম্বেদকাৰ শৈক্ষিক বঁটা, ২০২৪"'',''' আম্বেদকাৰ ফাউণ্ডেচন অসমে ২০২৪ বৰ্ষৰ বাবে এই বঁটা প্ৰদান কৰে। # '''"অৰ্থদীপক সন্মান ২০২৬"''', অসমৰ এটা আগশাৰীৰ নিউজ চেনেল "ৰিজন নিউজে" ২০২৬ বৰ্ষৰ এই সন্মান প্ৰদান কৰে == '''প্ৰকাশিত গ্ৰন্থঃ''' == # '''<big>''ডায়েৰী পাতৰ পৰা''</big>'''<big>''(ব্যক্তিগত ৰচনা)''</big> # '''<big>''বুদ্ধবৃক্ষ''</big>''' <big>''(কবিতা)''</big> # '''<big>''অনুকাশ''</big>''' <big>''(সম্পাদনা)''</big> # '''<big>''Ageing Population in Assam''</big>''' <big>''(Research based)''</big> # '''''ভাস্কৰ দ্য কলোচাছ (সম্পাদনা)''''' # '''''ক'ভিডকালীন ভাৰতীয় অৰ্থনীতি''' (সম্পাদনা)'' # '''''পাঞ্চজন্য, গৱেষণামুলক আলোচনী'''(সম্পাদনা)'' # '''সৰুফুল''' (সম্পাদনা, ত্ৰৈমাসিক আলোচনী) # '''গুস্তি'''(সম্পাদনা) # '''নিশিগন্ধা''' (সম্পাদনা) # '''Integrating Indian Knowledge System with modern Economy''' (Edited) # '''যাত্ৰা''' (সম্পাদনা) == '''সামাজিক দায়িত্ব:''' == '''১/ ২০১৪-১৬ বৰ্ষৰ বাবে মৰিচা গাঁও হাইস্কুলৰ এছ ডি এম চিৰ সভাপতি''' '''২/ সদৌ অসম কবি সন্মিলনৰ ন্যাস বিষয়া ২০১৫-১৭''' '''৩/ সদৌ অসম কবি সন্মিলনৰ আজীৱন সদস্য''' '''৪/ সদৌ অসম কবি সন্মিলনৰ, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ সহকাৰী সাধাৰণ সম্পাদক।''' '''৫/ ডিব্ৰুগড় জিলা কবি সন্মিলনৰ কাৰ্যবাহী সদস্য ২০১৪-১৬''' '''৬) ডিব্ৰুগড় নগৰ কবি সন্মিলনৰ সম্পাদক ২০১৫-২০২৬''' '''৭) সদৌ অসম সাংস্কৃতিক মহাসভাৰ শিক্ষা সম্পাদক''' '''৮) অল ইণ্ডিয়া ইকনমিক এছ'চিয়েচনৰ আজীৱন সদস্য''' '''৯) ২০২০-২২ বৰ্ষৰ বাবে ডিব্ৰুগড় জিলা সমিতিৰ অসম সাহিত্য সভাৰ কাৰ্যবাহী সদস্য''' '''১০) কইবৰ্ত্ত জাগৰণ মঞ্চ ২০২২ৰ মুখ্য উপদেষ্টা''' '''১১)''' '''ডৰিয়লি কলাঘৰৰ সভাপতি''' '''১২) বাখৰ আলোচনীৰ উপদেষ্টা''' '''১৩) মৰিচা গাঁও হাইস্কুলৰ সভাপতি ৰূপালী জয়ন্তী উদযাপন''' '''কমিটি 2022''' '''১৪) বৰহাটৰ''' '''মহাবিদ্যালয়ৰ ৰূপালী জয়ন্তী সমাৰোহ উদ্ যাপন সমিতিৰি সাংস্কৃতিক সম্পাদক''' '''১৫) PANCHAJANYA, A Multidisciplinary Peer Reviewed Journal of ACTA শিৱসাগৰ জ'নৰ সম্পাদক(এবছৰ দুটা সংখ্যা ২০২২)''' '''১৬) এচিটিএ বৰহাট মহাবিদ্যালয় শিক্ষক ইউনিটৰ সম্পাদক ২০২২-২৪''' '''১৭) ২০২২-২৩ বৰ্ষৰ বাবে অসম মহাবিদ্যালয় শিক্ষক সন্থা, শিৱসাগৰ মণ্ডলৰ কাৰ্যবাহী সদস্য''' '''১৮)''' '''কৈৱৰ্ত সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক সভাৰ সম্পাদক ২০২১-২২''' '''১৯) ডিব্ৰুগড় আৰু তিনিচুকীয়া''' '''জিলাৰ স্বৰাজ উদ্ যাপপন সমিতিৰ সমন্বয়ক।''' '''২০)''' '''কৈৱৰ্ত সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক সভা, অসমৰ দ্বি-বাৰ্ষিক অধিবেশনৰ উদযাপন সমিতিৰ সভাপতি''' '''২১) সুভানুধ্যায়ী আৰু অসম সাহিত্য সভাৰ আজীৱন সদস্য''' '''২২) এচিটিএৰ সহকাৰী সম্পাদক, শিৱসাগৰ মণ্ডল, ২০২৪-২০২৬''' '''২৩) সৰ্বভাৰতীয় সাংবাদিক সংঘ, ডিব্ৰুগড় জিলাৰ উপদেষ্টা ২০২৫-''' 040rycv6oy9sr2pydyc7hwn8oie9gk9 0 104471 632989 625738 2026-08-27T12:36:36Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 632989 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = | name = চোনম ৱাংচুক | honorific_suffix = | image = Sonam Wangchuk, 2017 (cropped).jpg | image_size = <!-- DISCOURAGED per WP:IMGSIZE. Use image_upright. --> | alt = | caption = ২০১৭ চনত ৱাংচুক | native_name = | native_name_lang = | pronunciation = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|01}} | birth_place = [[আলচি]], [[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ]], ভাৰত <br /> (এতিয়া [[লাডাখ]], ভাৰত) | other_names = | education = | alma_mater = [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, শ্ৰীনগৰ|এন আই টি শ্ৰীনগৰ]] ([[প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক]])<br>[[Craterre|CRAterre]] | occupation = প্ৰযুক্তিবিদ, শিক্ষাবিদ | years_active = | era = | employer = | organization = [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন]] | known_for = [[বৰফৰ স্তুপ]], [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন|SECMOL]], [[Ladakh#Media|Ladags Melong]], [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | movement = | opponents = | boards = | spouse = [[গীতাঞ্জলি জে আংমো]]<ref name="BT">{{cite web | title=Innovator, national asset: Anand Mahindra on meeting real life ‘Phunsukh Wangdu’ | website=[[Business Today (India)|Business Today]] | date=7 April 2022 | url=https://www.businesstoday.in/trending/story/innovator-national-asset-anand-mahindra-on-meeting-real-life-phunsukh-wangdu-329073-2022-04-07 | access-date=30 September 2025}}</ref> | partner = <!-- (unmarried long-term partner) --> | children = | parents = <!-- overrides mother and father parameters --> | father = চোনম ৱাংৱেল<!-- please be careful with this as there may be another person with the same name --> | mother = চেৰিং ৱাংমো | family = | callsign = | awards = [[বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল এৱাৰ্ড]] (2017)<ref name="fp1">{{cite news|last1=Rana|first1=Nikita|title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh|url=http://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html|publisher=[[Firstpost]]|date=2 June 2017}}</ref><br /> [[Fred M. Packard Award]] (2016) <ref>{{Cite web|url=https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|title=Packard Awardees|date=10 June 2020|website=IUCN|access-date=14 April 2024|archivedate=18 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200218045608/https://www.iucn.org/commissions/world-commission-protected-areas/about/awards/fred-packard-award-outstanding-service/packard-awardees|deadurl=yes}}</ref> <br />[[Rolex Awards for Enterprise]] (2016)<ref name="ht1"/><br />[[Real Heroes Award]] (2008)<br />[[Ashoka (non-profit organization)|Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship]] (2002)<ref name="Hindu List"/><br />[[Ramon Magsaysay Award]] (2018)<ref name="ashoka"/> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | module2 = | module3 = | module4 = | module5 = | module6 = | signature = | signature_size = | signature_alt = | footnotes = }} '''সোনম ৱাংচুক''', উচ্চাৰণ চোনম ৱাংচুক, ( {{lang-en| : Sonam Wangchuk; জন্ম: ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৬}}) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিযন্তা<ref>{{Cite web |title=Rolex Partnerships - The engineer helping Himalayan farmers by creating artificial glaciers |url=https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-url=http://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |archive-date=2025-12-16 |access-date=2026-06-30 |website=rolex.org |language=en |archivedate=2025-12-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251216151011/https://www.rolex.org/partnerships/el-pais-semanal/sonam-wangchuk |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Event information |url=https://www.nobelprize.org/events/nobel-week-dialogue/stockholm-2018/panellists/sonam-wangchuk/ |access-date=2026-06-30 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Extraordinary Indians: Sonam Wangchuk's Mission to Reimagine Schools, Water, and Work in the Himalayas |url=https://www.readersdigest.in/features/story-extraordinary-indians-sonam-wangchuks-mission-to-reimagine-schools-water-and-work-in-the-himalayas-128088 |access-date=2026-06-30 |website=www.readersdigest.in}}</ref> সমাজকৰ্মী, উদ্ভাৱক, শিক্ষা সংস্কাৰক আৰু পৰিৱেশবিদ।<ref name="Bio">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=The Indian Express | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ১৯৮৮ চনত লাডাখৰ ওপৰত জাপি দিয়া বিদেশী শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ ‘ভুক্তভোগী’ হৈ পৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ এটা দলে ১৯৮৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক-সঞ্চালক। ৰন্ধা-বঢ়া, পোহৰ বা গৰম কৰাৰ বাবে কোনো জীৱাশ্ম ইন্ধন ব্যৱহাৰ নকৰাকৈ কৰিব পৰা সৌৰশক্তিচালিত SECMOL কেম্পাছৰ ডিজাইনৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত। চৰকাৰ, গাঁও জনগোষ্ঠী আৰু নাগৰিক সমাজৰ সহযোগিতাৰে ১৯৯৪ চনত চৰকাৰী বিদ্যালয় ব্যৱস্থাত সংস্কাৰ আনিবলৈ অপাৰেচন নিউ হোপ আৰম্ভ কৰাত ৱাংচুকে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ আইচ ষ্টুপা কৌশল উদ্ভাৱন কৰিছিল যিয়ে কৃত্ৰিম হিমবাহ সৃষ্টি কৰে, যিটো শীতকালীন পানী শঙ্কু আকৃতিৰ বৰফৰ স্তূপৰ ৰূপত সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লাডাখৰ শিক্ষা খণ্ড আৰু জলবায়ু সম্পৰ্কীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ প্ৰতি ৱাংচুকৰ অৱদান, আৰু স্থানীয় সমস্যাসমূহৰ উদ্ভাৱনীমূলক সমাধানে তেওঁক অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ২০২৫ চনলৈকে তেওঁ প্ৰায় ১৫টা বঁটা লাভ কৰিছে, য’ত আছে ৰেমন মেগছেছে বঁটা (২০১৮), আই আই টি মাণ্ডীৰদ্বাৰা হিমালয়ান অঞ্চলৰ বিশিষ্ট প্ৰযুক্তিবিদৰ উপাধি (২০১৮), আৰু বহনক্ষম স্থাপত্যৰ বাবে গ্ল’বেল বঁটা (২০১৭)।<ref name="Details">{{cite web | last=Masood | first=Bashaarat | title=Innovator to ‘provocateur’, Wangchuk’s equation with Delhi changed over 3 decades | website=The Indian Express | date=27 September 2025 | url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/innovator-to-provocateur-wangchuks-equation-with-delhi-changed-over-3-decades-10273868/ | access-date=30 September 2025}}</ref> ==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা== ৱাংচুকৰ জন্ম হৈছিল ১৯৬৬ চনত ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যৰ লেহ জিলাৰ আলচিৰ ওচৰত (বৰ্তমান ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখত)। তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নথকাৰ বাবে তেওঁ ৯ বছৰ বয়সলৈকে কোনো স্কুলত নামভৰ্তি কৰা নাছিল। মাকে সেই বয়সলৈকে তেওঁক নিজৰ মাতৃভাষাত সকলো মূল কথা শিকাইছিল।<ref name="Hindu List"/><ref name="mint">{{cite news|title=A Ladakhi dream fuelled by a Swiss award|url=http://www.livemint.com/Consumer/AUgmDNspGwS9SZGU68P5LK/A-Ladakhi-dream-fuelled-by-a-Swiss-award.html|publisher=[[Livemint]]|date=25 November 2016}}</ref> ১৯৭৫ চনত তেওঁৰ পিতৃ সোনম ৱাংগিয়াল জম্মু-কাশ্মীৰ চৰকাৰলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু তাৰপৰাই তেওঁ মন্ত্ৰী হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-wangchuk-ladakh-violence-sonam-wangchuks-journey-from-real-phunsukh-wangdu-to-activist-under-lens-9342129 |title=Sonam Wangchuk's Journey From Real 'Phunsukh Wangdu' To Activist Under Lens - NDTV}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/Feb/05/sonam-wangchuk-the-man-the-mountains-and-a-mission-2544430.html |title=Sonam Wangchuk: The man, the mountains, and a mission |first=Fayaz |last=Wani |date=5 February 2023 |website=The New Indian Express}}</ref> ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক শ্ৰীনগৰলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতে এখন স্কুলত নামভৰ্তি কৰা হয়। যিহেতু আন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ তুলনাত তেওঁৰ চেহেৰা বেলেগ আছিল আৰু তেওঁক তেওঁ বুজি নোপোৱা ভাষাত সম্বোধন কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে তেওঁ দিবলগীয়া সঁহাৰিৰ অভাৱত তেওঁক মূৰ্খ বুলি ভুল কৰা হৈছিল। এই সময়ছোৱাক তেওঁ জীৱনৰ আটাইতকৈ ক’লা অংশ বুলি স্মৰণ কৰে। এই অৱস্থা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৭৭ চনত তেওঁ অকলে দিল্লীলৈ পলায়ন কৰে, য'ত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়ৰ বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষৰ ওচৰত নিজৰ আবেদন নিজে দাখিল কৰে।<ref name="ht1" /> ৱাংচুকে বি.টেক সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৮৭ চনত নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন’লজি শ্ৰীনগৰ (তেতিয়াৰ আৰ ই চি শ্ৰীনগৰ)ৰপৰা মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিঙত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2025-09-27 |title=Sonam Wangchuk educational qualifications: How this engineer from NIT Srinagar became a prominent activist in Ladakh |url=https://timesofindia.indiatimes.com/education/news/sonam-wangchuk-educational-qualifications-how-this-engineer-from-nit-srinagar-became-a-prominent-activist-in-ladakh/articleshow/124176451.cms |access-date=2025-09-28 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> অভিযান্ত্ৰিক ধাৰা বাছনিৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃৰ সৈতে মতানৈক্যৰ বাবে তেওঁ নিজৰ শিক্ষাৰ বিত্তীয় খৰচ নিজেই উলিয়াবলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০১১ চনত ফ্ৰান্সৰ গ্ৰেনোবলৰ ক্ৰেটাৰ স্কুল অৱ আৰ্কিটেকচাৰত মাটিৰ স্থাপত্য বিষয়ত দুবছৰীয়া উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Global Award 2017- Sonam Wangchuk, stupas et enseignements|url=http://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|publisher=lecourrierdelarchitecte.com|date=17 May 2017|language=fr|access-date=13 July 2026|archivedate=7 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207000644/https://www.lecourrierdelarchitecte.com/article_7796|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== ১৯৮৮ চনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত ৱাংচুকে (ভাতৃ আৰু পাঁচজন সমনীয়াৰ সৈতে) লাডাখৰ ছাত্ৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL) আৰম্ভ কৰে। ছাছপলৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত বিদ্যালয় সংস্কাৰৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰাৰ পাছত SECMOLএ চৰকাৰী শিক্ষা বিভাগ আৰু গাঁৱৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগত [[অপাৰেচন নিউ হোপ]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="mint"/><ref name="ashoka"/><ref name="TOI">{{cite news |last1=Khattar |first1=Sakshi |date=26 July 2008 |title=Teach India: Think local, think Ladakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Teach-India-Think-local-think-Ladakhi/articleshow/3281987.cms |work=The Times of India}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ জুন মাহৰপৰা ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ৱাংচুকে লাডাখৰ একমাত্ৰ ছপা আলোচনী লাডাগছ মেলংৰো প্ৰতিষ্ঠা আৰু সম্পাদক হিচাপে কাম কৰে।<ref name="telegraph"/><ref name="ashoka"/> ২০০১ চনত তেওঁক হিল কাউন্সিল চৰকাৰৰ শিক্ষাৰ উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|url=https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|title=Sonam Wangchuk: The real 'Phunsuk Wangdu'|date=19 January 2017|publisher=JharkhandFeed|access-date=19 January 2017|archivedate=11 April 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180411174425/https://www.jharkhandfeed.com/sonam-wangchuk-the-real-phunsuk-wangdu/|deadurl=yes}}</ref> ২০০২ চনত তেওঁ অন্যান্য এন জি অ’ৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি লাডাখী এন জি অ’ৰ নেটৱৰ্ক লাডাখ ভলাণ্টাৰী নেটৱৰ্ক (এল ভি এন) প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ২০০৫ চনলৈকে ইয়াৰ কাৰ্যবাহী সমিতিত সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদ চৰকাৰৰ দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰ লাডাখ ২০২৫ৰ খচৰা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ২০০৪ চনত শিক্ষা আৰু পৰ্যটনৰ নীতি প্ৰণয়নৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।<ref name="entremeetsmit">{{cite web|title=Sonam Wangchuk at Entrepreneur's Meet 2017|url=http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|website=Entremeetsmit.in|access-date=30 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|archive-date=25 May 2017|url-status=dead|archivedate=25 May 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525013517/http://entremeetsmit.in/website/EntreMeet/sonam.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[মনমোহন সিং|মনমোহন সিঙে]] এই নথিখন আনুষ্ঠানিকভাৱে উন্মোচন কৰিছিল। ২০০৫ চনত ৱাংচুক ভাৰত চৰকাৰৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় শাসক পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref name="entremeetsmit"/> ২০০৭ চনৰপৰা ২০১০ চনলৈকে তেওঁ শিক্ষা সংস্কাৰৰ বাবে শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ক সহায় কৰিবলৈ কাম কৰা ডেনিছ এন জি অ' এম এছৰ শিক্ষা উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite news|title=In conversation with Sonam Wangchuk|url=http://www.reachladakh.com/in-conversation-with-sonam-wangchuk/1560.html|publisher=Reach Ladakh|date=30 April 2013}}</ref> ২০১৩ চনৰ শেষৰফালে ৱাংচুকে বৰফৰ ষ্টুপাৰ এটা আৰ্হি উদ্ভাৱন আৰু নিৰ্মাণ কৰে যিটো হৈছে এটা কৃত্ৰিম হিমবাহ যিয়ে শীতকালত অপচয় হোৱা নদীৰ পানীক বিশাল বৰফৰ শঙ্কু বা ষ্টুপাৰ আকৃতিত জমা কৰি ৰাখে আৰু বসন্তৰ শেষৰফালে পানী গলিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে এৰি দিয়ে, যিটো সময় কৃষকসকলক পানীৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ নিখুঁত সময়।<ref>{{cite news|last1=Coates|first1=Ashley|title=Ice stupas: a Himalayan answer to climate change, water shortage and glacial flooding|url=https://www.independent.co.uk/environment/ice-stupas-himalayan-answer-to-climate-change-water-shortage-and-glacial-flooding-a7742906.html|work=[[The Independent]]|date=30 May 2017}}</ref> ২০১৩ চনত জম্মু-কাশ্মীৰ ৰাজ্যিক বিদ্যালয় শিক্ষা ব’ৰ্ডত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ২০১৪ চনত তেওঁক জে এণ্ড কে ৰাজ্যিক শিক্ষা নীতি আৰু দৃষ্টিভংগী নথি-পত্ৰৰ ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰাৰ বাবে বিশেষজ্ঞ পেনেলত নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১৫ চনৰপৰা ৱাংচুকে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ স্থাপনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে। তেওঁ চিন্তিত যে বেছিভাগ বিশ্ববিদ্যালয়, বিশেষকৈ পাহাৰৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ কেনেকৈ জীৱনৰ বাস্তৱতাৰ সৈতে অপ্ৰাসংগিক হৈ পৰিছে।<ref>{{cite news|last1=Sarkhel|first1=Aritra|title=Meet Sonam Wangchuk, the 50 year old innovator from Ladakh|url=http://tech.economictimes.indiatimes.com/news/people/meet-sonam-wangchuk-the-50-year-old-innovator-from-ladakh/56114652|publisher=[[The Economic Times]]|date=22 December 2016}}</ref> লাডাখৰ পৰ্যটকসকলক স্থানীয় পৰিয়ালৰ সৈতে থকাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ২০১৬ চনত ৱাংচুকে ফাৰ্মষ্টেইছ লাডাখ নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিছিল। এই প্ৰকল্পটো মাতৃ আৰু আদবয়সীয়া মহিলাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ২০১৬ চনৰ ১৮ জুনত চেটছাং ৰিনপোচে এই প্ৰকল্পটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite news|last1=Chauhan|first1=Divya|title=These Ladakhi Mothers Are Opening Up Their Homes To Travellers. Time To Ditch Those Hotel Rooms|url=https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|publisher=[[ScoopWhoop]]|date=1 August 2016|access-date=13 July 2026|archivedate=22 May 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180522181135/https://www.scoopwhoop.com/Experience-The-Ladakhi-Culture-With-Farmstays-Ladakh/#.uqib1fudp|deadurl=yes}}</ref> ==উদ্ভাৱন== ৱাংচুকে লাডাখ, ছিকিম আৰু নেপালৰ দৰে পাহাৰীয়া অঞ্চলত কেইবাটাও নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ বোকাময় অট্টালিকাৰ ডিজাইন আৰু তদাৰকত সহায় কৰি আহিছে যাতে শক্তি সঞ্চয়ৰ নীতিসমূহ বৃহৎ পৰিসৰত কাৰ্যকৰী হয়। আনকি শীতকালত তাপমাত্ৰা -৩০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছলৈ হ্ৰাস পোৱাৰ সময়তো তেওঁৰ সৌৰশক্তিচালিত আৰু মাটিৰ গড়েৰে আৱৰি ৰখা বিদ্যালয়খনে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক গৰম কৰি ৰাখে।<ref name="DNA">{{cite news|last1=Mascarenhas|first1=Josceline|title=Here's what Sonam Wangchuk plans to do to solve Ladakh's water woes|url=http://www.dnaindia.com/india/report-here-s-what-sonam-wangchuk-plans-to-do-to-solve-ladakh-s-water-woes-2078092|publisher=[[DNA India]]|date=16 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|last1=Hasan|first1=Snigdha|title=Mumbaikars, here's your chance to meet Sonam Wangchuk who inspired Aamir Khan's character in '3 Idiots'|url=http://www.mid-day.com/articles/lifestyle-news-sonam-wangchuk-inspired-aamir-khan-character-3-idiots-mumbai-trip/18166169|publisher=[[Mid-Day]]|date=15 April 2017}}</ref><ref>{{cite news|last1=Reddy|first1=R. Ravikanth|title='Three Idiots' inspirer to set up Mountain varsity|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/%E2%80%98Three-Idiots%E2%80%99-inspirer-to-set-up-Mountain-varsity/article17020424.ece|work=[[The Hindu]]|date=11 January 2017}}</ref> ৱাংচুকৰ নেতৃত্বত [[লাডাখৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ শৈক্ষিক আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন| SECMOL]] এ ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত ফ্ৰান্সৰ লায়নত অনুষ্ঠিত হোৱা মাটিৰ স্থাপত্যৰ ওপৰত দ্বাদশ বিশ্ব কংগ্ৰেছত শ্ৰেষ্ঠ ভৱনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টেৰা বঁটা লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://news.statetimes.in/secmol-wins-international-terra-award-best-building/|title=SECMOL wins International Terra Award for best building|publisher=State Times|access-date=16 July 2016}}</ref> নিষ্ক্ৰিয় সৌৰ স্থাপত্যৰ নীতিৰ ওপৰত সৰল, কম খৰচী পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি এই কেম্পাছটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name="DNA"/> এই ভৱনটোত এটা ডাঙৰ সৌৰশক্তিৰে উত্তাপিত শিক্ষণ হল আছে, লগতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে কেইবাটাও কোঠা আৰু অন্যান্য শ্ৰেণীকোঠা আছে।<ref name="Hindu List"/> ==হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভছ লাডাখ (HIAL)== [[File:HIAL CAMPUS 2023.jpg|alt=HIAL Campus|thumb|Academic building of [https://hial.edu.in/ HIAL] 2023]] ১৯৮৮ চনত স্থাপন কৰা লাডাখৰ ছাত্ৰ শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক আন্দোলন (SECMOL)ৰ সৈতে তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অভিজ্ঞতাৰ পিছত ৱাংচুকে গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে হিমালয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ অলটাৰনেটিভ লাডাখ (HIAL)<ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh (Hial) |url=https://ecoversities.org/ecoversity/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Ecoversities |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-22 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Information - Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh Company Profile, Himalayan Institute OF Alternatives Ladakh News on The Economic Times |url=https://economictimes.indiatimes.com/company/himalayan-institute-of-alternatives-ladakh/U80902JK2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=The Economic Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-09-05 |title=Himalayan Institute of Alternatives, Ladakh |url=https://www.oneplanetnetwork.org/organisations/himalayan-institute-alternatives-ladakh |access-date=2025-01-22 |website=One Planet network |language=en}}</ref> প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{Cite web |last=Wangchuk |first=Rinchen Norbu |date=2019-08-21 |title=This Woman Quit Her Job to Help Sonam Wangchuk Transform Education in Ladakh! |url=https://thebetterindia.com/192295/ladakh-sonam-wangchuk-education-entrepreneur-himalayas-gitanjali-india/ |access-date=2025-01-27 |website=The Better India |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2019-10-28 |title=Interesting story of Gitanjali JB and her Himalayan dreams |url=https://www.newindianexpress.com/lifestyle/books/2019/Oct/25/interesting-story-of-gitanjali-jb-and-her-himalayan-dreams-2052639.html |access-date=2025-01-27 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> HIAL আৰম্ভ কৰাৰ বাবে তেওঁৰ প্ৰেৰণা লাডাখৰ অনন্য ভৌগোলিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপটৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট শৈক্ষিক আৰু উন্নয়নমূলক প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ সৈতে মোকাবিলা কৰাৰ ইচ্ছাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web |author=Kanwal |date=2024-03-26 |title=In conversation with Sonam Wangchuk - Founding-Director of SECMOL and of HIAL |url=https://merasangeet.com/india/in-conversation-with-sonam-wangchuk-founding-director-of-secmol-and-of-hial/ |access-date=2025-01-22 |website=Mera Sangeet |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hills Fellowship |url=https://hial.edu.in/hillsfello |access-date=2025-01-22 |website=hial.edu.in |archivedate=2025-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250927011619/https://hial.edu.in/hillsfello |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=HIMALAYAN INSTITUTE OF ALTERNATIVES LADAKH: Investors, Shareholders, Directors and Contact Details |url=https://www.zaubacorp.com/company/HIMALAYAN-INSTITUTE-OF-ALTERNATIVES-LADAKH/U80902LH2017NPL009999 |access-date=2025-01-22 |website=Zauba Corp}}</ref> ৱাংচুকে HIAL প্ৰতিষ্ঠা কৰাটো লাডাখৰ শিক্ষা সংস্কাৰৰ প্ৰতি তেওঁৰ দায়বদ্ধতাৰ ধাৰাবাহিকতা, SECMOL য়ে স্থাপন কৰা ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰি। তেওঁৰ দৃষ্টিভংগী কেৱল উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰাই নহয়, যুৱক-যুৱতীসকলক তেওঁলোকৰ অনন্য পৰিৱেশত লাভৱান হ'বলৈ প্ৰয়োজনীয় দক্ষতাৰে সজ্জিত কৰি অঞ্চলটোৰ বাবে এক বহনক্ষম ভৱিষ্যত সৃষ্টি কৰা।<ref>{{Cite web |title=Kyndryl and HIAL Empower Ladakh's Youth with Entrepreneurial Skills |url=https://www.kyndryl.com/in/en/about-us/news/2023/12/csr-outreach-himalayan-institute |access-date=2025-01-22 |website=Kyndryl |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-04-15 |title=Himalayan Institute of Alternatives |url=https://filminstitute.auroville.org/tag/himalayan-institute-of-alternatives/ |access-date=2025-01-22 |website=Auroville Film Institute |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Himalayan Institute for Alternatives, in Ladakh (HIAL) - Sustainability as Pedagogy in Africa? |url=https://www.sdginhigheredafrica.co.za/organisations-we-re-following-1/himalayan-institute-for-alternatives-in-ladakh-hial |access-date=2025-01-22 |website=Sustainability as Pedagogy in Africa? |language=en}}</ref> ===বৰফৰ স্তুপ=== *মূল প্ৰবন্ধ: [[বৰফৰ স্তুপ]] ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নামৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰাকৃতিক হিমবাহৰ গলিত পানী ববলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এপ্ৰিল আৰু মে’ মাহৰ কৃষিৰ বাবে জটিল মাহত লাডাখৰ কৃষকসকলে সন্মুখীন হোৱা পানীৰ সংকটৰ সমাধান বিচাৰি উলিওৱা। ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ শেষৰফালে তেওঁলোকে সফলতাৰে বৰফৰ স্তুপৰ দুমহলীয়া প্ৰট’টাইপ নিৰ্মাণ কৰিছিল যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ লিটাৰ শীতকালীন নৈৰ পানী জমা কৰিব পাৰে যিটো সেই সময়ত কোনেও বিচৰা নাছিল।<ref>{{cite news|last1=Pareek|first1=Shreya|title=The Engineer Who Is Creating Ice Stupas To Solve The Water Problems Of People In Ladakh|url=http://www.thebetterindia.com/15896/artificial-ice-stupa-can-solve-ladakh-water-problems-sonam-wangchuk/|access-date=30 June 2017|publisher=The Better India}}</ref><ref name="mint"/><ref>{{cite news|last1=Kattakayam|first1=Jiby|title=ice stupas Ice for a green Ladakh|url=http://www.dnaindia.com/india/report-ice-for-a-green-ladakh-2269396|publisher=[[DNA India]]|date=2 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=Man-made glacier leads to a new water world|url=http://www.asianage.com/india/all-india/310317/man-made-glacier-leads-to-a-new-water-world.html|publisher=[[Asian Age]]|date=31 March 2017}}</ref> ২০১৫ চনত যেতিয়া লাডাখত ভূমিস্খলনত জান্সকাৰৰ ফুগতাল নদীখন বন্ধ হৈ যোৱাৰ ফলত সংকটৰ সম্মুখীন হৈছিল আৰু ১৫ কিলোমিটাৰ দীঘল হ্ৰদ গঠিত হৈছিল, আৰু ই নামনিত বাস কৰা জনগণৰ বাবে এক বৃহৎ ভাবুকি হৈ পৰিছিল, তেতিয়া ৱাংচুকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ চাইফন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু পৰিকল্পনা অনুসৰি হ্ৰদটোক বিস্ফোৰণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে পানীৰ জেটৰ সহায়ত নিৰাপদে প্ৰান্তবোৰ কাটি পানী বোৱাই নিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। কিন্তু তেওঁৰ পৰামৰ্শক আওকাণ কৰি বিস্ফোৰণৰ কাম অব্যাহত ৰখা হয়। ২০১৫ চনৰ ৭ মে'ত অৱশেষত হ্ৰদটোৱে অকস্মাৎ হোৱা বাঢ়নী পানীয়ে ১২খন দলং আৰু বহুতো পথাৰ ধ্বংস কৰে।<ref>{{cite news|title=Artificial lake in Kargil bursts; bridges, buildings damaged|url=http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)]]|date=8 May 2015|access-date=13 July 2026|archivedate=24 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171024095954/http://www.tribuneindia.com/news/jammu-kashmir/community/artificial-lake-in-kargil-bursts-bridges-buildings-damaged/77433.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Mok|first1=Kimberley|title=This scientist wants to create 'artificial glaciers' to combat melting Himalayan ice|url=https://www.treehugger.com/climate-change/sonam-wangchuk-artificial-glaciers-ice-towers-himalayas.html|publisher=[[TreeHugger]]|date=24 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Devadas|first1=David|title=Ladakh's innovator Sonam Wangchuk toils for a visionary project to reverse climate change|url=http://www.firstpost.com/india/ladakhs-innovator-sonam-wangchuk-toils-for-a-visionary-project-to-reverse-climate-change-3125928.html|publisher=[[Firstpost]]|date=26 November 2016}}</ref> ২০১৬ চনত ৱাংচুকে উচ্চ উচ্চতাৰ হিমবাহৰ হ্ৰদত দুৰ্যোগ প্ৰশমনৰ বাবে আইচ স্তুপ কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁক ছিকিম চৰকাৰে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল ৰাজ্যৰ আন এটা বিপজ্জনক হ্ৰদৰ বাবে চাইফন কৌশল প্ৰয়োগ কৰিবলৈ। ২০১৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ উত্তৰ-পশ্চিম ছিকিমৰ দক্ষিণ লোনাক হ্ৰদলৈ তিনি সপ্তাহৰ অভিযান চলায়, যিটো বিগত কেইবছৰমানৰপৰা বিপজ্জনক বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Man Who Inspired Amir Khan's '3 Idiots' Role Explains How His Team Saved Lakhs Of Lives In Sikkim|url=http://www.indiatimes.com/news/india/sonam-wangchuck-explains-how-his-scientific-team-saved-lakhs-of-lives-in-sikkim-with-one-high-altitude-adventure-262177.html|publisher=[[indiatimes.com]]|date=17 November 2016}}</ref> তেওঁৰ দলটোৱে বৰষুণ আৰু বৰফৰ মাজত হ্ৰদটোত দুসপ্তাহ ধৰি শিবিৰ পাতিছিল আৰু অন্য ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰালৈকে হ্ৰদটোৰ পানী নিষ্কাশন কৰিবলৈ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ চাইফন ব্যৱস্থা স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=South Lhonak Expedition 2016: A technical Report|url=http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|access-date=30 June 2017|agency=[[Government of Sikkim]]|publisher=dstsikkim.gov.in|archivedate=25 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170125173436/http://dstsikkim.gov.in/Adv/South%20Lhonak%20Lake%20expedition_tech%20report.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhungel|first1=Pankaj|title=Lhonak lake situated deliberated at climate change consultation|url=http://www.ssdma.nic.in/CMS/GetPdf?MenuContentID=10212|publisher=[[Sikkim Express]] via [[Government of Sikkim|Sikkim State Disaster Management Authority]]|date=7 May 2016}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনৰ শেষৰফালে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছৰ কৰ্তৃপক্ষৰপৰা এই ধাৰণাটোৱে টান লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ৱাংচুকক চুইজাৰলেণ্ডৰ এংগাডিন উপত্যকাৰ পণ্ট্ৰেচিনা পৌৰসভাৰ সভাপতিয়ে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যাতে তেওঁলোকৰ শীতকালীন পৰ্যটনৰ আকৰ্ষণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="DP">{{cite news|title=Building Ice Stupas in Arid Landscape|url=http://www.deccanpost.in/building-ice-stupas-in-arid-landscape/|access-date=30 June 2017|publisher=Deccan Post}}</ref> ২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে চুইজাৰলেণ্ডৰ আল্পছ পৰ্বতমালালৈ গৈ ইউৰোপৰ প্ৰথমটো [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] চুইজাৰলেণ্ডৰ অংশীদাৰসকলৰ সৈতে মিলি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|last1=Yashwant|first1=Shailendra|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://www.huffingtonpost.in/shailendra-yashwant-/sonam-wangchuks-ice-stupa_b_10001210.html|work=[[The Huffington Post]]|date=18 May 2016}}</ref><ref>{{cite news|last1=Tyagi|first1=Chhavi|title=Sonam Wangchuk's Ice Stupas Are Firing Up Interest From Ladakh To The Swiss Alps|url=http://economictimes.indiatimes.com/sonam-wangchuk-creates-ice-stupas-to-stall-climate-refugees/articleshow/55869106.cms|publisher=[[The Economic Times]]|date=14 December 2016}}</ref><ref>{{cite news|title=3 इडियट्स में आमिर खान के किरदार को इंस्पायर करने वाले इंजीनियर को मिला ग्लोबल अवॉर्ड|url=http://www.jansatta.com/entertainment/real-character-of-aamir-khan-from-3-idiot-bagged-global-rolex-enterprise-award/187011/|publisher=[[Jansatta]]|date=17 November 2016|language=hi}}</ref> ২০১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লাডাখৰ স্থানীয় যুৱ ভাস্কৰ্যশিল্পী আৰু শিল্পীৰ এটা দলে প্ৰকৃততে ১০ ফুট উচ্চতাৰ [[বৰফৰ স্তুপ| আইচ স্তুপ]] নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই আচৰিত ভাস্কৰ্য্যটো সম্পূৰ্ণৰূপে বৰফৰদ্বাৰা নিৰ্মিত আৰু প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ তেওঁলোকৰ ২৫ দিনৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু নিষ্ঠাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। যিহেতু এই স্তুপাটো আন এটা বিশাল বৰফৰ টাৱাৰৰ ভিতৰত (বৰফৰ স্তুপ কৃত্ৰিম হিমবাহ) ৰখা হৈছিল, সেয়েহে ইয়াক প্ৰায় -১২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ অতি কম উষ্ণতাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news|title=Ice stupa has a heart now, Ladakh ought to fight climate change with innovation and traditional values|url=http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa|access-date=2026-07-13|archivedate=2018-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180410204831/http://www.ladakhhub.com/featured/ice-stupa/|deadurl=yes}}</ref> ===ভ্ৰাম্যমাণ সৌৰশক্তি চালিত টেণ্ট=== ২০২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৱাংচুকে ভাৰতীয় সেনাৰ বাবে সৌৰশক্তি চালিত তম্বু নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰতিটো তম্বুত প্ৰায় ১০ জন জোৱান থাকিব পাৰে। ৱাংচুকৰ মতে, তেওঁৰ মনত এই উদ্ভাৱনৰ কথা তেতিয়াই আহিছিল যেতিয়া তেওঁ জানিব পাৰিছিল যে প্ৰায় ৫০,০০০ ভাৰতীয় সৈন্যই উচ্চ উচ্চতাৰ অঞ্চলত কঠোৰ বতৰত কাম কৰি আছে।<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/ladakh-based-engineer-sonam-wangchuk-develops-mobile-solar-powered-tent-for-indian-army/solar-powered-tents/slideshow/81189999.cms|title=Ladakh-based engineer Sonam Wangchuk develops mobile solar-powered tent for Indian Army - Solar-powered tents|website=The Economic Times}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ornatesolar.com/blog/indias-first-solar-heated-tent|title=India’s First Solar Heated Tent|first=Nidhi|last=Sharma|date=25 May 2021}}</ref> এই উদ্ভাৱনে দিনৰ ভাগত তাপ শক্তিক আৱদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু এই শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ৰাতি তম্বুটো গৰম কৰি ৰাখে।<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/innovator-sonam-wangchuk-develops-solar-heated-tent-for-army-personnel-2380151|title=Innovator Who Inspired '3 Idiots' Develops Solar Heated Tent For Army |work=NDTV}}</ref> ==ৰাজনীতি== ২০১৩ চনত লাডাখৰ ছাত্ৰ সমাজৰ বাৰে বাৰে অনুৰোধত ৱাংচুকে বহনক্ষম শিক্ষা, পৰিৱেশ আৰু অৰ্থনীতিৰ বাবে কাম কৰাৰ লক্ষ্যৰে নিউ লাডাখ আন্দোলন (এন এল এম) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰে, যিটো এটা সামাজিক অভিযান আৰু লাডাখৰ সংস্কৰণ গ্ৰীণ পাৰ্টি।<ref>{{cite news|title=New Ladakh Movement releases manifesto|url=http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|publisher=[[State Times]]|date=24 February 2014|location=[[Jammu]]|access-date=13 July 2026|archivedate=11 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170911204633/http://www.statetimes.in/epaper/uploads/2014/02/24/16.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |date=30 August 2016 |title=New Ladakh Movement (NLM) announces to plunge in forthcoming LAHDC elections in Leh |url=http://www.scoopnews.in/det.aspx?q=50146 |publisher=[[Scoop News]]}}</ref> ইয়াৰ লগতে লাডাখৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নয়নৰ বাবে সকলো স্থানীয় ৰাজনৈতিক নেতাক এক বেনাৰত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য আছিল। অৱশেষত সদস্যসকলে ইয়াক অৰাজনৈতিক সামাজিক আন্দোলনলৈ পৰিণত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।<ref>{{cite news |last1=Pargal |first1=Sanjeev |date=24 December 2015 |title=BJP creates history, wins two-third majority in Leh Council elections |url=http://www.dailyexcelsior.com/bjp-creates-history-wins-two-third-majority-in-leh-council-elections/ |publisher=[[Daily Excelsior]]}}</ref> ===চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন=== ২০২০ চনৰ জুন মাহত গালৱানত ভাৰত-চীন সীমান্তৰ সংঘৰ্ষৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই ৱাংচুকে ভাৰতীয়সকলক তেওঁলোকৰ "মোনাৰ(ৱালেট) শক্তি" ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু চীনৰ সামগ্ৰী বৰ্জন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।<ref name="Details"/><ref name=":26">{{Cite web|last=Ganai|first=Naseer|date=30 May 2020|title=Magsaysay Awardee Sonam Wangchuk Calls For 'Boycott Made in China'|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-software-in-a-week-hardware-in-a-year-magsaysay-awardee-sonam-wangchuk-calls-for-boycott-made-in-china/353838|access-date=6 June 2020|website=Outlook India}}</ref> এই আবেদনে সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে আৰু কেইবাজনো বিশিষ্ট চেলিব্ৰিটিৰপৰা সমৰ্থন লাভ কৰে।<ref name=":26" /><ref>{{Cite web|title='Boycott Chinese products': Milind Soman quits TikTok after 3 Idiots' inspiration Sonam Wangchuk's call|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/boycott-chinese-products-milind-soman-quits-tiktok-after-3-idiots-inspiration-sonam-wangchuk-s-call/story-j6wNRmVwmwJ82DUcWfd67J.html|access-date=31 May 2020|website=Hindustan Times|date=31 May 2020 }}</ref> ===লাডাখ স্বায়ত্তশাসনৰ প্ৰতিবাদ=== ২০২৩ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত লাডাখৰ ভংগুৰ পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ ওপৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিবলৈ আৰু ভাৰতীয় সংবিধানৰ ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ দাবী কৰিবলৈ ৱাংচুকে “খাৰডুংলা পাছ’’লৈ উপবাসে যাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক গৃহবন্দী কৰি খাৰডুংলালৈ যোৱাত বাধা দিয়াৰ লগতে তেওঁৰ চলাচলত বাধা আৰোপ কৰাৰ লগতে তেওঁৰ ওচৰলৈ মানুহ অহাত বাধা আৰোপ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। লাডাখ আৰক্ষীয়ে এই অভিযোগ নাকচ কৰি কয় যে তেওঁক তাপমাত্ৰা উপবাসৰ বাবে অনুপযুক্ত বুলি উল্লেখ কৰি খাৰডুংলা পাছত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই, -৪০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছতকৈ কম।<ref>{{Cite news |date=29 January 2023 |title=Ladakhi innovator Sonam Wangchuk says he's under house arrest, police deny charge |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/ladakhi-innovator-sonam-wangchuk-says-hes-under-house-arrest-police-deny-charge/article66445976.ece |access-date=30 January 2023}}</ref> ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে সাংবিধানিক সুৰক্ষা আৰু ঔদ্যোগিক আৰু খনন লবীৰপৰা লাডাখক সুৰক্ষা দিয়াৰ দাবীৰ বাবে হেঁচা প্ৰয়োগ কৰিবলৈ মৃত্যুৰ আগমন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |last1=Sadhwani |first1=Karina |title=Explained: Ladakhi Climate Activist Sonam Wangchuk's 21-Day-Hunger Strike for 'Truth, Environment, & Democracy' |url=https://www.thequint.com/climate-change/sonam-wangchuk-hunger-strike-climate-fast-ladakh-protest |access-date=23 March 2024 |work=[[The Quint]] |date=22 March 2024}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল লাডাখক ষষ্ঠ অনুসূচীৰ অধীনত ৰাজ্য প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২১ দিনীয়া জলবায়ু দ্ৰুত অনশন আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sonam Wangchuk (Phunsukh Wangdu of 3 Idiots) is on 21 days hunger strike (Day 21) |url=https://www.brutimes.com/news/politics/sonam-wangchuk-phunsukh-wangdu-of-3-idiots-is-on-21-days-hunger-strike-day-21 |website=Bru Times News |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Climate fast: Why is Sonam Wangchuk protesting in Ladakh? |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/climate-fast-why-is-sonam-wangchuk-protesting-in-ladakh/photostory/108749321.cms |website=The Times of India |language=en |date=24 March 2024}}</ref> ২০২৪ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁলোকৰ দাবীৰ বাবে লাডাখৰপৰা দিল্লীলৈ খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত ৱাংচুক আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক দিল্লী আৰক্ষীয়ে সিংহু সীমান্তত আবদ্ধ কৰি ৰাখে আৰু ২০২৪ চনৰ ২ অক্টোবৰত মুকলি কৰি দিয়ে।<ref name="z626">{{cite web | title=Delhi Police Detain Climate Activist Sonam Wangchuk, Supporters At Singhu Border | website=NDTV.com | date=2019-02-22 | url=https://www.ndtv.com/india-news/delhi-police-detain-climate-activist-sonam-wangchuk-supporters-at-singhu-border-6687586 | access-date=2024-10-02}}</ref> ===ককৰোচ জনতা পাৰ্টিৰ প্ৰতিবাদ=== ভাৰতৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য্য কান্তে নিবনুৱা যুৱকক পঁইতাচোৰাৰ সৈতে তুলনা কৰি কৰা মন্তব্যৰ পিছত ২০২৬ চনৰ মে’ মাহত [[ককৰোচ জনতা পাৰ্টি]] গঠন হোৱাৰ পিছৰেপৰা ৱাংচুকে নিজকে "ইচ্ছাকৃত পঁইতাচোৰা" বুলি অভিহিত কৰি চিজেপি আন্দোলনৰ সমৰ্থনত আগবাঢ়ি আহিছে।<ref>{{Cite news |title=Sonam Wangchuk calls himself 'honorary cockroach', backs CJP, urges Centre to hear youth|url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth|work=The New Indian Express|date=23 May 2026|access-date=23 May 2026|archive-date=10 June 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260610164114/https://www.newindianexpress.com/amp/story/india/2026/May/23/sonam-wangchuk-calls-himself-honorary-cockroach-backs-cjp-urges-centre-to-hear-youth|url-status=live}}</ref> [[নীট ২০২৬ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল]] আৰু [[চিবিএছচি অন-স্ক্ৰীণ মাৰ্কিং]]ৰ অনিয়মক লৈ কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰী ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানৰ পদত্যাগৰ দাবীত নতুন দিল্লীৰ [[যন্তৰ মন্তৰ, নতুন দিল্লী|যন্তৰ মন্তৰ]]ত চিজেপিৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত প্ৰতিবাদত ৱাংচুকে বিশিষ্ট ব্যক্তিত্ব হিচাপে কাম কৰি আহিছে। ২৮ জুন তাৰিখৰপৰা ৱাংচুকে [[অল ইণ্ডিয়া ষ্টুডেণ্টছ এছ’চিয়েচন]] (AISA)ৰ ছয়জন ছাত্ৰৰ সৈতে অনিৰ্দিষ্টকালীন অনশন আৰম্ভ কৰে।<ref name=":3">{{Cite news |last=Butani|first=Ashna|date=2026-06-28|title=Sonam Wangchuk begins hunger strike at Jantar Mantar, six students join|url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-joins-cjp-protest-begins-hunger-strike-at-jantar-mantar/article71157421.ece|access-date=2026-07-08|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> এই অনশন এতিয়াও অব্যাহত আছে। ১৮ জুলাইত ৱাংচুকক আৰক্ষীয়ে প্ৰতিবাদস্থলীৰ পৰা বলপূৰ্বকভাৱে আঁতৰাই ছফদৰজং হাস্পতাললৈ লৈ যায়।<ref>{{cite web |last1=Pandey |first1=Geeta |title=Indian activist on hunger strike for 20 days forcibly taken to hospital |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cjej3dxxg2do |website=BBC |access-date=18 July 2026 |date=18 July 2026}}</ref> ==গ্ৰেপ্তাৰ== ২০২৫ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত লেহত হোৱা প্ৰতিবাদৰ ফলত বিজেপিৰ কাৰ্যালয় জ্বলাই দিয়া হয় আৰু লাডাখ পাহাৰীয়া পৰিষদৰ চৌহদ ভাঙি পেলোৱা হয়। এই প্ৰতিবাদৰ চূড়ান্ত পৰ্যায়ত উপনীত হয় আৰক্ষীৰ দমন কাৰ্যসূচী। বিষয়াসকলে প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ ওপৰত গুলীচালনা কৰে, যাৰ ফলত চাৰিজন সাধাৰণ নাগৰিকৰ মৃত্যু হয় আৰু কেইবা ডজনো আহত হয়। গণগ্ৰেপ্তাৰৰ সমান্তৰালভাৱে চহৰখনত সান্ধ্য আইন জাৰি কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |last2=Ashiq |first2=Peerzada |date=25 September 2025 |title=Leh protest turns deadly; Centre blames climate activist Sonam Wangchuk |url=https://www.thehindu.com/news/national/clashes-erupt-in-ladakh-amid-shutdown-to-press-for-advancing-talks-with-centre/article70088013.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925081640/https://www.thehindu.com/news/national/clashes-erupt-in-ladakh-amid-shutdown-to-press-for-advancing-talks-with-centre/article70088013.ece |archive-date=25 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে প্ৰতিবাদৰ বাবে উচটনি দিয়াৰ বাবে ৱাংচুকক দোষাৰোপ কৰে।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ashiq |first=Peerzada |date=27 September 2025 |title=Ladakh Statehood activist Sonam Wangchuk detained under NSA in Leh |url=https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/climate-activist-sonam-wangchuk-arrested-in-leh/article70097428.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927062414/https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/climate-activist-sonam-wangchuk-arrested-in-leh/article70097428.ece |archive-date=27 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |last2=Ashiq |first2=Peerzada |date=26 September 2025 |title=Leh remains tense a day after death of four persons |url=https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/ladakh-protesters-died-of-bullet-wounds-ladakh-buddhist-association/article70094344.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926045028/https://www.thehindu.com/news/national/ladakh/ladakh-protesters-died-of-bullet-wounds-ladakh-buddhist-association/article70094344.ece |archive-date=26 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ৱাংচুকে এই অভিযোগ অস্বীকাৰ কৰি কয় যে এই প্ৰতিবাদসমূহ চৰকাৰৰ প্ৰতি মানুহৰ হতাশাৰ প্ৰতিফলন;<ref>{{Cite web |last=Bukhari |first=Fayaz |date=27 September 2025 |title=Indian police arrest activist Wangchuk after deadly Ladakh protests |url=https://www.reuters.com/world/india/indian-police-arrest-activist-wangchuk-after-deadly-ladakh-protests-2025-09-26/ |website=[[Reuters]]}}</ref> ৱাংচুকে ইয়াৰ পূৰ্বে শান্তিৰ বাবে আবেদন জনাইছিল যেতিয়া প্ৰথম হিংসাত্মক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name=":2">{{Cite web |last=Anand |first=Rishi |last2=Kuruganti |first2=Kavitha |last3=Kothari |first3=Ashish |date=1 November 2025 |title=Nine false claims about Sonam Wangchuk – and why they fall flat |url=https://scroll.in/article/1087992/nine-claims-against-sonam-wangchuk-and-why-they-fall-flat |website=[[Scroll.in]]}}</ref> দুদিন পাছত ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইন (এন এছ এ)ৰ বিধান অনুসৰি লাডাখৰ আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধান (ডি জি পি)ৰ নেতৃত্বত শতাধিক আৰক্ষীয়ে ৱাংচুকক আটক কৰে।<ref name=":0" /> তাৰ পিছত লেহত ইণ্টাৰনেট সেৱা বন্ধ কৰি দিয়া হয়, আনহাতে কাৰ্ফিউ আৰু গণগ্ৰেপ্তাৰ অব্যাহত থাকে।<ref name=":0" /> ৱাংচুকৰ পৰিয়ালক কোনো আনুষ্ঠানিকভাৱে আটক কৰাৰ আদেশ নিদিয়াৰ পাছতো কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক যোধপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰলৈ লৈ যায়।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Vijaita |date=27 September 2025 |title=Police said Sonam Wangchuk was being taken to Jodhpur, says wife |url=https://www.thehindu.com/news/national/police-said-sonam-wangchuk-was-being-taken-to-jodhpur-says-wife/article70099458.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927062414/https://www.thehindu.com/news/national/police-said-sonam-wangchuk-was-being-taken-to-jodhpur-says-wife/article70099458.ece |archive-date=27 September 2025 |website=[[The Hindu]]}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Lakhera |first=Vedaant |date=30 September 2025 |title=Gitanjali Angmo accuses Centre of framing Sonam Wangchuk |url=https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003183431/https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece |archive-date=3 October 2025 |website=[[Frontline (magazine)]]}}</ref> গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়ে এফচিআৰএৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰাৰ পূৰ্বে ছেকম’লক সন্দেহজনক বিদেশী ধন গ্ৰহণ কৰাৰ অভিযোগ মিছাকৈ কৰিছিল।<ref name=":2" /> একেদৰে কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী ব্যুৰোৱে (চিবিআই) এইচআইএএলৰ ওপৰত তদন্ত আৰম্ভ কৰে আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে কেইবাজনো কেন্দ্ৰীয় সংৰক্ষিত আৰক্ষী বাহিনী (চিআৰপিএফ)ৰ জোৱান নিয়োগ কৰা হয়।<ref name=":1" /> লাডাখৰ ডিজিপিয়ে ৱাংচুকক "পাকিস্তানী সম্পৰ্ক" থকা বুলি মিছা অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল কাৰণ তেওঁ ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু ডন মিডিয়াই আয়োজন কৰা পত্নী গীতাঞ্জলি জে আংমোৰ সৈতে পাকিস্তানত অনুষ্ঠিত হোৱা হিমালয়ৰ জলবায়ু সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":1" /> আংমোক ৱাংচুকৰ স্বাস্থ্য বা অৱস্থাৰ বিষয়ে কোনো তথ্য দিয়া হোৱা নাছিল আৰু কৰ্তৃপক্ষই তেওঁক তেওঁৰ সৈতে কথা পাতিবলৈ অনুমতি দিয়া নাছিল।<ref>{{Cite web |last=Kissu |first=Sagrika |date=30 September 2025 |title=Sonam Wangchuk's wife in Delhi. 'Not allowed to speak to him, felt like I was under house arrest' |url=https://theprint.in/india/sonam-wangchuks-wife-in-delhi-not-allowed-to-speak-to-him-felt-like-i-was-under-house-arrest/2754213/ |website=[[ThePrint]]}}</ref> ইয়াৰ পিছত ২ অক্টোবৰত আংমোৱে ৱাংচুকৰ গ্ৰেপ্তাৰৰ প্ৰত্যাহ্বান জনাই উচ্চতম ন্যায়ালয়ত [[বন্দী প্ৰত্যক্ষীকৰণ]] আবেদন দাখিল কৰিবলৈ আগবাঢ়ি যায়।<ref>{{Cite web |date=3 October 2025 |title=Sonam Wangchuk’s wife Geetanjali moves Supreme Court seeking Ladakh activist’s release |url=https://indianexpress.com/article/india/sonam-wangchuk-wife-geetanjali-supreme-court-ladakh-protest-10284852/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192849/https://indianexpress.com/article/india/sonam-wangchuk-wife-geetanjali-supreme-court-ladakh-protest-10284852/ |archive-date=3 October 2025 |website=[[The Indian Express]]}}</ref> ২৪ নৱেম্বৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে আংমোৰ আবেদন ৮ ডিচেম্বৰলৈ স্থগিত ৰাখে।<ref>{{Cite web |date=24 November 2025 |title=Sonam Wangchuk's plea challenging NSA detention adjourned to December 8 |url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-detention-nsa-plea-supreme-court-hearing-live-updates-november-24-2025/article70316185.ece |website=[[The Hindu]]}}</ref> পিছলৈ এই গোচৰটো আৰু ২০২৬ চনৰ ২৯ জানুৱাৰীলৈ স্থগিত ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |date=14 January 2026 |title=Top Court Adjourns Hearing On Sonam Wangchuk's Wife's Plea To January 29 |url=https://www.ndtv.com/india-news/top-court-adjourns-hearing-on-sonam-wangchuks-wifes-plea-to-january-29-10745288 |website=[[NDTV]]}}</ref> গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে এন এছ এৰ অধীনত তেওঁৰ আটক বাতিল কৰাৰ পাছত ২০২৬ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৱাংচুকক মুকলি কৰি দিয়া হয়।<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Vijaita |date=2026-03-14 |title=Sonam Wangchuk released after 170 days as Centre revokes his detention under NSA |url=https://www.thehindu.com/news/national/centre-releases-sonam-wangchuk-detention-under-nsa/article70742477.ece |access-date=2026-03-15 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত== ২০০৯ চনত তেওঁৰ কাহিনীয়ে ৰাজকুমাৰ হিৰাণীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ৩ ইডিয়টছ ছবিত আমিৰ খানৰ চৰিত্ৰ ফুনছুখ ৱাংডুক অনুপ্ৰাণিত কৰাত ৱাংচুক চৰ্চালৈ আহে।<ref name="telegraph">{{cite news|last1=Menon|first1=Shyam G.|title=What you did not watch in 3 Idiots - Rethink after Ladakh education initiative fell victim to bureaucracy and resentment|url=https://www.telegraphindia.com/1100719/jsp/frontpage/story_12700204.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722043505/http://www.telegraphindia.com/1100719/jsp/frontpage/story_12700204.jsp|url-status=dead|archive-date=22 July 2010|publisher=[[The Telegraph (Calcutta)]]|date=19 July 2010}}</ref> তেওঁক "বাস্তৱ জীৱনৰ ফুনছুখ ৱাংডু" বুলি কোৱা হৈছে।<ref name="ht1">{{cite news|last1=Paul|first1=Satarupa|title=Meet Sonam Wangchuk, the real life Phunsukh Wangdu of 3 Idiots|url=http://www.hindustantimes.com/education/meet-sonam-wangchuk-the-real-life-phunsukh-wangdu-of-3-idiots/story-7qofYgkfHOxSHh1lXqZIFM.html|publisher=[[Hindustan Times]]|date=8 December 2016}}</ref> ৱাংচুকে এই তুলনাক অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news|title=I am not Phunsukh Wangdu: Wangchuk|url=https://www.pressreader.com/india/ht-city/20161025/281706909223251|publisher=[[Hindustan Times]]|date=25 October 2016}}</ref> == বঁটা == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" | বছৰ ! scope="col" | নাম ! scope="col" class="unsortable | উৎস |- |2018 |[[Ramon Magsaysay Award]] |style="text-align: center;"|<ref name="Magsaysay">{{cite web | agency=PTI | title=Two Indians, Bharat Vatwani and Sonam Wangchuk, Receive Magsaysay Award | website=[[NDTV]] | date=1 September 2018 | url=https://www.ndtv.com/india-news/two-indians-bharat-vatwani-and-sonam-wangchuk-receive-this-years-ramon-magsaysay-award-1909529 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2018 |Honorary [[Doctor of Letters|D.Litt]] by [[Symbiosis International University|Symbiosis International]] |style="text-align: center;"|<ref name="Litt">{{cite web | title=Innovator Sonam Wangchuk Awarded Honorary D.Litt Degree | website=BW Education | url=https://www.bweducation.com/article/innovator-sonam-wangchuk-awarded-honorary-dlitt-degree-162828 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2018 |Eminent Technologist of the Himalayan Region by [[IIT Mandi]] |style="text-align: center;"|<ref name="Mandi">{{cite web | title=IIT Mandi convocation: 211 students including 40 research scholars graduated, check other achievements | website=[[India Today]] | date=30 October 2018 | url=https://www.indiatoday.in/education-today/news/story/iit-mandi-convocation-divd-1378688-2018-10-30 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |Indians for Collective Action (ICA) Honor Award, San Francisco, CA |style="text-align: center;"|<ref name="Hindu List">{{cite web | last=Ashiq | first=Peerzada | title=Sonam Wangchuk | website=[[The Hindu]] | date=4 February 2023 | url=https://www.thehindu.com/news/national/sonam-wangchuk-the-man-from-the-mountains/article66472065.ece | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |[[GQ]] Men of the Year Award, Social Entrepreneur of the Year |style="text-align: center;"|<ref name="GQ">{{cite web | title=GQ Awards: Men of the Year 2017 Winners | website=GQ India | date=23 September 2017 | url=https://www.gqindia.com/content/gq-awards-men-year-2017-winners#zorawar-kalra-restaurateur-of-the-year | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |[[Global Award for Sustainable Architecture]] |style="text-align: center;"|<ref name="FP">{{cite web | last=Rana | first=Nikita | title=World Environment Day 2017: Sonam Wangchuk's ice stupas ensure there's water in Ladakh | website=[[Firstpost]] | date=2 June 2017 | url=https://www.firstpost.com/living/world-environment-day-2017-sonam-wangchuks-ice-stupas-ensure-theres-water-in-ladakh-3504143.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2017 |State Award for outstanding environmentalist by [[J&K Govt.]] |style="text-align: center;"|<ref name="j&k">{{cite web | last=Lakhera | first=Vedaant | title=Sonam Wangchuk Detained Under NSA Amid Ladakh Protests Over Statehood | website=[[Frontline (magazine)|Frontline]] | date=30 September 2025 | url=https://frontline.thehindu.com/politics/sonam-wangchuk-nsa-detention-ladakh-protests/article70114394.ece | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2016 |[[Rolex Award for Enterprise]] |style="text-align: center;"|<ref name="Rolex">{{cite web | title=Supplying water to farmers in Northern India | website=rolex.org | date=10 November 2020 | url=https://www.rolex.org/partnerships/national-geographic-spain/sonam-wangchuk | access-date=30 September 2025 | archivedate=6 November 2025 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20251106233757/https://www.rolex.org/partnerships/national-geographic-spain/sonam-wangchuk | deadurl=yes }}</ref> |- |2016 |International Terra Award for best earth building |style="text-align: center;"|<ref name="Terra">{{cite web | last=Bahga | first=Sarbjit Singh | title=SECMOL School, Leh, Represents Himalayan Region in ‘NEW INDIAN ARCHITECTURE’ | website=Hill Post | date=3 August 2023 | url=https://hillpost.in/2023/08/secmol-school-leh-represents-himalayan-region-in-new-indian-architecture/120862/ | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2014 |[[UNESCO]] Chair Earthen Architecture, by [[Craterre|CRATerre]] France |style="text-align: center;"|<ref name="UNESCO">{{cite web | title=Innovator Sonam Wangchuk Built A Solar Powered Heated Tent For Galwan Valley Soldiers | website=ABP Live | date=22 February 2021 | url=https://news.abplive.com/news/sonam-wangchuk-s-solar-powered-heated-tent-can-keep-soldiers-in-galwan-valley-warm-in-rough-terrains-1445385 | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2008 |[[Real Heroes Award]] by [[CNN-IBN]] |style="text-align: center;"|<ref name="CNN">{{cite web | title=Did Sonam Wangchuk provoke Gen Z in Ladakh?: How did the '3-Idiots' real-life hero become a 'villain' for the Modi govt? | website=Bhaskar English | date=26 September 2025 | url=https://www.bhaskarenglish.in/originals/news/did-sonam-wangchuk-provoke-gen-z-in-ladakh-how-did-the-3-idiots-hero-become-a-villain-for-modi-govt-136017047.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2004 |The Green Teacher Award by [[Sanctuary Asia]] |style="text-align: center;"|<ref name="Green">{{cite web | last=Varghese | first=Shiny | title=The green drive: Indian wins Rolex Award for philanthropic work | website=[[The Indian Express]] | date=17 November 2016 | url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/the-green-drive-4379400/ | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2002 |Ashoka Fellowship for Social Entrepreneurship, by Ashoka USA |style="text-align: center;"|<ref name="d091">{{cite web | title=Mr. Sonam Wangchuk | website=Expand | date=20 January 2024 | url=https://www.smutbi.com/2024/01/20/mr-sonam-wangchuk/ | access-date=30 September 2025}}</ref><ref name="ashoka">{{cite web |title=Sonam Wangchuk - Students Educational and Cultural Movement of Ladakh |url=https://www.ashoka.org/en-us/fellow/sonam-wangchuk |publisher=Ashoka United States |access-date=30 September 2025}}</ref> |- |2001 |Man of the Year by ''[[The Week (Indian magazine)|The Week]]'' |style="text-align: center;"|<ref name="Week">{{cite web | title=Sonam Wangchuk dedicates Magsaysay Award to 'every student, teacher' in Ladakh | website=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] | date=26 July 2018 | url=https://www.theweek.in/news/india/2018/07/26/Sonam-Wangchuk-dedicates-Magsaysay-Award-to-every-student-teacher-in-Ladakh.html | access-date=30 September 2025}}</ref> |- |1996 |Governor's Medal for educational reform in [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]] |style="text-align: center;"|<ref name="SK">{{cite web | title=Sonam Wangchuk's Climate Fast: A Call to Action for Environmental Sustainability | website=[[Sikkim Express]] | date=26 September 2025 | url=https://www.sikkimexpress.com/news-details/sonam-wangchuks-climate-fast-a-call-to-action-for-environmental-sustainability | access-date=30 September 2025}}</ref> |} ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ কৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:অভিযন্তা]] [[শ্ৰেণী:শিক্ষাবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] ogdnbv4djggin0a6a55zomsyctglac8 0 106689 633016 486617 2026-08-27T20:02:03Z Pranjitkalita98 47087 /* */ 633016 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = স্বৰ্গৰথ | image = স্বৰ্গৰথৰ পোষ্টাৰ.jpg | image_size = 190px | alt = | caption = | director = [[ৰাজেশ ভূঞা]] | writer = শান্তনু ৰৌমূৰীয়া, ৰাজেশ ভূঞা | producer = অক্ষতা নাৰায়ণ, সঞ্জীৱ নাৰায়ণ | starring = সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা<br>কেনি বসুমতাৰী<br>কমল লোচন ডেকা<br>উদ্ভাৱন শইকীয়া<br>ৰিমঝিম ডেকা<br>বনি দেউৰী<br>মাধুৰিমা চৌধুৰী | narrator = | cinematography = প্ৰদীপ দৈমাৰী | editing = প্ৰতিম খাউণ্ড | music = [[অনুৰাগ শইকীয়া]], অংকুৰ জ্যোতি | studio = | distributor = | released = {{Film date|2024|06|7|df=y}} | runtime = ৯৫ মিনিট | country = ভাৰত | language = অসমীয়া | budget = | gross = 3 crore | based on = }} '''স্বৰ্গৰথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Swargarath) হৈছে ২০২৪ চনত মুক্তি লাভ কৰা ৰাজেশ ভূঞাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন হাস্যৰসধৰ্মী [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] চলচ্চিত্ৰ। ছবিখনত সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, কেনি বসুমতাৰী, কমল লোচন ডেকা, উদ্ভাৱন শইকীয়া, বনি দেউৰীকে ধৰি ভালেসংখ্যক অভিনয়-শিল্পীয়ে অভিনয় কৰিছে৷ ছবিখনৰ কাহিনীকাৰ হৈছে শান্তনু ৰৌমূৰীয়া আৰু ৰাজেশ ভূঞা৷ ২০২৪ চনত, ভাৰতীয় ৫৫ সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূলসুঁতিৰ চিনেমা শাখাতো প্ৰদৰ্শনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় এই ছবিখন। সুখবৰটো উদযাপনৰ বাবে “স্বৰ্গৰাথ”, ২০২৪ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰত, সমগ্ৰ অসমৰ ছবিগৃহত (গুৱাহাটী, তিনিচুকীয়া, ডিব্ৰুগড়, যোৰহাট, মঙলদৈ, আৰু ধেমাজিত) পুনৰ মুক্তি লাভ কৰা হয়।<ref>Kalpajyoti Bhuyan https://www.highonfilms.com/swargarath-2024-movie-review/#google_vignette</ref> যদিও দাবী কৰা হৈছিল যে “স্বৰ্গৰাথ” উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথমখন চিনেমা যিয়ে আই এফ এফ আইৰ মূলসুঁতিৰ চিনেমা শাখাত আনুষ্ঠানিক বাছনি লাভ কৰিছিল, তথাপিও অঞ্চলটোৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে প্ৰকৃততে ১৯৯৮ চনৰ অসমীয়া হিট ছবি অশোক কুমাৰ বিষয়াৰ “জৌবানে আমোনি কোৰে” হে আছিল উক্ত শিতানত অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰা প্ৰথম বাছনি।