অসম বিধানসভা

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>অসম বিধানসভা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21991</id>
    <revision>
      <id>633546</id>
      <parentid>618035</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ManjurKhan</username>
        <id>18997</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18579" sha1="hbflrleil5ejapuvkluvmq1lllyiqpj" xml:space="preserve">{{Infobox Legislature
 | background_color = #27CDD6 
 | text_color = white
 | name = অসম বিধানসভা
 | native_name = Assam Legislative Assembly
 | transcription_name = 
 | legislature = ১৫তম বিধানসভা 
 | coa_pic = Seal of Assam.svg 
 | coa_res = 250px
 | coa_alt = 
 | house_type = এককক্ষীয়
 | body = 
 | houses = 
 | leader1_type = বিধানসভাৰ অধ্যক্ষ
 | leader1 = [[ৰঞ্জিত কুমাৰ দাস]]
 | party1 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]
 | election1 = [[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬|২০২৬]]
 | leader2_type = [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা|মুখ্যমন্ত্ৰী]]
 | leader2 = [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]
 | party2 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]
 | election2 = [[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬|২০২৬]]
 | leader3_type = বিৰোধী দলপতি
 | leader3 = 
 | party3 = 
 | election3 = [[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬|২০২৬]]
 | leader4_type = 
 | leader4 = 
 | party4 = 
 | election4 = 
 | leader5_type = 
 | leader5 = 
 | party5 = 
 | election5 = 
 | leader6_type = 
 | leader6 = 
 | party6 = 
 | election6 = 
 | members = ১২৬ জন
 | structure1 = {{Switcher|[[File:India Assam Legislative Assembly Party Wise May 2026.svg|300px|class=skin-invert]]|দলভিত্তিক|[[File:India Assam Alliance Wise Legislative Assembly May 2026.svg|300px|class=skin-invert]]|মিত্ৰতা ভিত্তিক}}
 | structure1_res = 300px
| political_groups1  = 
'''[[অসম চৰকাৰ|চৰকাৰ]] (১০২)'''
'''এন ডি এ (১০২)'''
*{{Color box|#FF9933}} [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি|ভাজপা]] (৮২)
*{{Color box|#99CCFF}} [[অসম গণ পৰিষদ|অগপ]] (১০)
* {{Color box|#F3ED13|border=#000000}} [[বড়োলেণ্ড পিপলছ ফ্ৰন্ট|বিপিএফ]] (১০)

'''বিৰোধী (২৪)'''

'''ইউ পি এ (২১)'''
*{{Color box|#00BFFF}} [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|কংগ্ৰেছ]] (১৯)
*{{Color box|#0A8612}} [[ৰাইজৰ দল]] (২)

''' অন্যান্য (৩)'''

*{{Color box|#00FF00}} [[সৰ্ব ভাৰতীয় সংযুক্ত গণতান্ত্ৰিক মৰ্চা|এআইইউডিএফ]] (২)
*{{Color box|#32CD32}} [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ]] (১)
 | voting_system1 = [[First-past-the-post]]
 | voting_system2 = 
 | last_election1 = [[অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন, ২০২৬|২০২৬]]
 | next_election1 = ২০৩১
 | session_room = 
 | session_res = 
 | session_alt = 
 | meeting_place = অসম বিধানসভা ভৱন, [[দিশপুৰ]], &lt;br /&gt; গুৱাহাটী, [[অসম]], [[ভাৰত]] - ৭৮১০০৬.
 | website = http://assamassembly.nic.in 
 | footnotes = 
}}

'''অসম বিধানসভা''' ({{lang-en|Assam Legislative Assembly}}) [[ভাৰতবৰ্ষ]]ৰ অন্তৰ্গত [[অসম]] [[states and territories of India|ৰাজ্যৰ]] এখন [[একসদনবাদ|এককক্ষীয়]] সভা। অসমৰ ৰাজধানী [[দিশপুৰ]]ত ইয়াৰ অৱস্থিতি। অসম বিধানসভা মুঠ ১২৬ জন [[Member of the Legislative Assembly|বিধানসভা সদস্য]]ৰে গঠিত। এই সদস্য সকলক পোনপটীয়াভাৱে অসমৰ বিভিন্ন এক আসন বিশিষ্ট নিৰ্বাচনী সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হয়। অসম বিধানসভাৰ সম্পূৰ্ণ কাৰ্যকাল ৫ (পাঁচ) বছৰ কিন্তু যিকোনো সময়তে [[অনাস্থা প্ৰস্তাৱ]] নতুবা [[ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন]] প্ৰৱৰ্তনৰ দ্বাৰা এই সভা ভঙ্গ কৰিব পাৰি।

==ইতিহাস==
১৯৩৫ চনৰ ২ আগষ্টত ব্ৰিটিছ সংসদত [[ভাৰত চৰকাৰ অধিনিয়ম ১৯৩৫]] (Government of India Act 1935)গৃহীত হয়। এই অধিনিয়মৰ উপবন্ধ অনুসৰি ১৯৩৭ চনত অসম প্ৰদেশৰ বাবে দ্বিকক্ষীয় বিধানমণ্ডল প্ৰনয়ন কৰা হয়। বিধানমণ্ডলৰ নিম্ন কক্ষ, অসম বিধানসভাৰ প্ৰথম বৈঠক বহে [[শ্বিলং|ছিলঙ]]ৰ সভা কক্ষত ১৯৩৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ৭ তাৰিখে। ছিলং সেই সময়ৰ সংযোজিত অসমৰ ৰাজধানী আছিল। বিধানসভাৰ সদস্য সংখ্যা আছিল ১০৮। এই আটাইকেইজন সদস্যই আছিল নিৰ্বাচিত। উচ্চ সদন বিধান পৰিষদৰ (Legislative Council) সদস্য সংখ্যা আছিল ২১ বা ২২ জন। 
 
ভাৰত বিভাজনৰ পাছত অসমৰ চিলেট জিলা পূব পাকিস্তানত (বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]) অন্তৰ্ভুক্ত হ'ল। স্বাভাৱিকতে বিধানসভাৰ আসনৰ সংখ্যা ৭১খনলৈ নামিল। অৱশ্যে স্বাধীনতাৰ পাছত আসনৰ সংখ্যা পুনৰ ১০৮খন হ'ল। ১৯৪৭ চনত [[অসম বিধান পৰিষদ|বিধান পৰিষদৰ]] (উচ্চ সদন) অৱলুপ্তি ঘটাই অসমৰ বিধান মণ্ডল এককক্ষীয় কৰা হয়। স্বাধীনতা-উত্তৰ কালচোৱাত অসমৰ বিভাজন ঘটি বহুকেইখন নতুন ৰাজ্যৰ সৃষ্টি হয়। ১৯৬৩ চনত নাগালেণ্ড গঠিত হয়। ১৯৭১ চনত ভাৰতৰ সংসদত গৃহীত হোৱা এখন আইনযোগে মেঘালয়ক পূৰ্ণাংগ ৰাজ্যৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়। মিজোৰাম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশো অসমৰপৰা আঁতৰি যায়। মেঘালয় গঠনৰ পাছত ছিলং অসম আৰু মেঘালয় দুয়োখন ৰাজ্যৰ যুটীয়া ৰাজধানী হয়। ১৯৭২ চনত অসম চৰকাৰে দিশপুৰলৈ ৰাজধানী স্থানান্তৰৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৩ চনৰ ১৬ মাৰ্চত দিশপুৰৰ অস্থায়ী ৰাজধানীত অসম চৰকাৰৰ প্ৰথম অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়। ১৯৫২ চনত স্বাধীনতা-উত্তৰ ভাৰতত প্ৰথম নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়। সেয়েহে ১৯৫২ চনত গঠিত হোৱা বিধানসভাখনক স্বাধীনোত্তৰ অসমৰ প্ৰথম বিধানসভা বুলি কোৱা হয়। সেই লেখেৰে ২০১১ চনলৈকে অসমত ১৩খন বিধানসভা গঠন কৰা হ'ল। &lt;ref&gt;{{cite journal | title=অসম বিধানসভাৰ ৭৫ বছৰ | author=চন্দ্ৰ কুমাৰ বৰুৱা | journal=প্ৰান্তিক | year=২০১২ | month=১-১৫ মে | pages=১২, ১৩ পৃঃ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://assamassembly.gov.in/history.html | title=অসম বিধানসভাৰ বিভাগীয় ৱেবচাইট | accessdate=May 04, 2012}}&lt;/ref&gt;

ৰাজ্যৰ বিভাজন আৰু সমষ্টিৰ পুনৰ্গঠনৰ বাবে অসম বিধানসভাৰ আসনৰ সংখ্যা সময়ে-সময়ে পৰিবৰ্তন হৈ আহিছে। অসম বিধানসভাৰ আসনৰ সংখ্যা এনে ধৰণৰ&lt;br&gt;
:: প্ৰথম বিধানসভা (১৯৫২-৫৭) ১০৮খন
::দ্বিতীয় বিধানসভা (১৯৫৭-৬২) ১০৫খন
::তৃতীয় বিধানসভা (১৯৬৭-৭২) ১১৪খন
::পঞ্চম বিধানসভাৰ (১৯৭২-৭৮) পৰা বৰ্তমানলৈ ১২৬খন।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://assamassembly.gov.in/history.html | title=অসম বিধানসভাৰ বিভাগীয় ৱেবচাইট | accessdate=May 04, 2012}}&lt;/ref&gt;

==অসম বিধানসভাৰ অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা==
অসম বিধানসভাৰ অধ্যক্ষসকলৰ তালিকা তলত উল্লেখ কৰা হ’ল&lt;ref&gt;{{cite web|title=List of Speakers since 1937|url=http://assamassembly.gov.in/speaker-list.html|accessdate=9 December 2010}}&lt;/ref&gt;:

===অসম প্ৰদেশ===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!#
! নাম
! কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ
! কাৰ্যভাৰ ত্যাগ
! ৰাজনৈতিক দল
|-
| ১
| বাবু বসন্ত কুমাৰ দাস
| ৭ এপ্ৰিল ১৯৩৭
| ১১ মাৰ্চ, ১৯৪৬
|
|-
| ২
| দেৱেশ্বৰ শৰ্মা
| ১২ মাৰ্চ, ১৯৪৬
| ১০ অক্টোবৰ, ১৯৪৭
|
|-
| ৩
| লক্ষেশ্বৰ বৰুৱা
| ৫ নৱেম্বৰ, ১৯৪৭
| ৩ মাৰ্চ, ১৯৫২
|
|}

[[চিত্ৰ:অসম বিধানসভা.jpg|thumb|right|300px|অসম বিধানসভা ভৱন]]
===অসম ৰাজ্য===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!#
! নাম
! কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ
! কাৰ্যভাৰ ত্যাগ
! ৰাজনৈতিক দল
|-
|১
|কুলধৰ চলিহা
|৫ মাৰ্চ ১৯৫২
|৭ জুন, ১৯৫৭
|
|-
|২
|[[Dev Kant Baruah|দেৱকান্ত বৰুৱা]]
|৮ জুন, ১৯৫৭
|১৫ ছেপ্তেম্বৰ, ১৯৫৯
|
|-
|৩
|মহেন্দ্ৰ মোহন চৌধুৰী
|৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৫৯
|১৯ মাৰ্চ, ১৯৬৭
|
|-
|৪
|হৰেশ্বৰ গোস্বামী
|২০ মাৰ্চ, ১৯৬৭
|১০ মে, ১৯৬৮
|
|-
|৫
|মহীকান্ত দাস
|২৭ আগষ্ট, ১৯৬৮
|২১ মাৰ্চ, ১৯৭২
|
|-
|৬
|ৰমেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা
|২২ মাৰ্চ, ১৯৭২
|২০ মাৰ্চ, ১৯৭৮
|
|-
|৭
|যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা
|২১ মাৰ্চ, ১৯৭৮
|৪ ছেপ্তেম্বৰ, ১৯৭৯
|
|-
|৮
|শেইখ চান্দ মহম্মদ
|৭ নৱেম্বৰ, ১৯৭৯
|৭ জানুৱাৰী, ১৯৮৬
|
|-
|৯
|পুলকেশ বৰুৱা
|৯ জানুৱাৰী, ১৯৮৬
|২৭ জুলাই, ১৯৯১
|
|-
|১০
|[[Jiba Kanta Gogoi|জীৱকান্ত গগৈ]]
|২৯ জুলাই, ১৯৯১
|৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৯২
|
|-
|১১
|দেবেশ চন্দ্ৰ চক্ৰৱৰ্তী
|২১ ডিচেম্বৰ, ১৯৯২
|১১ জুন, ১৯৯৬
|
|-
|১২
|গণেশ কুটুম
|১২ জুন, ১৯৯৬
|২৪ মে, ২০০১
|[[অসম গণ পৰিষদ]]
|-
|১৩
|পৃথিৱী মাঝি
|৩০ মে, ২০০১
|১৯ মে, ২০০৬
|[[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]
|-
|১৪
|টংক বাহদুৰ ৰায়
|২৯ মে, ২০০৬
|
|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
|-
|১৫
|প্ৰণৱ কুমাৰ গগৈ&lt;ref&gt;[http://www.telegraphindia.com/1110607/jsp/frontpage/story_14080104.jsp Members of 13th Assembly sworn in - Pranab Gogoi elected Assam Speaker] &lt;/ref&gt;
|৬ জুন, ২০১১
|
| ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
|-
|১৬
|ৰনজিত কুমাৰ দাস
|১ জুন, ২০১৬
|
|[[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]
|-
|১৭
|হিতেন্দ্ৰ নাথ গোস্বামী
|৩০ জানুৱাৰী, ২০১৭
|
|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি
|-
| ১৮ || [[বিশ্বজিৎ দৈমাৰী]] || ২১ মে',২০২১ || || [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]
|-
|১৯
|ৰনজিত কুমাৰ দাস
|২০ মে' ২০২৬
|বৰ্তমানলৈকে
|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি
|}

== বিধানসভাৰ উপাধ্যক্ষসকল ==
বিধানসভাৰ উপাধ্যক্ষসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 August 2021 |title=List of Deputy Speakers since 1937 |url=http://assamassembly.gov.in/dyspeaker-list.html |access-date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210828212623/http://assamassembly.gov.in/dyspeaker-list.html |archive-date=28 August 2021 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! # !! নাম !! কাৰ্য্যভাৰ গ্ৰহণ !! অৱসৰ
|-
| ১ ||মৌলবী মহম্মদ আমৰুদ্দিন 
| ৭ এপ্ৰিল ১৯৩৭ চন || ১৯৪৬ 
|-
| ২ || [[বনিলি খংমেন]] || ১৪ মাৰ্চ ১৯৪৬ চন ||
|-
| ৩ ||আৰ এন বৰুৱা 
| ৬ মাৰ্চ ১৯৫২ চন || ১৯৫৭ চনৰ ১ এপ্ৰিল 
|-
| ৪ || আৰ এন বৰুৱা
| ১৯৫৭ চনৰ ১০ জুন || ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬২ চন 
|-
| ৫ ||ডি হাজৰিকা 
| ৩১ মাৰ্চ ১৯৬২ ||  ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৭ 
|-
| ৬ ||এম. কে. দাস
| ৩১ মাৰ্চ ১৯৬২ চন || 26 August 1968 
|-
| ৭ ||এ. ৰহমান 
| ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৮ ||  ৯ নৱেম্বৰ ১৯৭০ চন
|-
| ৮ ||জে. শইকীয়া 
| ১৩ নৱেম্বৰ ১৯৭০ ||  ৯ জুন ১৯৭১ চন 
|-
| ৯ ||আৰ.এন.  সেন 
| ২৪ মে ১৯৭১ ||  ১৪ মাৰ্চ ১৯৭২ চন 
|-
| ১০ ||[[গোলোক ৰাজবংশী]]
| ৬ এপ্ৰিল ১৯৭২ ||  ৩ মাৰ্চ ১৯৭৮ চন 
|-
| ১১ ||[[শ্বেখ চান্দ মহম্মদ]] 
| ৩০ মাৰ্চ ১৯৭৮ ||  ৬ নৱেম্বৰ ১৯৭৯ 
|-
| ১২ ||জি আহমেদ 
|  ১৩ নৱেম্বৰ ১৯৭৯ ||  ১৯ মাৰ্চ ১৯৮২ চন
|-
|  ১৩ ||এন.চি. কাথ হাজৰিকা ||  ২৫ মাৰ্চ ১৯৮৩ ||  ১৮ আগষ্ট ১৯৮৫ চন  
|-
|  ১৪ || ভদ্ৰেশ্বৰ বুঢ়াগোহাঁই || ১ এপ্ৰিল ১৯৮৬ ||  ১০ এপ্ৰিল ১৯৯০ চন 
|-
|  ১৫ ||  বলোভদ্ৰ তামুলী ||  ২২ অক্টোবৰ ১৯৯০ ||  ৮ জানুৱাৰী ১৯৯১
|-
 |  ১৬ ||  দেৱেশ চক্ৰৱৰ্তী ||  ১৯৯১ চনৰ ১ আগষ্ট ||  ২০ ডিচেম্বৰ ১৯৯২ চন
 |-
 |  ১৭ ||  [[পৃথিবী মাঝি|পৃথিবী মাঝি]] ||  ২৩ মাৰ্চ ১৯৯৩ ||  ১১ মে’ ১৯৯৬
 |-
 |  ১৮ ||[[নুৰুল হুছেইন]]
 |  ১৯৯৬ চনৰ ১৩ জুন ||  ১৯৯৮ চনৰ ১৮ আগষ্ট
 |-
 |১৯
|[[ৰেণুপমা ৰাজখোৱা]]
|১৪ মে’ ১৯৯১ চন
|১৭ মে’ ২০০১
 |-
|২০
|[[টংকা বাহাদুৰ ৰায়]]
|৩ এপ্ৰিল ২০০২
|১৪ মে’ ২০০৬ চন
|-
|২১
|[[প্ৰণতি ফুকন]]
|৩১ মে’ ২০০৬
|১৬ মে’ ২০১১
|-
|২২
|[[ভীমানন্দ তাঁতী]]
|৬ জুন ২০১১
|১৯ মে’ ২০১৬
|-
|২৩
|[[দিলীপ কুমাৰ পাল]]
|৩ জুন ২০১৬
|৮ মে’ ২০১৮
|-
|২৪
|[[কৃপানাথ মাল্লা]]
|২৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮
|৪ জুন ২০১৯
|-
|২৫
|[[আমিনুল হক লস্কৰ]]
|৩১ জুলাই ২০১৯
|২ মে' ২০২১
|-
|২৬
|[[নোমল মমিন]]
|২১ মে’ ২০২১
|
|}

== বৰ্তমানৰ বিধায়কসকলৰ তালিকা ==

{{trim|{{#Section-h:১৬ সংখ্যক অসম বিধানসভা|বৰ্তমানৰ বিধায়কসকলৰ তালিকা}}}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://assamassembly.nic.in/ Assam Legislative Assembly website]

{{Legislatures of India}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতি]]
[[শ্ৰেণী:অসম চৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:আইনসভা]]</text>
      <sha1>hbflrleil5ejapuvkluvmq1lllyiqpj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শৰাই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22002</id>
    <revision>
      <id>633681</id>
      <parentid>632001</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T02:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79152" sha1="ji91v1fghk6otbo2yblky4sizig6r7x" xml:space="preserve">'''শৰাই''' আৰু '''বটা''' অসমৰ অন্যতম প্ৰতীকী পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। আচাৰ-অনুষ্ঠান‌ বা ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ হোৱা‌ শৰাই বা বটা জাতীয় পাত্ৰ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ পৰাই অসমত প্ৰচলিত হৈ আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Hazarika
 |first1=Manjil
 |last2=Devi
 |first2=Jonali
 |last3=Wunglengton
 |first3=Y. S.
 |last4=Sanathana
 |first4=Y. S.
 |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=8.1
 |year=2020
 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf
}} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or &quot;Ambari ware&quot;. Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as &quot;a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand&quot;; the vessel is interpreted as having ceremonial, decorative and domestic uses.&lt;/ref&gt;{{efn|আমবাৰী, গুৱাহাটীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে (''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Dhavalikar
 |first=M. K.
 |title=Archaeology of Gauhati
 |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute
 |volume=31/32
 |issue=1/2
 |year=1971
 |page=142
 |jstor=42930897
 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used.
}}&lt;/ref&gt; আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Culture of Assam
 |website=Assam State Portal
 |publisher=Government of Assam
 |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391
 |access-date=27 July 2026
 |quote=Guests are offered &quot;Tamul Paan&quot; in a traditional bell metal serving &quot;Bota&quot; as a mark of honour.
}}&lt;/ref&gt;}} কাঁহ বা বেল-মেটেলৰে নিৰ্মিত এই শিল্পবস্তু অসমীয়া সমাজত মৰ্যাদা, সন্মান আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সাধাৰণতে তলত এটা থিয়াভাগ থকা ওপৰৰ থাল সদৃশ গঠনযুক্ত শৰাই ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ অতিথি সম্ভাষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। অসমীয়া সংস্কৃতিত শৰাই আগবঢ়োৱা মানে আন্তৰিকতা, আতিথ্য আৰু গভীৰ সন্মান প্ৰকাশ কৰা। 
[[File:শৰাই.JPG|thumb|right|250px|পৰম্পৰাগত অসমীয়া শৰাই]]

সাধাৰণতে ইয়াত তামোল-পাণ, মিঠাই আৰু আন আন আনুষ্ঠানিক সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা হয়। কিছুমান শৰাইত অলংকৃত ঢাকনি থাকে, যিয়ে ইয়াৰ সৌন্দৰ্য আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্য বৃদ্ধি কৰে; আন কিছুমান আকৌ মুকলি ৰূপত থাকে। লক্ষণীয় যে, অতিথি সম্ভাষণ আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ বাবে ব্যৱহৃত এনে উচ্চভিত্তিযুক্ত থাল বা পাত্ৰৰ ধাৰণা এছিয়াৰ আন বহু অঞ্চলতো—বিশেষকৈ চীন, তিব্বত, নেপাল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

যদিও শৰাই আৰু বটা একে ধৰণৰ সামগ্ৰী আৰু মূল নক্সাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, তথাপি সময়ৰ লগে লগে এই দুয়োটা পৃথক শিল্পবস্তু হিচাপে বিকশিত হয়। শৰাই সাধাৰণতে ওপৰত এটা সমতল থাল আৰু তলত এটা থিয়াভাগযুক্ত, আনহাতে বটা হৈছে বাটিৰ দৰে পাত্ৰ, যি বহু সময়ত শৰাইৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Saikia
 |first=Yasmin
 |title=Fragmented Memories: Struggling to Be Tai-Ahom in India
 |url=https://archive.org/details/fragmentedmemori0000saik
 |publisher=Duke University Press
 |location=Durham
 |year=2004
 |isbn=9780822334255
 |access-date=5june 2025
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰাচীন চীনা উৎস ===
[[File:Warring States Bronze Dou 02.jpg|thumb|right|250px|যুদ্ধৰত ৰাজ্যসমূহৰ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ]]

শৰাই আৰু বটা জাতীয় পাত্ৰ চীনা জনগোষ্ঠীৰ এক প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ধাৰাৰ সৈতে জড়িত। &quot;Dou &quot; (豆) নামে পৰিচিত উচ্চভিত্তিযুক্ত বাটিৰ আকৃতি প্ৰথমে চীনত নৱপ্ৰস্তৰ যুগত দেখা যায়। ওপৰত পাত্ৰ আৰু তলত থিয়াভাগ থকা এই গঠন প্ৰায় ৬,০০০–৭,০০০ বছৰ আগতে (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০০–৪০০০) উৎপত্তি লাভ কৰে, আৰু ইয়াৰ মূল আকৃতি ইয়াংশাও সংস্কৃতি আৰু ডাৱেনকʼ সংস্কৃতিত বিকশিত হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু জিনগত গৱেষকৰ মতে [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীন-তিব্বতীয়]] বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ লোকসকলৰ আদিম বিস্তাৰ উত্তৰ চীনৰ ইয়াংশাও আৰু মাজিয়াও সভ্যতাৰপৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Menghan |last2=Yan |first2=Shi |last3=Pan |first3=Wuyun |last4=Jin |first4=Li |year=2019 |title=Phylogenetic evidence for Sino-Tibetan origin in northern China in the Late Neolithic |journal=Nature |volume=569 |pages=112–115 |doi=10.1038/s41586-019-1153-z}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhang |first1=Hanzhi |last2=Ji |first2=Ting |last3=Pagel |first3=Mark |last4=Mace |first4=Ruth |year=2020 |title=Dated phylogeny suggests early Neolithic origin of Sino-Tibetan languages |journal=Scientific Reports |volume=10 |article-number=20792 |doi=10.1038/s41598-020-77404-4}}&lt;/ref&gt; যিহেতু অসমৰ বড়ো-গাৰো বা বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাসমূহ তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় ভাষা পৰিয়ালৰ এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,‌গতিকে চীনৰ এই সভ্যতাৰ পৰাই অসমৰ [[বড়ো-কছাৰী]] মূলীয় জনগোষ্ঠী সমূহৰ উৎপত্তি হৈছে বুলি ক'ব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=DeLancey |first=Scott |year=2012 |chapter=On the Origins of Bodo-Garo |editor-last=Morey |editor-first=Stephen |editor2-last=Post |editor2-first=Mark W. |title=North East Indian Linguistics |volume=4 |publisher=Cambridge University Press India |pages=3–20}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত [[ঝৌ সাম্ৰাজ্য]]ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৬–২৫৬) যুগত “ডৌ” চীনা ধৰ্মীয়-আনুষ্ঠানিক সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ প্ৰতীকত পৰিণত হয়। 

[[File:Spring &amp; Autumn Bronze Dou, Xinzheng.jpg|thumb|right|250px|বসন্ত আৰু শৰৎ যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ ডৌ পাত্ৰ, চিনঝেং]]

ঝৌ সমাজত জীৱন “লি” বা আচাৰ-ব্যৱস্থাৰ নিয়মেৰে পৰিচালিত হৈছিল। সেই ব্যৱস্থাত ডৌ কেৱল এটা খাদ্যপাত্ৰ নাছিল; ই আছিল পূৰ্বপুৰুষৰ সৈতে আত্মিক যোগাযোগ স্থাপন কৰা এক পৱিত্ৰ আচাৰিক পাত্ৰ। ঝৌ লোকসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে সঠিকভাৱে পূৰ্বপুৰুষক নিবেদন কৰিলে ঐশ্বৰিক আশীৰ্বাদ লাভ হয়—যেনে সুৰক্ষা আৰু উন্নত ফচল। শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু।

===চীনৰপৰা শৰাই সংস্কৃতিৰ বিস্তাৰ===
কালক্ৰমত চীনৰপৰা শৰাই জাতীয় পাত্ৰ চীন তিব্বতীয় মূলৰ বাৰ্মিজ&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/burmese-hsun-ok Traditional Burmese Offering Tray Hsun-Ok]&lt;/ref&gt;, তিব্বত, নেপাল&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/nepal-offering-tray Traditional Nepalese Offering tray]&lt;/ref&gt;, অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক মূলৰ কম্বোডিয়া, ভিয়েটনাম, টাই মূলৰ থাইলেণ্ড, অষ্ট্ৰোনেচিয়ান মূলৰ মালয়েছিয়া, ইত্যাদি অঞ্চললৈ বিয়পি পৰে। বৌদ্ধ ধৰ্মত শৰাইৰ মহৎ আটাইতকৈ বেছি। এই সকলো দেশত শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ভগৱানৰ আগত সেৱা কৰিবলৈ আগ বঢ়োৱা হয়। 

===অসমত শৰাই প্ৰচলন===

'''কামৰূপ যুগ'''

ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ প্ৰচলন প্ৰাচীন কালৰ পৰাই হৈ আহিছে। ইয়াৰ প্ৰথম পুৰাতাত্ত্বিক প্ৰমাণ [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ ৰাজ্যৰ]] দিনৰ। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত পোৱা আদি-মধ্যযুগীয় মৃৎশিল্পৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নত স্বকীয় কেওলিন বা &quot;আমবাৰী ৱেৰ&quot; (''Ambari ware'')-ৰ প্ৰধান আকাৰসমূহৰ ভিতৰত ''dish-on-stand''  অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। বিবৰণ অনুসৰি পাত্ৰটো পৃষ্ঠত অলংকৰণ থকা এখন প্ৰায় চেপেটা থালৰ আকৃতিৰ; ইয়াৰ কাষটো অলপ ওপৰলৈ উঠি বাহিৰফালে মেল খোৱা (''splayed rim'') আৰু থালখন এটা পীঠ বা দণ্ডৰ ওপৰত স্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Hazarika
 |first1=Manjil
 |last2=Devi
 |first2=Jonali
 |last3=Wunglengton
 |first3=Y. S.
 |last4=Sanathana
 |first4=Y. S.
 |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=8.1
 |year=2020
 |pages=92–125 |url=https://www.heritageuniversityofkerala.com/JournalPDF/Volume8.1/4.pdf
}} pp. 108–109, 112–113. The authors identify the ''dish-on-stand'' among the principal forms of kaolin or &quot;Ambari ware&quot;. Their catalogue records 90 stand/stem fragments, some interpreted as components of dishes-on-stand used in ritual and ceremonial contexts, and describes the complete form as &quot;a more or less flat dish with decorations on the surface having splayed rim attached on top of a stand&quot;&lt;/ref&gt; এই সমূহ পাত্ৰ আনুষ্ঠানিক, ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ঘৰুৱা কামত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Hazarika
 |first1=Manjil
 |last2=Devi
 |first2=Jonali
 |last3=Wunglengton
 |first3=Y. S.
 |last4=Sanathana
 |first4=Y. S.
 |title=A Study of Pottery and Terracotta Objects from Excavations at Cotton College (1990–1992) in Guwahati, Assam
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=8.1
 |year=2020
 |pages=92–125
}}&lt;/ref&gt; আমবাৰীৰ উৎখননৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ এম. কে. ধাৱালিকাৰে ( ''Ambari Ware'' বুলি অভিহিত কৰা) সূক্ষ্ম মৃৎপাত্ৰসমূহৰ পাদযুক্ত থালখনক (''dish-on-stand'') এটা স্বকীয় আকৃতি হিচাপে চিনাক্ত কৰিছিল। ধাৱালিকাৰে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই পাত্ৰসমূহ হয়তো [[অসমৰ তামোল-পাণ সংস্কৃতি|তামোল-পাণ]] আগ বঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিদৰে আধুনিক অসমতো কৰা হয়; তেওঁৰ মতে পাৰ্থক্য মাথোঁ এইটোৱেই যে আধুনিক যুগত এনে পাত্ৰ ধাতুৰে নিৰ্মিত।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Dhavalikar
 |first=M. K.
 |title=Archaeology of Gauhati
 |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute
 |volume=31/32
 |issue=1/2
 |year=1971
 |page=142
 |jstor=42930897
 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used.
}}&lt;/ref&gt;{{efn|আধুনিক অসমত তামোল-পাণ আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এনে ধাতুৰ পাদযুক্ত পাত্ৰৰ ভিতৰত [[বটা]] অন্যতম; অসম চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক প'ৰ্টেলতো অতিথিক সন্মান জনাবলৈ পৰম্পৰাগত কাঁহৰ বটাত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ প্ৰথাৰ উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Culture of Assam
 |website=Assam State Portal
 |publisher=Government of Assam
 |url=https://usp2.amtron.in/about-us/391
 |access-date=27 July 2026
 |quote=Guests are offered &quot;Tamul Paan&quot; in a traditional bell metal serving &quot;Bota&quot; as a mark of honour.
}}&lt;/ref&gt;}} আমবাৰীৰ প্ৰাচীন প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্তৰসমূহক সাধাৰণভাৱে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তমৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে; স্থানটোৰ পৰা প্ৰায় ১০৩০ ± ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰেডিঅ'কাৰ্বন তাৰিখো পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Sharma
 |first=Paromita
 |title=A Micro Study of Pottery Traditions from the Early Medieval Brahmaputra Valley
 |journal=Heritage: Journal of Multidisciplinary Studies in Archaeology
 |volume=6
 |year=2018
 |pages=310–332
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal
|last=Sharma
|first=Sukanya
|title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India
|journal=SPAFA Journal
|volume=20
|issue=3
|year=2010
|page=24
|url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf
|quote=The pottery was found abundantly in period I of Ambari excavation in Guwahati. Period I is approximately dated from 7th to 12th century. The radio carbon date is 1030+130 CE.}}&lt;/ref&gt;

কামৰূপ যুগত কাঁহৰ কামো জনাজাত আছিল। [[বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা|বি. কে. বৰুৱাই]] প্ৰাচীন অসমৰ অলংকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে ''[[কালিকা পুৰাণ]]''ত ''কাংস্য'' (''kāṃsya'')-ৰ ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ উদ্ধৃত কৰিছে আৰু ইয়াক কাঁহ (''bell metal'') বুলি চিনাক্ত কৰিছে।&lt;ref&gt;''Kalika Purana'', ch. 69, vv. 33–34: {{lang|sa|अयोमयमृते कांस्यमृते यद्भूषणं भवेत्। स्वर्णरौप्यस्य चाभावे त्वधः काये नियोजयेत्॥}} বি. কে. বৰুৱাই এই শ্লোকৰ অৰ্থ এইদৰে দিছে যে লোহা আৰু &quot;bell-metal (kamsya)&quot;ৰ বাহিৰে আন ধাতুৰে নিৰ্মিত অলংকাৰ শৰীৰৰ নিম্নাংশত পৰিধান কৰা উচিত। {{cite thesis
 |last=Barua
 |first=Birinchi Kumar
 |title=A Cultural History of Assam of the Early Period
 |type=PhD thesis
 |publisher=School of Oriental and African Studies, University of London
 |year=1947
 |page=201
}}&lt;/ref&gt; পাদানযুক্ত পাত্ৰৰ মাটিৰ পৰা ধাতুলৈ হোৱা একে ধৰণৰ পৰিৱৰ্তনৰ উদাহৰণ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আন ঠাইতো দেখা পোৱা যায়। [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছৰ]] ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয়ে প্ৰাগৈতিহাসিক মাটিৰ পাদানযুক্ত বাটিসমূহক মাৰানাও আৰু মাগুইণ্ডানাও সকলৰ পিতলৰ ''টাবাক''ৰ সৈতে তুলনা কৰি, দুয়োটাৰ আকৃতি আৰু আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনকাৰ্যৰ সাদৃশ্য উল্লেখ কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Earthenware Pedestalled Bowls
|url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/
|website=National Museum of the Philippines
|date=7 December 2021
|access-date=28 July 2026
}}&lt;/ref&gt;; একেদৰে [[কম্বোডিয়া|কম্বোডিয়াৰ]] সংগ্ৰহালয় সমূহতো মাটিৰ পাদানযুক্ত থালৰ লগতে পিতলৰ পাদযুক্ত আৰু পাদানযুক্ত থাল সংৰক্ষিত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web
|title=Museum Management System in Cambodia
|url=https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/
|website=National Museum of Cambodia
|access-date=28 July 2026
|archivedate=28 July 2026
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260728173843/https://search.cambodiamuseum.info/index.php/searchcatalog/page_list/f.ref_en_nb/desc/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

'''মধ্যযুগ'''

কামৰূপৰ পাছত চীন-তিব্বতীয় বা তিব্বতীয়-বাৰ্মীয় মূলৰ‌ [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আৰু টাই মূলৰ [[আহোম ৰাজ্য]] দুয়োতে শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ প্ৰচলিত আছিল। 