<ref>https://www.instagram.com/pragnewsofficial/p/DBisYvOS3hd/</ref><ref>Kalpajyoti Bhuyan https://www.highonfilms.com/swargarath-2024-movie-review/</ref><ref>https://imgur.com/r1T7wxi</ref> == কাহিনী == 'স্বৰ্গৰথ'ত শৱদেহ কঢ়িওৱা গাড়ীৰ চালক বৈকুণ্ঠ, ৩ জন কলেজীয়া ছাত্ৰ আৰু ২ জন আৰক্ষীৰ জীৱন-কাহিনী দেখুওৱা হৈছে৷ টকাভৰ্তি এটা বেগক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই সমগ্ৰ কাহিনীটো গতিশীল হৈ থাকে৷ ছবিখনৰ বাৰ্তাটো হৈছে-নিজৰ ইচ্ছা পূৰণৰ বাবে মানুহে যি পথেই নলওক কিয়, শেষত তেওঁলোক বিধান অনুসৰিয়েই প্ৰাপ্যখিনি লাভ কৰে৷ <ref name="IMDB">{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt32468152/ | title=Swargarath | publisher=IMDB | accessdate=3 August 2024}}</ref> == কলা-কুশলী == === অভিনয়ত === * সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, বৈকুণ্ঠৰ চৰিত্ৰত * কেনি বসুমতাৰী, ভাস্কৰৰ চৰিত্ৰত * কমল লোচন ডেকা, অভিজিতৰ চৰিত্ৰত * উদ্ভাৱন শইকীয়া, ঋষভৰ চৰিত্ৰত * ৰিমঝিম ডেকা, মিৰাৰ চৰিত্ৰত * পঞ্চী পাটোৱাৰী, উৰ্মিলাৰ চৰিত্ৰত * এলিচ শ্বেইখ, ৰিমকিৰ চৰিত্ৰত * মাধুৰিমা চৌধুৰী, লিপিকাৰ চৰিত্ৰত * আকিজ জামাদ, কুশলৰ চৰিত্ৰত * পংকজ মহন্ত, অমৰৰ চৰিত্ৰত * হিমাংশু গগৈ, জিতুলৰ চৰিত্ৰত * ৰিণ্টু বৰা, ৰাকেশৰ চৰিত্ৰত * বনি দেউৰী, ৰবিনছনৰ চৰিত্ৰত === কলা-কুশলী=== *ষ্টিল ফটোগ্ৰাফী -অনুপ বৰুৱা *ৰূপযসজ্জা- আকো বথাৰা *গ্ৰাফিক্স-ৰাতুল ডেকা *সাজ-সজ্জা- ৰাজেশ ভূঞা, বৈশালী ভূঞা *কলা-নিৰ্দেশনা- জ্যোতি শংকৰ ভট্টাচাৰ্যাA *কৰিঅ'গ্ৰাফাৰ-দীপক দে *ধ্বনি-[[দেৱজিত চাংমাই|দেৱজিৎ চাংমাই]], [[অমৃত প্ৰীতম]] <ref name="YT">{{cite AV media | url=https://www.youtube.com/watch?v=aD_R_58TYh4 | title=Swargarath | publisher=AM Production | date=1 June 2024 | medium=You Tube}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|tt32468152}} * [https://www.youtube.com/watch?v=aD_R_58TYh4 স্বৰ্গৰথৰ আনুষ্ঠানিক ট্ৰেইলাৰ] [[শ্ৰেণী:২০২৪ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] 86coqn8im02eu19luo431g4tac7s5ql 3 106747 632999 428121 2026-08-27T14:43:07Z Cabayi 13905 Cabayiয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Univero]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Renamed user ee0925251685ed527f38363f48fa1c6a]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Univero|Univero]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user ee0925251685ed527f38363f48fa1c6a|Renamed user ee0925251685ed527f38363f48fa1c6a]]" 428121 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। ''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 05:07, 6 August 2024 (ইউ.টি.চি.) <!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. --> gqe1vcjymmzhp8flni6shkb99hlj0ee 2 121841 632983 632982 2026-08-27T12:00:29Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰতিযোগিতা */ 632983 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==বিশেষ প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 '''स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026'''] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট - ২৫ অক্টোবৰ ২০২৬)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WikiProject_Organized_Labour_Month_Online_Campaign Labour Month Online Campaign]<br/> ''(1st September to 31st October, 2026)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট, ২০২৬ - ২৫ অক্টোবৰ, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026 Wiki Loves Village 2026]<br/> ''(15th August to 15th September 2026)'' *[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Nepal/Events/Datathon_2026/ne डेटथन २०२६] (नेपाली)<br/> ''(1—31 August, 2026)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|'''হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ''']]<br/> ''(১৫-২৪ আগষ্ট ২০২৬)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 '''''सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव''''']<br/>''(१-३० जून २०२६)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন ২০২৬)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] llzmkhzwftf2ep5jbuzb2i80yjjitag 632984 632983 2026-08-27T12:01:46Z Kandarpajit Kallol 6257 /* বিশেষ প্ৰতিযোগিতা */ 632984 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==বিশেষ প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 '''स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026'''] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WikiProject_Organized_Labour_Month_Online_Campaign Labour Month Online Campaign]<br/> ''(1st September to 31st October, 2026)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট, ২০২৬ - ২৫ অক্টোবৰ, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026 Wiki Loves Village 2026]<br/> ''(15th August to 15th September 2026)'' *[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Nepal/Events/Datathon_2026/ne डेटथन २०२६] (नेपाली)<br/> ''(1—31 August, 2026)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|'''হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ''']]<br/> ''(১৫-২৪ আগষ্ট ২০২৬)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 '''''सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव''''']<br/>''(१-३० जून २०२६)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন ২০২৬)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] eol3oht0t8wyq4fbgon15ds20ah4jkm 632985 632984 2026-08-27T12:02:49Z Kandarpajit Kallol 6257 632985 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==বিশেষ প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WikiProject_Organized_Labour_Month_Online_Campaign Labour Month Online Campaign]<br/> ''(1st September to 31st October, 2026)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট, ২০২৬ - ২৫ অক্টোবৰ, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 '''स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026'''] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026 Wiki Loves Village 2026]<br/> ''(15th August to 15th September 2026)'' *[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Nepal/Events/Datathon_2026/ne डेटथन २०२६] (नेपाली)<br/> ''(1—31 August, 2026)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|'''হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ''']]<br/> ''(১৫-২৪ আগষ্ট ২০২৬)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 '''''सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव''''']<br/>''(१-३० जून २०२६)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন ২০২৬)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] i9l5abebnb2kjumlbozi6vopf5glpiq 632986 632985 2026-08-27T12:03:53Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰতিযোগিতা */ 632986 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==বিশেষ প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ---- ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WikiProject_Organized_Labour_Month_Online_Campaign Labour Month Online Campaign]<br/> ''(1st September to 31st October, 2026)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট, ২০২৬ - ২৫ অক্টোবৰ, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 '''स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026'''] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026 Wiki Loves Village 2026]<br/> ''(15th August to 15th September 2026)'' *[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Nepal/Events/Datathon_2026/ne डेटथन २०२६] (नेपाली)<br/> ''(1—31 August, 2026)'' ---- * [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|'''হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ''']]<br/> ''(১৫-২৪ আগষ্ট ২০২৬)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 '''''सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव''''']<br/>''(१-३० जून २०२६)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন ২০২৬)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] r6s41ov7yk8loyua3wnqp7wxjy7uqon 633003 632986 2026-08-27T15:39:03Z Kandarpajit Kallol 6257 /* অন্যান্য */ 633003 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==বিশেষ প্ৰতিযোগিতা== *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{Expand article} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } # {{more citations needed|date=October 2009} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Hardware_donation_program/Requests Hardware donation program] * [https://bd.wikimedia.org/wiki/বাংলা_উইকিসম্মেলন_২০২৬ বাংলা উইকিসম্মেলন ২০২৬] ** [https://wikimedia.eventyay.com/common/sessions/ ''আমাব় সেসনসমূহ''] ---- ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Event:WikiProject_Organized_Labour_Month_Online_Campaign Labour Month Online Campaign]<br/> ''(1st September to 31st October, 2026)'' *[[Event:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]<br/>''(২৫ আগষ্ট, ২০২৬ - ২৫ অক্টোবৰ, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:स्वतंत्रता_दिवस_संपादनोत्सव_2026 '''स्वतंत्रता दिवस संपादनोत्सव 2026'''] (हिन्दी)<br/> ''(१५ अगस्त - २४ सितम्बर २०२६)'' *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Village_2026 Wiki Loves Village 2026]<br/> ''(15th August to 15th September 2026)'' *[https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:WikiProject_Nepal/Events/Datathon_2026/ne डेटथन २०२६] (नेपाली)<br/> ''(1—31 August, 2026)'' ---- * [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|'''হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ''']]<br/> ''(১৫-২৪ আগষ্ট ২০২৬)'' * [[ৱিকিপিডিয়া:কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]<br/> ''(১৫ জুলাই, ২০২৬ - ১৫ আগষ্ট, ২০২৬)'' *[https://hi.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया:सामग्री_संवर्द्धन_संपादनोत्सव/जून_2026 '''''सामग्री संवर्द्धन संपादनोत्सव''''']<br/>''(१-३० जून २०२६)'' *[https://bn.wikipedia.org/wiki/উইকিপিডিয়া:উইকি_বৈচিত্র্য_ভালোবাসে_২০২৬ উইকি বৈচিত্ৰ্য ভালোবাসে ২০২৬]<br/>''(১ জুন—৩০ জুন ২০২৬)'' ==তালিকা== *[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা]] fz9r5ygnsjqt51qtxozrlqwqfxsfqut 0 125718 632994 617414 2026-08-27T13:05:05Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 632994 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious biography | honorific-prefix = [[Pir (Sufism)|পীৰ]] | name = হামজা মাখডুম | native_name = {{nq|حمزه مخدوم}} | birth_name = হামজা মাখডুম | title = | image = Sheikh Hamza Makhdum Shrine2.JPG | father = উচমান মাখডুম | mother = মৰিয়ম | relatives = আলী মাখডুম (ভাই) | Sufi_order = [[Suhrawardiyya]], [[Kubrawiya]] | alma_mater = দাৰুল শ্বিফা মাদ্ৰাছা, চামচি চ’ক চেমিনাৰী | region = [[কাশ্মীৰ]] | era = [[Shah Mir dynasty|শ্বাহ মীৰ যুগ]] | birth_date = ১৪৯৪ খৃঃ (900 AH) | birth_place = তুজ্জাৰ, জৈইনগীৰ, সপোৰে | death_date = ১৫৭৬ খৃঃ (984 [[Hegira|AH]]) | death_place = [[শ্ৰীনগৰ]], [[Kashmir Sultanate|কাশ্মীৰ]] | resting_place = [[কোহ-ই-মৰাণ]], [[শ্ৰীনগৰ]], কাশ্মীৰ | religion = [[ইছলাম]] | denomination = [[চুন্নী]] | jurisprudence = [[হানাফী]] | creed = [[মাটুৰিদি]] | teacher = বাবা ফটেহউল্লাহ, শ্বেইখ ইছমাইল কাব্ৰই | students = শ্বেইখ বাবা দাউদ খাকী, মৌলানা ছামচু-দিন পল, খাৱাজা ইছাক ক্ৱোৰি, বাবা হাইদৰ টুলমুলী | influences = [[মীৰ চয়ীদ আলী হামাদানী]], [[জাহানিয়ান জাহাংগস্থ]], [[নুন্দ ঋষি]], | known_for = [[চুফীবাদ]] | notable_works = | background = }} '''হামজা মাখডুম''', জনপ্ৰিয়ভাৱে মাখডুম চাহাব (প্ৰায় ১৪৯৪ – প্ৰায় ১৫৭৬) নামেৰে পৰিচিত, কাশ্মীৰ উপত্যকাত বাস কৰা এজন চুফী ৰহস্যবাদী আছিল।<ref name="Svabhinava">{{cite web| url=http://www.svabhinava.org/abhinava/YoginderSikand/RishisCrusaders.php| title=The Muslim Rishis of Kashmir: Crusaders for Love and Justice| author=Yoginder Sikand| access-date=2015-01-05| archivedate=2018-12-25| archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225201521/http://www.svabhinava.org/abhinava/YoginderSikand/RishisCrusaders.php| deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-02-05|title=Makhdoom Sahib|url=https://nation.com.pk/05-Feb-2020/makhdoom-sahib|access-date=2021-11-28|website=The Nation|language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Shah |first=Sayid Ashraf |url=https://books.google.com/books?id=CW5REAAAQBAJ&dq=sheikh+hamzah+makdoom+lived+in&pg=PA261 |title=My Musings (Part I): Current Events |date=2021-11-28 |publisher=Ashraf Fazili |pages=261 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Safvi |first=Rana |url=https://books.google.com/books?id=zkeHEAAAQBAJ&dq=sheikh+hamza+makhdoom&pg=PT213 |title=In Search of the Divine: Living Histories of Sufism in India |date=2022-09-21 |publisher=Hachette India |isbn=978-93-93701-16-9 |language=en}}</ref> তেওঁক কেতিয়াবা ''মেহবুব-উল-আলম'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, "পৃথিৱীৰ প্ৰিয়") আৰু ''চুলতান-উল-আৰিফিন'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, "ঈশ্বৰ চিনি পোৱাসকলৰ মাজৰ ৰজা") বুলিও কোৱা হয়। ==প্ৰাথমিক জীৱন== কাশ্মীৰৰ বাৰামুল্লা জিলাৰ সপোৰেৰ সমীপৰ তুজ্জাৰ গাঁৱত মহম্মদ হামজা ৰাইনা নামেৰে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল হামজা মাখডুমৰ। ৰাইনা বংশৰ চন্দ্ৰবংশী ৰাজপুত পৰিয়ালৰ পৰা অহা উছমান ৰাইনা আৰু বিবি মৰিয়মৰ পুত্ৰ।<ref name="Svabhinava" /> পৰম্পৰা অনুসৰি কিশোৰ হামজা মাখডুমে এবছৰ ধৰি ছামছি চা মঠত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু পিছলৈ ইছমাইল কুব্ৰাৱীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা মাদ্ৰাছাত ন্যায়বিজ্ঞান, পৰম্পৰা, দৰ্শন, যুক্তি, নৈতিকতা আৰু ৰহস্যবাদৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref name="Svabhinava" /> ==শিক্ষা== এজন প্ৰখ্যাত পণ্ডিত আৰু আধ্যাত্মিক প্ৰচাৰক হামজা মাখডুমে এই পৰম্পৰা মানি চলিছিল আৰু জাহানিয়ান জাহাংগাষ্টৰ প্ৰপৌত্ৰ দিল্লীৰ চৈয়দ জামাল উদ্দিন বুখাৰীৰ শিষ্য আছিল।<ref name="Svabhinava" /> তেওঁ নিজৰ শিক্ষা বিশেষভাৱে ইছলামৰ অনুগামীসকলৰ প্ৰতি নিৰ্দেশিত কৰিছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰভাৱত কাশ্মীৰৰ জনসংখ্যাৰ এটা অংশই সঁচাকৈয়ে হানাফী ন্যায়বিচাৰ অনুসৰণ কৰিছিল। তেওঁ শ্বৰীয়ত আৰু ছুন্নাহৰ কঠোৰ অনুগামী আছিল। ==শিষ্যসকল== হামজা মাখডুমে নিজেই কেইবাজনো বিশিষ্ট শিষ্যক আকৰ্ষণ কৰিছিল। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য শিষ্যসকলৰ ভিতৰত আছিল: বাবা দাউদ খাকী (মৃত্যু ১৫৮৭), এজন আইনবিদ, কবি আৰু পিছলৈ কাশ্মীৰৰ মুখ্য কাজী। তেওঁ দস্তুৰ-উল-ছালিকিন, বিৰ্দ-উল-মুৰিদিন আৰু কাছিদা-ই-জালালিয়া আদি গ্ৰন্থৰ ৰচনা কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2021-09-22 |title=Shrine Of Hazrat Shiekh Hamza Maqdoomi ( RA) ,a blessing to all |url=https://thekashmirhorizon.com/2021/09/22/shrine-of-hazrat-shiekh-hamza-maqdoomi-ra-a-blessing-to-all/ |access-date=2025-09-18 |website=The Kashmir Horizon |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahad |first=Zeeshan |date=2024-01-20 |title=Baba Dawood Khaki's Spiritual Journey as Sheikh Hamza Makhdoom's Disciple |url=https://www.thehimalayanpost.in/Baba-Dawood-Khaki-s-Spiritual-Journey-as-Sheikh-Hamza-Makhdoom-s-Disciple-97887 |access-date=2025-09-18 |website=the himalayan post |language=en |archivedate=2025-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250907081336/https://www.thehimalayanpost.in/Baba-Dawood-Khaki-s-Spiritual-Journey-as-Sheikh-Hamza-Makhdoom-s-Disciple-97887 |deadurl=yes }}</ref> হামজা মাখডুমৰ সৈতে আধ্যাত্মিক সম্পৰ্কৰ বাবে পৰিচিত হোৱা এজন বিশিষ্ট পণ্ডিত আল্লামা ছামছ-উদ-দিন পাল। পিছলৈ তেওঁ মক্কালৈ যায় আৰু মদিনাৰ আল-বাকিয়াৰ কবৰস্থানত তেওঁক সমাধিস্থ কৰা বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite web |last=Pen |first=Kashmir |date=2022-09-01 |title=Allama Shamsu-Din PalAnd His Spiritual Connection withSheikh Hamza Mukhdoom (RA) |url=https://www.kashmirpen.in/allama-shamsu-din-paland-his-spiritual-connection-withsheikh-hamza-mukhdoom-ra/ |access-date=2025-09-18 |website=KashmirPEN |language=en}}</ref> তেওঁৰ খানকাহৰ লগত জড়িত কাশ্মীৰী পণ্ডিত মোল্লা আহমদ চাগলী। স্থানীয়ভাৱে নিজৰ শিক্ষাৰ প্ৰচাৰ কৰা সমসাময়িক শিষ্য মিৰ হাইদৰ টুলমুলি। ঋষি আন্দোলনক চুফী প্ৰথাৰ সৈতে মিহলি কৰাত তেওঁৰ ভূমিকাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল, তেওঁৰ সৈতে জড়িত হোৱা থলুৱা কাশ্মীৰী ঋষি পৰম্পৰাৰ প্ৰতিনিধি বাবা হৰ্দি ঋষি আৰু শ্বেইখ ৰূপা ঋষিয়ে। বাবা নাছিব উদ দিন গাজী,<ref>{{Cite web |last=Bhat |first=Haroon Rashid |date=2024-06-22 |title=Baba Naseeb-ud-Din Gazi - A saint leader |url=https://www.greaterkashmir.com/opinion/baba-naseeb-ud-din-gazi-a-saint-leader/ |access-date=2025-09-18 |website=Greater Kashmir |language=en-US}}</ref> মীৰ মহম্মদ আফজল, বায়েজিদ শ্বুমনাগী, ফিৰোজ গনাই, আৰু মহম্মদ আলী ৰাইনা, যিয়ে তেওঁৰ শিক্ষা কাশ্মীৰৰ বিভিন্ন অঞ্চললৈ লৈ যায়। এই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ জৰিয়তে হামজা মাখডুমৰ প্ৰভাৱ সমগ্ৰ উপত্যকাতে বিয়পি পৰিছিল।<ref>{{Cite book |last=Bhat |first=Haroon Rashid |title=The Spiritual Garden of Sultan-Ul-Arifeen Sheikh Hamza Mukhdoom RA |publisher=[[Nitya Publications, Bhopal]] |isbn=978-81-19147-89-2 |edition=1st |language=English}}</ref> ==মৃত্যু== ১৫৭৬ চনত (৯৮৪ হিজৰী) শ্ৰীনগৰত ৮২ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ প্ৰায় চৈধ্য বছৰৰ পিছত ৰজা আকবৰে তাত এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে, যিটো আফগান শাসনৰ সময়ত গৱৰ্ণৰ আতা মহম্মদ খানে ১৮২১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আশে-পাশে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Raza |first=Syed Asif |title=Hazrat Makhdoom: Our Great Saint |url=https://www.greaterkashmir.com/opinion/hazrat-makhdoom-our-great-saint |access-date=2022-11-01 |website=Greater Kashmir |date=7 October 2021 |language=en}}</ref> [[হৰি পৰ্বত]] পাহাৰৰ দক্ষিণ ঢালত অৱস্থিত আৰু জনপ্ৰিয়ভাৱে মাখডুম চাহাব আৰু হজৰত চুলতান বুলি কোৱা এই মন্দিৰটো<ref>{{cite web| url=http://www.makemytrip.com/travel-guide/srinagar/makhdoom-sahib-religious.html| title=Makhdoom Sahib in Srinagar| access-date=2015-01-03| archive-date=5 January 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20150105204300/http://www.makemytrip.com/travel-guide/srinagar/makhdoom-sahib-religious.html| url-status=dead}}</ref> কাশ্মীৰৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থ কেন্দ্ৰ। আতা মহম্মদ খান বৰাকজাই তেওঁৰ সন্মানত নূৰ-উদ-দিন-ঋষি আৰু হামজা মাখডুমৰ নামৰ মুদ্ৰাসমূহ জাৰি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=AHMAD |first=IQBAL |title=The saints on the coins |url=https://www.greaterkashmir.com/todays-paper/op-ed/the-saints-on-the-coins |access-date=2022-11-01 |website=Greater Kashmir |date=19 March 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ata Muhammad Khan Barzakai |url=http://www.worldofcoins.eu/forum/index.php?topic=25547.0&ved=2ahUKEwjXwIqPn437AhXdzDgGHZISD2AQFnoECBEQAQ&usg=AOvVaw04hgqlJM0meQT2STD6TkfW |access-date=2022-11-01 |website=www.google.com}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:মুছলমান সন্ত]] cykab5ziaqbly8om3rj76mck1ssuaig 0 132133 633000 581845 2026-08-27T14:55:08Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 633000 wikitext text/x-wiki {{Infobox astronaut | name = ৱাং য়াপিং | native_name = {{nobold|王亚平}} | other_names = | image = Wang Yaping in 2021.jpg | caption = | type = PLAAC টাইকোনাউট | status = সক্ৰিয় | birth_date = {{Birth year and age|1980|01}}<ref>{{cite web |url=https://www.cmse.gov.cn/art/2013/6/27/art_1498_23278.html |title=চীনৰ প্ৰথম মহিলা মহাকাশ শিক্ষক |publisher=China Manned Space |language=zh |accessdate=2022-01-10 |archivedate=2022-01-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220110110503/http://www.cmse.gov.cn/art/2013/6/27/art_1498_23278.html |deadurl=yes }}</ref> | birth_place = য়ানটাই, শানডং, [[চীন]] | death_date = | death_place = | spouse = ঝাও পেং | children = ১ | occupation = | current_occupation = | previous_occupation = সামৰিক পৰিবহণ পাইলট, পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মি এয়াৰ ফ’ৰ্চ | alma_mater = চাংচুন ফ্লাইট কলেজ | rank = ছিনিয়ৰ কৰ্নেল, পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মি ষ্ট্ৰেটেজিক সাপ’ৰ্ট ফ’ৰ্চ | selection = চীনা গ্ৰুপ ২<ref>{{cite news |url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-10/31/c_131222216.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20111101094823/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-10/31/c_131222216.htm |url-status=dead |archive-date=1 November 2011 |title=চীনে মহিলা টাইকোনাউট মহাকাশলৈ পঠোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে |date=2011-10-31 |agency=Xinhua}}</ref> | time = ১৯৭ দিন ১ মিনিট | evas = ১ | eva_time = ৬ ঘণ্টা ২৫ মিনিট<ref name="xinhua211107"/> | mission = শ্বেনঝৌ ১০, শ্বেনঝৌ ১৩ | insignia = | awards = | module = {{Infobox Chinese|child=yes | s = 王亚平 | t = 王亞平 | p = Wáng Yàpíng | mi = {{IPAc-cmn|wang|2|-|ya|4|p|ing|2}} }} }} [[File:Wang Yaping at Shenzhou-13 launch.jpg|thumb|২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত শ্বেনঝৌ ১৩ মুকলি অনুষ্ঠানত ৱাং]] '''ৱাং য়াপিং''' ([[চীনা]]:王亚平; পিনয়ন: ৱাং ইয়াপিং; জন্ম জানুৱাৰী ১৯৮০) এগৰাকী [[চীনা]] সামৰিক পৰিবহণ পাইলট আৰু টাইকোনাউট।<ref>{{cite journal |language=zh |author1=Si Tong ({{lang|zh|思童}}) |author2=Chen Lan ({{lang|zh|陈蓝}})|script-title=zh:最美太空老师王亚平：因热爱而执着，因梦想而坚持 |trans-title=The most beautiful space teacher Wang Yaping: persistent because of love, persistent because of dreams |pages=8–11 |volume=469 |journal=Modern Youth |location=Haikou, Hainan |publisher=Modern Youth Press |year=2022 |issn=1004-2555}}</ref> ৱাং আছিল পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মি মহাকাশচাৰী কৰ্পছলৈ নিৰ্বাচিত হোৱা দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা টাইকোনাউট, মহাকাশত দ্বিতীয়গৰাকী চীনা মহিলা আৰু মহাকাশ ভ্ৰমণ কৰা প্ৰথমগৰাকী চীনা মহিলা।<ref name=spacecom7nov21 /> ২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত চীনৰ এগৰাকী মহিলা মহাকাশচাৰীয়ে মহাকাশত সঞ্চিত ১৯৭ দিন মহাকাশত থকাৰ নতুন অভিলেখ গঢ়িছিল। ==প্ৰাথমিক জীৱন== ৱাং য়াপিংৰ জন্ম হৈছিল শানডং প্ৰদেশৰ য়ানটাই প্ৰিফেকচাৰত। তাইৰ মাক আৰু দেউতাক খেতিয়ক আছিল, আৰু তাইৰ দুগৰাকী ভনীয়েক আছিল বুলি জনোৱা হৈছে।<ref name=nsf2010>{{cite web |last=Quine |first=Tony |date=2010-11-14 |title=চীনা মহিলা টাইকোনাউট প্ৰাৰ্থীৰ পৰিচয় প্ৰকাশ |url=https://www.nasaspaceflight.com/2010/11/indentity-chinese-female-taikonaut-candidate-revealed/ |access-date=2021-11-11 |website=NASASpaceFlight.com |language=en-US}}</ref> ১৯৯১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁ য়ানটাইৰ জুনিয়ৰ হাইস্কুলত ভৰ্তি হয়। ১৯৯৪ চনত তেওঁ য়ানটাই য়িঝং হাইস্কুলত ভৰ্তি হয় আৰু ১৯৯৭ চনত স্নাতক সম্পূৰ্ণ কৰে। তাৰ পিছত তেওঁ পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মি এয়াৰ ফ’ৰ্চৰ চাংচুন ফ্লাইট কলেজত ভৰ্তি হয়। ==বায়ুসেনাৰ কেৰিয়াৰ== ৱাং য়াপিংয়ে ১৯৯৭ চনৰ আগষ্ট মাহত বায়ুসেনাত যোগদান কৰে। তেওঁ চীনৰ সপ্তম বেচৰ মহিলা সামৰিক পাইলটসকলৰ মাজৰ অন্যতম আছিল,<ref name="spacefacts">{{cite web |url=https://www.spacefacts.de/bios/international/english/wang_yaping.htm |title=টাইকোনাউট জীৱনী: ৱাং য়াপিং |first=Joachim |last=Becker |website=Spacefacts.de |access-date=11 April 2018}}</ref> য’ত মুঠ ৩৭ জন সদস্য আছিল। তেওঁ ২০০১ চনত বিমান বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ফ্লাইট স্কুলৰপৰা ফাৰ্ষ্ট লেফটেনেণ্ট পদবীৰে স্নাতক হয়।<ref name=nsf2010 /> উহানত বায়ুসেনাৰ পৰিবহণ বিমান দলৰ সৈতে পাইলট হিচাপে তেওঁ যুদ্ধ প্ৰস্তুতি অনুশীলন, ৱেনচুৱান ভূমিকম্প সাহায্য অভিযান, আৰু বেইজিং ২০০৮ অলিম্পিক গেমছৰ বাবে ডাৱৰ বীজ সিঁচা আৰু বতৰ পৰিৱৰ্তন কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=nsf2010 /> ১৬০০ ঘণ্টা নিৰাপদ উৰণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছত তেওঁক বায়ুসেনাৰ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ পাইলট হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ২০১০ চনৰ মে’ মাহত তেওঁ আনুষ্ঠানিকভাৱে চীনৰ দ্বিতীয়গৰাকী মহিলা মহাকাশচাৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। সেই সময়ত তেওঁ পিপলছ লিবাৰেচন আৰ্মি এয়াৰ ফ’ৰ্চৰ কেপ্টেইন আছিল।<ref name="spacefacts" /> == স্পেছফ্লাইট কেৰিয়াৰ == ২০১২ চনত শ্বেনঝৌ ৯ স্পেছ মিছনৰ প্ৰাৰ্থী আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/jason-davis/china-readies-three.html |title=চাইনা ৰেডিজ থ্ৰি টাইখনটছ ফৰ ষ্টেচন ভিজিট |publisher=প্লেনেটাৰী ছ’চাইটি |access-date=১৫ জুন ২০১২ |archive-date=৩ অক্টোবৰ ২০১২ |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003052235/http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/jason-davis/china-readies-three.html |url-status=dead |archivedate=2012-10-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121003052235/http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/jason-davis/china-readies-three.html |deadurl=yes }}</ref> কিন্তু লিউ ইয়াংক প্ৰথম চীনা মহিলা স্পেছ ট্ৰাভেলাৰ হিচাপে ঐতিহাসিক মিছনৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।<ref name="Space.com-2012-06-15">{{cite web |last=মস্কোভিট্জ |first=ক্লাৰা |date=২০১২-০৬-১৫ |title=চাইনা আনভেইলছ এছ্ট্ৰ’নট ক্ৰু, ফাৰ্ষ্ট ফিমেইল স্পেছফ্লায়াৰ, ফৰ ছেটাৰডে লঞ্চ |url=https://www.space.com/16158-china-female-astronaut-crew-shenzhou-9.html |website=স্পেছ ডট কম}}</ref> ৱাং এছজেড-৯ৰ বেকআপ ক্ৰুৰ সদস্য আছিল।<ref name="SpaceDaily2013April03">{{cite news |author=জ’ন্স |first=ম’ৰিছ |date=৩ এপ্ৰিল ২০১৩ |title=শ্বেনঝৌ’জ শ্বেডো ক্ৰু |url=https://www.spacedaily.com/reports/Shenzhous_Shadow_Crew_999.html |publisher=স্পেছ ডেইলি}}</ref> === শ্বেনঝৌ ১০ === ২০১৩ চনৰ জুন মাহত পৃথিৱীক প্ৰদক্ষিণ কৰা শ্বেনঝৌ ১০ স্পেছশিপ ক্ৰুৰ সদস্য হিচাপে ৱাং দ্বিতীয় চীনা মহিলা স্পেছফেৰাৰ হৈছিল,<ref>{{cite news |author=হাৰউড |first=ৱিলিয়াম |date=২৫ জুন ২০১৩ |title=চাইনিজ এছ্ট্ৰ’নটছ কমপ্লিট স্পেছ মিছন, ৰিটাৰ্ন টু আৰ্থ |url=https://www.cbsnews.com/news/chinese-astronauts-complete-space-mission-return-to-earth/ |newspaper=চিবিএছ নিউজ}}</ref> আৰু টিয়াংগং-১ অৰ্বিটিং স্পেছ ষ্টেচনৰ সৈতে ডক কৰিছিল।<ref name="XinhuaJune10">{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-06/10/c_132446006.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130614061508/http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-06/10/c_132446006.htm |archive-date=১৪ জুন ২০১৩ |title=চাইনা টু লঞ্চ শ্বেনঝৌ-১০ মেণ্ড স্পেছক্ৰাফ্ট অন জুন ১১ |publisher=শিনহুৱা}}</ref> তেওঁক “গডেছ II” বুলি জনা গৈছিল। ক্ৰুৰ প্ৰথম সদস্য হিচাপে এপ্ৰিল মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল, আৰু বাকী ক্ৰুসকল জুন মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল।<ref name="SpaceDaily2013April03"/> ভষ্টক ৬ৰ ৫০বছৰীয়া জয়ন্তীত স্পেছত থকা দুগৰাকী মহিলাৰ ভিতৰত ৱাং ইয়াপিং অন্যতম আছিল। আনগৰাকী আছিল কেৰেন নাইবাৰ্গ, এগৰাকী আমেৰিকান এছ্ট্ৰ’নট।<ref>{{cite web |author=ক্ৰেমাৰ |first=কেন |date=১৬ জুন ২০১৩ |title=ক’সম’নট ভেলেণ্টিনা টেৰেশকোভা; ফাৰ্ষ্ট ৱ’মেন ইন স্পেছ ৫০ য়েৰ্ছ আগ! |url=https://www.universetoday.com/102956/cosmonaut-valentina-tereshkova-1st-woman-in-space-50-years-ago-ready-for-mars/ |publisher=ইউনিভাৰ্ছ টুডে}}</ref> টিয়াংগং-১ত থাকোঁতে, ৱাঙে বৈজ্ঞানিক এক্সপেৰিমেণ্ট কৰিছিল আৰু লাইভ টেলিভিশ্যন ব্ৰডকাষ্টৰ জৰিয়তে চীনা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ফিজিক্স লেছন শিকাইছিল।<ref>{{cite news |first=ষ্টিফেন |last=ক্লাৰ্ক |title=ছাকচেছফুল ষ্টাৰ্ট ফৰ চাইনা’জ ফিফ্থ হিউমেন স্পেছফ্লাইট |url=https://www.spaceflightnow.com/china/shenzhou10/130611launch/ |publisher=স্পেছফ্লাইট নাও |date=১১ জুন ২০১৩}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ এয়াৰ ফৰ্ছ কৰ্ণেল পদবী লাভ কৰিছিল আৰু চাৰি ধৰণৰ এয়াৰক্ৰাফ্ট উৰুৱাবলৈ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{cite web |title=এছ্ট্ৰ’নট ঝাং শিয়াওগুৱাং প্ৰমোটেড টু মেজৰ জেনেৰেল |url=https://xw.qq.com/cmsid/20180315A0FN1D00}}</ref> ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ নেচনেল পিপল’ছ কংগ্ৰেছৰ ডেপুটি হিচাপে পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{cite news |author=এণ্ড্ৰু জ’ন্স |date=২০১৮-০৩-০৫ |title=স্পেছ এক্সপ্ল’ৰেশ্যন ৰিকুৱাইৰ্ছ এফৰ্টছ অৱ জেনেৰেশ্যনছ |url=http://gbtimes.com/space-exploration-requires-the-efforts-of-generations-says-chinese-astronaut-wang-yaping}}</ref> === শ্বেনঝৌ ১৩ === ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে ৱাংক শ্বেনঝৌ ১৩ মিছনৰ ক্ৰুৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত তেওঁৰ দ্বিতীয় স্পেছফ্লাইট আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে এগৰাকী চীনা মহিলাই দুবাৰ স্পেছলৈ গৈছিল।<ref name="crew">{{cite web |date=২০২১-১০-১৪ |title=চাইনা আনভেইলছ শ্বেনঝৌ-১৩ ক্ৰু ফৰ ছিক্স-মন্ত স্পেছ ষ্টেচন মিছন |url=https://www.ecns.cn/news/sci-tech/2021-10-14/detail-iharvwpk8244746.shtml}}</ref> তেওঁ টিয়াংগং স্পেছ ষ্টেচনত উঠা প্ৰথম মহিলা এছ্ট্ৰ’নট হৈছিল আৰু এক্সট্ৰাভেহিকুলাৰ এক্টিভিটি কৰিছিল।<ref>{{cite news |last=নিউমান |first=স্কট |date=২০২১-১০-১৫ |title=চাইনা হেছ ছেণ্ট এ ফিমেইল এছ্ট্ৰ’নট টু স্পেছ ষ্টেচন |publisher=NPR}}</ref> ১৫ অক্টোবৰ ২০২১ তাৰিখে শ্বেনঝৌ ১৩ ক্ৰুসকল টিয়ানহে স্পেছ ষ্টেচন মডিউলত উপস্থিত হৈছিল। ৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে চাইনা মেণ্ড স্পেছ এজেঞ্চিয়ে ঘোষণা কৰিছিল যে স্পেছৱাক চলি আছে আৰু ইয়াত ঝাই ঝিগাং আৰু ৱাং ইয়াপিং অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="spacecom7nov21">{{cite web |last=জ’ন্স |first=এণ্ড্ৰু |date=২০২১-১১-০৭ |title=চাইনা’জ শ্বেনঝৌ ১৩ ক্ৰু টেকছ ফাৰ্ষ্ট স্পেছৱাক |url=https://www.space.com/china-shenzhou-13-first-female-spacewalk}}</ref> এই স্পেছৱাক ৬ ঘণ্টা ২৫ মিনিট ধৰি চলিছিল।<ref name="xinhua211107">{{cite news |title=চাইনা’জ শ্বেনঝৌ-১৩ টাইখনটছ কমপ্লিট এক্সট্ৰাভেহিকুলাৰ মিছন |url=http://www.news.cn/english/2021-11/08/c_1310296779.htm |agency=শিনহুৱা |access-date=2026-02-23 |archivedate=2021-11-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211108164615/http://www.news.cn/english/2021-11/08/c_1310296779.htm |deadurl=yes }}</ref> ৱাঙে টিয়ানঝৌ ৩ কাৰ্গো স্পেছক্ৰাফ্টৰ জৰিয়তে প্ৰেৰণ কৰা নতুন স্পেছচুট ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |last=নাভিন |first=জ’ছেফ |date=২০২১-১১-০৭ |title=ৱাং ইয়াপিং বিকামছ ফাৰ্ষ্ট চাইনিজ ৱ’মেন টু স্পেছৱাক |url=https://www.nasaspaceflight.com/2021/11/first-chinese-woman-spacewalk/}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ৱাঙৰ বিবাহ হৈছে ঝাও পেঙৰ সৈতে, যি এজন পিএলএএফ পাইলট।<ref>{{cite web |title=ৱেন ৱাং ইয়াপিং ৱেণ্ট ইনটু স্পেছ, হাৰ ড’টাৰ মিছড হাৰ |url=https://inf.news/en/aviation/0d013e4edaab7ccf9313a0fc05ad4dea.html |access-date=2026-02-23 |archivedate=2022-04-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220417031436/https://inf.news/en/aviation/0d013e4edaab7ccf9313a0fc05ad4dea.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা আছে। তেওঁ পেকিং ইউনিভাৰ্ছিটিত ছাইক’লজিত ডক্টৰেল ডিগ্ৰীৰ বাবে অধ্যয়ন কৰি আছে।<ref>{{cite web |date=১৮ অক্টোবৰ ২০২১ |title=হু ইজ ৱাং ইয়াপিং |url=https://chinaterradomeio.blogfolha.uol.com.br/2021/10/18/quem-e-wang-yaping-chinesa-que-vai-fazer-historia-no-espaco/}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{commons category}} *[https://www.spacefacts.de/bios/international/english/wang_yaping.htm ৱাং য়াপিঙৰ স্পেচফেক্টছ জীৱনী] [[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]] ojpoth6uumh1rwaka3ob6h53rqhg4oj 0 137459 633040 612889 2026-08-28T07:50:43Z ~2026-46696-98 51395 633040 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = যজ্ঞ বেজবৰুৱা | image = যজ্ঞ বেজবৰুৱা.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৯৩৯, ২২ অক্টোবৰ | birth_place = তেলিয়া পহুকটা, নগাঁও | death_date = ২০২০, ০৩ আগষ্ট | death_place = [[নগাঁও]] | occupation = আকাশবাণী স্বীকৃত গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = ফুল ফুলি সৰি যায় <br/>সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ<br/> | spouse = [[মিনতি বেজবৰুৱা]] | partner = | children = | relatives = | awards = | signature =যজ্ঞ_বেজবৰুৱা_Signature.jpg | signature_alt = | website = |parents=পিতৃ - সোণাৰাম বেজবৰুৱা মাতৃ - কণমাই বেজবৰুৱা}} '''যজ্ঞ বেজবৰুৱা''' ({{lang-en|Jajna Bezbaruah}};১৯৩৯-২০২০)আছিল অসমৰ নগাঁও জিলাৰ এগৰাকী স্বনামধন্য সংগীতজ্ঞ, সুৰকাৰ আৰু গীতিকাৰ। ‘সুৰৰত্ন’ সন্মানেৰে বিভূষিত এইগৰাকী শিল্পীয়ে নগাঁৱৰ সংগীত শিল্পী মঞ্চ,গান্ধাৰ,নগাওঁ নাট্য মন্দিৰ আদি অনুষ্ঠানৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত থাকি অসমীয়া সংগীত জগতলৈ বহুমূলীয়া অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। == জন্ম == == সঙ্গীত শিক্ষা আৰু শিক্ষাগুৰুসকল== == সঙ্গীত যাত্ৰাৰ খতিয়ান== == প্ৰকাশিত ৰেকৰ্ড আৰু কেছেট== == স্বীকৃতি == == জনপ্ৰিয় গীতসমুহ == অ’ মন মোৰ জাকৈৰে চাবতে..., আবেলি তুমি অহা বুলি...,সুহুৰিয়াই মাতিলি..., তোমাৰ গানৰ অন্তৰা..., ফুল ফুলি ফুলি সৰি যায়..., সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ..., এটি নতুন গান..., তুমি যদি বনলতা...,কথা দিলা যাবৰ পৰত..., ইয়াত বাজিলে মেঘৰ মাদল...,এই পথ হওক..., দুৱাৰ ধৰি দিলি আই..., তই আহিলে নাহৰ ফুলে...,ৰ'দালি মন ৰঙালি..., অলকানন্দা..., নজনাটো জানো বুলি..., ৰান্ধনি বেলিৰে ৰেঙণি..., দুহাতত জেতুকাৰ বোল..., আকাশ হৈ ৰ'ম...,সোণ সুৱদী চৰাই উৰে..., জীৱনৰ বাটে বাটে..., বুকুৰ মাজেদি বয়...,পখিলা অ’ পখিলা..., গকুলৰে প্ৰাণ তুমি... মিলিব নজনা.... অ' মোৰ মন যমুনা নৈ..ইমান চিনাকি হৈও কেতিয়াবা..মনত পৰিলে তুমি... এই বৰষা..আগ চোতালৰ ডাৰত পৰি...নয়নত জ্বলে সখী..মনত পৰেনে সেই কলঙৰে...অ' অভিমানী কামিনী.. এই নিজম সন্ধ্যা...বসন্তই আমনি কৰা..উন্মনা ৰং..উদাসী ফাগুনে..মেঘ-মেঘালী কন্যাজনী..দি যোৱানা...মই ভালপাওঁ...মধুকৰী পখী.. জীৱনৰ বাট বাটে...জীৱন ভৰিব পাৰে..শীতৰ শেষত আহিম বুলি... কওঁনে তোমাক..গধূলিতে পদূলিতে..এজন ৰণুৱা.. অ' ফাগুনৰ বলিয়া বা..জীৱনৰ আছে গভীৰ অৰ্থ.. মই ভালপাওঁ...তোমাৰ চকু পানীয়ে..লুইত পাৰৰ কণ্ঠ..পোৱাৰ সোণালী পখীয়ে...ইত্যাদি। mf72io1iy02hvw7uw1ry8vpu42of2gh 633045 633040 2026-08-28T08:14:38Z ~2026-46696-98 51395 /* */ 633045 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = যজ্ঞ বেজবৰুৱা | image = যজ্ঞ বেজবৰুৱা.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৯৩৯, ২২ অক্টোবৰ | birth_place = তেলিয়া পহুকটা, নগাঁও | death_date = ২০২০, ০৩ আগষ্ট | death_place = [[নগাঁও]] | occupation = আকাশবাণী স্বীকৃত গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = ফুল ফুলি সৰি যায় <br/>সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ<br/> | spouse = [[মিনতি বেজবৰুৱা]] | partner = | children = | relatives = | awards = | signature =যজ্ঞ_বেজবৰুৱা_Signature.jpg | signature_alt = | website = |parents=পিতৃ - সোণাৰাম বেজবৰুৱা মাতৃ - কণমাই বেজবৰুৱা}} '''যজ্ঞ বেজবৰুৱা''' ({{lang-en|Jajna Bezbaruah}};১৯৩৯-২০২০)আছিল অসমৰ নগাঁও জিলাৰ এগৰাকী স্বনামধন্য সংগীতজ্ঞ, সুৰকাৰ আৰু গীতিকাৰ।তেখেত আকাশবাণীৰ এগৰাকী গ্ৰেড-'এ' কম্প'জাৰ আছিল। ‘সুৰৰত্ন’ সন্মানেৰে বিভূষিত এইগৰাকী শিল্পীয়ে নগাঁৱৰ সংগীত শিল্পী মঞ্চ,গান্ধাৰ,নগাওঁ নাট্য মন্দিৰ আদি অনুষ্ঠানৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত থাকি অসমীয়া সংগীত জগতলৈ বহুমূলীয়া অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। == জন্ম == == সঙ্গীত শিক্ষা আৰু শিক্ষাগুৰুসকল== == সঙ্গীত যাত্ৰাৰ খতিয়ান== == প্ৰকাশিত ৰেকৰ্ড আৰু কেছেট== == স্বীকৃতি == == জনপ্ৰিয় গীতসমুহ == অ’ মন মোৰ জাকৈৰে চাবতে..., আবেলি তুমি অহা বুলি...,সুহুৰিয়াই মাতিলি..., তোমাৰ গানৰ অন্তৰা..., ফুল ফুলি ফুলি সৰি যায়..., সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ..., এটি নতুন গান..., তুমি যদি বনলতা...,কথা দিলা যাবৰ পৰত..., ইয়াত বাজিলে মেঘৰ মাদল...,এই পথ হওক..., দুৱাৰ ধৰি দিলি আই..., তই আহিলে নাহৰ ফুলে...,ৰ'দালি মন ৰঙালি..., অলকানন্দা..., নজনাটো জানো বুলি..., ৰান্ধনি বেলিৰে ৰেঙণি..., দুহাতত জেতুকাৰ বোল..., আকাশ হৈ ৰ'ম...,সোণ সুৱদী চৰাই উৰে..., জীৱনৰ বাটে বাটে..., বুকুৰ মাজেদি বয়...,পখিলা অ’ পখিলা..., গকুলৰে প্ৰাণ তুমি... মিলিব নজনা.... অ' মোৰ মন যমুনা নৈ..ইমান চিনাকি হৈও কেতিয়াবা..মনত পৰিলে তুমি... এই বৰষা..আগ চোতালৰ ডাৰত পৰি...নয়নত জ্বলে সখী..মনত পৰেনে সেই কলঙৰে...অ' অভিমানী কামিনী.. এই নিজম সন্ধ্যা...বসন্তই আমনি কৰা..উন্মনা ৰং..উদাসী ফাগুনে..মেঘ-মেঘালী কন্যাজনী..দি যোৱানা...মই ভালপাওঁ...মধুকৰী পখী.. জীৱনৰ বাট বাটে...জীৱন ভৰিব পাৰে..শীতৰ শেষত আহিম বুলি... কওঁনে তোমাক..গধূলিতে পদূলিতে..এজন ৰণুৱা.. অ' ফাগুনৰ বলিয়া বা..জীৱনৰ আছে গভীৰ অৰ্থ.. মই ভালপাওঁ...তোমাৰ চকু পানীয়ে..লুইত পাৰৰ কণ্ঠ..পোৱাৰ সোণালী পখীয়ে...ইত্যাদি। 9ae8f5idjpzueo0ogeq0f1otgjzpy31 633050 633045 2026-08-28T08:35:55Z ~2026-46696-98 51395 /* স্বীকৃতি */ 633050 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = যজ্ঞ বেজবৰুৱা | image = যজ্ঞ বেজবৰুৱা.jpg | imagesize = 200px | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = ১৯৩৯, ২২ অক্টোবৰ | birth_place = তেলিয়া পহুকটা, নগাঁও | death_date = ২০২০, ০৩ আগষ্ট | death_place = [[নগাঁও]] | occupation = আকাশবাণী স্বীকৃত গায়ক, সুৰকাৰ, গীতিকাৰ | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | citizenship = ভাৰতীয় | language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] | education = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = ফুল ফুলি সৰি যায় <br/>সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ<br/> | spouse = [[মিনতি বেজবৰুৱা]] | partner = | children = | relatives = | awards = | signature =যজ্ঞ_বেজবৰুৱা_Signature.jpg | signature_alt = | website = |parents=পিতৃ - সোণাৰাম বেজবৰুৱা মাতৃ - কণমাই বেজবৰুৱা}} '''যজ্ঞ বেজবৰুৱা''' ({{lang-en|Jajna Bezbaruah}};১৯৩৯-২০২০)আছিল অসমৰ নগাঁও জিলাৰ এগৰাকী স্বনামধন্য সংগীতজ্ঞ, সুৰকাৰ আৰু গীতিকাৰ।তেখেত আকাশবাণীৰ এগৰাকী গ্ৰেড-'এ' কম্প'জাৰ আছিল। ‘সুৰৰত্ন’ সন্মানেৰে বিভূষিত এইগৰাকী শিল্পীয়ে নগাঁৱৰ সংগীত শিল্পী মঞ্চ,গান্ধাৰ,নগাওঁ নাট্য মন্দিৰ আদি অনুষ্ঠানৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত থাকি অসমীয়া সংগীত জগতলৈ বহুমূলীয়া অৱদান আগবঢ়াই থৈ গৈছে। == জন্ম == == সঙ্গীত শিক্ষা আৰু শিক্ষাগুৰুসকল== == সঙ্গীত যাত্ৰাৰ খতিয়ান== == প্ৰকাশিত ৰেকৰ্ড আৰু কেছেট== == স্বীকৃতি == আকাশবাণীৰ দ্বাৰা Grade-A Composer হিচাপে স্বীকৃতি ২০০৮ চনৰ অসম চৰকাৰৰ 'শিল্পী বঁটা' প্ৰাপক । ২০০৬ চনত গান্ধাৰ,নগাওঁ, পাৰিজাত সংগীত বিদ্যালয়, শিৱসাগৰ আৰু নগঞা শিল্পপ্ৰাণ ৰাইজৰ দ্বাৰা নগাওঁ নাট্য মন্দিৰ প্ৰেক্ষাগৃহত তেখেতৰ ওপজা দিন উদযাপনত আনুষ্ঠানিকভাৱে 'সুৰ-ৰত্ন' অভিধা প্ৰদান। সম্বৰ্ধনা আগবঢ়োৱা অসমৰ বিভিন্ন অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠানসমূহ.★ গান্ধাৰ সঙ্গীত বিদ্যালয়, নগাঁও, ২০০৮ চন। ★ ৰিয়া প্ৰচাকচন নগাঁও, ২০০৪ চন। ★ সাধনা কলাক্ষেত্ৰ, নগাঁও, ২০১২ চন। ★ গীতিকানন সঙ্গীত বিদ্যালয়, ২০১১ চন। ★ সমন্বয় সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী, শিৱসাগৰ, ২০১৪ চন। ★ কলংপৰীয়া লেখিকা সমাৰোহ, নগাঁও, ২০০৭ চন। ★ খ্ৰীষ্টজ্যোতি বিদ্যালয়, নগাঁও, ১৯৯২ চন। ★ যুৱতীৰ্থ, মঙলদৈ, ২০০০ চন। ★ মহাগুৰু বিভূতি নাৰায়ণ সঙ্গীত মহাবিদ্যালয়, গুৱাহাটী, ২০১৫ চন। ★ নগাঁও প্ৰেছ ক্লাব, নগাঁও, ২০১৫ চন। ★ কল্লোল সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী, নগাঁও, ২০১৫ চন। ★ অসম সাহিত্য সভা, কলিয়াবৰ, ২০১৫ চন। ★ দূৰদৰ্শন কেন্দ্র, গুৱাহাটী, ২০১৫ চন। ★ পাৰিজাত সঙ্গীত বিদ্যালয়, শিৱসাগৰ, ২০১৫ চন। ★ অসম পশুপালন আৰু পশু চিকিৎসা অধিৱেশন, নগাঁও, ২০১৬ চন। ★ শিল্পী সমাজ, অসম- ২০১৯.. ইত্যাদি। == জনপ্ৰিয় গীতসমুহ == অ’ মন মোৰ জাকৈৰে চাবতে..., আবেলি তুমি অহা বুলি...,সুহুৰিয়াই মাতিলি..., তোমাৰ গানৰ অন্তৰা..., ফুল ফুলি ফুলি সৰি যায়..., সৰাফুল এপাহি হাততে লৈ..., এটি নতুন গান..., তুমি যদি বনলতা...,কথা দিলা যাবৰ পৰত..., ইয়াত বাজিলে মেঘৰ মাদল...,এই পথ হওক..., দুৱাৰ ধৰি দিলি আই..., তই আহিলে নাহৰ ফুলে...,ৰ'দালি মন ৰঙালি..., অলকানন্দা..., নজনাটো জানো বুলি..., ৰান্ধনি বেলিৰে ৰেঙণি..., দুহাতত জেতুকাৰ বোল..., আকাশ হৈ ৰ'ম...,সোণ সুৱদী চৰাই উৰে..., জীৱনৰ বাটে বাটে..., বুকুৰ মাজেদি বয়...,পখিলা অ’ পখিলা..., গকুলৰে প্ৰাণ তুমি... মিলিব নজনা.... অ' মোৰ মন যমুনা নৈ..ইমান চিনাকি হৈও কেতিয়াবা..মনত পৰিলে তুমি... এই বৰষা..আগ চোতালৰ ডাৰত পৰি...নয়নত জ্বলে সখী..মনত পৰেনে সেই কলঙৰে...অ' অভিমানী কামিনী.. এই নিজম সন্ধ্যা...বসন্তই আমনি কৰা..উন্মনা ৰং..উদাসী ফাগুনে..মেঘ-মেঘালী কন্যাজনী..দি যোৱানা...মই ভালপাওঁ...মধুকৰী পখী.. জীৱনৰ বাট বাটে...জীৱন ভৰিব পাৰে..শীতৰ শেষত আহিম বুলি... কওঁনে তোমাক..গধূলিতে পদূলিতে..এজন ৰণুৱা.. অ' ফাগুনৰ বলিয়া বা..জীৱনৰ আছে গভীৰ অৰ্থ.. মই ভালপাওঁ...তোমাৰ চকু পানীয়ে..লুইত পাৰৰ কণ্ঠ..পোৱাৰ সোণালী পখীয়ে...ইত্যাদি। 4a2oo3xfthiw21n8ta7f7ms64w457hw 0 137789 633017 616496 2026-08-27T20:04:28Z Pranjitkalita98 47087 /* */ 633017 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২ | image = Koka Deuta Nati Aru Hati 2 Poster.jpg | alt = | caption = চিত্ৰগৃহত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | director = [[বিশ্বজিৎ বৰা]] | writer = ভাস্কৰ হাজৰিকা | screenplay = ভাস্কৰ হাজৰিকা | story = | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | producer = [[ৰিণিকি ভূঞা শৰ্মা]] | starring = {{Plainlist| * [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]] * [[তপন দাস]] * [[যতীন বৰা]] * [[উৎপল দাস]] * প্ৰীতি কংকণা * [[আদিল হুছেইন]] * [[প্ৰস্তুতি পৰাশৰ]] }} | narrator = | cinematography = প্ৰদীপ দৈমাৰী | editing = শ্বেতা ভেংকট | music = {{Plainlist| * জয় বৰুৱা * প্ৰণয় দত্ত * তৰালী শৰ্মা }} | studio = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | distributor = <!-- or: | distributors = --> | released = {{Film date|df=yes/no|2026|07|03}}<ref name="BMS"/> | runtime = | country = ভাৰত | language = অসমীয়া | budget = | gross = ৩ কোতি }} '''ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২''' ({{Lang-en|Koka Deuta Nati Aru Hati 2}}) হৈছে [[বিশ্বজিৎ বৰা]] পৰিচালিত, ২০২৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] ভাষাৰ এখন নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ বেনাৰৰ অধীনত [[ৰিণিকি ভূঞা শৰ্মা]]ই এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে।<ref name="TOI">{{cite news |title=Kokadeuta Nati Aru Hati 2 Movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/assamese/movie-details/kokadeuta-nati-aru-hati-2/movieshow/124624244.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="NewsLive">{{cite news |title='Koka Deuta Nati Aru Hati 2' releases in packed theatres |url=https://newslivetv.com/koka-deuta-nati-aru-hati-2-releases-in-packed-theatres-audience-hail-movie-for-overall-brilliance/ |work=News Live |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> অসমীয়া ছবি জগতৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰ [[ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী]]ৰ চিকুৱেল হিচাপে নিৰ্মিত এই ছবিখনত [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]], [[তপন দাস]], [[যতীন বৰা]], [[উৎপল দাস]], প্ৰীতি কংকণা আৰু [[আদিল হুছেইন]]কে ধৰি বহুতো আগশাৰীৰ শিল্পীয়ে অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই ইয়াত শিশু শিল্পী হিচাপে এক বিশেষ চৰিত্ৰত ভূমুকি মাৰিছে।<ref name="TrailerYT">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (Official Trailer) |url=https://youtube.com |website=[[YouTube]] |publisher=Pride East Entertainments |date=June 8, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> গ্ৰাম্য অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত প্ৰজন্মৰ ব্যৱধান, সাংস্কৃতিক শিপা আৰু মানুহ-প্ৰকৃতিৰ সম্পৰ্কক মূল বিষয়-বস্তু হিচাপে লৈ নিৰ্মাণ কৰা এই চলচ্চিত্ৰখন ২০২৬ চনৰ ৩ জুলাইত ছবিগৃহত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="BMSReviews">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 User Reviews & Ratings in India |url=https://bookmyshow.com |website=[[BookMyShow]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Kokadeuta Nati Aru Hati 2 (2026) |url=https://imdb.com |website=[[IMDb]] |access-date=July 5, 2026}}</ref> == কাহিনীভাগ == আমেৰিকাত কেইবাবছৰো কটোৱাৰ পিছত প্ৰশান্ত শইকীয়া নিজৰ শৈশৱৰ হাতী সংগীজনৰ স্মৃতি বুকুত বান্ধি অসমৰ পুৰণি গাঁৱৰ ভেটিলৈ ঘূৰি আহে।<ref name="Dailymotion">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) |url=https://dailymotion.com |website=[[Dailymotion]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আমেৰিকাত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা তেওঁৰ নাতি অংকুৰেও গাঁওখনলৈ আহে, যাৰ ফলত ককাক আৰু নাতিয়েকৰ মাজত থকা এক গভীৰ প্ৰজন্মগত তথা সাংস্কৃতিক ব্যৱধান প্ৰকাশ পায়।<ref name="Dailymotion"/> অংকুৰে লাহে লাহে নিজৰ থলুৱা শিপাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু গাঁৱৰ জীৱন-শৈলীৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। ইয়াৰ মাজতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক, মৰম-স্নেহ আৰু আত্ম-আৱিষ্কাৰক কেন্দ্ৰ কৰি পৰিয়ালটো এক আৱেগিক যাত্ৰাৰ মাজেৰে ছবিখনৰ কাহিনী আগবাঢ়ে।<ref name="Dailymotion"/><ref name="District">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) - Cast, Reviews |url=https://www.district.in/movies/koka-deuta-nati-aru-hati-2-movie-tickets-MV226786?srsltid=AfmBOor2evr1ukjxGUBEqMroIQu6JwcrJnsv3qZsNAUWcIvIw74eWD_u |website=District.in |date=July 2, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> == অভিনয় শিল্পী == * প্ৰশান্ত শইকীয়াৰ চৰিত্ৰত [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]]<ref name="BMS">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) - Movie - BookMyShow |url=https://bookmyshow.com |website=[[BookMyShow]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> * বিৰিঞ্চিৰ চৰিত্ৰত [[তপন দাস]]<ref name="BMS"/> * পল্লৱ শইকীয়াৰ চৰিত্ৰত [[যতীন বৰা]]<ref name="BMS"/> * অংকুৰৰ চৰিত্ৰত [[উৎপল দাস]]<ref name="BMS"/> * তুহিনৰ চৰিত্ৰত প্ৰীতি কংকণা<ref name="BMS"/> * অৰুণাভ বৰুৱাৰ চৰিত্ৰত [[আদিল হুছেইন]]<ref name="BMS"/> * [[প্ৰস্তুতি পৰাশৰ]]<ref name="BMS"/> * [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] (শিশু শিল্পী হিচাপে বিশেষ ভূমিকা)<ref name="TrailerYT"/> == নিৰ্মাণ == ২০২৪ চনৰ মেʼ মাহত প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰদ্বাৰা এই প্ৰকল্পটো ঘোষণা কৰা হৈছিল, য’ত ছৈয়দ জৰিৰ হুছেইনে কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল।<ref name="FBProduction">{{cite web |title=Officially the movie Koka Deuta Nati Aru Hati 2 by Pride East Entertainments on roll |url=https://facebook.com |website=[[Facebook]] |publisher=Riniki Bhuyan Sharma Official |date=May 29, 2024 |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="TrailerYT"/> পূৰ্বৰ ছবি [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ বাবে এই ছবিখনৰ মুক্তি ২০২৫ চনৰ শেষৰফালৰপৰা ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name="IMDb"/> == সংগীত == {{Infobox album | name = ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২ | type = Soundtrack | artist = বিভিন্ন শিল্পী | cover = | alt = | released = মে’ ২০২৪ | recorded = ২০২৫–২০২৬ | venue = | language = অসমীয়া | studio = | genre = [[চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত]] | length = | label = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ <br /> ৰামধেনু মিউজিক | producer = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | chronology = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = }} {{track listing | headline = গীতৰ তালিকা | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | total_length = | all_writing = | title1 = হাচনাহানা | extra1 = এৰিকা | lyrics1 = ইবছন লাল বৰুৱা, এৰিকা | music1 = [[জয় বৰুৱা]] | length1 = ০৩:৪৩ | title2 = জীৱনৰ জোনাক | extra2 = নাহিদ আফ্ৰিন, প্ৰবীণ বৰা | lyrics2 = দেৱজিৎ কলিতা | music2 = প্ৰণয় দত্ত | length2 = ০৪:১৫ | title3 = কলিৰ কৃষ্ণ | note3 = নতুন সংস্কৰণ | extra3 = দ্বীপেন বৰুৱা, [[তৰালী শৰ্মা]] | lyrics3 = কেশৱ মহন্ত | music3 = ৰমেন বৰুৱা (নতুন সংগীত সংযোজন: তৰালী শৰ্মা, দ্বীপকেশ বৰগোঁহাই, অভিনৱ বৰা, জিণ্টু বৰদলৈ, ৰিপুঞ্জয় শৰ্মা) | length3 = ০৪:০৯ | title4 = ৰুণজুণ | extra4 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | lyrics4 = কৈলাশ নাথ শৰ্মা | music4 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | length4 = ০২:১৯ | title5 = সপোনৰ বাটে বাটে | extra5 = অৰূপজ্যোতি বৰুৱা | lyrics5 = ৰাজদ্বীপ | music5 = অৰূপজ্যোতি বৰুৱা | length5 = ০৩:১২ }} == মুক্তি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহৰ আৰম্ভণিতে [[গুৱাহাটী]]ত এই ছবিখনৰ ৰেড কাৰ্পেট প্ৰিমিয়াৰ অনুষ্ঠিত হয়, য’ত বহুতো বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="FBPremier">{{cite web |title=All Eyes on Koka Deuta Nati Aru Hati 2 as Star-Studded Premiere Unfolds in Guwahati |url=https://facebook.com |website=[[Facebook]] |publisher=NorthEast Live |date=July 1, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> ছবিখনে UA13+ ৰেটিং লাভ কৰে আৰু ২০২৬ চনৰ ৩ জুলাইত আনুষ্ঠানিকভাৱে ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="District"/><ref name="NewsLive"/> == সঁহাৰি == মুক্তিৰ পিছৰেপৰা ছবিখনে দৰ্শকৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছে। দৰ্শকে ইয়াৰ পাৰিবাৰিক কাহিনী আৰু অভিনয়ক, বিশেষকৈ [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]]ৰ অভিনয়ক যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছে।<ref name="NewsLive"/><ref name="BMSReviews"/> ইয়াৰ উপৰি ছবিখনৰ কাৰিকৰী দিশ আৰু সংগীতৰো ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছে।<ref name="BMSReviews"/> == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|id=32490586}} [[শ্ৰেণী:২০২৬ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] qdguvlx8vuxdnsuenukqhjrhnt5mez5 633018 633017 2026-08-27T20:05:12Z Pranjitkalita98 47087 /* */ 633018 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২ | image = Koka Deuta Nati Aru Hati 2 Poster.jpg | alt = | caption = চিত্ৰগৃহত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ | native_name = <!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | director = [[বিশ্বজিৎ বৰা]] | writer = ভাস্কৰ হাজৰিকা | screenplay = ভাস্কৰ হাজৰিকা | story = | based_on = <!-- {{Based on|title of the original work|creator of the original work|additional creator(s), if necessary}} --> | producer = [[ৰিণিকি ভূঞা শৰ্মা]] | starring = {{Plainlist| * [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]] * [[তপন দাস]] * [[যতীন বৰা]] * [[উৎপল দাস]] * প্ৰীতি কংকণা * [[আদিল হুছেইন]] * [[প্ৰস্তুতি পৰাশৰ]] }} | narrator = | cinematography = প্ৰদীপ দৈমাৰী | editing = শ্বেতা ভেংকট | music = {{Plainlist| * জয় বৰুৱা * প্ৰণয় দত্ত * তৰালী শৰ্মা }} | studio = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | distributor = <!-- or: | distributors = --> | released = {{Film date|df=yes/no|2026|07|03}}<ref name="BMS"/> | runtime = | country = ভাৰত | language = অসমীয়া | budget = | gross = ৭.১০ কোতি }} '''ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২''' ({{Lang-en|Koka Deuta Nati Aru Hati 2}}) হৈছে [[বিশ্বজিৎ বৰা]] পৰিচালিত, ২০২৬ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] ভাষাৰ এখন নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ। প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেডৰ বেনাৰৰ অধীনত [[ৰিণিকি ভূঞা শৰ্মা]]ই এই ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে।<ref name="TOI">{{cite news |title=Kokadeuta Nati Aru Hati 2 Movie |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/assamese/movie-details/kokadeuta-nati-aru-hati-2/movieshow/124624244.cms |work=[[The Times of India]] |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="NewsLive">{{cite news |title='Koka Deuta Nati Aru Hati 2' releases in packed theatres |url=https://newslivetv.com/koka-deuta-nati-aru-hati-2-releases-in-packed-theatres-audience-hail-movie-for-overall-brilliance/ |work=News Live |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> অসমীয়া ছবি জগতৰ ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰ [[ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী]]ৰ চিকুৱেল হিচাপে নিৰ্মিত এই ছবিখনত [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]], [[তপন দাস]], [[যতীন বৰা]], [[উৎপল দাস]], প্ৰীতি কংকণা আৰু [[আদিল হুছেইন]]কে ধৰি বহুতো আগশাৰীৰ শিল্পীয়ে অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই ইয়াত শিশু শিল্পী হিচাপে এক বিশেষ চৰিত্ৰত ভূমুকি মাৰিছে।<ref name="TrailerYT">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (Official Trailer) |url=https://youtube.com |website=[[YouTube]] |publisher=Pride East Entertainments |date=June 8, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> গ্ৰাম্য অসমৰ প্ৰেক্ষাপটত প্ৰজন্মৰ ব্যৱধান, সাংস্কৃতিক শিপা আৰু মানুহ-প্ৰকৃতিৰ সম্পৰ্কক মূল বিষয়-বস্তু হিচাপে লৈ নিৰ্মাণ কৰা এই চলচ্চিত্ৰখন ২০২৬ চনৰ ৩ জুলাইত ছবিগৃহত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="BMSReviews">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 User Reviews & Ratings in India |url=https://bookmyshow.com |website=[[BookMyShow]] |date=July 4, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="IMDb">{{cite web |title=Kokadeuta Nati Aru Hati 2 (2026) |url=https://imdb.com |website=[[IMDb]] |access-date=July 5, 2026}}</ref> == কাহিনীভাগ == আমেৰিকাত কেইবাবছৰো কটোৱাৰ পিছত প্ৰশান্ত শইকীয়া নিজৰ শৈশৱৰ হাতী সংগীজনৰ স্মৃতি বুকুত বান্ধি অসমৰ পুৰণি গাঁৱৰ ভেটিলৈ ঘূৰি আহে।<ref name="Dailymotion">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) |url=https://dailymotion.com |website=[[Dailymotion]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> পৰৱৰ্তী সময়ত আমেৰিকাত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা তেওঁৰ নাতি অংকুৰেও গাঁওখনলৈ আহে, যাৰ ফলত ককাক আৰু নাতিয়েকৰ মাজত থকা এক গভীৰ প্ৰজন্মগত তথা সাংস্কৃতিক ব্যৱধান প্ৰকাশ পায়।<ref name="Dailymotion"/> অংকুৰে লাহে লাহে নিজৰ থলুৱা শিপাৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু গাঁৱৰ জীৱন-শৈলীৰ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। ইয়াৰ মাজতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক, মৰম-স্নেহ আৰু আত্ম-আৱিষ্কাৰক কেন্দ্ৰ কৰি পৰিয়ালটো এক আৱেগিক যাত্ৰাৰ মাজেৰে ছবিখনৰ কাহিনী আগবাঢ়ে।<ref name="Dailymotion"/><ref name="District">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) - Cast, Reviews |url=https://www.district.in/movies/koka-deuta-nati-aru-hati-2-movie-tickets-MV226786?srsltid=AfmBOor2evr1ukjxGUBEqMroIQu6JwcrJnsv3qZsNAUWcIvIw74eWD_u |website=District.in |date=July 2, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> == অভিনয় শিল্পী == * প্ৰশান্ত শইকীয়াৰ চৰিত্ৰত [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]]<ref name="BMS">{{cite web |title=Koka Deuta Nati Aru Hati 2 (2026) - Movie - BookMyShow |url=https://bookmyshow.com |website=[[BookMyShow]] |date=July 3, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> * বিৰিঞ্চিৰ চৰিত্ৰত [[তপন দাস]]<ref name="BMS"/> * পল্লৱ শইকীয়াৰ চৰিত্ৰত [[যতীন বৰা]]<ref name="BMS"/> * অংকুৰৰ চৰিত্ৰত [[উৎপল দাস]]<ref name="BMS"/> * তুহিনৰ চৰিত্ৰত প্ৰীতি কংকণা<ref name="BMS"/> * অৰুণাভ বৰুৱাৰ চৰিত্ৰত [[আদিল হুছেইন]]<ref name="BMS"/> * [[প্ৰস্তুতি পৰাশৰ]]<ref name="BMS"/> * [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]] (শিশু শিল্পী হিচাপে বিশেষ ভূমিকা)<ref name="TrailerYT"/> == নিৰ্মাণ == ২০২৪ চনৰ মেʼ মাহত প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছৰদ্বাৰা এই প্ৰকল্পটো ঘোষণা কৰা হৈছিল, য’ত ছৈয়দ জৰিৰ হুছেইনে কাৰ্যবাহী প্ৰযোজক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল।<ref name="FBProduction">{{cite web |title=Officially the movie Koka Deuta Nati Aru Hati 2 by Pride East Entertainments on roll |url=https://facebook.com |website=[[Facebook]] |publisher=Riniki Bhuyan Sharma Official |date=May 29, 2024 |access-date=July 5, 2026}}</ref><ref name="TrailerYT"/> পূৰ্বৰ ছবি [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]ৰ অভূতপূৰ্ব সফলতাৰ বাবে এই ছবিখনৰ মুক্তি ২০২৫ চনৰ শেষৰফালৰপৰা ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল।<ref name="IMDb"/> == সংগীত == {{Infobox album | name = ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী ২ | type = Soundtrack | artist = বিভিন্ন শিল্পী | cover = | alt = | released = মে’ ২০২৪ | recorded = ২০২৫–২০২৬ | venue = | language = অসমীয়া | studio = | genre = [[চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত]] | length = | label = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ <br /> ৰামধেনু মিউজিক | producer = প্ৰাইড ইষ্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টছ প্ৰাইভেট লিমিটেড | chronology = | prev_title = | prev_year = | next_title = | next_year = }} {{track listing | headline = গীতৰ তালিকা | extra_column = কণ্ঠশিল্পী | total_length = | all_writing = | title1 = হাচনাহানা | extra1 = এৰিকা | lyrics1 = ইবছন লাল বৰুৱা, এৰিকা | music1 = [[জয় বৰুৱা]] | length1 = ০৩:৪৩ | title2 = জীৱনৰ জোনাক | extra2 = নাহিদ আফ্ৰিন, প্ৰবীণ বৰা | lyrics2 = দেৱজিৎ কলিতা | music2 = প্ৰণয় দত্ত | length2 = ০৪:১৫ | title3 = কলিৰ কৃষ্ণ | note3 = নতুন সংস্কৰণ | extra3 = দ্বীপেন বৰুৱা, [[তৰালী শৰ্মা]] | lyrics3 = কেশৱ মহন্ত | music3 = ৰমেন বৰুৱা (নতুন সংগীত সংযোজন: তৰালী শৰ্মা, দ্বীপকেশ বৰগোঁহাই, অভিনৱ বৰা, জিণ্টু বৰদলৈ, ৰিপুঞ্জয় শৰ্মা) | length3 = ০৪:০৯ | title4 = ৰুণজুণ | extra4 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | lyrics4 = কৈলাশ নাথ শৰ্মা | music4 = [[জুবিন গাৰ্গ]] | length4 = ০২:১৯ | title5 = সপোনৰ বাটে বাটে | extra5 = অৰূপজ্যোতি বৰুৱা | lyrics5 = ৰাজদ্বীপ | music5 = অৰূপজ্যোতি বৰুৱা | length5 = ০৩:১২ }} == মুক্তি == ২০২৬ চনৰ জুলাই মাহৰ আৰম্ভণিতে [[গুৱাহাটী]]ত এই ছবিখনৰ ৰেড কাৰ্পেট প্ৰিমিয়াৰ অনুষ্ঠিত হয়, য’ত বহুতো বিশিষ্ট ব্যক্তিয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref name="FBPremier">{{cite web |title=All Eyes on Koka Deuta Nati Aru Hati 2 as Star-Studded Premiere Unfolds in Guwahati |url=https://facebook.com |website=[[Facebook]] |publisher=NorthEast Live |date=July 1, 2026 |access-date=July 5, 2026}}</ref> ছবিখনে UA13+ ৰেটিং লাভ কৰে আৰু ২০২৬ চনৰ ৩ জুলাইত আনুষ্ঠানিকভাৱে ছবিগৃহত মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="District"/><ref name="NewsLive"/> == সঁহাৰি == মুক্তিৰ পিছৰেপৰা ছবিখনে দৰ্শকৰপৰা ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছে। দৰ্শকে ইয়াৰ পাৰিবাৰিক কাহিনী আৰু অভিনয়ক, বিশেষকৈ [[প্ৰাঞ্জল শইকীয়া]]ৰ অভিনয়ক যথেষ্ট প্ৰশংসা কৰিছে।<ref name="NewsLive"/><ref name="BMSReviews"/> ইয়াৰ উপৰি ছবিখনৰ কাৰিকৰী দিশ আৰু সংগীতৰো ভূয়সী প্ৰশংসা কৰা হৈছে।<ref name="BMSReviews"/> == তথ্য উৎস == {{ৰেফলিষ্ট}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb title|id=32490586}} [[শ্ৰেণী:২০২৬ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]] l1kd1jfkqj59lg0kzqgthxmezhxdlnb 0 137891 633001 624482 2026-08-27T15:01:49Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 633001 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[File:CoatiNosara.jpg|thumb|alt=A coati|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ এটা কোটি। ২০০৮ চনৰ জুলাই মাহত এজন ১৭ বছৰীয়া ছাত্ৰই ব্যক্তিগত কৌতুক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ Coati ত এটা উদ্ভাৱনীমূলক ডাকনাম যোগ কৰি তেওঁলোকক "ব্ৰাজিলিয়ান আৰ্ডভাৰ্ক" বুলি অভিহিত কৰে। এই ভুৱা তথ্য ছবছৰ ধৰি চলিছিল আৰু শ শ ৱেবছাইট, কেইবাখনো বাতৰি কাকত, আনকি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰেছৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত কেইখনমান কিতাপেও ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিছিল।<ref name="NewYorker_May19_2014">{{cite magazine|title=How a raccoon became an aardvark|url=http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|first=Eric|last=Randall|date=May 19, 2014|magazine=The New Yorker|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229170809/http://www.newyorker.com/tech/elements/how-a-raccoon-became-an-aardvark|archive-date=December 29, 2016|access-date=November 24, 2016}}</ref><ref name="RegisterKolbe">{{cite web|title=Happy birthday: Jimbo Wales' sweet 16 Wikipedia fails. From aardvark to Bicholim, the encylopedia {{sic|nolink=y}} of things that never were|url=https://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|first=Andreas|last=Kolbe|date=January 16, 2017|work=The Register|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170708162916/http://www.theregister.co.uk/2017/01/16/wikipedia_16_birthday_fails/|archive-date=July 8, 2017|access-date=June 4, 2017}}</ref>]] ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য আৰু স্বেচ্ছাসেৱকসকলৰদ্বাৰা সম্পাদিত আৰু সম্প্ৰদায়-নিয়ন্ত্ৰিত সম্পাদনা আৰ্হি, বিশেষকৈ ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণৰ '''নিৰ্ভৰযোগ্যতা'''ক লৈ সময়ে সময়ে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰা হৈছে আৰু পৰীক্ষা কৰা হৈছে। ৱিকিপিডিয়াত স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদক (ৱিকিপিডিয়ান নামেৰে জনাজাত)ৰদ্বাৰা লিখা আৰু সম্পাদনা কৰা হয়, যিসকলে সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা সৃষ্টি কৰা নীতি আৰু নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে অন্য স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ সম্পাদকীয় তদাৰকত অনলাইন বিষয়-বস্তু সৃষ্টি কৰে। তুলনামূলক পৰ্যালোচনা, ঐতিহাসিক আৰ্হিৰ বিশ্লেষণ, আৰু ইয়াৰ সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ অন্তৰ্নিহিত শক্তি আৰু দুৰ্বলতাসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকল্পটোৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰিসংখ্যাগতভাৱে পৰীক্ষা কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |title= Snared in the Web of a Wikipedia Liar |first= Katharine Q. |last= Seelye |date= December 5, 2005 |work= [[The New York Times]] |url= https://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |access-date= February 23, 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140907013706/http://www.nytimes.com/2005/12/04/weekinreview/04seelye.html |archive-date= September 7, 2014 |url-status= live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এক অনালাইন বিশ্বকোষ আৰু এই অনলাইন বিশ্বকোষখনৰ বাস্তৱিক অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে সমালোচনা কৰা হৈছে, মূলতঃ ইয়াৰ বিষয়-বস্তু, উপস্থাপন আৰু সম্পাদনা প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত। ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা জোখাৰ প্ৰয়াস কৰা অধ্যয়ন আৰু জৰীপৰ ফলাফল মিশ্ৰিত। ২০০০ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সঘনাই সমালোচনা কৰা হৈছিল যদিও ইয়াৰ উন্নতি হৈছে; ইয়াৰ ইংৰাজী ভাষাৰ সংস্কৰণটো ২০১০ চনৰ শেষৰফালে আৰু ২০২০ চনৰ আৰম্ভণিতে প্ৰশংসিত হৈছে।<ref name="Wiki20">{{cite news|date=January 9, 2021|title=Wikipedia is 20, and its reputation has never been higher|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|access-date=February 25, 2021|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108205244/https://www.economist.com/international/2021/01/09/wikipedia-is-20-and-its-reputation-has-never-been-higher|url-status=live}}</ref><ref name="Last best">{{cite news|last1=Cooke|first1=Richard|date=February 17, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=[[Wired (magazine)|Wired]]|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=October 13, 2020|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref><ref name="Econ21">{{Cite news|date=January 9, 2021|title=Happy Birthday, Wikipedia|newspaper=[[The Economist]]|url=https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|access-date=February 16, 2022|archive-date=January 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210108171842/https://www.economist.com/leaders/2021/01/09/happy-birthday-wikipedia|url-status=live}}</ref> [[File:Klee-Irwin.gif|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ দৰে ভিৰৰ উৎসৰ কামত প্ৰবন্ধৰ অস্থিৰতা আৰু জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা দুটা সম্ভাৱ্য সমস্যাৰ ক্ষেত্ৰ।]] ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ নিৰ্বাচিত মূল্যায়ন কৰাৰ পাছত এইটো সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে যিমান পাৰি সিমান সোনকালেই ভুৱা আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ বুলি জনা তথ্য আঁতৰাই পেলায়।<ref>Fernanda B. Viégas, Martin Wattenberg, Kushal Dave: [http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf Studying Cooperation and Conflict between Authors with history flow Visualizations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060125025047/http://alumni.media.mit.edu/~fviegas/papers/history_flow.pdf|date=January 25, 2006}}. Proceedings of the [[CHI (conference)|SIGCHI conference on Human factors in computing systems]], 575–582, Vienna 2004, {{ISBN|1-58113-702-8}}</ref><ref name="History flow: results"/> প্ৰকল্পটো আৰম্ভ হোৱাৰ দুবছৰৰ পাছত ২০০৩ চনত আই বি এমৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে "সাধাৰণতে শুদ্ধিকৰণৰ কাম অতি সোনকালে কৰি পেলোৱা হয় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ্লিখন কৰা হয়—কাৰ্যটো ইমান ক্ষিপ্ৰ হয় যে বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ইয়াৰ প্ৰভাৱ কেতিয়াও দেখা নাপায়। ভুৱা তথ্য বা ৰচনা কৰা বিষয়-বস্তুৰ অন্তৰ্ভুক্তি, কেতিয়াবা, ইয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী সম্পাদকৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত বছৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।<ref name="TimesFrenchWPHoax" /><ref name="SeigenthalerUSAToday" /> ইয়াৰ সম্পাদনা আৰ্হিয়ে একাধিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্ব, যেনে নিৰ্বাচন পক্ষপাতিত্ব, অন্তৰ্ভুক্তি পক্ষপাতিত্ব, অংশগ্ৰহণ পক্ষপাতিত্ব, আৰু গোট-চিন্তা পক্ষপাতিত্বৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। বিশ্বকোষখনৰ অধিকাংশই পুৰুষ সম্পাদকে লিখা, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয় আৰু সম্পাদনা সম্প্ৰদায়ৰ গঠনে বৰ্ণবাদী পক্ষপাতিত্ব, স্পিন পক্ষপাতিত্ব, কৰ্পৰেট পক্ষপাতিত্ব, আৰু জাতীয় পক্ষপাতিত্ব আদিৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>{{Cite news|last=Torres|first=Nicole|date=June 2, 2016|title=Why Do So Few Women Edit Wikipedia?|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|access-date=June 26, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 17, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200617014645/https://hbr.org/2016/06/why-do-so-few-women-edit-wikipedia|url-status=live}}</ref><ref name="Fast Company">{{cite web|last1=Cassano|first1=Jay|title=Black History Matters, So Why Is Wikipedia Missing So Much Of It?|url=http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510040813/http://www.fastcoexist.com/3041572/black-history-matters-so-why-is-wikipedia-missing-so-much-of-it|archive-date=May 10, 2015|access-date=April 13, 2015|website=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]]|date=January 29, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Cooke|first=Richard|date=January 2, 2020|title=Wikipedia Is the Last Best Place on the Internet|language=en-us|magazine=Wired|url=https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|access-date=January 2, 2020|issn=1059-1028|archive-date=January 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110150242/https://www.wired.com/story/wikipedia-online-encyclopedia-best-place-internet/|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াত এটা মতাদৰ্শগত পক্ষপাতিত্বও সচেতন আৰু অৱচেতন দুয়োটা স্তৰতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। ২০১২ আৰু ২০১৪ চনত হাৰ্ভাৰ্ড বিজনেছ স্কুলৰপৰা কৰা এক ধাৰাবাহিক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাতকৈ "উল্লেখযোগ্যভাৱে অধিক পক্ষপাতদুষ্ট" বুলি পোৱা গৈছে যদিও এই তথ্যৰ কাৰণ হেলনীয়া সম্পাদনাৰ বিপৰীতে অনলাইন বিশ্বকোষৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বাবে অধিক বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{Cite news|last=Frick|first=Walter|date=December 3, 2014|title=Wikipedia Is More Biased Than Britannica, but Don't Blame the Crowd|work=Harvard Business Review|url=https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|access-date=June 20, 2020|issn=0017-8012|archive-date=June 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626165654/https://hbr.org/2014/12/wikipedia-is-more-biased-than-britannica-but-dont-blame-the-crowd|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Greenstein|first1=Shane|last2=Zhu|first2=Feng|date=January 1, 2012|title=Is Wikipedia Biased?|url=https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|journal=American Economic Review|language=en-us|publisher=[[Harvard Business School]]|volume=103|access-date=June 26, 2020|archive-date=December 30, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|url-status=live|archivedate=December 30, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191230092624/https://www.hbs.edu/faculty/Pages/item.aspx?num=45147|deadurl=yes}}</ref> অনিৰপেক্ষ বা স্বাৰ্থৰ সংঘাতৰ সম্পাদনাৰ দৃষ্টান্ত আৰু "প্ৰতিশোধমূলক সম্পাদনা"ৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰে প্ৰবন্ধ, বিশেষকৈ জীৱিত মানুহৰ জীৱনীত ভুৱা, পক্ষপাতমূলক বা মানহানিকাৰক বিষয়-বস্তুৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে।<ref>{{cite web | url=http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | title=Revenge, ego and the corruption of Wikipedia | work=Salon | date=May 17, 2013 | access-date=June 4, 2016 | author=Leonard, Andrew | archive-url=https://web.archive.org/web/20160531215546/http://www.salon.com/2013/05/17/revenge_ego_and_the_corruption_of_wikipedia/ | archive-date=May 31, 2016 | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | title=The Covert World of People Trying to Edit Wikipedia—for Pay | work=[[The Atlantic]] | date=August 11, 2015 | access-date=June 4, 2016 | author=Pinsker, Joe | archive-url=https://web.archive.org/web/20160601002855/http://www.theatlantic.com/business/archive/2015/08/wikipedia-editors-for-pay/393926/ | archive-date=June 1, 2016 | url-status=live }}</ref> কম কাৰিকৰী বিষয় যেনে সমাজ বিজ্ঞান, মানৱীয় আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰবন্ধসমূহে ভুল তথ্যৰ চক্ৰ, জ্ঞানমূলক পক্ষপাতিত্ব, কভাৰেজৰ অমিল আৰু সম্পাদকৰ বিবাদৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা বুলি জনা গৈছে। অনলাইন বিশ্বকোষে ইয়াৰ তথ্যৰ বৈধতাৰ নিশ্চয়তা নিদিয়ে। তথাপি তালিকাভুক্ত উল্লেখ, উদ্ধৃতি আৰু উৎসসমূহ পৰীক্ষা কৰিব বিচৰা গৱেষকসকলৰ বাবে ইয়াক এক মূল্যৱান "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শিক্ষাবিদসকলে প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড মূল্যায়ন কৰাৰ সময়ত নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসসমূহ পৰ্যালোচনা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।<ref name="Petiška 016555151988860">{{Cite journal|last1=Petiška|first1=Eduard|last2=Moldan|first2=Bedřich|date=December 9, 2019|title=Indicator of quality for environmental articles on Wikipedia at the higher education level|journal=Journal of Information Science|volume=47|issue=2|language=en-US|pages=269–280|doi=10.1177/0165551519888607|s2cid=214401940|issn=0165-5515}}</ref><ref>{{Cite web|last=Harrison|first=Stephen|date=March 19, 2020|title=The Coronavirus Is Stress-Testing Wikipedia's Systems—and Editors|url=https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|access-date=July 10, 2020|website=Slate Magazine|language=en|archive-date=April 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200418195356/https://slate.com/technology/2020/03/coronavirus-wikipedia-policies.html|url-status=live}}</ref> ইয়াৰদ্বাৰা চিকিৎসা আৰু বৈজ্ঞানিক প্ৰবন্ধ যেনে পেথ'লজী,<ref name="Wood">{{cite journal|last=Wood|first=A|author2=Struthers, K|year=2010|title=Pathology education, Wikipedia and the Net generation|journal=Medical Teacher|volume=32|issue=7|pages=618–620|doi=10.3109/0142159X.2010.497719|pmid=20653388|quote=We have identified Wikipedia as an informative and accurate source for Pathology education and believe that Wikipedia is potentially an important learning tool for of the 'Net Generation'.|doi-access=free}}</ref> টক্সিক'লজী,<ref name="Tox09" /> অংক’লজী,<ref name="Leithner">{{cite journal|last=Leithner|first=A|author2=Maurer-Ertl, W|author3=Glehr, M|author4=Friesenbichler, J|author5=Leithner, K|author6=Windhager, R|date=Jul–Aug 2010|title=Wikipedia and osteosarcoma: a trustworthy patients' information?|journal=Journal of the American Medical Informatics Association|volume=17|issue=4|pages=373–4|doi=10.1136/jamia.2010.004507|pmc=2995655|pmid=20595302}}</ref> ঔষধ,<ref name="Drug08" /> আৰু মনোৰোগ চিকিৎসা<ref name="Reavley">{{Cite journal|last1=Reavley|first1=N. J.|last2=MacKinnon|first2=A. J.|last3=Morgan|first3=A. J.|last4=Alvarez-Jimenez|first4=M.|last5=Hetrick|first5=S. E.|last6=Killackey|first6=E.|last7=Nelson|first7=B.|last8=Purcell|first8=R.|last9=Yap|first9=M. B. H.|last10=Jorm|first10=A. F.|year=2011|title=Quality of information sources about mental disorders: A comparison of Wikipedia with centrally controlled web and printed sources|journal=Psychological Medicine|volume=42|issue=8|pages=1753–1762|doi=10.1017/S003329171100287X|pmid=22166182|hdl-access=free|hdl=11343/59260|s2cid=13329595}}</ref> ২০০৫ চনৰ নেচাৰ অধ্যয়নত পেছাদাৰী আৰু সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। এবছৰৰ পাছত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই প্ৰকৃতি অধ্যয়নক বিতৰ্কিত কৰিছিল, যাৰ লেখকসকলে পাছলৈ আৰু এটা খণ্ডন কৰি উত্তৰ দিছিল।<ref name="GilesJ2005Internet">{{Cite journal|last1=Giles|first1=J.|author-link=Jim Giles (reporter)|year=2005|title=Internet encyclopaedias go head to head: Jimmy Wales' Wikipedia comes close to Britannica in terms of the accuracy of its science entries|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2005-12-15_438_7070/page/900|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=438|issue=7070|pages=900–1|bibcode=2005Natur.438..900G|doi=10.1038/438900a|pmid=16355180|doi-access=free}} The study (which was not in itself peer-reviewed) was cited in many news articles such as this: {{cite news|date=December 15, 2005|title=Wikipedia survives research test|work=[[BBC News]]|publisher=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|url-status=live|access-date=July 18, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807165903/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4530930.stm|archive-date=August 7, 2012}}</ref> আমেৰিকান ছ'চাইটি অৱ ক্লিনিকেল অংক'লজী (২০১১)দ্বাৰা প্ৰকাশিত অধ্যয়নত পঠনযোগ্যতা আৰু কাৰিকৰী ভাষাৰ অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|author=Nature |url=http://www.nature.com/nature/britannica/index.html |title=Nature's responses to Encyclopaedia Britannica |publisher=Nature.com |date=March 30, 2006 |access-date=March 19, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20061105172011/http://www.nature.com/nature/britannica/index.html|archive-date=November 5, 2006}}</ref><ref>[http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf Fatally Flawed: Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature'']. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf |date=July 9, 2016 }} ''Encyclopædia Britannica'', March 2006</ref> মানসিক চিকিৎসা (২০১২) আৰু ইউৰোপিয়ান জাৰ্নেল অৱ গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰ’লজি এণ্ড হেপাট’লজী (২০১৪)।<ref>{{cite journal | last1 = Rajagopalan | first1 = M. S. | last2 = Khanna | first2 = V. K. | last3 = Leiter | first3 = Y. | last4 = Stott | first4 = M. | last5 = Showalter | first5 = T. N. | last6 = Dicker | first6 = A. P. | last7 = Lawrence | first7 = Y. R. | doi = 10.1200/JOP.2010.000209 | title = Patient-Oriented Cancer Information on the Internet: A Comparison of Wikipedia and a Professionally Maintained Database | journal = Journal of Oncology Practice | volume = 7 | issue = 5 | pages = 319–323 | year = 2011 | pmid = 22211130 | pmc =3170066 }}</ref> সৰল ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াই প্ৰবন্ধৰ সৰলীকৃত সংস্কৰণ হিচাপে কাম কৰে যাতে মৌলিক ইংৰাজীত কোনো এটা বিষয়ৰ জটিল প্ৰবন্ধ সাধাৰণ ব্যক্তিৰ বাবে অধিক সুলভ হয়। ৱিকিপিডিয়াৰ জনপ্ৰিয়তা, গণ পাঠক আৰু মুক্ত প্ৰৱেশৰ বাবে বিশ্বকোষক সমগ্ৰ বিশ্বতে এক যথেষ্ট ছেকেণ্ড হেণ্ড জ্ঞানমূলক কৰ্তৃত্বৰ আদেশ দিছে।<ref>{{cite news|last=Barnett|first=David|date=February 17, 2018|title=Can we trust Wikipedia? 1.4 billion people can't be wrong|url=http://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|access-date=July 15, 2021|work=The Independent|archive-date=February 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190211185638/https://www.independent.co.uk/news/long_reads/wikipedia-explained-what-is-it-trustworthy-how-work-wikimedia-2030-a8213446.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Mak|first=Aaron|date=May 28, 2019|title=Inside the Brutal, Petty War Over Donald Trump's Wikipedia Page|url=https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|access-date=July 15, 2020|magazine=Slate|archive-date=June 15, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210615214408/https://slate.com/technology/2019/05/donald-trump-wikipedia-page.html|url-status=live}}</ref>{{refn|Its reliability has received wide-spread media coverage and is [[Wikipedia in culture|frequently featured]] in popular culture.|group=nb}} ==ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ আৰ্হি== ৱিকিপিডিয়াই বেনামী সম্পাদককো ("সম্পাদক" হিচাপে জনাজাত) সম্পাদনাৰ অনুমতি দিয়ে; অৱদানকাৰীসকলে ইয়াত অৱদান আগবঢ়াবলৈ কোনো চিনাক্তকৰণ বা ইমেইল ঠিকনা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই।<ref name="samaritan">{{cite journal |last1=Anthony |first1=Denise |last2=Smith |first2=Sean W. |last3=Williamson |first3=Timothy |date=July 20, 2009 |title=Reputation and Reliability in Collective Goods |journal=Rationality and Society |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=283–306 |doi=10.1177/1043463109336804|citeseerx=10.1.1.299.9401 |s2cid=146210753 }}</ref> ২০০৯ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াত ডাৰ্টমাউথ কলেজৰ ওপৰত কৰা এক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে যে সাধাৰণ সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ বিপৰীতে বেনামী সম্পাদকসকল ৱিকিপিডিয়াৰ বৈধ বিষয়-বস্তুৰ কিছুমান উল্লেখযোগ্য অৱদানকাৰী আছিল। ডাৰ্টমাউথৰ এই অধ্যয়নক পদ্ধতিগত অভাৱৰ বাবে আৰ্ছ টেকণিকাৰ জন টিমাৰে সমালোচনা কৰিছিল।<ref name="Dartmouth">{{cite web|url=https://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|title=Anonymous "good samaritans" produce Wikipedia's best content, says study|first=John|last=Timmer|website=Ars Technica|date=October 18, 2007|access-date=October 27, 2007|quote=Good samaritans with less than 100 edits made higher-quality contributions than those with registered accounts and equal amounts of content. In fact, anonymous contributors with a single edit had the highest quality of any group. But quality steadily declined, and more-frequent anonymous contributors were anything but Samaritans; their contributions generally didn't survive editing... The authors also recognize that contributions in the form of stubs on obscure topics might survive unaltered indefinitely, inflating the importance of single contributions...Objective ratings of quality are difficult, and it's hard to fault the authors for attempting to find an easily-measured proxy for it. In the absence of independent correlation, however, it's not clear that the measurement used actually works as a proxy. Combined with the concerns regarding anonymous contributor identity, there are enough problems with this study that the original question should probably be considered unanswered, regardless of how intuitively satisfying these results are.|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026031829/http://arstechnica.com/news.ars/post/20071018-anonymous-good-samaritans-may-produce-wikipedias-best-content.html|archive-date=October 26, 2007|url-status=live}}</ref> ৱিকিপিডিয়াই একেটা সম্প্ৰদায়কে আত্মনিয়ন্ত্ৰণ আৰু গুণগত নিয়ন্ত্ৰণত অধিক দক্ষ হ’বলৈ বিশ্বাস কৰে। ৱিকিপিডিয়াই লাখ লাখ লোকৰ কামৰ সহায় লৈ বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ জ্ঞানভিত্তিক চাইটটো নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ চফ্টৱেৰ প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ফলত ১২ বছৰৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে ২৮০ টাতকৈও অধিক ভিন্ন ভাষাৰ সংস্কৰণত ঊনৈছ মিলিয়নতকৈ অধিক প্ৰবন্ধ লিখা হৈছে।<ref>{{cite web |url=http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |title=WikiStats by S23 – List of Wikipedias |publisher=s23Wiki |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718010941/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |archive-date=July 18, 2011 |access-date=July 12, 2026 |archivedate=August 6, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806174101/http://s23.org/wikistats/wikipedias_html |deadurl=yes }}</ref> এই কাৰণেই প্ৰকল্পটোৰ প্ৰতি শৈক্ষিকভাৱে আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি, ব্যৱসায়, প্ৰকল্প পৰিচালনা, জ্ঞান আহৰণ, চফট্ ৱেৰ প্ৰগ্ৰেমিং, অন্যান্য সহযোগিতামূলক প্ৰকল্প আৰু সমাজবিজ্ঞানৰ দৰে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰপৰা যথেষ্ট আগ্ৰহ দেখা গৈছে, যাতে ৱিকিপিডিয়া মডেলে গুণগত ফলাফল উৎপন্ন কৰিব পাৰে নেকি, এইদৰে সহযোগিতাই মানুহৰ বিষয়ে কি উন্মোচন কৰিব পাৰে আৰু জড়িততাৰ পৰিসৰে ব্যক্তিগত সীমাবদ্ধতা আৰু দুৰ্বল সম্পাদনাৰ বাধাসমূহ অতিক্ৰম কৰিব পাৰে নেকি যিটো অন্যথা হ’লহেঁতেন, সেই বিষয়ে অন্বেষণ কৰিবলৈ উঠা।{{citation needed|date=August 2021}} ৱিকিপিডিয়াৰ সত্যতাৰ মাত্ৰা ইয়াৰ প্ৰযুক্তি, নীতি আৰু সম্পাদক সংস্কৃতিৰপৰাই বিস্তৃত। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ ইতিহাসসমূহ ৰাজহুৱাভাৱে দৃশ্যমান হৈ থাকে। ফুটনোটত দাবীৰ উৎপত্তি দেখুওৱা হৈছে। সম্পাদকসকলে পৰীক্ষা কৰিব নোৱাৰা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলায় আৰু নিৰপেক্ষ দৃষ্টিকোণত (NPOV) বাক্যাংশ নকৰা দাবীসমূহ অভাৰৰুল কৰে ("ৰিভাৰ্ট")। ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰিলে সম্পাদকৰ মানসিকতাৰো উমান পোৱা যাব পাৰে। ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদকসকলে আত্মপৰীক্ষাৰ দিশত প্ৰৱণতা ৰাখে আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ দোষ স্বীকাৰ কৰে। ইয়াৰ মুকলি মডেলে অল্পকালীন কৌতুক আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰৱঞ্চনাকে ধৰি প্ৰবন্ধ-টেম্পাৰিং (ভাণ্ডালিজম)ৰ অনুমতি দিয়ে। কিছুমান সম্পাদকে ট্ৰলিং (ভাণ্ডালিজম, স্পেম, আৰু হাৰাশাস্তি সৃষ্টি)ত বহু সময় কটায়, আনহাতে কিছুমানে বিশ্বকোষৰ উন্নতিৰ বাবে বহু সময় খৰচ কৰে, অৱশ্যে ট্ৰলিং দ্ৰুতভাৱে ঘূৰাই দিয়া হয়। ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদক গোট, প্ৰায় ৪০,০০০ সক্ৰিয় সম্পাদক যিয়ে মাহেকীয়াকৈ পাঁচটা সম্পাদনা কৰে, আৰু মূলতঃ পুৰুষ আৰু শ্বেতাংগৰ প্ৰতি তীৰ্যক, যাৰ ফলত কভাৰেজত লিংগ আৰু জাতিভিত্তিক ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ সৃষ্টি হয়। শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক "ঐকমত্যৰ সত্য"ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা বুলি ভাবে য'ত পাঠকে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতামূলক তথ্যৰ যুগত বাস্তৱতা পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ক'ভিড-১৯ মহামাৰীক কেন্দ্ৰ কৰি তথ্যসমূহ দ্ৰুতগতিত সলনি হৈছিল বা বিতৰ্ক হৈছিল, তেতিয়া সম্পাদকসকলে "পৰীক্ষাযোগ্যতা" আৰু "এনপিঅ’ভি" নিৰ্দেশনা মানি নচলা দাবীসমূহ আঁতৰাই পেলাইছিল। ==তথ্য পৰীক্ষা কৰা== ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য পৰীক্ষণ হৈছে ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলে ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকাশিত বিষয়-বস্তুৰ তথ্য পৰীক্ষা কৰা প্ৰক্ৰিয়া, আনহাতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰি তথ্য পৰীক্ষা কৰা হৈছে অন্য প্ৰকাশনসমূহৰ তথ্য পৰীক্ষাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰসংগত তথ্য পৰীক্ষাৰ বহল বিষয়টোত তথ্য-পৰীক্ষণত ৱিকিপিডিয়াৰ স্থানৰ সাংস্কৃতিক আলোচনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। ইউটিউব<ref name="Glaser 2018">{{cite web |last1=Glaser |first1=April |title=YouTube Is Adding Fact-Check Links for Videos on Topics That Inspire Conspiracy Theories |url=https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |website=[[Slate (magazine)|Slate Magazine]] |language=en |date=August 14, 2018 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126060718/https://slate.com/technology/2018/08/youtube-is-adding-fact-check-links-from-wikipedia-and-encyclopedia-britannica-for-videos-on-topics-that-inspire-conspiracy-theories.html |url-status=live }}</ref> আৰু ফেচবুককে<ref name="Flynn 2017">{{cite web |last1=Flynn |first1=Kerry |title=Facebook outsources its fake news problem to Wikipedia—and an army of human moderators |url=https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |website=[[Mashable]] |language=en |date=October 5, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=December 4, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201204004531/https://mashable.com/2017/10/05/facebook-wikipedia-context-articles-news-feed/ |url-status=live }}</ref> ধৰি ডাঙৰ ডাঙৰ প্লেটফৰ্মসমূহে নিজৰ মিডিয়া সংগ্ৰহত থকা তথ্যৰ সঠিকতা নিশ্চিত কৰিবলৈ ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তু ব্যৱহাৰ কৰে। জনবিশ্বাস বিচৰাটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰকাশন দৰ্শনৰ এটা প্ৰধান অংশ।<ref name="Iannucci 2017">{{cite web |last1=Iannucci |first1=Rebecca |title=What can fact-checkers learn from Wikipedia? We asked the boss of its nonprofit owner |url=https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |website=[[Poynter Institute]] |date=July 6, 2017 |access-date=January 23, 2021 |archive-date=January 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210112174026/https://www.poynter.org/fact-checking/2017/what-can-fact-checkers-learn-from-wikipedia-we-asked-the-boss-of-its-nonprofit-owner/ |url-status=live }}</ref> ৱিকিপিডিয়া এটা সৰল বিশ্বকোষৰ বাহিৰলৈ গৈ নিউয়ৰ্ক টাইমছে কোৱা "ডিজিটেল জগতখনক একেলগে ধৰি ৰখা বাস্তৱিক নেটিং"লৈ পৰিণত হৈছে।<ref name="NYT & ChatGPT">{{Cite news| issn = 0362-4331| last = Gertner| first = Jon| title = Wikipedia's Moment of Truth| work = The New York Times| access-date = 2024-05-23| date = 2023-07-18| url = https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| archive-date = July 20, 2023| archive-url = https://web.archive.org/web/20230720125400/https://www.nytimes.com/2023/07/18/magazine/wikipedia-ai-chatgpt.html| url-status = live}}</ref> চাৰ্চ ইঞ্জিনক সোধা সাধাৰণ প্ৰশ্নসমূহৰ উত্তৰ ৱিকিপিডিয়াৰপৰা গ্ৰহণ কৰা জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰি দিয়া হয়, আৰু প্ৰায়ে ইয়াৰ উৎস হিচাপে ৱিকিপিডিয়াক ক্ৰেডিট বা লিংক দিয়া হয়। ৱিকিপিডিয়া সম্ভৱতঃ উৎপাদনশীল কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা (AI) আৰ্হি, যেনে ChatGPT প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ একক উৎস, যাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াক অতি গঠনমূলক ফৰ্মেটিংৰ সৈতে এটা সু-কিউৰেট কৰা তথ্যৰ গোট হিচাপে মূল্য দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Gertner|2023}}: "While estimates of its influence can vary, Wikipedia is probably the most important single source in the training of A.I. models. ... In fact, no one I spoke with in the tech community seemed to know if it would even be possible to build a good A.I. model without Wikipedia."</ref> এআই মডেলৰ সঠিকতা ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ তথ্যৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, কিন্তু এই মডেলসমূহেও নিজৰ জ্ঞানৰ বাবে নিজৰ মূল উৎস উল্লেখ কৰিবলৈ মৌলিকভাৱে অক্ষম, গতিকে এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ উৎস বুলি নাজানি ৱিকিপিডিয়াৰ জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰে। এআই ব্যৱহাৰকাৰীসকলে এনে ফলাফলো লাভ কৰে যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰপৰা উৎপত্তি হোৱা তথ্যসমূহক কাল্পনিক তথ্য বিন্দুৰ সৈতে সংযোগ কৰে (AI hallucinations), তথ্য আহৰণৰ সময়ত বাস্তৱ সময়ৰ তথ্য-পৰীক্ষাৰ অনুপস্থিতিত তথ্যৰ মান হ্ৰাস কৰে। ==মূল্যায়ন== ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা তলত দিয়া মাপকাঠীসমূহৰদ্বাৰা জুখিব পাৰি: *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত দিয়া তথ্যৰ শুদ্ধতা *উপযুক্ত ছবিৰ সংযোগ *প্ৰবন্ধসমূহৰ শৈলী আৰু কেন্দ্ৰবিন্দুৰ উপযুক্ততা<ref name="Stvilia2008Information">{{Cite journal |last1=Stvilia |first1=Besiki |last2=Twidale |first2=Michael B. |last3=Smith |first3=Linda C. |last4=Gasser |first4=Les |date=April 2008 |title=Information Quality Work Organization in Wikipedia |url=http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |journal=[[Journal of the American Society for Information Science and Technology]] |volume=59 |issue=6 |pages=983–1001 |citeseerx=10.1.1.163.5109 |doi=10.1002/asi.20813 |s2cid=10156153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070820183345/http://mailer.fsu.edu/~bstvilia/papers/stvilia_wikipedia_infoWork_p.pdf |archive-date=August 20, 2007}}</ref> *ভুৱা তথ্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা, আৰু বাদ দিয়া আৰু আঁতৰোৱা *প্ৰবন্ধৰ ভিতৰত আৰু প্ৰবন্ধৰ পৰিসৰত ব্যাপকতা, পৰিসৰ আৰু সামৰি লোৱা *উদ্ধৃতি হিচাপে স্বনামধন্যা তৃতীয়পক্ষৰ উৎস চিনাক্ত কৰা *সন্মানীয় উৎসৰদ্বাৰা বিবৃতিসমূহৰ পৰীক্ষাযোগ্যতা *প্ৰবন্ধবোৰৰ স্থিৰতা *সম্পাদকীয় আৰু ব্যৱস্থাগত পক্ষপাতিত্বৰ প্ৰতি সংবেদনশীলতা<ref name="Petiška 016555151988860" /> *লিখাৰ মানদণ্ড কেইবাটাও "বজাৰমুখী" বাহ্যিক পদক্ষেপে প্ৰমাণ কৰে যে বৃহৎ দৰ্শকে ৱিকিপিডিয়াক কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে বিশ্বাস কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আইএমএছ ইনষ্টিটিউট ফৰ হেল্থকেয়াৰ ইনফৰ্মেটিক্সৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, "আমেৰিকাৰ চিকিৎসকৰ ৫০ শতাংশই স্বাস্থ্যৰ অৱস্থাৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে ... ৱিকিপিডিয়াৰ পৰামৰ্শ লৈছে বুলি কয়।<ref>{{cite news |last=Fearnow |first=Benjamin |date=January 31, 2014 |title=Report: Wikipedia The Top Source Of Health Care Info For Doctors, Patients |publisher=[[CBS]] |url=http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |url-status=live |access-date=February 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140131062756/http://connecticut.cbslocal.com/2014/01/29/report-wikipedia-the-top-source-of-health-care-info-for-doctors-patients/ |archive-date=January 31, 2014}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৪ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ কাকত দ্য গাৰ্ডিয়ানত "Can you trust Wikipedia?" য'ত বিশেষজ্ঞৰ এটা পেনেলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰৰ সৈতে জড়িত সাতটা প্ৰৱেশ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল, পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰতিটো প্ৰবন্ধক ০ৰপৰা ১০লৈকে সংখ্যাৰ নাম দিয়া হৈছিল। এই পৰ্যালোচিত প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিকাংশই ৫ৰপৰা ৮ৰ ভিতৰত নম্বৰ লাভ কৰিছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ সমালোচনা আছিল গদ্যৰ দুৰ্বল, বা পঢ়াত সহজ বিষয় (তিনিটা উল্লেখ), বাদ দিয়া বা ভুল, প্ৰায়ে সৰু কিন্তু কিছুমান প্ৰবন্ধত মূল বাদ পৰা অন্তৰ্ভুক্ত (তিনিটা উল্লেখ), আৰু দুৰ্বল ভৰসাম্য, কম গুৰুত্বপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰসমূহক অধিক মনোযোগ দিয়া হৈছিল আৰু বিপৰীতভাৱে (এটা উল্লেখ)। আটাইতকৈ সাধাৰণ প্ৰশংসাবোৰ আছিল বাস্তৱিকতে সঠিক আৰু শুদ্ধ, কোনো চকুত পৰা ভুল নাছিল (চাৰিটা উল্লেখ), আৰু বহু উপযোগী তথ্য, ভালদৰে নিৰ্বাচিত লিংককে ধৰি, যাৰ ফলত "বহু তথ্য দ্ৰুতভাৱে লাভ কৰা" (তিনিটা উল্লেখ) সম্ভৱ হৈছিল।<ref><!-- Can you trust Wikipedia? -->{{cite Q|Q110613135}}</ref> ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নেচাৰ আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়া আৰু এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধৰ সৰু উপগোটৰ সঠিকতাৰ পৰ্যালোচকৰ মূল্যায়ন বিচৰা অন্ধ অধ্যয়নৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত নহোৱা এই অধ্যয়নটো নেচাৰে সুপৰিচিত বিজ্ঞানীসকলৰ জীৱনীকে ধৰি বৈজ্ঞানিক বিষয়ৰ ৪২টা প্ৰবন্ধৰ নিৰ্বাচনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। নমুনা লোৱা প্ৰবন্ধসমূহত পোৱা বাস্তৱিক ভুল, বাদ পৰা বা বিভ্ৰান্তিকৰ বক্তব্য ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে ১৬২ আৰু ব্ৰিটানিকাৰ বাবে ১২৩ (৪:৩)। গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণাসমূহৰ ভুল ব্যাখ্যাৰ দৰে গুৰুতৰ ভুলৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াত ৪টা, আৰু ব্ৰিটানিকাত ৪টা পোৱা গৈছিল (১:১)। অধ্যয়নটোৱে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "বিজ্ঞানৰ প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে",<ref name="GilesJ2005Internet"/> যদিও ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ প্ৰায়ে "দুৰ্বল গঠন" আছিল।<ref name="GilesJ2005Internet"/> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে, যাৰ ফলত নেচাৰে নিজৰ জৰীপ পদ্ধতিৰ অধিক নথি-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |work=Nature |title=Supplementary information to accompany Nature news article 'Internet encyclopedias go head to head' |date=December 22, 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928012459/http://www.nature.com/news/2005/051212/exref/supplementary_information.doc |archive-date=September 28, 2007 }}</ref>এই অতিৰিক্ত তথ্যৰ ভিত্তিত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই নেচাৰ আলোচনীৰ অধ্যয়নৰ বৈধতাক অস্বীকাৰ কৰি কয় যে ই "মাৰাত্মকভাৱে ত্ৰুটিপূৰ্ণ।" ব্ৰিটানিকাৰ সমালোচনাৰ ভিতৰত আছিল যে তেওঁলোকৰ কিছুমান প্ৰবন্ধৰ সম্পূৰ্ণ গ্ৰন্থৰ পৰিৱৰ্তে উদ্ধৃতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিছুমান উদ্ধৃতি যুৱ সংস্কৰণৰ বাবে লিখা প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা সংকলন আছিল, নেচাৰ আলোচনীয়ে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ বাস্তৱিক দাবী পৰীক্ষা কৰা নাছিল আৰু পৰ্যালোচকসকলে ভুল বুলি লেবেল লগোৱা বহু কথা সম্পাদনাৰ মতামতৰ পাৰ্থক্য আছিল। ব্ৰিটানিকাই আৰু কয় যে "যদিও শিৰোনামত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে 'ৱিকিপিডিয়া ইয়াৰ বিজ্ঞান প্ৰৱেশৰ সঠিকতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্ৰিটানিকাৰ ওচৰ চাপিছে', প্ৰবন্ধটোৰ মুখ্য অংশৰ গভীৰতাত পুতি থোৱা সংখ্যাবোৰে ইয়াৰ হুবহু বিপৰীত কথা কৈছিল: ৱিকিপিডিয়াত প্ৰকৃততে ব্ৰিটানিকাতকৈ এক তৃতীয়াংশ বেছি ভুল আছিল।" (আমি তলত দেখুওৱাৰ দৰে, নেচাৰৰ গৱেষণাই ব্ৰিটানিকাৰ ভুলবোৰক গুৰুতৰভাৱে অতিৰঞ্জিত কৰিছিল, গতিকে আমি এই সংখ্যাটো কেৱল সংখ্যাবোৰ উপস্থাপন কৰা হেলনীয়া ধৰণেৰে আঙুলিয়াই দিবলৈহে উল্লেখ কৰিছোঁ। )"<ref name=FF>{{cite web|url=http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|title=Fatally Flawed – Refuting the recent study on encyclopedic accuracy by the journal ''Nature''|date=March 2006|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=June 30, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709053629/http://corporate.britannica.com/britannica_nature_response.pdf|archive-date=July 9, 2016|url-status=live}}</ref> নেচাৰ আলোচনীয়ে ব্ৰিটানিকাৰ কিছুমান নিষ্কাশনৰ সংকলিত প্ৰকৃতিক স্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু ইয়াৰদ্বাৰা অধ্যয়নৰ সিদ্ধান্তক বাতিল কৰা বুলি অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite journal| title = Britannica attacks | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2006-03-30_440_7084/page/n21 | journal = [[Nature (journal)|Nature]]| volume = 440 | page = 582 | doi = 10.1038/440582b | date = March 30, 2006| pmid = 16572128 | issue = 7084 |bibcode = 2006Natur.440R.582. | doi-access = free }}</ref> এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাই এইটোও যুক্তি দিছিল যে ভুলসমূহৰ বিভাজনে ইংগিত দিয়ে যে ৱিকিপিডিয়াত হোৱা ভুলসমূহ বেছিভাগেই ভুল তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, আনহাতে ব্ৰিটানিকাৰ ভুলসমূহ "বাদ দিয়াৰ ভুল" আছিল, যাৰ ফলত "চিত্ৰ অনুসৰি ব্ৰিটানিকা ৱিকিপিডিয়াতকৈ বহুত বেছি সঠিক।"<ref name=FF/> তাৰ পিছত নেচাৰে ব্ৰিটানিকাৰ সঁহাৰি নাকচ কৰি কয় যে ইয়াৰ পৰ্যালোচকসকলৰ কোনো ভুল কোনো এটা বিশ্বকোষৰ সপক্ষে পক্ষপাতিত্ব কৰা নাছিল,<ref>{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4840340.stm|title=Wikipedia study 'fatally flawed'|date=March 24, 2006|work=BBC News|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20060714210009/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4840340.stm|archive-date=July 14, 2006|url-status=live}}</ref> কিছুমান ক্ষেত্ৰত ই দুয়োখন বিশ্বকোষৰ প্ৰবন্ধৰ অংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ব্ৰিটানিকাই নিজৰ "মুকলি চিঠি" খণ্ডন প্ৰকাশ কৰাৰ আগতে নেচাৰৰ সৈতে বিশেষ উদ্বেগ ভাগ-বাটোৱাৰা কৰা নাছিল।<ref>{{cite web| title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response| work=[[Nature (journal)|Nature]]| date=March 23, 2006| url=http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071031053055/http://www.nature.com/press_releases/Britannica_response.pdf| archive-date=October 31, 2007| url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|work=Nature Press release|title=Encyclopædia Britannica and Nature: a response|date=March 23, 2006|access-date=May 31, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20071031052930/http://www.nature.com/nature/britannica/eb_advert_response_final.pdf|archive-date=October 31, 2007|url-status=live}}</ref> এই দুটাপক্ষৰ মাজত পইণ্ট-ফৰ-পইণ্ট মতানৈক্য যিয়ে সংকলন/পাঠ্য উদ্ধৃতি আৰু অতি সৰু নমুনা আকাৰৰ বিষয়সমূহক সম্বোধন কৰিছিল—উইকিপিডিয়াৰ সপক্ষে ফলাফলক পক্ষপাতিত্ব কৰাৰ যুক্তি দিছিল, বনাম ব্ৰিটানিকাৰ গুণগত নিয়ন্ত্ৰিত বিন্যাসৰ পক্ষত থকা এটা বিস্তৃত, সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধ, বৃহৎ নমুনাৰ আকাৰৰ অধ্যয়ন—অনলাইন আলোচনাত প্ৰতিধ্বনিত হৈছে,<ref>{{cite web |url=http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |title=Seth's Blog » Blog Archive » One-Sided Critiques of the Day |publisher=Blog.sethroberts.net |date=June 2, 2007 |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140428133142/http://blog.sethroberts.net/2007/06/02/one-sided-critiques-of-the-day/ |archive-date=April 28, 2014 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |title=Seven years after Nature, pilot study compares Wikipedia favorably to other encyclopedias in three languages — Wikimedia blog |date=August 2, 2012 |publisher=Blog.wikimedia.org |access-date=April 29, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140615100445/http://blog.wikimedia.org/2012/08/02/seven-years-after-nature-pilot-study-compares-wikipedia-favorably-to-other-encyclopedias-in-three-languages/ |archive-date=June 15, 2014 |url-status=live }}</ref> নেচাৰ অধ্যয়নৰ উদ্ধৃতি দিয়া প্ৰবন্ধসমূহকে ধৰি, যেনে, য'ত প্ৰবন্ধ/প্ৰবন্ধৰ অংশসমূহ হাতৰদ্বাৰা নিৰ্বাচনৰ বাবে "ত্ৰুটিপূৰ্ণ অধ্যয়ন ডিজাইন", ইয়াৰ ১০০,০০০ তকৈ অধিক ব্ৰিটানিকা আৰু ১০ লাখতকৈ অধিক ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ ৪০টা প্ৰবন্ধ তুলনা কৰাত অধ্যয়নৰ "পৰিসংখ্যাগত শক্তি"ৰ অভাৱ, আৰু কোনো অধ্যয়নৰ পৰিসংখ্যা বিশ্লেষণৰ অনুপস্থিতি (যেনে, অধ্যয়নৰ বাবে আস্থাৰ ব্যৱধানৰ ৰিপৰ্ট দিয়া ফলাফল)ও লক্ষ্য কৰা হৈছে।<ref>See author-acknowledged comments in response to the citation of the ''Nature'' study, at ''PLoS One'', 2014, [http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 ''Citation of fundamentally flawed ''Nature'' quality "study"''], in response to T. Yasseri et al. (2012), ''Dynamics of Conflicts in Wikipedia'', published June 20, 2012, DOI 10.1371/journal.pone.0038869. Retrieved July 21, 2014. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160116210930/http://www.plosone.org/annotation/listThread.action?root=80078 |date=January 16, 2016 }}.</ref> বিজ্ঞান যোগাযোগকাৰী জনাথন জেৰীয়ে ২০২৪ চনত কৈছিল যে এই অধ্যয়ন ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, আৰু তেতিয়াৰপৰাই ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰায় প্ৰতিখন বিজ্ঞান গৱেষণা পত্ৰতে ইয়াৰ উদ্ধৃতি দিয়া হৈছে, কিন্তু এই ধৰণৰ গৱেষণাই মাত্ৰ এটা "স্নেপশ্বট"হে প্ৰদান কৰিব আৰু দ্ৰুতভাৱে অবিশ্বাস্য হৈ পৰিব।<ref name="Can You Trust Dr. Wikipedia? 2024">{{cite news |last1=Jarry |first1=Jonathan |author1-link=Jonathan Jarry |title=Can You Trust Dr. Wikipedia? |url=https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-technology/can-you-trust-dr-wikipedia |access-date=7 September 2024 |work=[[Office for Science and Society]] |date=6 September 2024 |language=en}}</ref> ২০০৬ চনৰ জুন মাহত আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ অধ্যাপক ৰয় ৰ’জেনজৱেইগে ২৫ জন আমেৰিকান লোকৰ ৱিকিপিডিয়া জীৱনীৰ তুলনা এনকাৰ্টা আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়’গ্ৰাফী অনলাইনত পোৱা সংশ্লিষ্ট জীৱনীৰ সৈতে প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ লিখিছে যে ৱিকিপিডিয়াই "আমেৰিকাৰ ইতিহাসৰ নাম, তাৰিখ আৰু পৰিঘটনাৰ প্ৰতিৱেদন দিয়াত আচৰিত ধৰণে সঠিক" আৰু কিছুমান ভুলক "বহুলভাৱে প্ৰচলিত কিন্তু ভুল বিশ্বাস" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে। কিন্তু তেওঁ উল্লেখ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু তুচ্ছ সবিশেষৰ মাজত পাৰ্থক্য স্থাপন কৰাত ব্যৰ্থ হয়, আৰু উত্তম উল্লেখ প্ৰদান নকৰে। তেওঁ ৱিকিপিডিয়াৰ "বুনিব পৰা বিশ্লেষণ আৰু ব্যাখ্যা, আৰু স্পষ্ট আৰু আকৰ্ষণীয় গদ্য"ৰ অভাৱৰ বিষয়েও অভিযোগ কৰিছিল।<ref name=Rosenzweig>{{Cite journal|first=Roy |last=Rosenzweig |author-link=Roy Rosenzweig |title=Can History be Open Source? Wikipedia and the Future of the Past |journal=The Journal of American History |volume=93 |issue=1 |date=June 2006 |pages=117–146 |url=http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |access-date=August 11, 2006 |doi=10.2307/4486062 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100425130754/http://chnm.gmu.edu/essays-on-history-new-media/essays/?essayid=42 |archive-date=April 25, 2010 |jstor=4486062 |url-access=subscription }} (Center for History and New Media)</ref>{{refn|Wikipedia's policies on [[Wikipedia:No original research|original research]], including [[WP:SYNTH|unpublished synthesis of published data]], disallow new analysis and interpretation not found in [[Wikipedia:Reliable sources|reliable sources]].|group=nb}} ২০০৫ চনৰ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০০৬ চনৰ মে' মাহলৈকে ডমিংগেজ হিলছৰ কেলিফৰ্ণিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ অধ্যাপক লেৰী প্ৰেছে কৰা ৱেব ভিত্তিক সমীক্ষাত "ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ সঠিকতা আৰু সম্পূৰ্ণতা"ৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছে।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| work=[[California State University at Dominguez Hills]]| date=May 2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| access-date=December 10, 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=July 21, 2014| url-status=live| archivedate=July 21, 2014| archiveurl=https://web.archive.org/web/20140721105607/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| deadurl=yes}}</ref> এটা লেখাৰ মূল্যায়নৰ বাবে পঞ্চাশজন লোকে নিমন্ত্ৰণ গ্ৰহণ কৰিলে। পঞ্চাশজনৰ ভিতৰত ছয়সত্তৰ শতাংশই (৭৬%) ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটো সঠিক বুলি একমত বা দৃঢ়তাৰে সন্মত হয় আৰু ছয়চল্লিছ শতাংশই (৪৬%) এই প্ৰবন্ধটো সম্পূৰ্ণ বুলি একমত বা দৃঢ়ভাৱে সন্মত হয়। আঠাইশজন লোকে তেওঁলোকে পৰ্যালোচনা কৰা প্ৰবন্ধটোক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ একেটা বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। সঠিকতাৰ ওপৰত মতামত দুয়োখন বিশ্বকোষৰ মাজত প্ৰায় সমান আছিল (৬খনে ব্ৰিটানিকাৰ পক্ষত, ৭খনে ৱিকিপিডিয়াৰ পক্ষত, ৫খনে সমান বুলি কয়), আৰু আঠাইশখনৰ ভিতৰত এঘাৰখনে (৬১%) ৱিকিপিডিয়াক কিছু পৰিমাণে বা যথেষ্ট বেছি সম্পূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল, আঠাইশখনৰ ভিতৰত সাতখনে (৩৯%) ব্ৰিটানিকাৰ বাবে। সমীক্ষাটোত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক যাদৃচ্ছিকভাৱে নিৰ্বাচন কৰাৰ চেষ্টা কৰা হোৱা নাছিল আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক কেনেকৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়।<ref>{{cite web| title=Survey of Wikipedia accuracy and completeness| publisher=Larry Press, Professor of Computer Information Systems, California State University| year=2006| url=http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| archive-date=September 28, 2011| url-status=live| archivedate=September 28, 2011| archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928205017/http://bpastudio.csudh.edu/fac/lpress/wikieval/| deadurl=yes}}</ref> জাৰ্মান কম্পিউটিং আলোচনীয়ে ২০০৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ব্ৰকহাউছ মাল্টিমিডিয়াল, মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ তুলনা কৰিছিল: বিশেষজ্ঞসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ৬৬টা প্ৰবন্ধৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। সামগ্ৰিক স্ক'ৰত ৱিকিপিডিয়াক ৫ পইণ্টৰ ভিতৰত ৩.৬ পইণ্ট (B-) ৰেটিং দিয়া হৈছিল।<ref>Michael Kurzidim: Wissenswettstreit. Die kostenlose Wikipedia tritt gegen die Marktführer Encarta und Brockhaus an, in: [[c't]] 21/2004, October 4, 2004, S. 132–139.</ref> ২০০৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত c't ৰ দ্বিতীয়টো পৰীক্ষাত ১৫০টা সন্ধান শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, ইয়াৰে ৫৬টা নিবিড়ভাৱে মূল্যায়ন কৰা হৈছিল, চাৰিটা ডিজিটেল বিশ্বকোষ তুলনা কৰিবলৈ: Bertelsmann Enzyklopädie 2007, Brockhaus Multimedial premium 2007, Encarta 2007 Enzyklopädie আৰু ৱিকিপিডিয়া। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি: "আমি মুক্ত বিশ্বকোষৰ গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰতিযোগীসকলৰ গ্ৰন্থতকৈ অধিক ভুল বিচাৰি পোৱা নাছিলো।"<ref>Dorothee Wiegand: "Entdeckungsreise. Digitale Enzyklopädien erklären die Welt." c't 6/2007, March 5, 2007, p. 136–145. Original quote: "Wir haben in den Texten der freien Enzyklopädie nicht mehr Fehler gefunden als in denen der kommerziellen Konkurrenz"</ref> ৱিকিপিডিয়াক অৰ্থনীতিবিদসকলৰ ধাৰণাসমূহৰ নিখুঁত প্ৰতিযোগিতামূলক বজাৰৰ সংজ্ঞাৰ লগত খাপ খোৱা বুলি চাই জৰ্জ ব্ৰেগেছে (গুৱেলফ-হাম্বাৰ বিশ্ববিদ্যালয়) ৱিকিপিডিয়াৰ সাতজন শীৰ্ষস্থানীয় পশ্চিমীয়া দাৰ্শনিকৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰিছিল: এৰিষ্টটল, প্লেটো, ইমানুৱেল কাণ্ট, ৰেনে ডেকাৰ্ট, জৰ্জ উইলহেম ফ্ৰেড্ৰিখ হেগেল, থমাছ একুইনাছ আৰু জন লক। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহক দৰ্শনৰ চাৰিখন তথ্যসূত্ৰৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা বিষয়-বস্তুৰ একমত তালিকাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। ব্ৰেগেছে বিচাৰি উলিয়াইছিল যে গড়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহে মাত্ৰ ৫২% সহমতৰ বিষয়-বস্তুহে সামৰি লৈছিল। কোনো ভুল পোৱা নগ'ল যদিও ইয়াত উল্লেখযোগ্য বাদ দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite SSRN |last=Bragues |first=George |title=Wiki-Philosophizing in a Marketplace of Ideas: Evaluating Wikipedia's Entries on Seven Great Minds |date=April 2007 |ssrn=978177 }}</ref> পিচি প্ৰ’ আলোচনীয়ে (আগষ্ট ২০০৭) বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ বৈজ্ঞানিক ক্ষেত্ৰৰ চাৰিটা প্ৰবন্ধ (এটা সৰু নমুনা) ৱিকিপিডিয়া, ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ মাজত তুলনা কৰিবলৈ কয়। প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে ৱিকিপিডিয়াক "বহুতাংশে শুদ্ধ", "ভালকৈ চম্ভালিব পৰা", "ভাল কাম কৰে", "খেল তথ্যৰ বাবে ভাল" আৰু "ব্যাপকভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। এটা প্ৰবন্ধত "শেষৰফালে লক্ষণীয় অৱনতি ঘটিছিল" আনহাতে আন এটাত "স্পষ্ট আৰু অধিক মাৰ্জিত" লেখা আছিল, তৃতীয়টোক কম ভালকৈ লিখা কিন্তু প্ৰতিযোগীসকলতকৈ ভাল বিশদ বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল আৰু চতুৰ্থটো প্ৰবন্ধ "এনকাৰ্টা বা ব্ৰিটানিকাৰ সমতুল্যতকৈ অধ্যয়নশীল ছাত্ৰৰ বাবে অধিক উপকাৰী" বুলি মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কোনো গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে এটা এনকাৰ্টা আৰু এটা ব্ৰিটানিকাৰ প্ৰবন্ধত গুৰুতৰ ভুল লক্ষ্য কৰা হৈছিল।<ref name="uncovered">''PC Pro'' magazine, August 2007, p. 136, "Wikipedia Uncovered".</ref> ২০০৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আলোচনী পিচি অথৰিটিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতাৰ ওপৰত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে। প্ৰবন্ধটোত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুক অন্যান্য জনপ্ৰিয় অনলাইন বিশ্বকোষ অৰ্থাৎ ব্ৰিটানিকা আৰু এনকাৰ্টাৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। আলোচনীখনে বিশেষজ্ঞসকলক তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত প্ৰবন্ধসমূহৰ মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয়। মুঠ চাৰিটা প্ৰবন্ধ তিনিজন বিশেষজ্ঞই পৰ্যালোচনা কৰিছিল। ৱিকিপিডিয়া আন বিশ্বকোষৰ সৈতে তুলনাযোগ্য আছিল, ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ শ্ৰেণীত শীৰ্ষস্থান দখল কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|title=''PC Authority'' – 'Wikipedia Uncovered'|access-date=December 31, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226143321/http://www.pcauthority.com.au/Feature/93908,wikipedia-uncovered.aspx/1|archive-date=February 26, 2009|url-status=live}}</ref> ২০০৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জাৰ্মান আলোচনী ষ্টাৰনে জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়া আৰু ব্ৰকহাউছ এনজাইক্লোপেডিৰ ১৫ খণ্ডৰ সংস্কৰণৰ অনলাইন সংস্কৰণৰ তুলনাৰ ফলাফল প্ৰকাশ কৰে। এই পৰীক্ষাটো এটা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান (কলনস্থিত WIND GmbH)ক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ বিশ্লেষকসকলে প্ৰতিটো বিশ্বকোষৰপৰা (ৰাজনীতি, ব্যৱসায়, ক্ৰীড়া, বিজ্ঞান, সংস্কৃতি, মনোৰঞ্জন, ভূগোল, চিকিৎসা, ইতিহাস আৰু ধৰ্ম সামৰি লোৱা) ৫০টা প্ৰবন্ধ চাৰিটা মাপকাঠী (সঠিকতা, সম্পূৰ্ণতা, সময়োপযোগীতা আৰু স্পষ্টতা)ৰ ওপৰত মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহ গড় হিচাপত অধিক সঠিক বুলি বিচাৰ কৰিছিল (১ৰপৰা ৬লৈকে স্কেলত ১.৬ বনাম ব্ৰকহাউছৰ বাবে ২.৩, ১টা শ্ৰেষ্ঠ আৰু ৬টা আটাইতকৈ বেয়া)। ৱিকিপিডিয়াৰ কভাৰেজও অধিক সম্পূৰ্ণ আৰু শেহতীয়া হোৱা দেখা গৈছিল; কিন্তু ব্ৰকহাউছক অধিক স্পষ্টকৈ লিখা বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াৰ কেইবাটাও প্ৰবন্ধক অবিশেষজ্ঞৰ বাবে অতি জটিল বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল আৰু বহুতো প্ৰবন্ধক অতি দীঘলীয়া বুলি সমালোচনা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite magazine |date=December 2007 |title=Wikipedia: Wissen für alle |trans-title=Wikipedia: Knowledge for Everyone |volume=2007 |issue=50 |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |pages=30–44 |quote=Einige Wikipedia-Artikel sind für Laien schlicht zu kompliziert, viele zu weitschweifig, urteilten die Tester. [Some Wikipedia articles are simply too complicated for laypersons, many too long-winded, judged the testers.] |language=de |last1=Schönert |first1=Ulf |last2=Güntheroth |first2=Horst |url=https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |access-date=January 11, 2023 |archive-date=January 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111175055/https://www.stern.de/digital/online/wikipedia--wissen-fuer-alle-3217272.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite magazine |date=December 5, 2007 |title=Wikipedia schlägt Brockhaus |trans-title=Wikipedia beats Brockhaus |url=http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |magazine=[[Stern (magazine)|Stern]] |publisher=[[Gruner + Jahr]] |access-date=September 6, 2016 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20090802143802/http://www.stern.de/computer-technik/internet/:stern-Test-Wikipedia-Brockhaus/604423.html |archive-date=August 2, 2009 |url-status=live }}</ref><ref>K.C. Jones: ''[http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 German Wikipedia Outranks Traditional Encyclopedia's Online Version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071212231601/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=204702694 |date=December 12, 2007 }}''. [[InformationWeek]], December 7, 2007 <!--Note: This article incorrectly reports that Wikipedia articles were "judged ... more ... easy to read", in fact this was the one of the four areas where ''Brockhaus'' reached a better result (1.8 vs. 2.4 for Wikipedia)--></ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ সংখ্যাত ব্ৰিটিছ কম্পিউটিং আলোচনী পিচি প্লাছে ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াক ৱৰ্ল্ড বুক এনচাইক্লোপিডিয়া আৰু এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ ডিভিডি সংস্কৰণৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল, প্ৰত্যেকৰে বাবে ৰেণ্ডম বিষয়ৰ শৃংখলাৰ কভাৰেজৰ মূল্যায়ন কৰিছিল। ইয়াৰ সামৰণিত "তিনিও ক্ষেত্ৰতে বিষয়-বস্তুৰ মান ভাল" আৰু ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰকাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে "সচেতন হওক যে ভুল সম্পাদনা হয়, আৰু অদ্ভুত যেন লগা যিকোনো বস্তু দ্বিতীয় উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰক।" কিন্তু ৱিকিপিডিয়াৰ বিপুলসংখ্যক মূল্যৱান আৰু সঠিক তথ্যৰে ভৰি আছে।"<ref>{{cite web |first=Simon |last=Williams |url=http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |title=Wikipedia vs Encyclopaedia: A question of trust? |website=Techradar.com |date=April 21, 2008 |access-date=September 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080705234729/http://www.techradar.com/news/internet/web/wikipedia-vs-encyclopaedia-a-question-of-trust-316163 |archive-date=July 5, 2008 }}</ref> ২০০৮ চনত ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছ ৰিভিউত প্ৰকাশিত এখন গৱেষণা পত্ৰত ঐতিহাসিক বিষয়ৰ ওপৰত নটা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা, দ্য ডিকচনেৰী অৱ আমেৰিকান হিষ্ট্ৰী আৰু আমেৰিকান নেচনেল বায়'গ্ৰাফী অনলাইনৰ সমকক্ষসমূহৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছিল। গৱেষণা পত্ৰখনত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰ সামগ্ৰিক সঠিকতাৰ হাৰ ৮০ শতাংশ, আনহাতে আন বিশ্বকোষসমূহৰ সঠিকতাৰ হাৰ ৯৫ৰপৰা ৯৬ শতাংশ।<ref>{{cite journal|last1=Rector|first1=Lucy Holman|title=Comparison of ''Wikipedia'' and other encyclopedias for accuracy, breadth, and depth in historical articles|url=https://archive.org/details/sim_reference-services-review_2008_36_1/page/7|journal=Reference Services Review|volume=36|issue=1|pages=7–22|doi=10.1108/00907320810851998|year=2008}}</ref> ২০১০ চনৰ এক অধ্যয়নত দেশসমূহৰ ইতিহাসৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাসমূহ চাইটটোৰ পৰীক্ষণযোগ্যতাৰ নীতিৰ সৈতে কিমানখিনি মিল আছে তাৰ মূল্যায়ন কৰা হৈছিল। এই নীতিৰ বিপৰীতে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ বহু দাবী উদ্ধৃতিৰদ্বাৰা সমৰ্থিত হোৱা নাছিল আৰু যিবোৰ দাবী আছিল, সেইবোৰৰ বহুতো, একাডেমিক আলোচনীৰ প্ৰবন্ধৰ পৰিৱৰ্তে জনপ্ৰিয় সংবাদ মাধ্যম আৰু চৰকাৰী ৱেবছাইটৰপৰা পোৱা গৈছিল।<ref>{{Cite journal |last1=Luyt |first1=Brendan |last2=Tan |first2=Daniel |date=April 1, 2010 |title=Improving Wikipedia's credibility: References and citations in a sample of history articles |journal=Journal of the American Society for Information Science and Technology |volume=61 |issue=4 |pages=715–722 |doi=10.1002/asi.21304 |hdl=10356/95416 |issn=1532-2890|hdl-access=free }}</ref> ২০১১ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ব্ৰিগম ইয়ং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এডাম ব্ৰাউনে পি এছ পলিটিকেল ছায়েন্স এণ্ড পলিটিক্স আলোচনীত এটা অধ্যয়ন প্ৰকাশ কৰিছিল য'ত "প্ৰাৰ্থী, নিৰ্বাচন আৰু পদবীধাৰীৰ বিষয়ে হাজাৰ হাজাৰ ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ" পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। অধ্যয়নটোত দেখা গৈছে যে এই প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্যসমূহ সঠিক হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকিলেও পৰীক্ষা কৰা প্ৰবন্ধসমূহত বাদ দিয়াৰ বহুতো ভুল আছে।<ref>{{cite journal|last1=Brown|first1=Adam R.|title=Wikipedia as a Data Source for Political Scientists: Accuracy and Completeness of Coverage|url=https://archive.org/details/sim_ps-political-science-politics_2011-04_44_2/page/339|journal=PS: Political Science & Politics|date=April 8, 2011|volume=44|issue=2|pages=339–343|doi=10.1017/S1049096511000199|s2cid=154963796}}</ref> ২০১২ চনত শ্বেন গ্ৰীণষ্টেইনৰ সহ-লেখকত কৰা এক অধ্যয়নত আমেৰিকাৰ ৰাজনীতিৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ এটা দশকৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে কোনো এটা প্ৰবন্ধত যিমানেই অধিক অৱদানকাৰী থাকে সিমানেই ই অধিক নিৰপেক্ষ হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, যিটো লিনাছৰ আইনখনৰ সংকীৰ্ণ ব্যাখ্যাৰ সৈতে সংগতি ৰখা হৈছিল।<ref>{{cite journal | doi=10.3386/w18167 | title=Collective Intelligence and Neutral Point of View: The Case of Wikipedia | journal=NBER Working Paper No. 18167 | date=June 2012 | last1=Greenstein | first1=Shane | last2=Zhu | first2=Feng | doi-access=free }}</ref> ৰিভলি আৰু অন্যান্যই (২০১২) ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্বাচিত মানসিক স্বাস্থ্য বিষয়ৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডক এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু মনোৰোগ চিকিৎসাৰ এখন পাঠ্যপুথিৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰবন্ধৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষজ্ঞসকলক প্ৰবন্ধৰ বিষয়-বস্তুৰ সঠিকতা, শেহতীয়া সংযোজন, কভাৰেজৰ বিস্তৃতি, উল্লেখ আৰু পঠনযোগ্যতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰেটিং দিবলৈ কয়। পঠনযোগ্যতাৰ বাহিৰে সকলো মাপকাঠীতে ৱিকিপিডিয়াই সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়া ব্ৰিটানিকাৰ দৰে ভাল বা ইয়াতকৈ ভাল আৰু এটা মানক পাঠ্যপুথি।<ref name="Reavley" /> ২০১৪ চনৰ নিউ ইংলেণ্ড জাৰ্নেল অৱ মেডিচিনৰ এটা দৃষ্টিভংগীৰটুকুৰাত ২২টা প্ৰেছক্ৰিপচন ঔষধৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠা পৰীক্ষা কৰি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে সেইবোৰক শেহতীয়াকৈ এফ ডি এৰ সুৰক্ষা সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হৈছে নেকি। ইয়াত দেখা গৈছে যে এই পৃষ্ঠাসমূহৰ ৪১% সতৰ্কবাণীৰ পিছত দুসপ্তাহৰ ভিতৰত আপডেট কৰা হৈছিল, ২৩% পৃষ্ঠা দুসপ্তাহতকৈ অধিক পিছত আপডেট কৰা হৈছিল আৰু বাকী ৩৬% পৃষ্ঠা ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈকে ১ বছৰতকৈ অধিক সময়ৰ পাছত সতৰ্কবাণী অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আপডেট কৰা হোৱা নাছিল।<ref>{{cite journal|last1=Hwang|first1=Thomas J.|last2=Bourgeois|first2=Florence T.|last3=Seeger|first3=John D.|title=Drug Safety in the Digital Age|url=https://archive.org/details/sim_new-england-journal-of-medicine_2014-06-26_370_26/page/2460|journal=New England Journal of Medicine|date=June 26, 2014|volume=370|issue=26|pages=2460–2462|doi=10.1056/NEJMp1401767|pmid=24963564|doi-access=free}}</ref> ২০১৪ চনত জাৰ্নেল অৱ দ্য আমেৰিকান ফাৰ্মাচিষ্ট এছ'চিয়েচনত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে ১৯টা ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে এই সকলোবোৰ প্ৰবন্ধতে ইয়াৰ "চিকিৎসামূলক ব্যৱহাৰ আৰু বিৰূপ প্ৰভাৱ"ৰ বিষয়ে তথ্য আছে, কিন্তু এইটোও সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে "কেইবাটাও ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া, গৰ্ভাৱস্থা আৰু বিৰোধিতাৰ বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱ।" সেয়েহে অধ্যয়নটোৰ লেখকসকলে পৰামৰ্শ দিছিল যে ৰোগীয়ে প্ৰশ্ন কৰা বনৌষধি পৰিপূৰকসমূহৰ বিষয়ে তথ্যৰ উৎস হিচাপে কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ ওপৰত যাতে নিৰ্ভৰ নকৰে।<ref>{{cite journal|last1=Phillips|first1=Jennifer|last2=Lam|first2=Connie|last3=Palmisano|first3=Lisa|title=Analysis of the accuracy and readability of herbal supplement information on Wikipedia|journal=Journal of the American Pharmacists Association|date=July 1, 2014|volume=54|issue=4|pages=406–14|doi=10.1331/JAPhA.2014.13181|pmid=25063262}}</ref> ২০১৪ চনত PLOS ONE ত প্ৰকাশিত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ঔষধ বিজ্ঞানৰ পাঠ্যপুথিৰ তুলনাত ৱিকিপিডিয়াৰ ফাৰ্মাক’লজীৰ তথ্য ৯৯.৭% সঠিক, আৰু ৱিকিপিডিয়াত এনে তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮%। অধ্যয়নটোৱে এইটোও নিৰ্ণয় কৰে যে এই ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সম্পূৰ্ণতা "ফাৰ্মাকোকাইনেটিক্স" শ্ৰেণীত সৰ্বনিম্ন (৬৮%) আৰু "ইণ্ডিকেচন" শ্ৰেণীত সৰ্বাধিক (৯১.৩%)। লেখকসকলে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া হৈছে স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে ঔষধ সম্পৰ্কীয় তথ্যৰ এক সঠিক আৰু বিস্তৃত উৎস।"<ref>{{cite journal|last1=Kräenbring|first1=Jona|last2=Monzon Penza|first2=Tika|last3=Gutmann|first3=Joanna|last4=Muehlich|first4=Susanne|last5=Zolk|first5=Oliver|last6=Wojnowski|first6=Leszek|last7=Maas|first7=Renke|last8=Engelhardt|first8=Stefan|last9=Sarikas|first9=Antonio|last10=Lovis|first10=Christian|title=Accuracy and Completeness of Drug Information in Wikipedia: A Comparison with Standard Textbooks of Pharmacology|journal=PLOS ONE|date=September 24, 2014|volume=9|issue=9|article-number=e106930|doi=10.1371/journal.pone.0106930|pmid=25250889|pmc=4174509|bibcode=2014PLoSO...9j6930K|doi-access=free}}</ref> ==বিশেষজ্ঞৰ মতামত== ===লাইব্ৰেৰিয়ানসকলৰ মতামত=== ২০০৪ চনত দ্য গাৰ্ডিয়ানৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত আত্মবৰ্ণিত তথ্য বিশেষজ্ঞ আৰু ইণ্টাৰনেট পৰামৰ্শদাতা<ref>Self description taken from [[blog]] biography, {{cite web| title=Phil Bradley – biography| publisher=Phil Bradley| year=2007| url=http://www.philb.com/philbiog.htm| access-date=October 31, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20071103141032/http://www.philb.com/philbiog.htm| archive-date=November 3, 2007| archivedate=November 3, 2007| archiveurl=https://web.archive.org/web/20071103141032/http://www.philb.com/philbiog.htm| deadurl=yes}}</ref> ফিলিপ ব্ৰেডলিয়ে কৈছিল যে তেওঁ ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ নকৰে আৰু "এজনো লাইব্ৰেৰিয়ানৰ বিষয়ে তেওঁ অৱগত নহয় যিয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব।" তাৰ পিছত তেওঁ বুজাই দিলে যে "মূল সমস্যাটো হ'ল কৰ্তৃত্বৰ অভাৱ।" ছপা প্ৰকাশনৰ সহায়ত প্ৰকাশকে নিশ্চিত কৰিব লাগিব যে তেওঁলোকৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য, কিয়নো তেওঁলোকৰ জীৱিকা ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। কিন্তু এনেকুৱা কিবা এটাৰ সৈতে, সেই সকলোবোৰ খিৰিকীৰে বাহিৰলৈ ওলাই যায়।"<ref name="Who">{{cite news| title=Who knows?| first=Simon| last=Waldman| work=[[The Guardian]]| date=October 26, 2004| access-date=February 3, 2011| url=https://www.theguardian.com/technology/2004/oct/26/g2.onlinesupplement| location=London| archive-url=https://web.archive.org/web/20140825234204/http://www.theguardian.com/technology/2004/oct/26/g2.onlinesupplement| archive-date=August 25, 2014| url-status=live}}</ref> ২০০৫ চনত অণ্টাৰিঅ’ৰ ট্ৰেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালটোৱে কয় যে ৱিকিপিডিয়াত বহুতো প্ৰবন্ধ আছে যিবোৰ "দীঘলীয়া আৰু ব্যাপক", কিন্তু "ভুল তথ্য আৰু পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বহুত ঠাই আছে আৰু প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ড আৰু গভীৰতা দুয়োটাতে বহুত পৰিৱৰ্তনশীলতা আছে।" ইয়াত আৰু কোৱা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতা আছে, ইয়াৰ "কাৰিকৰী বিষয়ৰ উৎকৃষ্ট কভাৰেজ আছে" আৰু প্ৰবন্ধসমূহ "প্ৰায়ে দ্ৰুতভাৱে যোগ কৰা হয় আৰু, ফলস্বৰূপে, সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাৰ কভাৰেজ যথেষ্ট ভাল", ইয়াক এই কামত অক্ষম পৰম্পৰাগত উৎসৰ সৈতে তুলনা কৰিলে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি প্ৰয়োজন অনুসৰি কোনোবাই সমালোচনাত্মকভাৱে চিন্তা কৰিব লাগে আৰু নিজৰ উৎসৰ উপযুক্ততা মূল্যায়ন কৰিব লাগে, "আপুনি তথ্য বিচাৰিছে নেকি বা মতামত বিচাৰিছে নেকি, আপুনি এটা বিষয় অন্বেষণ কৰাৰ সময়ত কিমান গভীৰ হ'ব বিচাৰে, নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু সঠিকতাৰ গুৰুত্ব, আৰু সময়োপযোগী বা শেহতীয়া তথ্যৰ গুৰুত্ব", আৰু লগতে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক যিকোনো পৰিস্থিতিত "আৰম্ভণি বিন্দু" হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web|date=April 30, 2007|title=About Wikipedia|url=http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20051204085922/http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|archive-date=December 4, 2005|access-date=April 13, 2010|website=Trent University Library|publisher=Trent University|archivedate=December 4, 2005|archiveurl=https://web.archive.org/web/20051204085922/http://www.trentu.ca/library/help/wikipedia.html|deadurl=yes}}</ref> লাইব্ৰেৰিয়ান জাৰ্নেলৰদ্বাৰা ২০০৬ চনত ৱিকিপিডিয়াৰ পৰ্যালোচনা, লাইব্ৰেৰিয়ানৰ এটা পেনেল ব্যৱহাৰ কৰি, "উল্লেখযোগ্য সামগ্ৰীৰ আটাইতকৈ কঠিন সমালোচকসকলে, যিয়েই নহওক কিয়", "দীৰ্ঘদিনীয়া পৰ্যালোচকসকলক" ৱিকিপিডিয়াৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ (জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি, সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতি আৰু বিজ্ঞান) মূল্যায়ন কৰিবলৈ কয় আৰু এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "সীমিত পেছাদাৰী ব্যৱস্থাপনাৰ প্ৰতি গৌৰৱ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰাৰ সময়ত এতিয়াও সাৱধানে আগবাঢ়ি যোৱাৰ কাৰণ আছে যদিও বহুতো উৎসাহজনক চিন প্ৰকাশ কৰে যে (এতিয়াৰ বাবে অন্ততঃ) ৱিকিপিডিয়াক লাইব্ৰেৰিয়ানৰ অনুমোদনৰ ছীল প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে।" 'বিতৰ্কিত ঐতিহাসিক আৰু সাম্প্ৰতিক পৰিঘটনাসমূহ অন্বেষণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা এজন পৰ্যালোচকে কয় যে, "ৱিকিপিডিয়াই বিতৰ্কিত বিষয়সমূহৰ বস্তুনিষ্ঠ উপস্থাপনত মই সন্তুষ্ট হৈছিলোঁ"। কিন্তু "চাইবাৰস্পেচত ওপঙি থকা বহু তথ্যৰ দৰেই, মতামতৰপৰা তথ্য উলিওৱাত এক সুস্থ মাত্ৰাৰ সন্দেহ আৰু দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন।" আন পৰ্যালোচকসকলে লক্ষ্য কৰিছে যে ইয়াত "বহুত তাৰতম্য" আছে কিন্তু "ভাল বিষয়-বস্তুৰ প্ৰাচুৰ্যও আছে।"<ref name="libraryjournal">{{cite magazine| title=I want my Wikipedia!| magazine=Library Journal| date=April 2006| url=http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia/| access-date=October 23, 2015| archive-url=https://web.archive.org/web/20151204024637/http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia| archive-date=December 4, 2015| url-status=live| archivedate=December 4, 2015| archiveurl=https://web.archive.org/web/20151204024637/http://lj.libraryjournal.com/2006/04/technology/i-want-my-wikipedia| deadurl=yes}}</ref> ২০০৭ চনত আমেৰিকান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েচনৰ (ALA) প্ৰাক্তন সভাপতি মাইকেল গ’ৰমেনে এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা ব্লগত উল্লেখ কৰিছিল যে "ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক উৎসাহিত কৰা এজন অধ্যাপক এজন ডায়েটিচিয়ানৰ বৌদ্ধিক সমতুল্য যিয়ে সকলো বস্তুৰে সৈতে বিগ মেকৰ স্থিৰ খাদ্য খোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।"<ref>{{cite encyclopedia|last=Gorman|first=Michael|title=Jabberwiki: The Educational Response, Part II|url=http://blogs.britannica.com/2007/06/jabberwiki-the-educational-response-part-ii/|encyclopedia=Encyclopædia Britannica Blog|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|access-date=April 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424015841/http://blogs.britannica.com/2007/06/jabberwiki-the-educational-response-part-ii/|archive-date=April 24, 2017|url-status=live}}</ref> ইনফৰ্মেচন টুডে (মাৰ্চ ২০০৬)-এ লাইব্ৰেৰিয়ান নেন্সি অ’নিলৰ (চাণ্টা মনিকা পাব্লিক লাইব্ৰেৰী চিষ্টেমৰ ৰেফাৰেন্স চাৰ্ভিচেছৰ প্ৰধান লাইব্ৰেৰিয়ান)ৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "লাইব্ৰেৰী সম্প্ৰদায়ত ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে ভালেখিনি সন্দেহ আছে" কিন্তু "তেওঁ আনন্দৰে স্বীকাৰ কৰে যে ৱিকিপিডিয়াই অনুসন্ধানৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ স্থান হিচাপে কাম কৰে। আপুনি পৰিভাষা, নাম আৰু অনুভৱৰ বিষয় পায়।"