[[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ [[ভীষ্মকনগৰ]]ত&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Remains at Bhismaknagar
 |website=Archaeological Survey of India, Guwahati Circle
 |url=http://asiguwahaticircle.gov.in/bhismaknagar.html
 |access-date=13 August 2026
 |quote=The remains are generally ascribed to the rule of the 'Chutias', a Tibeto-Burmese tribe who ruled over the region of Sadiya from 11th to 16th Century CE.
}}&lt;/ref&gt; ''dish-on-stand'' অৰ্থাৎ পাদযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। Tage Tada-ই ভীষ্মকনগৰৰ মৃৎপাত্ৰসমূহক প্ৰধানকৈ ৰঙা ৰঙৰ আৰু চাকত নিৰ্মিত (wheel-turned) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে আৰু ইয়াৰ মুখ্য আকৃতিসমূহৰ ভিতৰত বাটি, থাল, ''dish-on-stand'', নলযুক্ত পাত্ৰ, জাৰ আৰু অলংকাৰিক শীৰ্ষাংশৰ উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ লগতে ভীষ্মকনগৰৰ সূক্ষ্ম চাকত নিৰ্মিত মৃৎপাত্ৰসমূহৰ সৈতে গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উৎখনন কৰা, আনুমানিক দশম–দ্বাদশ শতিকাৰ মৃৎপাত্ৰসমূহৰ ঘনিষ্ঠ সাদৃশ্য থকা বুলি উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Tada
 |first=Tage
 |title=Archaeological Remains of Arunachal Pradesh: Upto 16th Century A.D.
 |publisher=Department of Cultural Affairs, Directorate of Research, Government of Arunachal Pradesh
 |location=Itanagar
 |year=2014
 |page=115
}}&lt;/ref&gt; ভীষ্মকনগৰৰ কেওলিন মৃৎপাত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক [[চীন]]ৰ সৈতে থকা প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক যোগাযোগ আৰু তাৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ মৃৎশিল্পৰ প্ৰসাৰৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Sharma
 |first=Sukanya
 |title=Southeast Asian Elements in the Archaeological Evidence of Northeast India
 |journal=SPAFA Journal
 |volume=20
 |issue=3
 |year=2010
 |page=24
 |url=https://www.seameo-spafa.org/wp-content/uploads/2015/11/225_1316503644_sub.pdf
}}&lt;/ref&gt;{{efn|বৈশালী ঘোষৰ মতে মুছলমান আক্ৰমণৰ আগলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ কুমাৰসকলে কাওলিন ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ জনা নাছিল; মুছলমান আক্ৰমণৰ পাছত চীনামাটিৰ পাত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু পাত্ৰত গ্লেজ প্ৰয়োগৰ জৰিয়তে কাওলিনৰ ব্যৱহাৰ প্ৰৱৰ্তিত হয়।&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Ghosh
 |first=Baishali
 |title=Recovering Local Agency and Technology in the Trans-Roman-Deccani Trade
 |journal=World History Connected
 |volume=18
 |issue=3
 |year=2021
 |page=7
|url=https://worldhistoryconnected.press.uillinois.edu/18.3/pdfs/06_WHC_18_3_Ghosh.pdf
 |quote=Furthermore, the use of kaolin was unknown to South Asian potters until the Muslim invasion that introduced the application of kaolin through porcelain-making and pot-glazing.
}}&lt;/ref&gt;}}

''সাতসৰী বুৰঞ্জী''ৰ মতে চুতীয়া ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙ গোহাঁইক দুখন সোণৰ শৰাই দিছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;ভূঞা, এছ. কে., ''সাতসৰী বুৰঞ্জী'', পৃ. ৫৮: “ফ্ৰাচেংমুঙলৈ দিলে সুবৰ্ণৰ শৰাই ২ খন, পাটি ২ টা..”&lt;/ref&gt;‌ চুতীয়া ৰাজ্যত আন কাৰিকৰী লোকৰ লগতে কাঁহৰ কাম কৰা‌ [[অসমৰ কাঁহ শিল্প|কঁহাৰ]] লোকো আছিল। ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সংৰক্ষিত ''বাঁহগৰীয়া বুঢ়াগোহাঁই বুৰঞ্জী'' অনুসৰি, চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বিভিন্ন বৃত্তিগত গোটৰ লোকৰ লগতে ''কঁহাৰ'' লোকো লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |editor-last=Bhuyan
 |editor-first=Surya Kumar
 |title=Satsari Asam Buranji
 |publisher=Gauhati University
 |location=Gauhati
 |year=1960
 |page=126
}}&lt;/ref&gt;

চুতীয়াসকলৰ দৰে [[ডিমাছা জনগোষ্ঠী|ডিমাছা]]সকলেও শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=horai |url=https://www.xobdo.org/dic/horai |website=Xobdo |access-date=14 June 2026}}&lt;/ref&gt; ডিমাছা ভাষাত এই পাত্ৰক ''&quot;শৰাই&quot;'' বুলিয়ে জনা যায়। তদুপৰি ডিমাছাসকলৰ পাৰম্পৰিক বস্ত্ৰ শিল্পত ''হ'ৰাইমিন'' নামৰ শৰাইৰ মটিফটোও(motif) সংৰক্ষণ কৰি থোৱা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |last=ROOHI |title=Weaving in indigenous Dimasa community of Assam |url=https://in.boell.org/en/weaving-indigenous-dimasa-community-assam |website=Heinrich Böll Stiftung |date=19 December 2019 |access-date=14 June 2026}}&lt;/ref&gt; ''দেওধাই বুৰঞ্জী'' আৰু ''সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী''ত সন্নিবিষ্ট ''বাঁহগড়ীয়া বুঢ়াগোহাঁইৰ বুৰঞ্জী''ৰ মতে, [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ পতনৰ পাছত আহোমসকলে ৰাজ্যখনৰ পৰা আন বিভিন্ন বৃত্তিৰ লোকৰ লগতে কঁহাৰসকলকো লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Bhuyan|editor-first=Surya Kumar|title=Satsari Asam Buranji|publisher=Gauhati University|location=Gauhati|year=1960|page=126}}&lt;/ref&gt;

আহোম সকলে পৰম্পৰাগত শৰাই জাতীয় দুই প্ৰকাৰৰ পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, এবিধ আছিল &quot;নিং&quot; (𑜃𑜣𑜂𑜫) আৰু আনবিধৰ নাম &quot;ফুন&quot; (𑜇𑜥𑜃𑜫)।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=62}}&lt;/ref&gt; &quot;ফান/ফুন&quot; শব্দৰ গুৰি পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''&quot;পান''&quot; শব্দ আৰু থাই বা শান ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 Borrowed from Old Chinese 盤 (OC *baːn, “tray”). Cognate with Lao ພານ (phān), Tai Dam ꪝꪱꪙ or ꪟꪱꪙ, Burmese ဗန်း (ban:, “tray”), Shan ပၢၼ်ႉ (pâ̰an, “tray”), and possibly Khmer ពាន (piən) (Pou and Jenner, 1980-1981)]&lt;/ref&gt; &quot;ফুন&quot;ক অসমীয়াত কেতিয়াবা &quot;মেহেঙা/মাইহাং&quot; আৰু কেতিয়াবা &quot;শৰাই&quot; বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=138}}&lt;/ref&gt; একেদৰে &quot;নিং&quot;ক কেতিয়াবা অসমীয়া &quot;শৰাই&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Borua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1920 |url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=228}}&lt;/ref&gt; আৰু কেতিয়াবা অসমীয়া &quot;মেহেঙা/মাইহাং&quot; বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;&quot;..offer nine mehengas (stands full of offerings)...&quot; {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}&lt;/ref&gt; 

অসমীয়া &quot;শৰাই&quot; [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ দিনৰ পৰাই ব্যৱহাৰ কৰি অহা হৈছে&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last=Dhavalikar
 |first=M. K.
 |title=Archaeology of Gauhati
 |journal=Bulletin of the Deccan College Post-Graduate and Research Institute
 |volume=31/32
 |issue=1/2
 |year=1971
 |page=142
 |jstor=42930897
 |quote=It might have been used for serving ''tāmbul'' as is done today, the only difference being that the metal dish-on-stand is now used.
}}&lt;/ref&gt;, আনহাতে বুৰঞ্জীৰ মতে &quot;মাইহাং&quot; পাত্ৰ  [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যত]] প্ৰচলিত আছিল।{{efn|বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে যে শদিয়া দখল কৰি চুতীয়া ৰজাৰ সোণৰ মাইহাং আহোম ৰজাই ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল। কাশীনাথ তামুলী ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ(p. 18) আৰু হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ &quot;আহোমৰ দিন&quot; গ্ৰন্থৰ(p. 49) অনুসৰি শদিয়া জয় কৰি আহোম ৰজা চুহুংমুঙে বহুতো সামগ্ৰী নিজৰ ৰাজধানী লৈ আনিছিল আৰু তাৰে ভিতৰত সোণৰ মাইহাং ও অন্যতম। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত (p.43) মতে চুহুংমুঙ ৰজাই চুতীয়াৰ পৰা লোৱা সোণ-ৰূপৰ মাইহাং‌ ব্যৱহাৰ কৰিব লৈছিল।}} গতিকে, এই টাই শব্দসমূহৰ ব্যাখ্যাক ঘৰুৱাকৰণমূলক ([[:en:Domestication and foreignization|domestication]]) অনুবাদৰ উদাহৰণ হিচাপে চাব পাৰি—য'ত আহোম সকলৰ বাচন &quot;ফুন&quot; বা &quot;নিঙ&quot;ক ব্যাখ্যা কৰিবলৈ একেধৰণৰ স্থানীয় অসমীয়া সমতুল্য বাচনৰ নাম 
ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N109 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=105}}&lt;/ref&gt; ১৭-১৮ শতিকাৰ লৈকে আহোম ৰজা সকলে তিনিবিধ টাই সকলৰ পৰম্পৰাগত নলযুক্ত বাচন ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম ফুৰালুং ধৰ্মীয় নিয়ম অনুসৰি ৰিক খোৱান উৎসৱত খোৱান (অৰ্থাৎ  সজীৱতাৰ শক্তিক) নখন নিংত প্ৰসাদ আগ বঢ়োৱা হয়।&lt;ref&gt;&quot;..offer nine mehengas (stands full of offerings)...&quot; {{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Buranji: From the Earliest Time to the End of Ahom Rule |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |date=1930 |url=https://archive.org/details/dli.csl.7850/page/N20 |via=Internet Archive |language=en |access-date=2026-07-04 |page=16}}&lt;/ref&gt;  শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ দিনত শৰাই নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মত অন্তভুক্ত কৰা হয় আৰু কালক্ৰমত অসমীয়া সংস্কৃতিৰ এক বিশেষ অংশ হৈ পৰে।

[[File:Xorai worship.webp|thumb|নামঘৰত ব্যৱহাৰ হোৱা শৰাই। ]]

===অসমৰ বাহিৰৰ অন্যান্য অঞ্চল===

'''তিব্বতীয় শৰাই-বটা জাতীয় পাত্ৰ'''

তিব্বতী বৌদ্ধ সংস্কৃতিতো নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে pedestal‌ যুক্ত বাটি, বটা আৰু ট্ৰে-জাতীয় ধাৰ্মিক পাত্ৰ কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pedestal Bowl|website=Himalayan Art Resources |url=https://www.himalayanart.org/items/3314996 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tibetan Buddhist Silver Pedestal Offering Bowl |website=Invaluable |url=https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615094050/https://www.invaluable.com/auction-lot/tibetan-buddhist-silver-pedestal-offering-bowl-13-1206-c-b9d41abb7e |archive-date=15 June 2026 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; Rubin Museum-ৰ মতে, তিব্বতী ''stemmed offering bowls'' ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতি আৰু দৈনন্দিন ভোগ নিৰ্মালীৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stemmed Offering Bowl |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2012-7-6-1-7/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; মন্দলা (''mandala offering set'' বা ''mandala plate'') তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰত বুদ্ধ, ধৰ্ম আৰু সংগলৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পাত্ৰ। এনে মণ্ডল-নৈৱেদ্যত pedestal tray বা stand-জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Base for an offering mandala used in Tibetan Buddhist rituals |website=National Museum of Asian Art |publisher=Smithsonian Institution |url=https://asia-archive.si.edu/object/F1998.295 |access-date=15 June 2026 |quote=It serves as a stand, or base, to hold offerings (usually grain), which are arranged to form a mandala.}}&lt;/ref&gt; তিব্বতী বৌদ্ধ আচাৰৰ আন এটা pedestal যুক্ত পাত্ৰ হৈছে ''serkyem'' পাত্ৰ। এই পাত্ৰ বিশেষকৈ ৰক্ষক দেৱতা বা ধৰ্মপালসকললৈ নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। পাত্ৰটো মূলতঃ পানীয়-নৈৱেদ্যৰ সৈতে জড়িত; সাধাৰণতে ওপৰৰ বটাত চাহ, মদ বা আন পৱিত্ৰ পানীয় ঢালি দিয়া হয় আৰু সেয়া তলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰত উপচি পৰে। অৱশ্যে বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠানত ''serkyem'' প্ৰায়ে ভোগ বা নিৰ্মালী আগবঢ়াবলৈ ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য’ত শস্য, মিঠাই, ফল বা ''torma'' জাতীয় খাদ্য-নৈৱেদ্য একেলগে আগবঢ়োৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Serkyem Offering in Buddhism: A Comprehensive Guide |website=Evamratna |date=21 November 2023 |url=https://evamratna.com/blogs/evamratna-blogs/serkyem-offering |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

তিব্বতী বস্তু-সংস্কৃতিত pedestal যুক্ত পাত্ৰ ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিৰ বাদে দৈনন্দিন চাহ-পানৰ দৰে সামাজিক ব্যৱহাৰতো ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। তেনে বহুতো ৰুপ আৰু আন ধাতুৰে গঢ়া বটা জাতীয় পাত্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tea Bowl with Stand and Lid |website=Rubin Museum of Himalayan Art |publisher=Rubin Museum of Himalayan Art |url=https://rubinmuseum.org/collection/sc2013-2a-c/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

'''বাৰ্মিজ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ'''

বাৰ্মিজ ''ban'' (ဗန်း)-ৰ অৰ্থ “tray” বা ট্ৰে, আৰু সম্পৰ্কীয় বাৰ্মিজ শব্দ ''langpan'' (လင်ပန်း)-ৰ অৰ্থও “tray”। এই দুয়োটা ৰূপ চীনা 盤 শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে, যাৰ পুৰণি/মধ্য চীনা পুনৰ্গঠিত ৰূপ ''*baːn'' বা ''ban'' আৰু অৰ্থ “dish” বা “tray”।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဗန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=လင်ပန်း |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

বাৰ্মিজ পৰম্পৰাত শৰাই জাতীয় মুকলি পাত্ৰ বা pedestal dish ব্যৱহৃত হয়। এনে পাত্ৰক সাধাৰণতে কলত (''kalat'') বুলি কোৱা হয়; Burmese lacquerware-ৰ বৰ্ণনাত ''kalat''-ক pedestal dish হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে, যি খাদ্য আগবঢ়াবলৈ, ৰাজকীয় কাম বা ধাৰ্মিক ৰীতি-নীতিত বস্তু আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lacquerware |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Lacquerware |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

&quot;কলত&quot;ৰ বাহিৰেও বাৰ্মিজ বস্তু-সংস্কৃতিত ঢাকনিযুক্ত শৰাই দৰে এবিধ পাত্ৰৰ পৃথক উপস্থিতি দেখা যায়। এই পাত্ৰক ''hsun-ok'' বুলি কোৱা হয়। এইটো সাধাৰণতে বাৰ্মিজসকলৰ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য বহন বা আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত পাত্ৰ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; ''Hsun-ok'' সাধাৰণতে লাখ-লেপা বাঁহ বা কাঠেৰে নিৰ্মিত হয়, আৰু ইয়াত এটা পেডেষ্টেল, বাটিৰ দৰে মূল পাত্ৰ, ভিতৰুৱা ট্ৰে আৰু ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=hsun-ok; vessel-stand; bowl |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1993-1117-1 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

বাৰ্মিজসকলৰপৰা বাৰ্মাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ শানসকলেও বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ৰীতি-নীতি পালন কৰিবলৈ ঢাকনিযুক্ত ''Phan Hsun'' ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। 
Hsun okৰ লেখী‌য়া এই পাত্ৰটো বাৰ্মিজ বৌদ্ধ নৈৱেদ্য-পাত্ৰ পৰম্পৰাৰ এটা স্থানীয় অভিযোজন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=hsun-ok |website=British Museum Collection Online |publisher=The British Museum |url=https://www.britishmuseum.org/collection/object/A_1998-0723-241 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Burmese Lacquer Hson-ok Offering Box |website=Michael Backman Ltd |url=https://www.michaelbackmanltd.com/archived_objects/burmese-lacquer-hson-ok-offering-box/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে এই প্ৰমাণ বিশেষকৈ শিখৰযুক্ত ঢাকনি থকা লাখৰ ঢাকনিযুক্ত ''hsun-ok''-ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য; সকলো মুকলি পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বাৰ্মিজ উৎসৰপৰা আহিছে বুলি ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত নহয়। মুকলি উঠা নৈৱেদ্য-ট্ৰে সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে দেখা যায়, কিন্তু ঢাকনিযুক্ত লাখৰ ''hsun-ok'' বিশেষভাৱে বাৰ্মীজ বৌদ্ধ বস্তু-সংস্কৃতিৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। 

'''মোন-দ্বাৰাৱতী শৰাই জাতীয় পাত্ৰ'''

টাইসকলৰ দক্ষিণমুখী বিস্তাৰ আৰু বৰ্তমান থাইলেণ্ডত টাই ৰাজ্যসমূহৰ উত্থানৰ আগতেই মধ্য থাইলেণ্ডৰ ''দ্বাৰাৱতী'' সাংস্কৃতিক পৰিসৰত পাদযুক্ত থাল বা ''dish-on-stand''-ৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। দ্বাৰাৱতী সংস্কৃতি সাধাৰণতে খ্ৰীষ্টীয় ষষ্ঠৰ পৰা একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হয়,&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Gallon
 |first=Matthew
 |chapter=Early States in Thailand: Dvāravatī
 |title=The Oxford Handbook of Early Southeast Asia
 |editor-last1=Higham
 |editor-first1=Charles F. W.
 |editor-last2=Kim
 |editor-first2=Nam C.
 |publisher=Oxford University Press
 |year=2022
 |pages=679–702
 |doi=10.1093/oxfordhb/9780199355358.013.32
}}&lt;/ref&gt; আৰু এই সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে পুৰণি ''মন ভাষা''ৰ এক ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক শিলালিপিসমূহৰ পৰা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Diffloth
 |first=Gérard
 |title=The Dvaravati Old Mon Language and Nyah Kur
 |series=Monic Language Studies
 |volume=1
 |publisher=Chulalongkorn University
 |location=Bangkok
 |year=1984
}}&lt;/ref&gt;

দ্বাৰাৱতী যুগৰ মৃৎপাত্ৰৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত পুৰাতত্ত্ববিদ ফাছুক ইন্দ্ৰাৱুধে (Phasook Indrawooth) ''dish-on-stand''-ক দ্বাৰাৱতী মৃৎপাত্ৰৰ এটা প্ৰধান আকৃতি হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, তেওঁ এই আকৃতিটোক নতুন দ্বাৰাৱতী উদ্ভাৱন বুলি গণ্য কৰা নাই; তেওঁৰ মতে ''dish-on-stand''-কে ধৰি দ্বাৰাৱতীৰ কেইবাবিধ মৃৎপাত্ৰৰ আকৃতি স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক যুগৰ পৰাই চলি অহা প্ৰাচীন পাত্ৰ-আকৃতিৰ উত্তৰাধিকাৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book
 |last=Indrawooth
 |first=Phasook
 |title=Index Pottery of Dvāravatī Period
 |publisher=Department of Archaeology, Silpakorn University
 |location=Bangkok
 |year=1985
 |at=English abstract, p. 7
 |url=https://archaeovirtual.com/ebook/%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B5%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%99%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%A2%E0%B8%97%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A7%E0%B8%94%E0%B8%B5%20-%20%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93%20%E0%B8%94%E0%B8%A3.%E0%B8%9C%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%20%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B8%E0%B8%98/files/basic-html/page7.html
 |quote=various types of Dvaravati pottery inherited the ancient types produced since prehistoric time:- e.g. dish-on-stand, carinated vessel etc.
}}&lt;/ref&gt; অৰ্থাৎ বৰ্তমান থাইলেণ্ডৰ মধ্যভাগত পাদযুক্ত থালৰ পৰম্পৰা টাইসকলৰ ঐতিহাসিক উত্থানৰ আগৰেপৰাই আছিল আৰু দ্বাৰাৱতী যুগত ই তাৰ আগৰ স্থানীয় প্ৰাগৈতিহাসিক মৃৎপাত্ৰ পৰম্পৰাৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে চলি আছিল।

'''ফান পাত্ৰ'''

কম্বোডিয়াৰ আৰু থাই ভাষাত শৰাই জাতীয় পাত্ৰক ''&quot;পান/বান&quot;''&lt;ref&gt;{{cite web |title=ពាន |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%9E%96%E1%9E%B6%E1%9E%93 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mon-Khmer Languages Database: Khmer |website=SEAlang Library |publisher=Center for Research in Computational Linguistics |url=https://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?format=html&amp;language=Khmer&amp;sort=gloss |access-date=15 June 2026 |archivedate=24 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240524185945/http://www.sealang.net/monkhmer/database/retrieve.pl?language=Khmer&amp;sort=gloss&amp;format=html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু ''&quot;ফান&quot;'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Phan (tray) |website=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Phan_(tray) |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

* খমেৰসকলৰ বান/পান

ভাষিক দৃষ্টিকোণৰপৰা ''বান/পান'' শব্দ-পৰিয়ালটো টাই ভাষাসমূহতকৈ অষ্ট্ৰ-এছিয়াটিক বা খমেৰ ভাষাসমূহত অধিক পুৰণি আৰু ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত। Roger Blenchয়ে নিজৰ Austroasiatic basketry terminologyৰ অধ্যয়নত “pedestal tray”ৰ বাবে এটা প্ৰাৰম্ভিক অষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক মূলৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছে, য’ত তেওঁ Shortoৰ Proto-Mon-Khmerৰ ''*baːn'' অৰ্থাৎ “pedestal dish”, Kuiৰ ''phian'' অৰ্থাৎ “pedestal tray”,Surin Khmerৰ ''piːan'''' অৰ্থাৎ “tray with pedestal”, T’inৰ ''phɨan'' অৰ্থাৎ “tray”, আৰু Nyah Kurৰ ''kǝbíǝn'' অৰ্থাৎ “bamboo food tray” ইত্যাদি শব্দৰ উল্লেখ কৰিছে। Blenchয়ে এই শব্দ পৰিয়ালটোক পুৰণি চীনা ''*bˤan'' অৰ্থাৎ “ট্ৰেই”ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে। তেওঁ লগতে থাই আৰু শ্বান ভাষাত পোৱা ৰূপটো ও চীনা ভাষাৰপৰা যোৱা (&quot;plausibly a regional Chinese borrowing”) বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Blench |first=Roger |chapter=Basketry in Austroasiatic |editor-last=Alves |editor-first=Mark |title=Austroasiatic Linguistics in Honour of Michel Ferlus |publisher=JSEALS Special Publication |year=2025 |pages=87–88 |url=https://icaal.net/wp-content/uploads/2026/01/AA-Linguistics-in-Honour-of-Michel-Ferlus-2025.pdf |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

থাই/শ্যাম ৰাজ্যসমূহৰ থাইলেণ্ডত উত্থান হোৱাৰ আগতেই কম্বোডিয়া আৰু সংশ্লিষ্ট মূল ভূ-খণ্ডীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰেক্ষাপটত শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উপস্থিতি পোৱা যায়। হেং পিফালে খ্ৰীষ্টীয় ৩০০–৫০০ চনৰ প্ৰাক-আংকোৰীয় যুগৰ উত্তৰণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰোঁতে উত্তৰ-পূব থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াৰ প্ৰাগৈতিহাসিক স্থানসমূহত &quot;pedestalled dishes and bowls&quot; অৰ্থাৎ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ আৰু বাটিৰ উপস্থিতিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |year=2016 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000369 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/transition-to-the-preangkorian-period-300500-ce-thala-borivat-and-a-regional-perspective/AEC80A473E33ED556489658939C261D2 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; তেওঁ কম্বোডিয়াৰ Tuol Neakta Kang Memay স্থানৰপৰা পোৱা এটা পেডেষ্টেলযুক্ত বাটিৰ ছবিও প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Heng |first=Piphal |year=2016 |title=Transition to the Pre-Angkorian period (300–500 CE): Thala Borivat and a regional perspective |journal=Journal of Southeast Asian Studies |volume=47 |issue=3 |pages=484–505 |doi=10.1017/S0022463416000406}}&lt;/ref&gt; [[এংকৰ ৱাট|এংকৰ বছৰেই]] স্থানৰ প্ৰাচীন কম্বোডীয় মৃত্শিল্পৰ মাজতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত থালৰ আকৃতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে; Miriam T. Stark-এ এংকৰ বৰেইৰ মৃত্শিল্পৰ ভিতৰত শৰাই জাতীয় থালৰ বৰ্ণনা কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Stark |first=Miriam T. |year=2019 |title=Earthenware Ceramic Technologies of Angkor Borei, Cambodia |journal=Udaya, Journal of Khmer Studies |volume=14 |pages=109–132}}&lt;/ref&gt; একেদৰেই UNESCOয়ে প্ৰকাশিত খমেৰ ৰূপালী শিল্প সম্পৰ্কীয় এখন গ্ৰন্থৰ মতে প্ৰাক-আংকোৰীয় আৰু আংকোৰীয় শিলালিপিত কম্বোডীয়সকলে ব্যৱহাৰ কৰা ৰূপালী সামগ্ৰীৰ ভিতৰত পেডেষ্টেল যুক্ত থাল আৰু ট্ৰেৰও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Kong |first=Vireak |year=2009 |title=Khmer Silverwares |publisher=UNESCO |location=Phnom Penh |url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000187953 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; থাইসকলৰ আয়ুথিয়া ৰাজ্য ১৩৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ৰাজ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি আংকোৰৰ সাংস্কৃতিৰ আৰ্হিৰে গঢ় লোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=History of Thailand |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Khmer Empire |encyclopedia=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Khmer-Empire |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; উল্লেখযোগ্য যে তেতিয়ালৈকে থাই/টাইসকলৰ প্ৰব্ৰজন ঘটা নাছিল&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Evans |first=Grant |title=The Tai Original Diaspora |journal=Journal of the Siam Society |volume=104 |year=2016 |pages=1–14 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/2016/04/JSS_104_0b_Evans_TaiOriginalDiaspora.pdf |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;। সেয়েহে ধৰিব পৰা যায় যে থাই বা তাইসকলৰ আগমনৰ আগৰেপৰা খমেৰসকলে বান/ফান নামৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি আহিছিল। 

* টাইসকলৰ ফান

খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলেও এই পাত্ৰক &quot;ফান&quot; কয়। থাই বা অন্য টাইসকলে শৰাই জাতীয় সম্পাদ খমেৰসকলৰ সম্পৰ্কত অহাৰ আগতে ব্যৱহাৰ কৰিছিল নে নাই তাৰ তথ্য পোৱা নাযায়। আনহাতে টাই জনগোষ্ঠীসমূহ দক্ষিণমুখী হৈ মন আৰু খমেৰ সভ্যতাৰ প্ৰভাৱাধীন অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত খমেৰ দৰবাৰৰ সংস্কৃতি, ৰাজকীয় অনুষ্ঠান বা ভাৰতৰ সংস্কৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত আচাৰ-ব্যৱহাৰ সংস্কৃতিৰ বহু উপাদান গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of Thailand: Mon-Khmer civilizations |website=Encyclopaedia Britannica |publisher=Encyclopaedia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/history-of-Thailand |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;প্ৰাচীন কালৰ প্ৰোটো-খমেৰসকলৰ দৰে থাইসকলৰ &quot;ফান&quot; শব্দটোও পুৰণি চীনা ভাষাৰ থাল বা ট্ৰে বুজোৱা ''*bˤan'' শব্দৰপৰা লোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=พาน |website=Wiktionary |url=https://en.wiktionary.org/wiki/%E0%B8%9E%E0%B8%B2%E0%B8%99 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; টাই ভাষাসমূহ যেনে থাই ভাষাত พาน (ফান), লাও ভাষাত ພານ (phān), টাই ডাম ꪝꪱꪙ বা ꪟꪱꪙ টাই য়াই ভাষাত ပၢၼ်ႉ আদিয়ে থাল সদৃশ পাত্ৰক বুজোৱা হয় যি চীনা ভাষাৰ 盤 পানৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ থাল (tray)।&lt;ref&gt;“พาน” in Thai Dictionary Project (TDP) (UC Berkeley 1964) (plus additional data from the Royal Institute of Thailand (RI) and NECTEC's LEXITRON project (LEX)). Searchable online at {{url|SEAlang.net}}&lt;/ref&gt; টাই-আহোম ভাষাত এনে পাত্ৰক ফুন (𑜇𑜥𑜃𑜫) বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Barua |first=Golap Chandra |title=Ahom-Assamese-English Dictionary |publisher=Baptist Mission Press |location=Calcutta |year=1920 |page= 138|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf |access-date=2026-06-14}}&lt;/ref&gt; 

থাইসকলৰ মাজত ফান এটা উচ্চ স্তৰীয় পৰম্পৰাগত বাচন।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; থাই ভাষাৰ পাদযুক্ত থাল বুজোৱা ''ফান'' (''phan'') শব্দটোৰ  উল্লেখ ১৫৩৬ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ''ৱাট খেমা'' (Vat Khema) শিলালিপিত পোৱা যায়। এ. বি. গ্ৰিছৱ'ল্ড আৰু প্ৰাছাৰ্ট না নাগাৰাই শিলালিপিখনত উল্লেখিত ''phan''-ক ''pedestal tray'' বুলি অনুবাদ কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ইয়াত ''phan'' শব্দটো ইয়াৰ আধুনিক অৰ্থত, অৰ্থাৎ &quot;a tray with a pedestal&quot; হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছে। তেওঁলোকে শব্দটোক খমেৰ ''ban'' (&quot;base and stem&quot;-যুক্ত পাত্ৰ) আৰু পুৰণি খমেৰ ''vāna'' (&quot;bowl-shaped dish with pedestal&quot;)-ৰ সৈতে তুলনা কৰিছে আৰু শেষৰ শব্দটোক চীনা ভাষাৰ পৰা অহা ঋণশব্দ বুলি উল্লেখ কৰিছে। একে শব্দমূলৰ সৈতে বাৰ্মিজ ''lapan'' (&quot;tray&quot;)-ৰো তুলনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Griswold
 |first1=A. B.
 |last2=Prasert na Nagara
 |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15
 |journal=Journal of the Siam Society
 |volume=63
 |issue=1
 |year=1975
 |pages=127–142
 |at=pp. 128, 135
 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf
 |quote=The word ... is evidently used in its modern sense, 'a tray with a pedestal.'
}}&lt;/ref&gt; উল্লেখযোগ্য যে শিলালিপিখনত এই ''phan''-খনক &quot;foreign make&quot; অৰ্থাৎ বিদেশত নিৰ্মিত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ব্যাস আছিল প্ৰায় এক হাত চাৰি ইঞ্চি আৰু ইয়াক এটা ডাঙৰ পাত্ৰ আৰু দহটা সৰু পাত্ৰৰ সৈতে ''pay sri'' নৈবেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal
 |last1=Griswold
 |first1=A. B.
 |last2=Prasert na Nagara
 |title=The Inscription of Văt Khemā: Epigraphic and Historical Studies No. 15
 |journal=Journal of the Siam Society
 |volume=63
 |issue=1
 |year=1975
 |pages=127–142
 |page=135
 |url=https://thesiamsociety.org/wp-content/uploads/1975/03/JSS_063_1j_GriswoldPrasert_InscriptionOfVatKhema.pdf
 |quote=One pedestal tray ... of foreign make
}}&lt;/ref&gt;

টাই লাও আৰু ফু টাইসকলৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠান বাই চ্ৰি চু খৱানত দুটা মুখ্য সামগ্ৰীৰ ভিতৰত ফান খাও (খাদ্য থোৱা ফান) অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Titrassamee |first1=Songsak |last2=Lamduan |first2=Somchai |last3=Phaengsoi |first3=Kosit |date=2014-06-12 |title=Bai Sri Su Khwan: Spirit Blessing in North-eastern Thailand |journal=Asian Culture and History |volume=6 |issue=2 |pages=134–138 |publisher=Canadian Center of Science and Education |doi=10.5539/ach.v6n2p134 |issn=1916-9655 |url=https://patricklepetit.jalbum.net/ANIMISM%20AND%20RELIGION/LIBRARY/Bai_Sri_Su_Khwan_Spirit_Blessing_in_North-eastern.pdf |access-date=2026-06-14 |page= }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

'''দক্ষিণ-পূব এছিয়া'''

খমেৰ আৰু তাই বাদেও দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অন্য দেশসমূহতো শৰাই-জাতীয় পেডেষ্টেলযুক্ত পাত্ৰ বা নৈৱেদ্য-ট্ৰে দেখা যায়। মিয়ানমাৰত ইয়াৰ এটা স্বতন্ত্ৰ ঢাকনিযুক্ত লাখ-পাত্ৰ ৰূপ দেখা যায়, যাক hsun-ok বুলি কোৱা হয়। এই পাত্ৰ বৌদ্ধ ভিক্ষু আৰু বিহাৰলৈ খাদ্য বা নৈৱেদ্য আগবঢ়োৱাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়, আৰু সাধাৰণতে বাঁহ বা কাঠৰ গাঁথনিৰ ওপৰত লাখ-লেপ দি নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Conserving a Burmese offering vessel |website=British Museum |publisher=The British Museum |date=13 September 2023 |url=https://www.britishmuseum.org/blog/conserving-burmese-offering-vessel |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Buddhist offering vessel (hsun ok) |website=Art Gallery of South Australia Collection |publisher=Art Gallery of South Australia |url=https://www.agsa.sa.gov.au/collection-publications/collection/works/buddhist-offering-vessel-hsun-ok/24828/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; 

দ্বীপীয় দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এনে পেডেষ্টেলযুক্ত ট্ৰে বা পাত্ৰৰ ব্যৱহাৰ পোৱা যায়। ইণ্ডোনেশিয়াৰ বালিত দুলাং (dulang) নামে জনা ওখ পায়াযুক্ত ট্ৰে ধৰ্মীয় বা আনুষ্ঠানিক নৈৱেদ্য বহন কৰাৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়। ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মিউজিয়াময়ে উল্লেখ কৰিছে যে বালিৰ এই দুলাং-সমূহ পূজা-পাতল বা নীতি-নিয়মত বিভিন্ন সামগ্ৰী আগবঢ়াবলৈ ব্যৱহাৰ ৰা হয়। দক্ষিণ ফিলিপাইনছৰ Maranao আৰু Maguindanao সমাজত তাবাক নামে জনা পিতলৰ শৰাই জাতীয় পাত্ৰ বিশেষ অনুষ্ঠানত খাদ্য পৰিৱেশনৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Earthenware Pedestalled Bowls |website=National Museum of the Philippines |publisher=National Museum of the Philippines |date=7 December 2021 |url=https://www.nationalmuseum.gov.ph/2021/12/07/earthenware-pedestalled-bowls/ |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt; জাভাৰ মধ্যযুগীয় শিল্পতো শৰাই জাতীয় পাত্ৰৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Offering tray (talam) |website=The Metropolitan Museum of Art |publisher=The Metropolitan Museum of Art |url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/715081 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Offering Vessel in the Form of a Female Head |website=Los Angeles County Museum of Art |publisher=LACMA |url=https://collections.lacma.org/node/175545 |access-date=15 June 2026}}&lt;/ref&gt;

=== অতিথি-আদৰণিত তামোল-পাণ আৰু শৰাই===

অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ আতিথ্য, সন্মান, ভক্তি আৰু মিত্ৰতাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়াই অতিথিক আদৰণি জনোৱা পৰম্পৰা এটা স্তৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বুলি বুজিব পাৰি—প্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক বিস্তৃত আতিথ্য-সংস্কৃতি, তাৰ পাছত ভাৰতীয় ধৰ্মীয়-সামাজিক আচাৰৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ, আৰু শেষত অসমীয়া কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ স্থানীয় ৰূপায়ণ। 

এই প্ৰথাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন স্তৰটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াতিক লোকসকলৰ তামোল-পাণভিত্তিক আতিথ্য পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে। খাচী সমাজত ''kwai'' বা তামোল-পাণ অতিথিক আগবঢ়োৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক শিষ্টাচাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ''Shikyntien kwai'' নামৰ খাচী পৰম্পৰাত ঘৰত অহা যিকোনো অতিথিক ''kwai'' আগবঢ়োৱাটো সৌজন্যৰ চিন বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Shikyntien Kwai: A Folklore about Betel Hospitality in Khasi Society |url=https://www.necarf.org/home/articles/54/shikyntien-kwai-a-folklore-about-betel-hospitality-in-khasi-society |website=NECARF |date=14 October 2020 |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; খাচীসকল অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক ভাষাপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে, অসমীয়া তামোল-পাণ আতিথ্যৰ গভীৰ স্তৰটো পূব ভাৰতৰ অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াগত betel-areca সংস্কৃতিৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি, যদিও ইয়াৰপৰা অসমীয়া প্ৰথাটো প্ৰত্যক্ষভাৱে খাচী বা অন্য কোনো একক অষ্ট্ৰো-এছিয়াটিক উৎসৰপৰা আহিছে বুলি নিশ্চিতভাৱে ক’ব নোৱাৰি। 

পাছৰ স্তৰত এই তামোল-পাণ আতিথ্যৰ প্ৰথা ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে একীভূত হয়। এছ. চি. আহুজা আৰু উমা আহুজাই betel leaf আৰু areca nut-ক আতিথ্য, শুভতা, সন্মান, সামাজিক প্ৰতিশ্ৰুতি আৰু ধৰ্মীয় নিবেদনৰ প্ৰতীক হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁলোকৰ মতে ভাৰতৰ বহু সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় আচাৰত তামোল-পাণ ব্যৱহাৰ হয়, আৰু অসমীয়া বিবাহত তামোল-পাণ প্ৰায় পোন্ধৰটা আচাৰত উপস্থিত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahuja |first1=S. C. |last2=Ahuja |first2=Uma |year=2011 |title=Betel Leaf and Betel Nut in India: History and Uses |journal=Asian Agri-History |volume=15 |issue=1 |pages=13–35 |url=https://www.researchgate.net/publication/292469329_Betel_leaf_and_betel_nut_in_India_History_and_uses |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; সেয়ে অসমীয়া সমাজত তামোল-পাণ কেৱল মুখশুদ্ধিৰ সামগ্ৰী নহয়; ই আতিথ্য, শুভেচ্ছা, বিবাহ, সামাজিক স্বীকৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৱিত্ৰতাৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। 

এই তামোল-পাণ পৰম্পৰাই অসমত শৰাই আৰু বঁটাৰ জৰিয়তে এক বিশেষ স্থানীয় ৰূপ লাভ কৰে। অসম চৰকাৰৰ সংস্কৃতি-সম্পৰ্কীয় তথ্য অনুসৰি, তামোল-পাণ বা গুৱাপাণক ভক্তি, সন্মান আৰু মিত্ৰতাৰ নিবেদন হিচাপে ধৰা হয়, আৰু অতিথিক আদৰণি তথা ধন্যবাদ জনোৱাৰ চিহ্ন হিচাপে শৰাইত তামোল-পাণ আগবঢ়োৱা হয়। একেটা উৎসত শৰাইক নামঘৰ বা পূজাস্থলীত প্ৰসাদ আৰু অন্যান্য নিবেদন আগবঢ়োৱাৰ পাত্ৰ হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Culture of Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/391 |website=Assam State Portal |publisher=Government of Assam |access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে তামোল-পাণৰ সামাজিক অৰ্থ বহল আঞ্চলিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত হ’লেও, কাঁহ-পিতলৰ শৰাই বা বঁটাত তাক আগবঢ়োৱাৰ ৰূপটো অসমীয়া ধাতু-শিল্প আৰু সামাজিক আচাৰৰ সৈতে বিশেষভাৱে যুক্ত।

== ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য ==


পৰৱৰ্তী সময়ত আহোম সংস্কৃতিৰপৰা গ্ৰহণ কৰা শৰাই অসমীয়া সমাজ আৰু নামঘৰীয়া ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়। নামঘৰত ভাগৱত স্থাপনৰ বাবে শৰাই ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে অসমীয়া আধ্যাত্মিক জীৱনত 
[[File:Sankaradeva.jpg|thumb|right|220px|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]

১৫শ আৰু ১৬শ শতিকাত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]]ৰ একশৰণ নামধৰ্ম আন্দোলনে শৰাই আৰু বটাৰ তাৎপৰ্য নতুন ৰূপ দিয়ে। শংকৰদেৱে পুৰণি অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰপৰা শৰাইৰ ব্যৱহাৰ গ্ৰহণ কৰি ইয়াক অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। নামঘৰৰ মাজভাগত শৰাইৰ ওপৰত ভাগৱত স্থাপন কৰি তেওঁ দেখুৱাইছিল যে ঈশ্বৰ সকলোৰে বাবে সমান। সেই নামঘৰত শৰাই হৈ উঠে “সমতাৰ প্ৰতীক”—য’ৰপৰা সকলো ভক্তক সমানে প্ৰসাদ বিতৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== ঐতিহ্য ==

শৰাই আৰু বটাৰ ঐতিহ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে—ই কেৱল ৰাজকীয় বস্তু হৈ নাথাকি অসমীয়া সমাজৰ সামূহিক হৃদস্পন্দনত পৰিণত হোৱা।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 
}}&lt;/ref&gt; শৰাই অসমৰ অন্যতম পৰম্পৰাগত শিল্পবস্তু। তামোল-পাণ আগবঢ়োৱাৰ মাধ্যমেৰে শৰাই আৰু বটা “সন্মানৰ আচাৰ” হিচাপে সমগ্ৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত একত্ৰিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা সৃষ্টি কৰে। 

এই আধ্যাত্মিক ৰূপান্তৰৰ ফলত শৰাই আৰু বটা কেৱল ৰাজকীয় ক্ষমতাৰ প্ৰতীক হৈ নাথাকি সামাজিক ঐক্য, সমতা আৰু অসমীয়া জাতীয় আত্মাৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশত পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://www.gktoday.in/xorai/
 |title=Xorai
 |website=GKToday
 |date=20 March 2021
 
}}&lt;/ref&gt;

== চাওক ==
* [[অসমীয়া সংস্কৃতি]]
* [[তামোল-পাণ]]
* [[নামঘৰ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==টোকা==
{{notelist}}</text>
      <sha1>ji91v1fghk6otbo2yblky4sizig6r7x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অসমৰ মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23476</id>
    <revision>
      <id>633729</id>
      <parentid>586306</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18976" sha1="cs2rii15cvxsu1njrtsaoslb4v6xc4u" xml:space="preserve">{{Cleanup-rewrite}}
[[অসম]]ৰ [[অসমৰ নদ-নদী|নদ-নদী]], খাল-বিল, পুখুৰী, জলাশয় আদি বিভিন্ন ধৰণৰ সৰু বৰ মাছেৰে ভৰপূৰ। 

==মাছৰ প্ৰকাৰ==
বাকলি থকা ডাঙৰ মাছৰ ভিতৰত সচৰাচৰ পোৱা মাছবোৰ হ’ল- [[ৰৌ মাছ|ৰৌ]], [[বাহু মাছ|বাহু]], মিৰিকা, চিতল, মালি, ইলিচ/ইলিহি, খৰীয়া, পিঠিয়া, শ’ল, শাল, শিলঘৰীয়া, নাদনী আদি। অলপ মজলীয়া আকাৰৰ মাছবোৰ হ’ল-ভাঙন, গৰৈ, চেঙা,চেঙেলী, বামী, তোৰা, গেদগেদী, কুচীয়া, বৰলীয়া, কলীয়াজৰা, কুঢ়ি, গঙাটোপ, কাৱৈ, মিছা, কান্ধূলি আদি। বাকলি নথকা ডাঙৰ মাছবোৰৰ ভিতৰত বৰালি, লিঠা, আৰি, কচ, নেৰীয়া আদি দেখিবলৈ পোৱা যায়। মজলীয়া আকাৰৰ বাকলি নথকা মাছবোৰ হ’ল-মাগুৰ, শিঙি, শিঙৰা, পাভ, আদি। সৰু আকাৰৰ মাছবোৰ হ'ল পুঠি, খলিহনা, মোৱা, বটীয়া, চন্দা, পাটিমুতুৰা, [[মিছা মাছ]] , খালৈভাঙী, দনিকণা, চেলকণা, গেঠু, ৰাণী, আদি। বাকলি থকা মাছবোৰৰ কিছুমানৰ বাকলি ডাঙৰ ডাঙৰ আৰু কিছুমানৰ সৰু সৰু। বাকলি থকা মাছবোৰৰ ভিতৰত সৰু বাকলি থকা মাছবোৰৰ কাঁইট ডাঙৰ বাকলি থকা মাছতকৈ বেছি। বাকলি নথকা মাছৰ কাঁইট সাধাৰণতে কম। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন ধৰণৰ 'কাৰ্প' (carp)- কমন কাৰ্প, গল্ডেন কাৰ্প, গ্ৰাছ কাৰ্প, বিগ হেড ক্ৰাপ, আদি মাছো বৰ্তমান অসমৰ পুখুৰীসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

অসমত পোৱা কিছুমান মাছৰ পোনা অৱস্থাৰপৰা প্ৰাপ্তবসয়স্ক হোৱালৈকে একেটা মাছৰে বিভিন্ন ধৰণৰ নাম দেখা যায়। যেনে- মৰঠী&gt; বান্দৰহতীয়া চেনি&gt; চেনি; শ'লপোনা&gt; শ'লঠাৰি&gt; পকা শ'ল; কান্ধূলি ফৰিঙা&gt; কান্ধূলি; খৰিয়া&gt; চিতল; বৰালি চিটিকা&gt; ম'হৰশিঙীয়া বৰালি&gt; বৰালি&gt; ৰাঘ বৰালি আদি।&lt;ref&gt; মাছৰ উজান-লেখক দেৱকৃষ্ণ বৰুৱা; প্ৰান্তিক, ১-১৫ মাৰ্চ ২০১০ &lt;/ref&gt;

==উৎপাদন আৰু বিতৰণ==
অসমত মীন পালনৰ প্ৰচুৰ সম্ভাবনা থকা সত্ত্বেও অসমৰ মাছৰ উত্পাদন চাহিদা অনুসাৰে পৰ্যাপ্ত নহয়। অসমৰ নদী-বিল, ফিচাৰী, পুখুৰী আদিৰে মুঠতে প্ৰায় ৩.৯১ লাখ হেক্টৰ পানীৰে আৱৰি আছে। বৰ্ষিয় গণনা মতে ২০০৯-১০ বৰ্ষত মাছৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২১৮ হাজাৰ টন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |access-date=2012-05-08 |archivedate=2012-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610034221/http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; উৎপাদিত মাছসমূহ সাধাৰণতে থলুৱা বজাৰতে বিক্ৰী কৰা হয়। বৰ্তমান বিভিন্ন থলুৱা মাছৰ সংখ্যা দিনে দিনে কমি আহিছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হিচাপে কব পাৰি যে খৰালি সৰু সৰু নদীসমূহৰ পানী কমি যোৱাৰ পাছত বহুতে নদীত বিহ দি মাছ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বহুত মাছ অযথা মৃত্যুমুখত পৰি নষ্ট হয়। তদুপৰি চৰকাৰে কণী পাৰিবৰ সময়ত মাছ মৰাত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিলেও চোৰাংকৈ এই কাম চলি থাকে। বৰ্তমান সেয়ে মাছৰ আমদানিৰ বাবে অসম [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]] আদি ৰাজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। 

==আলোকচিত্ৰ==
মাছবোৰৰ আকাৰৰ ধাৰণাটো ছবি তোলা মাছটোৰ আকাৰৰ আধাৰত দিয়া হৈছে। এই ধাৰণাটো সেই শ্ৰেণীটোৰ এটা গড় ধাৰণা বুলিব পাৰি। 
&lt;gallery&gt;

File:বৰালি.JPG|বৰালি, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিৰিকা.jpg|মিৰিকা, দৈঘ্য প্ৰায় ২৫ ইঞ্চি
File:তোৰা.JPG|কাঁচিতোৰা,কাই-বাই,কেঠাশিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ.jpg|বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:ৰান্ধনি.JPG|ৰান্ধনি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
File:বটীয়া.JPG|বটীয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৬/৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাহু.jpg|ভকুৱা (বাহু), দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বগী ভাঙন.jpg|বগী ভাঙন, দৈঘ্য প্ৰায়১১/১২ইঞ্চি
চিত্ৰ:কুঢ়ি.jpg|কুঢ়ি, প্ৰায় ১৩/১৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চিতল.jpg|চিতল, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
File:পুঠি.JPG|পুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নেৰীয়া.jpg|নেৰীয়া দৈঘ্য প্ৰায় ১৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নাদনী.JPG|নাদনী, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মালি.JPG|মালি, দৈঘ্য প্ৰায় ২০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:শিঙৰা.JPG|শিঙৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
চিত্ৰ:খলিহনা.JPG|খলিহনা, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চন্দা.JPG|চন্দা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মোৱা.JPG|মোৱা, দৈঘ্য প্ৰায় ২/৩ ইঞ্চি
চিত্ৰ:Notopterus notopterus (Assam).jpg|কান্ধুলি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:কলিয়াজৰা.JPG|কলিয়াজৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:পাটিমুটুৰা.JPG|পাটিমুটুৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
File:মাগুৰ.JPG|মাগুৰ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:কুচিয়া.JPG|কুচিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ২৬/২৭ ইঞ্চি
File:বিগহেড.JPG|বিগহেড, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
File:Boroliya mass.JPG|বৰলিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
File:SELKONA.JPG|চেলকণা, দৈঘ্য প্ৰায় ৭/৮ ইঞ্চি
File:Grass carp.JPG|গ্ৰাছ কাৰ্প, দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
File:Changa mass.JPG|চেং/চেঙা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:Chiniputhi.JPG| চেনিপুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিছা মাছ.jpg|মিছা মাছ- অৰ্থাৎ মাছ নহয়, মিছা মাছ মাছৰ শ্ৰেণীত নপৰে বাবে মিছা মাছ বোলা হয়, অসমীয়া খাদ্য তালিকাত ই মিছা মাছ হিচাবেই অন্তৰ্ভুক্ত
File:গৰৈ মাছ goroi.jpg|গৰৈ মাছ
File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|তুৰা/টোৰা মাছ
File:চেঙেলী মাছ.jpg|চেঙেলী মাছ
File:কাৱৈ মাছ.jpg|কাৱৈ মাছ
File:দৰিকনা মাছ.jpg|ডঁৰিকনা মাছ। 
File:সৰু চন্দা মাছ.jpg|চন্দা মাছ
&lt;/gallery&gt;

==মাছ ধৰা থলুৱা সঁজুলিসমূহ:==
{{Main|অসমৰ মাছ ধৰা সঁজুলি}}
[[File:Masghat.JPG|right|thumb|ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত মাছমৰীয়াৰ নাও, মাছঘাট, উজান বজাৰ]]

===খেৱালি জাল (আচ্ ৰা)===
[[File:খেৱালী জাল.JPG|thumb|100px|মাছ ধৰিবৰ বাবে পানীলৈ দলিয়াই দিয়া এখন খেৱালি জাল]]

হাতেৰে বহলকৈ মেলি পানীলৈ দলিয়াই দিয়া হয়। পিছত লাহেকৈ পাৰলৈ চপাই আনোতে জালৰ মূৰত থকা সৰু সৰু জেপবোৰত মাছবোৰ লাগি ধৰে। 

===টঙি জাল===
[[File:টঙি জাল.JPG|thumb|100px|টঙি জাল]]

জালখন টঙিৰে বহলকৈ মেলি পানীত পাতি থোৱা হয়। মাজে মাজে পানীৰপৰা দাঙি জালত উঠা মাছবোৰ ধৰা হয়। কেতিয়াবা এনে জালত তুঁহগুৰিৰ লাৰু একোটাও দিয়া হয়। 

===ফাঁচি জাল===
[[File:ফাচি জাল.JPG|right|thumb|100px|ফাঁচি জাল]]

পানীৰ সোঁত বৈ থকা অঞ্চলত পাতি থোৱা হয়। জালত মাছবোৰ ফাঁচ খাই লাগি ধৰে। 
===জাকৈ===
[[File:জাকৈ.JPG|thumb|100px|জাকৈ]]

তিনিকোণীয়া মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। বিশেষকৈ তিৰোতা আৰু গাভৰুসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বেচিকৈ কৰে। পানীৰ মাজেদি চলাই চলাই ওপৰলৈ দাঙি দাঙি মাছ ধৰা হয়। 

===জুলুকি===
বাঁহৰ সঁজুলি। ওখ প্ৰায় দুফুট। প্ৰথমে বাঁহৰ কামি চাঁচি লৈ কামিবোৰ ওপৰৰপৰা আধাফুটমান এৰি তলৰডোখৰ ৩ বা ৪ ভাগ কৰি গোল গোল কাঠিৰ নিচিনাকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কামি আৰু কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৮ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ২৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। 
জুলুকিৰে সাধাৰণতে সৰু মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। ইয়াৰ বাবে প্ৰথমে গোবৰ আৰু তুঁহগুৰিৰ মিশ্ৰণেৰে বল আকৃতিৰ লাৰু বান্ধি লোৱা হয়। এই লাৰুবোৰ নদী বা পথাৰৰ আঁঠুৱনী পানীত সৰু খুটি এটাৰে পুতি থৈ অহা হয়। লাৰুটোৰ অৱস্থিতি জানিবৰ বাবে খুটিটো এক আঙুলমান পানীৰ ওপৰত ওলাই থকাকৈ পোতা হয়। ইয়াৰ পাছত মাছে লাৰুটো খাবলৈ অহালৈ ১০/১৫ মিনিটমান অপেক্ষা কৰা হয়। তাৰ পাছত লাহেকৈ গৈ লাৰুটো আৰু মাছখিনি জুলুকিৰে চাব মাৰি ঢাকি ধৰা হয়। তাৰ পাছত জুলুকিৰ ওপৰফালে হাত ভৰাই খেপিয়াই মাছখিনি সংগ্ৰহ কৰা হয়। 


===চেপা===
পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়।

===পল===
[[File:পল.JPG|thumb|100px|পল]]
বাঁহৰ সঁজুলি। জুলুকিতকৈ বহল। ওখ প্ৰায় ২ ফুট। পল সাজিৰ বাবে প্ৰথমে বাঁহৰ কাঠি গোল গোলকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৯ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ৩৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। পলৰে সাধাৰণতে ডাঙৰ মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। পলৰে মাছ ধৰিবৰ বাবে বহুতো লোক একেলগে নদী বা বিলত নামে আৰু পলৰে ইফালে সিফালে চাব মাৰে। এনেদৰে চাব মাৰি ফুৰোতে কোনোবা পাকত ডাঙৰ মাছ পলটোৰ মাজত সুমুৱাই পৰে। 
===খালৈ===
[[File:খালৈ.JPG|100px|thumb|খালৈ]]
মাছ থোৱা বাঁহৰ সঁজুলি। দেখিবলৈ কলহটোৰ দৰে, পেটটো পেতুৱা আৰু মুখখন সৰু। 
===বৰশী===
[[File:বৰশী.JPG|right|thumb|100px|বৰশী]]
লো-ৰ আঁকুটা লগা মাছ ধৰা সঁজুলি। 
===খোঁকা===
দীঘল মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। মুখখন বহল পিছলৈ ঠেক, দীঘল(১০০/১১০ ছে.মি.) আৰু বন্ধ। পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়। মাছবোৰ সোঁতৰ কোবত খোকাৰ বহল মুখখনৰে সুমুৱাই পিছৰ ঠেক অংশত লাগি ধৰেগৈ। 
===ঠুহা===
বাঁহৰ কাঠিৰে এবিধ ঠেক মাছ ধৰা যতন। 
===বান===
বাঁহৰ কাঠি গাঁঠি সজা হয়। বাঁহৰ বেৰাৰ নিচিনা। ওখ প্ৰায় ২/৩ ফুট। সৰু নদীসমূসৰ সোঁতত পাতি থোৱা হয়। বানৰ পাছফালে ধেনুভিৰিয়াকৈ এখন জালি বা কাপোৰ বান্ধি থোৱা হয়। সোঁতৰ কোবত ভাঁহি অহা মাছবোৰ বানত লাগি বাধাপ্ৰাপ্ত হৈ জঁপিয়াই বানৰ পাছফালে পাতি থোৱা কাপোৰত পৰেগৈ। পাছত তাৰপৰাই মাছবোৰ ধৰা হয়।

==আৰু চাওক==
*[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
&lt;references/&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Fish of Assam|অসমৰ মাছ}}
{{Commonscat|Objects of Assam|অসমৰ মাছধৰা সঁজুলি}}
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>cs2rii15cvxsu1njrtsaoslb4v6xc4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633730</id>
      <parentid>633729</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:23:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰু চাওক */</comment>
      <origin>633730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18991" sha1="ad7meosdb96tc8bmmezoa4vgpq0tcjm" xml:space="preserve">{{Cleanup-rewrite}}
[[অসম]]ৰ [[অসমৰ নদ-নদী|নদ-নদী]], খাল-বিল, পুখুৰী, জলাশয় আদি বিভিন্ন ধৰণৰ সৰু বৰ মাছেৰে ভৰপূৰ। 

==মাছৰ প্ৰকাৰ==
বাকলি থকা ডাঙৰ মাছৰ ভিতৰত সচৰাচৰ পোৱা মাছবোৰ হ’ল- [[ৰৌ মাছ|ৰৌ]], [[বাহু মাছ|বাহু]], মিৰিকা, চিতল, মালি, ইলিচ/ইলিহি, খৰীয়া, পিঠিয়া, শ’ল, শাল, শিলঘৰীয়া, নাদনী আদি। অলপ মজলীয়া আকাৰৰ মাছবোৰ হ’ল-ভাঙন, গৰৈ, চেঙা,চেঙেলী, বামী, তোৰা, গেদগেদী, কুচীয়া, বৰলীয়া, কলীয়াজৰা, কুঢ়ি, গঙাটোপ, কাৱৈ, মিছা, কান্ধূলি আদি। বাকলি নথকা ডাঙৰ মাছবোৰৰ ভিতৰত বৰালি, লিঠা, আৰি, কচ, নেৰীয়া আদি দেখিবলৈ পোৱা যায়। মজলীয়া আকাৰৰ বাকলি নথকা মাছবোৰ হ’ল-মাগুৰ, শিঙি, শিঙৰা, পাভ, আদি। সৰু আকাৰৰ মাছবোৰ হ'ল পুঠি, খলিহনা, মোৱা, বটীয়া, চন্দা, পাটিমুতুৰা, [[মিছা মাছ]] , খালৈভাঙী, দনিকণা, চেলকণা, গেঠু, ৰাণী, আদি। বাকলি থকা মাছবোৰৰ কিছুমানৰ বাকলি ডাঙৰ ডাঙৰ আৰু কিছুমানৰ সৰু সৰু। বাকলি থকা মাছবোৰৰ ভিতৰত সৰু বাকলি থকা মাছবোৰৰ কাঁইট ডাঙৰ বাকলি থকা মাছতকৈ বেছি। বাকলি নথকা মাছৰ কাঁইট সাধাৰণতে কম। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন ধৰণৰ 'কাৰ্প' (carp)- কমন কাৰ্প, গল্ডেন কাৰ্প, গ্ৰাছ কাৰ্প, বিগ হেড ক্ৰাপ, আদি মাছো বৰ্তমান অসমৰ পুখুৰীসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

অসমত পোৱা কিছুমান মাছৰ পোনা অৱস্থাৰপৰা প্ৰাপ্তবসয়স্ক হোৱালৈকে একেটা মাছৰে বিভিন্ন ধৰণৰ নাম দেখা যায়। যেনে- মৰঠী&gt; বান্দৰহতীয়া চেনি&gt; চেনি; শ'লপোনা&gt; শ'লঠাৰি&gt; পকা শ'ল; কান্ধূলি ফৰিঙা&gt; কান্ধূলি; খৰিয়া&gt; চিতল; বৰালি চিটিকা&gt; ম'হৰশিঙীয়া বৰালি&gt; বৰালি&gt; ৰাঘ বৰালি আদি।&lt;ref&gt; মাছৰ উজান-লেখক দেৱকৃষ্ণ বৰুৱা; প্ৰান্তিক, ১-১৫ মাৰ্চ ২০১০ &lt;/ref&gt;

==উৎপাদন আৰু বিতৰণ==
অসমত মীন পালনৰ প্ৰচুৰ সম্ভাবনা থকা সত্ত্বেও অসমৰ মাছৰ উত্পাদন চাহিদা অনুসাৰে পৰ্যাপ্ত নহয়। অসমৰ নদী-বিল, ফিচাৰী, পুখুৰী আদিৰে মুঠতে প্ৰায় ৩.৯১ লাখ হেক্টৰ পানীৰে আৱৰি আছে। বৰ্ষিয় গণনা মতে ২০০৯-১০ বৰ্ষত মাছৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২১৮ হাজাৰ টন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |access-date=2012-05-08 |archivedate=2012-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610034221/http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; উৎপাদিত মাছসমূহ সাধাৰণতে থলুৱা বজাৰতে বিক্ৰী কৰা হয়। বৰ্তমান বিভিন্ন থলুৱা মাছৰ সংখ্যা দিনে দিনে কমি আহিছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হিচাপে কব পাৰি যে খৰালি সৰু সৰু নদীসমূহৰ পানী কমি যোৱাৰ পাছত বহুতে নদীত বিহ দি মাছ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বহুত মাছ অযথা মৃত্যুমুখত পৰি নষ্ট হয়। তদুপৰি চৰকাৰে কণী পাৰিবৰ সময়ত মাছ মৰাত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিলেও চোৰাংকৈ এই কাম চলি থাকে। বৰ্তমান সেয়ে মাছৰ আমদানিৰ বাবে অসম [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]] আদি ৰাজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। 

==আলোকচিত্ৰ==
মাছবোৰৰ আকাৰৰ ধাৰণাটো ছবি তোলা মাছটোৰ আকাৰৰ আধাৰত দিয়া হৈছে। এই ধাৰণাটো সেই শ্ৰেণীটোৰ এটা গড় ধাৰণা বুলিব পাৰি। 
&lt;gallery&gt;

File:বৰালি.JPG|বৰালি, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিৰিকা.jpg|মিৰিকা, দৈঘ্য প্ৰায় ২৫ ইঞ্চি
File:তোৰা.JPG|কাঁচিতোৰা,কাই-বাই,কেঠাশিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ.jpg|বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:ৰান্ধনি.JPG|ৰান্ধনি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
File:বটীয়া.JPG|বটীয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৬/৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাহু.jpg|ভকুৱা (বাহু), দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বগী ভাঙন.jpg|বগী ভাঙন, দৈঘ্য প্ৰায়১১/১২ইঞ্চি
চিত্ৰ:কুঢ়ি.jpg|কুঢ়ি, প্ৰায় ১৩/১৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চিতল.jpg|চিতল, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
File:পুঠি.JPG|পুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নেৰীয়া.jpg|নেৰীয়া দৈঘ্য প্ৰায় ১৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নাদনী.JPG|নাদনী, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মালি.JPG|মালি, দৈঘ্য প্ৰায় ২০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:শিঙৰা.JPG|শিঙৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
চিত্ৰ:খলিহনা.JPG|খলিহনা, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চন্দা.JPG|চন্দা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মোৱা.JPG|মোৱা, দৈঘ্য প্ৰায় ২/৩ ইঞ্চি
চিত্ৰ:Notopterus notopterus (Assam).jpg|কান্ধুলি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:কলিয়াজৰা.JPG|কলিয়াজৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:পাটিমুটুৰা.JPG|পাটিমুটুৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
File:মাগুৰ.JPG|মাগুৰ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:কুচিয়া.JPG|কুচিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ২৬/২৭ ইঞ্চি
File:বিগহেড.JPG|বিগহেড, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
File:Boroliya mass.JPG|বৰলিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
File:SELKONA.JPG|চেলকণা, দৈঘ্য প্ৰায় ৭/৮ ইঞ্চি
File:Grass carp.JPG|গ্ৰাছ কাৰ্প, দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
File:Changa mass.JPG|চেং/চেঙা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:Chiniputhi.JPG| চেনিপুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিছা মাছ.jpg|মিছা মাছ- অৰ্থাৎ মাছ নহয়, মিছা মাছ মাছৰ শ্ৰেণীত নপৰে বাবে মিছা মাছ বোলা হয়, অসমীয়া খাদ্য তালিকাত ই মিছা মাছ হিচাবেই অন্তৰ্ভুক্ত
File:গৰৈ মাছ goroi.jpg|গৰৈ মাছ
File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|তুৰা/টোৰা মাছ
File:চেঙেলী মাছ.jpg|চেঙেলী মাছ
File:কাৱৈ মাছ.jpg|কাৱৈ মাছ
File:দৰিকনা মাছ.jpg|ডঁৰিকনা মাছ। 
File:সৰু চন্দা মাছ.jpg|চন্দা মাছ
&lt;/gallery&gt;

==মাছ ধৰা থলুৱা সঁজুলিসমূহ:==
{{Main|অসমৰ মাছ ধৰা সঁজুলি}}
[[File:Masghat.JPG|right|thumb|ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত মাছমৰীয়াৰ নাও, মাছঘাট, উজান বজাৰ]]

===খেৱালি জাল (আচ্ ৰা)===
[[File:খেৱালী জাল.JPG|thumb|100px|মাছ ধৰিবৰ বাবে পানীলৈ দলিয়াই দিয়া এখন খেৱালি জাল]]

হাতেৰে বহলকৈ মেলি পানীলৈ দলিয়াই দিয়া হয়। পিছত লাহেকৈ পাৰলৈ চপাই আনোতে জালৰ মূৰত থকা সৰু সৰু জেপবোৰত মাছবোৰ লাগি ধৰে। 

===টঙি জাল===
[[File:টঙি জাল.JPG|thumb|100px|টঙি জাল]]

জালখন টঙিৰে বহলকৈ মেলি পানীত পাতি থোৱা হয়। মাজে মাজে পানীৰপৰা দাঙি জালত উঠা মাছবোৰ ধৰা হয়। কেতিয়াবা এনে জালত তুঁহগুৰিৰ লাৰু একোটাও দিয়া হয়। 

===ফাঁচি জাল===
[[File:ফাচি জাল.JPG|right|thumb|100px|ফাঁচি জাল]]

পানীৰ সোঁত বৈ থকা অঞ্চলত পাতি থোৱা হয়। জালত মাছবোৰ ফাঁচ খাই লাগি ধৰে। 
===জাকৈ===
[[File:জাকৈ.JPG|thumb|100px|জাকৈ]]

তিনিকোণীয়া মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। বিশেষকৈ তিৰোতা আৰু গাভৰুসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বেচিকৈ কৰে। পানীৰ মাজেদি চলাই চলাই ওপৰলৈ দাঙি দাঙি মাছ ধৰা হয়। 

===জুলুকি===
বাঁহৰ সঁজুলি। ওখ প্ৰায় দুফুট। প্ৰথমে বাঁহৰ কামি চাঁচি লৈ কামিবোৰ ওপৰৰপৰা আধাফুটমান এৰি তলৰডোখৰ ৩ বা ৪ ভাগ কৰি গোল গোল কাঠিৰ নিচিনাকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কামি আৰু কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৮ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ২৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। 
জুলুকিৰে সাধাৰণতে সৰু মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। ইয়াৰ বাবে প্ৰথমে গোবৰ আৰু তুঁহগুৰিৰ মিশ্ৰণেৰে বল আকৃতিৰ লাৰু বান্ধি লোৱা হয়। এই লাৰুবোৰ নদী বা পথাৰৰ আঁঠুৱনী পানীত সৰু খুটি এটাৰে পুতি থৈ অহা হয়। লাৰুটোৰ অৱস্থিতি জানিবৰ বাবে খুটিটো এক আঙুলমান পানীৰ ওপৰত ওলাই থকাকৈ পোতা হয়। ইয়াৰ পাছত মাছে লাৰুটো খাবলৈ অহালৈ ১০/১৫ মিনিটমান অপেক্ষা কৰা হয়। তাৰ পাছত লাহেকৈ গৈ লাৰুটো আৰু মাছখিনি জুলুকিৰে চাব মাৰি ঢাকি ধৰা হয়। তাৰ পাছত জুলুকিৰ ওপৰফালে হাত ভৰাই খেপিয়াই মাছখিনি সংগ্ৰহ কৰা হয়। 


===চেপা===
পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়।

===পল===
[[File:পল.JPG|thumb|100px|পল]]
বাঁহৰ সঁজুলি। জুলুকিতকৈ বহল। ওখ প্ৰায় ২ ফুট। পল সাজিৰ বাবে প্ৰথমে বাঁহৰ কাঠি গোল গোলকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৯ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ৩৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। পলৰে সাধাৰণতে ডাঙৰ মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। পলৰে মাছ ধৰিবৰ বাবে বহুতো লোক একেলগে নদী বা বিলত নামে আৰু পলৰে ইফালে সিফালে চাব মাৰে। এনেদৰে চাব মাৰি ফুৰোতে কোনোবা পাকত ডাঙৰ মাছ পলটোৰ মাজত সুমুৱাই পৰে। 
===খালৈ===
[[File:খালৈ.JPG|100px|thumb|খালৈ]]
মাছ থোৱা বাঁহৰ সঁজুলি। দেখিবলৈ কলহটোৰ দৰে, পেটটো পেতুৱা আৰু মুখখন সৰু। 
===বৰশী===
[[File:বৰশী.JPG|right|thumb|100px|বৰশী]]
লো-ৰ আঁকুটা লগা মাছ ধৰা সঁজুলি। 
===খোঁকা===
দীঘল মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। মুখখন বহল পিছলৈ ঠেক, দীঘল(১০০/১১০ ছে.মি.) আৰু বন্ধ। পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়। মাছবোৰ সোঁতৰ কোবত খোকাৰ বহল মুখখনৰে সুমুৱাই পিছৰ ঠেক অংশত লাগি ধৰেগৈ। 
===ঠুহা===
বাঁহৰ কাঠিৰে এবিধ ঠেক মাছ ধৰা যতন। 
===বান===
বাঁহৰ কাঠি গাঁঠি সজা হয়। বাঁহৰ বেৰাৰ নিচিনা। ওখ প্ৰায় ২/৩ ফুট। সৰু নদীসমূসৰ সোঁতত পাতি থোৱা হয়। বানৰ পাছফালে ধেনুভিৰিয়াকৈ এখন জালি বা কাপোৰ বান্ধি থোৱা হয়। সোঁতৰ কোবত ভাঁহি অহা মাছবোৰ বানত লাগি বাধাপ্ৰাপ্ত হৈ জঁপিয়াই বানৰ পাছফালে পাতি থোৱা কাপোৰত পৰেগৈ। পাছত তাৰপৰাই মাছবোৰ ধৰা হয়।

==আৰু চাওক==
*[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]]
*[[মাছ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
&lt;references/&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Fish of Assam|অসমৰ মাছ}}
{{Commonscat|Objects of Assam|অসমৰ মাছধৰা সঁজুলি}}
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>ad7meosdb96tc8bmmezoa4vgpq0tcjm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633744</id>
      <parentid>633730</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19034" sha1="ev8nltaqxbqs5zls7vggw7w1tpv4ukk" xml:space="preserve">{{Cleanup-rewrite}}
[[অসম]]ৰ [[অসমৰ নদ-নদী|নদ-নদী]], খাল-বিল, পুখুৰী, জলাশয় আদি বিভিন্ন ধৰণৰ সৰু বৰ মাছেৰে ভৰপূৰ। 

==মাছৰ প্ৰকাৰ==
বাকলি থকা ডাঙৰ মাছৰ ভিতৰত সচৰাচৰ পোৱা মাছবোৰ হ’ল- [[ৰৌ মাছ|ৰৌ]], [[বাহু মাছ|বাহু]], মিৰিকা, চিতল, মালি, ইলিচ/ইলিহি, খৰীয়া, পিঠিয়া, শ’ল, শাল, শিলঘৰীয়া, নাদনী আদি। অলপ মজলীয়া আকাৰৰ মাছবোৰ হ’ল-ভাঙন, গৰৈ, চেঙা,চেঙেলী, বামী, তোৰা, গেদগেদী, কুচীয়া, বৰলীয়া, কলীয়াজৰা, কুঢ়ি, গঙাটোপ, কাৱৈ, মিছা, কান্ধূলি আদি। বাকলি নথকা ডাঙৰ মাছবোৰৰ ভিতৰত বৰালি, লিঠা, আৰি, কচ, নেৰীয়া আদি দেখিবলৈ পোৱা যায়। মজলীয়া আকাৰৰ বাকলি নথকা মাছবোৰ হ’ল-মাগুৰ, শিঙি, শিঙৰা, পাভ, আদি। সৰু আকাৰৰ মাছবোৰ হ'ল পুঠি, খলিহনা, মোৱা, বটীয়া, চন্দা, পাটিমুতুৰা, [[মিছা মাছ]] , খালৈভাঙী, দনিকণা, চেলকণা, গেঠু, ৰাণী, আদি। বাকলি থকা মাছবোৰৰ কিছুমানৰ বাকলি ডাঙৰ ডাঙৰ আৰু কিছুমানৰ সৰু সৰু। বাকলি থকা মাছবোৰৰ ভিতৰত সৰু বাকলি থকা মাছবোৰৰ কাঁইট ডাঙৰ বাকলি থকা মাছতকৈ বেছি। বাকলি নথকা মাছৰ কাঁইট সাধাৰণতে কম। ইয়াৰ উপৰিও বিভিন্ন ধৰণৰ 'কাৰ্প' (carp)- কমন কাৰ্প, গল্ডেন কাৰ্প, গ্ৰাছ কাৰ্প, বিগ হেড ক্ৰাপ, আদি মাছো বৰ্তমান অসমৰ পুখুৰীসমূহত দেখিবলৈ পোৱা যায়। 