<ref name="informationtoday">{{cite web|date=March 2006|title=Wikipedia and Britannica: The kid's all right|url=http://www.infotoday.com/searcher/mar06/berinstein.shtml|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071104031002/http://www.infotoday.com/Searcher/mar06/berinstein.shtml|archive-date=November 4, 2007|access-date=October 31, 2007|website=Searcher|publisher=Information Today, Inc.}}</ref> পিচি প্ৰ’ই (আগষ্ট ২০০৭) ব্ৰিটিছ লাইব্ৰেৰীৰ ইউৰোপীয় আৰু আমেৰিকান সংগ্ৰহৰ মুৰব্বী ষ্টিফেন বুৰীৰ উদ্ধৃতি দি কয় যে "ৱিকিপিডিয়া সম্ভাৱনাময়ভাৱে এটা ভাল বস্তু—ই নতুন পৰিঘটনাৰ প্ৰতি দ্ৰুত সঁহাৰি প্ৰদান কৰে, আৰু পুৰণি বস্তুৰ নতুন প্ৰমাণৰ প্ৰতি।" প্ৰবন্ধটোৰ সামৰণিত কোৱা হৈছে: "[বুৰী]ৰ বাবে সমস্যাটো ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়-বস্তুৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাতকৈ ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ধৰণটোহে পছন্দৰ।" 'এইটো ইতিমধ্যে গৱেষকৰ বাবে প্ৰথম বন্দৰ হৈ পৰিছে', বুৰীয়ে কয়, তাৰ আগতে লক্ষ্য কৰাৰ আগতে যে এইটো "যেতিয়ালৈকে তেওঁলোক অধিক আগুৱাই নাযায় তেতিয়ালৈকে সমস্যাজনক নহয়।" বুৰীৰ মতে ৱিকিপিডিয়া ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশলটো হ'ল এইটো এটা বোধ যে " ই বিশ্বকোষত (বিনামূলীয়া, ৱেব বা ছপা) থকাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ই সঁচা। প্ৰমাণ বিচাৰক ... আৰু অৰিহণা যোগাওক।"<ref name="uncovered"/> ===বিতৰ্কিত বিষয়ৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ=== ২০০৬ চনত কানাডিয়ান লাইব্ৰেৰী এছ’চিয়েচনৰ (CLA)<ref>{{cite Q|Q66411582}}<!-- Wikipedia Grows Up -->.</ref>ৰ বাবে এটা প্ৰবন্ধত ৱিকিপিডিয়াৰ পদ্ধতি, প্ৰক্ৰিয়া আৰু ফলাফলৰ বিষয়ে গভীৰভাৱে আলোচনা কৰা হৈছিল, উদাহৰণস্বৰূপে মন্তব্য কৰা হৈছিল যে বিতৰ্কিত বিষয়সমূহত "আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য কথাটো হ’ল যে দুয়োপক্ষই প্ৰকৃততে ইজনে সিজনক জড়িত কৰিছিল আৰু প্ৰবন্ধটোৰ এনে এটা সংস্কৰণৰ আলোচনা কৰিছিল যাৰ সৈতে দুয়োজনে কম-বেছি পৰিমাণে টিকি থাকিব পাৰে।" লেখকে মন্তব্য কৰিছে যে:আচলতে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰথমতে দেখাতকৈ অধিক প্ৰতিষ্ঠানিক গাঁথনি আছে। প্ৰায় ৮০০ অভিজ্ঞ ব্যৱহাৰকাৰীক প্ৰশাসক হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে, বাইণ্ডিং আৰু লুজিঙৰ বিশেষ ক্ষমতাৰ সৈতে: তেওঁলোকে প্ৰবন্ধসমূহ সুৰক্ষিত আৰু অসুৰক্ষিত, মচি পেলাব পাৰে আৰু পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে, আৰু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক ব্লক আৰু আনব্লক কৰিব পাৰে। তেওঁলোকে নিজৰ ক্ষমতাক নিৰপেক্ষভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি সমাজৰ সহমত গঠন আৰু কাৰ্যকৰী কৰাটো আশা কৰা হয়। তেওঁলোকৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰভাৱ বেছিভাগ বিতৰ্কিত প্ৰবন্ধৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত দেখা যায়। ৱিকিপিডিয়া দীৰ্ঘদিন ধৰি বৰ্তি আছে কাৰণ ইয়াত সংঘটিতটো মানি লোৱাতকৈ সালসলনি কৰি উলটিব পৰাটো সহজ... শ্বি আৰু অন্যান্যই ৰাজনীতি, সামাজিক বিষয় আৰু বিজ্ঞানৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ সকলো সম্পাদনাৰ বিষয়-বস্তু বিশ্লেষণৰ ভিত্তিত ২০১৭ চনত "মেৰুকৃত ভিৰৰ জ্ঞান"ৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰা ২০১৬ চনৰ ১ ডিচেম্বৰলৈকে সম্প্ৰসাৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায় ৫ শতাংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা প্ৰায় ২ লাখ ৩৩ হাজাৰ প্ৰবন্ধ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে লিখিছে: "ৰাজনৈতিক ভাষণ [অন্ততঃ আমেৰিকাত] শেহতীয়া বছৰবোৰত লক্ষণীয়ভাৱে অধিক মেৰুকৃত হৈ পৰিছে... বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ তথ্যৰ প্ৰৱেশ গণতান্ত্ৰিক কৰাৰ আৰম্ভণিতে বিশ্বব্যাপী ৱেবৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়াৰ পাছতো, সংবাদ মাধ্যমৰ পছন্দ আৰু ছ'চিয়েল নেটৱৰ্কিং প্লেটফৰ্ম বৃদ্ধি কৰা... [সৃষ্টি কৰা] প্ৰতিধ্বনি কক্ষ যিয়ে ... ব্যক্তিগত সিদ্ধান্তৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰে, ... পৰিচয়-অসঙ্গতিপূৰ্ণ মতামতক ৰেহাই দিয়ে, উদ্দীপিত কৰে আৰু তথাপি, এটা বৃহৎ সাহিত্যই তথ্য, সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ সহযোগিতামূলক উৎপাদনত সামাজিক পাৰ্থক্যই প্ৰয়োগ কৰিব পৰা ইতিবাচক প্ৰভাৱৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকে লাখ লাখ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকৰ সম্পাদনাৰ ইতিহাসক ৭ পইণ্টৰ ৰাজনৈতিক চিনাক্তকৰণ স্কেললৈ অনুবাদ কৰিছিল আৰু সেইটোক মেচিন লাৰ্নিং এলগৰিদমৰ জৰিয়তে নিযুক্ত ৱিকিপিডিয়াৰ ছয় স্তৰৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ স্ক’ৰ (ষ্টাব, ষ্টাৰ্ট, চি, বি, ভাল, বৈশিষ্ট্যযুক্ত)ৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। তেওঁলোকে দেখিলে যে "অধিক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ অধিক সুষমা প্ৰকাশিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে... [আৰু] উচ্চ মেৰুকৰণ উচ্চ মানদণ্ডৰ সৈতে জড়িত।"<ref>{{cite Q|Q47248083}}<!-- Shi et al. (2017) The wisdom of polarized crowds-->. They continued, "To explore whether political diversity has an upper bound beyond which polarization hampers performance, we re-estimated the regression models of quality with a quadratic polarization term. Estimates suggest that quality may eventually decline with increasing polarization, but the optimal level of polarization is above that realized by 95% of the teams in this study. For the 5% most polarized teams, there is no statistically significant pattern between polarization and quality. In other words, we do not find evidence that very high levels of political polarization hampers Wikipedia performance." (p. 11)</ref> ===একাডেমী=== ====ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক বছৰ (২০০০–২০১৯)==== ৱিকিপিডিয়াক এটা নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হিচাপে অনুভূত ব্যৰ্থতাৰ বাবেও শিক্ষাবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল আৰু কাৰণ ৱিকিপিডিয়া সম্পাদকসকলৰ তেওঁলোকে অৰিহণা যোগোৱা বিষয়সমূহৰ কোনো বিশেষজ্ঞতা, দক্ষতা বা প্ৰমাণ-পত্ৰ নাথাকিবও পাৰে।[80][81] হুইটিয়াৰ কলেজৰ এজন গণিতজ্ঞ এড্ৰিয়ান ৰিস্কিনে মন্তব্য কৰিছে যে অতি কাৰিকৰী প্ৰবন্ধ গণিতজ্ঞসকলে গণিতজ্ঞৰ বাবে লিখিব পাৰে যদিও অধিক সাধাৰণ গণিতৰ বিষয় যেনে বহুপদৰ ওপৰত লিখা প্ৰবন্ধটো অতি অপেছাদাৰী ধৰণেৰে লিখা হয় আৰু কেইবাটাও স্পষ্ট ভুল থাকে।[82] যিহেতু ৱিকিপিডিয়াক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস বুলি ধৰিব নোৱাৰি, সেয়েহে বহু বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক গৱেষণা পত্ৰ লিখাৰ ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰা নহয় আৰু কিছুমান শিক্ষানুষ্ঠানে ইয়াক প্ৰাথমিক উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰাৰ বিপৰীতে আন কিছুমানে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কেৱল বাহ্যিক উৎসৰ পইণ্টাৰত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে।[80][83][84] কিন্তু নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস নহয় বুলি কৰা সমালোচনা কেৱল ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেই নহয়, সাধাৰণতে বিশ্বকোষৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে—কিছুমান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰবক্তাই যেতিয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নিৰ্ধাৰিত কামত ছপা ভিত্তিক বিশ্বকোষৰ উদ্ধৃতি দিয়ে তেতিয়া আপ্লুত নহয়।[85] কিন্তু এই চিন্তাৰ বাবেই যেন প্ৰশিক্ষকসকলে শিক্ষাবিদ্যাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰক তুচ্ছজ্ঞান কৰিছে। গৱেষক আৰু শিক্ষাবিদসকলে কয় যে ৱিকিপিডিয়াক চূড়ান্ত গৱেষণা পত্ৰৰ বাবে ১০০ শতাংশ সঠিক উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ নহ’বও পাৰে যদিও গৱেষণাৰ বাবে ই এক মূল্যৱান জাম্পিং অফ পইণ্ট যিটো সমালোচনাত্মকভাৱে আগবঢ়ালে বহু সম্ভাৱনাৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰত যিটো নোহোৱা হ’ব পাৰে সেয়া হ’ল মাধ্যমিক আৰু উচ্চ শিক্ষাত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। পলক, জনষ্টন আৰু এভাৰ্ছৰ মতে, শিক্ষাবিদসকলে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে উলাই কৰিব নালাগে (বাদ দিয়াৰ ভুলতকৈ ভুল কম) বৰঞ্চ ইয়াক সমৰ্থন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিব লাগে, আৰু সমালোচনাত্মক চিন্তাধাৰাৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৱিকিপিডিয়াক শিক্ষাৰ আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকাব লাগে যিয়ে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক অনলাইন বিশ্বকোষত পোৱা তথ্যসমূহ ফিল্টাৰ কৰি তেওঁলোকৰ তথ্যসমূহ সমালোচনাত্মকভাৱে বিশ্লেষণ কৰাত সহায় কৰিব।[86] ২০০৬ চনত নটিংহাম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তথ্য ব্যৱস্থাৰ বিজনেছ স্কুলৰ প্ৰবক্তাই[87] কাৰিকৰী ৱেবছাইট আৰ্ছ টেকণিকাত কৰা এক পৰ্যালোচনাৰ বিষয়-বস্তু,[88] ৫৫ জন শিক্ষাবিদক ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্দিষ্ট প্ৰবন্ধসমূহ পৰ্যালোচনা কৰিবলৈ কোৱা এক অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নত যিবোৰ হয় তেওঁলোকৰ বিশেষজ্ঞ ক্ষেত্ৰৰ (গোট ১) বা যাদৃচ্ছিকভাৱে বাছনি কৰা (গ্ৰুপ ২) আছিল, এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে: "বিশেষজ্ঞসকলে উইকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ বিচাৰি পাইছিল।" প্ৰবন্ধসমূহ অবিশেষজ্ঞসকলতকৈ অধিক বিশ্বাসযোগ্য হ’ব লাগে। ইয়াৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে ৱিকিপিডিয়াৰ সঠিকতা অধিক। কিন্তু ফলাফলসমূহক ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰযোগ্য সম্পদ হিচাপে সমৰ্থন হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয় কাৰণ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে ১৩ শতাংশ প্ৰবন্ধত ভুল আছে (১০% বিশেষজ্ঞই অনিৰ্দিষ্ট মাত্ৰাৰ বাস্তৱিক ভুলৰ কথা জনাইছে, ইয়াৰে ৩% বানান ভুলৰ কথা জনাইছে)।" [89] মিনেছ’টাৰ কাৰ্লেটন কলেজৰ গ’ল্ড লাইব্ৰেৰীত ৱিকিপিডিয়াৰ একাডেমীত ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা এটা ৱেব পেজ আছে। ইয়াত দৃঢ়তাৰে কোৱা হৈছে যে "ৱিকিপিডিয়া নিঃসন্দেহে এক মূল্যৱান আৰু তথ্যসমৃদ্ধ সম্পদ", কিন্তু ইয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ "নিৰ্ভৰশীলতা আৰু স্থিৰতাৰ অন্তৰ্নিহিত অভাৱ" আছে, পুনৰ আন উৎসৰ দৰে একেধৰণৰ সুবিধা আৰু সীমাবদ্ধতাৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। আন পৰ্যালোচনাৰ দৰেই ইয়াতো মন্তব্য কৰা হৈছে যে কোনোবাই নিজৰ উৎস আৰু ইয়াৰপৰা কি বিচৰা হৈছে সেইটো মূল্যায়ন কৰিব লাগে আৰু "উইকিপিডিয়া কিছুমান নিযুক্তিৰ বাবে উপযুক্ত সম্পদ হ'ব পাৰে, কিন্তু আন কিছুমানৰ বাবে নহয়।" ইয়াত ৱিকিপিডিয়াৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জিমি ৱেলছৰ মত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ৱিকিপিডিয়া সকলো শৈক্ষিক ব্যৱহাৰৰ উৎস হিচাপে আদৰ্শ নহ'বও পাৰে, আৰু (অন্য উৎসৰ দৰে) ইয়াৰপৰা অনুমান কৰা হৈছে যে অন্ততঃ ৱিকিপিডিয়াৰ এটা শক্তি হ'ল ই অতি বিস্তৃত বিষয়ৰ বৰ্তমানৰ তথ্যৰ বাবে এটা ভাল আৰম্ভণিৰ বিন্দু প্ৰদান কৰে।[90] ২০০৭ চনত ক্ৰনিকল অৱ হাইয়াৰ এডুকেশ্যনে ড্যুক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়ন আৰু ইংৰাজী বিভাগৰ অধ্যাপিকা কেথী ডেভিডছনে লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁ দৃঢ়তাৰে কয় যে ৱিকিপিডিয়াৰ সহায়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক নিৰ্ভৰযোগ্যতা আৰু বিশ্বাসযোগ্যতাৰ ধাৰণাসমূহৰ বিষয়ে শিকোৱা উচিত।[91] ২০০৮ চনত খাজাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা সভাপতি হেমলেট ইছাখানলিয়ে আজাৰবাইজান আৰু আনুষংগিক বিষয়সমূহৰ ওপৰত এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকা আৰু ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ তুলনা কৰিছিল। তেওঁৰ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াই এই বিষয়টো বহুত বেছি ব্যাপকভাৱে, অধিক সঠিকভাৱে আৰু অধিক বিশদভাৱে সামৰি লৈছে, যদিও কিছু ভৰসাম্যৰ অভাৱ আছিল আৰু প্ৰথম অনুমাণিকতাৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াই আছিল সৰ্বোত্তম উৎস।[92] ২০১১ চনত ৱাশ্বিংটন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ সহযোগী অধ্যাপক কাৰ্ল কেহমে কয় যে, "মই [মোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক] মৌলিক উৎস সামগ্ৰীৰ পিছত লগা বহুতো লঞ্চ পইণ্টৰ ভিতৰত এটা হিচাপে [ৱিকিপিডিয়া] ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰোঁ।" ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰৱেশসমূহ বিস্তৃত উদ্ধৃতিৰ সৈতে ভালদৰে গৱেষণা কৰা হৈছে।" [93] কিছুমান একাডেমিক আলোচনীয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ উল্লেখ কৰে যদিও ইয়াক পৰম্পৰাগত উল্লেখৰ দৰে একে স্তৰলৈ উন্নীত কৰা নাই। উদাহৰণস্বৰূপে, ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহৰ উল্লেখ বিজ্ঞান আলোচনীত অনলাইনত প্ৰদান কৰা "বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগী"ত দিয়া হৈছে। এই দৃষ্টিভংগীসমূহৰ ভিতৰত প্ৰথমটোৱে ৱিকিপিডিয়াৰ হাইপাৰলিংক প্ৰদান কৰিছিল ২০০২ চনত "এ হোৱাইট কলাৰ প্ৰটিন চেন্স ব্লু লাইট"[94] আৰু তেতিয়াৰপৰাই কেইবা ডজনো উন্নত দৃষ্টিভংগীয়ে এনে সংযোগ প্ৰদান কৰিছে। বিজ্ঞানৰ প্ৰকাশকে কয় যে এই বৰ্ধিত দৃষ্টিভংগীসমূহত "হাইপাৰনোটসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়—যিবোৰ অনলাইনত উপলব্ধ অন্যান্য প্ৰাসংগিক তথ্যৰ ৱেবছাইটসমূহৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোগ কৰে—মানক গ্ৰন্থতালিকাগত উল্লেখৰ বাহিৰেও।" [95] ====২০২০ চনৰ পৰা==== স্বেৰিৰ ষ্টেইনছনে ২০২৩ চনত ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ বিশ্বাসযোগ্যতাক প্ৰভাবিত কৰা কাৰকসমূহৰ অনুসন্ধান কৰিছিল আৰু দেখিছিল যে "উইকিপিডিয়াই প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত তথ্যৰ সন্দেহজনক উৎসৰপৰা সময়ৰ লগে লগে ক্ৰমান্বয়ে নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।" [96] ইয়াৰ কাৰণ আছিল ই "এটা সক্ৰিয় তথ্য-পৰীক্ষক আৰু ফ্ৰিঞ্জ বিৰোধী"[97] আৰু ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ে এন পি অ'ভি নীতিৰ ব্যাখ্যা সলনি কৰি বিভ্ৰান্তিকৰ বিষয়-বস্তুক ছ্যুড'ছায়েন্স, ষড়যন্ত্ৰ তত্ত্ব আদি বুলি অধিক সঠিকভাৱে লেবেল লগাবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ লগে লগে "ফ্ৰিঞ্জ সমৰ্থক সম্পাদক"সকলে চাইটটো এৰি থৈ যায়।[97] এনপিঅ'ভিৰ এই পুনৰ ব্যাখ্যাৰ "অৰ্থপূৰ্ণ পৰিণতি আছিল, যিটো সংস্থাই ছদ্ম বিজ্ঞান, ষড়যন্ত্ৰমূলক তত্ত্ব আৰু উগ্ৰবাদক বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু ভুৱা ভৰসাম্য প্ৰদান কৰিছিল, সেইটোক ফ্ৰিঞ্জ ডিচকোৰ্চৰ সক্ৰিয় ডিবাংকাৰ, তথ্য-পৰীক্ষক আৰু চিনাক্তকৰ্তালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছিল।" [96] শিক্ষা আৰু জ্ঞানমূলক মনোবিজ্ঞানী ছেম ৱাইনবাৰ্গে ২০২৪ চনত কৈছিল যে "নাই, ৱিকিপিডিয়া কোনোৱে সম্পাদনা কৰিব পৰা অবিশ্বাস্য উৎস নহয় আৰু সেয়া পৰিহাৰ কৰা উচিত।" ২০২৪ চনত ই এক উল্লেখযোগ্যভাৱে কঠোৰ আত্ম-সংশোধন সম্পদত পৰিণত হৈছে যিটো আমি সকলোৱে অধিক সঘনাই ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।" [98] ===সাংবাদিকতা আৰু বাতৰি কক্ষত ৱিকিপিডিয়াৰ ব্যৱহাৰ=== নিউয়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সাংবাদিকতাৰ অধ্যাপক চাৰ্লছ চেইফে ২০১৪ চনত লিখা ভাৰ্চুৱেল আনৰিয়েলিটি নামৰ গ্ৰন্থখনত ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা কৰা বাণিজ্যিক আৰু ৰাজনৈতিক সংগঠনসমূহে "সাধাৰণ মানুহৰ ৰূপ লৈ" হেতালি খেলাকে ধৰি প্ৰৱঞ্চনা আৰু ভুল তথ্যৰ প্ৰতি সহজলভ্যতা উল্লেখ কৰিছে। সামৰণিত ছেইফে তলত দিয়া পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল:[99] ৱিকিপিডিয়া এজন বুঢ়া আৰু অদ্ভুত ক্ষমতাসম্পন্ন ককাৰ দৰে। “তেওঁ বহুত মজা কৰিব পাৰে—বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ বহুত দেখিছে, আৰু তেওঁ এটা ডাঙৰ কাহিনী ক’ব পাৰে। সিও কোনো নকল নহয়; তেওঁ বহুত তথ্য জমা কৰিছে আৰু তেওঁ যি সংগ্ৰহ কৰিছে সেই বিষয়ে কিছু শক্তিশালী মতামত আছে। তেওঁৰপৰা যথেষ্টখিনি শিকিব পাৰি। কিন্তু তেওঁ কোৱা সকলো কথা নিমখৰ দানাৰ সৈতে লৈ লওক। তেওঁ নিশ্চিতভাৱে জানে বুলি ভবা বহু কথা একেবাৰে সঠিক নহয় বা প্ৰসংগৰ বাহিৰলৈ লৈ যোৱা হৈছে। আৰু যেতিয়া ইয়াৰ ওপৰত নামি আহে, কেতিয়াবা তেওঁ এনেকুৱা কথা বিশ্বাস কৰে যিবোৰ অলপ, ভাল, যেনে, বাদাম। যদি আপোনাৰ বাবে কেতিয়াবা গুৰুত্বপূৰ্ণ হয় যে তেওঁ কোৱা কথা এটা বাস্তৱিক নে কাল্পনিক, তেন্তে ইয়াক অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য উৎসৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।[99] ছেইফে লক্ষ্য কৰিছিল যে যেতিয়া ৱিকিপিডিয়াৰপৰা ভুৱা তথ্য অন্য প্ৰকাশনলৈ বিয়পি পৰে, তেতিয়া ই কেতিয়াবা সত্যক নিজেই সলনি কৰে।[99] উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১২ চনৰ ২৮ জুনত ৱিকিপিডিয়াৰ এজন বেনামী অৱদানকাৰীয়ে বেছবল খেলুৱৈ মাইক ট্ৰাউটৰ ৱিকিপিডিয়াৰ জীৱনীত "মিলভিল মিটিয়ৰ" উদ্ভাৱন কৰা ডাকনামটো সংযোজন কৰে। দুসপ্তাহমানৰ পিছত নিউজডেৰ এজন ক্ৰীড়া লেখকে এই ডাকনামটো এটা প্ৰবন্ধত পুনৰুত্পাদন কৰে আৰু "সেই কাৰ্য্যৰ লগে লগে ভুৱা ডাকনামটো বাস্তৱ হৈ পৰিল।" [99] ছেইফে আঙুলিয়াই দিছিল যে কিছুমান মানদণ্ড অনুসৰি ৱিকিপিডিয়াক পৰম্পৰাগত প্ৰকাশনৰ দৰেই "মোটামুটিভাৱে সঠিক" বুলি বৰ্ণনা কৰিব পাৰি, আৰু অধিক শেহতীয়া, "ৱিকিপিডিয়াত কি ধৰণৰ ভুল পোৱা যায় আৰু ব্ৰিটানিকা বা কলিয়াৰ বা আনকি এতিয়া বন্ধ হৈ যোৱা মাইক্ৰ'ছফ্ট এনকাৰ্টা বিশ্বকোষতো কি হ'ব তাৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে... ৱিকিপিডিয়াৰ বেছিভাগ প্ৰৱঞ্চনাই কেতিয়াও পাব নোৱাৰে।" পুৰণি বিশ্বকোষত প্ৰকাশ পাইছিল।" [99] ড্ৱাইট গাৰ্নাৰে নিউয়ৰ্ক টাইমছত ছেইফৰ কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰি কয় যে তেওঁ নিজেই "ৱিকিপিডিয়াৰ হাউলাৰ"কে ধৰি বেয়া অনলাইন তথ্যৰদ্বাৰা যথেষ্টবাৰ জ্বলি গৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ অতি সন্দেহবাদী মানসিকতা গ্ৰহণ কৰিছে।[100] ২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ন্যায়াধীশ ব্ৰায়ান লেভেছনে ব্ৰিটিছ প্ৰেছৰ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু নৈতিকতাৰ ওপৰত লিখা প্ৰতিৱেদনত এজন "ব্ৰেট ষ্ট্ৰাউব"ক দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট কাকতৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে নাম উল্লেখ কৰাৰ সময়ত "সাংবাদিকতাৰ এটা মৌলিক নিয়ম" পাহৰি যোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। এই নামটো এবছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টত প্ৰকাশিত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোত যোগ কৰা হৈছিল আৰু এই নামটো কেলিফৰ্ণিয়াৰ এজন ২৫বছৰীয়া যুৱকৰ বুলি ওলাইছিল, যাৰ বন্ধুৱে প্ৰেংক হিচাপে ৱিকিপিডিয়াৰ পৃষ্ঠাৰ ধাৰাবাহিকতাত নিজৰ নাম যোগ কৰিছিল।[101] ষ্ট্ৰাউবক দ্য টেলিগ্ৰাফে বিচাৰি উলিয়াই মন্তব্য কৰিছিল, "কোনোবাই, বিশেষকৈ এজন ন্যায়াধীশে ৱিকিপিডিয়াত কিবা এটা বিশ্বাস কৰাটো একপ্ৰকাৰ আচৰিত ধৰণৰ। মোৰ বন্ধুৱে আগবাঢ়ি গৈ ৱিকিপিডিয়াৰ এজাক পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰি মোৰ নামটো ৰাখিলে। [...] মই জানিছিলো মোৰ বন্ধুৱে কৰিলে কিন্তু মই নাজানিছিলো যে কেনেকৈ সেইবোৰ ঘূৰাই সলনি কৰিব পাৰি আৰু মই ভাবিছিলো কোনোবাই কৰিব। এটা সময়ত মই কোকাকোলা বা কিবা এটাৰ সৃষ্টিকৰ্তা আছিলোঁ। ৱিকিপিডিয়া সলনি কৰাটো কিমান সহজ আপোনালোকে জানে। প্ৰতিবাৰেই তেওঁ ৰঙা লিংকযুক্ত নামৰ সন্মুখীন হ'লেই তাৰ ঠাইত মোৰ নামটো ৰাখিছিল।" [102] ২০১৬ চনত চিয়াৰন মেকক'লিৰ বিবিচিৰ এটা প্ৰবন্ধত একেদৰেই উল্লেখ কৰা হৈছে যে "প্ৰচুৰ দুষ্টামিপূৰ্ণ, ৰচনা কৰা তথ্যই ৱিকিপিডিয়ালৈ যোৱাৰ পথ বিচাৰি পাইছে" আৰু "এই ভুৱা তথ্যবোৰৰ বহুতো ফাটৰ মাজেৰে পৰিছে আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিক্ষাবিদৰপৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ বাতৰি কাকত আৰু সম্প্ৰচাৰকলৈকে সকলোৱে সুসমাচাৰ হিচাপে লৈছে।" [103] ৱিকিপিডিয়াৰপৰা প্ৰৱঞ্চনা আৰু অন্যান্য ভুৱা তথ্যসমূহ তেওঁলোকৰ লেখাত পুনৰুত্পাদন কৰি সাংবাদিকসকলে লাজ পোৱাৰ উদাহৰণ তালিকাভুক্ত কৰি, য'ত প্ৰধান সংবাদ সংস্থাসমূহে মৰিছ জেৰে আৰু ৰনি হেজলহাৰ্ষ্টৰ মৃত্যু বাৰ্তাত প্ৰচাৰ কৰা ভুৱা তথ্যও অন্তৰ্ভুক্ত কৰি, মেকক'লিয়ে কয়: "যিকোনো বাতৰি কক্ষৰ যিকোনো সাংবাদিকে ৱিকিপিডিয়াক সম্পূৰ্ণ সন্দেহৰ বাহিৰে আন একোৰে ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে সম্পাদকৰ মূৰত চোকা চৰ পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে (আপুনি কল্পনা কৰিব পাৰে যে মই এই লেখাটোৰ ওপৰত লোৱা কিকিং)।" [103] ডেইলী মেইলে—ইয়াৰ অনুভূত অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে ২০১৭ চনত ৱিকিপিডিয়াত উৎস হিচাপে নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল—ৰাজহুৱাভাৱে উল্লেখ কৰিছে যে ই "২০১৪ চনত ইয়াৰ সকলো সাংবাদিককে ৱিকিপিডিয়াক একমাত্ৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল কাৰণ ইয়াৰ অবিশ্বাস্যতাৰ বাবে।" [104] স্লেটে ২০২২ চনত কৈছিল যে "উইকিপিডিয়াৰ ভাঙি পেলোৱা প্ৰবন্ধৰ স্ক্ৰীণশ্বট, আনকি মিনিটৰ ভিতৰতে ঘূৰাই দিলেও, বাতৰিৰ প্ৰতিৱেদন আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়াত প্ৰায়ে বহু দীঘলীয়া মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱন থাকে, যাৰ ফলত জনসাধাৰণৰ ধাৰণা সৃষ্টি হয় যে প্লেটফৰ্মটো প্ৰকৃততে থকাতকৈ নিৰ্যাতনৰ বাবে অধিক দুৰ্বল।" [105] ===বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান=== বিজ্ঞান আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞান এনে ক্ষেত্ৰ য’ত সঠিকতাৰ গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাই নিয়ম। ৱিকিপিডিয়াৰ কিছুমান বিষয়-বস্তুৱে সমনীয়াৰ পৰ্যালোচনাৰ এটা প্ৰকাৰ পাছ কৰিলেও বেছিভাগেই উত্তীৰ্ণ হোৱা নাই।[106] ২০০৮ চনৰ এক অধ্যয়নত ৱিকিপিডিয়াৰ ৮০টা ঔষধৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষা কৰা হৈছিল। গৱেষকসকলে এই প্ৰবন্ধৰ গোটটোত বাস্তৱিক ভুল কমেইহে পাইছিল যদিও নিৰ্ণয় কৰিছিল যে এই প্ৰবন্ধসমূহত প্ৰায়ে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য, যেনে বিৰোধ আৰু ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ অভাৱ। গৱেষকসকলৰ এজনে লক্ষ্য কৰিছে যে "যদি মানুহে স্বাস্থ্য পেছাদাৰীৰ সৈতে যোগাযোগ নকৰাকৈয়ে গৈ এইটোক একমাত্ৰ বা কৰ্তৃত্বশীল উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে...তেন্তে সেইবোৰেই হ'ব পৰা ধৰণৰ নেতিবাচক প্ৰভাৱ।" গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াক মেডস্কেপ ড্ৰাগ ৰেফাৰেন্স (এমডিআৰ)ৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা, মাত্ৰা আৰু ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাকে ধৰি আঠটা শ্ৰেণীৰ ঔষধৰ তথ্য সামৰি লোৱা ৮০টা ভিন্ন প্ৰশ্নৰ উত্তৰ বিচাৰি। তেওঁলোকে নিৰ্ণয় কৰিছে যে এমডিআৰে ৮২.৫ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিছিল, আনহাতে ৱিকিপিডিয়াই মাত্ৰ ৪০ শতাংশ প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিব পাৰিছিল, আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বাবেও উত্তৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা কম আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ কোনো এটা উত্তৰ বাস্তৱিকভাৱে ভুল বুলি নিৰ্ণয় কৰা হোৱা নাছিল, আনহাতে তেওঁলোকে এমডিআৰত চাৰিটা ভুল উত্তৰ পোৱা গৈছিল। কিন্তু গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশত ৪৮টা বাদ দিয়াৰ ভুল পোৱা গৈছে, আনহাতে এমডিআৰৰ ক্ষেত্ৰত ১৪টা ভুল পোৱা গৈছে। মুখ্য তদন্তকাৰীয়ে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয়: "মই ভাবো যে এই বাদ দিয়াৰ ভুলবোৰ [অশুদ্ধিৰ দৰেই] বিপজ্জনক হ'ব পাৰে", আৰু তেওঁ আঙুলিয়াই দিছিল যে ঔষধ কোম্পানী প্ৰতিনিধিসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰৱেশৰপৰা তথ্য মচি পেলোৱা ধৰা পৰিছে যিয়ে তেওঁলোকৰ ঔষধক অসুৰক্ষিত যেন লাগে।[23] ২০০৯ চনৰ এক সমীক্ষাত আমেৰিকাৰ বিষবিজ্ঞানীসকলক সোধা হৈছিল যে বিভিন্ন মাধ্যমৰ উৎসত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ স্বাস্থ্যজনিত বিপদৰ চিত্ৰণক তেওঁলোকে কিমান সঠিকভাৱে ৰেটিং দিছে। ছ’চাইটি অৱ টক্সিক’লজীৰ ৯৩৭ জন সদস্যৰ উত্তৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই বিশেষজ্ঞসকলে এই ক্ষেত্ৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাক সকলো পৰম্পৰাগত সংবাদ মাধ্যমতকৈ বহু বেছি বুলি গণ্য কৰিছিল: সমগ্ৰ অধ্যয়নটোৰ সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ আচৰিত তথ্যটোত এই সকলোবোৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যমে [U.S. বাতৰি কাকত, বাতৰি আলোচনী, স্বাস্থ্য আলোচনী, সম্প্ৰচাৰ আৰু কেবল টেলিভিছন নেটৱৰ্ক] সহজেই "নতুন মাধ্যম"ৰ দুজন প্ৰতিনিধিয়ে গ্ৰহণ কৰে: ৱেবএমডি আৰু ৱিকিপিডিয়াই। ৱেবএমডি হৈছে একমাত্ৰ বাতৰিৰ উৎস যাৰ ৰাসায়নিক বিপদৰ কভাৰেজক গৰিষ্ঠসংখ্যক (৫৬ শতাংশ) বিষবিজ্ঞানীয়ে সঠিক বুলি গণ্য কৰে, ইয়াৰ নিবিড়ভাৱে অনুসৰণ কৰে ৱিকিপিডিয়াৰ ৪৫ শতাংশ সঠিকতা ৰেটিং। ইয়াৰ বিপৰীতে মাত্ৰ ১৫ শতাংশইহে দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ, ৱাশ্বিংটন পোষ্ট আৰু ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেলত পোৱা ৰাসায়নিক বিপদৰ চিত্ৰণক সঠিক বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।[21] ২০১০ চনত গৱেষকসকলে ৱিকিপিডিয়াৰ ১০প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ বিষয়ে তথ্যক নেচনেল কেন্সাৰ ইনষ্টিটিউটৰ চিকিৎসক তথ্য প্ৰশ্নৰ একেধৰণৰ তথ্যৰ সৈতে তুলনা কৰি এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে "ৱিকি সম্পদটোৰ পেছাদাৰীভাৱে সম্পাদিত তথ্যকোষৰ সৈতে একেধৰণৰ সঠিকতা আৰু গভীৰতা আছিল" আৰু "সাধাৰণ আৰু অস্বাভাৱিক কৰ্কট ৰোগৰ তুলনা কৰা উপ-বিশ্লেষণে দুয়োটাৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্য প্ৰদৰ্শন কৰা নাছিল", কিন্তু পঠনযোগ্যতাৰ সহজতা এটা সমস্যা আছিল।[107] ২০১১ চনত কৰা এক অধ্যয়নত এই ফলাফল পোৱা গৈছে যে ৱিকিপিডিয়াৰ ঔষধৰ প্ৰবন্ধত সঘনাই অনুপস্থিত শ্ৰেণীসমূহ হ'ল ঔষধৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু স্তনপানত ঔষধৰ ব্যৱহাৰ।[108] অসম্পূৰ্ণ কভাৰেজ থকা আন শ্ৰেণীসমূহ আছিল অফ-লেবেল ইংগিত, বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, বিৰূপ ঔষধৰ পৰিঘটনা আৰু মাত্ৰাৰ বিৱৰণ।[108] অধ্যয়নত ব্যৱহৃত অন্যান্য উৎসৰপৰা সঘনাই বিচ্যুত হোৱা তথ্য আছিল বিৰোধ আৰু সাৱধানতা, ঔষধ শোষণ আৰু ঔষধৰ বিৰূপ পৰিঘটনা।[108] ২০১২ চনৰ এক অধ্যয়নত প্ৰকাশ পাইছে যে শিশুৰ অটোলেৰিংগ'লজীৰ বিষয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধসমূহত চিকিৎসা ডাটাবেছ ইমেডিচিনতকৈ দুগুণ বেছি ভুল আৰু বাদ দিয়া হৈছে।[109] ২০১৪ চনত আমেৰিকাৰ এক অধ্যয়নত ১০ জন গৱেষকে আমেৰিকাৰ আটাইতকৈ ব্যয়-বহুল চিকিৎসাজনিত অৱস্থাৰ ১০টা ৱিকিপিডিয়াৰ স্বাস্থ্য প্ৰবন্ধ পৰীক্ষা কৰি দেখিলে যে ৯০% প্ৰৱেশত শেহতীয়া চিকিৎসা গৱেষণাৰ বিৰোধিতা কৰা ভুল আৰু বক্তব্য আছে। কিন্তু ৱিকিমিডিয়া ইউ কেৰ ষ্টেভি বেনটনৰ মতে গৱেষণাত ব্যৱহৃত নমুনাৰ আকাৰ হয়তো অতি সৰু আছিল যাৰ বাবে ইয়াক প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি গণ্য কৰিব নোৱাৰি।[110][111] তথ্যৰ এটা অংশহে ৰাজহুৱা কৰা হৈছিল আৰু আন গৱেষকসকলে পৰীক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকাশ কৰা দুটা বক্তব্যৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ বক্তব্যসমূহ সমনীয়াৰদ্বাৰা পৰ্যালোচিত সাহিত্যৰ সৈতে বিৰোধী বুলি কৰা দাবীক প্ৰশ্নবোধক কৰা হৈছিল।[112] কিন্তু ২০১৭ আৰু ২০২০ চনত প্ৰকাশিত অধিক মুক্ত অধ্যয়নে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে ৱিকিপিডিয়াই পেইড-এক্সেছ অনলাইন বিশ্বকোষতকৈ কম সঠিক চিকিৎসা তথ্য প্ৰদান কৰে।[113][114] ২০১৪ চনত PLOS One ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নত ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধক একাডেমিক পাঠ্যপুথিৰ সৈতে তুলনা কৰি ফাৰ্মাক’লজীৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ মানদণ্ডৰ ওপৰত চকু ৰাখিছিল। এই বিশ্লেষণৰপৰা দেখা গ’ল যে ৱিকিপিডিয়াত ঔষধৰ তথ্যৰ সঠিকতা ৯৯.৭%, আনহাতে এই তথ্যৰ সম্পূৰ্ণতা ৮৩.৮% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। ইয়াৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি "ৱিকিপিডিয়াৰ সহযোগিতামূলক আৰু অংশগ্ৰহণমূলক ডিজাইনে ফাৰ্মাক'লজীৰ উচ্চমানৰ তথ্য সৃষ্টি কৰে যি স্নাতক চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে উপযোগী।" [115] ২০২৪ চনত স্বাস্থ্যসেৱা সম্পৰ্কীয় গৱেষণাৰ বাবে অনলাইন তথ্যৰ উৎসৰ পৰ্যালোচনাত ৱিকিপিডিয়াক প্ৰাথমিক উল্লেখ হিচাপে ব্যৱহাৰ নকৰিবলৈ সতৰ্ক কৰা হৈছিল আৰু তথ্যৰ উৎস চিনাক্তকৰণৰ সম্পদ হিচাপে ইয়াৰ মূল্য লক্ষ্য কৰা হৈছিল।[116] ২০২৪ চনত জেৰীয়ে কৈছিল যে চিকিৎসা বা যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত ৱিকিপিডিয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰত্যাহ্বানজনক আৰু গৱেষকসকলে "এটা নমুনা বাছি ল'ব লাগিব আৰু ই প্ৰতিনিধিত্বমূলক বুলি আশা কৰিব লাগিব," লগতে কয় যে "ৱিকিপিডিয়াৰ সামগ্ৰিকভাৱে ইমান ভাল হোৱাৰ কোনো ব্যৱসায় নাই।" [52] ===ন্যায়পালিকাৰ=== ২০০৪ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ন্যায়িক মতামতত ৱিকিপিডিয়াৰ উল্লেখ প্ৰতি বছৰে বৃদ্ধি পাইছে। ২০১৭ চনৰ এটা ৰায়দানত টেক্সাছৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ন্যায়িক ৰায়দানৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যুক্তি দিছিল যে ইয়াৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতাৰ অভাৱে ইয়াক আইনী মতামতত কৰ্তৃত্বৰ উৎস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত বাধা দিয়ে।[117][118] ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে Commr. অফ কাষ্টমছ, বাংগালুৰু বনাম এচিআৰ ইণ্ডিয়া প্ৰাইভেট লিমিটেড। (Citation 2007(12)SCALE581) ৰ মতে "আমি ৱিকিপিডিয়াক উল্লেখ কৰিছো, যিহেতু পক্ষসমূহৰ বিদ্বান অধিবক্তাই ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।" ই এটা অনলাইন বিশ্বকোষ আৰু ইয়াত যিকোনো ব্যক্তিয়ে তথ্য প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে আৰু সেইবাবেই ই প্ৰামাণিক নহ'বও পাৰে।" [119] ==প্ৰবন্ধৰ নিৰ্ভৰযোগ্যতা পৰীক্ষা কৰাৰ সঁজুলি== অভিজ্ঞ সম্পাদকে প্ৰবন্ধৰ ইতিহাস আৰু আলোচনা পৃষ্ঠা চাব পাৰে যদিও সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে ৱিকিপিডিয়াৰ তথ্য নিৰ্ভৰযোগ্য নে নহয় পৰীক্ষা কৰাটো ইমান সহজ নহয়। কেলিফৰ্ণিয়া, ছুইজাৰলেণ্ড আৰু জাৰ্মানীৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকল্পসমূহে আনুষ্ঠানিক বিশ্লেষণ আৰু তথ্য খনিৰ পদ্ধতিৰে সেইটো উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। চুইজাৰলেণ্ডৰপৰা অহা ৱিকিবুৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হোৱা জাৰ্মানীৰ ৱিকি-ৱাচে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰতিটো ইংৰাজী বা জাৰ্মান প্ৰবন্ধৰ বাবে পাঁচ তাৰকা পৰ্যন্ত মূল্যায়ন দেখুৱাইছে। এই ৰেটিঙৰ এটা অংশ হৈছে ৱিকিট্ৰাষ্ট সঁজুলি যিয়ে ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধৰ একক লিখনী অংশৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বগা (বিশ্বাসযোগ্য) বা কমলা (বিশ্বাসযোগ্য নহয়) চিহ্নৰদ্বাৰা দেখুৱায়।[122] aga62fjgta2b6wz54b0fvkloyoxxbyc 1728 139064 632993 632731 2026-08-27T12:46:28Z AjayDas 12623 632993 worklist application/json { "aswiki": [ "Andingsi Grottoes", "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী", "Chinese Islamic architecture", "World Heritage Sites in China", "General Cliff Rock Paintings", "Traditional chinese", "Neo-Confucianism", "Chinese opera", "Traditional Chinese marriage", "Chenpi", "Guan Yin", "Classic Chinese Novels", "Chongwu Army Temple", "Lantern festival", "Cold food festival", "Dongzhi festival", "Duanwu festival", "Free space festival", "Fu yang festival", "Litang horse festival", "Mid-Autumn festival", "Torch festival", "মোগাও গুহা", "বান্দৰ ৰজা উৎসৱ", "ডা হে ডিং", "ৱুডাং পৰ্বতমালা" ] } b5b68pja2ujlky6cnpoz58uqmvzxwgv 632998 632993 2026-08-27T14:09:26Z AjayDas 12623 632998 worklist application/json { "aswiki": [ "আনডিংছি গুহাসমূহ", "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী", "Chinese Islamic architecture", "World Heritage Sites in China", "General Cliff Rock Paintings", "Traditional chinese", "Neo-Confucianism", "Chinese opera", "Traditional Chinese marriage", "Chenpi", "Guan Yin", "Classic Chinese Novels", "Chongwu Army Temple", "Lantern festival", "Cold food festival", "Dongzhi festival", "Duanwu festival", "Free space festival", "Fu yang festival", "Litang horse festival", "Mid-Autumn festival", "Torch festival", "মোগাও গুহা", "বান্দৰ ৰজা উৎসৱ", "ডা হে ডিং", "ৱুডাং পৰ্বতমালা" ] } 56w6ovzvcwqvphizbuzkmk4yrjcoxvw 633025 632998 2026-08-28T02:53:33Z AjayDas 12623 633025 worklist application/json { "aswiki": [ "আনডিংছি গুহাসমূহ", "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী", "চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য", "World Heritage Sites in China", "General Cliff Rock Paintings", "Traditional chinese", "Neo-Confucianism", "Chinese opera", "Traditional Chinese marriage", "Chenpi", "Guan Yin", "Classic Chinese Novels", "Chongwu Army Temple", "Lantern festival", "Cold food festival", "Dongzhi festival", "Duanwu festival", "Free space festival", "Fu yang festival", "Litang horse festival", "Mid-Autumn festival", "Torch festival", "মোগাও গুহা", "বান্দৰ ৰজা উৎসৱ", "ডা হে ডিং", "ৱুডাং পৰ্বতমালা" ] } ee1loay55j7dii1ykcqf9zw38v4sctl 633039 633025 2026-08-28T07:27:37Z AjayDas 12623 633039 worklist application/json { "aswiki": [ "আনডিংছি গুহাসমূহ", "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী", "চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য", "World Heritage Sites in China", "General Cliff Rock Paintings", "Traditional chinese", "Neo-Confucianism", "Chinese opera", "পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ", "Chenpi", "Guan Yin", "Classic Chinese Novels", "Chongwu Army Temple", "Lantern festival", "Cold food festival", "Dongzhi festival", "Duanwu festival", "Free space festival", "Fu yang festival", "Litang horse festival", "Mid-Autumn festival", "Torch festival", "মোগাও গুহা", "বান্দৰ ৰজা উৎসৱ", "ডা হে ডিং", "ৱুডাং পৰ্বতমালা" ] } dvs80gwkhjlixgfcj1g0zyv7l94qffe 633062 633039 2026-08-28T08:52:52Z AjayDas 12623 633062 worklist application/json { "aswiki": [ "আনডিংছি গুহাসমূহ", "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী", "চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য", "World Heritage Sites in China", "General Cliff Rock Paintings", "Traditional chinese", "নব্য কনফুচিয়াছবাদ", "Chinese opera", "পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ", "Chenpi", "Guan Yin", "Classic Chinese Novels", "Chongwu Army Temple", "Lantern festival", "Cold food festival", "Dongzhi festival", "Duanwu festival", "Free space festival", "Fu yang festival", "Litang horse festival", "Mid-Autumn festival", "Torch festival", "মোগাও গুহা", "বান্দৰ ৰজা উৎসৱ", "ডা হে ডিং", "ৱুডাং পৰ্বতমালা" ] } 6inxrijv03xjcj5qi8oq3ecalkybbte 0 139227 633022 630773 2026-08-27T23:40:20Z HaileyChoi9 51391 SVG image 633022 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = জেমিথাং | native_name = পাংচেন | governing_body = | unit_pref = | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = 2120 | population_total = 2498 | population_as_of = 2011 | population_footnotes = | named_for = | population_density_km2 = auto | population_rank = | population_demonym = | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[পিন]] --> | postal_code = | image_map = Zemithang.png | map_caption = জেমিথাং চক্ৰ | government_type = | founder = | pushpin_label_position = right | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Gorsam Stupa, Zemithang India.jpg | image_alt = | image_caption = [[#গোৰচাম চোৰতেন|গোৰচাম চোৰতেন]] | nickname = | pushpin_map = India Arunachal Pradesh#India | pushpin_map_alt = | established_date = | pushpin_map_caption = অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰতত অৱস্থান | coordinates = {{coord|27.7106891|91.7300530|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | subdivision_name2 = [[টাৱাং জিলা|টাৱাং]] | established_title = <!-- Established --> }} '''জেমিথাং''' ({{bo|t=བྱེ་མའི་ཐང།|w=bye ma thang}}{{efn|also '''Zimithang''' or '''Jemeithang''';,<ref>{{cite web|title=Tree planted by 14th Dalai Lama near LAC in Arunachal a big hit |first=Kangkan|last=Kalita|website=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/tree-planted-by-14th-dalai-lama-near-lac-in-arunachal-a-big-hit/articleshow/98847709.cms?from=mdr|date=2023-03-21|access-date=2023-06-02}}</ref> also {{bo|t=བྱེ་མའི་ཐང།|w=bye ma'i thang}}}}), বা '''পাংচেন''' ({{bo|t=སྤང་ཆེན|w=spang chen}}), ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ [[টাৱাং জিলা|টাৱাং জিলাৰ]] এখন গাঁও আৰু একে নামৰ এটা প্ৰশাসনিক চক্ৰৰ মুখ্য কাৰ্যালয়। ই নিয়ামজাং চু নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। এই নদীৰ উৎপত্তি তিব্বতত আৰু ই উত্তৰফালে থকা খিনজেমানেৰ ওচৰেৰে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছে। জেমিথাং চক্ৰ [[চীন]]ৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]]ৰ সৈতে ভাৰতৰ সীমান্তৰ এটা শেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চল। ইয়াৰ পশ্চিমফালে [[ভূটান]]ৰ সীমান্ত আছে।<ref> {{Cite web |author=Sang Khandu |title=Leaves of Pangchen |url=https://cdn.s3waas.gov.in/s39b70e8fe62e40c570a322f1b0b659098/uploads/2018/09/2018091989.pdf |access-date=12 July 2021}} </ref><ref> {{Cite web |last=Chowdhary |first=Charu |date=2019-07-23 |title=Zemithang: An Oasis of Calm And Tranquility in Arunachal Pradesh |url=https://www.india.com/travel/articles/zemithang-an-oasis-of-calm-and-tranqility-in-arunachal-pradesh-3725154/ |access-date=2021-07-12 |website=India.com}} </ref><ref> {{Cite web |date=10 December 2015 |title=Community from Zemithang Valley bags award for forest conservation |url=https://www.wwfindia.org/?14841/Community-from-Zemithang-Valley-bags-award-for-forest-conservation |access-date=2021-07-12 |website=www.wwfindia.org |publisher=[[ডব্লিউ ডব্লিউ এফ-ভাৰত]]|language=en}} </ref> ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জেমিথাং চক্ৰত ১৮খন গাঁৱত মুঠ ২,৪৯৮জন লোক বাস কৰিছিল।<ref>{{citation |title=Tawang District Census Handbook, Part A |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2011 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1201_PART_A_DCHB_TAWANG.pdf |pages=28, 77}}</ref> লোকপিয়লৰ তথ্যত জেমিথাংক এটা উপ-জিলা হিচাপে দেখুওৱা হৈছে আৰু ইয়াৰ অন্তৰ্গত গাঁওসমূহৰ ভিতৰত শোকচেন, ব্ৰোকেনথাং, লুম্পো, টি-গোনপা, মুচুট, গোৰচাম, জেমিথাং মুখ্য কাৰ্যালয়, খাৰমান, কেলেংটেং, ডুং, খোবলেটেং, বি টি কে, টেবো, হাংগাং, থিকচি, ছিৰ্দি, খেবলেটেং আৰু শক্তি আছে।<ref>{{Cite web |title=PCA TV: Primary census abstract at town, village and ward level, Arunachal Pradesh - District Tawang - 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6436 |website=Census of India |access-date=25 August 2026}}</ref> জেমিথাং আৰু ইয়াৰ দক্ষিণত থকা দুদুনঘৰ চক্ৰ মিলি এটা সামূহিক উন্নয়ন খণ্ড গঠন কৰে।<ref>{{citation |title=Tawang District Census Handbook, Part A |publisher=Directorate of Census Operations, Arunachal Pradesh |year=2011 |url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/DCHB_A/12/1201_PART_A_DCHB_TAWANG.pdf |pages=28, 77}}</ref> জেমিথাঙৰ নামকা চু আৰু ছুমদোৰং চু উপত্যকাৰ কাষৰ সীমান্তক লৈ [[চীন]]ৰ সৈতে সীমা-বিবাদ আছে।<ref name = france/> ==নাম আৰু ভাষা== জেমিথাঙক স্থানীয়ভাৱে পাংচেন বুলিও কোৱা হয়। [[টাৱাং জিলা|টাৱাং জিলাৰ]] চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি জেমিথাঙৰ স্থানীয় ভাষাক '''পাংচেনপা-কেথ''' বুলি কোৱা হয়। ই [[মনপা ভাষা]]ৰ এটা স্থানীয় ৰূপ। এই ভাষা টাৱাং অঞ্চলৰ আন মনপা ভাষীসকলৰ বাবে সহজে বোধগম্য নহয় যদিও ইয়াত টাৱাং মোন-কেথৰ বহু শব্দ আছে।<ref>{{Cite web |title=ভাষা |url=https://tawang.nic.in/language/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==প্ৰশাসন== জেমিথাং এটা প্ৰশাসনিক চক্ৰ আৰু ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় জেমিথাং গাঁৱত অৱস্থিত। টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাং চক্ৰ লুমলা মহকুমাৰ অন্তৰ্গত। জেমিথাং চক্ৰ ১৯৫৯ চনত স্থাপিত হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Sub-Divisions and Circles |url=https://tawang.nic.in/subdivision-blocks/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref> টাৱাং জিলাত প্ৰশাসনিকভাৱে জেমিথাংকে ধৰি দহটা চক্ৰ আছে।<ref>{{Cite web |title=About the District |url=https://tawang.nic.in/about-district/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==দালাই লামাৰ ভাৰতত প্ৰৱেশ== ১৯৫৯ চনত [[চীন]]ৰ পৰা ভাৰতলৈ পলাই অহাৰ সময়ত [[চতুৰ্দশ দালাই লামা]]ই প্ৰথমে জেমিথাং অঞ্চলৰ মাজেৰে ভাৰতত প্ৰৱেশ কৰিছিল। সেই সময়ত [[তিব্বত]]ত চীনৰ দখলৰ পিছত তেওঁ ভাৰতলৈ আহিছিল।<ref name = france>{{cite web|url= https://www.rfi.fr/en/international-news/20230504-taking-the-high-road-india-infrastructure-drive-counters-china | title = Taking the high road: India infrastructure drive counters China | date = 2023-05-04 | work = [[Radio France Internationale|ৰেডিঅ' ফ্ৰান্স আন্তৰ্জাতিক]]|access-date=2023-07-07}}</ref> তেওঁ ৩০ মাৰ্চত জেমিথাঙৰ পৰা প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত থকা [[টাৱাং মঠ]]ত উপস্থিত হয়। তাৰ পিছত তেওঁ এবমাহমানৰ পিছত [[উত্তৰাখণ্ড]]লৈ গৈ তেতিয়াৰ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[জৱাহৰলাল নেহৰু]]ক সাক্ষাৎ কৰে।<ref name = ie>{{cite web|url = https://indianexpress.com/article/research/how-the-dalai-lama-had-escaped-to-arunachal-pradesh-58-years-back-assam-north-east-china-4597581/ |title=How the Dalai Lama escaped to Arunachal Pradesh 58 years back | work = [[ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ লিমিটেড|ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ]]| date = 2020-07-06|access-date=2023-07-07}}</ref> দালাই লামাই জেমিথাং অঞ্চলক তেওঁৰ জীৱনৰ স্বাধীনতাৰ সৈতে জড়িত এক বিশেষ স্থান হিচাপে স্মৰণ কৰা বুলি প্ৰকাশ পাইছে।<ref name = ie /> ==প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু বন্যপ্ৰাণী== জেমিথাং উপত্যকা উচ্চভূমি আৰু পৰ্বতময় প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশেৰে আগুৰি আছে। ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। অৰুণাচল মাকাকৰ বাবে জেমিথাং উপত্যকা এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাসস্থান বুলি প্ৰকাশিত তথ্যত উল্লেখ আছে। অঞ্চলটোত ৰঙা পাণ্ডা আৰু উচ্চভূমিৰ আন বন্যপ্ৰাণীও পোৱা যায়।<ref>{{Cite web |title=red panda (Ailurus Fulgens) in the Zemithang |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/Rejoinder%20of%20the%20Appellant%20to%20Reply%20filed%20by%20R-4%20in%20Appeal%20No.19-2025%20%28page%20nos.3226-3550%29.pdf |website=National Green Tribunal |access-date=25 August 2026}}</ref> জেমিথাং অঞ্চলত ক'লা ডিঙিৰ সাৰসৰ শীতকালীন উপস্থিতিও উল্লেখ কৰা হৈছে। স্থানীয় মনপা সমাজৰ মাজত এই চৰাইটোৰ বিশেষ সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব আছে।<ref>{{Cite web |title=red panda (Ailurus Fulgens) in the Zemithang |url=https://www.greentribunal.gov.in/sites/default/files/news_updates/Rejoinder%20of%20the%20Appellant%20to%20Reply%20filed%20by%20R-4%20in%20Appeal%20No.19-2025%20%28page%20nos.3226-3550%29.pdf |website=National Green Tribunal |access-date=25 August 2026}}</ref> ==পৰ্যটন== জেমিথাং ইয়াৰ পৰ্বতময় প্ৰাকৃতিক দৃশ্য, মনপা সংস্কৃতি আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মীয় স্থানৰ বাবে পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ। অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাং উপত্যকা টাৱাং চহৰৰ পৰা প্ৰায় ৮৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াত অঞ্চলটোৰ অন্যতম বৃহৎ স্তূপ গোৰচাম চোৰতেন আছে।<ref>{{Cite web |title=Spiritual |url=https://arunachaltourism.com/wp-content/uploads/2021/07/Spirtitual.pdf |website=অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটন |access-date=25 August 2026}}</ref> টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জেমিথাংত পৰ্যটকৰ বাবে পৰ্যটন লজ আৰু পৰিদৰ্শন বাংলোৰ ব্যৱস্থা আছে।<ref>{{Cite web |title=Accommodation(Hotel/Resort/Dharamsala) |url=https://tawang.nic.in/tourism/accommodation/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref> জেমিথাং চক্ৰত কেইবাটাও চৰকাৰীভাৱে তালিকাভুক্ত গৃহ-আতিথ্যৰ ব্যৱস্থাও আছে। ইয়াৰ ভিতৰত লুম্পো, মুচুট, খাৰমান, কেলেংটেং আৰু জেমিথাং অঞ্চলৰ গৃহ-আতিথ্য অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite web |title=Tawang Home Stay list |url=https://arunachaltourism.com/tawang-home-stay-list/ |website=অৰুণাচল পৰ্যটন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প== অঞ্চলটোৰ বিদ্যুৎ যোগান '''সুম্বাচু সৰু জলবিদ্যুৎ প্ৰকল্প'''ৰ জৰিয়তে কৰা হয়। প্ৰকল্পটোৰ বৰ্তমান স্থাপিত ক্ষমতা ৩ [[মেগাৱাট|মেগাৱাট]]। ভৱিষ্যতে অঞ্চলটোৰ ঔদ্যোগিক আৰু পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় বিদ্যুতৰ চাহিদা পূৰণৰ বাবে ২০২৭ চনৰ ডিচেম্বৰলৈ ইয়াৰ ক্ষমতা ৬ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ পৰিকল্পনা আছে।<ref>{{cite web |title=Commissioning of Sumbachu Small Hydro Project |url=https://hpdcapl.in/the-company |publisher=Hydro Power Development Corporation of Arunachal Pradesh Limited |access-date=2026-04-15}}</ref><ref>{{cite web |title=Ongoing Projects |url=https://hpdcapl.in/projects |publisher=HPDCAPL |access-date=2026-04-15}}</ref> ===যাতায়াত=== জেমিথাং টাৱাং জিলাৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলসমূহৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। অঞ্চলটোলৈ যাত্ৰাৰ সময়ত পৰ্বত, উপত্যকা আৰু উচ্চভূমিৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য দেখা যায়। অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্যত জেমিথাংৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত বন্যপ্ৰাণী পৰ্যবেক্ষণৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |title=A day in Zemithang |url=https://arunachaltourism.com/wp-content/uploads/2021/07/Adventure.pdf |website=অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==গোৰচাম চোৰতেন== '''গোৰচাম চোৰতেন''' ({{bo|t=གོར་ཟམ་མཆོད་རྟེན།}}) জেমিথাং গাঁৱৰ পৰা প্ৰায় ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমত গোৰচামত অৱস্থিত এটা বৌদ্ধ [[স্তূপ]]। স্তূপটোৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ লিখিত তথ্যৰ বহু অংশ হেৰাই গৈছে বা ধ্বংস হৈছে।<ref name = tr /> স্থানীয় পৰম্পৰা অনুসৰি ১২শৰ পৰা ১৪শ শতিকাৰ ভিতৰত লামা চাংগে প্ৰাধাৰে গাঁৱৰ অপশক্তি দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে স্তূপটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name = tr>{{cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2003/20030316/spectrum/travel.htm|title = The solitary splendour of a stupa in the wilderness| date=2003-03-16| work=দ্য ট্ৰিবিউন (ভাৰত)|দ্য ট্ৰিবিউন]] - Sunday| first = Partha|last=S. Banerjee|access-date=2023-07-07}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৰাজ্যিক গেজেটিয়াৰত লামা প্ৰথাৰ নাম উল্লেখ কৰি গোৰচাম চোৰতেন নিৰ্মাণৰ সম্পৰ্কে আন এটা পৰম্পৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। সেই বিৱৰণ অনুসৰি লামা প্ৰথাৰ ওচৰৰ খাৰমিউ গাঁৱত জন্ম হৈছিল আৰু তেওঁ সম্ভৱতঃ ১৭শ শতিকাত এই চোৰতেন নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Arunachal Pradesh State Gazetteer |url=https://arunachalpradesh.gov.in/images/Gazetteer/state-gazetteer.pdf |website=অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ |access-date=25 August 2026}}</ref> কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি লামা প্ৰধাৰে স্তূপ নিৰ্মাণৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ [[ভূটান]] আৰু তাৰ পিছত [[নেপাল]]ৰ [[কাঠমাণ্ডু]]লৈ গৈছিল। তাত তেওঁ বৌদ্ধনাথ স্তূপ দেখি আকৰ্ষিত হৈছিল। কিছুমান উৎসত ইয়াৰ সলনি স্বয়ম্ভুনাথ স্তূপৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name = tr /> তেওঁ মূল স্তূপটোৰ এটা সৰু আৰ্হি মূলা শাকৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰি জেমিথাঙলৈ লৈ আহিছিল বুলি লোককথা আছে। সেই আৰ্হিৰ ভিত্তিত গোৰচাম চোৰতেন নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হয়।<ref name = tr /> গোৰচাম চোৰতেনৰ উচ্চতা প্ৰায় ২৮ মিটাৰ। ইয়াত প্ৰতি বছৰে '''গোৰচাম কোৰা''' উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয় আৰু এই সময়ত বহু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী লোক সমবেত হয়।<ref name = tw>{{cite web|url= https://tawang.nic.in/tourist-place/gorsam-chorten-zemithangtawang/ | title = Gorsam Chorten Zemithang, Tawang|work = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ]]|date=2023-06-28|access-date=2023-07-07}}</ref> অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ তথ্য অনুসৰি গোৰচাম চোৰতেন ১২শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি এক পৰম্পৰা আছে আৰু ইয়াক নেপালৰ বৌদ্ধনাথ স্তূপৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা বুলি ধৰা হয়। প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহত ইয়াত গোৰচাম কোৰা উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{Cite web |title=Spiritual |url=https://arunachaltourism.com/wp-content/uploads/2021/07/Spirtitual.pdf |website=অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==সংস্কৃতি== জেমিথাং [[মনপা]] অধ্যুষিত অঞ্চল। টাৱাং জিলাৰ চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি মনপাসকলৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত গুম্ফা, প্ৰাৰ্থনা পতাকা, মণি আৰু চোৰতেনৰ গুৰুত্ব আছে। জেমিথাং অঞ্চলৰ পাংচেনপা-কেথ নামৰ স্থানীয় ভাষাটোৱে ইয়াৰ নিজস্ব সাংস্কৃতিক পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Language |url=https://tawang.nic.in/language/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=About the District |url=https://tawang.nic.in/about-district/ |website=টাৱাং জিলা প্ৰশাসন |access-date=25 August 2026}}</ref> ==চিত্ৰসম্ভাৰ== <gallery widths="180"> File:Zimithang ARUNACHAL PRADESH, India.jpg|জেমিথাঙৰ ওচৰৰ প্ৰকৃতি File:Zimithang.jpg|জেমিথাঙৰ পৰ্বতমালা File:Tawang district with labels.png|টাৱাং জিলা File:View of Zemithang Valley from above, Tawang, Arunachal Pradesh, India.jpg|ওপৰৰ পৰা জেমিথাং উপত্যকাৰ দৃশ্য File:A hut for cow herders near Zemithang, Tawang, Arunachal Pradesh, India.jpg|জেমিথাঙৰ ওচৰত গৰুপালকৰ এটা জুপুৰি File:A flock of Snow pigeon (Columba leuconota) flying over Zemithang Valley, Tawang, Arunachal Pradesh, India.jpg|জেমিথাং উপত্যকাৰ ওপৰেৰে উৰি যোৱা তুষাৰ পাৰ চৰাইৰ জাক File:Monpa kids at Zemithang, Tawang, Arunachal Pradesh, India 02.jpg|জেমিথাঙৰ মনপা শিশু </gallery> ==টোকা== {{notelist}} ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Commons-inline|Category:Zemithang}} * [https://tawang.nic.in/ টাৱাং জিলা প্ৰশাসনৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট] * [https://arunachaltourism.com/ অৰুণাচল প্ৰদেশ পৰ্যটনৰ ৱেবছাইট] 6txh6k5tsd2v85ajkmn7isqs5n9g7dj 0 139236 633002 631677 2026-08-27T15:05:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 633002 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = ৱুডাং পৰ্বতমালা | other_name = | image = 武当山玄武门.JPG | image_caption = ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ সোণালী শৃংগ | location = [[হুবেই]], [[চীন]] | area_km2 = | highest = | elevation_m = 1612 | coordinates = {{coord|32.400833|N|111.003889|E|type:mountain_region:CN|format=dms|display=inline,title}} | geology = | age = | orogeny = | embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site | official_name = Ancient Building Complex in the Wudang Mountains | criteria = Cultural: i, ii, vi | ID = 705 | year = 1994 | child = yes }} }} {{infobox Chinese | pic = Wudang shan (Chinese characters).svg | piccap = সৰলীকৃত (ওপৰত) আৰু পৰম্পৰাগত (তলত) চীনা ভাষাত "ৱুডাং পৰ্বতমালা" | picsize = 145px | s = {{linktext|武当山}} | t = {{linktext|武當山}} | p = Wǔdāng shān | w = Wu³-tang¹ shan¹ | mi = {{IPAc-cmn|wu|3|.|d|ang|1|-|sh|an|1}} | wuu = Ghu^入 taon^平 sae^平 | j = Mou⁵-dong¹ Saan¹ | y = Móuh-dōng Sāan | poj = Bú-tong-soaⁿ | ci = {{IPAc-yue|m|ou|5|-|d|ong|1|-|s|aan|1}} }} '''ৱুডাং পৰ্বতমালা''' ({{Lang-en| Wudang Mountains}}) [[চীন]]ৰ হুবেই প্ৰদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত অৱস্থিত। উত্তৰৰ দেৱতা জুয়ান্টিয়ান শ্বাংডিৰ সৈতে জড়িত তাওবাদী মন্দিৰ আৰু মঠৰ এটা বিখ্যাত কমপ্লেক্সৰ বাসস্থান। ৱুডাং পৰ্বতমালা টাই চি আৰু তাও ধৰ্মৰ প্ৰথাৰ বাবে জনাজাত, আৰু ইয়াক চান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত চাওলিন মঠৰ তাওবাদী সমতুল্য হিচাপে দেখা যায়।<ref name="wudanglife">{{cite web |url=http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=1 |title=武當集團 |language=zh |trans-title=Wudang Group |website=www.wudanglife.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107103921/http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=1 |archive-date=7 January 2015 |access-date=26 August 2026 |archivedate=7 January 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150107103921/http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&id=1 |deadurl=yes }}</ref> চীনৰ "তাওবাদৰ চাৰিটা পবিত্ৰ পাহাৰ"ৰ ভিতৰত অন্যতম ৱুডাং পৰ্বতমালা আৰু ই তাওবাদী তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ৱুডাং উদ্যানৰ<ref name="wudanglife"/> দৰে মঠসমূহক ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য আৰু স্থাপত্যৰ কৃতিত্বৰ বাবে ১৯৯৪ চনত [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।<ref name=unesco>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/705|title=Ancient Building Complex in the Wudang Mountains|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=whc.unesco.org}}</ref> ==ভূগোল== [[চীন]]ৰ মানচিত্ৰত "ৱুডাংছান" নামটো সমগ্ৰ পৰ্বতমালা (যিটো হান নদীৰ দক্ষিণ পাৰৰ কাষেৰে পূব-পশ্চিমে বিস্তৃত আৰু ছিয়ানৰ কেইবাটাও কাউন্টি পৰ্যায়ৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়) আৰু ছিয়ানৰ ডানজিয়াংকৌৰ ৱুডাংছান মহকুমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত শৃংগৰ গোট দুয়োটাতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পিছৰটো এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল যিটো তাওবাদী কেন্দ্ৰ বুলি জনা যায়।<ref name=maps>Road Atlas of Hubei (湖北省公路里程地图册; ''Hubei Sheng Gonglu Licheng Dituce''), published by 中国地图出版社 ''[[SinoMaps Press]]'', 2007, {{ISBN|978-7-5031-4380-9}}. Page 11 (Shiyan City), and the map of the Wudangshan world heritage area, within the back cover.</ref> আধুনিক মানচিত্ৰত ৱুডাংছানৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগৰ উচ্চতা ১৬১২ মিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, <ref name=maps/><ref name="Atlas of World Heritage: China"/> অৱশ্যে সমগ্ৰ ৱুডাংছান ৰেঞ্জৰ উচ্চতা কিছুমান ঠাইত অধিক উচ্চ।<ref name=maps/> কিছুমানে ৱুডাং পৰ্বতমালাক ডাবা পৰ্বতমালাৰ এটা "শাখা" বুলি গণ্য কৰে,<ref name="Atlas of World Heritage: China">{{cite book|title=Atlas of World Heritage: China|url=https://books.google.com/books?id=tFRgajxu3wIC&pg=PT99|access-date=9 August 2012|date=1 January 2005|publisher=Long River Press|isbn=978-1-59265-060-6|pages=99–100}}</ref> পশ্চিম হুবেই, ছানচি, চংকিং আৰু ছিচুয়ানৰ মাজেৰে বিস্তৃত বৃহত্তৰ পৰ্বতমালা। ==ইতিহাস== যুগ যুগ ধৰি ৱুডাং পৰ্বতমালা তাও ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আৰু বিশেষকৈ তাওবাদী যুদ্ধ কলা বা টাই চিৰ বাবে বিখ্যাত।<ref name="Wang">{{cite news |last= Wang |first= Fang |url= http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-05/11/content_329676.htm |title= Pilgrimage to Wudang |work= Beijing Today |date= May 11, 2004 |access-date=2008-04-19}}</ref> প্ৰথম পবিত্ৰ স্থান—পাঁচ অজগৰ মন্দিৰ—টাং বংশৰ সম্ৰাট টাইজোঙৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=unesco/> ছং আৰু ইউয়ান বংশৰ সময়ত অধিক অট্টালিকা সংযোজন কৰা হৈছিল, আনহাতে পৰ্বতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কমপ্লেক্সটো মিং বংশৰ সময়ত (১৪–১৭ শতিকা) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়ংগলে সম্ৰাটে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁক বেইডি বা জুয়ান্টিয়ান শ্বাংডি দেৱতাৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত।<ref name=unesco/> মিং বংশৰ সময়ত এই স্থানত ৯টা ৰাজপ্ৰসাদ, ৯টা মঠ, ৩৬টা ননেৰী আৰু ৭২টা মন্দিৰ আছিল।<ref name=unesco/> নিয়মিতভাৱে মন্দিৰবোৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু সকলোবোৰ বাচি নাথাকিল, বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ পুৰণি অট্টালিকাসমূহ হ'ল ১৩০৭ চনত নিৰ্মিত গোল্ডেন হল আৰু প্ৰাচীন ব্ৰঞ্জৰ মন্দিৰ।<ref name=unesco/> আন উল্লেখযোগ্য অট্টালিকাসমূহৰ ভিতৰত নানয়াং প্ৰাসাদ (১২৮৫–১৩১০ চনত নিৰ্মিত আৰু ১৩১২ চনত সম্প্ৰসাৰিত), শিখৰত থকা টাইহে প্ৰাসাদৰ শিলৰ দেৱালযুক্ত নিষিদ্ধ চহৰ (১৪১৯ চনত নিৰ্মিত), আৰু বেঙুনীয়া ডাৱৰ মন্দিৰ (১১১৯–১১২৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা, ১৪১৩ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা আৰু ১৮০৩–১৮২০ চনত সম্প্ৰসাৰণ কৰা) আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=unesco/><ref>{{cite book |last= Huadong |first= Guo |date= 2013 |title= Atlas of Remote Sensing for World Heritage: China |publisher= Springer |page= 126 |isbn= 978-3-642-32823-7}}</ref> আজিও ৫৩টা প্ৰাচীন অট্টালিকা আছে।<ref name=unesco/> ২০০৩ চনৰ ১৯ জানুৱাৰীত যুদ্ধ কলা বিদ্যালয়ৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ অসাৱধানতাৰ বাবে ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ ৬০০ বছৰীয়া ইউজেংগং পেলেচত জুই লাগিছিল।<ref>{{cite news |url= http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-12/22/content_765749.htm |title= China's world heritage sites over-exploited |work= China Daily |date= December 22, 2006 |access-date=2008-04-19}}</ref> অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত হলঘৰটোকে ধৰি ২০০ বৰ্গমিটাৰ জুৰি থকা তিনিটা কোঠা ছাই হৈ পৰে। সাধাৰণতে ইউজেনগঙত থকা জাং ছানফেঙৰ সোণৰ মূৰ্তিটো জুই জ্বলোৱাৰ ঠিক আগতেই আন এটা অট্টালিকালৈ লৈ যোৱা হৈছিল আৰু এইদৰে জুইৰ শিখাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল।<ref name="Wang"/> == চিত্ৰ== <gallery widths="180px" heights="180px"> File:Wudangshan pic 12.jpg|ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ বেঙুনীয়া ক্লাউড মঠ File:武当山玄武门.JPG|ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ ইউয়ান ৱুৰ গেট File:Wudangshan pic 11.jpg File:武当山紫霄宫.JPG|বেঙুনীয়া ৰঙৰ হেভেন পেলেচ File:琼台中观.JPG File:Wudangshan pic 8.jpg </gallery> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী: চীন]] [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] s20kbifcqn0lbvzgg9ti78luh8d3vq4 0 139310 633026 632974 2026-08-28T04:11:57Z Dipankar Das 36094 633026 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} [[File:Floriculture.jpg|thumb|<big>''ফ্লʼৰিকালচাৰ''</big>]] [[File:027 Flowers at Algemene warenmarkt - market in Grote Markt, Breda, Netherlands.jpg|thumb|right|[[নেদাৰলেণ্ড]]ৰ ব্ৰেডাৰ এক স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ফুলৰ পুলি]] '''পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান'''<ref>{{cite web | url=https://www.xobdo.org/dic/floriculture | title=florculture | work=Xobdo | accessdate=27 August 2026}}</ref> ({{lang-en|Floriculture}}, {{lang-la|[[wikt:flos#Latin|floris]] + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত}}) বা '''ফ্লʼৰিকালচাৰ''' হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য [[ফুল|পুষ্প]] আৰু [[পাত|পত্ৰ]] উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু [[কৃষি|কৃষিকৰ্ম]]ৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা। পুষ্প উদ্যোগত ব্যৱহৃত শ শ উদ্ভিদ বৰ্গক কেন্দ্ৰ কৰি বিগত বৰ্ষসমূহত কেইবাটাও দক্ষ উৎপাদন পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ উদ্ভিদ-জীৱবিজ্ঞানৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্ভিদ প্ৰজনন আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে মানৱ ব্যৱহাৰোপযোগী অযুতসংখ্যক নতুন জিন’টাইপ (genotypes) উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। == সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ == ফুল মানৱ সমাজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি প্ৰায়ে আনন্দ আৰু বিষাদৰ মুহূৰ্তসমূহত তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। ফুল তথা উদ্ভিদসমূহ গৃহৰ অভ্যন্তৰত সূৰ্যৰ পোহৰ পৰা খিৰিকীত, সন্মুখৰ চোতালৰ ভূ-দৃশ্য সজ্জা হিচাপে, অথবা পিছফালৰ চোতালৰ বাৰাণ্ডা বা ডেকত সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়। মানৱজাতিয়ে ফুল আৰু উদ্ভিদ, মানুহৰ সৈতে এইবোৰৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া, আৰু এইসমূহৰ উৎপাদন পদ্ধতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি আহিছে যাতে সমগ্ৰ মানৱ সমাজে ইয়াৰ সুফল লাভ কৰিব পাৰে। বিশ্বজুৰি ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকল এই কাৰ্যত ব্ৰতী হৈ আছে। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহৰ ভিতৰত কৰ্তন কৰা পুষ্প<ref>{{Cite book |last=Armitage |first=Allan M |title=Specialty cut flowers. The production of annuals, perennials, bulbs and woody plants for fresh and dried cut flowers. |publisher=cabdirect.org |year=1993}}</ref> আৰু কৰ্তন কৰা আলংকাৰিক পত্ৰ, ভেটিৰ পুলি বা শয্যা উদ্ভিদ (যেনে বাৰ্ষিক বা বহুবৰ্ষজীৱী উদ্যান পুষ্প), আৰু গৃহ-অভ্যন্তৰীণ উদ্ভিদ (যেনে পত্ৰ উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰস্থ সপুষ্পক উদ্ভিদ) অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite book |last1=Dole |first1=John M |title=Floriculture: Principles and Species |last2=Wilkins |first2=Harold F. |publisher=Pearson. |year=2004 |edition=2nd}}</ref><ref>{{Cite book |last=Larson |first=Roy A |title=Introduction to Floriculture |publisher=Elsevier Science |year=2013 |location=United States}}</ref> এই উদ্ভিদসমূহ মাটিৰ ভেটিত, পুষ্প পথাৰত অথবা সেউজগৃহৰ ভিতৰত পাত্ৰত উৎপাদন কৰা হয়। এই উদ্ভিদসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন হোৱাৰ হেতুকে প্ৰায়েই সংৰক্ষিত কৃষি পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়। পুষ্প শস্যসমূহ অতি সৰল পদ্ধতিৰ পৰা আৰম্ভ কৰি অত্যন্ত উচ্চখাপৰ অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিগত প্ৰণালীৰে খেতি কৰা হয়।<ref>H. Chris Wien. Floral Crop Production in High Tunnels. HortTechnology Jan 2009 19(1): 56-60 {{doi|10.21273/HORTSCI.19.1.56}}</ref> এই শস্যবোৰ কৃষিপথাৰৰ মাটিত অথবা কম খৰচী উচ্চস্তৰীয় সুৰংগযুক্ত সেউজগৃহৰ ভিতৰত থকা ভূমিত উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। পূৰ্বতে দীৰ্ঘদিন ধৰি [[ইউৰোপ]], [[উত্তৰ আমেৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]] মহাদেশৰ বজাৰসমূহৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলত নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে ঋতুভিত্তিকভাৱে ফুলৰ খেতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, পুষ্প উদ্যোগৰ বহু শস্য বৰ্তমান একোটা নিৰ্দিষ্ট জলবায়ু অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে—বিশেষকৈ [[দক্ষিণ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[চীন]] দেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহলৈ,<ref>Van Rijswick C. World floriculture map 2015. Gearing Up for Stronger Competition, Rabobank Industry Note. 2015 Jan(475).</ref> যাতে সুলভ হস্তশ্ৰমৰ সহায়ত কিছুমান বিশেষ উদ্ভিদ সমগ্ৰ বছৰজুৰি উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Harisha |first=BN |date=Oct 2017 |title=An economic analysis of floriculture in India. |journal=In Proceedings of the Sixth Middle East Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking (ME17Dubai Conference) |pages=6–8}}</ref> পুষ্প শস্য আৰু বজাৰৰ ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংৰক্ষিত উদ্যান শস্য বিজ্ঞান বা সুৰক্ষিত উদ্যানকৃষিৰ বিকাশ ঘটিছে। নিয়ন্ত্ৰিত-পৰিৱেশ কৃষি (Controlled-environment agriculture—CEA)ৰ এক অন্যতম প্ৰধান উপাদান হৈছে ফ্লʼৰিকালচাৰ। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন, সেয়েহে বিশ্বজোৰা বজাৰৰ বাবে এই উদ্ভিদসমূহ দক্ষতাপূৰ্ণভাৱে উৎপাদন কৰিবলৈ এক ব্যয়বহুল উৎপাদন প্ৰণালীৰ প্ৰয়োজন হয়—যেনে সেউজগৃহ,<ref name=":0">{{Cite book |last=Hanan |first=Joe J |title=Greenhouses: Advanced Technology for Protected Horticulture. |year=2017}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hanan |first1=J.J |title=Greenhouse Management |last2=Holley |first2=W.D. |last3=Goldsberry |first3=K.L. |publisher=[[Springer-Verlag]] |year=1978 |series=[[Advanced Series in Agricultural Sciences]] |number=5}}</ref><ref name=":1">Chris Beytes (Editor). 2021. Ball RedBook: Greenhouse Structures, Equipment, and Technology 19th Edition. Ball Publishing.</ref> স্বয়ংক্ৰিয় পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ, স্বয়ংক্ৰিয় [[জলসিঞ্চন]] আৰু সাৰ প্ৰয়োগ, যান্ত্ৰিক বা ৰব’টচালিত বীজ, পুলি স্থানান্তৰণ আৰু পাত্ৰ পৰিচালন, আৰু পৰিপূৰক সালোকসংশ্লেষণকাৰী পোহৰৰ ব্যৱস্থা।<ref>{{cite journal |last1=Khair Rabiya |first1=Ummul |title=Modern Innovations and Sustainability in Floriculture: Trends, Technologies, and Practices |journal=Journal of Diversity Studies |date=2024 |volume=3 |issue=2 |pages=1–5 |doi=10.51470/JOD.2024.03.02.01 |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰে কিছুমান শস্যত হস্তচালিতভাৱে জলসিঞ্চন কৰা হয় যদিও বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে টোপাল জলসিঞ্চন, বুম জলসিঞ্চন বা প্লাৱিত মজিয়া পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বহুতো কৰ্তন কৰা পুষ্প শস্যৰ বাবে হাইড্ৰ’পনিক্স বা মাটিবিহীন জলীয় কৃষি পদ্ধতিও প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ফ্লʼৰিকালচাৰৰ মূল্যাংকন ২০২২ == ২০২২ বৰ্ষত গোলকীয় ফ্লʼৰিকালচাৰ বজাৰৰ সামগ্ৰিক আকাৰ আনুমানিক ৫০.০৪ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে আৰু পৰ্যালোচনা কালছোৱাত ২.৫% মিশ্ৰ বাৰ্ষিক বিকাশৰ হাৰ অনুসৰি ২০২৮ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইয়াৰ পুনৰীক্ষিত আকাৰ ৫৮.০৩ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হ’বগৈ বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে।<ref>Floriculture Market 2022. Size, Share, Growth. Trends, Recent Developments, Company Profiles, Key Suppliers, Production Capacity, Revenue & Gross Margin, Market Drivers, Opportunities, Challenges and Forecast 2028. Market Reports World. April 04, 2022 07:48 ET.</ref> ২০২২ বৰ্ষত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সৰ্বমুঠ ৮,৯৫১ গৰাকী পুষ্প উৎপাদকৰ দ্বাৰা ৮৩৩ নিযুত বৰ্গফুট উৎপাদন এলেকাত উৎপাদিত সকলো পুষ্প শস্যৰ মুঠ পাইকাৰী বিক্ৰী মূল্য আছিল ৬.৬৯ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ।<ref>2022 Commercial Floriculture Survey NASS's Quick Stats. National Agricultural Statistics Service. United States Department of Agriculture. 05/31/2023. </ref> == তথ্য উৎস == {{reflist}} * == অতিৰিক্ত পঠন == * [https://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1072 USDA - National Agricultural Statistics Service Floriculture Crops ] * [http://hort.ifas.ufl.edu/floriculture/ University of Florida] * [http://ccfc.org/ California Cut Flower Commission] * [http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/floriculture/ North Carolina State University Floriculture Information Center] * https://www.researchgate.net/publication/295862115_Diversification_Through_Floriculture_in_Kashmir_Valley == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Floriculture|পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান}} * {{Cite EB1911|wstitle=Fruit and Flower Farming|short=x}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কৃষি]] [[শ্ৰেণী:ফুল]] [[শ্ৰেণী:কৃষি বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান]] hqmamk9ld2k2ya8j3uxx4nx0e8q4tvm 633027 633026 2026-08-28T04:12:11Z Dipankar Das 36094 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633027 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} [[File:Floriculture.jpg|thumb|<big>''ফ্লʼৰিকালচাৰ''</big>]] [[File:027 Flowers at Algemene warenmarkt - market in Grote Markt, Breda, Netherlands.jpg|thumb|right|[[নেদাৰলেণ্ড]]ৰ ব্ৰেডাৰ এক স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ফুলৰ পুলি]] '''পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান'''<ref>{{cite web | url=https://www.xobdo.org/dic/floriculture | title=florculture | work=Xobdo | accessdate=27 August 2026}}</ref> ({{lang-en|Floriculture}}, {{lang-la|[[wikt:flos#Latin|floris]] + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত}}) বা '''ফ্লʼৰিকালচাৰ''' হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য [[ফুল|পুষ্প]] আৰু [[পাত|পত্ৰ]] উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু [[কৃষি|কৃষিকৰ্ম]]ৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা। পুষ্প উদ্যোগত ব্যৱহৃত শ শ উদ্ভিদ বৰ্গক কেন্দ্ৰ কৰি বিগত বৰ্ষসমূহত কেইবাটাও দক্ষ উৎপাদন পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ উদ্ভিদ-জীৱবিজ্ঞানৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্ভিদ প্ৰজনন আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে মানৱ ব্যৱহাৰোপযোগী অযুতসংখ্যক নতুন জিন’টাইপ (genotypes) উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। == সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ == ফুল মানৱ সমাজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি প্ৰায়ে আনন্দ আৰু বিষাদৰ মুহূৰ্তসমূহত তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। ফুল তথা উদ্ভিদসমূহ গৃহৰ অভ্যন্তৰত সূৰ্যৰ পোহৰপৰা খিৰিকীত, সন্মুখৰ চোতালৰ ভূ-দৃশ্য সজ্জা হিচাপে, অথবা পিছফালৰ চোতালৰ বাৰাণ্ডা বা ডেকত সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়। মানৱজাতিয়ে ফুল আৰু উদ্ভিদ, মানুহৰ সৈতে এইবোৰৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া, আৰু এইসমূহৰ উৎপাদন পদ্ধতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি আহিছে যাতে সমগ্ৰ মানৱ সমাজে ইয়াৰ সুফল লাভ কৰিব পাৰে। বিশ্বজুৰি ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকল এই কাৰ্যত ব্ৰতী হৈ আছে। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহৰ ভিতৰত কৰ্তন কৰা পুষ্প<ref>{{Cite book |last=Armitage |first=Allan M |title=Specialty cut flowers. The production of annuals, perennials, bulbs and woody plants for fresh and dried cut flowers. |publisher=cabdirect.org |year=1993}}</ref> আৰু কৰ্তন কৰা আলংকাৰিক পত্ৰ, ভেটিৰ পুলি বা শয্যা উদ্ভিদ (যেনে বাৰ্ষিক বা বহুবৰ্ষজীৱী উদ্যান পুষ্প), আৰু গৃহ-অভ্যন্তৰীণ উদ্ভিদ (যেনে পত্ৰ উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰস্থ সপুষ্পক উদ্ভিদ) অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite book |last1=Dole |first1=John M |title=Floriculture: Principles and Species |last2=Wilkins |first2=Harold F. |publisher=Pearson. |year=2004 |edition=2nd}}</ref><ref>{{Cite book |last=Larson |first=Roy A |title=Introduction to Floriculture |publisher=Elsevier Science |year=2013 |location=United States}}</ref> এই উদ্ভিদসমূহ মাটিৰ ভেটিত, পুষ্প পথাৰত অথবা সেউজগৃহৰ ভিতৰত পাত্ৰত উৎপাদন কৰা হয়। এই উদ্ভিদসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন হোৱাৰ হেতুকে প্ৰায়েই সংৰক্ষিত কৃষি পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়। পুষ্প শস্যসমূহ অতি সৰল পদ্ধতিৰপৰা আৰম্ভ কৰি অত্যন্ত উচ্চখাপৰ অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিগত প্ৰণালীৰে খেতি কৰা হয়।<ref>H. Chris Wien. Floral Crop Production in High Tunnels. HortTechnology Jan 2009 19(1): 56-60 {{doi|10.21273/HORTSCI.19.1.56}}</ref> এই শস্যবোৰ কৃষিপথাৰৰ মাটিত অথবা কম খৰচী উচ্চস্তৰীয় সুৰংগযুক্ত সেউজগৃহৰ ভিতৰত থকা ভূমিত উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। পূৰ্বতে দীৰ্ঘদিন ধৰি [[ইউৰোপ]], [[উত্তৰ আমেৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]] মহাদেশৰ বজাৰসমূহৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলত নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে ঋতুভিত্তিকভাৱে ফুলৰ খেতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, পুষ্প উদ্যোগৰ বহু শস্য বৰ্তমান একোটা নিৰ্দিষ্ট জলবায়ু অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে—বিশেষকৈ [[দক্ষিণ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[চীন]] দেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহলৈ,<ref>Van Rijswick C. World floriculture map 2015. Gearing Up for Stronger Competition, Rabobank Industry Note. 2015 Jan(475).</ref> যাতে সুলভ হস্তশ্ৰমৰ সহায়ত কিছুমান বিশেষ উদ্ভিদ সমগ্ৰ বছৰজুৰি উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Harisha |first=BN |date=Oct 2017 |title=An economic analysis of floriculture in India. |journal=In Proceedings of the Sixth Middle East Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking (ME17Dubai Conference) |pages=6–8}}</ref> পুষ্প শস্য আৰু বজাৰৰ ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংৰক্ষিত উদ্যান শস্য বিজ্ঞান বা সুৰক্ষিত উদ্যানকৃষিৰ বিকাশ ঘটিছে। নিয়ন্ত্ৰিত-পৰিৱেশ কৃষি (Controlled-environment agriculture—CEA)ৰ এক অন্যতম প্ৰধান উপাদান হৈছে ফ্লʼৰিকালচাৰ। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন, সেয়েহে বিশ্বজোৰা বজাৰৰ বাবে এই উদ্ভিদসমূহ দক্ষতাপূৰ্ণভাৱে উৎপাদন কৰিবলৈ এক ব্যয়-বহুল উৎপাদন প্ৰণালীৰ প্ৰয়োজন হয়—যেনে সেউজগৃহ,<ref name=":0">{{Cite book |last=Hanan |first=Joe J |title=Greenhouses: Advanced Technology for Protected Horticulture. |year=2017}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hanan |first1=J.J |title=Greenhouse Management |last2=Holley |first2=W.D. |last3=Goldsberry |first3=K.L. |publisher=[[Springer-Verlag]] |year=1978 |series=[[Advanced Series in Agricultural Sciences]] |number=5}}</ref><ref name=":1">Chris Beytes (Editor). 2021. Ball RedBook: Greenhouse Structures, Equipment, and Technology 19th Edition. Ball Publishing.</ref> স্বয়ংক্ৰিয় পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ, স্বয়ংক্ৰিয় [[জলসিঞ্চন]] আৰু সাৰ প্ৰয়োগ, যান্ত্ৰিক বা ৰব’টচালিত বীজ, পুলি স্থানান্তৰণ আৰু পাত্ৰ পৰিচালন, আৰু পৰিপূৰক সালোকসংশ্লেষণকাৰী পোহৰৰ ব্যৱস্থা।<ref>{{cite journal |last1=Khair Rabiya |first1=Ummul |title=Modern Innovations and Sustainability in Floriculture: Trends, Technologies, and Practices |journal=Journal of Diversity Studies |date=2024 |volume=3 |issue=2 |pages=1–5 |doi=10.51470/JOD.2024.03.02.01 |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰে কিছুমান শস্যত হস্তচালিতভাৱে জলসিঞ্চন কৰা হয় যদিও বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে টোপাল জলসিঞ্চন, বুম জলসিঞ্চন বা প্লাৱিত মজিয়া পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বহুতো কৰ্তন কৰা পুষ্প শস্যৰ বাবে হাইড্ৰ’পনিক্স বা মাটিবিহীন জলীয় কৃষি পদ্ধতিও প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ফ্লʼৰিকালচাৰৰ মূল্যাংকন ২০২২ == ২০২২ বৰ্ষত গোলকীয় ফ্লʼৰিকালচাৰ বজাৰৰ সামগ্ৰিক আকাৰ অনুমাণিক ৫০.০৪ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে আৰু পৰ্যালোচনা কালছোৱাত ২.৫% মিশ্ৰ বাৰ্ষিক বিকাশৰ হাৰ অনুসৰি ২০২৮ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইয়াৰ পুনৰীক্ষিত আকাৰ ৫৮.০৩ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ হ’বগৈ বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে।<ref>Floriculture Market 2022. Size, Share, Growth. Trends, Recent Developments, Company Profiles, Key Suppliers, Production Capacity, Revenue & Gross Margin, Market Drivers, Opportunities, Challenges and Forecast 2028. Market Reports World. April 04, 2022 07:48 ET.</ref> ২০২২ বৰ্ষত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সৰ্বমুঠ ৮,৯৫১ গৰাকী পুষ্প উৎপাদকৰদ্বাৰা ৮৩৩ নিযুত বৰ্গফুট উৎপাদন এলেকাত উৎপাদিত সকলো পুষ্প শস্যৰ মুঠ পাইকাৰী বিক্ৰী মূল্য আছিল ৬.৬৯ বিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ।<ref>2022 Commercial Floriculture Survey NASS's Quick Stats. National Agricultural Statistics Service. United States Department of Agriculture. 05/31/2023. </ref> == তথ্য উৎস == {{reflist}} * == অতিৰিক্ত পঠন == * [https://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1072 USDA - National Agricultural Statistics Service Floriculture Crops ] * [http://hort.ifas.ufl.edu/floriculture/ University of Florida] * [http://ccfc.org/ California Cut Flower Commission] * [http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/floriculture/ North Carolina State University Floriculture Information Center] * https://www.researchgate.net/publication/295862115_Diversification_Through_Floriculture_in_Kashmir_Valley == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Floriculture|পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান}} * {{Cite EB1911|wstitle=Fruit and Flower Farming|short=x}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কৃষি]] [[শ্ৰেণী:ফুল]] [[শ্ৰেণী:কৃষি বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান]] grjxkswiyr0jzgy7n1lxshk74hhqbi8 633029 633027 2026-08-28T04:23:19Z Dipankar Das 36094 (By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]]) 633029 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} [[File:Floriculture.jpg|thumb|<big>''ফ্লʼৰিকালচাৰ''</big>]] [[File:027 Flowers at Algemene warenmarkt - market in Grote Markt, Breda, Netherlands.jpg|thumb|right|[[নেদাৰলেণ্ড]]ৰ ব্ৰেডাৰ এক স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ফুলৰ পুলি]] '''পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান'''<ref>{{cite web | url=https://www.xobdo.org/dic/floriculture | title=florculture | work=Xobdo | accessdate=27 August 2026}}</ref> ({{lang-en|Floriculture}}, {{lang-la|[[wikt:flos#Latin|floris]] + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত}}) বা '''ফ্লʼৰিকালচাৰ''' হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য [[ফুল|পুষ্প]] আৰু [[পাত|পত্ৰ]] উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু [[কৃষি|কৃষিকৰ্ম]]ৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা। পুষ্প উদ্যোগত ব্যৱহৃত শ শ উদ্ভিদ বৰ্গক কেন্দ্ৰ কৰি বিগত বৰ্ষসমূহত কেইবাটাও দক্ষ উৎপাদন পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ উদ্ভিদ-জীৱবিজ্ঞানৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্ভিদ প্ৰজনন আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে মানৱ ব্যৱহাৰোপযোগী অযুতসংখ্যক নতুন জিন’টাইপ (genotypes) উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। == সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ == ফুল মানৱ সমাজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি প্ৰায়ে আনন্দ আৰু বিষাদৰ মুহূৰ্তসমূহত তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। ফুল তথা উদ্ভিদসমূহ গৃহৰ অভ্যন্তৰত সূৰ্যৰ পোহৰপৰা খিৰিকীত, সন্মুখৰ চোতালৰ ভূ-দৃশ্য সজ্জা হিচাপে, অথবা পিছফালৰ চোতালৰ বাৰাণ্ডা বা ডেকত সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়। মানৱজাতিয়ে ফুল আৰু উদ্ভিদ, মানুহৰ সৈতে এইবোৰৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া, আৰু এইসমূহৰ উৎপাদন পদ্ধতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি আহিছে যাতে সমগ্ৰ মানৱ সমাজে ইয়াৰ সুফল লাভ কৰিব পাৰে। বিশ্বজুৰি ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকল এই কাৰ্যত ব্ৰতী হৈ আছে। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহৰ ভিতৰত কৰ্তন কৰা পুষ্প<ref>{{Cite book |last=Armitage |first=Allan M |title=Specialty cut flowers. The production of annuals, perennials, bulbs and woody plants for fresh and dried cut flowers. |publisher=cabdirect.org |year=1993}}</ref> আৰু কৰ্তন কৰা আলংকাৰিক পত্ৰ, ভেটিৰ পুলি বা শয্যা উদ্ভিদ (যেনে বাৰ্ষিক বা বহুবৰ্ষজীৱী উদ্যান পুষ্প), আৰু গৃহ-অভ্যন্তৰীণ উদ্ভিদ (যেনে পত্ৰ উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰস্থ সপুষ্পক উদ্ভিদ) অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{Cite book |last1=Dole |first1=John M |title=Floriculture: Principles and Species |last2=Wilkins |first2=Harold F. |publisher=Pearson. |year=2004 |edition=2nd}}</ref><ref>{{Cite book |last=Larson |first=Roy A |title=Introduction to Floriculture |publisher=Elsevier Science |year=2013 |location=United States}}</ref> এই উদ্ভিদসমূহ মাটিৰ ভেটিত, পুষ্প পথাৰত অথবা সেউজগৃহৰ ভিতৰত পাত্ৰত উৎপাদন কৰা হয়। এই উদ্ভিদসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন হোৱাৰ হেতুকে প্ৰায়েই সংৰক্ষিত কৃষি পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়। পুষ্প শস্যসমূহ অতি সৰল পদ্ধতিৰপৰা আৰম্ভ কৰি অত্যন্ত উচ্চখাপৰ অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিগত প্ৰণালীৰে খেতি কৰা হয়।<ref>H. Chris Wien. Floral Crop Production in High Tunnels. HortTechnology Jan 2009 19(1): 56-60 {{doi|10.21273/HORTSCI.19.1.56}}</ref> এই শস্যবোৰ কৃষিপথাৰৰ মাটিত অথবা কম খৰচী উচ্চস্তৰীয় সুৰংগযুক্ত সেউজগৃহৰ ভিতৰত থকা ভূমিত উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। পূৰ্বতে দীৰ্ঘদিন ধৰি [[ইউৰোপ]], [[উত্তৰ আমেৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]] মহাদেশৰ বজাৰসমূহৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলত নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে ঋতুভিত্তিকভাৱে ফুলৰ খেতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, পুষ্প উদ্যোগৰ বহু শস্য বৰ্তমান একোটা নিৰ্দিষ্ট জলবায়ু অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে—বিশেষকৈ [[দক্ষিণ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[চীন]] দেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহলৈ,<ref>Van Rijswick C. World floriculture map 2015. Gearing Up for Stronger Competition, Rabobank Industry Note. 2015 Jan(475).</ref> যাতে সুলভ হস্তশ্ৰমৰ সহায়ত কিছুমান বিশেষ উদ্ভিদ সমগ্ৰ বছৰজুৰি উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।<ref>{{Cite journal |last=Harisha |first=BN |date=Oct 2017 |title=An economic analysis of floriculture in India. |journal=In Proceedings of the Sixth Middle East Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking (ME17Dubai Conference) |pages=6–8}}</ref> পুষ্প শস্য আৰু বজাৰৰ ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংৰক্ষিত উদ্যান শস্য বিজ্ঞান বা সুৰক্ষিত উদ্যানকৃষিৰ বিকাশ ঘটিছে। নিয়ন্ত্ৰিত-পৰিৱেশ কৃষি (Controlled-environment agriculture—CEA)ৰ এক অন্যতম প্ৰধান উপাদান হৈছে ফ্লʼৰিকালচাৰ। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন, সেয়েহে বিশ্বজোৰা বজাৰৰ বাবে এই উদ্ভিদসমূহ দক্ষতাপূৰ্ণভাৱে উৎপাদন কৰিবলৈ এক ব্যয়-বহুল উৎপাদন প্ৰণালীৰ প্ৰয়োজন হয়—যেনে সেউজগৃহ,<ref name=":0">{{Cite book |last=Hanan |first=Joe J |title=Greenhouses: Advanced Technology for Protected Horticulture. |year=2017}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Hanan |first1=J.J |title=Greenhouse Management |last2=Holley |first2=W.D. |last3=Goldsberry |first3=K.L. |publisher=[[Springer-Verlag]] |year=1978 |series=[[Advanced Series in Agricultural Sciences]] |number=5}}</ref><ref name=":1">Chris Beytes (Editor). 2021. Ball RedBook: Greenhouse Structures, Equipment, and Technology 19th Edition. Ball Publishing.</ref> স্বয়ংক্ৰিয় পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ, স্বয়ংক্ৰিয় [[জলসিঞ্চন]] আৰু সাৰ প্ৰয়োগ, যান্ত্ৰিক বা ৰব’টচালিত বীজ, পুলি স্থানান্তৰণ আৰু পাত্ৰ পৰিচালন, আৰু পৰিপূৰক সালোকসংশ্লেষণকাৰী পোহৰৰ ব্যৱস্থা।<ref>{{cite journal |last1=Khair Rabiya |first1=Ummul |title=Modern Innovations and Sustainability in Floriculture: Trends, Technologies, and Practices |journal=Journal of Diversity Studies |date=2024 |volume=3 |issue=2 |pages=1–5 |doi=10.51470/JOD.2024.03.02.01 |doi-access=free}}</ref> ইয়াৰে কিছুমান শস্যত হস্তচালিতভাৱে জলসিঞ্চন কৰা হয় যদিও বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে টোপাল জলসিঞ্চন, বুম জলসিঞ্চন বা প্লাৱিত মজিয়া পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বহুতো কৰ্তন কৰা পুষ্প শস্যৰ বাবে হাইড্ৰ’পনিক্স বা মাটিবিহীন জলীয় কৃষি পদ্ধতিও প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == ফ্লʼৰিকালচাৰৰ মূল্যাংকন ২০২২ == ২০২২ বৰ্ষত গোলকীয় ফ্লʼৰিকালচাৰ বজাৰৰ সামগ্ৰিক আকাৰ অনুমাণিক ৫০.০৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে আৰু পৰ্যালোচনা কালছোৱাত ২.৫% মিশ্ৰ বাৰ্ষিক বিকাশৰ হাৰ অনুসৰি ২০২৮ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইয়াৰ পুনৰীক্ষিত আকাৰ ৫৮.০৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ হ’বগৈ বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে।<ref>Floriculture Market 2022. Size, Share, Growth. Trends, Recent Developments, Company Profiles, Key Suppliers, Production Capacity, Revenue & Gross Margin, Market Drivers, Opportunities, Challenges and Forecast 2028. Market Reports World. April 04, 2022 07:48 ET.</ref> ২০২২ বৰ্ষত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সৰ্বমুঠ ৮,৯৫১ গৰাকী পুষ্প উৎপাদকৰদ্বাৰা ৮৩৩ নিযুত বৰ্গফুট উৎপাদন এলেকাত উৎপাদিত সকলো পুষ্প শস্যৰ মুঠ পাইকাৰী বিক্ৰী মূল্য আছিল ৬.৬৯ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ।<ref>2022 Commercial Floriculture Survey NASS's Quick Stats. National Agricultural Statistics Service. United States Department of Agriculture. 05/31/2023. </ref> == তথ্য উৎস == {{reflist}} * == অতিৰিক্ত পঠন == * [https://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1072 USDA - National Agricultural Statistics Service Floriculture Crops ] * [http://hort.ifas.ufl.edu/floriculture/ University of Florida] * [http://ccfc.org/ California Cut Flower Commission] * [http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/floriculture/ North Carolina State University Floriculture Information Center] * https://www.researchgate.net/publication/295862115_Diversification_Through_Floriculture_in_Kashmir_Valley == বাহ্যিক সংযোগ == {{Commons category|Floriculture|পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান}} * {{Cite EB1911|wstitle=Fruit and Flower Farming|short=x}} {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:কৃষি]] [[শ্ৰেণী:ফুল]] [[শ্ৰেণী:কৃষি বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান]] awswj1tblyemmpkvrkom713sjz715ig 0 139311 632990 632977 2026-08-27T12:40:21Z AjayDas 12623 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 632990 wikitext text/x-wiki {{Short description|বেইজিং, চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান}} {{Infobox organization | name = চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী | native_name = 中国文化遗产研究院 | native_name_lang = zh | formation = {{start date and age|1935}} | image = China Academy of Cultural Heritage, main building (20230215150815).jpg | caption = মুখ্য ভৱন | type = ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান | headquarters = ২ গাওয়ান পথ, উত্তৰ চতুৰ্থ বলয় পূব পথ, ছাওয়াং, বেইজিং, চীন | location = চীন | leader_title = | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_name3 = | parent_organization = ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসন | website = {{Official URL}} }} '''চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী''' {{en|China Academy of Cultural Heritage}} সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সুৰক্ষা, সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত এটা ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান।<ref>{{Cite web |last=国家文物局 |year=2024 |orig-date=2024/03/07 |title=中国博物馆协会 |trans-title=China Association of Museums |url=https://www.chinamuseum.org.cn/cma/detail.html?id=13&contentId=13592 |access-date=2024-04-02 |website=www.chinamuseum.org.cn |publisher=国家文物局}}</ref><ref>{{Citation |last=Zhao |first=Wei |title=China: Managing Cultural Heritage and the World Heritage List |date=2014 |encyclopedia=Encyclopedia of Global Archaeology |pages=1421–1433 |editor-last=Smith |editor-first=Claire |url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-0465-2_1967 |access-date=2024-04-02 |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-1-4419-0465-2_1967 |isbn=978-1-4419-0465-2|url-access=subscription }}</ref> ই চীন দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনৰ প্ৰত্যক্ষ নেতৃত্বৰ অধীনত কাম কৰে। চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী হৈছে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সুৰক্ষাক কেন্দ্ৰ কৰি কাম কৰা গণচীনৰ এখন বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। এই ক্ষেত্ৰত ই দেশখনৰ আগশাৰীৰ পেছাদাৰী শক্তিসমূহৰ অন্যতম।<ref name=":2">{{Cite web |last=刘 |first=易寒 |year=2021 |orig-date=2021/12/15 |title=中国文化遗产研究院 |trans-title=Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.ncha.gov.cn/art/2021/12/15/art_1738_50218.html |access-date=2024-04-02 |website=www.ncha.gov.cn |publisher=国家文物局}}</ref> == মুখ্য দায়িত্ব == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ মুখ্য দায়িত্বৰ ভিতৰত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ গৱেষণা, সংৰক্ষণ, পুনৰুদ্ধাৰ আৰু প্ৰশিক্ষণ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=中国文化遗产研究院主要职责 |trans-title=Main responsibilities of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/165/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৩৫ চনত জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক ইউৱানৰ অধীনত পিং ৰাজনৈতিক সংগঠন সমিতিৰ "প্ৰাচীন ৰাজধানীৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ পৰিচালনা সমিতি" আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name="qianjin">{{cite journal |date=2014 |title=前进中的中国文化遗产研究院 |trans-title=Chinese Academy of Cultural Heritage in Progress |journal=世界遗产 |page=144}}</ref> ১৯৪৯ চনত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "বেইজিং সাংস্কৃতিক সম্পদ পুনৰুদ্ধাৰ সমিতি" ৰখা হয় আৰু ইয়াক সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ ব্যুৰ'লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=李 |first=韵 |year=2015 |orig-date=2015/07/10 |title=中国文化遗产研究院成立八十周年 |trans-title=The 80th Anniversary of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=https://epaper.gmw.cn/gmrb/html/2015-07/10/nw.D110000gmrb_20150710_8-11.htm |access-date=2024-04-02 |website=epaper.gmw.cn |publisher=光明日报-光明网 }}</ref> ১৯৭৩ চনত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান" ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院中国文化遗产研究院文物保护理念与技术国际学术研讨会 |title=1974～1990，文物保护科学技术研究所与古文献研究室 |trans-title=1974-1990, Institute of Conservation Science and Technology and Ancient Documents Research Office |url=http://www.cach.org.cn/Portals/0/hri/Wenwub.html |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> ১৯৯০ চনত ই সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাচীন নথি গৱেষণা কাৰ্যালয়ৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ "চীন সাংস্কৃতিক সম্পদ প্ৰতিষ্ঠান"ত পৰিণত হয়। ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী" ৰখা হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=文 |first=静 |year=2008 |orig-date=2008/03/04 |title=中国文化遗产研究院在京揭牌 |trans-title=China Cultural Heritage Research Institute inaugurated in Beijing |url=https://zqb.cyol.com/content/2008-03/04/content_2086996.htm |access-date=2024-04-02 |website=zqb.cyol.com |publisher=中国青年报}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文化遗产研究院课题组 |title=中国世界文化遗产保护研究报告（2023） |publisher=中国文化遗产研究院 |year=2023 |isbn=978-7-5228-2938-8 |trans-title=REPORT ON CONSERVATION AND RESEARCH OF CHINA’S WORLD CULTURAL HERITAGE （2023）}}</ref><ref>{{Cite web |last=林 |first=佳 |year=2018 |orig-date=2018/01/13 |title=学识 {{!}} 遗产保护中的文化冲突与《北京文件》——兼论中国古建筑彩画的特点与保护 |trans-title=Cultural Conflicts in Heritage Conservation and the Beijing Document - On the Characteristics and Conservation of Colourful Paintings on Ancient Chinese Buildings |url=https://www.sohu.com/a/216540157_696174 |access-date=2024-04-02 |website=www.sohu.com |publisher=建筑学报}}</ref> == সাংগঠনিক গঠন == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী মূলত সাতটা কাৰ্যকৰী বিভাগ, তিনিটা পৰিচালনামূলক বিভাগ আৰু এটা সহায়ক বিভাগেৰে গঠিত। সাতটা কাৰ্যকৰী বিভাগ হৈছে সাংস্কৃতিক সম্পদ প্ৰতিষ্ঠান, সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান, চীন বিশ্ব সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ, সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰতিষ্ঠান, শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান, নথি আৰু গৱেষণা কাৰ্যালয় (পুথিভঁৰাল), আৰু চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সম্পাদকীয় কাৰ্যালয়। ইয়াৰ উপৰি তিনিটা সহযোগী সংস্থা আছে। সেইকেইটা হৈছে স্মাৰক আৰু স্থানসমূহৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ চীন ৰাষ্ট্ৰীয় সমিতিৰ সচিবালয়, সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষাৰ মান নিৰ্ধাৰণ সমিতিৰ সচিবালয় আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা খণ্ডৰ বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু শিক্ষাদান পৰিচালনা সমিতিৰ সচিবালয়।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院官网 |title=中国文化遗产研究院机构设置 |trans-title=Establishment of Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/166/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> == গৱেষণাৰ পৰিস্থিতি == বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ দিশসমূহৰ ভিতৰত ঐতিহ্য সুৰক্ষা বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু অন্যান্য সম্পৰ্কীয় বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত। [[গণচীন|চীনত]] প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন আৰু অন্যান্য সম্পৰ্কীয় সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা লাভ কৰাটো আৱশ্যক।<ref name=":1">{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/63/default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> পৰীক্ষাগাৰৰ স্থান প্ৰায় ১,৬০০ বৰ্গমিটাৰ আৰু ইয়াত ২১১টা যন্ত্ৰ আৰু সঁজুলি আছে। ২০১৪ চনলৈকে প্ৰতিষ্ঠানটোত ১৪০জন কৰ্মচাৰী আছিল। ইয়াৰে ৭০জনৰ উচ্চ পৰ্যায়ৰ পেছাদাৰী আৰু কাৰিকৰী যোগ্যতা আছিল। এই কৰ্মচাৰীসকলৰ তিনিজনক বিদেশী চৰকাৰে নেডাৰলেণ্ডৰ প্ৰিন্স ক্লাউছ বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name=":12">{{cite journal |last1=国家文物局主管 |last2=国家文物学会 |last3=中国文化遗产研究院 |date=2008 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |journal=中国文物科学研究 |language=zh |issue=1 |page=98}}</ref> ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কম্বোডিয়াৰ উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু সংসদীয় সংযোগ আৰু তদাৰক মন্ত্ৰী মে ছেং আনে [[এংকৰ ৱাট|এংকৰৰ স্মাৰকসমূহ]] সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধিক পদক প্ৰদান কৰে। চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ জিন ঝাওয়ু আৰু ইউয়ান মেংচিয়ে কম্বোডিয়াৰ ৰাজ্যৰ পদমৰ্যাদাৰ নাইট সন্মান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=谷 |first=玥 |year=2022 |orig-date=2022/12/17 |title=两名中国援柬文物保护工作者获柬埔寨王国骑士勋章 |trans-title=Two Chinese aid workers for the protection of cultural relics in Cambodia were awarded Knight of the Order of the Kingdom of Cambodia. |url=http://www.news.cn/2022-12/17/c_1129215638.htm |access-date=2024-04-02 |website=www.news.cn |publisher=新华网 |language=zh}}</ref> == সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ ফলাফল == === ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰকল্প === চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীয়ে সকলো পৰ্যায়ত ১,০০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰকল্পৰ নেতৃত্ব দিছে বা তাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৩০টাতকৈ অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশেষ প্ৰকল্প আছে। লগতে ১০০টাতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষা আৰু পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院院长 |year=2023 |orig-date=2023/02/10 |title=中国世界文化遗产监测预警总平台 |trans-title=General Platform for Monitoring and Early Warning of China's World Cultural Heritage |url=https://www.wochmoc.org.cn/contents/32/2198.html |access-date=2024-04-02 |website=www.wochmoc.org.cn |publisher=中国文物报 }}</ref><ref name=":1"/> উদাহৰণস্বৰূপে— {| class="wikitable" ! সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院官网 |title=文物保护工程 |trans-title=Heritage conservation works |url=http://www.cach.org.cn/tabid/145/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> ! ৰূপায়ণৰ সময় |- |লংছিং মন্দিৰৰ ঝেংডিঙত সংস্কাৰ<ref>{{Cite web |last=白 |first=林 |year=2014 |orig-date=2014-12-25 |title=河北正定修缮保护千年古寺隆兴寺 再现宋代佛教建筑群风韵 |trans-title=Hebei Zhengding repairs and protects Longxing Temple, a thousand-year-old temple, recreating the charm of Buddhist architectural complexes of the Song Dynasty |url=https://china.chinadaily.com.cn/shizheng/2014-12/25/content_19163770.htm |access-date=2024-04-02 |website=china.chinadaily.com.cn |publisher=中国日报网 |via=新华网}}</ref> |১৯৫৩-১৯৫৫ |- |[[বেইজিং]]ৰ মিং সমাধিসমূহৰ সুৰক্ষা, ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=赵 |first=晓霞 |year=2023 |orig-date=2023/07/31 |title=明孝陵、明十三陵：申遗成功二十年 |trans-title=Ming Xiaoling Mausoleum and the Thirteen Ming Tombs: Twenty Years of Successful Bidding |url=http://paper.people.com.cn/rmrbhwb/html/2023-07/31/content_26008567.htm |access-date=2024-04-02 |website=paper.people.com.cn |publisher=人民日报}}</ref><ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-11-28 |title=明十三陵合作项目推进工作会在我院召开 |trans-title=Ming Thirteen Tombs Co-operation Project Promotion Workshop Held in Our Institute |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2994/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> |১৯৮৫-১৯৯২ |- |শানছিৰ ইউনগাং গুহাসমূহৰ সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=吕梁市离石区融媒体中心 |year=2020 |orig-date=2020/10/12 |title=云冈石窟：让文物"活"起来"走"出去 |trans-title=Yungang Grottoes: Let the cultural relics ‘live’ up ‘to go’ out |url=http://www.lishi.gov.cn/hdjl/zxft/202011/t20201103_1446058.shtml |access-date=2024-04-02 |website=www.lishi.gov.cn |publisher=吕梁市离石区人民政府办公室 |place=吕梁市离石区}}</ref> |১৯৭৪-১৯৯৮ |- |[[তিব্বত]]ৰ পোটালা প্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=刘 |first=芳 |year=2016 |orig-date=2016-04-23 |title=中荷专家切磋文化遗产保护和利用经验 |trans-title=Chinese and Dutch experts share experiences in cultural heritage preservation and utilisation |url=https://www.gov.cn/xinwen/2016-04/23/content_5067277.htm |access-date=2024-04-02 |website=www.gov.cn |publisher=新华社 }}</ref><ref>{{Cite web |last1=韩 |first1=海兰 |last2=尼玛次仁 |year=2019 |orig-date=2019-07-24 |title=布达拉宫：一期维修 5500万元花在了这些地方 |trans-title=Potala Palace: a phase of maintenance 55 million yuan spent on these places |url=http://m.tibet.cn/cn/index/religion/201907/t20190724_6643422.html |access-date=2024-04-02 |website=m.tibet.cn |publisher=西藏商报}}</ref> |(এটা: ১৯৮৯-১৯৯৪ দুই: ২০০২-২০০৭) |} === কাৰিকৰী গৱেষণা === ই ৫০০ৰো অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প সম্পন্ন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১০০ৰো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্প আছে।<ref name=":13">{{cite journal |date=2008 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |journal=中国文物科学研究 |issue=1 |page=98}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে— {| class="wikitable" ! প্ৰকল্পৰ পৰ্যায়<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=科研课题与项目 |trans-title=Research Projects and Programmes |url=http://www.cach.org.cn/tabid/147/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> ! প্ৰকল্প ! ৰূপায়ণৰ সময় |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি সহায়তা প্ৰকল্প |[[লো]] সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সমন্বিত সুৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ গৱেষণা（铁质文物综合保护技术研究）<ref>{{Cite web |last=中国文化研究院 |title=可移动文物保护修复技术工作 |trans-title=Technical work on the conservation and restoration of movable cultural property |url=http://www.cach.org.cn/Portals/0/hri/Repair.html |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> |২০০৬-২০০৯ |- |বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ সংৰক্ষণত স্থানিক তথ্য প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োগৰ গৱেষণা: বৃহৎ খাল ([[বেইজিং]]-[[হাংজৌ]]) ইয়াৰ এটা উদাহৰণ<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2012 |orig-date=2012-03-31 |title="空间信息技术在大遗址保护中的应用研究"成果《大遗址保护理论与实践》正式出版 |trans-title=Official Publication of ‘Theory and Practice of Protection of Great Sites’, the Result of ‘Research on the Application of Space Information Technology in the Protection of Great Sites’. |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/1122/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref><ref>{{Cite book |last1=毛 |first1=锋 |title=空间信息技术在京杭大运河文化遗产保护中的应用 |last2=周 |first2=文生 |last3=黄 |first3=健熙 |publisher=科学出版社 |year=2011 |isbn=9787030270795 |pages=1–138 |language=zh |trans-title=Application of Space Information Technology in the Protection of Cultural Heritage of the Beijing-Hangzhou Grand Canal}}</ref> |২০০৭-২০০৮ |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অন্যান্য প্ৰকল্প |[[দক্ষিণ চীন]]ৰ [[সোণৰ প্ৰলেপ|সোণৰ প্ৰলেপযুক্ত]] আৰু [[ছাইহুৱা]] শিল খোদাইৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ মুখ্য প্ৰযুক্তিৰ গৱেষণা—[[দাজু শিল খোদাই]]ত সহস্ৰবাহু গুয়ানইনৰ মূৰ্তিৰ জৰুৰী সংৰক্ষণৰ এটা উদাহৰণ |২০০৮-২০১০ |- |[[ছিনচিয়াং]]ত উদ্ধাৰ কৰা নথিৰ সুৰক্ষা আৰু গৱেষণা |২০০৯-২০১০ |- |ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনৰ বিষয়সমূহ |[[চীনৰ বৃহৎ খাল|বৃহৎ খাল]] ঐতিহ্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ অধ্যয়ন |২০০৮ |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনে নিযুক্ত কৰা প্ৰকল্প |সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান নিৰ্ধাৰণ সংস্থাৰ সমিতি স্থাপনৰ সম্ভাৱনাৰ অধ্যয়ন |২০০৮-২০০৯ |- |[[দাজু শিল খোদাই]]ৰ [[ছুংছিং]]ত থকা সহস্ৰবাহু গুয়ানইনৰ মূৰ্তিৰ সংৰক্ষণৰ অৱস্থাৰ গৱেষণা |২০০৭-২০০৮ |- | rowspan="2" |অন্যান্য ক্ষেত্ৰৰ গৱেষণা বিষয় |[[কম্বোডিয়া]]ৰ [[এংকৰ]]ত থকা [[তা কেও]] মন্দিৰৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ ইতিহাসৰ অধ্যয়ন |২০১০-২০১১ |- |[[দক্ষিণ চীন সাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জ]]ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীৰ [[সংগ্ৰহ ব্যৱস্থাপনা|সংগ্ৰহ, সংকলন]] আৰু প্ৰাথমিক গৱেষণা |২০১০-২০১১ |} === শৈক্ষিক গ্ৰন্থসমূহ === ==== অভিযান্ত্ৰিক আৰু বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি সংৰক্ষণৰ গ্ৰন্থসমূহ ==== * চীনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ কৌশল《中国文物保护修复技术》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国文物保护修复技术》 |trans-title=Conservation and Restoration Techniques for Chinese Cultural Relics |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/331/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=科学出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last1=陆 |first1=寿麟 |title=中国文物和文物保护技术 |last2=李 |first2=化元 |last3=蔡 |first3=学昌 |publisher=山东友谊出版社 |year=2001 |isbn=9787806424445 |pages=1–166 |language=zh |trans-title=Chinese cultural relics and conservation techniques}}</ref> * [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান|বিশ্ব ঐতিহ্য]]: [[কম্বোডিয়া]]ৰ [[এংকৰ ৱাট|এংকৰৰ স্মাৰকসমূহ]]—চাও সে তেওডা মন্দিৰ《世界遗产•柬埔寨吴哥古迹•周萨神庙》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《世界遗产•柬埔寨吴哥古迹•周萨神庙》 |trans-title=World Heritage - Angkor, Cambodia - Temple of Chausa |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/328/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=文物出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文物研究所 |title=世界遗产・柬埔寨吴哥古迹 周萨神庙 |publisher=文物出版社 |year=2007 |isbn=9787501019939 |pages=1–313 |language= |trans-title=World Heritage Site: Angkor, Cambodia Temple of Chausa}}</ref> * প্ৰাচীন চীনা স্থাপত্য: জিছিয়ানৰ দুলে মন্দিৰ《中国古代建筑——蓟县独乐寺》<ref>{{Cite web |last1=天津市文物管理中心 |last2=中国文化遗产研究院 |last3=天津市蓟县文物保管所 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国古代建筑——蓟县独乐寺》 |trans-title=Ancient Chinese Architecture - Dule Temple in Jixian County. |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/325/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=文物出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last=傅 |first=熹年 |url=https://books.google.com/books?id=sHoRAQAAMAAJ |title=傅熹年建筑史论文选 |publisher=百花文艺出版社 |year=2009 |isbn=978-7-5306-4828-5 |location=密歇根大学 |pages=488 |language=zh |trans-title=Selected Essays on the History of Architecture by Fu Xi Nian}}</ref> ==== মৌলিক কামৰ গ্ৰন্থসমূহ ==== * চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীত সংৰক্ষিত স্থানীয় ইতিহাসৰ তালিকা《中国文化遗产研究院藏地方志书目》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院所 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国文化遗产研究院藏地方志书目》 |trans-title=Bibliography of Local Records in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/335/frtid/142/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院 |via=中华书局}}</ref><ref>{{Cite web |last=蒲 |first=波 |year=2011 |orig-date=2011/12/13 |title=《中国文化遗产研究院藏西域文献遗珍》 |trans-title=The Relics of Western Region Documents in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=https://www.chinanews.com.cn/cul/2011/12-13/3529444.shtml |access-date=2024-04-02 |website=www.chinanews.com.cn |publisher=中新网}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文化遗产研究院图书馆 |title=中国文化遗产研究院藏地方志书目 |publisher=中华书局 |year=2009 |isbn=9787101070996 |language=zh |trans-title=Bibliography of Local Records in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage}}</ref> * [[চীন|নতুন চীন]]ত উদ্ধাৰ কৰা সমাধি-লিপি《新中国出土墓志》<ref name=":0">{{Cite web |last=中国文化研究院 |title=出版物 |trans-title=publications |url=http://www.cach.org.cn/tabid/111/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref><ref>{{Cite book |last1=中国文化遗产研究院 |title=新中国出土墓志 |last2=上海博物馆 |last3=天津文化遗产保护中心 |publisher=文物出版社 |year=2009 |isbn=9787501024360 |pages=1–616 |language=zh |trans-title=New China Unearthed Tombstone}}</ref><ref>{{Cite book |last=陕西省考古研究院 |title=新中国出土墓志 |publisher=文物出版社 |year=2021 |isbn=9787501072675 |language=zh |trans-title=New China Unearthed Tombstone}}</ref> * তিন ৰাজ্যৰ সময়ৰ চাংছাৰ উ বংশৰ বাঁহৰ ফলি《长沙走马楼三国吴简.竹简》<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |title=长沙走马楼三国吴简·竹简.第1卷（上中下） |publisher=文物出版社 |year=2003 |isbn=9787501013784 |pages=1–895 |language=zh |trans-title=Changsha Jomalou Three States Wu Jian-Bamboo Jian. Volume 1 (upper, middle and lower)}}</ref><ref>{{Cite book |last=走马楼简版整理组 |title=长沙走马楼三国吴简(嘉禾吏民田家莂(上·下)) |date=1999-09-01 |publisher=文物出版社 |isbn=9787501011599 |language=zh |trans-title=Changsha Jomalou Three Kingdoms Wu Jian (Jiahe mandarins Tianjiaji (above-below))}}</ref><ref>{{Cite book |last=长沙简牍博物馆 |title=长沙走马楼三国吴简.竹简-[贰](上中下) |publisher=文物出版社 |year=2007 |isbn=9787501017263 |language=zh |trans-title=Wu Jian of the Three Kingdoms, Changsha. Bamboo Slips-[II](Upper, Middle and Lower)}}</ref> === সাময়িক সময় === চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ পৃষ্ঠপোষকতাত প্ৰকাশিত আলোচনীসমূহ হৈছে— * ১৯৮৫ চনত আৰম্ভ হোৱা বাৰ্ষিক আলোচনী《出土文献研究》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=出土文献研究 |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=CTWY |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |publication-place=Shanghai City, China}}</ref> * ২০০৩ চনত আৰম্ভ হোৱা বাৰ্ষিক আলোচনী《文物科技研究》<ref>{{Cite web |last=中国文献研究所 |title=文物科技研究 |trans-title=Scientific and technological research on cultural heritage |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=WWKY |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |publication-place=Beijing}}</ref> * ২০০৬ চনত আৰম্ভ হোৱা ত্ৰৈমাসিক আলোচনী《中国文物科学研究》 (চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সমিতিৰ সৈতে যৌথভাৱে প্ৰকাশিত)<ref>{{Cite web |last1=中国文物学会 |last2=故宫博物院 |title=中国文化遗产科学研究 |trans-title=China Cultural Heritage Scientific Research |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=ZGWW |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |issn=1674-9677}}</ref> == সহযোগী অংশীদাৰ == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীয়ে সমগ্ৰ বিশ্বৰ বহুতো খ্যাতনামা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ সৈতে বৈজ্ঞানিক সহযোগিতা আৰম্ভ কৰিছে। ২০০৯ চনত ই [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]], [[মালয়েছিয়া]], [[ইজৰাইল]], [[স্পেইন]], [[ইটালী]], [[চেক গণৰাজ্য]], [[কম্বোডিয়া]], [[দক্ষিণ কোৰিয়া]], [[জাপান]], [[ভাৰত]], [[টাইৱান]] আৰু অন্যান্য দেশৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে ক্ৰমাগতভাৱে সহযোগিতা আৰু মত-বিনিময় কৰিছিল। ২০০৯ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ৪০জন বৈজ্ঞানিক গৱেষকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বিদেশলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে গৈছিল।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=国际学术交流 |trans-title=International Academic Exchange |url=http://www.cach.org.cn/tabid/122/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网 |language=zh}}</ref><ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=国际合作项目 |trans-title=International cooperation projects |url=http://www.cach.org.cn/tabid/121/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref><ref>{{Cite web |last1=中国文化遗产研究院 |last2=中国文物信息咨询中心 |title=国际合作教育培训 |trans-title=Education and training for international cooperation |url=http://www.cach.org.cn/tabid/153/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> সামাজিক ক্ষেত্ৰত [[বেইজিং]] ফাংশান জিলাৰ ইউনজু মন্দিৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ পৰিচালনা কাৰ্যালয়,<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-07-27 |title=我院与北京房山云居寺文物管理处签订战略合作协议 |trans-title=Our institute and Beijing Fangshan Yunju Temple Cultural Relics Management Office signed a strategic cooperation agreement |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2956/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> দাজু শিল খোদাই গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান,<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-08-28 |title=我院与大足石刻研究院签订战略合作协议 |trans-title=Our academy and Dazu Stone Carving Research Institute signed a strategic cooperation agreement |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2970/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> অভ্যন্তৰীণ মংগোলিয়া স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ ব্যুৰ',<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-11-03 |title=我院与内蒙古自治区文物局签订战略合作协议并交流座谈 |trans-title=I signed a strategic cooperation agreement with the Inner Mongolia Autonomous Region Bureau of Cultural Relics and exchange of talks |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2990/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> জিংগাংশান নগৰ প্ৰশাসন ব্যুৰ',<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-06-14 |title=中国文化遗产研究院与井冈山管理局签订革命文物保护利用战略合作协议 |trans-title=China Academy of Cultural Heritage and Jinggang Mountain Administration Signed a Strategic Cooperation Agreement on Protection and Utilisation of Revolutionary Cultural Relics |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2915/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> আৰু লানছাং জিলাৰ জনসাধাৰণৰ চৰকাৰৰ দৰে সংগঠন, প্ৰতিষ্ঠান আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ কাঠামোগত চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-06-14 |title=中国文化遗产研究院与澜沧县人民政府签署合作框架协议 |trans-title=China Academy of Cultural Heritage and the People's Government of Lancang County Signed a Co-operation Framework Agreement |url=http://jzwbzx.com/x/zonghexinxi/gongzuodongtai/2018-03-23/654.html |access-date=2024-04-02 |website=jzwbzx.com |publisher=国家文物局网}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} h9ku1xruf7qef64l69r7qo9v0kvomsx 632991 632990 2026-08-27T12:40:56Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 632991 wikitext text/x-wiki {{Short description|বেইজিং, চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান}} {{Infobox organization | name = চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী | native_name = 中国文化遗产研究院 | native_name_lang = zh | formation = {{start date and age|1935}} | image = China Academy of Cultural Heritage, main building (20230215150815).jpg | caption = মুখ্য ভৱন | type = ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান | headquarters = ২ গাওয়ান পথ, উত্তৰ চতুৰ্থ বলয় পূব পথ, ছাওয়াং, বেইজিং, চীন | location = চীন | leader_title = | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_name3 = | parent_organization = ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসন | website = {{Official URL}} }} '''চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী''' {{en|China Academy of Cultural Heritage}} সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সুৰক্ষা, সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত এটা ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান।<ref>{{Cite web |last=国家文物局 |year=2024 |orig-date=2024/03/07 |title=中国博物馆协会 |trans-title=China Association of Museums |url=https://www.chinamuseum.org.cn/cma/detail.html?id=13&contentId=13592 |access-date=2024-04-02 |website=www.chinamuseum.org.cn |publisher=国家文物局}}</ref><ref>{{Citation |last=Zhao |first=Wei |title=China: Managing Cultural Heritage and the World Heritage List |date=2014 |encyclopedia=Encyclopedia of Global Archaeology |pages=1421–1433 |editor-last=Smith |editor-first=Claire |url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-0465-2_1967 |access-date=2024-04-02 |place=New York, NY |publisher=Springer |language=en |doi=10.1007/978-1-4419-0465-2_1967 |isbn=978-1-4419-0465-2|url-access=subscription }}</ref> ই চীন দেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনৰ প্ৰত্যক্ষ নেতৃত্বৰ অধীনত কাম কৰে। চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী হৈছে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সুৰক্ষাক কেন্দ্ৰ কৰি কাম কৰা গণচীনৰ এখন বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। এই ক্ষেত্ৰত ই দেশখনৰ আগশাৰীৰ পেছাদাৰী শক্তিসমূহৰ অন্যতম।<ref name=":2">{{Cite web |last=刘 |first=易寒 |year=2021 |orig-date=2021/12/15 |title=中国文化遗产研究院 |trans-title=Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.ncha.gov.cn/art/2021/12/15/art_1738_50218.html |access-date=2024-04-02 |website=www.ncha.gov.cn |publisher=国家文物局}}</ref> == মুখ্য দায়িত্ব == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ মুখ্য দায়িত্বৰ ভিতৰত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ গৱেষণা, সংৰক্ষণ, পুনৰুদ্ধাৰ আৰু প্ৰশিক্ষণ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=中国文化遗产研究院主要职责 |trans-title=Main responsibilities of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/165/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> == ইতিহাস == ১৯৩৫ চনত জাতীয়তাবাদী চৰকাৰৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক ইউৱানৰ অধীনত পিং ৰাজনৈতিক সংগঠন সমিতিৰ "প্ৰাচীন ৰাজধানীৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ পৰিচালনা সমিতি" আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।<ref name="qianjin">{{cite journal |date=2014 |title=前进中的中国文化遗产研究院 |trans-title=Chinese Academy of Cultural Heritage in Progress |journal=世界遗产 |page=144}}</ref> ১৯৪৯ চনত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "বেইজিং সাংস্কৃতিক সম্পদ পুনৰুদ্ধাৰ সমিতি" ৰখা হয় আৰু ইয়াক সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ ব্যুৰ'লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=李 |first=韵 |year=2015 |orig-date=2015/07/10 |title=中国文化遗产研究院成立八十周年 |trans-title=The 80th Anniversary of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=https://epaper.gmw.cn/gmrb/html/2015-07/10/nw.D110000gmrb_20150710_8-11.htm |access-date=2024-04-02 |website=epaper.gmw.cn |publisher=光明日报-光明网 }}</ref> ১৯৭৩ চনত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান" ৰখা হয়।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院中国文化遗产研究院文物保护理念与技术国际学术研讨会 |title=1974～1990，文物保护科学技术研究所与古文献研究室 |trans-title=1974-1990, Institute of Conservation Science and Technology and Ancient Documents Research Office |url=http://www.cach.org.cn/Portals/0/hri/Wenwub.html |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> ১৯৯০ চনত ই সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ প্ৰাচীন নথি গৱেষণা কাৰ্যালয়ৰ সৈতে একত্ৰিত হৈ "চীন সাংস্কৃতিক সম্পদ প্ৰতিষ্ঠান"ত পৰিণত হয়। ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহত ইয়াৰ নাম সলনি কৰি "চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী" ৰখা হয়।<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=文 |first=静 |year=2008 |orig-date=2008/03/04 |title=中国文化遗产研究院在京揭牌 |trans-title=China Cultural Heritage Research Institute inaugurated in Beijing |url=https://zqb.cyol.com/content/2008-03/04/content_2086996.htm |access-date=2024-04-02 |website=zqb.cyol.com |publisher=中国青年报}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文化遗产研究院课题组 |title=中国世界文化遗产保护研究报告（2023） |publisher=中国文化遗产研究院 |year=2023 |isbn=978-7-5228-2938-8 |trans-title=REPORT ON CONSERVATION AND RESEARCH OF CHINA’S WORLD CULTURAL HERITAGE （2023）}}</ref><ref>{{Cite web |last=林 |first=佳 |year=2018 |orig-date=2018/01/13 |title=学识 {{!}} 遗产保护中的文化冲突与《北京文件》——兼论中国古建筑彩画的特点与保护 |trans-title=Cultural Conflicts in Heritage Conservation and the Beijing Document - On the Characteristics and Conservation of Colourful Paintings on Ancient Chinese Buildings |url=https://www.sohu.com/a/216540157_696174 |access-date=2024-04-02 |website=www.sohu.com |publisher=建筑学报}}</ref> == সাংগঠনিক গঠন == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী মূলত সাতটা কাৰ্যকৰী বিভাগ, তিনিটা পৰিচালনামূলক বিভাগ আৰু এটা সহায়ক বিভাগেৰে গঠিত। সাতটা কাৰ্যকৰী বিভাগ হৈছে সাংস্কৃতিক সম্পদ প্ৰতিষ্ঠান, সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান, চীন বিশ্ব সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ, সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰতিষ্ঠান, শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান, নথি আৰু গৱেষণা কাৰ্যালয় (পুথিভঁৰাল), আৰু চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সম্পাদকীয় কাৰ্যালয়। ইয়াৰ উপৰি তিনিটা সহযোগী সংস্থা আছে। সেইকেইটা হৈছে স্মাৰক আৰু স্থানসমূহৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ চীন ৰাষ্ট্ৰীয় সমিতিৰ সচিবালয়, সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষাৰ মান নিৰ্ধাৰণ সমিতিৰ সচিবালয় আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা খণ্ডৰ বৃত্তিমূলক শিক্ষা আৰু শিক্ষাদান পৰিচালনা সমিতিৰ সচিবালয়।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院官网 |title=中国文化遗产研究院机构设置 |trans-title=Establishment of Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/166/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> == গৱেষণাৰ পৰিস্থিতি == বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ দিশসমূহৰ ভিতৰত ঐতিহ্য সুৰক্ষা বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু অন্যান্য সম্পৰ্কীয় বিষয় অন্তৰ্ভুক্ত। [[গণচীন|চীনত]] প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন আৰু অন্যান্য সম্পৰ্কীয় সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় যোগ্যতা লাভ কৰাটো আৱশ্যক।<ref name=":1">{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/63/default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> পৰীক্ষাগাৰৰ স্থান প্ৰায় ১,৬০০ বৰ্গমিটাৰ আৰু ইয়াত ২১১টা যন্ত্ৰ আৰু সঁজুলি আছে। ২০১৪ চনলৈকে প্ৰতিষ্ঠানটোত ১৪০জন কৰ্মচাৰী আছিল। ইয়াৰে ৭০জনৰ উচ্চ পৰ্যায়ৰ পেছাদাৰী আৰু কাৰিকৰী যোগ্যতা আছিল। এই কৰ্মচাৰীসকলৰ তিনিজনক বিদেশী চৰকাৰে নেডাৰলেণ্ডৰ প্ৰিন্স ক্লাউছ বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল।<ref name=":12">{{cite journal |last1=国家文物局主管 |last2=国家文物学会 |last3=中国文化遗产研究院 |date=2008 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |journal=中国文物科学研究 |language=zh |issue=1 |page=98}}</ref> ২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কম্বোডিয়াৰ উপ-প্ৰধানমন্ত্ৰী আৰু সংসদীয় সংযোগ আৰু তদাৰক মন্ত্ৰী মে ছেং আনে [[এংকৰ ৱাট|এংকৰৰ স্মাৰকসমূহ]] সুৰক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিভিন্ন দেশৰ প্ৰতিনিধিক পদক প্ৰদান কৰে। চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ জিন ঝাওয়ু আৰু ইউয়ান মেংচিয়ে কম্বোডিয়াৰ ৰাজ্যৰ পদমৰ্যাদাৰ নাইট সন্মান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=谷 |first=玥 |year=2022 |orig-date=2022/12/17 |title=两名中国援柬文物保护工作者获柬埔寨王国骑士勋章 |trans-title=Two Chinese aid workers for the protection of cultural relics in Cambodia were awarded Knight of the Order of the Kingdom of Cambodia. |url=http://www.news.cn/2022-12/17/c_1129215638.htm |access-date=2024-04-02 |website=www.news.cn |publisher=新华网 |language=zh}}</ref> == সংৰক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ ফলাফল == === ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰকল্প === চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীয়ে সকলো পৰ্যায়ত ১,০০০ৰো অধিক বৈজ্ঞানিক গৱেষণা প্ৰকল্পৰ নেতৃত্ব দিছে বা তাত অংশগ্ৰহণ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ৩০টাতকৈ অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিশেষ প্ৰকল্প আছে। লগতে ১০০টাতকৈ অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক সম্পদ সুৰক্ষা আৰু পুনৰুদ্ধাৰ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিছে।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院院长 |year=2023 |orig-date=2023/02/10 |title=中国世界文化遗产监测预警总平台 |trans-title=General Platform for Monitoring and Early Warning of China's World Cultural Heritage |url=https://www.wochmoc.org.cn/contents/32/2198.html |access-date=2024-04-02 |website=www.wochmoc.org.cn |publisher=中国文物报 }}</ref><ref name=":1"/> উদাহৰণস্বৰূপে— {| class="wikitable" ! সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院官网 |title=文物保护工程 |trans-title=Heritage conservation works |url=http://www.cach.org.cn/tabid/145/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> ! ৰূপায়ণৰ সময় |- |লংছিং মন্দিৰৰ ঝেংডিঙত সংস্কাৰ<ref>{{Cite web |last=白 |first=林 |year=2014 |orig-date=2014-12-25 |title=河北正定修缮保护千年古寺隆兴寺 再现宋代佛教建筑群风韵 |trans-title=Hebei Zhengding repairs and protects Longxing Temple, a thousand-year-old temple, recreating the charm of Buddhist architectural complexes of the Song Dynasty |url=https://china.chinadaily.com.cn/shizheng/2014-12/25/content_19163770.htm |access-date=2024-04-02 |website=china.chinadaily.com.cn |publisher=中国日报网 |via=新华网}}</ref> |১৯৫৩-১৯৫৫ |- |[[বেইজিং]]ৰ মিং সমাধিসমূহৰ সুৰক্ষা, ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=赵 |first=晓霞 |year=2023 |orig-date=2023/07/31 |title=明孝陵、明十三陵：申遗成功二十年 |trans-title=Ming Xiaoling Mausoleum and the Thirteen Ming Tombs: Twenty Years of Successful Bidding |url=http://paper.people.com.cn/rmrbhwb/html/2023-07/31/content_26008567.htm |access-date=2024-04-02 |website=paper.people.com.cn |publisher=人民日报}}</ref><ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-11-28 |title=明十三陵合作项目推进工作会在我院召开 |trans-title=Ming Thirteen Tombs Co-operation Project Promotion Workshop Held in Our Institute |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2994/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref> |১৯৮৫-১৯৯২ |- |শানছিৰ ইউনগাং গুহাসমূহৰ সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=吕梁市离石区融媒体中心 |year=2020 |orig-date=2020/10/12 |title=云冈石窟：让文物"活"起来"走"出去 |trans-title=Yungang Grottoes: Let the cultural relics ‘live’ up ‘to go’ out |url=http://www.lishi.gov.cn/hdjl/zxft/202011/t20201103_1446058.shtml |access-date=2024-04-02 |website=www.lishi.gov.cn |publisher=吕梁市离石区人民政府办公室 |place=吕梁市离石区}}</ref> |১৯৭৪-১৯৯৮ |- |[[তিব্বত]]ৰ পোটালা প্ৰাসাদৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু সুৰক্ষা প্ৰকল্প<ref>{{Cite web |last=刘 |first=芳 |year=2016 |orig-date=2016-04-23 |title=中荷专家切磋文化遗产保护和利用经验 |trans-title=Chinese and Dutch experts share experiences in cultural heritage preservation and utilisation |url=https://www.gov.cn/xinwen/2016-04/23/content_5067277.htm |access-date=2024-04-02 |website=www.gov.cn |publisher=新华社 }}</ref><ref>{{Cite web |last1=韩 |first1=海兰 |last2=尼玛次仁 |year=2019 |orig-date=2019-07-24 |title=布达拉宫：一期维修 5500万元花在了这些地方 |trans-title=Potala Palace: a phase of maintenance 55 million yuan spent on these places |url=http://m.tibet.cn/cn/index/religion/201907/t20190724_6643422.html |access-date=2024-04-02 |website=m.tibet.cn |publisher=西藏商报}}</ref> |(এটা: ১৯৮৯-১৯৯৪ দুই: ২০০২-২০০৭) |} === কাৰিকৰী গৱেষণা === ই ৫০০ৰো অধিক ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ প্ৰকল্প সম্পন্ন কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১০০ৰো অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্প আছে।<ref name=":13">{{cite journal |date=2008 |title=中国文化遗产研究院简介 |trans-title=Introduction to the Chinese Academy of Cultural Heritage |journal=中国文物科学研究 |issue=1 |page=98}}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে— {| class="wikitable" ! প্ৰকল্পৰ পৰ্যায়<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=科研课题与项目 |trans-title=Research Projects and Programmes |url=http://www.cach.org.cn/tabid/147/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> ! প্ৰকল্প ! ৰূপায়ণৰ সময় |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি সহায়তা প্ৰকল্প |[[লো]] সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সমন্বিত সুৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ গৱেষণা（铁质文物综合保护技术研究）<ref>{{Cite web |last=中国文化研究院 |title=可移动文物保护修复技术工作 |trans-title=Technical work on the conservation and restoration of movable cultural property |url=http://www.cach.org.cn/Portals/0/hri/Repair.html |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> |২০০৬-২০০৯ |- |বৃহৎ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানৰ সংৰক্ষণত স্থানিক তথ্য প্ৰযুক্তিৰ প্ৰয়োগৰ গৱেষণা: বৃহৎ খাল ([[বেইজিং]]-[[হাংজৌ]]) ইয়াৰ এটা উদাহৰণ<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2012 |orig-date=2012-03-31 |title="空间信息技术在大遗址保护中的应用研究"成果《大遗址保护理论与实践》正式出版 |trans-title=Official Publication of ‘Theory and Practice of Protection of Great Sites’, the Result of ‘Research on the Application of Space Information Technology in the Protection of Great Sites’. |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/1122/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院}}</ref><ref>{{Cite book |last1=毛 |first1=锋 |title=空间信息技术在京杭大运河文化遗产保护中的应用 |last2=周 |first2=文生 |last3=黄 |first3=健熙 |publisher=科学出版社 |year=2011 |isbn=9787030270795 |pages=1–138 |language=zh |trans-title=Application of Space Information Technology in the Protection of Cultural Heritage of the Beijing-Hangzhou Grand Canal}}</ref> |২০০৭-২০০৮ |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অন্যান্য প্ৰকল্প |[[দক্ষিণ চীন]]ৰ [[সোণৰ প্ৰলেপ|সোণৰ প্ৰলেপযুক্ত]] আৰু [[ছাইহুৱা]] শিল খোদাইৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ মুখ্য প্ৰযুক্তিৰ গৱেষণা—[[দাজু শিল খোদাই]]ত সহস্ৰবাহু গুয়ানইনৰ মূৰ্তিৰ জৰুৰী সংৰক্ষণৰ এটা উদাহৰণ |২০০৮-২০১০ |- |[[ছিনচিয়াং]]ত উদ্ধাৰ কৰা নথিৰ সুৰক্ষা আৰু গৱেষণা |২০০৯-২০১০ |- |ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনৰ বিষয়সমূহ |[[চীনৰ বৃহৎ খাল|বৃহৎ খাল]] ঐতিহ্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ প্ৰথম পৰ্যায়ৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ অধ্যয়ন |২০০৮ |- | rowspan="2" |ৰাষ্ট্ৰীয় সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰশাসনে নিযুক্ত কৰা প্ৰকল্প |সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষা প্ৰযুক্তিৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান নিৰ্ধাৰণ সংস্থাৰ সমিতি স্থাপনৰ সম্ভাৱনাৰ অধ্যয়ন |২০০৮-২০০৯ |- |[[দাজু শিল খোদাই]]ৰ [[ছুংছিং]]ত থকা সহস্ৰবাহু গুয়ানইনৰ মূৰ্তিৰ সংৰক্ষণৰ অৱস্থাৰ গৱেষণা |২০০৭-২০০৮ |- | rowspan="2" |অন্যান্য ক্ষেত্ৰৰ গৱেষণা বিষয় |[[কম্বোডিয়া]]ৰ [[এংকৰ]]ত থকা [[তা কেও]] মন্দিৰৰ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ ইতিহাসৰ অধ্যয়ন |২০১০-২০১১ |- |[[দক্ষিণ চীন সাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জ]]ৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সৈতে জড়িত প্ৰত্নতাত্ত্বিক সামগ্ৰীৰ [[সংগ্ৰহ ব্যৱস্থাপনা|সংগ্ৰহ, সংকলন]] আৰু প্ৰাথমিক গৱেষণা |২০১০-২০১১ |} === শৈক্ষিক গ্ৰন্থসমূহ === ==== অভিযান্ত্ৰিক আৰু বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তি সংৰক্ষণৰ গ্ৰন্থসমূহ ==== * চীনৰ সাংস্কৃতিক সম্পদৰ সুৰক্ষা আৰু পুনৰুদ্ধাৰৰ কৌশল《中国文物保护修复技术》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国文物保护修复技术》 |trans-title=Conservation and Restoration Techniques for Chinese Cultural Relics |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/331/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=科学出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last1=陆 |first1=寿麟 |title=中国文物和文物保护技术 |last2=李 |first2=化元 |last3=蔡 |first3=学昌 |publisher=山东友谊出版社 |year=2001 |isbn=9787806424445 |pages=1–166 |language=zh |trans-title=Chinese cultural relics and conservation techniques}}</ref> * [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান|বিশ্ব ঐতিহ্য]]: [[কম্বোডিয়া]]ৰ [[এংকৰ ৱাট|এংকৰৰ স্মাৰকসমূহ]]—চাও সে তেওডা মন্দিৰ《世界遗产•柬埔寨吴哥古迹•周萨神庙》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《世界遗产•柬埔寨吴哥古迹•周萨神庙》 |trans-title=World Heritage - Angkor, Cambodia - Temple of Chausa |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/328/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=文物出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文物研究所 |title=世界遗产・柬埔寨吴哥古迹 周萨神庙 |publisher=文物出版社 |year=2007 |isbn=9787501019939 |pages=1–313 |language= |trans-title=World Heritage Site: Angkor, Cambodia Temple of Chausa}}</ref> * প্ৰাচীন চীনা স্থাপত্য: জিছিয়ানৰ দুলে মন্দিৰ《中国古代建筑——蓟县独乐寺》<ref>{{Cite web |last1=天津市文物管理中心 |last2=中国文化遗产研究院 |last3=天津市蓟县文物保管所 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国古代建筑——蓟县独乐寺》 |trans-title=Ancient Chinese Architecture - Dule Temple in Jixian County. |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/325/frtid/141/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=文物出版社}}</ref><ref>{{Cite book |last=傅 |first=熹年 |url=https://books.google.com/books?id=sHoRAQAAMAAJ |title=傅熹年建筑史论文选 |publisher=百花文艺出版社 |year=2009 |isbn=978-7-5306-4828-5 |location=密歇根大学 |pages=488 |language=zh |trans-title=Selected Essays on the History of Architecture by Fu Xi Nian}}</ref> ==== মৌলিক কামৰ গ্ৰন্থসমূহ ==== * চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীত সংৰক্ষিত স্থানীয় ইতিহাসৰ তালিকা《中国文化遗产研究院藏地方志书目》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院所 |year=2010 |orig-date=2010-09-28 |title=《中国文化遗产研究院藏地方志书目》 |trans-title=Bibliography of Local Records in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=http://www.cach.org.cn/tabid/202/InfoID/335/frtid/142/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院 |via=中华书局}}</ref><ref>{{Cite web |last=蒲 |first=波 |year=2011 |orig-date=2011/12/13 |title=《中国文化遗产研究院藏西域文献遗珍》 |trans-title=The Relics of Western Region Documents in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage |url=https://www.chinanews.com.cn/cul/2011/12-13/3529444.shtml |access-date=2024-04-02 |website=www.chinanews.com.cn |publisher=中新网}}</ref><ref>{{Cite book |last=中国文化遗产研究院图书馆 |title=中国文化遗产研究院藏地方志书目 |publisher=中华书局 |year=2009 |isbn=9787101070996 |language=zh |trans-title=Bibliography of Local Records in the Collection of the Chinese Academy of Cultural Heritage}}</ref> * [[চীন|নতুন চীন]]ত উদ্ধাৰ কৰা সমাধি-লিপি《新中国出土墓志》<ref name=":0">{{Cite web |last=中国文化研究院 |title=出版物 |trans-title=publications |url=http://www.cach.org.cn/tabid/111/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref><ref>{{Cite book |last1=中国文化遗产研究院 |title=新中国出土墓志 |last2=上海博物馆 |last3=天津文化遗产保护中心 |publisher=文物出版社 |year=2009 |isbn=9787501024360 |pages=1–616 |language=zh |trans-title=New China Unearthed Tombstone}}</ref><ref>{{Cite book |last=陕西省考古研究院 |title=新中国出土墓志 |publisher=文物出版社 |year=2021 |isbn=9787501072675 |language=zh |trans-title=New China Unearthed Tombstone}}</ref> * তিন ৰাজ্যৰ সময়ৰ চাংছাৰ উ বংশৰ বাঁহৰ ফলি《长沙走马楼三国吴简.