অসমত পোৱা কিছুমান মাছৰ পোনা অৱস্থাৰপৰা প্ৰাপ্তবসয়স্ক হোৱালৈকে একেটা মাছৰে বিভিন্ন ধৰণৰ নাম দেখা যায়। যেনে- মৰঠী&gt; বান্দৰহতীয়া চেনি&gt; চেনি; শ'লপোনা&gt; শ'লঠাৰি&gt; পকা শ'ল; কান্ধূলি ফৰিঙা&gt; কান্ধূলি; খৰিয়া&gt; চিতল; বৰালি চিটিকা&gt; ম'হৰশিঙীয়া বৰালি&gt; বৰালি&gt; ৰাঘ বৰালি আদি।&lt;ref&gt; মাছৰ উজান-লেখক দেৱকৃষ্ণ বৰুৱা; প্ৰান্তিক, ১-১৫ মাৰ্চ ২০১০ &lt;/ref&gt;

==উৎপাদন আৰু বিতৰণ==
অসমত মীন পালনৰ প্ৰচুৰ সম্ভাবনা থকা সত্ত্বেও অসমৰ মাছৰ উত্পাদন চাহিদা অনুসাৰে পৰ্যাপ্ত নহয়। অসমৰ নদী-বিল, ফিচাৰী, পুখুৰী আদিৰে মুঠতে প্ৰায় ৩.৯১ লাখ হেক্টৰ পানীৰে আৱৰি আছে। বৰ্ষিয় গণনা মতে ২০০৯-১০ বৰ্ষত মাছৰ মুঠ উৎপাদন আছিল ২১৮ হাজাৰ টন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |access-date=2012-05-08 |archivedate=2012-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120610034221/http://db.nedfi.com/content/fishery-assam |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; উৎপাদিত মাছসমূহ সাধাৰণতে থলুৱা বজাৰতে বিক্ৰী কৰা হয়। বৰ্তমান বিভিন্ন থলুৱা মাছৰ সংখ্যা দিনে দিনে কমি আহিছে। ইয়াৰ প্ৰধান কাৰণ হিচাপে কব পাৰি যে খৰালি সৰু সৰু নদীসমূহৰ পানী কমি যোৱাৰ পাছত বহুতে নদীত বিহ দি মাছ ধৰে। ইয়াৰ ফলত বহুত মাছ অযথা মৃত্যুমুখত পৰি নষ্ট হয়। তদুপৰি চৰকাৰে কণী পাৰিবৰ সময়ত মাছ মৰাত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিলেও চোৰাংকৈ এই কাম চলি থাকে। বৰ্তমান সেয়ে মাছৰ আমদানিৰ বাবে অসম [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[পশ্চিমবংগ]] আদি ৰাজ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। 

==আলোকচিত্ৰ==
মাছবোৰৰ আকাৰৰ ধাৰণাটো ছবি তোলা মাছটোৰ আকাৰৰ আধাৰত দিয়া হৈছে। এই ধাৰণাটো সেই শ্ৰেণীটোৰ এটা গড় ধাৰণা বুলিব পাৰি। 
&lt;gallery&gt;

File:বৰালি.JPG|বৰালি, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিৰিকা.jpg|মিৰিকা, দৈঘ্য প্ৰায় ২৫ ইঞ্চি
File:তোৰা.JPG|কাঁচিতোৰা,কাই-বাই,কেঠাশিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ.jpg|বাঁহপতীয়া বা কাজলি পাভ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:ৰান্ধনি.JPG|ৰান্ধনি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
File:বটীয়া.JPG|বটীয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৬/৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বাহু.jpg|ভকুৱা (বাহু), দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:বগী ভাঙন.jpg|বগী ভাঙন, দৈঘ্য প্ৰায়১১/১২ইঞ্চি
চিত্ৰ:কুঢ়ি.jpg|কুঢ়ি, প্ৰায় ১৩/১৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চিতল.jpg|চিতল, দৈঘ্য প্ৰায় ৩৫ ইঞ্চি
File:পুঠি.JPG|পুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নেৰীয়া.jpg|নেৰীয়া দৈঘ্য প্ৰায় ১৭ ইঞ্চি
চিত্ৰ:নাদনী.JPG|নাদনী, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মালি.JPG|মালি, দৈঘ্য প্ৰায় ২০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:শিঙৰা.JPG|শিঙৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
চিত্ৰ:খলিহনা.JPG|খলিহনা, দৈঘ্য প্ৰায় ৪/৫ ইঞ্চি
চিত্ৰ:চন্দা.JPG|চন্দা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মোৱা.JPG|মোৱা, দৈঘ্য প্ৰায় ২/৩ ইঞ্চি
চিত্ৰ:Notopterus notopterus (Assam).jpg|কান্ধুলি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:কলিয়াজৰা.JPG|কলিয়াজৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:পাটিমুটুৰা.JPG|পাটিমুটুৰা, দৈঘ্য প্ৰায় ৩/৪ ইঞ্চি
File:মাগুৰ.JPG|মাগুৰ, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:কুচিয়া.JPG|কুচিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ২৬/২৭ ইঞ্চি
File:বিগহেড.JPG|বিগহেড, দৈঘ্য প্ৰায় ২২ ইঞ্চি
File:Boroliya mass.JPG|বৰলিয়া, দৈঘ্য প্ৰায় ৫/৬ ইঞ্চি
File:SELKONA.JPG|চেলকণা, দৈঘ্য প্ৰায় ৭/৮ ইঞ্চি
File:Grass carp.JPG|গ্ৰাছ কাৰ্প, দৈঘ্য প্ৰায় ২৭ ইঞ্চি
File:Changa mass.JPG|চেং/চেঙা, দৈঘ্য প্ৰায় ১০/১১ ইঞ্চি
File:Chiniputhi.JPG| চেনিপুঠি, দৈঘ্য প্ৰায় ৯/১০ ইঞ্চি
চিত্ৰ:মিছা মাছ.jpg|মিছা মাছ- অৰ্থাৎ মাছ নহয়, মিছা মাছ মাছৰ শ্ৰেণীত নপৰে বাবে মিছা মাছ বোলা হয়, অসমীয়া খাদ্য তালিকাত ই মিছা মাছ হিচাবেই অন্তৰ্ভুক্ত
File:গৰৈ মাছ goroi.jpg|গৰৈ মাছ
File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|তুৰা/টোৰা মাছ
File:চেঙেলী মাছ.jpg|চেঙেলী মাছ
File:কাৱৈ মাছ.jpg|কাৱৈ মাছ
File:দৰিকনা মাছ.jpg|ডঁৰিকনা মাছ। 
File:সৰু চন্দা মাছ.jpg|চন্দা মাছ
&lt;/gallery&gt;

==মাছ ধৰা থলুৱা সঁজুলিসমূহ:==
{{Main|অসমৰ মাছ ধৰা সঁজুলি}}
[[File:Masghat.JPG|right|thumb|ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত মাছমৰীয়াৰ নাও, মাছঘাট, উজান বজাৰ]]

===খেৱালি জাল (আচ্ ৰা)===
[[File:খেৱালী জাল.JPG|thumb|100px|মাছ ধৰিবৰ বাবে পানীলৈ দলিয়াই দিয়া এখন খেৱালি জাল]]

হাতেৰে বহলকৈ মেলি পানীলৈ দলিয়াই দিয়া হয়। পিছত লাহেকৈ পাৰলৈ চপাই আনোতে জালৰ মূৰত থকা সৰু সৰু জেপবোৰত মাছবোৰ লাগি ধৰে। 

===টঙি জাল===
[[File:টঙি জাল.JPG|thumb|100px|টঙি জাল]]

জালখন টঙিৰে বহলকৈ মেলি পানীত পাতি থোৱা হয়। মাজে মাজে পানীৰপৰা দাঙি জালত উঠা মাছবোৰ ধৰা হয়। কেতিয়াবা এনে জালত তুঁহগুৰিৰ লাৰু একোটাও দিয়া হয়। 

===ফাঁচি জাল===
[[File:ফাচি জাল.JPG|right|thumb|100px|ফাঁচি জাল]]

পানীৰ সোঁত বৈ থকা অঞ্চলত পাতি থোৱা হয়। জালত মাছবোৰ ফাঁচ খাই লাগি ধৰে। 
===জাকৈ===
[[File:জাকৈ.JPG|thumb|100px|জাকৈ]]

তিনিকোণীয়া মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। বিশেষকৈ তিৰোতা আৰু গাভৰুসকলে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ বেচিকৈ কৰে। পানীৰ মাজেদি চলাই চলাই ওপৰলৈ দাঙি দাঙি মাছ ধৰা হয়। 

===জুলুকি===
বাঁহৰ সঁজুলি। ওখ প্ৰায় দুফুট। প্ৰথমে বাঁহৰ কামি চাঁচি লৈ কামিবোৰ ওপৰৰপৰা আধাফুটমান এৰি তলৰডোখৰ ৩ বা ৪ ভাগ কৰি গোল গোল কাঠিৰ নিচিনাকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কামি আৰু কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৮ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ২৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। 
জুলুকিৰে সাধাৰণতে সৰু মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। ইয়াৰ বাবে প্ৰথমে গোবৰ আৰু তুঁহগুৰিৰ মিশ্ৰণেৰে বল আকৃতিৰ লাৰু বান্ধি লোৱা হয়। এই লাৰুবোৰ নদী বা পথাৰৰ আঁঠুৱনী পানীত সৰু খুটি এটাৰে পুতি থৈ অহা হয়। লাৰুটোৰ অৱস্থিতি জানিবৰ বাবে খুটিটো এক আঙুলমান পানীৰ ওপৰত ওলাই থকাকৈ পোতা হয়। ইয়াৰ পাছত মাছে লাৰুটো খাবলৈ অহালৈ ১০/১৫ মিনিটমান অপেক্ষা কৰা হয়। তাৰ পাছত লাহেকৈ গৈ লাৰুটো আৰু মাছখিনি জুলুকিৰে চাব মাৰি ঢাকি ধৰা হয়। তাৰ পাছত জুলুকিৰ ওপৰফালে হাত ভৰাই খেপিয়াই মাছখিনি সংগ্ৰহ কৰা হয়। 


===চেপা===
পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়।

===পল===
[[File:পল.JPG|thumb|100px|পল]]
বাঁহৰ সঁজুলি। জুলুকিতকৈ বহল। ওখ প্ৰায় ২ ফুট। পল সাজিৰ বাবে প্ৰথমে বাঁহৰ কাঠি গোল গোলকৈ চাঁচি লোৱা হয়। তাৰ পাছত কাঠিবোৰ ইডালৰ লগত সিডাল ক্ৰমান্নয়ে বেত বা তাঁৰেৰে বান্ধি গাঁঠি গোলাকৃতি কৰি লোৱা হয়। এনেকৈ গাঁঠি যাওঁতে ওপৰফালে সৰু আৰু তলফালে ক্ৰমান্নয়ে বহল কৰি অনা হয়। ওপৰৰফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যাসাৰ্ধ প্ৰায় ৯ ছে.মি. আৰু তলফালৰ গোলাকৃতিৰ ব্যসাৰ্ধ প্ৰায় ৩৫ ছে.মি.। ওপৰফালে ধৰিবৰ সুবিধাৰ বাবে এটা মুঠনি দিয়া হয়। পলৰে সাধাৰণতে ডাঙৰ মাছ চাব মাৰি মাছ ধৰা হয়। পলৰে মাছ ধৰিবৰ বাবে বহুতো লোক একেলগে নদী বা বিলত নামে আৰু পলৰে ইফালে সিফালে চাব মাৰে। এনেদৰে চাব মাৰি ফুৰোতে কোনোবা পাকত ডাঙৰ মাছ পলটোৰ মাজত সুমুৱাই পৰে। 
===খালৈ===
[[File:খালৈ.JPG|100px|thumb|খালৈ]]
মাছ থোৱা বাঁহৰ সঁজুলি। দেখিবলৈ কলহটোৰ দৰে, পেটটো পেতুৱা আৰু মুখখন সৰু। 
===বৰশী===
[[File:বৰশী.JPG|right|thumb|100px|বৰশী]]
লো-ৰ আঁকুটা লগা মাছ ধৰা সঁজুলি। 
===খোঁকা===
দীঘল মাছ ধৰা বাঁহৰ সঁজুলি। মুখখন বহল পিছলৈ ঠেক, দীঘল(১০০/১১০ ছে.মি.) আৰু বন্ধ। পানীৰ সৰু সোঁত বৈ থকা ঠাইত পাতি থোৱা হয়। মাছবোৰ সোঁতৰ কোবত খোকাৰ বহল মুখখনৰে সুমুৱাই পিছৰ ঠেক অংশত লাগি ধৰেগৈ। 
===ঠুহা===
বাঁহৰ কাঠিৰে এবিধ ঠেক মাছ ধৰা যতন। 
===বান===
বাঁহৰ কাঠি গাঁঠি সজা হয়। বাঁহৰ বেৰাৰ নিচিনা। ওখ প্ৰায় ২/৩ ফুট। সৰু নদীসমূসৰ সোঁতত পাতি থোৱা হয়। বানৰ পাছফালে ধেনুভিৰিয়াকৈ এখন জালি বা কাপোৰ বান্ধি থোৱা হয়। সোঁতৰ কোবত ভাঁহি অহা মাছবোৰ বানত লাগি বাধাপ্ৰাপ্ত হৈ জঁপিয়াই বানৰ পাছফালে পাতি থোৱা কাপোৰত পৰেগৈ। পাছত তাৰপৰাই মাছবোৰ ধৰা হয়।

==আৰু চাওক==
*[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]]
*[[মাছ]]
*[[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
&lt;references/&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Fish of Assam|অসমৰ মাছ}}
{{Commonscat|Objects of Assam|অসমৰ মাছধৰা সঁজুলি}}
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>ev8nltaqxbqs5zls7vggw7w1tpv4ukk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কোকৰাঝাৰ জিলা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26067</id>
    <revision>
      <id>633528</id>
      <parentid>506090</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47093-94</username>
        <id>51436</id>
      </contributor>
      <comment>/* জনগাঁথনি */ ব্যাকৰণ শুধৰণি</comment>
      <origin>633528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14643" sha1="faqnsuox3mlh9p91fardfr2saxyw55b" xml:space="preserve">{{About|কোকৰাঝাৰ জিলাখন|জিলাখনৰ সদৰ ঠাই|কোকৰাঝাৰ}}
{{Infobox India district
| Name = কোকৰাঝাৰ
| State = অসম
| Division = বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ, অসম
| Established = {{Start date|1983|07|01|df=yes}}
| HQ = কোকৰাঝাৰ
| Map = Kokrajhar in Assam (India).svg
| Coordinates = {{coord|26|24|00|N|90|16|12|E|source:kolossus-ruwiki|display=title,inline}}
| Area = 3169.22 
| Area_footnotes = 
| Elevation = 
| Year = 2011
| Population = 886999
| Population_footnotes =&lt;ref name=&quot;districtinfo&quot;&gt;{{cite web | url=http://kokrajhar.gov.in/district_profile.html | title=District Profile of Kokrajhar at a glance | accessdate=31 December 2018 | author=kokrajhar.gov.in}}&lt;/ref&gt;
| Density_footnotes =
| Urban = 
| Literacy = ৬৬.৬৩%
| SexRatio = ৯৫৮
| Collector = 
| Tehsils = কোকৰাঝাৰ, গোঁসাইগাঁও, পৰ্বতঝোৰা
| LokSabha = [[কোকৰাঝাৰ (লোকসভা সমষ্টি)|কোকৰাঝাৰ]]
| Assembly = গোঁসাইগাঁও (২৮), কোকৰাঝাৰ পশ্চিম (২৯), কোকৰাঝাৰ পূৱ (৩০)
| Highways = 
| Vehicle = 
| Rain = 
| Website = http://kokrajhar.gov.in/
}}
'''কোকৰাঝাৰ জিলা''' ({{lang-brx|कोकराझार जिला}}) [[ভাৰত]]ৰ অংগৰাজ্য [[অসম]]ৰ ৩৩খন [[অসমৰ জিলা|জিলাৰ]] ভিতৰত এখন। উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাবে ই এক প্ৰৱেশদ্বাৰ স্বৰূপ। ২০০৩ চনত গঠিত বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদৰ মূল কাৰ্য্যালয় কোকৰাঝাৰ জিলাতে অৱস্থিত।

== ভৌগোলিক বৰ্ণনা ==
কোকৰাঝাৰ জিলা [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত এখন জিলা। কোকৰাঝাৰ জিলাৰ ভৌগোলিক অৱস্থান ৮৯ ডিগ্ৰী ৪৬ মিনিটৰ পৰা ৯০ ডিগ্ৰী ৩৮ মিনিট দ্ৰাঘিমাংশলৈ আৰু ২৬ ডিগ্ৰী ১৯ মিনিটৰ পৰা ২৬ ডিগ্ৰী ৫৪ মিনিট অক্ষাংশলৈ বিস্তৃত। কোকৰাঝাৰ জিলাৰ উত্তৰে [[ভূটান]], পূবে [[বঙাইগাঁও জিলা]], পশ্চিমে [[পশ্চিমবংগ]] ৰাজ্য, দক্ষিণে [[ধুবুৰী জিলা]] অৱস্থিত। কোকৰাঝাৰ জিলাৰ মাটিকালি ৩,১৬৯.২২ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।&lt;ref name=&quot;districtinfo&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.census2011.co.in/census/district/159-kokrajhar.html | title=census Kokrajhar | publisher=censusindia.co.in | accessdate=March 18, 2017}}&lt;/ref&gt;

কেইখনমান উল্লেখযোগ্য নৈ-উপনৈ হৈছে: মানাহ, গঙেয়া,আই, চম্পাৱতী, সৰলভঙা, সোণকোষ, গৌৰাং, হেল, লঙা ইত্যাদি। 

== ইতিহাস ==
কোকৰাঝাৰ পূৰ্বতে অবিভক্ত গোৱালপাৰা জিলাৰ এক অংশ আছিল। ১৯৫৬ চনলৈকে, এটা সৰু ৰেল ষ্টেচনৰ সৈতে ই এখন সৰু গাঁৱ আছিল। ১৯৫৭ চনত, সেই সময়ৰ অসমৰ মুখ্য মন্ত্ৰী [[বিমলা প্ৰসাদ চলিহা]]ই [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]] মহকুমাৰ উত্তৰ ভাগৰ এক অংশ আৰু [[গোৱালপাৰা জিলা]]ৰ কিছু অংশ লৈ এটা নতুন মহকুমাৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এই নতুন মহকুমাটোক কোকৰাঝাৰ মহকুমা বোলা হৈছিল। গোৱালপাৰা জিলাখন এনেদৰে তিনিটাকৈ মহকুমাত ভাগ কৰা হৈছিল। [[বিজনী]], ছিডলী, [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]], ৰিপু আৰু গোমা অঞ্চলৰ সৈতে সেই সময়ৰ কোকৰাঝাৰ মহকুমাৰ মুঠ মাটিকালি আছিল ৪,০৬৫.৮৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (১,৫৬৯.৯ বৰ্গ মাইল)।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

১৯৮৩ চনৰ ১ জুলাইত, কোকৰাঝাৰ চহৰক জিলাখনৰ সদৰ কোকৰাঝাৰ মহকুমাটো কোকৰাঝাৰ জিলালৈ উন্নীত হয়। কোকৰাঝাৰ চহৰক জিলাখনৰ সদৰ বনোৱা হয়। নতুন জিলাখনত চাৰিটাকৈ আৰক্ষী চকী আছিল: বিজনী, ছিডলী, কোকৰাঝাৰ আৰু গোসাঁইগাঁও। জিলাখন পূবে [[মানাহ]] নদীৰপৰা পশ্চিমে সোণকোষলৈকে বিস্তৃত আছিল।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

অসমৰ ভৈয়াম জনজাতি সকলে স্বায়ত্ত্ব শাসিত দাবীৰ প্ৰভাৱ জিলাখনৰ বড়ো লোকসকলৰ মাজতো ইয়াৰ পৰে। প্ৰথমতে &quot;ভৈয়াম জনজাতি পৰিষদ&quot;ৰ নেতৃত্বত ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে বসবাস কৰা ভৈয়াম জনজাতি সকলৰ কাৰণে সুকীয়াকৈ &quot;উদয়াচল&quot; ৰাজ্যৰ দাবী কৰিছিল। পাছত, সদৌ বড়ো ছাত্ৰ সন্থাৰ নেতৃত্বত এখন সুকীয়া &quot;বড়োলেণ্ড&quot;ৰ দাবীত আন্দোলন আৰম্ভ কৰিছিল। এই আন্দোলনে ১৯৮৫ চনৰ পৰা ১৯৯২ চনলৈ হিংসাত্মক ঘটনাৰ ৰূপ লোৱাত [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] সদৌ বড়ো ছাত্ৰ সন্থাৰ লগত হোৱা এক চুক্তি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলতহে এই আন্দোলনৰ শাম কাটে। সৰ্বশেষত, ২০০৩ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে বড়োলেণ্ড সন্ধিত অসম চৰকাৰে স্বাক্ষৰ কৰাত বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্ব শাষিত পৰিষদ গঠন হৈছিল। &lt;ref name=&quot;কোকৰাঝাৰ জিলা&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/districts/17/kokrajhar.htm | title=কোকৰাঝাৰ জিলাৰ তথ্য | accessdate=June 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসনিক বিভাজন ==
[[চিত্ৰ:Album Pose.jpg|thumb|কোকৰাঝাৰ জিলাত অৱস্থিত এটি [[বড়ো ব্ৰহ্ম ধৰ্ম|ব্ৰহ্ম ধৰ্মৰ]] মন্দিৰ]]
কোকৰাঝাৰ জিলাক তিনিটা মহকুমাত ভাগ কৰা হৈছে। সেই তিনিটা হল: কোকৰাঝাৰ, গোঁসাইগাঁও আৰু পৰ্বতঝোৰা। গঙেয়া নদীখনে (&quot;টিপকাই&quot; নামে পৰিচিত) জিলাখনৰ দক্ষিণ অংশত জিলাখনক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt; কোকৰাঝাৰ, গোঁসাইগাঁও আৰু পৰ্বতঝোৰা মহকুমাৰ সদৰ স্থান হ'ল ক্ৰমে: [[কোকৰাঝাৰ]], [[গোঁসাইগাঁও]] আৰু [[কাজিগাঁও]]। 

== জনগাঁথনি ==
কোকৰাঝাৰ জিলাৰ সমতল আৰু ভূটানৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলৰ লোকসকলৰ জীৱনৰ মাজত এক জটিল সম্পৰ্কই গঢ় লৈ উঠিছে। ইয়াত লোকসকলে বেপাৰ বাণিজ্য আৰু ভ্ৰমণৰ কাৰণে কোনো অসুবিধা অবিহনে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সীমান্ত পাৰ হয়। 

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ওদালগুৰি জিলাৰ মুঠ জনসংখ্যা ৮,৮৬,৯৯৯ জন।&lt;ref name=districtinfo/&gt; ইয়াৰে ৪,৫২,৯৬৫ জন পুৰুষ আৰু ৪,৩৪,০৩৪ গৰাকী মহিলা। জিলাখনৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ২৭৯.৯ জন। আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৬৬.৬৩%। কোকৰাঝাৰ জিলাত [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো সম্প্ৰদায়ৰ]] লোক আছে যদিও কোচ-ৰাজবংশী, নাথযোগী, [[চাঁওতাল]] প্ৰায় ৫০০০হাজাৰ ঝাৰুৱা (কোচ মুছলমান), দেশী জনগোষ্ঠী, জলহা আৰ  বঙ্গ মূলীয় ইছলাম ধৰ্মীয়  লোকো আছে।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

== যাতায়ত ==
[[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা প্ৰায় ২১২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত কোকৰাঝাৰ জিলা অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা জিলাখনলৈ যাবলৈ প্ৰায় তিনি ঘণ্টা সময় লাগে। গুৱাহাটী আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা জিলাখনলৈ দৈনিক বাছ চলাচল কৰে। 

=== বিমান বন্দৰ ===
কোকৰাঝাৰ জিলাৰ পৰ্বতঝৰা মহকুমাৰ ৰূপচী এটা বিমান বন্দৰ পূৰ্বে বিমান বন্দৰটো ধুবুৰী জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল।]। ইয়াৰ পৰা বাছ আৰু টেক্সীৰ দ্বাৰা কোকৰাঝাৰলৈ যোৱাৰ সু-ব্যৱস্থা আছে।

=== ৰেল ষ্টেচন ===
কোকৰাঝাৰ ষ্টেচন হৈছে [[উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলৱে]]ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ। [[গুৱাহাটী ৰেল ষ্টেচন|গুৱাহাটী]] আৰু কোকৰাঝাৰৰ মাজত দৈনিক যাত্ৰীবাহী ৰেল চলাচল কৰে। ৰেলৰ দ্বাৰাও জিলাখনলৈ যোৱাৰ সু-ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref name=&quot;কোকৰাঝাৰ জিলা&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.assaminfo.com/districts/17/kokrajhar.htm | title=কোকৰাঝাৰ জিলাৰ তথ্য | accessdate=June 27, 2012}}&lt;/ref&gt;

== অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা ==
[[চিত্ৰ:A collage of vegetables spices puthimari growing in Kokrajhar.jpg|thumb|right|জিলাখনৰ এখন শস্যৰ পথাৰ]]
জিলাখনৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা মূলতঃ কৃষিৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ প্ৰায় ৮০% লোক কৃষিকৰ্মৰ লগত জড়িত হৈ আছে। জিলাখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় শতকৰা ২৫ ভাগেই হৈছে কৃষিভূমি। 

== শিক্ষা ==
উল্লেখযোগ্য শিক্ষানুষ্ঠান কেইখনমানৰ নাম হৈছে:
*[[বড়োলেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]
*[[বিনেশ্বৰ ব্ৰহ্ম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়]]
*[[কেন্দ্ৰীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান , কোকৰাঝাৰ]]
* কোকৰাঝাৰ চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়
* কমাৰ্চ কলেজ, কোকৰাঝাৰ
* বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, কোকৰাঝাৰ
*আইন মহাবিদ্যালয় 
*কোকৰাঝাৰ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়
*বি.এড॰ কলেজ
*বুনিয়াদী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ 
*সংগীত আৰু চাৰু-কাৰু কলা মহাবিদ্যালয়
*আই টি আই (ধাউলীগূৰী)

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{Official website|http://kokrajhar.gov.in}}
&lt;!-- * {{Commons category-inline|Kokrajhar district|কোকৰাঝাৰ জিলা}} --&gt;
{{Geographic location
|Centre = কোকৰাঝাৰ জিলা
|North = {{Flag|ভূটান}}
|Northeast = 
|East = [[চিৰাং জিলা]]
|Southeast = [[বঙাইগাঁও জিলা]]
|South = [[ধুবুৰী জিলা]]
|Southwest = [[কোচবিহাৰ জিলা]], [[পশ্চিমবংগ]]
|West = [[জলপাইগুৰি জিলা]], [[পশ্চিমবংগ]]
|Northwest = 
}}
{{অসম}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]]
[[শ্ৰেণী:কোকৰাঝাৰ জিলা]]</text>
      <sha1>faqnsuox3mlh9p91fardfr2saxyw55b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36773</id>
    <revision>
      <id>633728</id>
      <parentid>626088</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰু চাওক */</comment>
      <origin>633728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5610" sha1="il1t2q55wnhilevdoipt2iwts2pa2i7" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
*[[অসমৰ মাছ]]

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>il1t2q55wnhilevdoipt2iwts2pa2i7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633731</id>
      <parentid>633728</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰু চাওক */</comment>
      <origin>633731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6467" sha1="2flszga277ozo0acxv1yowisib44whh" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[ককিলা মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[কুচিয়া মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চন্দা মাছ]]
* [[চিতল মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেনীপুঠি]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[বৰালি মাছ]]
* [[মাগুৰ মাছ]]
* [[মিৰিকা মাছ]]
* [[মোৱা মাছ]]
* [[শিঙি মাছ]]
* [[শিঙৰা মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
* [[ৰৌ মাছ]]

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>2flszga277ozo0acxv1yowisib44whh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633732</id>
      <parentid>633731</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰু চাওক */</comment>
      <origin>633732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6123" sha1="or64gog64gtlqh4cbxk9code21xgn96" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>or64gog64gtlqh4cbxk9code21xgn96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633734</id>
      <parentid>633732</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:30:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰু চাওক */</comment>
      <origin>633734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6730" sha1="dujuctgbcb6bbsheaev5iwu4f00yd48" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}
----
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>dujuctgbcb6bbsheaev5iwu4f00yd48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633735</id>
      <parentid>633734</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6123" sha1="or64gog64gtlqh4cbxk9code21xgn96" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>or64gog64gtlqh4cbxk9code21xgn96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633745</id>
      <parentid>633735</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6167" sha1="1ha6lkf3fzr7vl6umbyauke4y92tar0" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Clupisoma garua|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[মাছ]]
* [[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>1ha6lkf3fzr7vl6umbyauke4y92tar0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633753</id>
      <parentid>633745</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:34:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6165" sha1="lzokvn2mraoh08e4n6cgtbsaitaa9fl" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||[[:en:Garua bachcha|Garua bachcha]]||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[মাছ]]
* [[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>lzokvn2mraoh08e4n6cgtbsaitaa9fl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633754</id>
      <parentid>633753</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6143" sha1="d1n3ks9mx27evub0vqjx6ccat56t7ux" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;120%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম!! ছবি!! ইংৰাজী নাম!! বৈজ্ঞানিক নাম
|-
|[[মিৰিকা মাছ|মিৰিকা]]||[[File:Cirrhinus cirrhosus from the Nandu River.jpg|200px]]||[[:en:Mrigal carp|Mrigal/white carp]]||''Cirrhinus cirrhosus''
|-
|[[বৰালি মাছ|বৰালি]]||[[File:WallagoAttuDay.jpg|200px]]||[[:en:Wallago attu|Freshwater shark]]||''Wallago attu''
|-
|[[ককিলা মাছ|ককিলা]]||[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px]]||[[:en:Freshwater garfish|freshwater garfish]]||''Xenentodon cancila''
|-
|[[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] /&lt;br/&gt; [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]]||[[File:Ailia_coila_Day.jpg|200px]]||[[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]||''Ailia coila''
|-
|[[তোৰা মাছ|তোৰা]] বা [[টোৰা মাছ|টোৰা]]||[[File:তুৰা টোৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]||''Macrognathus aral''
|-
|[[বাহু মাছ|বাহু]] / [[ভকুৱা মাছ|ভকুৱা]]||[[File:Catla catla.JPG|200px]]||[[:en:Catla|Catla]]||''Catla catla''
|-
|[[বটীয়া মাছ|বটীয়া]]||[[File:Nemac fasci 080519 9380 ckoep.jpg|200px]]||[[:en:Loach|Loach]]||''Neonoemacheilus assamensis''
|-
|[[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]]||[[File:Labeo gonius.jpg|200px]]||[[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]||''Labeo gonius''
|-
|[[ভাঙন মাছ|ভাঙন]]||[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|200px]]||[[:en:Labeo bata|Bata labeo]]||''Labeo bata''
|-
|[[চিতল মাছ|চিতল]]||[[File:Chitala chitala Thomas.jpg|200px]]||[[:en:Chitala chitala|Humped featherback]]||''Chitala chitala''
|-
|[[চেনীপুঠি মাছ|চেনীপুঠি]]||[[File:Fish_-_Puntius_sarana_from_Kerala_(India).png|200px]]||[[:en:Olive barb|Olive barb]]||''Puntius sarana sarana''
|-
|[[নেৰীয়া মাছ|নেৰীয়া]]|| ||Garua bachcha||''Clupisoma garua''
|-
|[[নাদনী মাছ|নাদনী]]|| ||[[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]||''Labeo nandina''
|-
|[[মালি মাছ|মালি]]||[[File:LabeoCalbasuDay.jpg|200px]]||[[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]||''Labeo calbasu''
|-
|[[শিঙৰা মাছ|শিঙৰা]]||[[File:Myst cf nigri 080503 8432 napo.jpg|200px]]||[[:en:Mystus vittatus|Striped dwarf catfish]]||''Mystus vittatus''
|-
|[[চন্দা মাছ|চন্দা]]||[[চিত্ৰ:চন্দা_মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Chanda nama|Elongate glassy perchlet]]||''Chanda nama''
|-
|[[মোৱা মাছ|মোৱা]]||[[File:Amblypharyngodon chulabhornae.jpg|200px]]||[[:en:Amblypharyngodon mola|Mola / Indian carplet]]||''Amblypharyngodon mola''
|-
|[[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]]||[[File:Notopterus notopterus46.JPG|200px]]||[[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]||''Notopterus notopterus''
|-
|[[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]]||[[File:পাটীমুতুৰা মাছ.jpg|200px]]||[[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]||''Glossogobius giuris''
|-
|[[শিঙি মাছ|শিঙি]]||[[File:Hinggi.jpg|200px]]||[[:en:Heteropneustes fossilis|Stinging catfish]]||''Heteropneustes fossilis''
|-
|[[মাগুৰ মাছ|মাগুৰ]]||[[File:Pladuk.jpg|200px]]||[[:en:Clarias batrachus|Magur / Walking catfish]]||''Clarias batrachus''
|-
|[[কুচিয়া মাছ|কুচিয়া]]||[[File:Monopterus_albus_2.jpg|200px]]||[[:en:Amphipnous cuchia|Gangetic mud eel]]||''Amphipnous cuchia''
|-
|[[বিগহেড মাছ|বিগহেড]]||[[File:Tolstolobec_pestr%C3%BD.jpg|200px]]||[[:en:Bighead carp|Bighead carp]]||''Hypophthalmichthys nobilis''
|-
|[[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]]||[[File:Ctenopharyngodon_idella_01_Pengo.jpg|200px]]||[[:en:Grass carp|Grass carp]]||''Ctenopharyngodon idella''
|-
|[[ৰৌ মাছ|ৰৌ]]||[[File:Labeo_rohita.JPG|200px]]||[[:en:Rohu|Rohu]]||''Labeo rohita''
|-
|[[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]]||[[File:Cyprinus_carpio_2008_G1_(cropped).jpg|200px]]||[[:en:Common carp|Common carp]]||''Cyprinus carpio''
|-
|[[বামী মাছ|বামী]]||[[File:Tire Track Eel.jpg|200px]]||[[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]||''Mastacembelus armatus''
|-
|[[কাৱৈ মাছ|কাৱৈ]]||[[File:Anabas_testudineus.png|200px]]||[[:en:Anabas testudineus|Climbing perch]]||''Anabas testudineus''
|}