竹简》<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |title=长沙走马楼三国吴简·竹简.第1卷（上中下） |publisher=文物出版社 |year=2003 |isbn=9787501013784 |pages=1–895 |language=zh |trans-title=Changsha Jomalou Three States Wu Jian-Bamboo Jian. Volume 1 (upper, middle and lower)}}</ref><ref>{{Cite book |last=走马楼简版整理组 |title=长沙走马楼三国吴简(嘉禾吏民田家莂(上·下)) |date=1999-09-01 |publisher=文物出版社 |isbn=9787501011599 |language=zh |trans-title=Changsha Jomalou Three Kingdoms Wu Jian (Jiahe mandarins Tianjiaji (above-below))}}</ref><ref>{{Cite book |last=长沙简牍博物馆 |title=长沙走马楼三国吴简.竹简-[贰](上中下) |publisher=文物出版社 |year=2007 |isbn=9787501017263 |language=zh |trans-title=Wu Jian of the Three Kingdoms, Changsha. Bamboo Slips-[II](Upper, Middle and Lower)}}</ref> === সাময়িক সময় === চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীৰ পৃষ্ঠপোষকতাত প্ৰকাশিত আলোচনীসমূহ হৈছে— * ১৯৮৫ চনত আৰম্ভ হোৱা বাৰ্ষিক আলোচনী《出土文献研究》<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=出土文献研究 |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=CTWY |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |publication-place=Shanghai City, China}}</ref> * ২০০৩ চনত আৰম্ভ হোৱা বাৰ্ষিক আলোচনী《文物科技研究》<ref>{{Cite web |last=中国文献研究所 |title=文物科技研究 |trans-title=Scientific and technological research on cultural heritage |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=WWKY |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |publication-place=Beijing}}</ref> * ২০০৬ চনত আৰম্ভ হোৱা ত্ৰৈমাসিক আলোচনী《中国文物科学研究》 (চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সমিতিৰ সৈতে যৌথভাৱে প্ৰকাশিত)<ref>{{Cite web |last1=中国文物学会 |last2=故宫博物院 |title=中国文化遗产科学研究 |trans-title=China Cultural Heritage Scientific Research |url=https://navi.cnki.net/knavi/JournalDetail?pcode=CJFD&pykm=ZGWW |access-date=2024-04-02 |website=navi.cnki.net |issn=1674-9677}}</ref> == সহযোগী অংশীদাৰ == চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমীয়ে সমগ্ৰ বিশ্বৰ বহুতো খ্যাতনামা গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, বিশ্ববিদ্যালয় আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ সৈতে বৈজ্ঞানিক সহযোগিতা আৰম্ভ কৰিছে। ২০০৯ চনত ই [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[যুক্তৰাজ্য]], [[ফ্ৰান্স]], [[জাৰ্মানী]], [[ছুইজাৰলেণ্ড]], [[মালয়েছিয়া]], [[ইজৰাইল]], [[স্পেইন]], [[ইটালী]], [[চেক গণৰাজ্য]], [[কম্বোডিয়া]], [[দক্ষিণ কোৰিয়া]], [[জাপান]], [[ভাৰত]], [[টাইৱান]] আৰু অন্যান্য দেশৰ সংশ্লিষ্ট প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে ক্ৰমাগতভাৱে সহযোগিতা আৰু মত-বিনিময় কৰিছিল। ২০০৯ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ৪০জন বৈজ্ঞানিক গৱেষকে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বিদেশলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে গৈছিল।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=国际学术交流 |trans-title=International Academic Exchange |url=http://www.cach.org.cn/tabid/122/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网 |language=zh}}</ref><ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |title=国际合作项目 |trans-title=International cooperation projects |url=http://www.cach.org.cn/tabid/121/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref><ref>{{Cite web |last1=中国文化遗产研究院 |last2=中国文物信息咨询中心 |title=国际合作教育培训 |trans-title=Education and training for international cooperation |url=http://www.cach.org.cn/tabid/153/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn}}</ref> সামাজিক ক্ষেত্ৰত [[বেইজিং]] ফাংশান জিলাৰ ইউনজু মন্দিৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ পৰিচালনা কাৰ্যালয়,<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-07-27 |title=我院与北京房山云居寺文物管理处签订战略合作协议 |trans-title=Our institute and Beijing Fangshan Yunju Temple Cultural Relics Management Office signed a strategic cooperation agreement |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2956/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> দাজু শিল খোদাই গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান,<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-08-28 |title=我院与大足石刻研究院签订战略合作协议 |trans-title=Our academy and Dazu Stone Carving Research Institute signed a strategic cooperation agreement |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2970/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> অভ্যন্তৰীণ মংগোলিয়া স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক সম্পদ ব্যুৰ',<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-11-03 |title=我院与内蒙古自治区文物局签订战略合作协议并交流座谈 |trans-title=I signed a strategic cooperation agreement with the Inner Mongolia Autonomous Region Bureau of Cultural Relics and exchange of talks |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2990/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> জিংগাংশান নগৰ প্ৰশাসন ব্যুৰ',<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-06-14 |title=中国文化遗产研究院与井冈山管理局签订革命文物保护利用战略合作协议 |trans-title=China Academy of Cultural Heritage and Jinggang Mountain Administration Signed a Strategic Cooperation Agreement on Protection and Utilisation of Revolutionary Cultural Relics |url=http://www.cach.org.cn/tabid/76/InfoID/2915/frtid/78/Default.aspx |access-date=2024-04-02 |website=www.cach.org.cn |publisher=中国文化遗产研究院官网}}</ref> আৰু লানছাং জিলাৰ জনসাধাৰণৰ চৰকাৰৰ দৰে সংগঠন, প্ৰতিষ্ঠান আৰু স্থানীয় চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ কাঠামোগত চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web |last=中国文化遗产研究院 |year=2023 |orig-date=2023-06-14 |title=中国文化遗产研究院与澜沧县人民政府签署合作框架协议 |trans-title=China Academy of Cultural Heritage and the People's Government of Lancang County Signed a Co-operation Framework Agreement |url=http://jzwbzx.com/x/zonghexinxi/gongzuodongtai/2018-03-23/654.html |access-date=2024-04-02 |website=jzwbzx.com |publisher=国家文物局网}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] as4zf0ueugbgx7znrsi3jb6fmrjvff8 0 139312 632992 2026-08-27T12:42:10Z AjayDas 12623 [[চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 632992 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[চীন সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য একাডেমী]] s7tyob1hrdlr4yovxoy7llb3b2zl7ae 0 139313 632995 2026-08-27T14:05:39Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 632995 wikitext text/x-wiki {{Short description|গানছু, চীনৰ বৌদ্ধ স্থান}} [[File:Andingsi_Buddha_Grotto.png|thumb|আনডিংছি গুহাসমূহৰ দৃশ্য]] '''আনডিংছি গুহাসমূহ''' ({{Lang-en|Andingsi Grottoes}}) ১১৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা [[চীন]]ৰ এক [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] স্থান। এই সৰু গুহাটোৰ দুটা কোঠাৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভত শ শ [[বোধিসত্ত্ব]], [[অৰ্হৎ]] আৰু [[বুদ্ধ]]ৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite journal |last1=Dong |first1=Guangqiang |last2=Wei |first2=Wenbin |date=August 17, 2010 |title=甘肃合水安定寺石窟调查简报 |trans-title=Investigation bulletin of Andingsi Grottoes at Heshui County Gansu |url=http://tr.oversea.cnki.net/kcms/detail/detail.aspx?QueryID=34&CurRec=8&dbCode=CJFD&filename=DHYJ201004010&dbname=CJFD2010&uid=WEEvREcwSlJHSldRa1Fhb09jSnZqRWxqNmowZkdIMDRwbzRlTi8veFVoQT0=$9A4hF_YAuvQ5obgVAqNKPCYcEjKensW4ggI8Fm4gTkoUKaID8j8gFw!! |journal=敦煌研究 = Dunhuang Research |issue=4 |pages=48–55 |via=buddhism.lib.ntu.edu.tw}}</ref> লংৱাংমিয়াওগৌ গাঁৱৰপৰা এক কিলোমিটাৰ পশ্চিমত অৱস্থিত এই গুহাটো হেশুই জিলা, ছিংয়াং নগৰৰ গানছু প্ৰদেশত থকা বৃহত্তৰ হেশুই গুহা গোটৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite book |last=国家文物局=National Cultural Heritage Administration |title=中国文物地图集: 甘肃分册 |publisher=测绘出版社=Surveying and Mapping Press |date=June 2001 |trans-title=Atlas of Chinese Cultural Relics: Gansu Book}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Baoxi |date=2003 |title=合水平定川石窟群 |trans-title=Heshui County Grotto group |journal=陇右文博 = Longyou Wenbo |issue=1}}</ref> অজ্ঞাত সময়ছোৱাত এই গুহাটো পৰিত্যক্ত হৈ আছিল আৰু ইয়াৰ অধিকাংশ গঠন মাটিৰ তলত পোত গৈছিল। ১৯৮৯ চনতহে চীন চৰকাৰে গুহাটো আনুষ্ঠানিকভাৱে নথিভুক্ত আৰু পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। অৱশ্যে সেই সময়লৈকে বহুতো খোদিত মূৰ্তি ইতিমধ্যে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == গুহাটোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সোঁফালে দেৱালত খোদিত এটা লিপি আছে। এই লিপিৰপৰা জানিব পাৰি যে আনডিংছি গুহাসমূহ দুটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১১৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত লি দাফুৰ পৃষ্ঠপোষকতাত গুহাটো নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Feng |first=Zhou |date=October 2011 |title=甘肃合水安定寺石窟金代党项人题记考释 |trans-title=A Textual Research and Interpretation of the Inscriptions of Tangut people in Jin Dynasty in the Andingsi Grottoes in Heshui Gansu |journal=西夏学 = Xixia Studies |volume=8}}</ref> কিন্তু সেই সময়ত বোধিসত্ত্ব আৰু অৰ্হৎৰ মূৰ্তিসমূহ দেৱালত খোদিত কৰা হোৱা নাছিল আৰু বহুতো মূৰ্তিৰ কাম অসম্পূৰ্ণ হৈ আছিল। ইয়াৰ ৪৬ বছৰৰ পাছত, ১১৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত, লি দাফুৰ পুত্ৰ লি শিসিয়ঙে গুহাটোৰ কাম সম্পূৰ্ণৰূপে উন্নত কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Jingjie |first=Li |year=2013 |title=陕北宋金石窟题记内容分析 |trans-title=A Study on the Inscriptions in the Song & Jin Dynasties Grottoes of Northern Shaanxi |journal=敦煌研究 = Dunhuang Research |issue=3}}</ref> এই দ্বিতীয় পৰ্যায়ত লি শিসিয়ঙে দেৰেন আৰু লিয়াংপেঙৰ দৰে বহুতো ভিক্ষুক এই স্থানৰ অধ্যক্ষ হিচাপে আমন্ত্ৰণ জনায়। একে সময়তে লি উপাধিৰ বহুতো দুনৱু কৰ্ণেলয়ে পৃষ্ঠপোষক হিচাপে আনডিংছি গুহাসমূহ খননত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই লোকসকল লি শিসিয়ঙৰ একেটা বংশৰ লোক আছিল বুলিও অনুমান কৰিব পাৰি।<ref name=":0" /> এই দ্বিতীয় পৰ্যায়ত প্ৰথম পৰ্যায়ত অসম্পূৰ্ণ হৈ থকা বোধিসত্ত্ব আৰু অৰ্হৎৰ ভাস্কৰ্যসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল। তথাপি গৱেষকসকলে এনে বহুতো প্ৰমাণ লাভ কৰি আহিছে যাৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আনডিংছি গুহাৰ কাম প্ৰকৃততে কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল।<ref name="auto" /> পিছলৈ স্থানীয় লোকসকলে গুহাটো আৱিষ্কাৰ কৰাৰ সময়লৈকে অধিকাংশ বুদ্ধৰ মূৰ ইতিমধ্যে ধ্বংস হৈছিল। এই কথা নিশ্চিত নহয় যদিও স্থানীয় লোকসকলে জনোৱা মতে, এই মূৰ্তিসমূহ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত অথবা সমাধি লুট কৰা লোকসকলৰদ্বাৰা ধ্বংস কৰা হৈছিল। অৱশিষ্ট অক্ষত বুদ্ধৰ মূৰ্তি আৰু ভঙা মূৰ্তিসমূহৰ মূৰসমূহ সংৰক্ষণৰ বাবে লংডং প্ৰাচীন শিল খোদিত শিল্প সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছে। == গুহাৰ অভ্যন্তৰ == আনডিংছি গুহাসমূহত দুটা কোঠা আছে। সেইকেইটা হৈছে প্ৰৱেশ কোঠা আৰু মুখ্য কোঠা। প্ৰৱেশ কোঠাটো আয়তাকাৰ আৰু ইয়াৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভত ৪১২টা [[বোধিসত্ত্ব]] আৰু [[অৰ্হৎ]] খোদিত কৰা হৈছে। এই খোদিত মূৰ্তিসমূহ মূলতঃ সোঁ আৰু বাওঁ দেৱালত আঠটা শাৰীত অৱস্থিত। অধিকাংশ মূৰ্তি সম্পূৰ্ণ [[পদ্মাসন]] বা [[ললিতাসন]] ভংগীত আছে। অৱশ্যে বহুতো মূৰ্তিৰ মূৰ নোহোৱা হৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি সোঁফালৰ দেৱালৰ মূৰ্তিসমূহ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱত ক্ষয় গৈছে আৰু মূৰ্তিসমূহৰ আকৃতি স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি। প্ৰৱেশ কোঠাটোৰ সন্মুখত দুটা সমমিত শিলৰ স্তম্ভ আছে। প্ৰৱেশ কোঠাটোৰ মুখমণ্ডলত খোদিত এটা পকা পথ মুখ্য কোঠালৈ গৈছে। [[File:Grotto Interior.png|thumb|গুহাৰ অভ্যন্তৰ]] আনডিংছি গুহাসমূহৰ মুখ্য কোঠাটো বৰ্গাকাৰ। ইয়াৰ তিনিখন দেৱালত অৰ্হৎৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই সকলো মূৰ্তিও ক্ষয় গৈছে। মুখ্য কোঠাটোৰ মুখমণ্ডলত দেৱালত অৰ্হৎৰ আঠটা শাৰী খোদিত কৰা হৈছে। মুখমণ্ডলৰ সোঁফালে প্ৰায় ০.২ মিটাৰ ওখ অৰ্হৎৰ ছয়টা শাৰী আছে। এই মূৰ্তিসমূহ বিভিন্ন ভংগীত খোদিত কৰা হৈছে। মুখমণ্ডলৰ সোঁফালে পদ্মাসনত বহি থকা অৰ্হৎৰ আৰু দুটা শাৰী আছে। মুখ্য কোঠাটোৰ বাঁওফালে দুটা শাৰী খোদিত মূৰ্তি আছে। প্ৰতিটো শাৰীত সিংহাসনত পদ্মাসনত বহি থকা পাঁচজনকৈ অৰ্হৎ আছে। সোঁফালৰ দেৱালত মুখমণ্ডলৰ ওচৰৰ অংশত দুটা শাৰী আছে আৰু প্ৰতিটো শাৰীত দুজনকৈ অৰ্হৎ আছে। দেৱালৰ ওপৰৰ অংশত পাঁচটা মূৰ্তি আছে আৰু ইয়াৰে তিনিটা অসম্পূৰ্ণ। দেৱালৰ তলৰ অংশত আৰু চাৰিটা মূৰ্তি আছে। এই মূৰ্তিসমূহ বোধিসত্ত্বৰ বুলি ধৰা হয়। প্ৰৱেশ কোঠাৰ বিপৰীতে মুখ্য কোঠাটোত এটা কেন্দ্ৰীয় বেদীও আছে। এই বেদীত পদ্মাসনত বহি থকা তিনিটা বুদ্ধৰ মূৰ্তি, চাৰিটা অনুচৰ, এটা থিয় হৈ থকা বুদ্ধৰ মূৰ্তি, এটা [[মৈত্ৰেয়]] আৰু দুটা বোধিসত্ত্বৰ মূৰ্তি আছে। লংডং প্ৰাচীন শিল খোদিত শিল্প সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত এটা বুদ্ধৰ মূৰ আৰু দুটা মূৰ্তি এই কেন্দ্ৰীয় বেদীৰপৰা অনা হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://wwj.gansu.gov.cn গানছু প্ৰাদেশিক সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ব্যুৰো] lph5u9o75gtc7iwx21rlvppm3t0v0fi 632996 632995 2026-08-27T14:06:22Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 632996 wikitext text/x-wiki {{Short description|গানছু, চীনৰ বৌদ্ধ স্থান}} [[File:Andingsi_Buddha_Grotto.png|thumb|আনডিংছি গুহাসমূহৰ দৃশ্য]] '''আনডিংছি গুহাসমূহ''' ({{Lang-en|Andingsi Grottoes}}) ১১৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা [[চীন]]ৰ এক [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] স্থান। এই সৰু গুহাটোৰ দুটা কোঠাৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভত শ শ [[বোধিসত্ত্ব]], [[অৰ্হৎ]] আৰু [[বুদ্ধ]]ৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name="auto">{{Cite journal |last1=Dong |first1=Guangqiang |last2=Wei |first2=Wenbin |date=August 17, 2010 |title=甘肃合水安定寺石窟调查简报 |trans-title=Investigation bulletin of Andingsi Grottoes at Heshui County Gansu |url=http://tr.oversea.cnki.net/kcms/detail/detail.aspx?QueryID=34&CurRec=8&dbCode=CJFD&filename=DHYJ201004010&dbname=CJFD2010&uid=WEEvREcwSlJHSldRa1Fhb09jSnZqRWxqNmowZkdIMDRwbzRlTi8veFVoQT0=$9A4hF_YAuvQ5obgVAqNKPCYcEjKensW4ggI8Fm4gTkoUKaID8j8gFw!! |journal=敦煌研究 = Dunhuang Research |issue=4 |pages=48–55 |via=buddhism.lib.ntu.edu.tw}}</ref> লংৱাংমিয়াওগৌ গাঁৱৰপৰা এক কিলোমিটাৰ পশ্চিমত অৱস্থিত এই গুহাটো হেশুই জিলা, ছিংয়াং নগৰৰ গানছু প্ৰদেশত থকা বৃহত্তৰ হেশুই গুহা গোটৰ অন্তৰ্গত।<ref>{{Cite book |last=国家文物局=National Cultural Heritage Administration |title=中国文物地图集: 甘肃分册 |publisher=测绘出版社=Surveying and Mapping Press |date=June 2001 |trans-title=Atlas of Chinese Cultural Relics: Gansu Book}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Baoxi |date=2003 |title=合水平定川石窟群 |trans-title=Heshui County Grotto group |journal=陇右文博 = Longyou Wenbo |issue=1}}</ref> অজ্ঞাত সময়ছোৱাত এই গুহাটো পৰিত্যক্ত হৈ আছিল আৰু ইয়াৰ অধিকাংশ গঠন মাটিৰ তলত পোত গৈছিল। ১৯৮৯ চনতহে চীন চৰকাৰে গুহাটো আনুষ্ঠানিকভাৱে নথিভুক্ত আৰু পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। অৱশ্যে সেই সময়লৈকে বহুতো খোদিত মূৰ্তি ইতিমধ্যে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।<ref name="auto" /> == ইতিহাস == গুহাটোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সোঁফালে দেৱালত খোদিত এটা লিপি আছে। এই লিপিৰপৰা জানিব পাৰি যে আনডিংছি গুহাসমূহ দুটা পৰ্যায়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১১৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত লি দাফুৰ পৃষ্ঠপোষকতাত গুহাটো নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Feng |first=Zhou |date=October 2011 |title=甘肃合水安定寺石窟金代党项人题记考释 |trans-title=A Textual Research and Interpretation of the Inscriptions of Tangut people in Jin Dynasty in the Andingsi Grottoes in Heshui Gansu |journal=西夏学 = Xixia Studies |volume=8}}</ref> কিন্তু সেই সময়ত বোধিসত্ত্ব আৰু অৰ্হৎৰ মূৰ্তিসমূহ দেৱালত খোদিত কৰা হোৱা নাছিল আৰু বহুতো মূৰ্তিৰ কাম অসম্পূৰ্ণ হৈ আছিল। ইয়াৰ ৪৬ বছৰৰ পাছত, ১১৭৮ খ্ৰীষ্টাব্দত, লি দাফুৰ পুত্ৰ লি শিসিয়ঙে গুহাটোৰ কাম সম্পূৰ্ণৰূপে উন্নত কৰে।<ref>{{Cite journal |last=Jingjie |first=Li |year=2013 |title=陕北宋金石窟题记内容分析 |trans-title=A Study on the Inscriptions in the Song & Jin Dynasties Grottoes of Northern Shaanxi |journal=敦煌研究 = Dunhuang Research |issue=3}}</ref> এই দ্বিতীয় পৰ্যায়ত লি শিসিয়ঙে দেৰেন আৰু লিয়াংপেঙৰ দৰে বহুতো ভিক্ষুক এই স্থানৰ অধ্যক্ষ হিচাপে আমন্ত্ৰণ জনায়। একে সময়তে লি উপাধিৰ বহুতো দুনৱু কৰ্ণেলয়ে পৃষ্ঠপোষক হিচাপে আনডিংছি গুহাসমূহ খননত অংশগ্ৰহণ কৰে। এই লোকসকল লি শিসিয়ঙৰ একেটা বংশৰ লোক আছিল বুলিও অনুমান কৰিব পাৰি।<ref name=":0" /> এই দ্বিতীয় পৰ্যায়ত প্ৰথম পৰ্যায়ত অসম্পূৰ্ণ হৈ থকা বোধিসত্ত্ব আৰু অৰ্হৎৰ ভাস্কৰ্যসমূহ সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল। তথাপি গৱেষকসকলে এনে বহুতো প্ৰমাণ লাভ কৰি আহিছে যাৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে আনডিংছি গুহাৰ কাম প্ৰকৃততে কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল।<ref name="auto" /> পিছলৈ স্থানীয় লোকসকলে গুহাটো আৱিষ্কাৰ কৰাৰ সময়লৈকে অধিকাংশ বুদ্ধৰ মূৰ ইতিমধ্যে ধ্বংস হৈছিল। এই কথা নিশ্চিত নহয় যদিও স্থানীয় লোকসকলে জনোৱা মতে, এই মূৰ্তিসমূহ সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত অথবা সমাধি লুট কৰা লোকসকলৰদ্বাৰা ধ্বংস কৰা হৈছিল। অৱশিষ্ট অক্ষত বুদ্ধৰ মূৰ্তি আৰু ভঙা মূৰ্তিসমূহৰ মূৰসমূহ সংৰক্ষণৰ বাবে লংডং প্ৰাচীন শিল খোদিত শিল্প সংগ্ৰহালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছে। == গুহাৰ অভ্যন্তৰ == আনডিংছি গুহাসমূহত দুটা কোঠা আছে। সেইকেইটা হৈছে প্ৰৱেশ কোঠা আৰু মুখ্য কোঠা। প্ৰৱেশ কোঠাটো আয়তাকাৰ আৰু ইয়াৰ দেৱাল আৰু স্তম্ভত ৪১২টা [[বোধিসত্ত্ব]] আৰু [[অৰ্হৎ]] খোদিত কৰা হৈছে। এই খোদিত মূৰ্তিসমূহ মূলতঃ সোঁ আৰু বাওঁ দেৱালত আঠটা শাৰীত অৱস্থিত। অধিকাংশ মূৰ্তি সম্পূৰ্ণ [[পদ্মাসন]] বা [[ললিতাসন]] ভংগীত আছে। অৱশ্যে বহুতো মূৰ্তিৰ মূৰ নোহোৱা হৈ গৈছে। ইয়াৰ উপৰি সোঁফালৰ দেৱালৰ মূৰ্তিসমূহ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ প্ৰভাৱত ক্ষয় গৈছে আৰু মূৰ্তিসমূহৰ আকৃতি স্পষ্টভাৱে চিনাক্ত কৰিব নোৱাৰি। প্ৰৱেশ কোঠাটোৰ সন্মুখত দুটা সমমিত শিলৰ স্তম্ভ আছে। প্ৰৱেশ কোঠাটোৰ মুখমণ্ডলত খোদিত এটা পকা পথ মুখ্য কোঠালৈ গৈছে। [[File:Grotto Interior.png|thumb|গুহাৰ অভ্যন্তৰ]] আনডিংছি গুহাসমূহৰ মুখ্য কোঠাটো বৰ্গাকাৰ। ইয়াৰ তিনিখন দেৱালত অৰ্হৎৰ মূৰ্তি খোদিত কৰা হৈছে। অৱশ্যে এই সকলো মূৰ্তিও ক্ষয় গৈছে। মুখ্য কোঠাটোৰ মুখমণ্ডলত দেৱালত অৰ্হৎৰ আঠটা শাৰী খোদিত কৰা হৈছে। মুখমণ্ডলৰ সোঁফালে প্ৰায় ০.২ মিটাৰ ওখ অৰ্হৎৰ ছয়টা শাৰী আছে। এই মূৰ্তিসমূহ বিভিন্ন ভংগীত খোদিত কৰা হৈছে। মুখমণ্ডলৰ সোঁফালে পদ্মাসনত বহি থকা অৰ্হৎৰ আৰু দুটা শাৰী আছে। মুখ্য কোঠাটোৰ বাঁওফালে দুটা শাৰী খোদিত মূৰ্তি আছে। প্ৰতিটো শাৰীত সিংহাসনত পদ্মাসনত বহি থকা পাঁচজনকৈ অৰ্হৎ আছে। সোঁফালৰ দেৱালত মুখমণ্ডলৰ ওচৰৰ অংশত দুটা শাৰী আছে আৰু প্ৰতিটো শাৰীত দুজনকৈ অৰ্হৎ আছে। দেৱালৰ ওপৰৰ অংশত পাঁচটা মূৰ্তি আছে আৰু ইয়াৰে তিনিটা অসম্পূৰ্ণ। দেৱালৰ তলৰ অংশত আৰু চাৰিটা মূৰ্তি আছে। এই মূৰ্তিসমূহ বোধিসত্ত্বৰ বুলি ধৰা হয়। প্ৰৱেশ কোঠাৰ বিপৰীতে মুখ্য কোঠাটোত এটা কেন্দ্ৰীয় বেদীও আছে। এই বেদীত পদ্মাসনত বহি থকা তিনিটা বুদ্ধৰ মূৰ্তি, চাৰিটা অনুচৰ, এটা থিয় হৈ থকা বুদ্ধৰ মূৰ্তি, এটা [[মৈত্ৰেয়]] আৰু দুটা বোধিসত্ত্বৰ মূৰ্তি আছে। লংডং প্ৰাচীন শিল খোদিত শিল্প সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত এটা বুদ্ধৰ মূৰ আৰু দুটা মূৰ্তি এই কেন্দ্ৰীয় বেদীৰপৰা অনা হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://wwj.gansu.gov.cn গানছু প্ৰাদেশিক সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ব্যুৰো] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] qepm7yvkzy48ip0wu2tgcszq3tcg057 0 139314 632997 2026-08-27T14:08:16Z AjayDas 12623 [[আনডিংছি গুহাসমূহ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 632997 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[আনডিংছি গুহাসমূহ]] rg1eybv2y3b7awjzthn4vguoz2pe5un 0 139315 633006 2026-08-27T17:41:38Z AjayDas 12623 নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থা... 633006 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''', '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূখণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰ পৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎ সংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কম সংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহম্মদ|মুহম্মদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিশ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱাহব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱাহব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱাহব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> [[মাৱাৰাউননহৰ মুছলমান আৰব বিজয়|মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ]] কৰাৰ সময়ত [[উমাইয়া খিলাফত|উমাইয়া খিলাফতে]] [[ইখশিদ]], [[ফাৰ্গানা উপত্যকা]]ৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰ পৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা [[আলুতাৰ|আলুতাৰক]] সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে [[কুচা]]লৈ পলাই যায় আৰু [[আনছি সুৰক্ষা অঞ্চল|আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ]] কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য [[ফাৰ্গানা]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক [[নামানগান]]ত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে [[কুতাইবা ইবন মুছলিম|কুতাইবা ইবন মুছলিমে]] প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰ পৰা কাশগৰ কিছু সময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == {{Main|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত [[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে [[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট তিয়ানচি|সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ]] নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[ছিংজিং মছজিদ|ছেংইউ মছজিদ]] কুৱানঝৌত, [[ফিনিক্স মছজিদ]] হাংঝৌত, [[টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ|টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ]] শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|[[হুৱাইছেং মছজিদ]] ([[গুৱাংজৌ]]ত)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|[[শিয়ানশিয়ান মছজিদ]] (গুৱাংজৌত) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|[[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]]ৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|[[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ [[ফিনিক্স মছজিদ]] </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == {{Main|ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} [[ছং সাম্ৰাজ্য|ছং]] আৰু [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও]] সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[নিউজিয়ে মছজিদ]] ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট ছেংহুৱা]]ৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত [[ছিং সাম্ৰাজ্য|ছিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট কাংছি]] (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে [[গুৱাংজৌ]]ৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|[[নিউজিয়ে মছজিদ]] [[বেইজিং]]ত; [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|[[ছিংজিং মছজিদ]] [[কুৱানঝৌ]]ত; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == ইউয়ান সাম্ৰাজ্য == ইউয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ [[উত্তৰ চীনৰ সমভূমি|উত্তৰ চীনৰ সমভূমি]], [[চীনদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল|উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল]] আৰু [[ইউনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> [[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য|ইউয়ান সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> ইউয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] (北京东四清真寺), যিটো মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল;<ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); কুৱানঝৌৰ [[ছিংজিং মছজিদ]] (泉州清净寺), যিটো শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন; আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|[[জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ]] File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|[[ছংজিয়াং মছজিদ]] </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|[[লিনছিয়া নগৰ]]ৰ এটা ''[[গংবেই (ইছলামী স্থাপত্য)|গংবেই]]'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিক সংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত [[পেগোডা|পেগোডা]] সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি [[শানছি]]ত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|[[টুংছিন বৃহৎ মছজিদ]] ১৪শ শতিকাত স্থাপিত ([[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য]])<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|[[এমিন মিনাৰ|এমিন মিনাৰ মছজিদ]]ত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|[[ইদ কাহ মছজিদ]] [[কাশগৰ]]ত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত [[শাদিয়ান ঘটনা|শাদিয়ান ঘটনাৰ]] দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। [[দেং ছিয়াওপিং]]ৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> [[শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ]] মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰ পৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক [[চীনীকৰণ|চীনীকৰণ]] নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "[[হালাল|হালালমুক্তকৰণ]]" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত [[নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদ|নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত]] আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত [[নাজিয়াইং মছজিদ|ইউনানৰ নাজিয়াইঙত]] সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} kmdhtqialmwowe6qtf972q53875dl8z 633007 633006 2026-08-27T17:42:20Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 633007 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''', '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূখণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰ পৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎ সংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কম সংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহম্মদ|মুহম্মদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিশ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱাহব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱাহব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱাহব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> [[মাৱাৰাউননহৰ মুছলমান আৰব বিজয়|মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ]] কৰাৰ সময়ত [[উমাইয়া খিলাফত|উমাইয়া খিলাফতে]] [[ইখশিদ]], [[ফাৰ্গানা উপত্যকা]]ৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰ পৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা [[আলুতাৰ|আলুতাৰক]] সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে [[কুচা]]লৈ পলাই যায় আৰু [[আনছি সুৰক্ষা অঞ্চল|আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ]] কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য [[ফাৰ্গানা]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক [[নামানগান]]ত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে [[কুতাইবা ইবন মুছলিম|কুতাইবা ইবন মুছলিমে]] প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰ পৰা কাশগৰ কিছু সময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == {{Main|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত [[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে [[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট তিয়ানচি|সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ]] নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[ছিংজিং মছজিদ|ছেংইউ মছজিদ]] কুৱানঝৌত, [[ফিনিক্স মছজিদ]] হাংঝৌত, [[টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ|টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ]] শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|[[হুৱাইছেং মছজিদ]] ([[গুৱাংজৌ]]ত)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|[[শিয়ানশিয়ান মছজিদ]] (গুৱাংজৌত) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|[[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]]ৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|[[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ [[ফিনিক্স মছজিদ]] </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == {{Main|ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} [[ছং সাম্ৰাজ্য|ছং]] আৰু [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও]] সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[নিউজিয়ে মছজিদ]] ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট ছেংহুৱা]]ৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত [[ছিং সাম্ৰাজ্য|ছিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট কাংছি]] (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে [[গুৱাংজৌ]]ৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|[[নিউজিয়ে মছজিদ]] [[বেইজিং]]ত; [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|[[ছিংজিং মছজিদ]] [[কুৱানঝৌ]]ত; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == ইউয়ান সাম্ৰাজ্য == ইউয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ [[উত্তৰ চীনৰ সমভূমি|উত্তৰ চীনৰ সমভূমি]], [[চীনদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল|উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল]] আৰু [[ইউনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> [[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য|ইউয়ান সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> ইউয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] (北京东四清真寺), যিটো মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল;<ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); কুৱানঝৌৰ [[ছিংজিং মছজিদ]] (泉州清净寺), যিটো শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন; আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|[[জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ]] File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|[[ছংজিয়াং মছজিদ]] </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|[[লিনছিয়া নগৰ]]ৰ এটা ''[[গংবেই (ইছলামী স্থাপত্য)|গংবেই]]'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিক সংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত [[পেগোডা|পেগোডা]] সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি [[শানছি]]ত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|[[টুংছিন বৃহৎ মছজিদ]] ১৪শ শতিকাত স্থাপিত ([[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য]])<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|[[এমিন মিনাৰ|এমিন মিনাৰ মছজিদ]]ত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|[[ইদ কাহ মছজিদ]] [[কাশগৰ]]ত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত [[শাদিয়ান ঘটনা|শাদিয়ান ঘটনাৰ]] দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। [[দেং ছিয়াওপিং]]ৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> [[শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ]] মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰ পৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক [[চীনীকৰণ|চীনীকৰণ]] নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "[[হালাল|হালালমুক্তকৰণ]]" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত [[নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদ|নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত]] আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত [[নাজিয়াইং মছজিদ|ইউনানৰ নাজিয়াইঙত]] সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] 0t6bizlxwi41c8bw1aootfw69xb82vq 633008 633007 2026-08-27T17:42:49Z AjayDas 12623 added [[Category:ইছলাম ধৰ্ম]] using [[WP:HC|HotCat]] 633008 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''', '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূখণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰ পৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎ সংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কম সংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহম্মদ|মুহম্মদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিশ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱাহব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱাহব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱাহব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> [[মাৱাৰাউননহৰ মুছলমান আৰব বিজয়|মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ]] কৰাৰ সময়ত [[উমাইয়া খিলাফত|উমাইয়া খিলাফতে]] [[ইখশিদ]], [[ফাৰ্গানা উপত্যকা]]ৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰ পৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা [[আলুতাৰ|আলুতাৰক]] সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে [[কুচা]]লৈ পলাই যায় আৰু [[আনছি সুৰক্ষা অঞ্চল|আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ]] কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য [[ফাৰ্গানা]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক [[নামানগান]]ত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে [[কুতাইবা ইবন মুছলিম|কুতাইবা ইবন মুছলিমে]] প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰ পৰা কাশগৰ কিছু সময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == {{Main|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত [[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে [[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট তিয়ানচি|সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ]] নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[ছিংজিং মছজিদ|ছেংইউ মছজিদ]] কুৱানঝৌত, [[ফিনিক্স মছজিদ]] হাংঝৌত, [[টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ|টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ]] শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|[[হুৱাইছেং মছজিদ]] ([[গুৱাংজৌ]]ত)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|[[শিয়ানশিয়ান মছজিদ]] (গুৱাংজৌত) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|[[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]]ৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|[[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ [[ফিনিক্স মছজিদ]] </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == {{Main|ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} [[ছং সাম্ৰাজ্য|ছং]] আৰু [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও]] সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[নিউজিয়ে মছজিদ]] ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট ছেংহুৱা]]ৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত [[ছিং সাম্ৰাজ্য|ছিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট কাংছি]] (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে [[গুৱাংজৌ]]ৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|[[নিউজিয়ে মছজিদ]] [[বেইজিং]]ত; [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|[[ছিংজিং মছজিদ]] [[কুৱানঝৌ]]ত; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == ইউয়ান সাম্ৰাজ্য == ইউয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ [[উত্তৰ চীনৰ সমভূমি|উত্তৰ চীনৰ সমভূমি]], [[চীনদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল|উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল]] আৰু [[ইউনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> [[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য|ইউয়ান সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> ইউয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] (北京东四清真寺), যিটো মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল;<ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); কুৱানঝৌৰ [[ছিংজিং মছজিদ]] (泉州清净寺), যিটো শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন; আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|[[জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ]] File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|[[ছংজিয়াং মছজিদ]] </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|[[লিনছিয়া নগৰ]]ৰ এটা ''[[গংবেই (ইছলামী স্থাপত্য)|গংবেই]]'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিক সংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত [[পেগোডা|পেগোডা]] সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি [[শানছি]]ত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|[[টুংছিন বৃহৎ মছজিদ]] ১৪শ শতিকাত স্থাপিত ([[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য]])<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|[[এমিন মিনাৰ|এমিন মিনাৰ মছজিদ]]ত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|[[ইদ কাহ মছজিদ]] [[কাশগৰ]]ত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত [[শাদিয়ান ঘটনা|শাদিয়ান ঘটনাৰ]] দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। [[দেং ছিয়াওপিং]]ৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> [[শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ]] মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰ পৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক [[চীনীকৰণ|চীনীকৰণ]] নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "[[হালাল|হালালমুক্তকৰণ]]" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত [[নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদ|নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত]] আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত [[নাজিয়াইং মছজিদ|ইউনানৰ নাজিয়াইঙত]] সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] 1jbh50zydq9kmz8bblsb5gccljdt5he 633009 633008 2026-08-27T17:43:19Z AjayDas 12623 added [[Category:স্থাপত্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 633009 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''', '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূখণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰ পৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎ সংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কম সংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহম্মদ|মুহম্মদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিশ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱাহব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱাহব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱাহব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰ দ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> [[মাৱাৰাউননহৰ মুছলমান আৰব বিজয়|মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ]] কৰাৰ সময়ত [[উমাইয়া খিলাফত|উমাইয়া খিলাফতে]] [[ইখশিদ]], [[ফাৰ্গানা উপত্যকা]]ৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰ পৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা [[আলুতাৰ|আলুতাৰক]] সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে [[কুচা]]লৈ পলাই যায় আৰু [[আনছি সুৰক্ষা অঞ্চল|আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ]] কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য [[ফাৰ্গানা]]লৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক [[নামানগান]]ত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে [[কুতাইবা ইবন মুছলিম|কুতাইবা ইবন মুছলিমে]] প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰ পৰা কাশগৰ কিছু সময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == {{Main|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত [[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে [[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট তিয়ানচি|সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ]] নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[ছিংজিং মছজিদ|ছেংইউ মছজিদ]] কুৱানঝৌত, [[ফিনিক্স মছজিদ]] হাংঝৌত, [[টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ|টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ]] শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|[[হুৱাইছেং মছজিদ]] ([[গুৱাংজৌ]]ত)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|[[শিয়ানশিয়ান মছজিদ]] (গুৱাংজৌত) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|[[ছিয়ানৰ মহামছজিদ]]ৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|[[ছিয়ান]]ৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ [[ফিনিক্স মছজিদ]] </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == {{Main|ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইছলাম}} [[ছং সাম্ৰাজ্য|ছং]] আৰু [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও]] সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[নিউজিয়ে মছজিদ]] ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য|লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট ছেংহুৱা]]ৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত [[ছিং সাম্ৰাজ্য|ছিং সাম্ৰাজ্যৰ]] [[সম্ৰাট কাংছি]] (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে [[গুৱাংজৌ]]ৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰ ফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|[[নিউজিয়ে মছজিদ]] [[বেইজিং]]ত; [[লিয়াও সাম্ৰাজ্য]]ৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|[[ছিংজিং মছজিদ]] [[কুৱানঝৌ]]ত; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == ইউয়ান সাম্ৰাজ্য == ইউয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ [[উত্তৰ চীনৰ সমভূমি|উত্তৰ চীনৰ সমভূমি]], [[চীনদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল|উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল]] আৰু [[ইউনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> [[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য|ইউয়ান সাম্ৰাজ্যৰ]] সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> ইউয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] (北京东四清真寺), যিটো মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল;<ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); কুৱানঝৌৰ [[ছিংজিং মছজিদ]] (泉州清净寺), যিটো শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন; আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|[[জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ]] File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ [[দুংছি মছজিদ]] File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|[[ছংজিয়াং মছজিদ]] </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|[[লিনছিয়া নগৰ]]ৰ এটা ''[[গংবেই (ইছলামী স্থাপত্য)|গংবেই]]'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিক সংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত [[পেগোডা|পেগোডা]] সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি [[শানছি]]ত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|[[টুংছিন বৃহৎ মছজিদ]] ১৪শ শতিকাত স্থাপিত ([[ইউয়ান সাম্ৰাজ্য]])<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু [[মিং সাম্ৰাজ্য|মিং সাম্ৰাজ্যৰ]] আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|[[এমিন মিনাৰ|এমিন মিনাৰ মছজিদ]]ত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|[[ইদ কাহ মছজিদ]] [[কাশগৰ]]ত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত [[শাদিয়ান ঘটনা|শাদিয়ান ঘটনাৰ]] দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। [[দেং ছিয়াওপিং]]ৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> [[শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ]] মধ্যপ্ৰাচ্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰ পৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক [[চীনীকৰণ|চীনীকৰণ]] নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "[[হালাল|হালালমুক্তকৰণ]]" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত [[নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদ|নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত]] আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত [[নাজিয়াইং মছজিদ|ইউনানৰ নাজিয়াইঙত]] সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] amyq6lgfgppu9z8505ibdzg65n1iy2y 633023 633009 2026-08-28T02:36:02Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633023 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''', '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূ-খণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰপৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎসংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কমসংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিছ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱা হ’ব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱা হ’ব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱা হ’ব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰদ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত উমাইয়া খিলাফতে ইখশিদ, ফাৰ্গানা উপত্যকাৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰপৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা আলুতাৰক সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে কুচালৈ পলাই যায় আৰু আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য ফাৰ্গানালৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক নামানগানত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে কুতাইবা ইবন মুছলিমে প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰপৰা কাশগৰ কিছুসময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত ছিয়ানৰ মহামছজিদ অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে ছিয়ানৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন মিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কুৱানঝৌৰ ছেংইউ মছজিদ, হাংঝৌৰ ফিনিক্স মছজিদ, টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|হুৱাইছেং মছজিদ (গুৱাংজৌ)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|শিয়ানশিয়ান মছজিদ (গুৱাংজৌ) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|ছিয়ানৰ মহামছজিদৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|ছিয়ানৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ ফিনিক্স মছজিদ </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == ছং আৰু লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত নিউজিয়ে মছজিদ ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট ছেংহুৱাৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত ছিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট কাংছি (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে গুৱাংজৌৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|নিউজিয়ে মছজিদ [[বেইজিং]]; লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|ছিংজিং মছজিদ, কুৱানঝৌ; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == য়ুয়ান সাম্ৰাজ্য == য়ুয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ উত্তৰ চীনৰ সমভূমি, উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল আৰু [[য়ুনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> য়ুয়ান সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> য়ুয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা বেইজিংৰ দুংছি মছজিদ (北京东四清真寺); <ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন কুৱানঝৌৰ ছিংজিং মছজিদ (泉州清净寺); আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ দুংছি মছজিদ File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|ছংজিয়াং মছজিদ </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|লিনছিয়া নগৰৰ এটা ''গংবেই'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিকসংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত পোগোডা সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি শানছিত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|টুংছিন বৃহৎ মছজিদ ১৪শ শতিকাত স্থাপিত (য়ুয়ান সাম্ৰাজ্য)<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|এমিন মিনাৰ মছজিদত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|ইদ কাহ মছজিদ কাশগৰত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰপৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত শাদিয়ান ঘটনাৰ দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। দেং ছিয়াওপিংৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ মধ্যপ্ৰাচ্যৰপৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰপৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক চীনীকৰণ নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "হালালমুক্তকৰণ" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত য়ুনানৰ নাজিয়াইঙত সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] 4wibi3u0235cdjho6r908yquxf7rp7z 633024 633023 2026-08-28T02:52:55Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633024 wikitext text/x-wiki {{Short description|চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য}} [[File:Chinese-style_minaret_of_the_Great_Mosque.jpg|thumb|চীনদেশৰ প্ৰাচীনতম মছজিদসমূহৰ অন্যতম ছিয়ানৰ মহামছজিদ]] '''চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্য''' {{en|Chinese Islamic architecture}} বা '''চীন-ইছলামী স্থাপত্য''', বা '''চীনদেশৰ ইছলামী স্থাপত্য''' [[চীন|চীনদেশৰ]] মূল ভূ-খণ্ড আৰু বহিৰ্ভূত অঞ্চলত বসবাস কৰা মুছলমান জনসাধাৰণৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ। এই পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে চলি আহিছে।<ref name="EI3">{{cite encyclopedia |author-last=Steinhardt |author-first=Nancy |year=2015 |title=Islamic architecture in China |editor1-last=Fleet |editor1-first=Kate |editor2-last=Krämer |editor2-first=Gudrun |editor2-link=Gudrun Krämer |editor3-last=Matringe |editor3-first=Denis |editor4-last=Nawas |editor4-first=John |editor5-last=Rowson |editor5-first=Everett K. |editor5-link=Everett K. Rowson |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam, THREE |volume=4 |location=Leiden and Boston|publisher=Brill Publishers|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_26219 |isbn=9789004282131 |issn=1873-9830 |quote=Islamic architecture in China most likely dates from the eighth century and flourished from the time of the Song dynasty (r. 960–1279). It is characterised by its adaptability to the Chinese building system. The oldest Muslim buildings in China today (cenotaphs, mausoleums, and prayer halls, an entry gate, and a minaret) survive in locations across the country and date to the thirteenth and fourteenth centuries. Shrines of holy men (Ar. ''qubba'') date primarily from the Qing dynasty (r. 1644–1911) and are located in western China.}}</ref> প্ৰধান হান-চীনা সংস্কৃতিৰ সৈতে [[ইছলাম ধৰ্ম]]ৰ আত্মীকৰণৰ ফলত চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ মাজত এক স্বকীয় স্থাপত্যশৈলীৰ উদ্ভৱ হয়।<ref name="EI3" /> মছজিদ,নামাজৰ হল, সমাধিক্ষেত্ৰ আৰু অন্যান্য ভৱনত পৰম্পৰাগত চীনা আৰু ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদান একেলগে ব্যৱহাৰ কৰাটো তেওঁলোকৰ মাজত এক সাধাৰণ প্ৰথা হৈ পৰে।<ref name="EI3" /><ref name=":1">{{Cite book|last=Yanxin|first=Cai|url=https://books.google.com/books?id=U3spht1SXhgC|title=Chinese Architecture|publisher=Cambridge University Press|year=2011|isbn=978-0-521-18644-5|pages=94–96|language=en}}</ref> চীনদেশীয় সমাজত ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰচলন ১,৩০০ বছৰ ধৰি আছে।<ref name="EI3" /><ref>{{Cite journal |title=The China Quarterly - Islam in China: Accommodation or Separatism? - Cambridge Journals Online|volume=174|pages=451–467|journal= The China Quarterly|doi=10.1017/S0009443903000275|year=2003|last1=Gladney|first1=Dru C.|s2cid=154306318}}</ref> বৰ্তমান চীনদেশীয় মুছলমানসকল চীনদেশৰ সংখ্যালঘু জনসমষ্টি আৰু শেহতীয়া অনুমান অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.৪৫%ৰপৰা ১.৮%লৈকে তেওঁলোকৰ সংখ্যা।<ref>For China Family Panel Studies 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1 ] and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html |date=2017-02-25 }}(). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal|last=Lu 卢|first=Yunfeng 云峰|title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据|trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|journal=World Religious Cultures|year=2014|number=1|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014|access-date=10 July 2019|url-status=dead}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref> যদিও হুই মুছলমানসকল আটাইতকৈ বৃহৎ গোট,<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|title=China halts mosque demolition due to protest|website=[[The Times of India]] |access-date=2018-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180811020425/https://timesofindia.indiatimes.com/world/china/large-protest-by-hui-muslims-halts-demolition-of-mosque-in-china-report/articleshow/65350794.cms|archive-date=2018-08-11|url-status=live}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ সৰ্বাধিক ঘনত্ব উত্তৰ-পশ্চিম চীনদেশত, বিশেষকৈস্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল ছিনচিয়াংত দেখা যায। ছিনচিয়াংত বৃহৎসংখ্যক উইঘুৰ মুছলমান লোক বাস কৰে।<ref name="EI3" /> ইয়াৰ উপৰি নিংছিয়া, গানছু আৰু ছিংহাই অঞ্চলতো কমসংখ্যক কিন্তু উল্লেখযোগ্য সংখ্যাৰ চীনদেশীয় মুছলমান বসবাস কৰে।<ref name="Armijo 2006">{{harvnb|Armijo|2006}}</ref> চীনদেশৰ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত ৫৫টাসংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ ভিতৰত দহটা গোট মূলতঃ ছুন্নী মুছলমান।<ref name="Armijo 2006" /> == পটভূমি == [[File:Islam_in_China,_with_0.2_(Yang_Zongde_2010).png|thumb|upright=1.3|left|চীনদেশৰ প্ৰদেশ অনুসৰি ইছলামৰ বিস্তৃতিৰ মানচিত্ৰ; শেহতীয়া চৰকাৰী লোকপিয়ল অনুসৰি মুছলমানসকলে মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৪৫% গঠন কৰে।{{refn|group=note|CFPS 2014 surveyed predominantly people of [[Han Chinese|Han]] ethnicity. This may have resulted in an underestimation of Muslims. CGSS 2006–2010 surveys found an average 2–3% of the population of China declaring to be Muslim.}}<ref name="CFPS2014">For [[China Family Panel Studies]] 2017 survey results see [http://ww4.sinaimg.cn/orj360/b8bd941fjw1fau6hf2hv4j20jg09rwff.jpg release #1] ([https://web.archive.org/web/20170225053713/http://image101.360doc.com/DownloadImg/2016/12/0603/86161911_1 archived]) and [http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html release #2] ([https://web.archive.org/web/20170225211353/http://www.isss.edu.cn/cfps/EN/enNews/CFPSNews/2016news/2016-12-30/307.html archived]). The tables also contain the results of CFPS 2012 (sample 20,035) and Chinese General Social Survey (CGSS) results for 2006, 2008 and 2010 (samples ≈10.000/11,000). Also see, for comparison CFPS 2012 data in {{cite journal |last=Lu 卢 |first=Yunfeng 云峰 |year=2014 |title=卢云峰：当代中国宗教状况报告——基于CFPS（2012）调查数据 |trans-title=Report on Religions in Contemporary China – Based on CFPS (2012) Survey Data|url=http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf |journal=World Religious Cultures |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809051625/http://web.archive.org/web/20140809051625/http://iwr.cass.cn/zjwh/201403/W020140303370398758556.pdf|archive-date=9 August 2014 |number=1}} p. 13, reporting the results of the CGSS 2006, 2008, 2010 and 2011, and their average (fifth column of the first table).</ref><ref>Data from: Yang Zongde, ''Study on Current Muslim Population in China'', Jinan Muslim, 2, 2010.</ref>]] চীনদেশত ইছলামৰ ইতিহাসৰ আৰম্ভণি ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰথম যুগলৈকে পিছলৈ যায়।<ref name="EI3" /> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬৫১ খ্ৰীষ্টাব্দত উছমান ইবন আফফানে (৬৪৪–৬৫৬), তৃতীয় ''ৰাশিদুন'' খলিফাই, [[মুহাম্মাদ|মুহাম্মাদৰ]] মৃত্যুৰ (৬৩২ খ্ৰীষ্টাব্দ) বিছ বছৰৰো কম সময়ৰ পাছত প্ৰেৰণ কৰা এক দূতাবাসৰ জৰিয়তে মুছলমান ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকল চীনদেশত উপস্থিত হৈছিল। ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, যি মুহাম্মদৰ মাতৃফালৰ মামা আৰু দ্বিতীয় খুৰাকৰ পুত্ৰ আছিল, তেওঁ সম্ৰাট গাওজঙক সাক্ষাৎ কৰিবলৈ এটা প্ৰতিনিধিদলৰ সৈতে প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। দেশখনৰ প্ৰথম মছজিদ হুৱাইছেং মছজিদ নিৰ্মাণৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়।<ref name="Lipman 1997 25">{{harvnb|Lipman|1997|p=25}}</ref> চীনদেশীয় মুছলমানসকলৰ পৰম্পৰাগত কিংবদন্তি অনুসৰি ৬১৬–৬১৮ খ্ৰীষ্টাব্দত মুহাম্মদৰ ঘনিষ্ঠ সাহাবাসকলৰ কেইজনমানে প্ৰথমবাৰৰ বাবে চীনদেশত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল ছাদ ইবন আবি ৱাক্কাছ, ছাইয়িদ, ৱা হ’ব আবু কাবছা আৰু আন এজন।<ref name="Gladney 1987">{{cite journal |author-last=Gladney |author-first=Dru C. |date=August 1987 |title=Muslim Tombs and Ethnic Folklore: Charters for Hui Identity |journal=[[The Journal of Asian Studies]] |publisher=[[Cambridge University Press]] on behalf of the [[Association for Asian Studies]] |volume=46 |issue=3 |doi=10.2307/2056897 |pages=495–532 |issn=1752-0401 |jstor=2056897|s2cid=163809196 }}</ref> ৱা হ’ব আবু কাবছা আল-হাৰ্থ ইবন আব্দুল আল-উজ্জাৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে, যাক আবু কাবছা বুলিও জনা যায়।<ref name="Gladney 1987"/> আন কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি ৱা হ’ব আবু কাবছাই ৬২৯ খ্ৰীষ্টাব্দত সাগৰপথে গুৱাংজৌত উপস্থিত হৈছিল।<ref name="Gladney 1987"/> আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে কৈছে যে ৱাক্কাছ নিজে কেতিয়াও চীনদেশলৈ আহিছিল বুলি প্ৰমাণ নাই,<ref name="Lipman 1997 25"/> কিন্তু তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে মুছলমান কূটনীতিবিদ আৰু বণিকসকল তাং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ কেইটামান দশকৰ ভিতৰতে [[চীনদেশ]]লৈ আহিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> তাং সাম্ৰাজ্যৰ বিশ্বনাগৰিক সংস্কৃতিত [[মধ্য এছিয়া]]ৰ সৈতে বিস্তৃত যোগাযোগ আছিল আৰু চীনদেশীয় নগৰসমূহত বাস কৰা (মূলতঃ কাফিৰ বা অমুছলমান) মধ্য আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]ৰ বণিকসকলৰ উল্লেখযোগ্য সম্প্ৰদায় আছিল। ই ইছলামৰ প্ৰৱৰ্তনত সহায় কৰিছিল।<ref name="Lipman 1997 25"/> চীনদেশত প্ৰথম বৃহৎ মুছলমান বসতিসমূহ আৰব আৰু পাৰস্যৰ বণিকসকলৰদ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref>Israeli, Raphael (2002). ''Islam in China''. United States of America: Lexington Books, page 291, {{ISBN|0-7391-0375-X}}.</ref> মুছলমান আৰবসকলে মাৱাৰাউননহৰ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত উমাইয়া খিলাফতে ইখশিদ, ফাৰ্গানা উপত্যকাৰ ৰজাক ৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত সিংহাসনৰপৰা অপসাৰণ কৰি নতুন ৰজা আলুতাৰক সিংহাসনত বহুৱায়। অপসাৰিত ৰজাজনে কুচালৈ পলাই যায় আৰু আনছি সুৰক্ষা অঞ্চলৰ কেন্দ্ৰত আশ্ৰয় লৈ চীনদেশৰ সহায় বিচাৰে। চীনদেশে ঝাং শ্বিয়াওছঙৰ নেতৃত্বত ১০,০০০ সৈন্য ফাৰ্গানালৈ প্ৰেৰণ কৰে। তেওঁ আলুতাৰ আৰু আৰব মুছলমান দখলদাৰী বাহিনীক নামানগানত পৰাস্ত কৰি ইখশিদক পুনৰ সিংহাসনত বহুৱায়।<ref>Bai, Shouyi et al. (2003). A History of Chinese Muslim (Vol.2). Beijing: Zhonghua Book Company. {{ISBN|7-101-02890-X}}., pp. 235-236.</ref> আৰবীয় উৎসসমূহতো উল্লেখ আছে যে কুতাইবা ইবন মুছলিমে প্ৰায় ৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত চীনদেশৰপৰা কাশগৰ কিছুসময়ৰ বাবে দখল কৰিছিল আৰু এক চুক্তিৰ পাছত আঁতৰি গৈছিল,<ref>{{cite book |author=Muhamad S. Olimat |url=https://books.google.com/books?id=cLqpCwAAQBAJ&q=715+Alutar+Ikhshid&pg=PA10 |title=China and Central Asia in the Post-Soviet Era: A Bilateral Approach |publisher=Lexington Books |year=2015 |isbn=978-1-4985-1805-5 |pages=9–}}</ref> কিন্তু আধুনিক ইতিহাসবিদসকলে এই দাবী সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে।<ref>{{cite book | chapter = The Arab Conquest | first1 = B. A. | last1 = Litvinsky | first2 = A. H. | last2 = Jalilov | first3 = A. I. | last3 = Kolesnikov | pages = 449–472 | editor-first = B. A. | editor-last = Litvinsky | title = History of civilizations of Central Asia, Volume III: The crossroads of civilizations: A.D. 250 to 750 | location = Paris | publisher = UNESCO Publishing | year = 1996 | isbn = 978-92-3-103211-0 | chapter-url = https://books.google.com/books?id=883OZBe2sMYC&pg=PA458}}</ref><ref>{{EI2 | volume=5 | title=Ḳutayba b. Muslim | first = C. E. | last = Bosworth | author-link = Clifford Edmund Bosworth | pages = 541–542 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kutayba-b-muslim-SIM_4577}}</ref><ref>{{cite book | title = The Arab Conquests in Central Asia | first = H. A. R. | last = Gibb | author-link = H.A.R. Gibb | publisher = The Royal Asiatic Society | location = London | year= 1923 | url=https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft | oclc = 685253133|pages=[https://archive.org/details/arabconquestsinc00gibbuoft/page/48 48]–51}}</ref> == তাং সাম্ৰাজ্য == চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰদৰ্শন কৰা আটাইতকৈ পুৰণি অৱশিষ্ট ধৰ্মীয় স্থাপত্যসমূহৰ ভিতৰত ছিয়ানৰ মহামছজিদ অন্যতম। ইয়াক ৭৪২ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি ভৱনটোৰ ভিতৰত সংৰক্ষিত এখন শিলালিপিত উল্লেখ আছে। আনটো হৈছে ছিয়ানৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদ। ইয়াৰ এটা শিলালিপি অনুসৰি ইয়াক ৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু সেই শিলালিপিখন মিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট জিয়াজিঙৰ নামৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0" /><ref name="Hagras 134–158">{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada|title=The Ming Court as Patron of the Chinese Islamic Architecture: The Case Study of the Daxuexi Mosque in Xi'an|date=2019-12-20|url=http://www.fayoum.edu.eg/english/shedet/ISSUES201908.aspx|journal=SHEDET|issue=6|pages=134–158|doi=10.36816/shedet.006.08|doi-access=free}}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত আৰু তাৰ পাছত আন বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কুৱানঝৌৰ ছেংইউ মছজিদ, হাংঝৌৰ ফিনিক্স মছজিদ, টাইয়ুয়ান পুৰণি মছজিদ শানছিত আদি উল্লেখযোগ্য।