==আৰু চাওক==
{{Div col|3}}
* [[মাছ]]
* [[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]
* [[অসমৰ মাছ]]
* [[ইলীহ মাছ]]
* [[কাটলফিছ]]
* [[কাৱৈ মাছ]]
* [[খলিহনা মাছ]]
* [[গেদগেদী মাছ]]
* [[গৰৈ মাছ]]
* [[চেঙেলী মাছ]]
* [[চেলকণা মাছ]]
* [[জাপানীজ ৰাইচ ফিছ]]
* [[ডঁৰিকনা]]
* [[পাভ মাছ]]
* [[পুঠি মাছ]]
* [[বাহু মাছ]]
* [[শ’ল মাছ]]
* [[হাংগৰ]]
{{Div col end}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
*http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060514212850/http://assamagribusiness.nic.in/2ndoct/fishspeciesofAssam.pdf |date=2006-05-14 }}
*{{cite journal | title= সৰু সৰু মাছ, জীয়া জীয়া মাছ| author= অজিত দেৱশৰ্মা| journal= প্ৰান্তিক| year=২০১৩ | month=জুন| volume=XXXII | issue= ১৪| pages=৪০-৮১}}
[[শ্ৰেণী:মাছ]]
[[শ্ৰেণী:অসম সম্পৰ্কীয় তালিকা]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাণীবিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় তালিকা আৰু প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>d1n3ks9mx27evub0vqjx6ccat56t7ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সুন্দৰ পিচাই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40141</id>
    <revision>
      <id>633685</id>
      <parentid>497368</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:24:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11934" sha1="n1srbf9kqc1nwj76ck8g7slbautuluu" xml:space="preserve">{{Infobox person
 |name = সুন্দৰ পিচাই
 |native_name = பிச்சை சுந்தரராஜன்
 |native_name_lang = [[তামিল]]
 |image = Sundar Pichai - 2023 (cropped).jpg
 |alt =
 |caption =
 |birth_name = পিচাই সুন্দৰাৰাজন
 |birth_date = {{Birth date and age|1972|7|12}}
 |birth_place = [[মাদ্ৰাছ]], ( বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]), [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]]
 |death_date = &lt;!-- {{Death date and age |df=yes|YYYY |MM |DD |YYYY |MM |DD}} or {{Death-date and age |df=yes|Month DD, YYYY |Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
 |death_place =
 |nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
 |religion = [[হিন্দু]] 
 |education = [[Bachelor of Engineering|বি ই]], [[Master of Science|এম এছ]], [[Master of Business Administration|এম বি এ]]Mark A Carrillo sr[[CEO]] New_CEO_Google_LLC 
 |alma_mater = [[ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, খড়গপুৰ|আই আই টি,খড়গপুৰ]]&lt;br&gt;[[ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়]]&lt;br&gt;[[ডি হোৱাৰ্টন স্কুল]]
 |other_names =
 |occupation = [[গুগল]]ৰ মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া
 |employer = [[গুগল]]
 |website = {{URL|https://twitter.com/sundarpichai}}
 |spouse = অঞ্জলি পিচাই
}}
'''পিচাই সুন্দৰাৰাজন''' ({{lang-ta|பிச்சை சுந்தரராஜன்}}, {{lang-en|Pichai Sundararajan}}) অথবা '''সুন্দৰ পিচাই''', এজন ভাৰতীয় ব্যৱসায়ী। বৰ্তমান তেঁ‌ও [[গুগল]]ৰ [[মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া]]।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/internet/Googles-Sundar-Pichai-too-in-race-to-head-Microsoft/articleshow/29732831.cms |title=Google's Sundar Pichai too in race to head Microsoft? |publisher=Times of India |date= 2 February 2014&lt;!-- 01.33 AM IST--&gt; |accessdate=4 February 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-16/other-news/37766973_1_sundar-pichai-chrome-os-iit-kharagpur |title=Google's latest star was IIT Kharagpur topper |publisher=Times of India |date=16 March 2013&lt;!--, 04.34 AM IST--&gt; |accessdate=16 March 2013 |archivedate=2 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102042546/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-03-16/other-news/37766973_1_sundar-pichai-chrome-os-iit-kharagpur |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;siliconindia.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.siliconindia.com/shownews/Sundar_Pichai_man_who_runs_Chrome_at_Google-nid-83441-cid-3.html |title=Sundar Pichai; man who runs Chrome at Google |publisher=Siliconindia.com |date=12 May 2011 |accessdate=15 November 2012 |archivedate=1 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101170603/http://www.siliconindia.com/shownews/Sundar_Pichai_man_who_runs_Chrome_at_Google-nid-83441-cid-3.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNET--Google Shakeup&quot;&gt;{{cite news |last=Cooper |first=Charles |title=Chrome head Sundar Pichai takes over Android |url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-57574104-93/google-shakeup-chrome-head-sundar-pichai-takes-over-android/ |accessdate=14 March 2013 |newspaper=CNET |date=13 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNET--Google Shakeup&quot;/&gt;


[[File:Sundar Pichai - SVP, Android, Chrome and Apps, Google.jpg|thumbnail|সুন্দৰ পিচাই, স্পেইন ২০১৫]]

==ব্যক্তিগত জীৱন==
তেওৰ জন্ম হৈছিল তামিলনাডুৰ মাদ্ৰাছ( বৰ্তমানৰ চেন্নাই )ত ১৯৭২ চনৰ ১২ জুলাইত। পিতৃ ৰঘুনাথা পিচাই আৰু মাতৃ লক্ষ্মী পিচাই। পিতাক ৰঘুনাথা এজন General Electric Company (GEC) নামৰ কোম্পানীটোত কৰ্মৰত এজন বৈদ্যুতিক অভিযন্তা আছিল আৰু বৈদ্যুতিক সৰঞ্জাম নিৰ্মাণৰ কাম চাইছিল। সুন্দৰ পিচাই মাদ্ৰাচৰ এটা দুটা কোঠাৰ এপাৰ্টমেণ্টত ডাঙৰ হৈছিল। তেও অঞ্জলি পিচাইৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে আৰু বৰ্তমান এগৰাকী কণ্যা সন্তান আছে। 

==শিক্ষা জীৱন==
পিচায়ে [[ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, খড়্গপুৰ|আই আই টি, খড়্গপুৰ]]ৰ পৰা মেটালাৰ্জিকেল চাইঞ্চত [[:en:Bachelor of Engineering|অভিযান্ত্ৰিকতাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী]] গ্ৰহণ কৰে। &lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/internet/Chennais-Sundar-Pichai-is-dark-horse/articleshow/29744299.cms&lt;/ref&gt;। পৰিৱৰ্তী সময়ত ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালযৰ পৰা মেটেৰিয়েল চাইন্স ও অভিযান্ত্ৰিকিত এম এচ ডিগ্ৰী লাভ কৰে তথা [[:en:Wharton School of the University of Pennsylvania| ডি হোৱাৰ্টন স্কুল,পেনচিভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা এম বি এ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/technology/internet/the-rise-and-rise-of-sundar-pichai-new-ceo-of-google/article7525421.ece?homepage=true|title=The rise and rise of Sundar Pichai}}&lt;/ref&gt;। তাত তেও [[:en:Siebel Scholars| Siebel Scholar]] হিচাপে আছিল।&lt;ref&gt;[http://www.siebelscholars.com/scholars/347 Siebel Scholars]. Siebel Scholars. Retrieved on 23 August 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Cooper |first=Charles |title=Sundar Pichai:Seven prominent Indian-origin people in global IT world |url=http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/seven-prominent-indian-origin-people-in-global-it-world/sundar-pichai/slideshow/24183228.cms |accessdate=14 March 2013 |newspaper=CNET |date=13 March 2013 |archivedate=18 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018022411/http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/people/seven-prominent-indian-origin-people-in-global-it-world/sundar-pichai/slideshow/24183228.cms |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। তেও স্কুলীয়া শিক্ষা পদ্ম সেসাদ্ৰী বাল ভৱন নুনগামবাক্কামৰ পৰা কৰিছিল।&lt;ref&gt;&lt;/http://www.orientalgadgets.tk/2014/02/search-for-new-microsoft-ceo-chennais.html{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&gt;
&lt;/http://www.vccircle.com/news/technology/2014/10/26/man-chennai-who-has-become-de-facto-no2-google {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150820052726/http://www.vccircle.com/news/technology/2014/10/26/man-chennai-who-has-become-de-facto-no2-google |date=2015-08-20 }}&gt;&lt;/ref&gt;

== কৰ্ম জীৱন ==
পিচাইয়ে এপ্লাইড মেটেৰিয়েলছত অভিযান্তিক আৰু উৎপাদ প্ৰবন্ধন আৰু মেক্ কিঞ্চি এণ্ড ক'ম্পেনীত প্ৰবন্ধন পৰামৰ্শদাতা হিচাপে কাম কৰিছিল। [[গুগল]]ৰ অংশ হোৱাৰ আগতে, সুন্দৰ পিচাইয়ে মেকচিনচ এণ্ড কোম্পানীত কাম কৰিছিল আৰু কেইবছৰমান কোম্পানীটোত কাম কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ গুগল কোম্পানীত যোগদান কৰে। যেতিয়া তেওঁ কোম্পানীটোত যোগদান কৰিছিল, তেওঁ গুগল চাৰ্চ টুলবাৰত কাম কৰা কোম্পানীটোৰ এটা সৰু দলৰ অংশ আছিল। গুগলৰ ক্ৰ'ম ব্ৰাউজাৰ সৃষ্টি কৰাত তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে ক্ৰ’ম বিশ্বৰ এক নম্বৰ ব্ৰাউজাৰ হৈ পৰিছিল। যাৰ পিছত তেওঁক ২০০৮ চনত কোম্পানীৰ সামগ্ৰী বিকাশ বিভাগৰ উপ-সভাপতি কৰা হৈছিল আৰু ২০১২ চনত ক্ৰ’ম আৰু এপৰ জ্যেষ্ঠ উপ-সভাপতি হৈছিল। তেওঁ কৰা কামৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি তেওঁক গুগলৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া কৰা হৈছিল।{{cn}}

==গুগল==
পিচায়ে ২০০৪চনত গুগলত যোগদান কৰে। &lt;!-- where he led the product management and
innovation efforts for a suite of Google's client software products, including
Google Chrome and Chrome OS, as well as being largely responsible for
Google Drive . He went on to oversee the development of different apps like
Gmail and Google Maps . On 19 November 2009, Pichai gave a
demonstration of Chrome OS and the Chromebook was released for trial and
testing in 2011 and released in public in 2012 . On 20 May 2010, he
announced the open-sourcing of the new video codec VP8 by Google, and
introduced the new video format WebM .
On 13 March 2013, Pichai added
Android to the Google products he
oversees. Android was formerly
managed by Andy Rubin . He
was rumored to be one of the
contenders for the CEO position of
Microsoft in 2014. 
He was a Director of Jive Software
from April 2011 to 30 July 2013.
Pichai was announced as the next
CEO of Google on 10 August 2015 after previously being appointed Product
Chief by current CEO Larry Page on 24 October 2014. He will step into the new
position upon the completion of the formation of Alphabet Inc., the new
conglomerate for the Google company family. --&gt;২০১৫চনৰ ১০আগষ্টত তেও গুগলৰ মুখ্য কাৰ্য্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত হয়। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://googleblog.blogspot.com/2015/08/google-alphabet.html|title=Official Google Blog: G is for Google|work=Official Google Blog}}&lt;/ref&gt; 
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|2}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{Google+|+SundarPichai|সুন্দৰ পিচাই}}
* {{Twitter|sundarpichai|সুন্দৰ পিচাই}}
*[https://assamintro.com/sundar-pichai-biography-in-assamese/ সুন্দৰ পিচাইৰ জীৱনী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210611104503/https://assamintro.com/sundar-pichai-biography-in-assamese/ |date=2021-06-11 }}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান]]
[[শ্ৰেণী:ব্যৱসায়ী]]</text>
      <sha1>n1srbf9kqc1nwj76ck8g7slbautuluu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40561</id>
    <revision>
      <id>633742</id>
      <parentid>396660</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাছৰ সাধাৰণ লক্ষণসমূহ(General characters of Pisces): */</comment>
      <origin>633742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32547" sha1="trtdyfzkatay4rgp97ygwd40qmo3z2e" xml:space="preserve">{{Other uses}}
{{Taxobox
|name=মাছ
|fossil_range={{fossilrange|Mid Cambrian|Recent|latest=0}}
|image=Georgia Aquarium - Giant Grouper edit.jpg
|image_caption= অন্য মাছৰ জাকৰ সৈতে [[Giant grouper]]ৰ সাঁতোৰ
|image_width=250px
|image2=Pterois volitans Manado-e edit.jpg
|image2_caption= [[red lionfish]]ৰ সন্মুখভাগ
|image2_width=250px
|regnum=[[Animal]]ia
|phylum=[[Chordata]]
|unranked_classis=[[Craniata]]
|includes =
:[[Agnatha|Jawless fish]]
:†[[Placodermi|Armoured fish]]
:[[Chondrichthyes|Cartilaginous fish]]
:[[Actinopterygii|Ray-finned fish]]
:[[Sarcopterygii|Lobe-finned fishes]]
|excludes=
:[[Tetrapoda|Tetrapods]]
}}
'''মাছ''' ({{Lang-en|fish}}) একপ্ৰকাৰৰ জলজ [[প্ৰাণী]]। মাছে ফুলৰ সহায়ত উশাহ লয়। ইহঁতৰ আঙুলি অথবা ভৰি নেথাকে। বেছিভাগ মাছেই শীতল ৰক্তৰ প্ৰাণী।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Goldman|first=K.J.|title=Regulation of body temperature in the white shark, ''Carcharodon carcharias''|journal=Journal of Comparative Physiology|year=1997|volume=167|series=B Biochemical Systemic and Environmental Physiology|issue=6|pages=423–429|doi=10.1007/s003600050092|url=http://www.mendeley.com/research/temperature-and-activities-of-a-white-shark-carcharodon-carcharias/|accessdate=12 October 2011|archivedate=6 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406114844/http://www.mendeley.com/research/temperature-and-activities-of-a-white-shark-carcharodon-carcharias/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Carey|first=F.G.|author2=Lawson, K.D.|title=Temperature regulation in free-swimming bluefin tuna|journal=Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Physiology| date=February 1973 |volume=44|issue=2|pages=375–392|doi=10.1016/0300-9629(73)90490-8}}&lt;/ref&gt; পৰ্বতীয়া জল ধাৰাৰ পৰা, অতি গভীৰ সমুদ্ৰ পৰ্যন্ত মাছ পোৱা যায়। বৰ্তমানলৈকে অন্য যিকোনো [[মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী|মেৰুদণ্ডী]]ৰ তুলনাত মাছৰ সৰ্বাধিক, প্ৰায় ৩৩,১০০টা নথিভুক্ত [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতি]] পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[FishBase]]|url=http://www.fishbase.org/search.php|title=FishBase |date=April 2015|accessdate=29 August 2015}}&lt;/ref&gt;

মাছবোৰ [[মানুহ]]ৰ খাদ্যৰ এটা প্ৰধান উৎস। খাদ্যৰ বাবে মানুহে সাগৰ আৰু পুখুৰীত মাছৰ চিকাৰ কৰে আৰু ব্যৱসায়িক ভাৱে পালনো কৰে। বহু লোকে আলংকৰিক মাছক সৌন্দৰ্যবৰ্ধনৰ বাবে একুৰিয়ামতো ৰাখে। ধৰ্মীয় চিহ্ন, কলা, কিতাপ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ বিষয় হিচাপে যুগ যুগ ধৰি মাছ সংস্কৃতিৰ এক অবিছেদ্য অংগ ৰূপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। 

সাধাৰণতে মাছ বুলিলে একে পূৰ্বজৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা [[উভচৰ প্ৰাণী|উভচৰ]], [[সৰীসৃপ]], [[চৰাই]] আৰু [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী|স্তন্যপায়ী]]বোৰক ধৰা নহয়, যদিও ইয়াক [[জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন|জীৱ বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন]]ৰ এটা সঠিক গোট বুলি গণ্য কৰা নহয়, কিয়নো [[তিমি মাছ]]ৰ দৰে স্তন্যপায়ী তথা [[মিছামাছ]]ৰ দৰে [[পতংগ]]কো মাছ বুলিয়েই কোৱা হয়। শ্ৰেণীবিভাজনত পৰম্পৰাগত ''মৎস'' বা ''মাছ'' শব্দক এক প্ৰকাৰগত গোট বুলিহে কোৱা হয়। 

মাছ হিচাপে গণ্য কৰা জীৱবোৰ হৈছে [[কেম্ব্ৰিয়ান যুগ]]ত উদ্ভৱ হোৱা কিছুমান কোমল দেহৰ [[ক'ৰডাটা|পৃষ্ঠদণ্ডী]]। সকলো মাছৰে এ়ডাল প্ৰকৃত [[মেৰুদণ্ড]] নেথাকিবও পাৰে।

==মাছৰ সাধাৰণ লক্ষণসমূহ(General characters of Pisces):==

#জলজ, অলুণীয়া বা সাগৰীয় পানীত বাস কৰা শীতলৰক্তী কশেৰুকী প্ৰাণী। 
#শৰীৰটো প্ৰৱাহৰৈশিক, দীঘলীয়া। 
#দেহটোক তিনিটা খণ্ডত ভগাব পাৰি, যেনে - মূৰ, কাণ্ড আৰু নেজ। 
#মুখত হনু আৰু দাঁত নেথাকে। 
#মূৰত এযোৰ চকু, এখন মুখ আৰু এযোৰ বাহ্যিক নাসাৰন্ধ্ৰ থাকে। 
#ইহঁতৰ গাত সাধাৰণতে যুগ্ম আৰু অযুগ্ম পক্ষ বা ফান থাকে। ফানৰ সহায়ত মাছে পানীত সাঁতুৰি ফুৰে আৰু দেহৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখে। যুগ্ম ফানবোৰ হ’ল বক্ষ ফান (Pectoral fin), আৰু শ্ৰোণী ফান (Pelvic fin)। অযুগ্ম ফানবোৰ হ’ল পৃষ্ঠীয় ফান (Dorsal fin), পায়ু ফান (Anal fin) আৰু পুচ্ছ ফান (Caudal fin)। 
#নেজডাল মঙহাল আৰু প্ৰাণীটোক চলনৰ সময়ত সন্মুখৰ পিনে ঠেলি দিয়াত সহায় কৰে। 
#মাছৰ শৰীৰটো বাকলিৰে আবৃত। অৱশ্যে বাকলিবিহীন মাছো আছে। 
#হাওঁফাঁওৰে উশাহ লোৱা ডিপ্‌নই উপশ্ৰেণীৰ মাছবোৰৰ বাহিৰে আনবোৰ মাছৰ নাসাৰন্ধ্ৰ গ্ৰসনীৰ লগত সংযুক্ত নহয়। 
#মাছে জলক্লোমৰ দ্বাৰা উশাহ নিশাহ লয়। কিছুমান মাছৰ অতিৰিক্ত শ্বসনাংগও থাকে। 
#ক্লোমৰন্ধ্ৰৰ সংখ্যা ১০ যোৰতকৈ অধিক নহয়। সাৰাৰণতে ৫ যোৰকৈ থাকে। 
#সংবেদী পাৰ্শ্বৰেখাবোৰ সুবিকশিত। 
#হৃদযন্ত্ৰটো দুটা কোঠালীযুক্ত – এটা অলিন্দ আৰু এটা নিলয়। 
#বহিঃকৰ্ণ আৰু মধ্যকৰ্ণ নেথাকে কিন্তু অন্তঃকৰ্ণ থাকে আৰু ইয়াত তিনিটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ নলিকাযুক্ত। 
#১০ যোৰ কপালীয় স্নায়ু থাকে। 
#বৃক্ক মেছ’নেফ্ৰিক প্ৰকাৰৰ। কিছুমানত প্ৰনেফ্ৰিক নলিকাও থাকে। 
#জননাংত প্ৰকৃত জনন নলী থাকে। 
#লিংগভেদ আছে। 
#ভ্ৰূণাত্মক স্তৰত এমনিঅ’ন আৰু কৰিয়ন নামৰ বীজাৱৰণ নেথাকে। 
#নিষেচন বাহ্যিক। 

===মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজন (Classification of Pisces)===


	মাছৰ শ্ৰেণীটো অতি ডাঙৰ আৰু ইয়াৰ শ্ৰেণীবিভাজন প্ৰক্ৰিয়াও জটিল। বহুতো মাছৰ চৰিত্ৰ ইহঁতৰ জীৱাশ্মবোৰৰ পৰাহে জানিব পৰা গৈছে। মুলাৰে প্ৰথমতে নিম্নখাপৰ কশেৰুকী প্ৰাণীবোৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰিছিল আৰু মৎস্যক শ্ৰেণী হিচাপে গণ্য কৰি ইয়াক 6টা উপশ্ৰেণীত ভাগ কৰিছিল। এই ৬টা উপশ্ৰেণী হ’ল – ডিপ্ন’ই (Dipnoi), টেলিঅ’ষ্টি (Teleostei), গেন’ইডি (Ganoidei), ইলাছম’ব্ৰাংকি (Elasmobranchi), মাৰ্ছিপ’ব্ৰাংকি (Marsipobranchi) আৰু লেপ্ট’কাৰ্ডি (Leptocardi)। বিস্তৃতি, প্ৰাচীন ইতিহাস, আৰু অন্য মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ লগত লগত তুলনা কৰি মাছবোৰক বৰ্তমানৰ বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক অতিশ্ৰেণী (Super Class) হিচাপে গণ্য কৰিছে। আধুনিক যুগৰ বিজ্ঞানী বাৰ্গে (Berg, 1940) মৎস্যসমূহক ৭টা শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে, যেনে – টেৰিক্‌থিছ (Pterichthys), কক্ক’’ষ্টি (Coccostei), একান্‌থ’ডি (Acanthodii), ইলাছম’ব্ৰাংকি (Elasmobranchii), হল’চেফালি (Holocephali), ডিপ্ন’ই (Dipnoi) আৰু টেলিঅ’ষ্টমি (Teleostomi)। এইবোৰৰ প্ৰথম তিনিটা পৃথিৱীৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্তি হৈছে আৰু ইহঁতক একেলগে প্লেক’ডাৰ্মি (Placodermi) বুলি কোৱা হয়। 

'''শ্ৰেণী : ১. প্লেক’ডাৰ্মি (Placodermi):'''

#ইহঁতৰ শৰীৰটো অস্থিময় বৰ্মৰে সুৰক্ষিত হৈ থাকে বাবে ইহঁতক প্লেক’ডাৰ্ম বোলা হয়। 
#হাইয়ড (Hyoid) হাড়ে নিলম্বিকাৰ কাম নকৰে। 
#যুগ্ম ফান আছে। 

উদাহৰণ: কক্ক’ষ্টিয়াছ (Coccosteus)

'''শ্ৰেণী : 2. কন্দ্ৰিক্‌থিছ (Chondricthyes) :'''

#দেহটো পৃষ্ঠীয় অংকীয়ভাৱে চেপেটা। 
#ছালখন টান, শ্লেষ্মাগ্ৰন্থিযুক্ত আৰু প্লেক’ইড বাকলিৰে আবৃত। 
#মুখখন অংকীয়। 
#কংকালতন্ত্ৰ কোমলাস্থিৰ (Cartilage) দ্বাৰা গঠিত। 
#মধ্য আৰু যুগ্ম ফান থাকে। 
#মতা মাছৰ শ্ৰোণী ফানৰ গুৰিত এযোৰ আলিংগক (Clasper) থাকে। 
#বায়ুথলী আৰু হাওঁফাওঁ নেথাকে। 
#সংবেদী কোষবোৰ লাওঁখোলাৰ লগত সংযুক্ত। 
#অৱস্তক গুহা (Cloaca) থাকে। 
#কশেৰুকা সম্পূৰ্ণ আৰু পৃথক। 
#৫ যোৰ জলক্লোম আছে। 
#নিষেচন আভ্যন্তৰিণ। 

এই শ্ৰেণীটোক ২টা উপশ্ৰেণীত ভগোৱা হৈছে। 

'''উপশ্ৰেণী : ১. ছিলাচি বা ইলাছম’ব্ৰেংকি (Selachii or Elasmobranchi)''' 

#মধ্য অক্ষ অবিহনে যুগ্ম ফান থাকে। 
#বক্ষ ফানৰ গুৰিটো ঠেক। 
#ইহঁতৰ জলক্লোমবোৰ পৃথক পৃথক কোঠালিত থাকে। 
#চকুৰ পিছফালে এটা সৰু ৰন্ধ্ৰ থাকে। 
#আলিংগক থাকে। 

এই উপশ্ৰেণীৰ বিলুপ্ত মাছবোৰক প্ৰট’ছিলাচি (Protoselachii) আৰু জীৱিত মাছবোৰক ইউছিলাচি (Euselachii) বোলা হয়। 
	
'''অতিবৰ্গ : 1. প্লিউৰ’ট্ৰিমেটা (Pleurotremata):''' 

#ক্লোমৰন্ধ্ৰবোৰ পাৰ্শ্বীয়ভাবে অৱস্থিত। 
#দাঁতবোৰ চোকা আৰু শংকু আকৃতিৰ। 
#বক্ষীয় চক্ৰৰ সোঁ আৰু বাওঁফালটো পৃষ্ঠীয়ভাৱে পৃথক। 

'''বৰ্গ : 1. লেম্‌নিফৰমিছ (Lamniformes):'''

#পৃষ্ঠীয় ফান দুখন কণ্টকবিহীন। 
#পায়ু ফান থাকে। 

উদাহৰণ: ডগফিছ (Scoliodon), ষ্টেগ’ষ্ট’মেটা (Stegostoms, Tiger shark), হাতুৰিমুৰীয়া চাৰ্ক (Sphyrna) ইত্যাদি। 

	'''অতিবৰ্গ: 2. হাইপ’ট্ৰিমেটা (Hypotremata):''' 

#ক্লোমৰন্ধ্ৰবোৰ অংকীয় দিশত অৱস্থিত। 
#বক্ষীয় ফানৰ সন্মুখৰ ফালটো মূৰ নাইবা শৰীৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 
#হায়মেণ্ডিবুলাৰত (Hyomandibular) ক্লোমীয় ৰশ্মি (Branchial rays) নেথাকে। 
#বক্ষচক্ৰ (Pectoral girdle) দুয়োটা ফাল প্ৰত্যেকে প্ৰত্যেকৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে নতুবা ৰাজহাড়ৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 

	'''বৰ্গ: 1. ৰাজিফৰ্‌মিছ (Rajiformes):'''

#মূৰ আৰু বক্ষীয় ফানৰ মাজত বৈদ্যুতিক অংগ নেথাকে। 
#আদিনেত্ৰকোটৰ (Preorbital) কোমলাস্থিৰ বৃদ্ধি নহয়। 

উদাহৰণ: স্কেট বা ৰাইন’বেটাছ (Rhinobatus),। ঈগল ৰে (Myliobatus)। 

	'''বৰ্গ: 2. ট’ৰপেডিনিফ’ৰমিছ (Torpediniformes):'''

#মূৰ আৰু বক্ষীয় ফানৰ মাজত বৈদ্যুতিক অংগ থাকে। 
#আদিনেত্ৰকোটৰ (Preorbital) কোমলাস্থিৰ বৃদ্ধি হৈ বৃহৎ আকৃতি ধাৰণ কৰে। 

উদাহৰণ: ট’ৰপেড’ বা ইলেট্ৰিক ৰে (Torpedo)। 

'''শ্ৰেণী: 3. হল’ছেফালি (Holocephalii):'''

#লাওঁখোলাৰ পেলেট’-কোৱাৰ্ডেট (Palato-quadrate) কোমলাস্থিডাল নিউৰ’ক্ৰেনিয়ামৰ (Neuro-cranium) লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 
#জলক্লোম 4যোৰ আৰু ইহঁতক অপাৰকুলামে ঢাকি ৰাখে। 
#ক্ল’আকা নেথাকে। 
#শ্ৰোণীচক্ৰৰ সোঁ আৰু বাওঁফালটো সংযুক্ত হৈ নেথাকে। 

'''উপশ্ৰেণী: 2. কাইমেৰা (Chimarae):''' 

#পৃষ্ঠদণ্ড আছে আৰু ইয়াক অসংখ্য কেলছিয়ামযুক্ত আঙুঠিয়ে আংশিকভাৱে আৱৰি ৰাখে। 
#বক্ষ ফানবোৰ সাধাৰণ প্ৰকৃতিৰ। 


	'''বৰ্গ: 1. কাইমেৰিফৰমিছ (Chimaeriformes):'''

	উদাহৰণ: কাইমেৰা (Chimerae)

'''শ্ৰেণী: 3. ডিপ্ন’ই (Dipnoi):'''

1.দুই ধৰণৰ শ্বসনাংগ থাকে – জলক্লোম আৰু হাওঁফাওঁ। 

2.মাত্ৰ এযোৰ জলক্লোম থাকে। 

3.অপাৰকুলাম, বায়ু থলী আৰু ক্ল’য়েকা আছে। 
 
4.ছাইক্ল’ইত বাকলিৰ ছালখন আবৃত। 

5.যুগ্ম ফানবোৰ খণ্ডিত। 

6.শ্ৰোনীচক্ৰ যুৰীয়া নহয়। 

'''বৰ্গ: 1. ছেৰাট’ডিফ’ৰমিছ (Ceratodformes):'''

1.অন্তঃলাওঁখোলাটো (Endocranium) কোমলাস্থিযুক্ত। 

2.বায়ুথলী এটা। 

উদাহৰণ: ছেৰাট’ডাছ (Ceratodus), নিঅ’ছেৰাট’ডাছ (Neoceratodus)। 

	'''বৰ্গ: 2. ছেৰাট’ডিফ’ৰমিছ (Lepidosireniformes):'''

1.অন্তঃলাওঁখোলাটো আৱৰণযুক্ত। 

2.বায়ুথলী যুৰীয়া। 

উদাহৰণ : প্ৰট’পটেৰাছ (Protopterus), লেপিড’চাইৰেন (Lepidosiren)

'''শ্ৰেণী: 4. টেলিঅ’ষ্টমি (Teleostomi):'''

1.অন্তঃকংকাল কম বেছি পৰিমাণে অস্থিযুক্ত। 

2.লাওঁখোলাটো সাধাৰণতে হায়’ষ্টাইলিক (Hyostylic)। 

3.ছালখন গ্লেনইড, ছাইক্লইড বা টিন’ইড বাকলিৰে আবৃত। 
4.অপাৰকুলাম থাকে। 

5.যুগ্ম আৰু অযুগ্ম ফান থাকে। 

6.ক্ল’য়েকা আৰু আলিংগক থাকে। 

এই শ্ৰেণীটোক দুটা উপশ্ৰেণীত ভগোৱা হৈছে। 
 
'''উপশ্ৰেণী: 1. ক্ৰছপ্‌টেৰিজি (Crossopterygii):'''

1.যুৰীয়া ফানযুক্ত আৰু এইবোৰ মধ্যস্থ খলপাযুক্ত। 

2.দেহটো বাকলিৰি ঢাক খোৱা। 

3.অন্তঃনাসাৰন্ধ্ৰ আছে আৰু মুখগহ্বৰৰ লগত যুক্ত। 

4.কেইটা জীৱিত প্ৰজাতিত বাহিৰে বাকীবোৰ বিলুপ্ত হৈছে। 

উদাহৰণ: লেটিমেৰিয়া (Letimeria), ছিলাকেন্‌থাছ (Celacanthus, বিলুপ্ত)। 

'''উপশ্ৰেণী: 2. একটিন’প্‌টেৰিজি (Actinopterygii):'''

1.ইহঁতে আদিম চৰিত্ৰ দেখুৱায়। 
2.অন্তঃনাসাৰন্ধ্ৰ নেথাকে। 
3.শল্কীয় (Squamosal) অস্থি নেথাকে। 
4.যুগ্মফানৰ পক্ষৰশ্মিৰ (Fin rays) চেছেলিয়াবোৰে (Basalia) ছালৰ লগত লাগি নেথাকে। 
এই উপশ্ৰেণীটো 18টা বৰ্গত বিভক্ত। 

	'''বৰ্গ: 1. পলিপটেৰিফৰমিছ (Polypteriformes):'''

1.ছালখন সাধাৰণ তীৰ্যককোণী (Rhombic) গেনইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.পৃষ্ঠীয় ফানৰ অসংখ্য ফিনলেটছ্‌ (Finlets) আছে। 

3.নেজডাল বিষমপুচ্ছীয়। 

4.বক্ষীয় ফানৰ সংযোগ স্থলত এটা সুস্পষ্ট ভূমি আছে। 

5.বায়ুথলী দ্বিখণ্ডিত আৰু অন্ত্ৰৰ অংকীয় দিশৰ লগত সংযুক্ত হৈছে। 

উদাহৰণ: পলিপটেৰাছ (Polypterus)
 
	'''বৰ্গ: 2. এছিপেনচেৰিফৰমিছ (Acipenseriformes):'''

1.দেহটোত 5 শাৰী অস্থিযুক্ত প্ৰশক্ল (Scutes) আছে। 

2.নাসামণ্ডল দীঘলীয়া। 

3.অন্তঃলাওঁখোলা কোমলাস্থিযুক্ত। 

4.পুচ্ছফান বিষমপুচ্ছীয় (Heterocercal)। 

উদাহৰণ: এছিপেন্‌চাৰ (Acipenser)

	'''বৰ্গ: 3. এমিফৰমিছ (Amiiformes):'''

1 বাকলি ছাইক্ল’ইড প্ৰকৃতিৰ। 

2.কশেৰুকাকায় (Vertebral centra) পশ্চগৰ্তী (Opisthocoelus) নহয়। 

3.বক্ষীয় প্ৰকোষ্ঠিকা (Pectoral radials) স্কেপুলা-কোৰাকয়ড কোমলাস্থিৰ লগত সংযুক্ত। 

উদাহৰণ: এমিয়া (Amia)

	'''বৰ্গ: 4. লেপিড’ষ্টেইফৰমিছ (Lepidosteiformes):'''

1.ছালখন তীৰ্যককোণী (Rhombic) গেনইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.নাসাৰন্ধ্ৰটো দীঘলীয়া নাসামণ্ডলৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। 

3.পুচ্ছ ফান কিছু পৰিমাণে বিষমপুচ্ছীয়। 

4.কশেৰুকাবোৰ সম্পূৰ্ণকৈ অস্থিভূত (Ossified) আৰু পশ্চগৰ্তী। 

উদাহৰণ: লেপিড’ষ্টিয়াছ (Lepidosteus)

	'''বৰ্গ: 5. ক্লুপিফৰমিছ (Clupeiformes):'''

1.বাকলিবোৰ সুবিকশিত আৰু ছাইক্লইড প্ৰকৃতিৰ। 

2.পুচ্ছ ফান সমপুচ্ছীয় (Homocercal)। 

3.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে। 

4.কশেৰুকাকায় সম্পূৰ্ণৰূপে অস্থিভূত। 

5.ৱেবাৰ অস্থিকা (Weberian ossicle) নেথাকে। 

উদাহৰণ: নট’পটেৰাছ (Notopterus), ক্লুপিয়া (Clupeia)। 

	'''বৰ্গ: 6. স্কপেলিফৰমিছ (Scopeliformes):'''

1.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে। 

2.এখন চৰ্বীময় ফান (Adipose fin) থাকে। 

3.মুখখন ডাঙৰ আৰু ইয়াত অসংখ্য সৰসৰু দাঁত থাকে। 

4.সাধাৰণতে সংদীপ্তি অংগ থাকে। 

উদাহৰণ: হাৰপ’ডন (Harpodon)

	'''বৰ্গ: 7. ছাইপ্ৰিনিফৰমিছ (Cypriniformes):'''

1.ৱেবাৰ অস্থিয়ে অন্তঃকৰ্ণ আৰু বায়ুথলীক সংযোক কৰে। 

2.বায়ুথলীটো পাচন নলীৰ লগত এডাল নলিকাৰ দ্বাৰা সংযুক্ত হৈ থাকে। 

3.উদৰৰ তলফালে অংকীয় ফান থাকে। 

ইয়াক আকৌ দুটা উপভাগত ভগোৱা হৈছে –

'''ভাগ : 1. ছাইপ্ৰিনি (Cyprini):''' শৰীৰটোত সাধাৰণতে বাকলি থাকে যদিও কিছুমানৰ নেথাকে। 

ইহঁতৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ কশেৰুকা ইটোৱে সিটোৰ লগত যুক্ত হৈ নেথাকে। উদাহৰণ: ৰৌ মাছ (Labeo rohita), ভকুৱা (Catla)। 

'''ভাগ : 2. চিলুৰি (Siluri):''' বাকলি নেথাকে। উৰ্দ্ধহনুৰ হাড়ডাল সৰু হৈ পিচ্ছিকাবোৰক Barbules) ধৰিৰাখে। দ্বিতীয়, তৃতীয়, চতুৰ্থ আনকি কেতিয়াবা পঞ্চম কশেৰুকাও একেলগে সংযুক্ত হৈথাকে। উদাহৰণ: এৰিয়াছ (Arius), শিঙি মাছ (Heteropneustes), মাগুৰ মাছ (Clarius), বৰালী মাছ (Wallago)। 

	'''বৰ্গ: 8. এংগুইলিফৰমিছ (Anguilliformes):'''

1.দেহটো চুঙা আকৃতিৰ আৰু দীঘলীয়া। 

2.ছালখন নগ্ন যদিও সৰু সৰু বাকলি কিছুমান ছালত পোত খাই থাকে। 

3.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফান দীঘলীয়া আৰু ঠেক। 

4.শ্ৰোণী ফান থাকিলে উদৰীয় অঞ্চলত থাকে। 

5.ফানবোৰত কণ্টক নেথাকে। 

6.বায়ুথলীটো অন্ত্ৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 

উদাহৰণ: এংগুইলা (Anguilla)

	'''বৰ্গ:9. বেলনিফৰমিছ (Beloniformes):'''

1.দেহটো দীঘলীয়া আৰু ছালত ছাইক্ল’ইড বাকলি থাকে। 

2.ফানত কণ্টকনেথাকে। 

3.অংকীয় ফান উদৰীয়। 

4.ইহঁতৰ কিছুমানে মাছে গ্লাইডিং প্ৰক্ৰিয়াৰে পানীৰ ওপৰলৈ জাপ মাৰি কিছু সময়ৰ বাবে ভাসমান হৈ উৰিব পাৰে। 

উদাহৰণ: বেল’নি (Beloni), উৰণীয়া মাছ (Exocoetus)

	'''বৰ্গ:10. চিগ্‌নাথিফৰমিছ (Syngnathifomes):'''

1.দেহটো বাকলি নাইবা অস্থিযুক্ত আঙুঠিৰে আবৃত। 

2.মুখখন অগ্ৰপ্ৰান্তৰ মূৰত অৱস্থিত আৰু নাসামণ্ডল নলি আকৃতিৰ। 

3.পৃষ্ঠীয়, পায়ু আৰু বক্ষীয় পক্ষ বা ফানৰ পক্ষৰশ্মিবোৰ শাখাযুক্ত নহয়। 

উদাহৰণ: সামূদ্ৰিক ঘোঁৰা (Hippocampus), চিগ্‌নেথাছ (Syngnathus) 

	'''বৰ্গ:11. অফিঅ’চেফালিফৰমিছ (Ophiocephaliformes):'''

1.দেহটো ছাইক্ল’ইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.মূৰটো দোপাখোৱা আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ বাকলিৰে আবৃত। 

3.ফানবোৰ কণ্টকহীন। 

4.অতিৰিক্ত শ্বসনাংগ থাকে। 

5.বায়ুথলী দীঘলীয়া আৰু পুচ্ছ অঞ্চললৈ বিস্তৃত। 

গৰৈ মাছ (Channa)

	'''বৰ্গ:12. চিমব্ৰেংকিফৰমিছ (Symbranchiformes):'''

1.দেহটো সাপৰ নিচিনা দীঘলীয়া আৰু ছালত বাকলি নেথাকে। 

2.বায়ুথলী নেথাকে। 

3.ফানত কণ্টকনেথাকে। 

4.পৃষ্ঠীয়, পুচ্ছ আৰু পায়ু ফান নীৰৱচ্ছিন্ন ভাৱে সংলগ্ন হৈ থাকে। 

5.ক্লোমৰন্ধ্ৰ এটা, অনুপ্ৰস্থীয় আৰু অংকীয়। 

উদাহৰণ: কুচিয়া (Amphipnous cuchia)। 

	'''বৰ্গ:13. পাৰ্চিফৰমিছ (Perciformes):'''

1.ফান কণ্টকযুক্ত। 

2.দুখন পৃষ্ঠীয় ফান। 

3.বক্ষীয় অঞ্চলত অংকীয় ফান থাকে আৰু ইয়াত 6 ডালতকে বেছি পক্ষৰশ্মি নেথাকে। 

4.ৱেবাৰৰ অস্থি নেথাকে। 

উদাহৰণ: কাৱৈ মাছ (Anabus), ট্ৰাইকিউৰাছ (Trichirus)। 

	'''বৰ্গ:14. প্লিউৰ’নেক্‌টিফৰমিছ (Pleuronectiformes):'''

1.পানীৰ তলত বাস কৰাৰ বাবে অভিযোজিত হ’বলৈ বাবে ইয়াৰ দেহটো চেপেটা। 
2.চকু দুটা অংকীয় ফালে অৱস্থিত। 

3.লাওঁখোলাটো অপ্ৰতিসম। 

4.ফানত কণ্টক নেথাকে। 

5.পূৰ্ণাংগ প্ৰাণীথ বায়ুথলী নেথাকে। 

উদাহৰণ: চাইনাপ্‌টুৰা (Synaptura), প্লিউৰ’নেক্‌টাছ(Pleuronectus)। 

	'''বৰ্গ:15. মাষ্টাচেম্‌বেলিফৰমিছ (Mastacembeliformes):'''

1.দেহটো ঈল মাছৰ নিচিনা দীঘলীয়া। 

2.পৃষ্ঠীয়, পুচ্ছ আৰু পায়ু ফান উপৰা উপৰিকৈ সংযুক্ত হৈ থাকে। কেতিয়াবা সৰু পুচ্ছ ফানখন পৃথক হৈ থাকে। 

3.পৃষ্ঠীয় ফানৰ সন্মুখত কিছুমান মুক্ত কণ্টক থাকে। 

4.পায়ু ফানৰ তিনিডাল কণ্টক থাকে। 

5.অংকীয় ফান নেথাকে। 

6.বক্ষ ফান থাকে। 

উদাহৰণ: মাষ্টাচেম্‌বেলাছ (Mastacembelus)

	'''বৰ্গ:16. ইকিনেইফৰমিছ (Echeneiformes):'''

1.প্ৰথম পৃষ্ঠীয় ফানখন ৰূপান্তৰিত হৈ এঠা খাই ধৰিবলৈ অভিযোজিত হয়। 

2.বাকলিবোৰ চাইক্লইড প্ৰকৃতিৰ। 

3.দ্বিতীয় পৃষ্ঠীয় ফান আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে

4.বায়ুথলী নেথাকে। 

উদাহৰণ: ইকিনেইছ (Echeneis), ৰিম’ৰা (Remora)। 

	'''বৰ্গ:17. টেট্ৰ’দন্তীফৰমিছ (Tetrodontiformes):'''

1.বাকলিবোৰ কাইটলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। 

2.অস্থিযুক্ত প্লেটে দেহটো আগুৰি ৰাখে। 

উদাহৰণ: অষ্ট্ৰাচিঅ’ন (Ostracion), টেট্ৰাড’ন (Tetradon)। 
 
	'''বৰ্গ:18. লফিফৰমিছ (Lophiformes):'''

1.পৃষ্ঠীয় ফান দুখন। 

2.বায়ুথলী নেথাকে। 

3.বক্ষফান ঠেংসদৃশ। 

উদাহৰণ: লফিয়াছ (Lophius)। 

==আৰু চাওক==
*[[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]
*[[অসমৰ মাছ]]
*[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]]

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>trtdyfzkatay4rgp97ygwd40qmo3z2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633743</id>
      <parentid>633742</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32542" sha1="l3421s812qk5jb0v1rudq8arup50gki" xml:space="preserve">{{wikify}}{{Taxobox
|name=মাছ
|fossil_range={{fossilrange|Mid Cambrian|Recent|latest=0}}
|image=Georgia Aquarium - Giant Grouper edit.jpg
|image_caption= অন্য মাছৰ জাকৰ সৈতে [[Giant grouper]]ৰ সাঁতোৰ
|image_width=250px
|image2=Pterois volitans Manado-e edit.jpg
|image2_caption= [[red lionfish]]ৰ সন্মুখভাগ
|image2_width=250px
|regnum=[[Animal]]ia
|phylum=[[Chordata]]
|unranked_classis=[[Craniata]]
|includes =
:[[Agnatha|Jawless fish]]
:†[[Placodermi|Armoured fish]]
:[[Chondrichthyes|Cartilaginous fish]]
:[[Actinopterygii|Ray-finned fish]]
:[[Sarcopterygii|Lobe-finned fishes]]
|excludes=
:[[Tetrapoda|Tetrapods]]
}}
'''মাছ''' ({{Lang-en|fish}}) একপ্ৰকাৰৰ জলজ [[প্ৰাণী]]। মাছে ফুলৰ সহায়ত উশাহ লয়। ইহঁতৰ আঙুলি অথবা ভৰি নেথাকে। বেছিভাগ মাছেই শীতল ৰক্তৰ প্ৰাণী।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Goldman|first=K.J.|title=Regulation of body temperature in the white shark, ''Carcharodon carcharias''|journal=Journal of Comparative Physiology|year=1997|volume=167|series=B Biochemical Systemic and Environmental Physiology|issue=6|pages=423–429|doi=10.1007/s003600050092|url=http://www.mendeley.com/research/temperature-and-activities-of-a-white-shark-carcharodon-carcharias/|accessdate=12 October 2011|archivedate=6 April 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120406114844/http://www.mendeley.com/research/temperature-and-activities-of-a-white-shark-carcharodon-carcharias/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Carey|first=F.G.|author2=Lawson, K.D.|title=Temperature regulation in free-swimming bluefin tuna|journal=Comparative Biochemistry and Physiology Part A: Physiology| date=February 1973 |volume=44|issue=2|pages=375–392|doi=10.1016/0300-9629(73)90490-8}}&lt;/ref&gt; পৰ্বতীয়া জল ধাৰাৰ পৰা, অতি গভীৰ সমুদ্ৰ পৰ্যন্ত মাছ পোৱা যায়। বৰ্তমানলৈকে অন্য যিকোনো [[মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী|মেৰুদণ্ডী]]ৰ তুলনাত মাছৰ সৰ্বাধিক, প্ৰায় ৩৩,১০০টা নথিভুক্ত [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতি]] পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=[[FishBase]]|url=http://www.fishbase.org/search.php|title=FishBase |date=April 2015|accessdate=29 August 2015}}&lt;/ref&gt;

মাছবোৰ [[মানুহ]]ৰ খাদ্যৰ এটা প্ৰধান উৎস। খাদ্যৰ বাবে মানুহে সাগৰ আৰু পুখুৰীত মাছৰ চিকাৰ কৰে আৰু ব্যৱসায়িক ভাৱে পালনো কৰে। বহু লোকে আলংকৰিক মাছক সৌন্দৰ্যবৰ্ধনৰ বাবে একুৰিয়ামতো ৰাখে। ধৰ্মীয় চিহ্ন, কলা, কিতাপ আৰু চলচ্চিত্ৰৰ বিষয় হিচাপে যুগ যুগ ধৰি মাছ সংস্কৃতিৰ এক অবিছেদ্য অংগ ৰূপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। 

সাধাৰণতে মাছ বুলিলে একে পূৰ্বজৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা [[উভচৰ প্ৰাণী|উভচৰ]], [[সৰীসৃপ]], [[চৰাই]] আৰু [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী|স্তন্যপায়ী]]বোৰক ধৰা নহয়, যদিও ইয়াক [[জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন|জীৱ বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন]]ৰ এটা সঠিক গোট বুলি গণ্য কৰা নহয়, কিয়নো [[তিমি মাছ]]ৰ দৰে স্তন্যপায়ী তথা [[মিছামাছ]]ৰ দৰে [[পতংগ]]কো মাছ বুলিয়েই কোৱা হয়। শ্ৰেণীবিভাজনত পৰম্পৰাগত ''মৎস'' বা ''মাছ'' শব্দক এক প্ৰকাৰগত গোট বুলিহে কোৱা হয়। 

মাছ হিচাপে গণ্য কৰা জীৱবোৰ হৈছে [[কেম্ব্ৰিয়ান যুগ]]ত উদ্ভৱ হোৱা কিছুমান কোমল দেহৰ [[ক'ৰডাটা|পৃষ্ঠদণ্ডী]]। সকলো মাছৰে এ়ডাল প্ৰকৃত [[মেৰুদণ্ড]] নেথাকিবও পাৰে।

==মাছৰ সাধাৰণ লক্ষণসমূহ(General characters of Pisces):==

#জলজ, অলুণীয়া বা সাগৰীয় পানীত বাস কৰা শীতলৰক্তী কশেৰুকী প্ৰাণী। 
#শৰীৰটো প্ৰৱাহৰৈশিক, দীঘলীয়া। 
#দেহটোক তিনিটা খণ্ডত ভগাব পাৰি, যেনে - মূৰ, কাণ্ড আৰু নেজ। 
#মুখত হনু আৰু দাঁত নেথাকে। 
#মূৰত এযোৰ চকু, এখন মুখ আৰু এযোৰ বাহ্যিক নাসাৰন্ধ্ৰ থাকে। 
#ইহঁতৰ গাত সাধাৰণতে যুগ্ম আৰু অযুগ্ম পক্ষ বা ফান থাকে। ফানৰ সহায়ত মাছে পানীত সাঁতুৰি ফুৰে আৰু দেহৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখে। যুগ্ম ফানবোৰ হ’ল বক্ষ ফান (Pectoral fin), আৰু শ্ৰোণী ফান (Pelvic fin)। অযুগ্ম ফানবোৰ হ’ল পৃষ্ঠীয় ফান (Dorsal fin), পায়ু ফান (Anal fin) আৰু পুচ্ছ ফান (Caudal fin)। 
#নেজডাল মঙহাল আৰু প্ৰাণীটোক চলনৰ সময়ত সন্মুখৰ পিনে ঠেলি দিয়াত সহায় কৰে। 
#মাছৰ শৰীৰটো বাকলিৰে আবৃত। অৱশ্যে বাকলিবিহীন মাছো আছে। 
#হাওঁফাঁওৰে উশাহ লোৱা ডিপ্‌নই উপশ্ৰেণীৰ মাছবোৰৰ বাহিৰে আনবোৰ মাছৰ নাসাৰন্ধ্ৰ গ্ৰসনীৰ লগত সংযুক্ত নহয়। 
#মাছে জলক্লোমৰ দ্বাৰা উশাহ নিশাহ লয়। কিছুমান মাছৰ অতিৰিক্ত শ্বসনাংগও থাকে। 
#ক্লোমৰন্ধ্ৰৰ সংখ্যা ১০ যোৰতকৈ অধিক নহয়। সাৰাৰণতে ৫ যোৰকৈ থাকে। 
#সংবেদী পাৰ্শ্বৰেখাবোৰ সুবিকশিত। 
#হৃদযন্ত্ৰটো দুটা কোঠালীযুক্ত – এটা অলিন্দ আৰু এটা নিলয়। 
#বহিঃকৰ্ণ আৰু মধ্যকৰ্ণ নেথাকে কিন্তু অন্তঃকৰ্ণ থাকে আৰু ইয়াত তিনিটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ নলিকাযুক্ত। 
#১০ যোৰ কপালীয় স্নায়ু থাকে। 
#বৃক্ক মেছ’নেফ্ৰিক প্ৰকাৰৰ। কিছুমানত প্ৰনেফ্ৰিক নলিকাও থাকে। 
#জননাংত প্ৰকৃত জনন নলী থাকে। 
#লিংগভেদ আছে। 
#ভ্ৰূণাত্মক স্তৰত এমনিঅ’ন আৰু কৰিয়ন নামৰ বীজাৱৰণ নেথাকে। 
#নিষেচন বাহ্যিক। 

===মাছৰ শ্ৰেণীবিভাজন (Classification of Pisces)===


	মাছৰ শ্ৰেণীটো অতি ডাঙৰ আৰু ইয়াৰ শ্ৰেণীবিভাজন প্ৰক্ৰিয়াও জটিল। বহুতো মাছৰ চৰিত্ৰ ইহঁতৰ জীৱাশ্মবোৰৰ পৰাহে জানিব পৰা গৈছে। মুলাৰে প্ৰথমতে নিম্নখাপৰ কশেৰুকী প্ৰাণীবোৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন কৰিছিল আৰু মৎস্যক শ্ৰেণী হিচাপে গণ্য কৰি ইয়াক 6টা উপশ্ৰেণীত ভাগ কৰিছিল। এই ৬টা উপশ্ৰেণী হ’ল – ডিপ্ন’ই (Dipnoi), টেলিঅ’ষ্টি (Teleostei), গেন’ইডি (Ganoidei), ইলাছম’ব্ৰাংকি (Elasmobranchi), মাৰ্ছিপ’ব্ৰাংকি (Marsipobranchi) আৰু লেপ্ট’কাৰ্ডি (Leptocardi)। বিস্তৃতি, প্ৰাচীন ইতিহাস, আৰু অন্য মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ লগত লগত তুলনা কৰি মাছবোৰক বৰ্তমানৰ বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক অতিশ্ৰেণী (Super Class) হিচাপে গণ্য কৰিছে। আধুনিক যুগৰ বিজ্ঞানী বাৰ্গে (Berg, 1940) মৎস্যসমূহক ৭টা শ্ৰেণীত ভাগ কৰিছে, যেনে – টেৰিক্‌থিছ (Pterichthys), কক্ক’’ষ্টি (Coccostei), একান্‌থ’ডি (Acanthodii), ইলাছম’ব্ৰাংকি (Elasmobranchii), হল’চেফালি (Holocephali), ডিপ্ন’ই (Dipnoi) আৰু টেলিঅ’ষ্টমি (Teleostomi)। এইবোৰৰ প্ৰথম তিনিটা পৃথিৱীৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্তি হৈছে আৰু ইহঁতক একেলগে প্লেক’ডাৰ্মি (Placodermi) বুলি কোৱা হয়। 

'''শ্ৰেণী : ১. প্লেক’ডাৰ্মি (Placodermi):'''

#ইহঁতৰ শৰীৰটো অস্থিময় বৰ্মৰে সুৰক্ষিত হৈ থাকে বাবে ইহঁতক প্লেক’ডাৰ্ম বোলা হয়। 
#হাইয়ড (Hyoid) হাড়ে নিলম্বিকাৰ কাম নকৰে। 
#যুগ্ম ফান আছে। 

উদাহৰণ: কক্ক’ষ্টিয়াছ (Coccosteus)

'''শ্ৰেণী : 2. কন্দ্ৰিক্‌থিছ (Chondricthyes) :'''

#দেহটো পৃষ্ঠীয় অংকীয়ভাৱে চেপেটা। 
#ছালখন টান, শ্লেষ্মাগ্ৰন্থিযুক্ত আৰু প্লেক’ইড বাকলিৰে আবৃত। 
#মুখখন অংকীয়। 
#কংকালতন্ত্ৰ কোমলাস্থিৰ (Cartilage) দ্বাৰা গঠিত। 
#মধ্য আৰু যুগ্ম ফান থাকে। 
#মতা মাছৰ শ্ৰোণী ফানৰ গুৰিত এযোৰ আলিংগক (Clasper) থাকে। 
#বায়ুথলী আৰু হাওঁফাওঁ নেথাকে। 
#সংবেদী কোষবোৰ লাওঁখোলাৰ লগত সংযুক্ত। 
#অৱস্তক গুহা (Cloaca) থাকে। 
#কশেৰুকা সম্পূৰ্ণ আৰু পৃথক। 
#৫ যোৰ জলক্লোম আছে। 
#নিষেচন আভ্যন্তৰিণ। 

এই শ্ৰেণীটোক ২টা উপশ্ৰেণীত ভগোৱা হৈছে। 

'''উপশ্ৰেণী : ১. ছিলাচি বা ইলাছম’ব্ৰেংকি (Selachii or Elasmobranchi)''' 

#মধ্য অক্ষ অবিহনে যুগ্ম ফান থাকে। 
#বক্ষ ফানৰ গুৰিটো ঠেক। 
#ইহঁতৰ জলক্লোমবোৰ পৃথক পৃথক কোঠালিত থাকে। 
#চকুৰ পিছফালে এটা সৰু ৰন্ধ্ৰ থাকে। 
#আলিংগক থাকে। 

এই উপশ্ৰেণীৰ বিলুপ্ত মাছবোৰক প্ৰট’ছিলাচি (Protoselachii) আৰু জীৱিত মাছবোৰক ইউছিলাচি (Euselachii) বোলা হয়। 
	
'''অতিবৰ্গ : 1. প্লিউৰ’ট্ৰিমেটা (Pleurotremata):''' 

#ক্লোমৰন্ধ্ৰবোৰ পাৰ্শ্বীয়ভাবে অৱস্থিত। 
#দাঁতবোৰ চোকা আৰু শংকু আকৃতিৰ। 
#বক্ষীয় চক্ৰৰ সোঁ আৰু বাওঁফালটো পৃষ্ঠীয়ভাৱে পৃথক। 

'''বৰ্গ : 1. লেম্‌নিফৰমিছ (Lamniformes):'''

#পৃষ্ঠীয় ফান দুখন কণ্টকবিহীন। 
#পায়ু ফান থাকে। 

উদাহৰণ: ডগফিছ (Scoliodon), ষ্টেগ’ষ্ট’মেটা (Stegostoms, Tiger shark), হাতুৰিমুৰীয়া চাৰ্ক (Sphyrna) ইত্যাদি। 

	'''অতিবৰ্গ: 2. হাইপ’ট্ৰিমেটা (Hypotremata):''' 

#ক্লোমৰন্ধ্ৰবোৰ অংকীয় দিশত অৱস্থিত। 
#বক্ষীয় ফানৰ সন্মুখৰ ফালটো মূৰ নাইবা শৰীৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 
#হায়মেণ্ডিবুলাৰত (Hyomandibular) ক্লোমীয় ৰশ্মি (Branchial rays) নেথাকে। 
#বক্ষচক্ৰ (Pectoral girdle) দুয়োটা ফাল প্ৰত্যেকে প্ৰত্যেকৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে নতুবা ৰাজহাড়ৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 

	'''বৰ্গ: 1. ৰাজিফৰ্‌মিছ (Rajiformes):'''

#মূৰ আৰু বক্ষীয় ফানৰ মাজত বৈদ্যুতিক অংগ নেথাকে। 
#আদিনেত্ৰকোটৰ (Preorbital) কোমলাস্থিৰ বৃদ্ধি নহয়। 

উদাহৰণ: স্কেট বা ৰাইন’বেটাছ (Rhinobatus),। ঈগল ৰে (Myliobatus)। 

	'''বৰ্গ: 2. ট’ৰপেডিনিফ’ৰমিছ (Torpediniformes):'''

#মূৰ আৰু বক্ষীয় ফানৰ মাজত বৈদ্যুতিক অংগ থাকে। 
#আদিনেত্ৰকোটৰ (Preorbital) কোমলাস্থিৰ বৃদ্ধি হৈ বৃহৎ আকৃতি ধাৰণ কৰে। 

উদাহৰণ: ট’ৰপেড’ বা ইলেট্ৰিক ৰে (Torpedo)। 

'''শ্ৰেণী: 3. হল’ছেফালি (Holocephalii):'''

#লাওঁখোলাৰ পেলেট’-কোৱাৰ্ডেট (Palato-quadrate) কোমলাস্থিডাল নিউৰ’ক্ৰেনিয়ামৰ (Neuro-cranium) লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 
#জলক্লোম 4যোৰ আৰু ইহঁতক অপাৰকুলামে ঢাকি ৰাখে। 
#ক্ল’আকা নেথাকে। 
#শ্ৰোণীচক্ৰৰ সোঁ আৰু বাওঁফালটো সংযুক্ত হৈ নেথাকে। 

'''উপশ্ৰেণী: 2. কাইমেৰা (Chimarae):''' 

#পৃষ্ঠদণ্ড আছে আৰু ইয়াক অসংখ্য কেলছিয়ামযুক্ত আঙুঠিয়ে আংশিকভাৱে আৱৰি ৰাখে। 
#বক্ষ ফানবোৰ সাধাৰণ প্ৰকৃতিৰ। 


	'''বৰ্গ: 1. কাইমেৰিফৰমিছ (Chimaeriformes):'''

	উদাহৰণ: কাইমেৰা (Chimerae)

'''শ্ৰেণী: 3. ডিপ্ন’ই (Dipnoi):'''

1.দুই ধৰণৰ শ্বসনাংগ থাকে – জলক্লোম আৰু হাওঁফাওঁ। 

2.মাত্ৰ এযোৰ জলক্লোম থাকে। 

3.অপাৰকুলাম, বায়ু থলী আৰু ক্ল’য়েকা আছে। 
 
4.ছাইক্ল’ইত বাকলিৰ ছালখন আবৃত। 

5.যুগ্ম ফানবোৰ খণ্ডিত। 

6.শ্ৰোনীচক্ৰ যুৰীয়া নহয়। 

'''বৰ্গ: 1. ছেৰাট’ডিফ’ৰমিছ (Ceratodformes):'''

1.অন্তঃলাওঁখোলাটো (Endocranium) কোমলাস্থিযুক্ত। 

2.বায়ুথলী এটা। 

উদাহৰণ: ছেৰাট’ডাছ (Ceratodus), নিঅ’ছেৰাট’ডাছ (Neoceratodus)। 

	'''বৰ্গ: 2. ছেৰাট’ডিফ’ৰমিছ (Lepidosireniformes):'''

1.অন্তঃলাওঁখোলাটো আৱৰণযুক্ত। 

2.বায়ুথলী যুৰীয়া। 

উদাহৰণ : প্ৰট’পটেৰাছ (Protopterus), লেপিড’চাইৰেন (Lepidosiren)

'''শ্ৰেণী: 4. টেলিঅ’ষ্টমি (Teleostomi):'''

1.অন্তঃকংকাল কম বেছি পৰিমাণে অস্থিযুক্ত। 

2.লাওঁখোলাটো সাধাৰণতে হায়’ষ্টাইলিক (Hyostylic)। 

3.ছালখন গ্লেনইড, ছাইক্লইড বা টিন’ইড বাকলিৰে আবৃত। 
4.অপাৰকুলাম থাকে। 

5.যুগ্ম আৰু অযুগ্ম ফান থাকে। 

6.ক্ল’য়েকা আৰু আলিংগক থাকে। 

এই শ্ৰেণীটোক দুটা উপশ্ৰেণীত ভগোৱা হৈছে। 
 
'''উপশ্ৰেণী: 1. ক্ৰছপ্‌টেৰিজি (Crossopterygii):'''

1.যুৰীয়া ফানযুক্ত আৰু এইবোৰ মধ্যস্থ খলপাযুক্ত। 

2.দেহটো বাকলিৰি ঢাক খোৱা। 

3.অন্তঃনাসাৰন্ধ্ৰ আছে আৰু মুখগহ্বৰৰ লগত যুক্ত। 

4.কেইটা জীৱিত প্ৰজাতিত বাহিৰে বাকীবোৰ বিলুপ্ত হৈছে। 

উদাহৰণ: লেটিমেৰিয়া (Letimeria), ছিলাকেন্‌থাছ (Celacanthus, বিলুপ্ত)। 

'''উপশ্ৰেণী: 2. একটিন’প্‌টেৰিজি (Actinopterygii):'''

1.ইহঁতে আদিম চৰিত্ৰ দেখুৱায়। 
2.অন্তঃনাসাৰন্ধ্ৰ নেথাকে। 
3.শল্কীয় (Squamosal) অস্থি নেথাকে। 
4.যুগ্মফানৰ পক্ষৰশ্মিৰ (Fin rays) চেছেলিয়াবোৰে (Basalia) ছালৰ লগত লাগি নেথাকে। 
এই উপশ্ৰেণীটো 18টা বৰ্গত বিভক্ত। 

	'''বৰ্গ: 1. পলিপটেৰিফৰমিছ (Polypteriformes):'''

1.ছালখন সাধাৰণ তীৰ্যককোণী (Rhombic) গেনইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.পৃষ্ঠীয় ফানৰ অসংখ্য ফিনলেটছ্‌ (Finlets) আছে। 

3.নেজডাল বিষমপুচ্ছীয়। 

4.বক্ষীয় ফানৰ সংযোগ স্থলত এটা সুস্পষ্ট ভূমি আছে। 

5.বায়ুথলী দ্বিখণ্ডিত আৰু অন্ত্ৰৰ অংকীয় দিশৰ লগত সংযুক্ত হৈছে। 

উদাহৰণ: পলিপটেৰাছ (Polypterus)
 
	'''বৰ্গ: 2. এছিপেনচেৰিফৰমিছ (Acipenseriformes):'''

1.দেহটোত 5 শাৰী অস্থিযুক্ত প্ৰশক্ল (Scutes) আছে। 

2.নাসামণ্ডল দীঘলীয়া। 

3.অন্তঃলাওঁখোলা কোমলাস্থিযুক্ত। 

4.পুচ্ছফান বিষমপুচ্ছীয় (Heterocercal)। 

উদাহৰণ: এছিপেন্‌চাৰ (Acipenser)

	'''বৰ্গ: 3. এমিফৰমিছ (Amiiformes):'''

1 বাকলি ছাইক্ল’ইড প্ৰকৃতিৰ। 

2.কশেৰুকাকায় (Vertebral centra) পশ্চগৰ্তী (Opisthocoelus) নহয়। 

3.বক্ষীয় প্ৰকোষ্ঠিকা (Pectoral radials) স্কেপুলা-কোৰাকয়ড কোমলাস্থিৰ লগত সংযুক্ত। 

উদাহৰণ: এমিয়া (Amia)

	'''বৰ্গ: 4. লেপিড’ষ্টেইফৰমিছ (Lepidosteiformes):'''

1.ছালখন তীৰ্যককোণী (Rhombic) গেনইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.নাসাৰন্ধ্ৰটো দীঘলীয়া নাসামণ্ডলৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। 

3.পুচ্ছ ফান কিছু পৰিমাণে বিষমপুচ্ছীয়। 

4.কশেৰুকাবোৰ সম্পূৰ্ণকৈ অস্থিভূত (Ossified) আৰু পশ্চগৰ্তী। 

উদাহৰণ: লেপিড’ষ্টিয়াছ (Lepidosteus)

	'''বৰ্গ: 5. ক্লুপিফৰমিছ (Clupeiformes):'''

1.বাকলিবোৰ সুবিকশিত আৰু ছাইক্লইড প্ৰকৃতিৰ। 

2.পুচ্ছ ফান সমপুচ্ছীয় (Homocercal)। 

3.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে। 

4.কশেৰুকাকায় সম্পূৰ্ণৰূপে অস্থিভূত। 

5.ৱেবাৰ অস্থিকা (Weberian ossicle) নেথাকে। 

উদাহৰণ: নট’পটেৰাছ (Notopterus), ক্লুপিয়া (Clupeia)। 

	'''বৰ্গ: 6. স্কপেলিফৰমিছ (Scopeliformes):'''

1.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে। 

2.এখন চৰ্বীময় ফান (Adipose fin) থাকে। 

3.মুখখন ডাঙৰ আৰু ইয়াত অসংখ্য সৰসৰু দাঁত থাকে। 

4.সাধাৰণতে সংদীপ্তি অংগ থাকে। 

উদাহৰণ: হাৰপ’ডন (Harpodon)

	'''বৰ্গ: 7. ছাইপ্ৰিনিফৰমিছ (Cypriniformes):'''

1.ৱেবাৰ অস্থিয়ে অন্তঃকৰ্ণ আৰু বায়ুথলীক সংযোক কৰে। 

2.বায়ুথলীটো পাচন নলীৰ লগত এডাল নলিকাৰ দ্বাৰা সংযুক্ত হৈ থাকে। 

3.উদৰৰ তলফালে অংকীয় ফান থাকে। 

ইয়াক আকৌ দুটা উপভাগত ভগোৱা হৈছে –

'''ভাগ : 1. ছাইপ্ৰিনি (Cyprini):''' শৰীৰটোত সাধাৰণতে বাকলি থাকে যদিও কিছুমানৰ নেথাকে। 

ইহঁতৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ কশেৰুকা ইটোৱে সিটোৰ লগত যুক্ত হৈ নেথাকে। উদাহৰণ: ৰৌ মাছ (Labeo rohita), ভকুৱা (Catla)। 

'''ভাগ : 2. চিলুৰি (Siluri):''' বাকলি নেথাকে। উৰ্দ্ধহনুৰ হাড়ডাল সৰু হৈ পিচ্ছিকাবোৰক Barbules) ধৰিৰাখে। দ্বিতীয়, তৃতীয়, চতুৰ্থ আনকি কেতিয়াবা পঞ্চম কশেৰুকাও একেলগে সংযুক্ত হৈথাকে। উদাহৰণ: এৰিয়াছ (Arius), শিঙি মাছ (Heteropneustes), মাগুৰ মাছ (Clarius), বৰালী মাছ (Wallago)। 

	'''বৰ্গ: 8. এংগুইলিফৰমিছ (Anguilliformes):'''

1.দেহটো চুঙা আকৃতিৰ আৰু দীঘলীয়া। 

2.ছালখন নগ্ন যদিও সৰু সৰু বাকলি কিছুমান ছালত পোত খাই থাকে। 

3.পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু ফান দীঘলীয়া আৰু ঠেক। 

4.শ্ৰোণী ফান থাকিলে উদৰীয় অঞ্চলত থাকে। 

5.ফানবোৰত কণ্টক নেথাকে। 

6.বায়ুথলীটো অন্ত্ৰৰ লগত সংযুক্ত হৈ থাকে। 

উদাহৰণ: এংগুইলা (Anguilla)

	'''বৰ্গ:9. বেলনিফৰমিছ (Beloniformes):'''

1.দেহটো দীঘলীয়া আৰু ছালত ছাইক্ল’ইড বাকলি থাকে। 

2.ফানত কণ্টকনেথাকে। 

3.অংকীয় ফান উদৰীয়। 

4.ইহঁতৰ কিছুমানে মাছে গ্লাইডিং প্ৰক্ৰিয়াৰে পানীৰ ওপৰলৈ জাপ মাৰি কিছু সময়ৰ বাবে ভাসমান হৈ উৰিব পাৰে। 

উদাহৰণ: বেল’নি (Beloni), উৰণীয়া মাছ (Exocoetus)

	'''বৰ্গ:10. চিগ্‌নাথিফৰমিছ (Syngnathifomes):'''

1.দেহটো বাকলি নাইবা অস্থিযুক্ত আঙুঠিৰে আবৃত। 

2.মুখখন অগ্ৰপ্ৰান্তৰ মূৰত অৱস্থিত আৰু নাসামণ্ডল নলি আকৃতিৰ। 

3.পৃষ্ঠীয়, পায়ু আৰু বক্ষীয় পক্ষ বা ফানৰ পক্ষৰশ্মিবোৰ শাখাযুক্ত নহয়। 

উদাহৰণ: সামূদ্ৰিক ঘোঁৰা (Hippocampus), চিগ্‌নেথাছ (Syngnathus) 

	'''বৰ্গ:11. অফিঅ’চেফালিফৰমিছ (Ophiocephaliformes):'''

1.দেহটো ছাইক্ল’ইড বাকলিৰে আবৃত। 

2.মূৰটো দোপাখোৱা আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ বাকলিৰে আবৃত। 

3.ফানবোৰ কণ্টকহীন। 

4.অতিৰিক্ত শ্বসনাংগ থাকে। 

5.বায়ুথলী দীঘলীয়া আৰু পুচ্ছ অঞ্চললৈ বিস্তৃত। 

গৰৈ মাছ (Channa)

	'''বৰ্গ:12. চিমব্ৰেংকিফৰমিছ (Symbranchiformes):'''

1.দেহটো সাপৰ নিচিনা দীঘলীয়া আৰু ছালত বাকলি নেথাকে। 

2.বায়ুথলী নেথাকে। 

3.ফানত কণ্টকনেথাকে। 

4.পৃষ্ঠীয়, পুচ্ছ আৰু পায়ু ফান নীৰৱচ্ছিন্ন ভাৱে সংলগ্ন হৈ থাকে। 

5.ক্লোমৰন্ধ্ৰ এটা, অনুপ্ৰস্থীয় আৰু অংকীয়। 

উদাহৰণ: কুচিয়া (Amphipnous cuchia)। 

	'''বৰ্গ:13. পাৰ্চিফৰমিছ (Perciformes):'''

1.ফান কণ্টকযুক্ত। 

2.দুখন পৃষ্ঠীয় ফান। 

3.বক্ষীয় অঞ্চলত অংকীয় ফান থাকে আৰু ইয়াত 6 ডালতকে বেছি পক্ষৰশ্মি নেথাকে। 

4.ৱেবাৰৰ অস্থি নেথাকে। 

উদাহৰণ: কাৱৈ মাছ (Anabus), ট্ৰাইকিউৰাছ (Trichirus)। 

	'''বৰ্গ:14. প্লিউৰ’নেক্‌টিফৰমিছ (Pleuronectiformes):'''