<ref name=":2">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy |title=A Companion to Islamic Art and Architecture |year=2017 |pages=616–635 |chapter=Islamic Architecture and Ornament in China }}</ref> তাং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰফালে প্ৰায় ১৩টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায়।<ref name=":3">{{Cite journal |last1=Ryavec |first1=Karl E. |last2=Henderson |first2=Mark |date=2015 |title=A Core-Periphery GIS Model of the Historical Growth and Spread of Islam in China |url=http://dx.doi.org/10.1080/01615440.2014.996273 |journal=Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History |volume=48 |issue=2 |pages=103–111 |doi=10.1080/01615440.2014.996273 |s2cid=131419328 |issn=0161-5440|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Guangdong Huaisheng Mosque 2024.jpg|হুৱাইছেং মছজিদ (গুৱাংজৌ)ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু মিনাৰ; ইয়াক চীনদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ বুলি গণ্য কৰা হয়<ref>{{cite web |title=存档副本 |url=http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071004215114/http://www.islamichina.com/page/hshmosquesinguangzhou.htm |archive-date=2007-10-04 |access-date=2006-10-15}}</ref> File:The Mosque in Guangzhou 19.JPG|শিয়ানশিয়ান মছজিদ (গুৱাংজৌ) File:Xian Mosque main prayer hall and Mihrab.jpg|ছিয়ানৰ মহামছজিদৰ নামাজৰ হল File:The Minaret of the Mosque.jpg|ছিয়ানৰ দাশুৱেশি গলিৰ মছজিদৰ মিনাৰ File:Upper view of phoenix mosque.jpg|তাং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ হাংঝৌৰ ফিনিক্স মছজিদ </gallery> == লিয়াও আৰু ছং সাম্ৰাজ্য == ছং আৰু লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহুতো উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত নিউজিয়ে মছজিদ ([[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত চীনা]]: 牛街礼拜寺; [[পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ|পৰম্পৰাগত চীনা]]: 牛街禮拜寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē lǐbàisì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Li-pai-ssu'' "গৰুৰ পথৰ উপাসনাগৃহ" বা [[চীনা ভাষা|চীনা]]: 牛街清真寺; [[পিনইন]]: ''Niújiē Qīngzhēnsì''; [[ৱেড-জাইলছ|ৱেড–জাইলছ]]: ''Niu-chieh Ch'ing-chen-ssu'' "গৰুৰ পথৰ মছজিদ") উল্লেখযোগ্য। ই [[বেইজিং]]ৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ। ইয়াক প্ৰথমে ৯৯৬ চনত লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট ছেংহুৱাৰ সময়ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। সম্ৰাটে ১৪৭৪ চনত মছজিদটোক আৰ্থিক সহায় আগবঢ়াইছিল।<ref name="Hagras 134–158"/> ইয়াৰ পাছত ছিং সাম্ৰাজ্যৰ সম্ৰাট কাংছি (১৬৬১–১৭২২)ৰ সময়তো ইয়াৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Restorations: Olympic Torch Or Rural Touch?|url=http://www.chinaheritagequarterly.org/articles.php?searchterm=005_refurbMosque.inc&issue=005|publisher=China Heritage Quarterly|access-date=28 October 2012}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য চীনদেশীয় ইছলামী ভৱন হৈছে গুৱাংজৌৰ হুৱাইছেং মছজিদ।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hagras |first=Hamada |date=2019 |title=Xi'an Daxuexi Alley Mosque: Historical and Architectural Study |url=http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |url-status=dead |journal=Egyptian Journal of Archaeological and Restoration Studies "EJARS" |volume=1 |pages=97–113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213161912/http://ejars.sohag-univ.edu.eg/IssueFullText?q=91 |archive-date=2019-12-13 |access-date=2019-07-10}}</ref> ছং সাম্ৰাজ্যৰ শেষৰফালে চীনদেশত ২৮টা মছজিদ থকাৰ তথ্য পোৱা যায় আৰু ইয়াৰে ১৫টা ছং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref name=":3" /><gallery class="center" widths="250"> File:Niujie Mosque - CIMG3698.JPG|নিউজিয়ে মছজিদ [[বেইজিং]]; লিয়াও সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ৯৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত File:Mosque in Quanzhou, Fujian, China.jpg|ছিংজিং মছজিদ, কুৱানঝৌ; ১০০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত নিৰ্মিত<ref>{{cite web |date= |title=Muslims and mosques in Fujian |url=http://www.whatsonxiamen.com/xiamen-info-596.html |access-date= |work=whatsonxiamen.com}}</ref> আৰু আৰবীয় (ইছলামী) স্থাপত্যৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত<ref>{{cite book |author=Gaubatz, Piper Rae |url=https://books.google.com/books?id=drGGEsi1fFEC&pg=PA210 |title=Beyond the Great Wall: urban form and transformation on the Chinese frontiers |publisher=Stanford University Press |year=1996 |isbn=0-8047-2399-0 |page=210 |access-date=2010-06-28}}</ref> </gallery> == য়ুয়ান সাম্ৰাজ্য == য়ুয়ান যুগক চীনদেশত ইছলামী স্থাপত্যৰ সোণালী যুগ হিচাপে গণ্য কৰা হয়, কাৰণ এই সময়ত বহুতো মছজিদ স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":2" /><ref name=":3" /> মছজিদসমূহ উত্তৰ চীনৰ সমভূমি, উত্তৰ-পশ্চিমাঞ্চল আৰু [[য়ুনান]] অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল।<ref name=":3" /> য়ুয়ান সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত চীনদেশীয় মুছলমানসকলে তেওঁলোকৰ মছজিদক ''ছিংঝেনছি'' ("পৱিত্ৰতা আৰু সত্যৰ মন্দিৰ") বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।<ref>{{Cite book |last1=Maria |first1=Jaschok |url=https://books.google.com/books?id=2rLBvrlKI7QC |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last2=Jingjun |first2=Shui |date=2005 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-77716-2 |pages=288 |language=en |chapter=Islamic Mosques}}</ref> য়ুয়ান যুগত নিৰ্মাণ কৰা চীনদেশীয় ইছলামী স্থাপত্যৰ বহু উদাহৰণ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত সম্প্ৰসাৰিত কৰা বেইজিংৰ দুংছি মছজিদ (北京东四清真寺); <ref name="Hagras 134–158" /> বেইজিংৰ টুংঝৌ মছজিদ (北京通州清真寺); শিলৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা একমাত্ৰ গঠন কুৱানঝৌৰ ছিংজিং মছজিদ (泉州清净寺); আৰু হাংঝৌৰ ফেংহুয়াং মছজিদ (杭州风凰寺) উল্লেখযোগ্য।<ref name=":0" /> এই সময়ছোৱাত ইছলামী স্থাপত্যৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ অধিক আৰু ব্যাপক হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ওখ প্ৰৱেশদ্বাৰ, গম্বুজ, সংযোগী অঞ্চল আৰু ইটা আৰু শিলৰ ব্যৱহাৰ উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite journal|last=Hagras|first=Hamada Muhammed|date=2017-06-20|title=An Ancient Mosque In Ningbo, China "Historical And Architectural Study"|url=http://ejournal.uin-malang.ac.id/index.php/JIA/article/view/3851|journal=Journal of Islamic Architecture|volume=4|issue=3|pages=102|doi=10.18860/jia.v4i3.3851|issn=2356-4644|doi-access=free}}</ref><ref name=":0" /><gallery class="center" widths="250"> File:The South Mosque of Jinan 2009-03.JPG|জিনানৰ বৃহৎ দক্ষিণ মছজিদ File:Dongsi Mosque (20241127144425).jpg|বেইজিংৰ দুংছি মছজিদ File:Songjiang Mosque 22 2015-03.jpg|ছংজিয়াং মছজিদ </gallery> == মিং আৰু ছিং সাম্ৰাজ্য == [[File:5718-Linxia-City-Heyantou-Gongbei.jpg|thumb|293x293px|লিনছিয়া নগৰৰ এটা ''গংবেই'']] মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে ক্ৰমাৎ অধিকসংখ্যক মছজিদ আৰু অন্যান্য ইছলামী প্ৰতিষ্ঠানে দৃঢ়ভাৱে চীনা স্থাপত্যশৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। মছজিদসমূহত পোগোডা সংযোজন আৰু সাধাৰণ ঘৰৰ মাজত সেইবোৰৰ অৱস্থানৰ ফলত মছজিদসমূহ চীনা পৰিৱেশৰ সৈতে ভালদৰে মিলি গৈছিল। এই সময়ছোৱাত মছজিদত চীনা ভাষাত লিখা ফলক আৰু অন্যান্য স্মাৰকৰ ব্যৱহাৰো সাধাৰণ হৈ পৰিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Israeli |first=Raphael |date=1978 |title=Established Islam and Marginal Islam in China From Eclecticism To Syncretism |url=http://dx.doi.org/10.1163/156852078x00044 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=21 |issue=1 |pages=99–109 |doi=10.1163/156852078x00044 |issn=0022-4995|url-access=subscription }}</ref> পাছত মিং সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত মছজিদৰ ভিতৰত বক্তৃতাগৃহ নিৰ্মাণৰ আৰম্ভণি শানছিত হয় আৰু তাৰ পাছত এই প্ৰথা সমগ্ৰ চীনদেশলৈ বিয়পি পৰে।<ref name=":1" /> মিং সাম্ৰাজ্যৰ শেষভাগ আৰু ছিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিৰ সময়ত মছজিদ নিৰ্মাণৰ দ্ৰুত বৃদ্ধি ঘটিছিল।<ref>{{Cite journal |last=Zhang |first=Shaodan |date=2022 |title=Islam in the Chinese Religious Landscape: Secularization of Mosque Leadership in Late Imperial China, 1600–1900 |url=http://dx.doi.org/10.1163/25899996-20221027 |journal=International Journal of Islam in Asia |volume=2 |issue=1 |pages=44–69 |doi=10.1163/25899996-20221027 |s2cid=253132362 |issn=2589-9988|url-access=subscription }}</ref><gallery class="center" widths="250"> File:Tongxin mosque.JPG|টুংছিন বৃহৎ মছজিদ ১৪শ শতিকাত স্থাপিত (য়ুয়ান সাম্ৰাজ্য)<ref name=":12">{{Cite book |last=Dillon |first=Michael |url=https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 |title=China's Muslims |publisher=Oxford University Press |year=1996 |isbn=0195875044 |location=Hong Kong |pages=[https://archive.org/details/chinasmuslims00dill/page/41 41]}}</ref> কিন্তু মিং সাম্ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে পুনৰ মছজিদ হিচাপে পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।<ref name=":32">{{Cite book |last=Steinhardt |first=Nancy Shatzman |title=China's Early Mosques |publisher=Edinburgh University Press |year=2015 |isbn=978-1-4744-3721-9 |location=Edinburgh |pages=219}}</ref> File:Turpan-minarete-emir-d07.jpg|এমিন মিনাৰ মছজিদত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায় </gallery> == আধুনিক যুগ == [[File:Hëytgah Mosque, Kashi (20230923100109).jpg|left|thumb|220x220px|ইদ কাহ মছজিদ কাশগৰত; ১৪৪২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে ইয়াৰ ইতিহাস পিছলৈ যায়<ref>{{Cite book |last=旅游词典 |url=https://books.google.com/books?id=t8QUAQAAMAAJ&q=%E5%96%80%E4%BB%80%E6%B8%85%E7%9C%9F%E5%AF%BA |title=旅游辭典 |date=1992 |publisher=陕西旅游出版社 |language=zh}}</ref> আৰু ইয়াত মধ্য এছীয় স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য আছে]] ১৯৪৫ চনৰ পাছৰপৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈকে ইছলাম ধৰ্ম কঠোৰভাৱে ৰাষ্ট্ৰৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। [[সাংস্কৃতিক বিপ্লৱ|সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ]] সময়ত বহুতো মছজিদ আৰু ধৰ্মীয় স্থাপত্য ধ্বংস বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৭৫ চনত শাদিয়ান ঘটনাৰ দৰে গুৰুতৰ সংঘাত সংঘটিত হৈছিল। দেং ছিয়াওপিংৰ সময়ত আৰম্ভ কৰা মুকলিকৰণ নীতিয়ে নিয়ন্ত্ৰণ কিছু শিথিল কৰিছিল। পৰম্পৰাগত ইছলামী স্থাপত্যৰ প্ৰভাৱ পুনৰ অধিক শক্তিশালী হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু বহুতো পুনৰ নিৰ্মিত আৰু সংস্কাৰ কৰা মছজিদত ইছলামী শৈলীৰ গম্বুজ আৰু মিনাৰ সংযোজন কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=星島日報 |title=中國觀察｜清真寺拆圓頂 高調秀整改 |url=https://std.stheadline.com/kol/article/7091/政商KOL-中國觀察-清真寺拆圓頂-高調秀整改 |access-date=2023-06-09 |website=std.stheadline.com |language=zh-Hant-HK}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদ মধ্যপ্ৰাচ্যৰপৰা অনুপ্ৰাণিত নক্সাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-06-09 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনৰপৰা চৰকাৰে "ইছলামক সমাজবাদৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ কৰি তুলিবলৈ আৰু ইছলাম ধৰ্মক চীনা ৰূপ দিবলৈ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ" এক চীনীকৰণ নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news |last= |first= |date=2019-01-09 |title=China passes five-year plan to sinicise Islam, as Beijing tightens grip on major faiths in China |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/china-passes-five-year-plan-to-sinicise-islam-as-beijing-tightens-grip-on-major |access-date=2023-06-02 |issn=0585-3923}}</ref> এই অভিযানক তিনিটা ''সানহুৱা'' (三化), অৰ্থাৎ "তিনিটা চীনীকৰণ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে "আৰবীকৰণমুক্তকৰণ", "ছৌদীকৰণমুক্তকৰণ" আৰু "হালালমুক্তকৰণ" কাৰ্যকৰী কৰা।<ref>{{Cite web |last= |date=2020-11-20 |title=China's new campaign to make Muslims devoted to the state rather than Islam |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-11-20/china-muslim-minorities-hui-dongxiang-secularization-gansu |access-date=2023-07-14 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-13 |title=Planting the Flag in Mosques and Monasteries |url=https://www.chinafile.com/reporting-opinion/notes-chinafile/planting-flag-mosques-and-monasteries |access-date=2023-07-14 |website=ChinaFile |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hui Muslims and police clash in China's Yunnan over mosque dome demolition |url=https://www.rfa.org/english/news/china/yunnan-mosque-05302023145532.html |access-date=2023-07-14 |website=Radio Free Asia |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-10-14 |title=China: Situation of Hui Muslims and their treatment by society and authorities; state protection (2020–September 2022) [CHN201172.E] |url=https://www.ecoi.net/en/document/2081234.html |access-date=2023-07-14 |website= |language=en}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত গম্বুজ আৰু মিনাৰ আঁতৰোৱাও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite web |last=Stroup |first=david R. |date=2021-10-01 |title=Sinicization erasing 'Arab-style' mosques in China |url=https://asiatimes.com/2021/10/sinicization-erasing-arab-style-mosques-in-china/ |access-date=2023-06-02 |website=Asia Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=The de-Islamification of Public Space and Sinicization of Ethnic Politics in Xi's China |url=https://www.mei.edu/publications/de-islamification-public-space-and-sinicization-ethnic-politics-xis-china |access-date=2023-06-02 |website=Middle East Institute |language=en}}</ref> এই নীতি অনুসৰি জনসাধাৰণৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি হৈছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহত নিংছিয়াৰ ৱেইঝৌ বৃহৎ মছজিদত আৰু ২০২৩ চনৰ জুন মাহত য়ুনানৰ নাজিয়াইঙত সংঘটিত ঘটনা।<ref>{{Cite news |date=2018-08-10 |title=China mosque demolition sparks standoff in Ningxia |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45140551 |access-date=2023-06-02}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chang |first=Nectar Gan, Wayne |date=2023-05-30 |title=Thousands of ethnic minority Muslims defy Chinese authorities in defense of mosque |url=https://www.cnn.com/2023/05/30/china/china-yunnan-hui-mosque-protest-intl/index.html |access-date=2023-06-02 |website=CNN |language=en}}</ref> শাদিয়ানৰ বৃহৎ মছজিদতো গম্বুজ আঁতৰাই আৰু মিনাৰটো পৰম্পৰাগত চীনা স্থাপত্য অনুসৰি পুনৰ গঢ়ি সংস্কাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |last=Yusupov |first=Ruslan |date=2023-05-30 |title=Chinese Muslims and police clash over partial demolition of historic mosque |url=https://thechinaproject.com/2023/05/30/chinese-muslims-and-police-clash-over-partial-demolition-of-historic-mosque/ |access-date=2023-07-14 |website=The China Project |language=en-US}}</ref> == টোকা == {{reflist|group=note}} == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==গ্ৰন্থৰাজি== * {{cite journal |first=Jackie |last=Armijo |date=Winter 2006 |title=Islamic Education in China |url=http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41 |url-status=dead |journal=Harvard Asia Quarterly |volume=10 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928055746/http://www.asiaquarterly.com/content/view/166/41/ |archive-date=28 September 2007}} * {{cite book |last1=Lipman |first1=Jonathan Neaman |title=Familiar Strangers: A History of Muslims in Northwest China |date=1997 |publisher=University of Washington Press |isbn=978-0-295-97644-0 |url=https://books.google.com/books?id=90CN0vtxdY0C |language=en}} [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]] [[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]] mbzaqsmxjgnjtzgx0trlr6awiw47kc9 0 139316 633010 2026-08-27T18:38:47Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633010 wikitext text/x-wiki '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।[1] মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।[2] কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।[3][4][1] হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। 3q4e6s7fowa2ztbhpkzmhih2hqkjt7c 633011 633010 2026-08-27T18:39:49Z Pranamikaadhikary 27435 633011 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[Satavahana dynasty|Satavahana Emperor]] | reign = {{circa|20|24 CE}} | house = [[Satavahana dynasty|Satavahana]] }} '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।[1] মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।[2] কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।[3][4][1] হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। ezsiafz7qpca45c2wc4ldjlmpiphz8q 633012 633011 2026-08-27T18:40:56Z Pranamikaadhikary 27435 633012 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[সাতবাহন সাম্ৰাজ্য|সাতবাহন সম্ৰাট]] | reign = {{circa|20|24 CE}} | house = সাতবাহন বংশ }} '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।[1] মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।[2] কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।[3][4][1] হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। tf46w45l7jxwct8hs5ki3h6ym4m5md4 633013 633012 2026-08-27T18:42:34Z Pranamikaadhikary 27435 633013 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[সাতবাহন সাম্ৰাজ্য|সাতবাহন সম্ৰাট]] | reign = {{circa|20|24 CE}} | house = সাতবাহন বংশ }} '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref name="Mahajan">Mahajan V.D. (1960, reprint 2007) ''Ancient India'', S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}},pp.394-95</ref> মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Raychaudhuri, H.P. (1972), ''Political History of Ancient India'', University of Calcutta, Calcutta, p.361</ref> কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।<ref>{{cite book |author=Sheldon I. Pollock |title=Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia |url=https://books.google.com/books?id=ak9csfpY2WoC&pg=PA71 |year=2003 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-22821-4 |page=71 }}</ref><ref>{{cite book |author=Kouhala |title=Lilavai |url=https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674247598 |year=2021|publisher=Harvard University Press |isbn=9780674247598 }}</ref><ref name="Mahajan"/> হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। gvtux8raq4c04hhr8y451b37q2emjcp 633014 633013 2026-08-27T18:42:54Z Pranamikaadhikary 27435 633014 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[সাতবাহন সাম্ৰাজ্য|সাতবাহন সম্ৰাট]] | reign = {{circa|20|24 CE}} | house = সাতবাহন বংশ }} '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref name="Mahajan">Mahajan V.D. (1960, reprint 2007) ''Ancient India'', S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}},pp.394-95</ref> মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Raychaudhuri, H.P. (1972), ''Political History of Ancient India'', University of Calcutta, Calcutta, p.361</ref> কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।<ref>{{cite book |author=Sheldon I. Pollock |title=Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia |url=https://books.google.com/books?id=ak9csfpY2WoC&pg=PA71 |year=2003 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-22821-4 |page=71 }}</ref><ref>{{cite book |author=Kouhala |title=Lilavai |url=https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674247598 |year=2021|publisher=Harvard University Press |isbn=9780674247598 }}</ref><ref name="Mahajan"/> হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== m6kofnql2bixu8ua2ju1w3d5ex9w7gx 633015 633014 2026-08-27T18:44:09Z Pranamikaadhikary 27435 +[[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:কবি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কবি]] using [[WP:HC|HotCat]] 633015 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | succession = [[সাতবাহন সাম্ৰাজ্য|সাতবাহন সম্ৰাট]] | reign = {{circa|20|24 CE}} | house = সাতবাহন বংশ }} '''হালা''' ( ২০–২৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল এজন সাতবাহন ৰজা যিয়ে বৰ্তমানৰ দাক্ষিণাত্য অঞ্চলত শাসন কৰিছিল।<ref name="Mahajan">Mahajan V.D. (1960, reprint 2007) ''Ancient India'', S.Chand, New Delhi, {{ISBN|81-219-0887-6}},pp.394-95</ref> মৎস্য পুৰাণত তেওঁক সাতবাহন বংশৰ ১৭সংখ্যক শাসক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>Raychaudhuri, H.P. (1972), ''Political History of Ancient India'', University of Calcutta, Calcutta, p.361</ref> কৌহালা, লীলাভাইৰ মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতা (প্ৰায় ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত সিংহলদ্বীপৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী (বৰ্তমানৰ শ্ৰীলংকাৰ সৈতে চিনাক্ত)ৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰেমৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। হালাৰ সেনাপতি বিজয়ানন্দই চিলনত এক সফল অভিযানৰ নেতৃত্ব দিছিল। উভতি অহাৰ পথত সপ্ত গোদাবৰী ভীমমত থাকিল। ইয়াত তেওঁ চিলনৰ ৰজাৰ সুন্দৰী কন্যা লীলাবাইৰ কথা জানিব পাৰিলে। হালাক তেওঁৰ কাহিনী জনোৱাত ৰজা হালাই লীলাবাইক সুৰক্ষিত কৰি বিয়া কৰাইছিল।<ref>{{cite book |author=Sheldon I. Pollock |title=Literary Cultures in History: Reconstructions from South Asia |url=https://books.google.com/books?id=ak9csfpY2WoC&pg=PA71 |year=2003 |publisher=University of California Press |isbn=978-0-520-22821-4 |page=71 }}</ref><ref>{{cite book |author=Kouhala |title=Lilavai |url=https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674247598 |year=2021|publisher=Harvard University Press |isbn=9780674247598 }}</ref><ref name="Mahajan"/> হালা মহাৰাষ্ট্ৰী প্ৰাকৃত কবিতাৰ সংকলন ''গহা সত্তশাই'' (সংস্কৃত:গাথা সপ্তশাতী) নামেৰে জনাজাত সংকলন কৰাৰ বাবে বিখ্যাত যদিও ভাষিক প্ৰমাণৰপৰা এনে লাগে যে বৰ্তমান বৰ্তমান থকা গ্ৰন্থখন নিশ্চয় পৰৱৰ্তী বা দুটা শতিকাত পুনৰ সম্পাদনা কৰা হৈছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ৰাজতন্ত্ৰ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:কবি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কবি]] lmm89quu9s8787vsyr47xufvh4qmy0n 0 139317 633019 2026-08-27T20:12:20Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Nadun_Picture_1.jpg|thumb|মংগুঅৰ (Xianbei) নাদুনৰ মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শন।]] '''নাদুন''' ([[ইংৰাজী]]: Nadun) হৈছে মংগুঅৰ জনগোষ্ঠীৰ (যিসকলক চীনাত ''টু জু'' বুলি জনা যায়) দ্বাৰা উদযাপিত এটা পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই উৎসৱৰ... 633019 wikitext text/x-wiki [[File:Nadun_Picture_1.jpg|thumb|মংগুঅৰ (Xianbei) নাদুনৰ মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শন।]] '''নাদুন''' ([[ইংৰাজী]]: Nadun) হৈছে মংগুঅৰ জনগোষ্ঠীৰ (যিসকলক চীনাত ''টু জু'' বুলি জনা যায়) দ্বাৰা উদযাপিত এটা পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই উৎসৱৰ নামটো [[মংগোলিয়া]]ৰ নাদাম উৎসৱৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ যদিও ইয়াৰ বিন্যাস আৰু বিষয়বস্তু সম্পূৰ্ণ পৃথক। == উৎপত্তি == মংগুঅৰ ভাষাৰ “নাদুন” আৰু মংগোলীয় ভাষাৰ “নাদাম” হৈছে এক বাৰ্ষিক উৎসৱৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট বিশেষ বিশেষ্য। ই উত্তৰৰ যাযাবৰী লোকসকলৰ (যেনে ঝিয়ানবেই) সৈতে থকা তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া উৎপত্তিক প্ৰতিফলিত কৰে। ইতিহাসত উল্লেখ থকা অনুসৰি তেওঁলোকৰ “প্ৰতি বসন্তকালত আমোদ-প্ৰমোদ আৰু বিশ্ৰামৰ বাবে এক ডাঙৰ সমাৱেশ” হৈছিল।<ref>Ma, Changshou [馬長壽] (1962). Wuhuan yu Xianbei [The Wuhuan and Xianbei] 烏桓與鮮卑. Shanghai [上海], Shanghai ren min chu ban she [Shanghai People's Press] 上海人民出版社. p. 175-176.</ref> মংগোলীয় নাদামে ঘোঁৰা দৌৰ, মল্লযুদ্ধ আৰু ধনুৰ্বিদ্যাৰ দৰে যাযাবৰী বৈশিষ্ট্যসমূহ ধৰি ৰাখিছে; আনহাতে মংগুঅৰ নাদুনে মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ ইতিহাসক সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছে। ই এক বাৰ্ষিক সামৰিক অনুশীলন আৰু শস্য চপোৱাৰ আনন্দময় উদযাপনৰ সংমিশ্ৰণ। এই উৎসৱ বিশেষকৈ [[হালধীয়া নদী]]ৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মিনহে হুই আৰু টু স্বায়ত্তশাসিত কাউণ্টিৰ ছানচুয়ান/গুৱান্টিং অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হয়। এই নদীখন কিংহাইৰ আটাইতকৈ পূব বিন্দুৱেদি বৈ গৈ গানছুত প্ৰৱেশ কৰিছে, য’ত বৰ্তমান আটাইতকৈ ঘণবসতিপূৰ্ণ মংগুঅৰ বসতিস্থল আছে।<ref>Stuart, Kevin and Jun Hu (1993). "That all may prosper: the Monguor Nadun of the Guanting/Sanchuan Region, Qinghai, China." Anthropos 88: 15-27.</ref> == বিন্যাস == হালধীয়া নদীৰ পাৰৰ গাঁওসমূহে পৰ্যায়ক্ৰমে এই নাদুন উৎসৱ উদযাপন কৰে। এই উদযাপন সমগ্ৰ ছানচুয়ান/গুৱান্টিং অঞ্চলত আৱৰ্তিত হৈ থাকে। নাদুন উৎসৱটো প্ৰাকৃতিকভাৱেই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত। ই পশ্চিমীয়া সংস্কৃতিৰ “থেংকছগিভিং” বা কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ দৰেই কাম কৰে, য’ত “তিয়ানগেৰে” নামৰ [[স্বৰ্গ]]ৰ দেৱতাই প্ৰদান কৰা প্ৰচুৰ শস্যৰ ফচলৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰা হয়। এই উৎসৱটো দুমাহতকৈও অধিক সময় ধৰি চলে। [[চীনা]] চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি সপ্তম মাহৰ দ্বাদশ দিনৰ পৰা নৱম মাহৰ পঞ্চদশ দিনলৈকে মুঠ ৬৩ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ বাবেই ইয়াক “বিশ্বৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া উৎসৱ” বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>Lü, Xia [呂霞] (2001). Xin ji gu tu, peng cheng wan li [Heart tied to the homeland, the eagle flies thousands of miles] 心系故土, 鹏程万里. Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族. 4: 27-29. p. 28.</ref><ref>Hu, Fang [胡芳] (2004). "Da hao--Tu xiang 'nadun' [The Great Tu 'Nadun'] 大好--土乡'纳顿'." Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族 22(2): 14-16. p. 14.</ref><ref>Ma, Daxue [马达学] (2005). "Qinghai tu zu 'Nadun' wen hua xian xiang jie du [An Interpretation of the cultural phenomenon of 'Nadun' of the Tu Nationality in Qinghai] 青海土族'纳顿'文化现象解读." Qinghai shi fan da xue xue bao [Journal of Qinghai Normal University] 青海师范大学学报 108(1): 79-84. p. 79.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱসমূহ]] cha7qgphmwkncyz0nmlo40umx5mj4a5 633020 633019 2026-08-27T20:13:07Z Kandarpajit Kallol 6257 633020 wikitext text/x-wiki [[File:Nadun_Picture_1.jpg|thumb|মংগুঅৰ (Xianbei) নাদুনৰ মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শন।]] '''নাদুন''' ([[ইংৰাজী]]: Nadun) হৈছে মংগুঅৰ জনগোষ্ঠীৰ (যিসকলক চীনাত ''টু জু'' বুলি জনা যায়) দ্বাৰা উদযাপিত এটা পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই উৎসৱৰ নামটো [[মংগোলিয়া]]ৰ নাদাম উৎসৱৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ যদিও ইয়াৰ বিন্যাস আৰু বিষয়বস্তু সম্পূৰ্ণ পৃথক। == উৎপত্তি == মংগুঅৰ ভাষাৰ “নাদুন” আৰু মংগোলীয় ভাষাৰ “নাদাম” হৈছে এক বাৰ্ষিক উৎসৱৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট বিশেষ বিশেষ্য। ই উত্তৰৰ যাযাবৰী লোকসকলৰ (যেনে ঝিয়ানবেই) সৈতে থকা তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া উৎপত্তিক প্ৰতিফলিত কৰে। ইতিহাসত উল্লেখ থকা অনুসৰি তেওঁলোকৰ “প্ৰতি বসন্তকালত আমোদ-প্ৰমোদ আৰু বিশ্ৰামৰ বাবে এক ডাঙৰ সমাৱেশ” হৈছিল।<ref>Ma, Changshou [馬長壽] (1962). Wuhuan yu Xianbei [The Wuhuan and Xianbei] 烏桓與鮮卑. Shanghai [上海], Shanghai ren min chu ban she [Shanghai People's Press] 上海人民出版社. p. 175-176.</ref> মংগোলীয় নাদামে ঘোঁৰা দৌৰ, মল্লযুদ্ধ আৰু ধনুৰ্বিদ্যাৰ দৰে যাযাবৰী বৈশিষ্ট্যসমূহ ধৰি ৰাখিছে; আনহাতে মংগুঅৰ নাদুনে মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ ইতিহাসক সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছে। ই এক বাৰ্ষিক সামৰিক অনুশীলন আৰু শস্য চপোৱাৰ আনন্দময় উদযাপনৰ সংমিশ্ৰণ। এই উৎসৱ বিশেষকৈ হালধীয়া নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মিনহে হুই আৰু টু স্বায়ত্তশাসিত কাউণ্টিৰ ছানচুয়ান/গুৱান্টিং অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হয়। এই নদীখন কিংহাইৰ আটাইতকৈ পূব বিন্দুৱেদি বৈ গৈ গানছুত প্ৰৱেশ কৰিছে, য’ত বৰ্তমান আটাইতকৈ ঘণবসতিপূৰ্ণ মংগুঅৰ বসতিস্থল আছে।<ref>Stuart, Kevin and Jun Hu (1993). "That all may prosper: the Monguor Nadun of the Guanting/Sanchuan Region, Qinghai, China." Anthropos 88: 15-27.</ref> == বিন্যাস == হালধীয়া নদীৰ পাৰৰ গাঁওসমূহে পৰ্যায়ক্ৰমে এই নাদুন উৎসৱ উদযাপন কৰে। এই উদযাপন সমগ্ৰ ছানচুয়ান/গুৱান্টিং অঞ্চলত আৱৰ্তিত হৈ থাকে। নাদুন উৎসৱটো প্ৰাকৃতিকভাৱেই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত। ই পশ্চিমীয়া সংস্কৃতিৰ “থেংকছগিভিং” বা কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ দৰেই কাম কৰে, য’ত “তিয়ানগেৰে” নামৰ [[স্বৰ্গ]]ৰ দেৱতাই প্ৰদান কৰা প্ৰচুৰ শস্যৰ ফচলৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰা হয়। এই উৎসৱটো দুমাহতকৈও অধিক সময় ধৰি চলে। [[চীনা]] চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি সপ্তম মাহৰ দ্বাদশ দিনৰ পৰা নৱম মাহৰ পঞ্চদশ দিনলৈকে মুঠ ৬৩ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ বাবেই ইয়াক “বিশ্বৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া উৎসৱ” বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>Lü, Xia [呂霞] (2001). Xin ji gu tu, peng cheng wan li [Heart tied to the homeland, the eagle flies thousands of miles] 心系故土, 鹏程万里. Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族. 4: 27-29. p. 28.</ref><ref>Hu, Fang [胡芳] (2004). "Da hao--Tu xiang 'nadun' [The Great Tu 'Nadun'] 大好--土乡'纳顿'." Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族 22(2): 14-16. p. 14.</ref><ref>Ma, Daxue [马达学] (2005). "Qinghai tu zu 'Nadun' wen hua xian xiang jie du [An Interpretation of the cultural phenomenon of 'Nadun' of the Tu Nationality in Qinghai] 青海土族'纳顿'文化现象解读." Qinghai shi fan da xue xue bao [Journal of Qinghai Normal University] 青海师范大学学报 108(1): 79-84. p. 79.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱসমূহ]] mzfajb3kbldrg5hslhf748e6ay6hlrs 633021 633020 2026-08-27T20:15:11Z Kandarpajit Kallol 6257 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633021 wikitext text/x-wiki [[File:Nadun_Picture_1.jpg|thumb|মংগুঅৰ (Xianbei) নাদুনৰ মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শন। ]] '''নাদুন''' ([[ইংৰাজী]]: Nadun) হৈছে মংগুঅৰ জনগোষ্ঠীৰ (যিসকলক চীনাত ''টু জু'' বুলি জনা যায়)দ্বাৰা উদযাপিত এটা পৰম্পৰাগত উৎসৱ। এই উৎসৱৰ নামটো [[মংগোলিয়া]]ৰ নাদাম উৎসৱৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ যদিও ইয়াৰ বিন্যাস আৰু বিষয়-বস্তু সম্পূৰ্ণ পৃথক। == উৎপত্তি == মংগুঅৰ ভাষাৰ “নাদুন” আৰু মংগোলীয় ভাষাৰ “নাদাম” হৈছে এক বাৰ্ষিক উৎসৱৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট বিশেষ বিশেষ্য। ই উত্তৰৰ যাযাবৰী লোকসকলৰ (যেনে ঝিয়ানবেই) সৈতে থকা তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া উৎপত্তিক প্ৰতিফলিত কৰে। ইতিহাসত উল্লেখ থকা অনুসৰি তেওঁলোকৰ “প্ৰতি বসন্তকালত আমোদ-প্ৰমোদ আৰু বিশ্ৰামৰ বাবে এক ডাঙৰ সমাৱেশ” হৈছিল।<ref>Ma, Changshou [馬長壽] (1962). Wuhuan yu Xianbei [The Wuhuan and Xianbei] 烏桓與鮮卑. Shanghai [上海], Shanghai ren min chu ban she [Shanghai People's Press] 上海人民出版社. p. 175-176.</ref> মংগোলীয় নাদামে ঘোঁৰা দৌৰ, মল্লযুদ্ধ আৰু ধনুৰ্বিদ্যাৰ দৰে যাযাবৰী বৈশিষ্ট্যসমূহ ধৰি ৰাখিছে; আনহাতে মংগুঅৰ নাদুনে মুখা নৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ ইতিহাসক সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছে। ই এক বাৰ্ষিক সামৰিক অনুশীলন আৰু শস্য চপোৱাৰ আনন্দময় উদ্‌যাপনৰ সংমিশ্ৰণ। এই উৎসৱ বিশেষকৈ হালধীয়া নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত মিনহে হুই আৰু টু স্বায়ত্তশাসিত কাউণ্টিৰ ছানচুয়ান/গুৱাণ্টিং অঞ্চলত অনুষ্ঠিত হয়। এই নদীখন কিংহাইৰ আটাইতকৈ পূব বিন্দুৱেদি বৈ গৈ গানছুত প্ৰৱেশ কৰিছে, য’ত বৰ্তমান আটাইতকৈ ঘণবসতিপূৰ্ণ মংগুঅৰ বসতিস্থল আছে।<ref>Stuart, Kevin and Jun Hu (1993). "That all may prosper: the Monguor Nadun of the Guanting/Sanchuan Region, Qinghai, China." Anthropos 88: 15-27.</ref> == বিন্যাস == হালধীয়া নদীৰ পাৰৰ গাঁওসমূহে পৰ্যায়ক্ৰমে এই নাদুন উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰে। এই উদ্‌যাপন সমগ্ৰ ছানচুয়ান/গুৱাণ্টিং অঞ্চলত আৱৰ্তিত হৈ থাকে। নাদুন উৎসৱটো প্ৰাকৃতিকভাৱেই কৃষি কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত। ই পশ্চিমীয়া সংস্কৃতিৰ “থেংকছগিভিং” বা কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশৰ উৎসৱৰ দৰেই কাম কৰে, য’ত “তিয়ানগেৰে” নামৰ [[স্বৰ্গ]]ৰ দেৱতাই প্ৰদান কৰা প্ৰচুৰ শস্যৰ ফচলৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰা হয়। এই উৎসৱটো দুমাহতকৈও অধিক সময় ধৰি চলে। [[চীনা]] চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি সপ্তম মাহৰ দ্বাদশ দিনৰপৰা নৱম মাহৰ পঞ্চদশ দিনলৈকে মুঠ ৬৩ দিন ধৰি এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ বাবেই ইয়াক “বিশ্বৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া উৎসৱ” বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>Lü, Xia [呂霞] (2001). Xin ji gu tu, peng cheng wan li [Heart tied to the homeland, the eagle flies thousands of miles] 心系故土, 鹏程万里. Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族. 4: 27-29. p. 28.</ref><ref>Hu, Fang [胡芳] (2004). "Da hao--Tu xiang 'nadun' [The Great Tu 'Nadun'] 大好--土乡'纳顿'." Zhongguo tu zu [China's Tu Nationality] 中国土族 22(2): 14-16. p. 14.</ref><ref>Ma, Daxue [马达学] (2005). "Qinghai tu zu 'Nadun' wen hua xian xiang jie du [An Interpretation of the cultural phenomenon of 'Nadun' of the Tu Nationality in Qinghai] 青海土族'纳顿'文化现象解读." Qinghai shi fan da xue xue bao [Journal of Qinghai Normal University] 青海师范大学学报 108(1): 79-84. p. 79.</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:উৎসৱ]] k6q6u32eulfxzcsbh5saal36aw2xpu7 0 139318 633028 2026-08-28T04:15:25Z Dipankar Das 36094 [[পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 633028 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান]] 9ejswjgt0mkkaqzikdyxnyt3xpcjs5v 0 139319 633030 2026-08-28T05:00:07Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633030 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''[[তুং ছিং]]'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে [[জেড সম্ৰাট]], পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''[[বিবাহৰ অভ্যৰ্থনা#চীনা সংস্কৃতি|বিবাহৰ ভোজ:]]'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক {{zhp|p=xǐ-jǐu|c=喜酒|l=আনন্দৰ মদ}} বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক [[পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি|পশ্চিমীয়া]] সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত [[শ্বাৰ্কৰ পাখিৰ চুপ|হাঙৰৰ পাখি]], [[এবেলোন]], [[লবষ্টাৰ]], [[স্কোৱাব (খাদ্য)|কপৌ]], [[সামুদ্ৰিক শসা]], [[খাব পৰা বাহৰ চুইফট|চুইফটৰ বাহ]] বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰিছিল। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ ([[হেৰিছন ফৰ্মান]])|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ [[স্বৰ্গৰ মন্দিৰ]]ত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা,{{clarify |date=November 2017 |reason=এই প্ৰবন্ধটোৱে মূল ভূ-খণ্ডৰ চীনক বুজাইছে নেকি? মই মালয়েছিয়াৰ চীনা আৰু আমি চিৰদিনৰপৰাই বিবাহৰ এলবাম বনাই আহিছোঁ। ছিংগাপুৰৰ চীনাসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই। }} এটা বিস্তৃত [[বিবাহৰ আলোকচিত্ৰ|বিবাহৰ ফটো এলবাম]] প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা|দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে [[আৰব|আৰবীয়]] আৰু [[চুনোকাকুছি|জাপানী]] বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। [[মাণ্ডাৰিন চীনা ভাষা]]ত {{zhp|p=mang nian|c=盲年}}, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ', যি বছৰত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে, যেনে ২০১০ চন, যিটো বাঘৰ বছৰ আছিল, সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[[জেনিফাৰ ৮. লি]], ''''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত [[কনফুচীয়|কনফুচীয়]] বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=[http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009](http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009) |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009](https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009) |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল [[দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ]]। [[টাং বিধি]] অনুসৰি, [[আইন সংহিতা]], [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়,{{clarify|reason=বাক্যটো অস্পষ্ট|date=November 2019}} তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি [[পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি|আনুগত্য]] নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল।{{citation needed|date=September 2016}} * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল:{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ [[নতুন বিবাহ আইন]]তো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। [[কে এন জনছন]]-এ জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [[http://china.usc.edu](http://china.usc.edu) ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ [[চীনত লিংগ বৈষম্য|সামাজিক মৰ্যাদা]] পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=[https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality](https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality) in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=[https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical](https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] হৈছে এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। [[চৌ ৰাজবংশ]]ৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।{{citation needed|date=August 2021}} ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * [[ছিয়ানলুং সম্ৰাট]]ে [[ছিং ৰাজবংশ]]ত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল (চাওক [[লেভিৰেট বিবাহ]])। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ [[পিতৃবংশীয়|পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ]] সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে [[চীনা আত্মীয়তা|চীনা আত্মীয়তা]]ত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যিটোক বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=[https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For](https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For) Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== {{Main article|চীনত উপপত্নীত্ব}} প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> [[উপপত্নীত্ব]]ত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=[http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing](http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing) Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== [[বহুপুৰুষ বিবাহ]] হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=[https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry](https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry) |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[ইউনান|য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা [[বহিৰ্বিবাহ]]ী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। [[মছুও]]সকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত [[লুগু হ্ৰদ]] আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। [[ভাতৃসকলৰ বহুপুৰুষ বিবাহ|ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ]] [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে।{{citation needed|date=August 2021}} তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)।{{citation needed|date=August 2021}} যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=[https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/](https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/) |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। ojpxd77x8qb46yju5qh029ktvlm0o9v 633031 633030 2026-08-28T05:18:18Z AjayDas 12623 /* ছয়টা আচাৰ */ 633031 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ ([[হেৰিছন ফৰ্মান]])|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ [[স্বৰ্গৰ মন্দিৰ]]ত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা,{{clarify |date=November 2017 |reason=এই প্ৰবন্ধটোৱে মূল ভূ-খণ্ডৰ চীনক বুজাইছে নেকি? মই মালয়েছিয়াৰ চীনা আৰু আমি চিৰদিনৰপৰাই বিবাহৰ এলবাম বনাই আহিছোঁ। ছিংগাপুৰৰ চীনাসকলৰ ক্ষেত্ৰতো একেই। }} এটা বিস্তৃত [[বিবাহৰ আলোকচিত্ৰ|বিবাহৰ ফটো এলবাম]] প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা|দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে [[আৰব|আৰবীয়]] আৰু [[চুনোকাকুছি|জাপানী]] বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। [[মাণ্ডাৰিন চীনা ভাষা]]ত {{zhp|p=mang nian|c=盲年}}, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ', যি বছৰত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে, যেনে ২০১০ চন, যিটো বাঘৰ বছৰ আছিল, সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>[[জেনিফাৰ ৮. লি]], ''''[[দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত [[কনফুচীয়|কনফুচীয়]] বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=[http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009](http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009) |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009](https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009) |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল [[দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ]]। [[টাং বিধি]] অনুসৰি, [[আইন সংহিতা]], [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়,{{clarify|reason=বাক্যটো অস্পষ্ট|date=November 2019}} তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি [[পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি|আনুগত্য]] নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল।{{citation needed|date=September 2016}} * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল:{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ [[নতুন বিবাহ আইন]]তো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। [[কে এন জনছন]]-এ জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [[http://china.usc.edu](http://china.usc.edu) ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ [[চীনত লিংগ বৈষম্য|সামাজিক মৰ্যাদা]] পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=[https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality](https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality) in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=[https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical](https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] হৈছে এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। [[চৌ ৰাজবংশ]]ৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।{{citation needed|date=August 2021}} ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * [[ছিয়ানলুং সম্ৰাট]]ে [[ছিং ৰাজবংশ]]ত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল (চাওক [[লেভিৰেট বিবাহ]])। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ [[পিতৃবংশীয়|পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ]] সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে [[চীনা আত্মীয়তা|চীনা আত্মীয়তা]]ত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যিটোক বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=[https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For](https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For) Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== {{Main article|চীনত উপপত্নীত্ব}} প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> [[উপপত্নীত্ব]]ত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=[http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing](http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing) Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== [[বহুপুৰুষ বিবাহ]] হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=[https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry](https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry) |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[ইউনান|য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা [[বহিৰ্বিবাহ]]ী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। [[মছুও]]সকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত [[লুগু হ্ৰদ]] আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। [[ভাতৃসকলৰ বহুপুৰুষ বিবাহ|ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ]] [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে।{{citation needed|date=August 2021}} তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)।{{citation needed|date=August 2021}} যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=[https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/](https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/) |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। g5x9hj8ntr5jeeljsw8mjv96q97zgbx 633032 633031 2026-08-28T05:23:17Z AjayDas 12623 /* আধুনিক ৰীতি-নীতি */ 633032 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল [[দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ]]। [[টাং বিধি]] অনুসৰি, [[আইন সংহিতা]], [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়,{{clarify|reason=বাক্যটো অস্পষ্ট|date=November 2019}} তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি [[পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি ভক্তি|আনুগত্য]] নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল।{{citation needed|date=September 2016}} * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত।{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল:{{citation needed|date=September 2016}} * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন [[টাং ৰাজবংশ]]ৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ [[নতুন বিবাহ আইন]]তো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। [[কে এন জনছন]]-এ জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [[http://china.usc.edu](http://china.usc.edu) ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ [[চীনত লিংগ বৈষম্য|সামাজিক মৰ্যাদা]] পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=[https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality](https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality) in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=[https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical](https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] হৈছে এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। [[চৌ ৰাজবংশ]]ৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।{{citation needed|date=August 2021}} ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * [[ছিয়ানলুং সম্ৰাট]]ে [[ছিং ৰাজবংশ]]ত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল (চাওক [[লেভিৰেট বিবাহ]])। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ [[পিতৃবংশীয়|পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ]] সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে [[চীনা আত্মীয়তা|চীনা আত্মীয়তা]]ত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যিটোক বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=[https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For](https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For) Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== {{Main article|চীনত উপপত্নীত্ব}} প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> [[উপপত্নীত্ব]]ত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=[http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing](http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing) Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== [[বহুপুৰুষ বিবাহ]] হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=[https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry](https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry) |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[ইউনান|য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা [[বহিৰ্বিবাহ]]ী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। [[মছুও]]সকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত [[লুগু হ্ৰদ]] আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। [[ভাতৃসকলৰ বহুপুৰুষ বিবাহ|ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ]] [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে।{{citation needed|date=August 2021}} তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)।{{citation needed|date=August 2021}} যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=[https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/](https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/) |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। pez4plinb93mn3njnlwlvy9r8tiypa5 633033 633032 2026-08-28T05:27:39Z AjayDas 12623 633033 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল। * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল: * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=[https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=[https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical](https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল। ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] হৈছে এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। [[চৌ ৰাজবংশ]]ৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।{{citation needed|date=August 2021}} ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * [[ছিয়ানলুং সম্ৰাট]]ে [[ছিং ৰাজবংশ]]ত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল (চাওক [[লেভিৰেট বিবাহ]])। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ [[পিতৃবংশীয়|পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ]] সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে [[চীনা আত্মীয়তা|চীনা আত্মীয়তা]]ত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যিটোক বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=[https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For](https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For) Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== {{Main article|চীনত উপপত্নীত্ব}} প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> [[উপপত্নীত্ব]]ত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=[http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing](http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing) Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== [[বহুপুৰুষ বিবাহ]] হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=[https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry](https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry) |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[ইউনান|য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা [[বহিৰ্বিবাহ]]ী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। [[মছুও]]সকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত [[লুগু হ্ৰদ]] আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। [[ভাতৃসকলৰ বহুপুৰুষ বিবাহ|ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ]] [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে।{{citation needed|date=August 2021}} তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)।{{citation needed|date=August 2021}} যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=[https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/](https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/) |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। qvw6xou4hakwalmz7nmj30l0znwqzxo 633034 633033 2026-08-28T07:24:04Z AjayDas 12623 /* একপত্নীত্ব */ 633034 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল। * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল: * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল। ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। চৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * ছিয়ানলুং সম্ৰাটে ছিং ৰাজবংশত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে চীনা আত্মীয়তাত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যি বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> উপপত্নীত্বত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== বহুপুৰুষ বিবাহ হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা বহিৰ্বিবাহী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। মছুওসকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত লুগু হ্ৰদ আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে। তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)। যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/ |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। 42al8s2m674zkzq2v2cua6w6nu5gls4 633035 633034 2026-08-28T07:25:18Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]] 633035 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল। * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল: * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল। ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। চৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * ছিয়ানলুং সম্ৰাটে ছিং ৰাজবংশত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে চীনা আত্মীয়তাত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যি বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> উপপত্নীত্বত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== বহুপুৰুষ বিবাহ হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা বহিৰ্বিবাহী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। মছুওসকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত লুগু হ্ৰদ আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে। তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)। যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/ |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] 5ozkbz4rin39ugv7yxurc3rfc5488c1 633036 633035 2026-08-28T07:25:49Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনা সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 633036 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল। * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল: * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল। ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। চৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * ছিয়ানলুং সম্ৰাটে ছিং ৰাজবংশত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে চীনা আত্মীয়তাত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যি বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> উপপত্নীত্বত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== বহুপুৰুষ বিবাহ হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা বহিৰ্বিবাহী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। মছুওসকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত লুগু হ্ৰদ আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে। তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)। যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/ |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] 0sbgzc6r0hrrfwobmekgyrpheyoeutl 633037 633036 2026-08-28T07:26:16Z AjayDas 12623 added [[Category:বিবাহ]] using [[WP:HC|HotCat]] 633037 wikitext text/x-wiki {{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}} [[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত "X" আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই "X" আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]] '''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত "মিলন কক্ষ"ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ ("ছয়টা ৰীতি") ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। "তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি"ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। ==শব্দৰ উৎপত্তি== [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] [[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]] দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি: * {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,<ref name="Erya">{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': "এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': "এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)</ref> * {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,<ref name="Erya"/> কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে "বিবাহ" বা "বিবাহৰ সম্পৰ্ক" বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ "যোৱা" বা স্বামীক "অনুসৰণ কৰা" বুজায়।<ref>{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': "{{Lang|zh|姻}}" মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।" (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ "স্বামী" বুলি দিয়া হৈছে। )</ref> ==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ== [[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]] কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। <blockquote>"আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।" <ref>{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}</ref></blockquote>কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, "ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।" উদাহৰণস্বৰূপে, "বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।" [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও "আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই",<ref name=":3">{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}</ref> "শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।" <ref name=":3" /> ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী "আঠ পতাকা"ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।" <ref name=":3" /> ==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা== [[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]] কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।<ref name=":022"/> প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।<ref name=":022">{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}</ref> এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত "তিনিটা বন্ধন"ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।<ref name=":022" /> যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।<ref name=":022" /> ==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ== ===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ=== নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}</ref> ===পৌৰাণিক উৎপত্তি=== ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, "যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।" আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে। ===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি=== [[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]] চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&q=chinese+marriage+endogamy&pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}</ref> ===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব=== মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল। ===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)=== এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।<ref>{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}</ref> ===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী=== [[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]] [[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]] মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}</ref> নিয়মত কোৱা হৈছিল যে "বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।" <ref>{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, "মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।" <ref>{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}</ref> সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। লিংগ-নিৰপেক্ষ "মেই ৰেন" ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই "মেই পো" ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। "পো" ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ "আইতা" হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই "বিবাহৰ বজাৰ"ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।<ref name=":0">{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}</ref> প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ "ইন" ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো "য়াং"ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,<ref>{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}</ref> সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ "বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়" কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: "তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।" <ref name=":1">{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।" <ref name=":1" /> তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত "কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়" অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।<ref>{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}</ref> মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, "এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।" <ref name=":1" /> অৱশ্যে এই "ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক" সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় "ৱেন" বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক "লিয়াং" বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।<ref>{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}</ref> বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও "অপৰাধমূলক জ্ঞান" আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)<ref name=":0" />ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}</ref> আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}} ===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)=== যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।<ref name="Bellér-Hann2008">{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&q=turki+woman+married+to&pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}</ref> তেওঁলোকক "অশুচি" বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}</ref> স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।