1.পানীৰ তলত বাস কৰাৰ বাবে অভিযোজিত হ’বলৈ বাবে ইয়াৰ দেহটো চেপেটা। 
2.চকু দুটা অংকীয় ফালে অৱস্থিত। 

3.লাওঁখোলাটো অপ্ৰতিসম। 

4.ফানত কণ্টক নেথাকে। 

5.পূৰ্ণাংগ প্ৰাণীথ বায়ুথলী নেথাকে। 

উদাহৰণ: চাইনাপ্‌টুৰা (Synaptura), প্লিউৰ’নেক্‌টাছ(Pleuronectus)। 

	'''বৰ্গ:15. মাষ্টাচেম্‌বেলিফৰমিছ (Mastacembeliformes):'''

1.দেহটো ঈল মাছৰ নিচিনা দীঘলীয়া। 

2.পৃষ্ঠীয়, পুচ্ছ আৰু পায়ু ফান উপৰা উপৰিকৈ সংযুক্ত হৈ থাকে। কেতিয়াবা সৰু পুচ্ছ ফানখন পৃথক হৈ থাকে। 

3.পৃষ্ঠীয় ফানৰ সন্মুখত কিছুমান মুক্ত কণ্টক থাকে। 

4.পায়ু ফানৰ তিনিডাল কণ্টক থাকে। 

5.অংকীয় ফান নেথাকে। 

6.বক্ষ ফান থাকে। 

উদাহৰণ: মাষ্টাচেম্‌বেলাছ (Mastacembelus)

	'''বৰ্গ:16. ইকিনেইফৰমিছ (Echeneiformes):'''

1.প্ৰথম পৃষ্ঠীয় ফানখন ৰূপান্তৰিত হৈ এঠা খাই ধৰিবলৈ অভিযোজিত হয়। 

2.বাকলিবোৰ চাইক্লইড প্ৰকৃতিৰ। 

3.দ্বিতীয় পৃষ্ঠীয় ফান আৰু পায়ু ফানত কণ্টক নেথাকে

4.বায়ুথলী নেথাকে। 

উদাহৰণ: ইকিনেইছ (Echeneis), ৰিম’ৰা (Remora)। 

	'''বৰ্গ:17. টেট্ৰ’দন্তীফৰমিছ (Tetrodontiformes):'''

1.বাকলিবোৰ কাইটলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। 

2.অস্থিযুক্ত প্লেটে দেহটো আগুৰি ৰাখে। 

উদাহৰণ: অষ্ট্ৰাচিঅ’ন (Ostracion), টেট্ৰাড’ন (Tetradon)। 
 
	'''বৰ্গ:18. লফিফৰমিছ (Lophiformes):'''

1.পৃষ্ঠীয় ফান দুখন। 

2.বায়ুথলী নেথাকে। 

3.বক্ষফান ঠেংসদৃশ। 

উদাহৰণ: লফিয়াছ (Lophius)। 

==আৰু চাওক==
*[[মাছৰ পৰিভ্ৰমণ]]
*[[অসমৰ মাছ]]
*[[অসমত দেখা পোৱা মাছৰ তালিকা]]

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>l3421s812qk5jb0v1rudq8arup50gki</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাছৰ পৰিভ্ৰমণ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42362</id>
    <revision>
      <id>633741</id>
      <parentid>212197</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8117" sha1="opqh0gz8trfplud52p7aypuwlwucfa8" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
নিৰ্দিষ্ট কালত কিছুমান [[মাছ]] প্ৰজননৰ বাবে এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰি আকৌ উক্ত ঠাইলৈ উভতি অহাকে '''মাছৰ পৰিভ্ৰমণ''' বা '''মাছৰ প্ৰব্ৰজন''' ({{Lang-en|Fish migration}}) বোলা হয়। কিছুমান পৰিভ্ৰমী মাছৰ উদাহৰণ হ'ল: ঈল (''Anguilla Anguilla, A. vulgaris, A.rostra, etc.''), চালমন (''Salmo solar, Oncorhynchus nerka''), [[ইলীহ মাছ]] (''Hilsa ilisa'') আদি।

== পৰিভ্ৰমণৰ কাৰণ ==
বিভিন্ন কাৰণত মাছে পৰিভ্ৰমণ কৰিব পাৰে। যৌৱনাপ্ৰাপ্তি, [[হৰম'ন]], জন্মগত প্ৰবৃত্তি, খাদ্যৰ অভাৱ, ইত্যাদিৰ কাৰণে মাছে পৰিভ্ৰমণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও পোহৰ, উষ্ণতা, লৱণতা, pH, আদিৰ তাৰতম্য আদিৰ কাৰণেও মাছে পৰিভ্ৰমণ কৰে।

== পৰিভ্ৰমণৰ প্ৰকাৰ ==
সাধাৰণতে মাছৰ চাৰি প্ৰকাৰৰ পৰিভ্ৰমন দেখিবলৈ পোৱা যায়। এইবোৰ হ'ল:
# সাগৰীয় পৰিভ্ৰমণ (Oeceanodromous migration),
# পটেম'ড্ৰ'মাছ পৰিভ্ৰমণ (Potamodromous migration),
# সমুদ্ৰাভিগামী পৰিভ্ৰমণ (Catadromous migration) আৰু
# সমুদ্ৰাপগামী পৰিভ্ৰমণ (Anadromous migration)

;সাগৰীয় পৰিভ্ৰমণ (Oceanodromous):
সাগৰীয় মাছে সাগৰৰ পানীতে প্ৰজননৰ বাবে বহুদূৰলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰাকে সাগৰীয় পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়। ক্লুপিয়া (Clupea), মেকেৰেল (Mackerel), টুনা (Tuna) আদি মাছে এনেধৰণৰ পৰিভ্ৰমণ দেখুৱায়।

;পটেম'ড্ৰ'মাছ পৰিভ্ৰমণ (Potamodromous miogration):
কিছুমান অলুণীয়া পানীৰ মাছে অলুণীয়া পানীতেই বহূদূৰলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰাকে পটেম’ড্ৰ’মাছ পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়। কাৰ্প (Carp) ট্ৰাউত (Trout) আধি মাছে এনেকুৱা ধৰণৰ পৰিভ্ৰমণ কৰে।

;সমুদ্ৰাভিমুখী পৰিভ্ৰমণ (Catadromous migration):
কিছুমান অলুণীয়া পানীৰ মাছে কণী পাৰিবলৈ সমুদ্ৰলৈ যোৱাকে সমুত্ৰাভিমুখী পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়। ঈল (Eel) মাছবোৰে এনেকুৱা পৰিভ্ৰমণ দেখুৱায়।

;সমুদ্ৰাপগামী পৰিভ্ৰমণ (Anadromous migration):
সাগৰীয় মাছে অলুণীয়া পানীলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰাকে সমুদ্ৰপগামী পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়। চালমন, ইলিছ ইত্যাদি মাছে এনেকুৱা পৰিভ্ৰমণ দেখুৱায়।

== ঈল মাছৰ সমুদ্ৰাভিমুখী পৰিভ্ৰমণ ==
ঈলবোৰ অলুণীয়া পানীৰ মাছ। প্ৰজননৰ সময়ত ইহঁতে বহুদূৰ অতিক্ৰম কৰি সাগৰলৈ আহে। ভ্ৰমণৰ সময়ত মতা মাছটোৱে মাইকী মাছটোক অনুসৰণ কৰে। ভ্ৰমণৰ সময়ত মাছবোৰৰ জননাংগবোৰ পৰিপক্ক হয় আৰু পাচন নলীডাল ক্ষীণ হবলৈ ধৰে। এই সময়ত ইহঁতে খোৱা বোৱা নকৰে। ইহঁতে সাগৰত ৫০০০/৬০০০ কিলোমিটাৰ মান অতিক্ৰম কৰি প্ৰায় ৫০০ মিটাৰমান গভীৰতালৈ আৰু তাতে কণী পাৰে। কণী দিয়াৰ পাছত ইহঁতৰ মৃত্যু হয়। কণী ফুটি পলুৰ সৃষ্টি হয়। এই পলুবোৰক লেপ্ট’চেফালাছ (Leptocephalus) বোলা হয়। পলুবোৰ স্বচ্ছ আৰু পাতব আকৃতিৰ। কিছুমান লেপ্ট'চেফালাছ পলু ৬২ ইন্সি পৰ্যন্ত দীঘল হয়। দুই তিনি বছৰমান পাছত ইহঁতবোৰ চুঙা আকৃতিৰ এলভাৰৰ পলুলৈ (Elver’s larva) ৰূপান্তৰিত হয়। এলভাৰ পলুবোৰ আকৌ অলুণীয়া পানীলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু অৱশেষত সিহঁতৰ পিতা-মাতাৰ আবাস্থলীত উপস্থিত হয়। অলুণীয়া পানীত ইহঁতে পূণাংগ প্ৰাপ্তি হয়। কেনেকৈ ইহঁতে পিতা মাতাৰ আবাসস্থলী চিনাক্তকৰণ কৰে সেয়া এক ৰহস্য। 

== চালমন মাছৰ সমুদ্ৰাপগামী পৰিভ্ৰমণ ==
চালমনবোৰ সাগৰীয় মাছ। ইহঁতে প্ৰজননৰ কাৰণে অলুণীয়া পানীলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰে আৰু ইয়াক সমুদ্ৰাপগামী পৰিভ্ৰমণ বোলা হয়। মতা আৰু মাইকীটোৱে যোৰ পাতি কেবাহাজাৰ কিলোমিটাৰ অতিক্ৰম কৰি ইহঁতে অলুনীয়া পানীত নিজৰ প্ৰজননৰ স্থান বাছি উলিয়ায়। প্ৰজননৰ সময়ত মতাটোত ৰঙা ৰঙৰ ডাগ আৰু মাইকীটোত কলা ৰঙৰ ডাগ দেখা পোৱা যায়। অলুনীয়া পানীত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছতে ইহঁতে খাবলৈ বাদ দিয়ে। প্ৰজনন স্থলীত মাইকীটোৱে নদীৰ বালিত গাত খান্দি বাঁহ সাজি লৈ কণী পাৰিবলৈ ধৰে। ইয়াৰ পাছতে মতাটোৱে ইয়াৰ ওপৰত শুক্ৰ নিক্ষেপ কৰে আৰু ফলস্বৰূপে কণীবোৰ নিষিক্ত হয়। নিষিক্ত কণীৰ পৰা পোৱালী ছালমনবোৰ ওলাই আহে। কিছুদিন নদীৰ অলুণীয়া পানীত থাকি পুণৰ ইহঁতে সাগৰলৈ পৰিভ্ৰমণ কৰে। সাগৰত ইহঁতবোৰ পৈণত হৈ পুণৰ প্ৰজনন কালত ইহঁতে সেই স্থানলৈ আহি প্ৰজনন কাৰ্য সম্পাদান কৰে।

[[শ্ৰেণী:মাছ|*]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰব্ৰজন]]</text>
      <sha1>opqh0gz8trfplud52p7aypuwlwucfa8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সিংহ দৰবাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42373</id>
    <revision>
      <id>633683</id>
      <parentid>421943</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9937" sha1="7p01eya08u9xsat7h1q4k4flqbp2fcq" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= সিংহ দৰবাৰ
|image=Kathmandu-35.JPG
|caption= 
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[কাঠমাণ্ডু]]
|location_country= [[নেপাল]]
|architect= [[কুমাৰ নৰসিংহ ৰাণা]], [[কিশোৰ নৰসিংহ ৰাণা]]&lt;ref name=&quot;TushnetKhosla2015&quot;&gt;{{cite book|author1=Mark Tushnet|author2=Madhav Khosla|title=Unstable Constitutionalism|url=https://books.google.com/books?id=ojMZCgAAQBAJ&amp;pg=PA66|date=4 September 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-06895-7|pages=66–}}&lt;/ref&gt;
|client= [[চন্দ্ৰ ছামছেৰ জে.বি.আৰ.]]
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=
|date_demolished=  
|cost= অজ্ঞাত
|structural_system= ইটা আৰু শিল
|style= [[নব্য-ধ্ৰুপদী স্থাপত্য]], [[পেলেডিয়ান স্থাপত্য]], আৰু ইউৰোপীয় স্থাপত্যৰ শৈলী
|size=
}}

'''সিংহ দৰবাৰ''' (বা, '''সিংহ কাৰেং''') ([[নেপালী ভাষা|নেপালী]]:  सिंहदरवार, [[ইংৰাজী]]: Singha Durbar) হ’ল [[নেপাল]]ৰ ৰাজধানী [[কাঠমাণ্ডু]]ত থকা [[ৰাণা বংশ]]ৰ এটা কাৰেং। কাঠমাণ্ডুৰ মধ্যভাগত তথা [[বাবৰ মহল]] আৰু [[থাপাথালি দৰবাৰ]]ৰ উত্তৰদিশে আৰু [[ভদ্ৰকালি]]ৰ পূৱদিশে সিংহ কাৰেং অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.shankerhotel.com.np/blog/2014/10/19/the-historic-durbars-of-kathmandu/|title=THE HISTORIC DURBARS OF KATHMANDU|date=2014-10-19|accessdate=2015-06-05|archivedate=2015-07-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150705215035/http://www.shankerhotel.com.np/blog/2014/10/19/the-historic-durbars-of-kathmandu|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ১৯০৮ চনৰ জুন মাহত চন্দ্ৰ ছামছেৰ জে.বি.আৰে. এই কাৰেংটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher2007&quot;&gt;{{cite book |last=JBR|first=PurushottamShamsher|date=2007 |title=Ranakalin Pramukh Atihasik Darbarharu|trans-title=Chief Historical Palaces of the Rana Era|url=http://www.amazon.com/Ranakalin-Pramukh-Atihasik-Darbarharu-Historical/dp/B00CWSP1U2/ref=asap_bc?ie=UTF8|language=Nepali|location= |publisher=Vidarthi Pustak Bhandar|isbn=978-9994611027|access-date=2015 }}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
প্ৰধানমন্ত্ৰী পদত অধিষ্ঠিত হোৱাৰ পাছতেই ছামছেৰে সিংহ কাৰেং নিৰ্মাণ কৰিছিল। প্ৰথমাৱস্থাত এইটো আছিল এটা সৰু ব্যক্তিগত বাসগৃহ, কিন্তু নিৰ্মাণৰ সময়ছোৱাত ই ডাঙৰ হৈ পৰে। নিৰ্মাণৰ পাছতেই ছামছেৰে এই সম্পত্তি [[নেপাল চৰকাৰ]]ক প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ চৰকাৰী বাসগৃহ হিচাপে ২০ মিলিয়ন নেপালী টকাত বিক্ৰী কৰি দিয়ে।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher2007&quot;/&gt; ১৯২৯ চনত তেঁওৰ মৃত্যুৰ পাছত, সিংহ কাৰেং ৰাণা বংশৰ প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলৰ (পদ্ম ছামছেৰ জে.বি.আৰ.ৰ বাহিৰে) চৰকাৰী বাসগৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সিংহ কাৰেং দখল কৰা ৰাণা বংশৰ অন্তিম প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল মোহন ছামছেৰ জে.বি.আৰ.। আনকি ১৯৫১ চনত ৰাণা বংশ ক্ষমতাচ্যুত হোৱাৰ পাছতো মোহন ছামছেৰে সিংহ কাৰেঙত আছিল, কিন্তু ১৯৫৩ চনত সিংহ কাৰেং এৰিবলৈ তেঁওক চৰকাৰে আদেশ দিছিল। পাছলৈ সিংহ কাৰেং জাতীয় সম্পত্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher2007&quot;/&gt;

==কাৰেঙৰ আৰ্হি==
===বাহ্যিক গাঁথনি===
কুমাৰ নৰসিংহ ৰাণা আৰু কিশোৰ নৰসিংহ ৰাণাই ইয়াৰ গাঁথনি ৰূপাংকন কৰিছিল। [[পেলেডিয়ান স্থাপত্য]], [[কৰিনথিয়ান]], [[নব্য-ধ্ৰুপদী স্থাপত্য]] শৈলীৰ আৰ্হিত সিংহ কাৰেং নিৰ্মাণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;TushnetKhosla2015&quot;&gt;{{cite book|author1=Mark Tushnet|author2=Madhav Khosla|title=Unstable Constitutionalism|url=https://books.google.com/books?id=ojMZCgAAQBAJ&amp;pg=PA66|date=4 September 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-06895-7|pages=66–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher2007&quot;/&gt;

===আভ্যন্তৰীণ গাঁথনি===
১৯৭৩ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ আগলৈ সিংহ কাৰেঙৰ সাতখন প্ৰাংগণ আৰু ১৭০০ টা কক্ষ আছিল। প্ৰতিটো কক্ষৰ মজিয়া মাৰ্বলৰে নিৰ্মিত, ৰূপালী আচবাব আৰু স্ফটিক বিজুলী বাতিৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।&lt;ref name=&quot;TushnetKhosla2015&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;thetaranights.com&quot;&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.thetaranights.com/singha-durbar/ |access-date=2016-11-01 |archivedate=2015-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150729104111/http://www.thetaranights.com/singha-durbar/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===ৰাজ্যিক সভাঘৰ===
ৰাজ্যিক সভাঘৰ হ’ল সিংহ কাৰেঙৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু আটাইতকৈ আলংকাৰিক কক্ষ। এই সভাঘৰটো বিদেশৰ পৰা আমদানি কৰা সামগ্ৰীৰে সজা হৈছিল; যেনে- মুৰান’ কাঁচৰ বিজুলী বাতি, বেলজিয়ান দাপোণ আৰু ইটালিয়ান মাৰ্বলৰ মজিয়া লগতে বেৰ আৰু আটালত খদিত বিভিন্ন ধৰণৰ ফুলৰ নমুনা।&lt;ref name=&quot;PurushottamShamsher2007&quot;/&gt; 

===গেলেৰী বৈঠক===
চন্দ্ৰ ছামছেৰে এটা ব্যক্তিগত নাটশালা বা ৰংগালয় নিৰ্মাণ কৰিছিল যাৰ নাম গেলেৰী বৈঠক (কলা-বীথিকা বৈঠক) ৰখা হৈছিল। ইয়াক সংসদ ভৱন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

==নেপাল চৰকাৰৰ অধীনত==
বংশগত প্ৰধানমন্ত্ৰী (ৰাণাসকল) পদ্ধতিৰ অৱসান ঘটাৰ পাছতেই [[নেপাল চৰকাৰ|নেপাল চৰকাৰে]] এই কাৰেং চৌহদটো চৰকাৰী কাৰ্যালয়ৰ গৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰেং চৌহদটো নেপাল সংসদৰ ''প্ৰতিনিধি সভা'' আৰু ''ৰাষ্ট্ৰীয় সভা''ৰ দ্বাৰা দখল কৰা হৈছিল। ইয়াত ২০ টা মন্ত্ৰণালয় আৰু চৰকাৰী কাৰ্যালয় ৰখা হয়। সিংহ কাৰেঙতেই [[ৰেডিঅ’ নেপাল]] আৰু [[নেপাল দূৰদৰ্শন]]ৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় আছে।

==দুৰ্ঘটনাসমূহ==
===১৯৭৩ চনৰ অগ্নিকাণ্ড===
১৯৭৩ চনৰ ৯ জুলাই, সোমাবাৰে সিংহ কাৰেঙত ভয়ানক অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হৈছিল যাৰ ফলত সিংহ কাৰেঙৰ বহুখিনি ক্ষতি হৈছিল।&lt;ref name=&quot;thetaranights.com&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;thetaranights.com&quot; /&gt;
===২০১৫ চনৰ ভূঁইকঁপ===
২০১৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত নেপালত সংঘটিত ভূঁইকঁপত সিংহ কাৰেং গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।&lt;ref&gt;http://nepalitimes.com/blogs/mycity/2015/05/20/rana-palaces-after-the-earthquake/&lt;/ref&gt;

== আলোকচিত্ৰৰ ভঁৰাল ==
&lt;gallery&gt;
Tundikhel.jpg|Aerial shot of Tundikhel along with Singha durbar
Shingha Durbar.jpg|সিংহ দৰবাৰ
Simha durbar.jpg|বাগিছাৰ পৰা সিংহ দৰবাৰৰ দৃশ্য
Singha Durbar.JPG|সিংহদ্বাৰৰ মূখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Singha Durbar, Kathmandu}}

[[শ্ৰেণী:স্থাপত্য]]</text>
      <sha1>7p01eya08u9xsat7h1q4k4flqbp2fcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Kandarpajit Kallol</title>
    <ns>2</ns>
    <id>43099</id>
    <revision>
      <id>633599</id>
      <parentid>633110</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16105" sha1="mg1vskits492z2j1n7fm0xwq40ia250" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= '''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]]
|image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
| spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
| children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]]
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = kallolkandarpajit@gmail.com }}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৭০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৮৮০)
* [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']]
*[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)''
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
* [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ''']
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট]
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য]
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
* [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি]
*[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ]
*[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|'''মোৰ জীৱন পৰিক্ৰমা''']]
* [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল''']
* [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট''']
{{div col|2}}
* [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ''']
* [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট''']
{{div col end}}
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]]
----

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]
[[File:Barnstar mex gold.png|100px]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]]
[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]]
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
[[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]]
* চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]]
[[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]]
* সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]
* দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
[[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] 
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: 
**৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪
**[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]])
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]])
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners]
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)]
[[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]]
* চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫]
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])''
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])''
[[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]]
[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]
* এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]&lt;br/&gt;
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]]
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান]
* [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]]
* [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]]
----

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
[[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']]
[[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']]
* ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD &lt;/br&gt; (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])''       
[[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']]  
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]]
** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ)
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD  ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----

==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ==
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬)
----

==মনৰ কথা==
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ_মনৰ_কথা '''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা'''] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])''

----</text>
      <sha1>mg1vskits492z2j1n7fm0xwq40ia250</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>যুক্তৰাজ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44417</id>
    <revision>
      <id>633669</id>
      <parentid>605475</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:55:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15295" sha1="7kritn7pl3gvvmicit64d6ac51g3cy1" xml:space="preserve">{{Infobox country
 |native_name = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
 |conventional_long_name = গ্ৰেইট ব্ৰিটেন আৰু উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ যুক্তৰাজ্য
 | image_flag = Flag of the United Kingdom.svg
 | alt_flag = 
 | image_coat = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
 | alt_coat = 
 | symbol_type = ৰয়েল কোট অব আৰ্মছ
 | symbol_width = 90px
 | national_anthem = [[গড চেভ দ্য কিং]]&quot;&lt;ref&gt;''[http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/NationalAnthem.aspx National Anthem]'', British Monarchy official website. Retrieved 16 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;div style=&quot;padding-top:0.4em;&quot;&gt;[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga|center]]&lt;/div&gt;
 | image_map = Europe-UK.svg
 | alt_map = 
 | map_caption = {{map_caption |country={{nobold|যুক্তৰাজ্য}} |location_color=dark green |region=ইউৰোপ |region_color=dark grey |subregion=[[ইউৰোপীয় ইউনিয়ন]] |subregion_color=light green}} 
 | languages_type = জাতীয় ভাষা&lt;br /&gt;{{nobold|আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা}}
 | languages = [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]
 | languages2_type = অন্যান্য&lt;br /&gt;ভাষাসমূহ&lt;ref&gt;{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |title=List of declarations made with respect to treaty No. 148 |publisher=[[Council of Europe]] |accessdate=12 December 2013 |archivedate=12 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212175720/http://conventions.coe.int/treaty/Commun/ListeDeclarations.asp?CL=ENG&amp;NT=148&amp;VL=1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
 | languages2 = {{hlist|list_style=line-height:1.3em;|item_style=white-space; |[[স্কট্‌স ভাষা|স্কট্‌স]]|[[ৱেল্ছ ভাষা|ৱেল্ছ]]|[[কৰ্নিছ ভাষা|কৰ্নিছ]]|[[স্কট্‌স গ্যালিক ভাষা|স্কট্‌স গ্যালিক]]|[[আইৰিছ ভাষা|আইৰিছ]]}}
 | ethnic_groups = {{ublist|list_style=line-height:1.3em; |class=nowrap |৮৭.১% শ্বেতাংগ |৭.০% এছীয় |৩.০% কৃষ্ণাংগ |২.০% মিশ্ৰিত |০.৯% অন্যান্য}}
 | ethnic_groups_year = ২০১১
 | demonym = {{hlist|ব্ৰিটিছ | ব্ৰিটন}}
 | capital = [[লণ্ডন]]
 | latd=51 |latm=30 |latNS=N |longd=0 |longm=7 |longEW=W
 | largest_city = [[লণ্ডন]]
 | government_type = [[সংসদীয় গণতন্ত্ৰ|সংসদীয়]] [[সাংবিধানিক ৰাজতন্ত্ৰ]]
 | leader_title1 = [[যুক্তৰাজ্যৰ ৰাজতন্ত্ৰ|ৰাজতন্ত্ৰ]]
 | leader_name1 = {{nowrap|[[তৃতীয় চাৰ্লছ ]]}}
 | leader_title2 = [[যুক্তৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী|প্ৰধানমন্ত্ৰী]]
 | leader_name2 = [[Keir Starmer]]
 | legislature = [[যুক্তৰাজ্যৰ সংসদ|পাৰ্লিয়ামেণ্ট]]
 | upper_house = {{nowrap|[[লাটসভা]]}}
 | lower_house = {{nowrap|[[জনসাধাৰণসভা]]}}
 | sovereignty_type = [[যুক্তৰাজ্যৰ ইতিহাস|গঠন]]
 | established_event1 = [[ইউনিয়নৰ কাৰ্য ১৭০৭]]
 | established_date1 = [[১ মে]] [[১৭০৭]]
 | established_event2 = [[ইউনিয়নৰ কাৰ্য ১৮০০]]
 | established_date2 = [[১ জানুৱাৰী]] [[১৮০১]]
 | established_event3 = [[এংলো-আয়াৰলেণ্ডীয় সন্ধি]]
 | established_date3 = [[৫ ডিচেম্বৰ]] [[১৯২২]]
 | EUseats = 78
 | area_rank = ৭৮তম
 | area_magnitude = 1 E11
 | area_km2 = 242495
 | area_sq_mi = 93628
 | area_footnote =&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2012/Table03.pdf|format=PDF|title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density|publisher=United Nations Statistics Division|year=2012|accessdate=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;
 | percent_water = ১.৩৪
 | population_estimate_rank = ২২তম
 | population_estimate = ৬৪,৭১৬,০০০&lt;ref&gt;[http://esa.un.org/unpd/wpp/Publications/Files/Key_Findings_WPP_2015.pdf &quot;United Nations world population prospects&quot;].(PDF) 2015 Revision&lt;/ref&gt;
 | population_census = ৬৩,১৮১,৭৭৫&lt;ref name=&quot;pop_census&quot;&gt;{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html |title=2011 UK censuses |publisher=Office for National Statistics |accessdate=17 December 2012 |archivedate=31 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160131125807/http://www.ons.gov.uk/ons/guide-method/census/2011/uk-census/index.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
 | population_estimate_year = ২০১৫
 | population_census_year = ২০১১
 | population_census_rank = ২২তম
 | population_density_km2 = ২২৫.৬
 | population_density_sq_mi = 661.9
 | population_density_rank = ৫১তম
 | GDP_PPP_year = ২০১৫
 | GDP_PPP = {{nowrap|$২.৬৭৯ ট্ৰিলিয়ন}}
 | GDP_PPP_rank = ৯তম
 | GDP_PPP_per_capita = $৪১,১৫৯&lt;ref name=IMF&gt;{{ৱেব উদ্ধৃতি|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?sy=2014&amp;ey=2021&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=112&amp;s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDP%2CNGDPD%2CNGDP_D%2CNGDPRPC%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CNGAP_NPGDP%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CPPPSH%2CPPPEX&amp;grp=0&amp;a=&amp;pr.x=91&amp;pr.y=9|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=World Economic Outlook Database|date=April 2016|publisher=International Monetary Fund|accessdate=15 April 2016}}&lt;/ref&gt;
 | GDP_PPP_per_capita_rank = ২৫তম
 | GDP_nominal_year = ২০১৫
 | GDP_nominal_rank= ৫ম
 | GDP_nominal_per_capita = $৪৩,৭৭১&lt;ref name=&quot;IMF&quot;/&gt;
 | GDP_nominal_per_capita_rank = ১৩তম
 | GDP_nominal = {{nowrap|$২.৮৪৯ ট্ৰিলিয়ন}}
 | Gini_year = ২০১৪
 | Gini_change = decrease
 | Gini = 31.6
 | Gini_ref =&lt;ref name=&quot;eurogini&quot;&gt;{{ৱেব উদ্ধৃতি |title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC) |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12 |publisher=Eurostat Data Explorer |accessdate=11 November 2015}}&lt;/ref&gt;
 | Gini_rank = ৩৩তম
 | HDI_year = ২০১৪
 | HDI_change = increase &lt;!-- increase / decrease / steady --&gt;
 | HDI = 0.907 &lt;!--number only, between 0 and 1--&gt;
 | HDI_ref =&lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{ৱেব উদ্ধৃতি |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=2015 Human Development Report |date=14 December 2015 |accessdate=14 December 2015 }}&lt;/ref&gt;
 | HDI_rank = ১৪তম
 | currency = [[পাউণ্ড ষ্টাৰ্লিং]] (£)
 | currency_code = GBP
 | time_zone = [[গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০|GMT]]&lt;ref&gt;This excludes some of the UK's dependencies. See [[Time in the United Kingdom#British territories]]&lt;/ref&gt;
 | utc_offset = &amp;#8203;&lt;!--NOTE: Please do not remove. This is a blank character entity so that the infobox displays &quot;UTC&quot; without a specified offset.--&gt;
 | time_zone_DST = BST
 | utc_offset_DST = +1
 | date_format = dd/mm/yyyy
 | drives_on = বাম
 | calling_code = +৪৪
 | cctld = [[.uk]]
 &lt;!--| national_motto = | religion = | footnotes = --&gt;
}}

'''যুক্তৰাজ্য''' ({{lang-en|United Kingdom}} ''ইউনাইটেড্‌ কিংডম্‌'') [[ইউৰোপ|ইউৰোপীয়]] মূল ভূখণ্ডৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ কাষতে অৱস্থিত এখন স্বাধীন দ্বীপৰাষ্ট্ৰ। ৰাষ্ট্ৰখনৰ চৰকাৰী নাম হ'ল '''গ্ৰেইট ব্ৰিটেন আৰু উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ যুক্তৰাজ্য''' ({{lang-en|The United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland}})। ৰাষ্ট্ৰখন চাৰিখন সাংবিধানিক ৰাষ্ট্ৰ: [[ইংলেণ্ড]], [[স্কটলেণ্ড]], [[ৱেল্ছ]] আৰু [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]]ৰ সমন্বয়ত গঠিত। 

যুক্তৰাজ্য বহুতো দ্বীপ লৈ গঠিত। দ্বীপসমূহক একেলগে [[গ্ৰেট ব্ৰিটেন|ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জ]] নামেৰে অভিহিত কৰা হয়। ইয়াৰে সৰ্ববৃহৎ দ্বীপটৌৰ নাম বৃহৎ ব্ৰিটেন বা [[গ্ৰেইট ব্ৰিটেন]]। গ্ৰেট ব্ৰিটেনৰ সকলোতকৈ বৃহৎ আৰু জনবহুল অংশটিৰ নাম [[ইংলেণ্ড]], যি দ্বীপটোৰ দক্ষিণ আৰু পূব অংশ গঠন কৰিছে। পশ্চিমে আছে [[ৱেল্ছ]] আৰু উত্তৰ অংশত আছে [[স্কটলেণ্ড]]। আনহাতে [[আয়াৰলেণ্ড]] দ্বীপৰ উত্তৰ-পূব প্ৰান্তত [[উত্তৰ আয়াৰলেণ্ড]] অৱস্থিত। আয়াৰলেণ্ড দ্বীপ ব্ৰিটিছ দ্বীপপুঞ্জৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম দ্বীপ। এই দ্বীপৰ অধিকাংশ তথা দক্ষিণ ভাগ জুৰি অৱস্থিত [[প্ৰজাতন্ত্ৰী আয়াৰলেণ্ড]]। যুক্তৰাজ্যৰ বাকী অংশক [[আটলাণ্টিক মহাসাগৰ]], [[উত্তৰ সাগৰ]], [[ইংলিছ চেনেল]] আৰু আইৰিছ সাগৰে আৱৰি ৰাখিছে। ইয়াৰোপৰি ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যকালৰ সময়ত হস্তগত ১৪টি বহিঃস্থ অঞ্চল এতিয়াও যুক্তৰাজ্যৰ অধীনত আছে। গ্ৰেইট ব্ৰিটেন দ্বীপ চেনেল টানেলৰ মাধ্যমেৰে ফ্ৰান্সৰ সৈতেও সংযুক্ত। 

যুক্তৰাজ্য এখন সাংবিধানিক গণতন্ত্ৰ। ৰাণী দ্বিতীয় এলিজাবেথ ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান। ইয়াত এখন সংসদীয় গণতন্ত্ৰ ব্যৱস্থা বিদ্যমান হৈ আছে। [[লণ্ডন]] যুক্তৰাজ্যৰ ৰাজধানী আৰু বৃহত্তম চহৰ; ই ইংলেণ্ডৰ দক্ষিণ-পূব প্ৰান্তত অৱস্থিত।

== ভূগোল ==
ভৌগোলিক আকাৰৰ দিশৰ পৰা যুক্তৰাজ্য এখন ক্ষুদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰ। উষ্ণ [[উপসাগৰীয় স্ৰোত]]ৰ প্ৰভাৱৰ ফলত ইয়াৰ জলবায়ু মৃদু আৰু আৰ্দ্ৰ। উত্তৰ অংশত যথেষ্ট শীতৰ প্ৰভাৱ পৰে। বছৰৰ অধিকাংশ সময়তে ইয়াৰ আকাশ মেঘাচ্ছন্ন হৈ থাকে বাবে বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ অধিক। ইয়াৰ দক্ষিণ আৰু পূবে আছে বিস্তীৰ্ণ সমভূমি; পশ্চিম আৰু উত্তৰে আছে সুউচ্চ পাহাৰ আৰু পৰ্বত। 

আকাৰত সৰু হ'লেও ব্ৰিটেইনৰ জনবসতি ঘন। ইয়াত প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত প্ৰায় ২৫০ লোকে বাস কৰে। ব্ৰিটেইন অৰ্থনৈতিকভাবে অত্যন্ত সমৃদ্ধ, শিল্প আৰু বিজ্ঞানত উন্নত, প্ৰযুক্তিত আধুনিক এখন শান্তিপূৰ্ণ ৰাষ্ট্ৰ। ব্ৰিটেইন ইউৰোপৰ ধনী দেশসমূহৰ এখন আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণৰ জীৱনযাত্ৰাৰ মান বিশ্বৰ অন্যান্য দেশৰ তুলনাত উন্নত। 

== তথ্যসংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}

== বহিঃসংযোগ ==
; চৰকাৰী
* [http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp Official website of the British Monarchy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213150954/http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp |date=2009-02-13 }}
* [http://www.direct.gov.uk/en/index.htm Official website of the United Kingdom Government]
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html ৰাষ্ট্ৰ প্ৰধান আৰু মন্ত্ৰীপৰিষদ সদস্যবৃন্দ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026195959/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html |date=2009-10-26 }}
* [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20011119164232/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703 Official Yearbook of the United Kingdom] statistics

; সাধাৰণ তথ্য
* {{CIA World Factbook link|uk|United Kingdom}}
* [http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;CO=29 Economic and Social Data Ranking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010152137/http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;CO=29 |date=2008-10-10 }}
* [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm United Kingdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm |date=2009-04-06 }} from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{dmoz|Regional/Europe/United_Kingdom}}
* {{wikiatlas|United Kingdom}}
* [http://bbc.co.uk [[বিবিচি]]]

; পৰ্যটন
* [http://www.visitbritain.com/ Official tourist guide to Britain]
* [http://www.30nema31.blogfa.com Officialuide uk]
* [http://www.30nema31.blogfa.com/page/mardirani.aspx Officialuide uk artical] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513025915/http://www.30nema31.blogfa.com/page/mardirani.aspx |date=2010-05-13 }}