<ref>{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}</ref>[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]] ==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি== [[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]] চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। ===ছয়টা আচাৰ=== বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2"/> # ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। # ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। # ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। # ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। # ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল: #* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। #* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]] #* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। #* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)। ==আধুনিক ৰীতি-নীতি== [[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]] [[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]] ১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।<ref name="ed">{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor & Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}</ref> এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref>জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)</ref> তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।<ref>{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}</ref> কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:<ref name="lwx">{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}</ref> # প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী # দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ # তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ # চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী ==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া== পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।<ref>{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) |date=2019-03-06 }}</ref> তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।<ref>{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. "中国传统离婚政策简析." 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1](http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1) {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06](https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&year_id=2008&quarter_id=5&falg=1|date=2019-03-06) }}</ref> শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল: * পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল। * তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। * তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। * তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত। * তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। * তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। * তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল: * তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। * তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। * বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।<ref>[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&msgType=en&keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ== ১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।<ref>Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&bookkey=76671}})</ref> মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।<ref>{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}</ref> বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।<ref>[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011</ref> বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।<ref>[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011</ref> তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। ২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে: * [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; * ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; * বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; * অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; * পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। ==একপত্নীত্ব== প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।<ref name=":2">{{Cite book|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}</ref> স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: "ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।" <ref name=":4" /> তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, "ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।" <ref name=":4" /> সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref name=":4">{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}</ref> এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল। ===ভগ্নী-বিবাহ=== [[ভগ্নী-বিবাহ]] এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। চৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়। ===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী=== * কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। * বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। * ছিয়ানলুং সম্ৰাটে ছিং ৰাজবংশত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াক "একাধিক উত্তৰাধিকাৰ" ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে চীনা আত্মীয়তাত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যি বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা "বাহিৰৰ লোক"ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। === ''ৰুজুই'' বিবাহ=== ''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ===উপপত্নীত্ব=== প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। "উপপত্নী" হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ "উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।" পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।<ref name=":2" /> উপপত্নীত্বত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।<ref>Patrick Fuliang Shan, "Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household," ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; </ref> এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।<ref name=CAC>{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})</ref> ===বহুপুৰুষ বিবাহ=== বহুপুৰুষ বিবাহ হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।<ref>{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> [[য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা বহিৰ্বিবাহী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। মছুওসকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত লুগু হ্ৰদ আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ "ভ্ৰমণ বিবাহ"ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে। তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)। যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref>{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/ |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==অতিৰিক্ত পঠন== * [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }} * [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ] * উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। * ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। * আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 "আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক"], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)। [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:বিবাহ]] dde2vhvg9qob69ppzm2dbaldo22vtid 0 139320 633038 2026-08-28T07:27:01Z AjayDas 12623 [[পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 633038 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ]] dij6hcdvaozn131x6eff61ip2jzwgm0 0 139321 633041 2026-08-28T07:56:49Z Kandarpajit Kallol 6257 নতুন পৃষ্ঠা: {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ... 633041 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == কৰ্মৰ তালিকা == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰา'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} [https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] 384d5csgacyjf5ex6t81sb5eqlueovx 633042 633041 2026-08-28T08:12:27Z Kandarpajit Kallol 6257 633042 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == কৰ্মৰ তালিকা == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰา'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] 9w9tnovx2baruay0qi5n0suxvr03bkq 633043 633042 2026-08-28T08:12:48Z Kandarpajit Kallol 6257 633043 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == কৰ্মৰ তালিকা == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] m9l2d84ks62wtbb38p1j7hwty49kvl9 633044 633043 2026-08-28T08:13:55Z Kandarpajit Kallol 6257 /* চলচ্চিত্ৰসমূহ */ 633044 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] je9gy1e4wt3tecbnvkpki6nf2tnbzki 633048 633044 2026-08-28T08:35:11Z Kandarpajit Kallol 6257 /* সংগীত কৰ্মজীৱন */ 633048 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্রিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'', ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'', ''তোৰি কাৰণে বন্ধু'' আদি। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] bz5vhlpysspo8iu6w30cxc4q5gel8qd 633049 633048 2026-08-28T08:35:26Z Kandarpajit Kallol 6257 633049 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'', ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'', ''তোৰি কাৰণে বন্ধু'' আদি। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] fjlmk9kblhqzsk7p6aqhjafs7wo5opl 633052 633049 2026-08-28T08:40:40Z Kandarpajit Kallol 6257 /* সংগীত কৰ্মজীৱন */ 633052 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] bjvqgqq43zn4art8lszufoc5uoi3eoe 633053 633052 2026-08-28T08:41:00Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 633053 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত কৰ্মজীৱন == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] doh03gizcfx7jxydqie56wrj1m4a8f7 633061 633053 2026-08-28T08:49:56Z Kandarpajit Kallol 6257 /* সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা */ 633061 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] ff4zcsgkzkddng3g8omfzkj211x2lr0 633063 633061 2026-08-28T08:52:54Z Kandarpajit Kallol 6257 /* সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা */ 633063 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020"/> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] 2q4op535opj6rzcdhyvkps06ugfj5gg 633064 633063 2026-08-28T08:53:19Z Kandarpajit Kallol 6257 633064 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020"/> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] oqz8z7d9n5w7kna0ge933jnv6o7trdc 633065 633064 2026-08-28T08:53:32Z Kandarpajit Kallol 6257 633065 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020"/> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গ্ৰন্থও ৰচনা কৰিছে। ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'': এইখন প্ৰণৱ কৰ নাথৰ দ্বাৰা লিখিত এখন [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থ। গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] r21p7ui4b4uw5gtv5gvdojce6ceb2tu 633066 633065 2026-08-28T08:56:18Z Kandarpajit Kallol 6257 /* ৰচিত গ্ৰন্থ */ 633066 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020"/> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'' নামৰ [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতশিল্পী]] lxiiwfm2qk9z80b836641osfc4sf8pb 633067 633066 2026-08-28T08:57:28Z Kandarpajit Kallol 6257 633067 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020"/> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'' নামৰ [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] bantmt5gzbosd2m7va2org9q256zcxb 633068 633067 2026-08-28T09:01:18Z Kandarpajit Kallol 6257 633068 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020">{{cite web |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |website=Tripura News Live |date=7 September 2020 |access-date=28 August 2026 }}</ref> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'' নামৰ [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] e6mr6dfry9cbv0g74y6vemnfg99j7u7 633069 633068 2026-08-28T09:27:36Z Kandarpajit Kallol 6257 633069 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | image = | caption = | birth_name = প্ৰণৱ কৰ নাথ | birth_date = {{birth date and age|1991|12|18}} | birth_place = চাব্ৰুম, [[ত্ৰিপুৰা]], [[ভাৰত]] | nationality = [[ভাৰতীয়]] | education = ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়, [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) | occupation = [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, সংগীতশিল্পী | years_active = ২০১৮–বৰ্তমান | parents = প্ৰেমতোষ নাথ (পিতৃ)<br>কল্পনা নাথ (মাতৃ) }} '''প্ৰণৱ কৰ নাথ''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Pranab Kr Nath; [[বাংলা]]: প্ৰণব কব় নাথ; জন্ম: ১৮ ডিচেম্বৰ ১৯৯১) হৈছে [[ভাৰত]]ৰ [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ এগৰাকী [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু সংগীতশিল্পী।<ref name="live1">{{cite news |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |work=Tripura News Live |date=7 September 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি, কলাত্মক চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত ভিডিঅ' নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰণৱ কৰ নাথৰ জন্ম ১৯৯১ চনৰ ১৮ ডিচেম্বৰত [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ চাব্ৰুমত হৈছিল।<ref name="live1"/> তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ত্ৰিপুৰাতে সমাপ্ত কৰাৰ পিছত কাৰিকৰী তথা অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।<ref name="live1"/> পৰৱৰ্তী কৰ্মজীৱনত তেওঁ [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) আৰু ত্ৰিপুৰা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও শিক্ষা লাভ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিযান্ত্ৰিক খণ্ডৰ কাৰিকৰী কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত আছিল।<ref name="live1"/> কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ চলচ্চিত্ৰ, সংগীত আৰু ডিজিটেল সৃষ্টিশীল মাধ্যমৰ ক্ষেত্ৰখনত মনোনিবেশ কৰে।<ref name="live1"/> == চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱন == নাথে এগৰাকী অভিনেতা আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা হিচাপে কেইবাখনো স্বতন্ত্ৰ চুটি ছবি তথা ডিজিটেল প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ কাম কৰিছে।<ref name="live2">{{cite news |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |work=Tripura News Live |date=31 July 2020 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁ মূলতঃ সামাজিকভাৱে সচেতন বিষয়বস্তু আৰু ৰোমাণ্টিক নাট্যধৰ্মী কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি চুটি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। তেওঁ জড়িত থকা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য চুটি ছবি হৈছে ''ছিপী দ্য কেপ'', ''হৃদয়পোৰা'', ''সেই কালোদিন'', ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' আৰু ''শেষ বেলায় তুমি''। === শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা (২০২২) === ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' হৈছে ২০২২ চনত মুক্তি লাভ কৰা এখন [[বাংলা]] ভাষাৰ শিক্ষামূলক চুটি চলচ্চিত্ৰ।<ref name="nenow">{{cite news |title='Shiksha O Tripura', a short film on modern education system in Tripura released |url=https://nenow.in/north-east-news/tripura/shiksha-o-tripura-short-film-education-system-tripura.html |work=North East Now |date=12 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল বিষয়বস্তু [[ত্ৰিপুৰা]]ৰ আধুনিক শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন ইতিবাচক পদক্ষেপক কেন্দ্ৰ কৰি নিৰ্মিত। ছবিখনৰ পৰিচালনা কৰিছে বিশ্বজিৎ দাসে আৰু ''বৰ্ষা প্ৰডাকচন''ৰ বেনাৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।<ref name="tripurastar">{{cite news |title=Film Shiksha O Tripura: A Modern Education System Exploration Of Education In Tripura |url=https://www.tripurastarnews.com/film-shiksha-o-tripura-a-modern-education-system-exploration-of-education-in-tripura/ |work=Tripura Star News |date=23 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> এই ছবিখনত প্ৰণৱ কৰ নাথে ''ৰাহুল'' নামৰ এটা মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।<ref name="neindia1">{{cite news |title=A film titled Shiksha O Tripura has been released based on the improvement of the education system in the state of Tripura |url=https://neindia.com/a-film-titled-shiksha-o-tripura-has-been-released-based-on-the-improvement-of-the-education-system-in-the-state-of-tripura/ |work=Neindia |date=12 May 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> তেওঁৰ সৈতে ছবিখনত সতীৰ্থ দেৱনাথ, সৌৰজিৎ আচাৰ্জী আৰু বিক্ৰম দাসে অভিনয় কৰে।<ref name="nenow"/> ছবিখনৰ কাহিনী এজন মধ্যবিত্ত পিতৃক কেন্দ্ৰ কৰি আগবাঢ়ে, যিয়ে নিজৰ পুত্ৰক চৰকাৰী স্কুলত আধুনিক NCERT পাঠ্যক্ৰমৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিবলৈ ইচ্ছা কৰে। এই চুটি ছবিখন ২০২২ চনৰ ১১ এপ্ৰিলত ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুক্তি দিয়া হয়।<ref name="enewstime">{{cite news |title=Barsha Production presents 'Shiksha O Tripura' |url=https://enewstime.in/tripura-news/barsha-production-presents-shiksha-o-tripura-16780-30420.html |work=ENewsTime |date=13 April 2022 |accessdate=28 August 2026}}</ref> === শেষ বেলায় তুমি (২০২৪) === ২০২৪ চনত প্ৰণৱ কৰ নাথে বাংলা চুটি চলচ্চিত্ৰ ''শেষ বেলায় তুমি'' পৰিচালনা কৰে।<ref name="ttimes">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi”: Pranab Kr Nath's Poignant Short Film Premieres in Digital Platforms |url=https://tripuratimes.com/ttimes/%E2%80%9Csesh-belay-tumi%E2%80%9D-pranab-kr-naths-poignant-short-film-premieres-in-digital-platforms-20695.html/ |work=Tripura Times |date=25 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখন ২০২৪ চনৰ ২৩ অক্টোবৰ তাৰিখে ত্ৰিপুৰাৰ চাব্ৰুমত আনুষ্ঠানিকভাৱে মুক্তি লাভ কৰে।<ref name="neindia2">{{cite news |title=“Sesh Belay Tumi” Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |work=Neindia |date=24 October 2024 |accessdate=28 August 2026}}</ref> ছবিখনৰ মূল কাহিনীভাগত প্ৰেম, বিচ্ছেদ, আৰু মানৱীয় সম্পৰ্কৰ আৱেগিক দিশসমূহ উপস্থাপন কৰা হৈছে। ছবিখনৰ চিত্ৰনাট্য প্ৰণৱ কৰ নাথ আৰু নিশা দেৱে যুটীয়াভাৱে ৰচনা কৰিছিল। নাথে ছবিখন পৰিচালনা কৰাৰ লগতে ইয়াৰ মুখ্য পুৰুষ চৰিত্ৰটোত অভিনয়ো কৰিছে।<ref name="ttimes"/> == সংগীত ভিডিঅ' আৰু পৰিচালনা == প্ৰণৱ কুমাৰ নাথ এগৰাকী স্বতন্ত্ৰ সংগীতশিল্পী আৰু সংগীত প্ৰযোজক হিচাপেও সক্ৰিয়। তেওঁৰ কেইবাটাও আঞ্চলিক তথা [[হিন্দী]] ভাষাৰ গীত ডিজিটেল মিউজিক প্লেটফৰ্মসমূহৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পাইছে। তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য গীতসমূহৰ ভিতৰত ''চান্দনী ৰাত'', ''দিল তেৰা মেৰা'', ''মেৰী দুনীয়া'', ''পল ভৰ কা সাথ'' আৰু ''তেৰা মেৰা চফৰ'' আদি অন্যতম। আনহাতে তেওঁৰ বাংলা গীতৰ ভিতৰত আছে ''ও প্ৰিয়া আয়না আবাৰ ফেৰা'',<ref>{{cite magazine |date=28 July 2025 |title=O Priya Ayna Abar Fera - Single by Pranab Kr Nath on Apple Music |url=https://music.apple.com/in/album/o-priya-ayna-abar-fera-single/1829290369 |language=en-GB}}</ref> ''দিবানিশি কাঁদে অন্তৰ'',<ref>{{cite web |title=Spotify – Web Player |url=https://open.spotify.com/album/7szHgC1Nmvaos1MIO0ZC2X |language=bn |access-date=27 August 2026 |website=Spotify}}</ref><ref>{{cite magazine |title=Dibanishi Kande Ontor Song Download: Play & Listen Dibanishi Kande Ontor Bengali MP3 Song by Pranab Kr Nath @Gaana |url=https://gaana.com/album/dibanishi-kande-ontor-bengali |language=en}}</ref> ''তোৰি কাৰণে বন্ধু''<ref>{{cite magazine |date=17 January 2025 |title=Tori Karone Bondhu - Download or Listen Free - JioSaavn |url=https://www.jiosaavn.com/album/tori-karone-bondhu/Y0xRMX7Sf-0_ |language=en-US}}</ref> আদি। ২০২৪–২০২৬ সময়ছোৱাত পৰিচালক হিচাপে ''তোৰ ছোঁৱায় ভৰা'', ''আন্ধাৰ ৰাতিৰ গল্প'', ''সৰ্বনাশ'', ''দো পাল কি'', ''কষ্ট দিলি কাৰে'' আৰু ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' আদি কাম তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pranab Kr Nath |url=https://www.imdb.com/name/nm11922723/ |website=IMDb |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৬ চনত মুক্তি লাভ কৰা ''সুৰে আমাৰ মাতৃভাষা'' সংগীত ভিডিঅ'টোত তেওঁ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰে। ভিডিঅ'টো ২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৬ তাৰিখে ভাৰতত মুক্তি লাভ কৰে। == সংবাদমাধ্যমত উপস্থিতি == ২০২০ চনত ''ত্ৰিপুৰা নিউজ লাইভ'' চেনেলে প্ৰণৱ কুমাৰ নাথৰ অভিযান্ত্ৰিক জীৱনৰ পৰা শিল্পীজীৱনলৈ অহাৰ বিষয়ে এটা প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref name="TNL2020">{{cite web |title=Journey of a North-Eastern Actor, Mr. Pranab Kr Nath : From an engineer to an artist |url=https://tripuranewslive.com/journey-of-a-north-eastern-actor-mr-pranab-kr-nath-from-an-engineer-to-an-artist/ |website=Tripura News Live |date=7 September 2020 |access-date=28 August 2026 }}</ref> একেটা সংবাদমাধ্যমে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ত্ৰিপুৰাৰ পৰা উত্থান হোৱা এগৰাকী উদীয়মান শিল্পী হিচাপে তেওঁক লৈ পৃথক প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=A rising Artist Mr. Pranab Kr Nath emerged from the North East, Tripura |url=https://tripuranewslive.com/a-rising-artist-mr-pranab-kr-nath-emerged-from-the-north-east-tripura/ |website=Tripura News Live |date=31 July 2020 |access-date=27 August 2026 }}</ref> ২০২৪ চনত ''এনই ইণ্ডিয়া''ই তেওঁৰ পৰিচালিত ''শেষ বেলায় তুমি''ৰ মুক্তিৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite web |title=Sesh Belay Tumi Short Film: A Touching Exploration of Love and Loss Premieres in Digital Platforms |url=https://neindia.com/sesh-belay-tumi-short-film-a-touching-exploration-of-love-and-loss-premieres-in-digital-platforms/ |website=NE India |date=24 October 2024 |access-date=27 August 2026 }}</ref> == চলচ্চিত্ৰসমূহ == {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! scope="col" width="80" | বৰ্ষ ! scope="col" width="250" | কৰ্ম ! scope="col" width="180" | ভূমিকা |- | ২০১৯ || ''ছিপী দ্য কেপ'' || অভিনেতা |- | ২০২১ || ''হৃদয়পোৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''সেই কালোদিন'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''শিক্ষা ও ত্ৰিপুৰা'' || অভিনেতা |- | ২০২২ || ''গোলাকধাধা'' || অভিনেতা |- | ২০২৪ || ''শেষ বেলায় তুমি'' || পৰিচালক আৰু অভিনেতা |} == ৰচিত গ্ৰন্থ == চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ উপৰিও প্ৰণৱ কৰ নাথে অভিনয় কলাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লিখা ''ড্ৰিমিং ৰিয়েলিটি ইন দ্য ৱৰ্ল্ড অৱ লেন্সেছ'' নামৰ [[ইংৰাজী]] ভাষাৰ চুটি গ্ৰন্থখন ২০২১ চনৰ ৩০ এপ্ৰিলত ''নচন প্ৰেছ''ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Nath |first=Pranab Kr |title=Dreaming Reality In The World Of Lenses |date=30 April 2021 |publisher=Notion Press |isbn=978-1639044023 |page=38}}</ref> ৩৮ পৃষ্ঠাৰ এই গ্ৰন্থখনৰ মূল বিষয়বস্তু হৈছে অভিনয় কলা আৰু কেমেৰাৰ সন্মুখত চৰিত্ৰৰ অনুভূতি ফুটাই তোলাৰ প্ৰণালী। == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *{{IMDb name|11922723|প্ৰণৱ কৰ নাথ}} *[https://www.wfcn.co/profile/pranabkrnathactor ডব্লিউ.এফ.চি.এন.]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://pranabkrnath.bandcamp.com/ বেণ্ডকেম্প]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://filmfreeway.com/PranabKrNath ফ্লিমফ্ৰিৱে]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ *[https://songstats.com/artist/yh8p1wzl/pranab-kr-nath ছংষ্টেটচ্]ত প্ৰণৱ কৰ নাথ [[শ্ৰেণী:ত্ৰিপুৰাৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] topj4g6fbpou241s06fh8x1ji1xpxk7 0 139322 633046 2026-08-28T08:16:22Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633046 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, [[লু জিউয়ুৱান]] নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক [[ৱাং ইয়াংমিং]]ে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক [[চেং–ঝু বিদ্যালয়]] বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই [[চেং ই]], [[চেং হাও]] আৰু [[ঝু শি]]ক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল [[লু–ৱাং বিদ্যালয়]], যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে [[নৱ কনফুচিয়াছবাদী]] [[মৌ জংছান]]ে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক [[হু-লিউ বিদ্যালয়]] বুলি কোৱা হয় আৰু ই [[হু হং]] (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু [[লিউ জংঝৌ]] (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় [[হু-লিউ বিদ্যালয়]] আৰু দ্বিতীয় [[লু–ৱাং বিদ্যালয়]] একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে, চেং–ঝু বিদ্যালয়ে নহয়। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], [[মধ্যমাৰ মতবাদ]] আৰু [[পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ]]ৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল [[মহান শিক্ষা]]ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== {{Main|চেং–ঝু বিদ্যালয়}} ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে [[তিয়ান]]ৰ [[তাও]] ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''[[লি]]'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''[[ছি]]'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত [[কৰ্ম]]ৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|c=格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== {{Main|লু–ৱাং বিদ্যালয়}} [[ৱাং ইয়াংমিং]] (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''[[জিংজুও]]'' ({{zh|c=靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), যি [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''[[জাজেন|জুওছান]]'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|t=坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিংে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই [[ভাল আৰু মূল্য তত্ত্ব|ভাল]] আৰু [[বেয়া]]ৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান [[অন্তৰ্দৃষ্টি]]মূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ [[মটোৰি নৰিনাগা]]ৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শিণ্টো]] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত [[মেইজি পুনৰুদ্ধাৰ]]ৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত [[টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ]] (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়াত== {{Further|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further|জোছন ৰাজবংশৰ সময়ৰ ৰাজনৈতিক দলসমূহ}} [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] {{Conservatism in South Korea|schools}} [[জোছন ৰাজবংশ]]ৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে [[ঝু শি]]ৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in [[Emanuel Pastreich]] "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} [[গোৰিয়ো ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত [[আন হিয়াং]]ে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।{{citation needed|date=April 2016}} তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ প্ৰভাৱত আছিল।{{citation needed|date=April 2016}} ইউয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত [[ঝু শি]]ৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু [[ই ছংগে]]ৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''[[ছেওৱন]]'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে [[চো কোৱাংজো]] (১৪৮২–১৫২০), [[ই হোৱাং]] (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু [[ই ই]] (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। [[ই হোৱাং]] আৰু [[ই ই]] এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল [[কিম ছংগিল]] (১৫৩৮–১৫৯৩), [[ইউ ছংনিয়ং]] (১৫৪২–১৬০৭) আৰু [[জিয়ং গু]] (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত [[চাং হিয়নগুৱাং]] (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু [[চাং হুংহিয়ো]] (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত [[হো মোক]], [[ইউন হিউ]], [[ইউন ছনডো]] আৰু [[ছং ছি-ইয়ল]] আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় [[ৱাং ইয়াংমিং]]ৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''[[ছাৰিম]]'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। [[কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ]] (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে [[ফুজিৱাৰা ছেইকা]]ৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==জাপানত== {{Main|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further||কানছেই আদেশ|ফুজিৱাৰা ছেইকা|হায়াশি ৰাজান|নাকায়ে তোজু}} ==ভিয়েটনামত== {{main|ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further|ভান মিয়েউ|হানয়ৰ সাহিত্য মন্দিৰ{{!}}কুওক তু জিয়াম|লে থান টং|মিন মাং}} [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট [[লি থান টং]]ে হানয়ত ''[[ভান মিয়েউ]]'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত [[লে ৰাজবংশ]]ৰ সম্ৰাট [[লে থান টং]]ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু [[বেনজামিন এলমেন]]ৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু [[চীনা অভিজাত শ্ৰেণী]]য়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে [[হান শিক্ষণ]]ৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক [[প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয়]] বা [[হান শিক্ষণ]] বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ [[ঝু শি]]য়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে [[চাৰি গ্ৰন্থ]]—''[[মহান শিক্ষা]]'', ''[[মধ্যমাৰ মতবাদ]]'', কনফুচিয়াছৰ ''[[বচনামৃত]]'' আৰু ''[[মেংজি গ্ৰন্থ]]''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==নৱ কনফুচিয়াছবাদ== ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[চেং ই]] (১০৩৩–১১০৭) আৰু [[চেং হাও]] (১০৩২–১০৮৫) * [[লু শিয়াংশান]], [[লু জিউয়ুৱান]] নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * [[ওয়াং ইয়াংমিং]] (১০০৭–১০৭২) * [[শাও ইয়ং]] (১০১১–১০৭৭) * [[ছু শি]], [[ছু দংপো]] নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * [[ৱাং ইয়াংমিং]], ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * [[উ চেং]] (১২৪৯–১৩৩৩) * [[য়ে শি]] (১১৫০–১২২৩) * [[ঝাং শি]] (১১৩৩–১১৮০) * [[ঝাং জাই]] (১০২০–১০৭৭) * [[ঝৌ দুনিই]] (১০১৭–১০৭৩) * [[ঝু শি]] (১১৩০–১২০০) * [[চেং দুয়ানলি]] (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{See also|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[আন হিয়াং]] (১২৪৩–১৩০৬) * [[উ তাক]] (১২৬৩–১৩৪২) * [[ই ছেক]] (১৩২৮–১৩৯৬) * [[জিয়ং মং-জু]] (১৩৩৭–১৩৯২) * [[জিয়ং তোজিয়ন]] (১৩৪২–১৩৯৮) * [[গিল জে]] (১৩৫৩–১৪১৯) * [[হা ৰিয়ুন]] * [[কোৱন গুণ]] * [[জিয়ং ইনজি]] (১৩৯৬–১৪৭৮) * [[কিম ছুকজা]] * [[কিম জং-জিক]] (১৪৩১–১৪৯২) * {{ill|নাম হিয়োউন|ko|남효온}} * {{ill|কিম গোয়েংপিল|ko|김굉필}} * [[চো কোৱাংজো]] (১৪৮২–১৫১৯) * [[ছো কিয়ংদক]] * [[ই অনজক]] * [[ই হোৱাং]] (উপনাম [[টোৱেগ্যে]]) (১৫০১–১৫৭০) * [[ছো ছিক]] (১৫০১–১৫৭২) * [[ইউ ছংনিয়ং]] * {{ill|ই হাং|ko|이항 (1499년)}} * [[কিম ইনহু]] * [[কি তায়েছুং]] (১৫২৭–১৫৭২) * [[ছং ইকপিল]] (১৫৩৪–১৫৯৯) * [[ছং হন]] (১৫৩৫–১৫৯৮) * [[ই ই]] (উপনাম [[ইউলগোক]]) (১৫৩৬–১৫৮৪) * [[কিম জাংছেং]] (১৫৪৮–১৬৩১) * [[ছং ছি-ইয়ল]] (১৬০৭–১৬৮৯) * [[ই কান]] (১৬৭৭–১৭২৭) * [[ই ইক]] (১৬৮১–১৭৬৩) * [[হান ৱনজিন]] (১৬৮২–১৭৫১) * [[হং তায়েয়ং]] (১৭৩১–১৭৮৩) * [[পাক চিৱন]] (১৭৩৭–১৮০৫) * [[পাক জেগা]] (১৭৫০–১৮১৫) * [[জিয়ং ইয়াগিয়ং]] (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{See also|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ|কানছেই আদেশ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[ফুজিৱাৰা ছেইকা]] (১৫৬১–১৬১৯) * [[হায়াশি ৰাজান]] (১৫৮৩–১৬৫৭) * [[নাকায়ে তোজু]] (১৬০৮–১৬৪৮) * [[য়ামাজাকি আনছাই]] (১৬১৯–১৬৮২) * [[কুমাজাৱা বানজান]] (১৬১৯–১৬৯১) * [[য়ামাগা ছোকো]] (১৬২২–১৬৮৫) * [[ইতো জিনছাই]] (১৬২৭–১৭০৫) * [[কাইবাৰা এক্কেন]] (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * [[আৰাই হাকুছেকি]] (১৬৫৭–১৭২৫) * [[ওগিউ ছোৰাই]] (১৬৬৬–১৭২৮) * [[নাকাই চিকুঁজান]] (১৭৩০–১৮০৪) * [[ওছিও হেইহাচিৰো]] (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[লে ভান থিন]] (১০৫০–১০৯৬) * [[বুই কুওক খাই]] (১১৪১–১২৩৪) * [[চেন থাই টং]] (১২১৮–১২৭৭) * [[চুয়ং হান ছিউ]] (১২৭৪–১৩৫৪) * [[চু ভান আন]] (১২৯২–১৩৭০) * [[লে কোৱাট]] (১৩১৯–১৩৮৬) * [[নগুয়েন ত্ৰাই]] (১৩৮০–১৪৪২) * [[নগো ছি লিয়েন]] (১৪০০–১৪৯৮) * [[লে থান টং]] (১৪৪২–১৪৯৭) * [[নগুয়েন বিন খিয়েম]] (১৪৯১–১৫৮৫) * [[লে কুই দুন]] (১৭২৬–১৭৮৪) * [[নগুয়েন খুয়েন]] (১৮৩৫–১৯০৯) * [[ফান দিন ফুং]] (১৮৪৭–১৮৯৬) * [[মিন মাং]] (১৭৯১–১৮৪১) * [[টু ডুক]] (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} 5x4cl2dpak14j2hytda7ikaro8dvrrf 633047 633046 2026-08-28T08:30:44Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633047 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়াত== {{Further|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further|জোছন ৰাজবংশৰ সময়ৰ ৰাজনৈতিক দলসমূহ}} [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] {{Conservatism in South Korea|schools}} [[জোছন ৰাজবংশ]]ৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে [[ঝু শি]]ৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in [[Emanuel Pastreich]] "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} [[গোৰিয়ো ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত [[আন হিয়াং]]ে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল।{{citation needed|date=April 2016}} তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল [[ইউয়ান ৰাজবংশ]]ৰ প্ৰভাৱত আছিল।{{citation needed|date=April 2016}} ইউয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত [[ঝু শি]]ৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু [[ই ছংগে]]ৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''[[ছেওৱন]]'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে [[চো কোৱাংজো]] (১৪৮২–১৫২০), [[ই হোৱাং]] (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু [[ই ই]] (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। [[ই হোৱাং]] আৰু [[ই ই]] এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল [[কিম ছংগিল]] (১৫৩৮–১৫৯৩), [[ইউ ছংনিয়ং]] (১৫৪২–১৬০৭) আৰু [[জিয়ং গু]] (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত [[চাং হিয়নগুৱাং]] (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু [[চাং হুংহিয়ো]] (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত [[হো মোক]], [[ইউন হিউ]], [[ইউন ছনডো]] আৰু [[ছং ছি-ইয়ল]] আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় [[ৱাং ইয়াংমিং]]ৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''[[ছাৰিম]]'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। [[কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ]] (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে [[ফুজিৱাৰা ছেইকা]]ৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==জাপানত== {{Main|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further||কানছেই আদেশ|ফুজিৱাৰা ছেইকা|হায়াশি ৰাজান|নাকায়ে তোজু}} ==ভিয়েটনামত== {{main|ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further|ভান মিয়েউ|হানয়ৰ সাহিত্য মন্দিৰ{{!}}কুওক তু জিয়াম|লে থান টং|মিন মাং}} [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট [[লি থান টং]]ে হানয়ত ''[[ভান মিয়েউ]]'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত [[লে ৰাজবংশ]]ৰ সম্ৰাট [[লে থান টং]]ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু [[বেনজামিন এলমেন]]ৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু [[চীনা অভিজাত শ্ৰেণী]]য়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে [[হান শিক্ষণ]]ৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক [[প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয়]] বা [[হান শিক্ষণ]] বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ [[ঝু শি]]য়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে [[চাৰি গ্ৰন্থ]]—''[[মহান শিক্ষা]]'', ''[[মধ্যমাৰ মতবাদ]]'', কনফুচিয়াছৰ ''[[বচনামৃত]]'' আৰু ''[[মেংজি গ্ৰন্থ]]''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==নৱ কনফুচিয়াছবাদ== ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[চেং ই]] (১০৩৩–১১০৭) আৰু [[চেং হাও]] (১০৩২–১০৮৫) * [[লু শিয়াংশান]], [[লু জিউয়ুৱান]] নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * [[ওয়াং ইয়াংমিং]] (১০০৭–১০৭২) * [[শাও ইয়ং]] (১০১১–১০৭৭) * [[ছু শি]], [[ছু দংপো]] নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * [[ৱাং ইয়াংমিং]], ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * [[উ চেং]] (১২৪৯–১৩৩৩) * [[য়ে শি]] (১১৫০–১২২৩) * [[ঝাং শি]] (১১৩৩–১১৮০) * [[ঝাং জাই]] (১০২০–১০৭৭) * [[ঝৌ দুনিই]] (১০১৭–১০৭৩) * [[ঝু শি]] (১১৩০–১২০০) * [[চেং দুয়ানলি]] (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{See also|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[আন হিয়াং]] (১২৪৩–১৩০৬) * [[উ তাক]] (১২৬৩–১৩৪২) * [[ই ছেক]] (১৩২৮–১৩৯৬) * [[জিয়ং মং-জু]] (১৩৩৭–১৩৯২) * [[জিয়ং তোজিয়ন]] (১৩৪২–১৩৯৮) * [[গিল জে]] (১৩৫৩–১৪১৯) * [[হা ৰিয়ুন]] * [[কোৱন গুণ]] * [[জিয়ং ইনজি]] (১৩৯৬–১৪৭৮) * [[কিম ছুকজা]] * [[কিম জং-জিক]] (১৪৩১–১৪৯২) * {{ill|নাম হিয়োউন|ko|남효온}} * {{ill|কিম গোয়েংপিল|ko|김굉필}} * [[চো কোৱাংজো]] (১৪৮২–১৫১৯) * [[ছো কিয়ংদক]] * [[ই অনজক]] * [[ই হোৱাং]] (উপনাম [[টোৱেগ্যে]]) (১৫০১–১৫৭০) * [[ছো ছিক]] (১৫০১–১৫৭২) * [[ইউ ছংনিয়ং]] * {{ill|ই হাং|ko|이항 (1499년)}} * [[কিম ইনহু]] * [[কি তায়েছুং]] (১৫২৭–১৫৭২) * [[ছং ইকপিল]] (১৫৩৪–১৫৯৯) * [[ছং হন]] (১৫৩৫–১৫৯৮) * [[ই ই]] (উপনাম [[ইউলগোক]]) (১৫৩৬–১৫৮৪) * [[কিম জাংছেং]] (১৫৪৮–১৬৩১) * [[ছং ছি-ইয়ল]] (১৬০৭–১৬৮৯) * [[ই কান]] (১৬৭৭–১৭২৭) * [[ই ইক]] (১৬৮১–১৭৬৩) * [[হান ৱনজিন]] (১৬৮২–১৭৫১) * [[হং তায়েয়ং]] (১৭৩১–১৭৮৩) * [[পাক চিৱন]] (১৭৩৭–১৮০৫) * [[পাক জেগা]] (১৭৫০–১৮১৫) * [[জিয়ং ইয়াগিয়ং]] (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{See also|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ|কানছেই আদেশ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[ফুজিৱাৰা ছেইকা]] (১৫৬১–১৬১৯) * [[হায়াশি ৰাজান]] (১৫৮৩–১৬৫৭) * [[নাকায়ে তোজু]] (১৬০৮–১৬৪৮) * [[য়ামাজাকি আনছাই]] (১৬১৯–১৬৮২) * [[কুমাজাৱা বানজান]] (১৬১৯–১৬৯১) * [[য়ামাগা ছোকো]] (১৬২২–১৬৮৫) * [[ইতো জিনছাই]] (১৬২৭–১৭০৫) * [[কাইবাৰা এক্কেন]] (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * [[আৰাই হাকুছেকি]] (১৬৫৭–১৭২৫) * [[ওগিউ ছোৰাই]] (১৬৬৬–১৭২৮) * [[নাকাই চিকুঁজান]] (১৭৩০–১৮০৪) * [[ওছিও হেইহাচিৰো]] (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[লে ভান থিন]] (১০৫০–১০৯৬) * [[বুই কুওক খাই]] (১১৪১–১২৩৪) * [[চেন থাই টং]] (১২১৮–১২৭৭) * [[চুয়ং হান ছিউ]] (১২৭৪–১৩৫৪) * [[চু ভান আন]] (১২৯২–১৩৭০) * [[লে কোৱাট]] (১৩১৯–১৩৮৬) * [[নগুয়েন ত্ৰাই]] (১৩৮০–১৪৪২) * [[নগো ছি লিয়েন]] (১৪০০–১৪৯৮) * [[লে থান টং]] (১৪৪২–১৪৯৭) * [[নগুয়েন বিন খিয়েম]] (১৪৯১–১৫৮৫) * [[লে কুই দুন]] (১৭২৬–১৭৮৪) * [[নগুয়েন খুয়েন]] (১৮৩৫–১৯০৯) * [[ফান দিন ফুং]] (১৮৪৭–১৮৯৬) * [[মিন মাং]] (১৭৯১–১৮৪১) * [[টু ডুক]] (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} 6wlydi4ig0h0z4u90gdh4wbwr0mvn9z 633051 633047 2026-08-28T08:36:31Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633051 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==জাপানত== {{Main|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further||কানছেই আদেশ|ফুজিৱাৰা ছেইকা|হায়াশি ৰাজান|নাকায়ে তোজু}} ==ভিয়েটনামত== {{main|ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদ}} {{Further|ভান মিয়েউ|হানয়ৰ সাহিত্য মন্দিৰ{{!}}কুওক তু জিয়াম|লে থান টং|মিন মাং}} [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট [[লি থান টং]]ে হানয়ত ''[[ভান মিয়েউ]]'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত [[লে ৰাজবংশ]]ৰ সম্ৰাট [[লে থান টং]]ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু [[বেনজামিন এলমেন]]ৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু [[চীনা অভিজাত শ্ৰেণী]]য়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে [[হান শিক্ষণ]]ৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক [[প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয়]] বা [[হান শিক্ষণ]] বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ [[ঝু শি]]য়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে [[চাৰি গ্ৰন্থ]]—''[[মহান শিক্ষা]]'', ''[[মধ্যমাৰ মতবাদ]]'', কনফুচিয়াছৰ ''[[বচনামৃত]]'' আৰু ''[[মেংজি গ্ৰন্থ]]''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==নৱ কনফুচিয়াছবাদ== ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[চেং ই]] (১০৩৩–১১০৭) আৰু [[চেং হাও]] (১০৩২–১০৮৫) * [[লু শিয়াংশান]], [[লু জিউয়ুৱান]] নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * [[ওয়াং ইয়াংমিং]] (১০০৭–১০৭২) * [[শাও ইয়ং]] (১০১১–১০৭৭) * [[ছু শি]], [[ছু দংপো]] নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * [[ৱাং ইয়াংমিং]], ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * [[উ চেং]] (১২৪৯–১৩৩৩) * [[য়ে শি]] (১১৫০–১২২৩) * [[ঝাং শি]] (১১৩৩–১১৮০) * [[ঝাং জাই]] (১০২০–১০৭৭) * [[ঝৌ দুনিই]] (১০১৭–১০৭৩) * [[ঝু শি]] (১১৩০–১২০০) * [[চেং দুয়ানলি]] (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{See also|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[আন হিয়াং]] (১২৪৩–১৩০৬) * [[উ তাক]] (১২৬৩–১৩৪২) * [[ই ছেক]] (১৩২৮–১৩৯৬) * [[জিয়ং মং-জু]] (১৩৩৭–১৩৯২) * [[জিয়ং তোজিয়ন]] (১৩৪২–১৩৯৮) * [[গিল জে]] (১৩৫৩–১৪১৯) * [[হা ৰিয়ুন]] * [[কোৱন গুণ]] * [[জিয়ং ইনজি]] (১৩৯৬–১৪৭৮) * [[কিম ছুকজা]] * [[কিম জং-জিক]] (১৪৩১–১৪৯২) * {{ill|নাম হিয়োউন|ko|남효온}} * {{ill|কিম গোয়েংপিল|ko|김굉필}} * [[চো কোৱাংজো]] (১৪৮২–১৫১৯) * [[ছো কিয়ংদক]] * [[ই অনজক]] * [[ই হোৱাং]] (উপনাম [[টোৱেগ্যে]]) (১৫০১–১৫৭০) * [[ছো ছিক]] (১৫০১–১৫৭২) * [[ইউ ছংনিয়ং]] * {{ill|ই হাং|ko|이항 (1499년)}} * [[কিম ইনহু]] * [[কি তায়েছুং]] (১৫২৭–১৫৭২) * [[ছং ইকপিল]] (১৫৩৪–১৫৯৯) * [[ছং হন]] (১৫৩৫–১৫৯৮) * [[ই ই]] (উপনাম [[ইউলগোক]]) (১৫৩৬–১৫৮৪) * [[কিম জাংছেং]] (১৫৪৮–১৬৩১) * [[ছং ছি-ইয়ল]] (১৬০৭–১৬৮৯) * [[ই কান]] (১৬৭৭–১৭২৭) * [[ই ইক]] (১৬৮১–১৭৬৩) * [[হান ৱনজিন]] (১৬৮২–১৭৫১) * [[হং তায়েয়ং]] (১৭৩১–১৭৮৩) * [[পাক চিৱন]] (১৭৩৭–১৮০৫) * [[পাক জেগা]] (১৭৫০–১৮১৫) * [[জিয়ং ইয়াগিয়ং]] (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{See also|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ|কানছেই আদেশ}} {{Div col|colwidth=22em}} * [[ফুজিৱাৰা ছেইকা]] (১৫৬১–১৬১৯) * [[হায়াশি ৰাজান]] (১৫৮৩–১৬৫৭) * [[নাকায়ে তোজু]] (১৬০৮–১৬৪৮) * [[য়ামাজাকি আনছাই]] (১৬১৯–১৬৮২) * [[কুমাজাৱা বানজান]] (১৬১৯–১৬৯১) * [[য়ামাগা ছোকো]] (১৬২২–১৬৮৫) * [[ইতো জিনছাই]] (১৬২৭–১৭০৫) * [[কাইবাৰা এক্কেন]] (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * [[আৰাই হাকুছেকি]] (১৬৫৭–১৭২৫) * [[ওগিউ ছোৰাই]] (১৬৬৬–১৭২৮) * [[নাকাই চিকুঁজান]] (১৭৩০–১৮০৪) * [[ওছিও হেইহাচিৰো]] (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * [[লে ভান থিন]] (১০৫০–১০৯৬) * [[বুই কুওক খাই]] (১১৪১–১২৩৪) * [[চেন থাই টং]] (১২১৮–১২৭৭) * [[চুয়ং হান ছিউ]] (১২৭৪–১৩৫৪) * [[চু ভান আন]] (১২৯২–১৩৭০) * [[লে কোৱাট]] (১৩১৯–১৩৮৬) * [[নগুয়েন ত্ৰাই]] (১৩৮০–১৪৪২) * [[নগো ছি লিয়েন]] (১৪০০–১৪৯৮) * [[লে থান টং]] (১৪৪২–১৪৯৭) * [[নগুয়েন বিন খিয়েম]] (১৪৯১–১৫৮৫) * [[লে কুই দুন]] (১৭২৬–১৭৮৪) * [[নগুয়েন খুয়েন]] (১৮৩৫–১৯০৯) * [[ফান দিন ফুং]] (১৮৪৭–১৮৯৬) * [[মিন মাং]] (১৭৯১–১৮৪১) * [[টু ডুক]] (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} 6t08utn50emxqdo7bzthzpq4wrw6a93 633054 633051 2026-08-28T08:42:25Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633054 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{See also|কোৰিয়ান কনফুচিয়াছবাদ}} {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * {{ill|নাম হিয়োউন|ko|남효온}} * {{ill|কিম গোয়েংপিল|ko|김굉필}} * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * {{ill|ই হাং|ko|이항 (1499년)}} * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{See also|এডো নব্য কনফুচিয়াছবাদ|কানছেই আদেশ}} {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} gl1twmjfs8lviujmp6frpmd850pqkpr 633055 633054 2026-08-28T08:43:57Z AjayDas 12623 /* বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত */ 633055 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * নাম হিয়োউন * কিম গোয়েংপিল * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * ই হাং (১৪৯৯) * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} s5gpj658qs55cths8m5tugo3hhl08ig 633056 633055 2026-08-28T08:44:40Z AjayDas 12623 added [[Category:চীনৰ সংস্কৃতি]] using [[WP:HC|HotCat]] 633056 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * নাম হিয়োউন * কিম গোয়েংপিল * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * ই হাং (১৪৯৯) * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] nixwfr85es6f5km4tv8egac8l4qonxs 633057 633056 2026-08-28T08:45:24Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633057 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * নাম হিয়োউন * কিম গোয়েংপিল * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * ই হাং (১৪৯৯) * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the [[ছং ৰাজবংশ]] {{in lang|en|zh}} [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:দৰ্শন]] as90ujwisdezy3jpzwau2kit8j7081r 633058 633057 2026-08-28T08:47:19Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633058 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * নাম হিয়োউন * কিম গোয়েংপিল * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * ই হাং (১৪৯৯) * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the ছং ৰাজবংশ [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:দৰ্শন]] n6b3hlbkbkgpit7iywzmdsfiof12vi6 633059 633058 2026-08-28T08:48:05Z AjayDas 12623 633059 wikitext text/x-wiki {{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}} {{Infobox Chinese | t = 宋明理學 | s = 宋明理学 | l = "ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ" | p = Sòng-Míng lǐxué | w = Sung⁴-Ming² li³-hsüeh² | mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}} | bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ | gr = Sonq-Ming liishyue | j = Sung3 Ming4 lei5 hok6 | y = Sung-Mìhng léih-hohk | ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}} | tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k | kanji = 宋明理学 | hiragana = そうみんりがく | revhep = Sō Min rigaku | kunrei = Sô Min rigaku | hangul = 성리학 | hanja = 性理學 | rr = Seongnihak | chuhan = 宋儒 | vie = Tống nho | l2 = }} '''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{en|Neo-Confucianism}}, {{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত "নীতিৰ বিদ্যালয়") [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}</ref> ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="huang5"/><ref name="CSB">{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.</ref> ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}</ref> ==উৎপত্তি== [[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name="huang5">{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.</ref> ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত "অগ্ৰদূত" হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="CSB"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="huang5"/> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ "তিনিটা শিক্ষাই এক" শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। ==দৰ্শন== নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।<ref name="craig">{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।<ref name="craig"/> {{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।<ref name="chan">{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}</ref>}} নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ "নীতিৰ অধ্যয়ন।" নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে "সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ"ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে "পিছৰ" কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি "সঠিক শিক্ষাক" অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}</ref> নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।<ref>{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}</ref> ==বিদ্যালয়সমূহ== নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। ===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি=== মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক "তাও বিদ্যালয়" বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।<ref>{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}</ref> ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}</ref> ===চেং–ঝু বিদ্যালয়=== ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। ===লু–ৱাং বিদ্যালয়=== ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। ==কোৰিয়া == [[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]] জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।<ref name="columbia 53-12">Paragraph 12 in Emanuel Pastreich "The Reception of Chinese Literature in Korea"</ref>{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। ১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক "তিনিজন বীৰ" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। <!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--><ref>【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 "On the characteristics and spirit of Korean Confucianism", 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1). See also [[List of Korean philosophers]]. <!--from a cached version of Lisu Ping 2008: Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570） identified as the founder (?) of the "mainstream" ("main reason") school “主理”学 The "three back door heroes"(?) 退门三杰。(what does this actually mean?) forming the "first generation": 鹤峰（1538–1593） ...（1542–1607） 寒冈（1543–1620） second generation: 轩张显光（1554–1637） 愚伏郑经世（1563–1633） 敬堂张兴孝（1564–1633） 拙斋柳元之（1598–1674) third generation: 庵李玄逸（1627–1704） 密庵李栽（1657–1730） --> </ref> কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ==ভিয়েটনাম== [[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]] ১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা== মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। ==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ== বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। ==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত== ===চীন=== {{Div col|colwidth=22em}} * চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫) * লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩) * ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২) * শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭) * ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১) * ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত * উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩) * য়ে শি (১১৫০–১২২৩) * ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০) * ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭) * ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩) * ঝু শি (১১৩০–১২০০) * চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫) {{div col end}} ===কোৰিয়া=== {{Div col|colwidth=22em}} * আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬) * উ তাক (১২৬৩–১৩৪২) * ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬) * জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২) * জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮) * গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯) * হা ৰিয়ুন * কোৱন গুণ * জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮) * কিম ছুকজা * কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২) * নাম হিয়োউন * কিম গোয়েংপিল * চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯) * ছো কিয়ংদক * ই অনজক * ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০) * ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২) * ইউ ছংনিয়ং * ই হাং (১৪৯৯) * কিম ইনহু * কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২) * ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯) * ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮) * ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪) * কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১) * ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯) * ই কান (১৬৭৭–১৭২৭) * ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩) * হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১) * হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩) * পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫) * পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫) * জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬) {{div col end}} ===জাপান=== {{Div col|colwidth=22em}} * ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯) * হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭) * নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮) * য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২) * কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১) * য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫) * ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫) * কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪) * আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫) * ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮) * নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪) * ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭) {{div col end}} ===ভিয়েটনাম=== {{Div col|colwidth=22em}} * লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬) * বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪) * চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭) * চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪) * চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০) * লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬) * নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২) * নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮) * লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭) * নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫) * লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪) * নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯) * ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬) * মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১) * টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩) {{div col end}} == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} ==গ্ৰন্থপঞ্জী== *{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}} * {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}} * {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-415-07310-3}} * {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}} * {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}} * {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}} * {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition). ==অতিৰিক্ত পঠন== * Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963. * Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html "The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century"]. ''Korea Journal'' (Winter 2003). * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&q=john+dardess&pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}} * {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}}) * Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print. * {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}} * Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976. * Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985. ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}} * [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School] from the ছং ৰাজবংশ [[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] [[শ্ৰেণী:দৰ্শন]] m2zav6g79inql7hgvvbdzsp9z5t84xr 0 139323 633060 2026-08-28T08:48:35Z AjayDas 12623 [[নব্য কনফুচিয়াছবাদ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 633060 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[নব্য কনফুচিয়াছবাদ]] qwo8yj2gs843lz3lfx81rdvy1wxv3xk 0 139324 633070 2026-08-28T10:24:56Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633070 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Use dmy dates|date=April 2018}} {{Use Indian English|date=April 2018}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = [[গাঁও]] | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিশূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য]}} * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] {{মহাৰাষ্ট্ৰৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ}} {{নৱগ্ৰহ}} [[Category:মহাৰাষ্ট্ৰৰ হিন্দু মন্দিৰ]] [[Category:আহমেদনগৰ জিলাৰ গাঁও]] [[Category:শনিদেৱৰ মন্দিৰ]] [[Category:ভাৰতৰ হিন্দু তীৰ্থস্থান]] eyab4kin39avemhxltdb1x8nnqjab9v 633071 633070 2026-08-28T10:25:31Z AjayDas 12623 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 633071 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Use dmy dates|date=April 2018}} {{Use Indian English|date=April 2018}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = [[গাঁও]] | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিশূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য]}} * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] ohq3pm5dkdntfh8dgwhxove1dqpoa33 633072 633071 2026-08-28T10:26:28Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633072 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = [[গাঁও]] | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য] * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] 4eex1u3cmc71p3hzxh8msiketnpmcnv 633073 633072 2026-08-28T10:26:55Z AjayDas 12623 added [[Category:মহাৰাষ্ট্ৰ]] using [[WP:HC|HotCat]] 633073 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = [[গাঁও]] | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য] * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ]] ahaesw5irfsx47i7w2aixdy02e4y8x9 633074 633073 2026-08-28T10:27:17Z AjayDas 12623 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 633074 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য] * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ]] 8lcegolubnvkad220ihh59cykptzrxv 633075 633074 2026-08-28T10:28:24Z AjayDas 12623 633075 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> {{en|Shani Shingnapur}} বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[তৃপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য] * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ]] 6vtxus6nbgptf5qkpjbd59g123vtnxm 633076 633075 2026-08-28T10:29:27Z AjayDas 12623 /* মহিলাৰ প্ৰৱেশ */ 633076 wikitext text/x-wiki {{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}} {{Infobox settlement | name = শনি শিংগণাপুৰ | other_name = সোণাই | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg | pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান | coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}} | subdivision_type = দেশ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] | subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]] | subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ | established_title = <!-- Established --> | parts_type = তহচিল | parts = নেভাসা | unit_pref = Metric | area_footnotes = ^'''†''' | area_total_km2 = 82.36 | elevation_m = 499 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = ভাষা | demographics1_title1 = চৰকাৰী | demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] | timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]] | postal_code = 414105 | area_code_type = দূৰভাষ সংকেত | area_code = 02427 | blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}} | blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}} | blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব | blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}} | footnotes = ^'''†''' [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website] ^'''‡'''[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain] }} '''শনি শিংগণাপুৰ'''<ref name = "TOI">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}</ref> {{en|Shani Shingnapur}} বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&q=SHINGaNAPUR&pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}</ref> বা '''শিংনাপুৰ'''<ref>{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। == বিৱৰণ == শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল<ref name = "mahagov"/> যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।<ref>{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}</ref> মন্দিৰটো "জাগ্ৰত দেৱস্থান" বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "জীৱন্ত মন্দিৰ।" ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।<ref name = "mahagov">{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}</ref> ইয়াত থকা দেৱতাক "স্বয়ম্ভু" ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।<ref name = "mahagov"/> == ঐতিহাসিক গুৰুত্ব == [[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]] প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ "শনৈশ্বৰ" আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}</ref> ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}</ref> ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।<ref>{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead }}</ref> [[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]] [[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]] == শনিৰ উপাসনাস্থল == শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name = "TOI"/> এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।<ref name = "mahagov"/> আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref name = "TOI"/> চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}</ref> == মহিলাৰ প্ৰৱেশ == [[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]] ৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[ত্ৰুপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে "ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড" নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]</ref> ২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}</ref> ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}</ref> == ইউচিঅ' বেংক == ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name = "Lockless">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}</ref> == ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা == [[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]] শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।<ref>{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}} * [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান] * [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য] * [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য] * [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা] * [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য] [[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ]] 46fn32sholdczumem9isqy0lzhl6sid 0 139325 633077 2026-08-28T10:30:01Z AjayDas 12623 [[শনি শিংগণাপুৰ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল 633077 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[শনি শিংগণাপুৰ]] n9faleqbvbu3q8efluq3btmd5hsk0l7