[[শ্ৰেণী:ইউৰোপৰ দেশ]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহ]]</text>
      <sha1>7kritn7pl3gvvmicit64d6ac51g3cy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভগৱান দাস</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52925</id>
    <revision>
      <id>633736</id>
      <parentid>201876</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* জীৱন */</comment>
      <origin>633736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18265" sha1="9xjs7bfjkrdhdpz5jfasiyiv0u278mn" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ভগৱান দাস
| image              = Bhagwan Das 1969 stamp of India.jpg
| image_size         = 
| birth_date         = {{Birth date|df=yes|1869|1|12}}
| birth_place        = বেনাৰছ,
বেনাৰছ ষ্টেট&lt;br/&gt; (বৰ্তমান বাৰানছি, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]])
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|1958|9|18|1869|1|12}}
| death_place        = 
| death_cause        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = 
| other_names        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| known_for          = 
| movement           = 
| spouse             = 
| children           =শ্ৰী প্ৰকাশ 
| parents            = 
| awards             = [[ভাৰত ৰত্ন]], ১৯৫৫
| website            = 
| signature          = 
| footnotes          = 
| ethnicity          = 
| religion           = 
}}
'''ভগৱান দাস''' (১২ জানুৱাৰী ১৮৬৯ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৮) স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, দাৰ্শনিক আৰু শিক্ষাবিদ, মহাত্মা গান্ধী কাশী বিদ্যাপীঠৰ সহঃপ্ৰতিষ্ঠাপক। তেখেতে [[মদন মোহন মালব্য]]ৰ লগত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপনৰ বাবেও কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Us—Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith Varanasi|url=http://mgkvp.ac.in/history1.htm|publisher=Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith|accessdate=8 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140626084206/http://mgkvp.ac.in/history1.htm|archivedate=26 June 2014}}
* {{cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/varanasi-the-city-of-bharat-ratnas-721172|title=Varanasi: The City of Bharat Ratnas|publisher=NDTV|date=1 January 2015|accessdate=12 September 2015|author=Masih, Niha|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151003154757/http://www.ndtv.com/india-news/varanasi-the-city-of-bharat-ratnas-721172|archivedate=3 October 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিধানসভাৰ সদস্য আছিল। তাৰপিছত তেওঁ হিন্দুস্তানী সাংস্কৃতিক সমাজৰ লগত জড়িত হৈছিল আৰু হিংসাত্মক ঘটনাক প্ৰতিহত কৰিবলৈ প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ১৯৫৫ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰিছিল। 
==জীৱন==

ভাৰতৰ [[বাৰাণসী]]ত এটা অগ্ৰৱাল বনিয়া পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ বিদ্যালয়ীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ৰাজহ সংগ্ৰহ কাৰ্যালয়ত উপ-কৰ্মচাৰী হিচাপে যোগদান কৰে আৰু পিছত নিজৰ শৈক্ষিক অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিবলৈ সেই চাকৰি এৰি দিয়ে। [[এনি বেছাণ্ট]]ৰ এটা ভাষণৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ দাসে ১৮৯৪ চনত থিয়ছফিকেল ছ'চাইটিত যোগদান কৰে। ১৮৯৫ চনৰ বিভাজনৰ পিছত তেওঁ থিয়ছফিকেল ছ'চাইটি আদ্যাৰৰ পক্ষ লয়। এই সমাজৰ ভিতৰত তেওঁ জিদ্দু কৃষ্ণমূৰ্তি আৰু তেওঁৰ অৰ্ডাৰ অৱ দা ষ্টাৰ ইন দা ইষ্ট সংগঠনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত দাসে [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ত যোগদান কৰে আৰু ১৯৫৫ চনত ভাৰত ৰত্নৰে সন্মানিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2007) |url=http://www.indian-heritage.org/current/PadmaAwards1954-2007.pdf |publisher=Ministry of Home Affairs |accessdate=17 July 2015 }}&lt;/ref&gt;

বেছেণ্টৰ সৈতে তেওঁ এক পেছাদাৰী সহযোগিতা গঢ়ি তোলে, যাৰ ফলত কেন্দ্ৰীয় হিন্দু মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হয়। পিছলৈ এইখন কেন্দ্ৰীয় হিন্দু বিদ্যালয়ত পৰিণত হয়। দাসে পিছলৈ [[কাশী বিদ্যাপীঠ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তাত তেওঁ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। দাস [[সংস্কৃত]] ভাষাৰ এজন পণ্ডিত আছিল আৰু তেওঁ হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য-ভাণ্ডাৰলৈও অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁ প্ৰায় ৩০খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, যাৰ বহুতো সংস্কৃত আৰু [[হিন্দী]] ভাষাত আছিল।

নতুন দিল্লীৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ, য'ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয় অৱস্থিত, তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বাৰাণসীৰ ছিগ্ৰা অঞ্চলত 'ড° ভগৱান দাস নগৰ' নামেৰে এখন আৱাসিক অঞ্চলৰো নাম তেওঁৰ নামেৰে ৰখা হৈছে।

[[বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়]]ত আইন ছাত্ৰাবাসৰ নাম তেওঁৰ নামেৰে 'ড° ভগৱান দাস ছাত্ৰাবাস' ৰখা হৈছে। ভাৰতীয় আইন প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতীয় উকিল সন্থাৰ কাৰ্যালয় নতুন দিল্লীৰ প্ৰগতি ময়দানৰ ওচৰত ড° ভগৱান দাসৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা পথত অৱস্থিত।

== গৰ্গ্যায়নৰ প্ৰণৱবাদ ==

'''''গৰ্গ্যায়নৰ প্ৰণৱবাদ''''' (''প্ৰণৱবাদ'' হৈছে &quot;প্ৰণৱ ([[ওঁ]]) উচ্চাৰণ&quot;ৰ সংস্কৃত শব্দ) ১৯১০–১৯১৩ চনত তিনিটা খণ্ডত থিয়ছফিকেল ছ'চাইটি, আদ্যাৰৰ দ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল আৰু এনি বেছাণ্টে ইয়াত টোকা সংযোজন কৰিছিল। দাসৰ মতে এই গ্ৰন্থখন গৰ্গ্যায়ন নামৰ এজন ঋষিয়ে ৰচনা কৰা, অন্যথা অজ্ঞাত এখন &quot;প্ৰাচীন গ্ৰন্থ&quot;ৰ &quot;সাৰাংশ অনুবাদ&quot;। দাসে কৈছিল যে তেওঁৰ থিয়ছফিষ্ট বন্ধু ''পণ্ডিত ধনরাজ মিশ্ৰ''ই স্মৃতিৰ পৰা তেওঁক এই গ্ৰন্থখন কৈ গৈছিল। পণ্ডিত ধনরাজ মিশ্ৰ দুয়োটা চকুৰে অন্ধ আছিল আৰু গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ পোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।

এই গ্ৰন্থখন মামুণি মায়নৰ মূল প্ৰণৱ বেদৰ সৈতে কোনো সম্পৰ্ক নাই।

== অন্যান্য ৰচনা ==

===ইংৰাজী===

*''পতঞ্জলিৰ যোগসূত্ৰ আৰু ব্যাসভাষ্যৰ সমন্বিত অভিধান''. কাশী, বেনাৰস ১৯৩৮। [https://archive.org/details/DasAConcordanceDictionaryToTheYogasutrasOfPatanjaliAndTheBhashyaOfVyasa1938]
*''থিয়ছফিৰ বিষয়ে কেইটামান সত্য'', ''থিয়ছফিষ্ট'', আদ্যাৰ, ছেপ্টেম্বৰ ১৮৮৯। [https://web.archive.org/web/20070930015040/http://www.theosophical.ca/FewTruthsAboutTheosophyBD.html]
*''আধুনিক সমস্যাৰ প্ৰাচীন সমাধান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৩।
*''প্ৰাচীন বনাম আধুনিক &quot;বৈজ্ঞানিক সমাজবাদ&quot;, অথবা, থিয়ছফি আৰু পুঁজিবাদ, ফেচিবাদ, সাম্যবাদ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪। [https://web.archive.org/web/20070929124842/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010000280]
*''এনি বেছেণ্ট আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বিশ্ব''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪।
*''সাম্প্ৰদায়িকতা আৰু থিয়ছফিৰ দ্বাৰা ইয়াৰ নিৰাময়, অথবা, আধ্যাত্মিক স্বাস্থ্যই হৈছে বস্তুগত সমৃদ্ধিৰ একমাত্ৰ নিশ্চিত ভিত্তি''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪। [https://web.archive.org/web/20070930015144/http://www.theosophical.ca/CommunalismBD.html]
*''বংশশুদ্ধি বিজ্ঞান, নৈতিকতা আৰু অধিবিদ্যা''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩০। [https://web.archive.org/web/20070927213218/http://www.theosophical.ca/EugenicsEthicsandBD.htm]
*''মহিলাৰ শিক্ষাৰ ভাৰতীয় আদৰ্শ''. কাৰেণ্ট থট প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ ১৯২৯। [https://web.archive.org/web/20070927213013/http://www.theosophical.ca/IndianIdealsWomensEducationBD.html]
*''কৃষ্ণ, অৱতাৰ তত্ত্বৰ এক অধ্যয়ন''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯২৪।
*''মুক্ত ভাৰতৰ মোৰ চিত্ৰ''. ইণ্ডিয়ান বুক শ্বপ, বেনাৰস আদি ১৯৪৪। [https://web.archive.org/web/20070929125041/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010007246]
*''কেন্দ্ৰীয় হিন্দু মহাবিদ্যালয় আৰু শ্ৰীমতী বেছেণ্ট, এলচায়ন পূজাৰ উত্থান''. ডিভাইন লাইফ প্ৰেছ, লণ্ডন ১৯১৩। [https://web.archive.org/web/20070629154528/http://www.parascience.org/hinducol.htm]
*''আন এক নৱজাগৰণৰ প্ৰভাত''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩১। [https://web.archive.org/web/20070927213437/http://www.theosophical.ca/DawnAnotherRenaissanceBD.html]
*''সকলো ধৰ্মৰ মৌলিক ঐক্য''. থিয়ছফিকেল প্ৰেছ, হুইটন ১৯৩৯। [https://web.archive.org/web/20070927011831/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=15074]
*''ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু কলাত নৈতিক-মনস্তাত্ত্বিক সংকট, অথবা, বিধায়ক কোন হোৱা উচিত?''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩১। [https://web.archive.org/web/20070711041230/http://www.theosophical.ca/Ethico-PsychologicalBD.htm]
*''থিয়ছফিৰ মৌলিক ধাৰণা''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, মাদ্ৰাজ ১৯১২। [https://web.archive.org/web/20070930015217/http://www.theosophical.ca/FundamentalIdea%20.htm]
*''থিয়ছফিৰ অধিবিদ্যা আৰু মনোবিজ্ঞান''. ''[[থিয়ছফিষ্ট]]'', আদ্যাৰ ১৯১৬। [https://web.archive.org/web/20070711040828/http://www.theosophical.ca/MetaphysicPsychologyP1.html] আৰু [https://web.archive.org/web/20070815205717/http://www.theosophical.ca/MetaphysicPsychologyP2.html]
*''অসহযোগ আৰু আধ্যাত্মিক-ৰাজনৈতিক স্বৰাজৰ দৰ্শন''. ঠাকুৰ এণ্ড কো., মাদ্ৰাজ ১৯২২।
*''[[ধৰ্মান্তৰৰ মনোবিজ্ঞান]]''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৭। [https://web.archive.org/web/20070820074709/http://www.theosophical.ca/PsychologyOfConversionBD.htm]
*''থিয়ছফিৰ ধৰ্ম''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, মাদ্ৰাজ ১৯১১। [https://web.archive.org/web/20070815164528/http://www.theosophical.ca/ReligionOfTheosophyBD.htm]
*''শান্তিৰ বিজ্ঞান, আত্মবিজ্ঞানৰ প্ৰথম নীতিসমূহৰ ব্যাখ্যাৰ এক প্ৰয়াস''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, বেনাৰস আদি ১৯০৪। [https://web.archive.org/web/20070927011824/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=2030020003259]
*''ধৰ্মৰ বিজ্ঞান, অথবা, সনাতন বৈদিক ধৰ্ম, নীতিসমূহৰ ব্যাখ্যাৰ এক প্ৰয়াস''. ইণ্ডিয়ান বুক শ্বপ, বেনাৰস ১৯৪৮।
*''সামাজিক সংগঠনৰ বিজ্ঞান, অথবা, আত্মবিদ্যাৰ পোহৰত মনুৰ বিধান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৫। [https://web.archive.org/web/20070929124923/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=150259]
*''সামাজিক সংগঠনৰ বিজ্ঞান, অথবা, থিয়ছফিৰ পোহৰত মনুৰ বিধান''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, আদ্যাৰ ১৯১০। [https://web.archive.org/web/20070929125034/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010008485]
*''অনুভূতিৰ বিজ্ঞান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, বেনাৰস আদি ১৯০৮। [https://archive.org/details/scienceoftheemot024532mbp]
*''ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ দ্বাৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ আধ্যাত্মিকীকৰণ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৯।
*''মহাযুদ্ধৰ অতিপদাৰ্থবিজ্ঞান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৬।
*''মহাত্মা গান্ধীৰ ঐতিহাসিক বিচাৰ'', ১৯২২। [https://catalog.hathitrust.org/Record/001868750]

===হিন্দী===

* ''দৰ্শনৰ প্ৰয়োজন''
* ''মনুপদ অনুক্ৰমণিকা''
* ''পুৰুষাৰ্থ''
* ''মহাবীৰ বাণী''
* ''মীৰাৰ কাব্য''
* ''ৰাষ্ট্ৰ নিৰ্মাতা তিলক''
* ''সৰল মনোবিজ্ঞান''
* ''মন্দিৰ প্ৰৱেশ আৰু অস্পৃশ্যতা নিৰাময়''
* ''দেৱনাগৰী লিপিৰ স্বৰূপ, বিকাশ আৰু সমস্যা''

== সাহিত্য ==

*কেথৰিন ব্ৰাউনিং: ''&quot;অনুভূতিৰ বিজ্ঞান&quot;ৰ সাৰাংশ, পণ্ডিত ভগৱান দাসৰ গ্ৰন্থৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, লণ্ডন ১৯২৫।

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ==
{{Wikiquote|Bhagwan Das|ভগৱান দাস}}
*[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Issue%20Date/year/1969/month/1/DR.%20BHAGVANDAS জীৱনী]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>9xjs7bfjkrdhdpz5jfasiyiv0u278mn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633737</id>
      <parentid>633736</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18061" sha1="cgzfuhtwg10m2k0d28gvxq8kg4njie6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ভগৱান দাস
| image = Bhagwan Das 1969 stamp of India.jpg
| image_size = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1869|1|12}}
| birth_place = বেনাৰছ,
বেনাৰছ ষ্টেট&lt;br/&gt; (বৰ্তমান বাৰানছি, [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]])
| death_date = {{Death date and age|df=yes|1958|9|18|1869|1|12}}
| death_place = 
| death_cause = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = 
| other_names = 
| education = 
| alma_mater = 
| known_for = 
| movement = 
| spouse = 
| children =শ্ৰী প্ৰকাশ 
| parents = 
| awards = [[ভাৰত ৰত্ন]], ১৯৫৫
| website = 
| signature = 
| footnotes = 
| ethnicity = 
| religion = 
}}
'''ভগৱান দাস''' (১২ জানুৱাৰী ১৮৬৯ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৮) স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, দাৰ্শনিক আৰু শিক্ষাবিদ, মহাত্মা গান্ধী কাশী বিদ্যাপীঠৰ সহঃপ্ৰতিষ্ঠাপক। তেখেতে [[মদন মোহন মালব্য]]ৰ লগত [[কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ প্ৰতিষ্থাপনৰ বাবেও কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Us—Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith Varanasi|url=http://mgkvp.ac.in/history1.htm|publisher=Mahatma Gandhi Kashi Vidyapith|accessdate=8 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140626084206/http://mgkvp.ac.in/history1.htm|archivedate=26 June 2014}}
* {{cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/varanasi-the-city-of-bharat-ratnas-721172|title=Varanasi: The City of Bharat Ratnas|publisher=NDTV|date=1 January 2015|accessdate=12 September 2015|author=Masih, Niha|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151003154757/http://www.ndtv.com/india-news/varanasi-the-city-of-bharat-ratnas-721172|archivedate=3 October 2015|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; তেওঁ কিছুসময়ৰ বাবে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিধানসভাৰ সদস্য আছিল। তাৰপিছত তেওঁ হিন্দুস্তানী সাংস্কৃতিক সমাজৰ লগত জড়িত হৈছিল আৰু হিংসাত্মক ঘটনাক প্ৰতিহত কৰিবলৈ প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ১৯৫৫ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান [[ভাৰত ৰত্ন]] প্ৰদান কৰিছিল। 
==জীৱন==

ভাৰতৰ [[বাৰাণসী]]ত এটা অগ্ৰৱাল বনিয়া পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ বিদ্যালয়ীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি ৰাজহ সংগ্ৰহ কাৰ্যালয়ত উপ-কৰ্মচাৰী হিচাপে যোগদান কৰে আৰু পিছত নিজৰ শৈক্ষিক অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিবলৈ সেই চাকৰি এৰি দিয়ে। [[এনি বেছাণ্ট]]ৰ এটা ভাষণৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ দাসে ১৮৯৪ চনত থিয়ছফিকেল ছ'চাইটিত যোগদান কৰে। ১৮৯৫ চনৰ বিভাজনৰ পিছত তেওঁ থিয়ছফিকেল ছ'চাইটি আদ্যাৰৰপক্ষ লয়। এই সমাজৰ ভিতৰত তেওঁ জিদ্দু কৃষ্ণমূৰ্তি আৰু তেওঁৰ অৰ্ডাৰ অৱ দা ষ্টাৰ ইন দা ইষ্ট সংগঠনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ত দাসে [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ত যোগদান কৰে আৰু ১৯৫৫ চনত ভাৰত ৰত্নৰে সন্মানিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Padma Awards Directory (1954–2007) |url=http://www.indian-heritage.org/current/PadmaAwards1954-2007.pdf |publisher=Ministry of Home Affairs |accessdate=17 July 2015 }}&lt;/ref&gt;

বেছেণ্টৰ সৈতে তেওঁ এক পেছাদাৰী সহযোগিতা গঢ়ি তোলে, যাৰ ফলত কেন্দ্ৰীয় হিন্দু মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা হয়। পিছলৈ এইখন কেন্দ্ৰীয় হিন্দু বিদ্যালয়ত পৰিণত হয়। দাসে পিছলৈ [[কাশী বিদ্যাপীঠ]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তাত তেওঁ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। দাস [[সংস্কৃত]] ভাষাৰ এজন পণ্ডিত আছিল আৰু তেওঁ হিন্দী ভাষাৰ সাহিত্য-ভাণ্ডাৰলৈও অৱদান আগবঢ়াইছিল। তেওঁ প্ৰায় ৩০খন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, যাৰ বহুতো সংস্কৃত আৰু [[হিন্দী]] ভাষাত আছিল। 

নতুন দিল্লীৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ, য'ত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয় অৱস্থিত, তেওঁৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। বাৰাণসীৰ ছিগ্ৰা অঞ্চলত 'ড° ভগৱান দাস নগৰ' নামেৰে এখন আৱাসিক অঞ্চলৰো নাম তেওঁৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। 

[[বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়]]ত আইন ছাত্ৰাবাসৰ নাম তেওঁৰ নামেৰে 'ড° ভগৱান দাস ছাত্ৰাবাস' ৰখা হৈছে। ভাৰতীয় আইন প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতীয় উকীল সন্থাৰ কাৰ্যালয় নতুন দিল্লীৰ প্ৰগতি ময়দানৰ ওচৰত ড° ভগৱান দাসৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা পথত অৱস্থিত। 

== গৰ্গ্যায়নৰ প্ৰণৱবাদ ==

'''''গৰ্গ্যায়নৰ প্ৰণৱবাদ''''' (''প্ৰণৱবাদ'' হৈছে &quot;প্ৰণৱ ([[ওঁ]]) উচ্চাৰণ&quot;ৰ সংস্কৃত শব্দ) ১৯১০–১৯১৩ চনত তিনিটা খণ্ডত থিয়ছফিকেল ছ'চাইটি, আদ্যাৰৰদ্বাৰা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল আৰু এনি বেছাণ্টে ইয়াত টোকা সংযোজন কৰিছিল। দাসৰ মতে এই গ্ৰন্থখন গৰ্গ্যায়ন নামৰ এজন ঋষিয়ে ৰচনা কৰা, অন্যথা অজ্ঞাত এখন &quot;প্ৰাচীন গ্ৰন্থ&quot;ৰ &quot;সাৰাংশ অনুবাদ।&quot; দাসে কৈছিল যে তেওঁৰ থিয়ছফিষ্ট বন্ধু ''পণ্ডিত ধনৰাজ মিশ্ৰ''ই স্মৃতিৰপৰা তেওঁক এই গ্ৰন্থখন কৈ গৈছিল। পণ্ডিত ধনৰাজ মিশ্ৰ দুয়োটা চকুৰে অন্ধ আছিল আৰু গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ পোৱাৰ আগতেই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। 

এই গ্ৰন্থখন মামুণি মায়নৰ মূল প্ৰণৱ বেদৰ সৈতে কোনো সম্পৰ্ক নাই। 

== অন্যান্য ৰচনা ==

===ইংৰাজী===

*''পতঞ্জলিৰ যোগ-সূত্ৰ আৰু ব্যাসভাষ্যৰ সমন্বিত অভিধান''. কাশী, বেনাৰস ১৯৩৮। [https://archive.org/details/DasAConcordanceDictionaryToTheYogasutrasOfPatanjaliAndTheBhashyaOfVyasa1938]
*''থিয়ছফিৰ বিষয়ে কেইটামান সত্য'', ''থিয়ছফিষ্ট'', আদ্যাৰ, ছেপ্টেম্বৰ ১৮৮৯। [https://web.archive.org/web/20070930015040/http://www.theosophical.ca/FewTruthsAboutTheosophyBD.html]
*''আধুনিক সমস্যাৰ প্ৰাচীন সমাধান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৩। 
*''প্ৰাচীন বনাম আধুনিক &quot;বৈজ্ঞানিক সমাজবাদ&quot;, অথবা, থিয়ছফি আৰু পুঁজিবাদ, ফেচিবাদ, সাম্যবাদ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪। [https://web.archive.org/web/20070929124842/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010000280]
*''এনি বেছেণ্ট আৰু পৰিৱৰ্তনশীল বিশ্ব''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪। 
*''সাম্প্ৰদায়িকতা আৰু থিয়ছফিৰদ্বাৰা ইয়াৰ নিৰাময়, অথবা, আধ্যাত্মিক স্বাস্থ্যই হৈছে বস্তুগত সমৃদ্ধিৰ একমাত্ৰ নিশ্চিত ভিত্তি''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৪। [https://web.archive.org/web/20070930015144/http://www.theosophical.ca/CommunalismBD.html]
*''বংশশুদ্ধি বিজ্ঞান, নৈতিকতা আৰু অধিবিদ্যা''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩০। [https://web.archive.org/web/20070927213218/http://www.theosophical.ca/EugenicsEthicsandBD.htm]
*''মহিলাৰ শিক্ষাৰ ভাৰতীয় আদৰ্শ''. কাৰেণ্ট থট প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ ১৯২৯। [https://web.archive.org/web/20070927213013/http://www.theosophical.ca/IndianIdealsWomensEducationBD.html]
*''কৃষ্ণ, অৱতাৰ তত্ত্বৰ এক অধ্যয়ন''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯২৪। 
*''মুক্ত ভাৰতৰ মোৰ চিত্ৰ''. ইণ্ডিয়ান বুক শ্বপ, বেনাৰস আদি ১৯৪৪। [https://web.archive.org/web/20070929125041/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010007246]
*''কেন্দ্ৰীয় হিন্দু মহাবিদ্যালয় আৰু শ্ৰীমতী বেছেণ্ট, এলচায়ন পূজাৰ উত্থান''. ডিভাইন লাইফ প্ৰেছ, লণ্ডন ১৯১৩। [https://web.archive.org/web/20070629154528/http://www.parascience.org/hinducol.htm]
*''আন এক নৱ-জাগৰণৰ প্ৰভাত''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩১। [https://web.archive.org/web/20070927213437/http://www.theosophical.ca/DawnAnotherRenaissanceBD.html]
*''সকলো ধৰ্মৰ মৌলিক ঐক্য''. থিয়ছফিকেল প্ৰেছ, হুইটন ১৯৩৯। [https://web.archive.org/web/20070927011831/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=15074]
*''ৰাজনীতি বিজ্ঞান আৰু কলাত নৈতিক-মনস্তাত্ত্বিক সংকট, অথবা, বিধায়ক কোন হোৱা উচিত?''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩১। [https://web.archive.org/web/20070711041230/http://www.theosophical.ca/Ethico-PsychologicalBD.htm]
*''থিয়ছফিৰ মৌলিক ধাৰণা''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, মাদ্ৰাজ ১৯১২। [https://web.archive.org/web/20070930015217/http://www.theosophical.ca/FundamentalIdea%20.htm]
*''থিয়ছফিৰ অধিবিদ্যা আৰু মনোবিজ্ঞান''. ''[[থিয়ছফিষ্ট]]'', আদ্যাৰ ১৯১৬। [https://web.archive.org/web/20070711040828/http://www.theosophical.ca/MetaphysicPsychologyP1.html] আৰু [https://web.archive.org/web/20070815205717/http://www.theosophical.ca/MetaphysicPsychologyP2.html]
*''অসহযোগ আৰু আধ্যাত্মিক-ৰাজনৈতিক স্বৰাজৰ দৰ্শন''. ঠাকুৰ এণ্ড কো., মাদ্ৰাজ ১৯২২। 
*''[[ধৰ্মান্তৰৰ মনোবিজ্ঞান]]''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৭। [https://web.archive.org/web/20070820074709/http://www.theosophical.ca/PsychologyOfConversionBD.htm]
*''থিয়ছফিৰ ধৰ্ম''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, মাদ্ৰাজ ১৯১১। [https://web.archive.org/web/20070815164528/http://www.theosophical.ca/ReligionOfTheosophyBD.htm]
*''শান্তিৰ বিজ্ঞান, আত্মবিজ্ঞানৰ প্ৰথম নীতিসমূহৰ ব্যাখ্যাৰ এক প্ৰয়াস''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, বেনাৰস আদি ১৯০৪। [https://web.archive.org/web/20070927011824/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=2030020003259]
*''ধৰ্মৰ বিজ্ঞান, অথবা, সনাতন বৈদিক ধৰ্ম, নীতিসমূহৰ ব্যাখ্যাৰ এক প্ৰয়াস''. ইণ্ডিয়ান বুক শ্বপ, বেনাৰস ১৯৪৮। 
*''সামাজিক সংগঠনৰ বিজ্ঞান, অথবা, আত্মবিদ্যাৰ পোহৰত মনুৰ বিধান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯৩৫। [https://web.archive.org/web/20070929124923/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=150259]
*''সামাজিক সংগঠনৰ বিজ্ঞান, অথবা, থিয়ছফিৰ পোহৰত মনুৰ বিধান''. থিয়ছফিষ্ট কাৰ্যালয়, আদ্যাৰ ১৯১০। [https://web.archive.org/web/20070929125034/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/metainfo.cgi?&amp;barcode=5010010008485]
*''অনুভূতিৰ বিজ্ঞান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, বেনাৰস আদি ১৯০৮। [https://archive.org/details/scienceoftheemot024532mbp]
*''ব্ৰহ্মবিদ্যাৰদ্বাৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানৰ আধ্যাত্মিকীকৰণ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৯। 
*''মহাযুদ্ধৰ অতিপদাৰ্থবিজ্ঞান''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, আদ্যাৰ ১৯১৬। 
*''মহাত্মা গান্ধীৰ ঐতিহাসিক বিচাৰ'', ১৯২২। [https://catalog.hathitrust.org/Record/001868750]

===হিন্দী===

* ''দৰ্শনৰ প্ৰয়োজন''
* ''মনুপদ অনুক্ৰমণিকা''
* ''পুৰুষাৰ্থ''
* ''মহাবীৰ বাণী''
* ''মীৰাৰ কাব্য''
* ''ৰাষ্ট্ৰ নিৰ্মাতা তিলক''
* ''সৰল মনোবিজ্ঞান''
* ''মন্দিৰ প্ৰৱেশ আৰু অস্পৃশ্যতা নিৰাময়''
* ''দেৱনাগৰী লিপিৰ স্বৰূপ, বিকাশ আৰু সমস্যা''

== সাহিত্য ==

*কেথৰিন ব্ৰাউনিং: ''&quot;অনুভূতিৰ বিজ্ঞান&quot;ৰ সাৰাংশ, পণ্ডিত ভগৱান দাসৰ গ্ৰন্থৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ''. থিয়ছফিকেল পাব্লিছিং হাউছ, লণ্ডন ১৯২৫। 

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ==
{{Wikiquote|Bhagwan Das|ভগৱান দাস}}
*[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Issue%20Date/year/1969/month/1/DR.%20BHAGVANDAS জীৱনী]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>cgzfuhtwg10m2k0d28gvxq8kg4njie6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66372</id>
    <revision>
      <id>633664</id>
      <parentid>629033</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T21:52:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10119" sha1="pb9owustdmdw683a99w1o2l2zcrxj78" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name =মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়
| background = solo_singer
| image =Madhuri chattopadhyay singer.jpg
| image_size = 160px
| caption =
| birth_date = {{Birth date |df=yes|1939|12|16}}
| birth_place= [[কলকাতা]], [[বঙ্গ]], [[British India|ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| death_date = {{Death date and age|df=yes|2013|10|19|1939|12|16}}
| death_place= [[কলকাতা]], [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ভাৰত]]
| spouse =
| parents = শিৱনাথ বন্দোপাধ্যায়&lt;br /&gt;
| genre = নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী
| occupation = গায়ক
}}
'''মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়''' ({{lang-en| Madhuri Chattopadhyay}}; ১৬ ডিচেম্বৰ ১৯৪০ – ১৯ অক্টোবৰ ২০১৩) এগৰাকী [[বঙালী ভাষা|বঙালীভাষী]] ভাৰতীয় সঙ্গীত শিল্পী, যিয়ে ১৯৬০ৰ পৰা ১৯৮০ৰ দশকলৈ অসংখ্য জনপ্ৰিয় বাঙালী গীতত কণ্ঠদান কৰিছে। তেওঁ চলচ্চিত্ৰীয় গীত, গজল, আধুনিক গীত, শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীত ভিত্তিক লঘু গীত, নজৰুল গীত, ৰবীন্দ্ৰ সঙ্গীত আদি বিভিন্ন স্তৰৰ সঙ্গীত ক্ষেত্ৰখনলৈ অৱদান আগবঢ়াইছে।&lt;ref name=&quot;jagran&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.jagranjosh.com/current-affairs/renowned-musician-madhuri-chattopadhyay-died-1382256466-1|title=Renowned Musician Madhuri Chattopadhyay Died|accessdate=12 January 2018|date=20 October 2013|archivedate=13 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180113203005/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/renowned-musician-madhuri-chattopadhyay-died-1382256466-1|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়ৰ জন্ম ১৯৩৯ চনত কলকাতাৰ পাৰ্ক ষ্ট্ৰীটৰ এখন নাৰ্চিং হোমত হৈছিল আৰু সৰুকালচোৱা উত্তৰ কলকাতা বলোৰাম বসু ঘাট ৰোডত থকা মোমায়েকৰ ঘৰতে কটাইছিল। দেউতাক শিৱনাথ বন্দোপাধ্যায় এজন প্ৰখ্যাত কীৰ্তনীয়া (কীৰ্তন গায়ক) আছিল, যি তেওঁৰ মূল অনুপ্ৰেৰণা আছিল। সৰুৰে পৰা গীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহ। চুঙা লগোৱা কলগানৰ গাড়ীৰ পিছেপিছে দৌৰি ফুৰে। ন-দহ বছৰৰ পৰা তেওঁ নাৰায়ণ বন্দোপাধ্যায়ৰ পৰা গীত শিকিছিল। বন্দীপুৰৰ নিবাসী নাৰায়ণ মুখোপাধ্যায়ে কলকাতালৈ গান শিকোৱাৰ উদ্দেশ্যে আহিছিল। তেওঁ মাধুৰীহঁতৰ ঘৰৰ একতলাত পেয়িং গেষ্ট হিচাপে থাকিছিল। অন্যান্য ল'ৰা-ছোৱালীবোৰক গীত শিকাই থকা সময়ত মাধুৰীয়ে দুৱাৰৰ কাষত ৰৈ চাই থাকে। তাকে দেখি মুখোপাধ্যায়ে তেওঁক গীত শিকোৱাৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিলে। এদিন মুখোপাধ্যায়ে ক'লে যে সকলো ধৰণৰ গানেই গাব পাৰিলেও কিন্তু শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীত নিশিকিলে ভিত্তি তৈয়াৰ নহ'ব। আৰম্ভ হ'ল প্ৰথমে সুনীন সৰকাৰ আৰু তাৰ পিছত উমা দেৰ ওচৰত হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সঙ্গীতৰ তালিম।&lt;ref name=&quot;bongo&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.bongodorshon.com/home/story_detail/madhuri-chattopadhyay-golden-era-of-bengali-song | title=বাংলা গানেৰ স্বৰ্ণযুগ ও মাধুৰী চট্টোপাধ্যায় | publisher=Bongodarshan Information Desk | date=19-11-2017 | accessdate=3 February 2021 | archivedate=14 December 2017 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20171214045912/http://www.bongodorshon.com/home/story_detail/madhuri-chattopadhyay-golden-era-of-bengali-song | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ শীৰ্ষস্থানীয় শিল্পী ওস্তাদ কাৰামুল্লা খান আৰু পণ্ডিত হৰিহৰ শুক্লাজীৰ ওচৰত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। দেউতাৰ বাদেও তেওঁ প্ৰখ্যাত গায়ক ৰথীন ঘোষৰ পৰা কীৰ্তন শিকিছিল।&lt;ref name = &quot;shankar&quot; /&gt;

==সঙ্গীত জীৱন==
১৯৫৫ চনত তেওঁ [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’]]ৰ অডিচনত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু ১৪ বছৰ বয়সতে সঙ্গীতৰ যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। ১৯৫৯ত মেগাফোন কোম্পানীৰ পৰা পূজা এলবামত প্ৰথম ৰেকৰ্ড কৰাৰ প্ৰস্তাৱ লাভ কৰে। নচিকেতা ঘোষৰ পৰিচালনাত তেওঁৰ কণ্ঠৰ দুটা গীত বাণীবদ্ধ কৰা হয়- ‘অলি অমন কৰে নয়’ আৰু ‘তোমায় আমায় প্ৰথম দেখা’। মুক্তি পায়ে গীত দুটাই কিংবদন্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু বঙ্গৰ ৰোমান্তিক মানসত এক নিগাজী আসন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। প্ৰথম ডিস্কখনত তেওঁৰ নাম মাধুৰী বন্দোপাধ্যায় বুলি উল্লেখ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;shankar&quot;&gt;{{cite web |title= নিজেৰে হাৰায়ে খুঁজি |url= http://www.anandabazar.com/supplementary/patrika/ন-জ-ৰ-হ-ৰ-য়-খ-জ-1.111548 |accessdate= 12 January 2018}}&lt;/ref&gt;

মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়ক মেগাফোন কোম্পানীৰ স্বত্বাধিকাৰ কমল ঘোষে [[সলিল চৌধুৰী]]ৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিছিল। ১৯৬০ চনত সলিল চৌধুৰীয়ে সঙ্গীত পৰিচালনা কৰা ‘নিজেৰে হাৰায়ে খুজি’ আৰু ‘এবাৰ আমাৰ সময় হলো যাবাৰ’ শীৰ্ষক দুটি গীতেৰে মাধুৰীৰ পূজা এলবাম মুক্তি পাইছিল।&lt;ref name = &quot;shankar&quot; /&gt;

==বঙালী চলচ্চিত্ৰত কণ্ঠদান==
ৰবীন ঘোষ মাধুৰী চট্টোপাধ্যায়ৰ সঙ্গীত গুৰু আছিল। তেওঁৰ সঙ্গীত পৰিচালনাতে মাধুৰীয়ে ১৯৬৪ত ‘মহাতীৰ্থ কালিঘাট’ নামৰ বঙালী ছবিত প্ৰথম গীত গায়। এইটো এটা কোৰাচ গীত আছিল, য’ত নীলিমা বন্দোপাধ্যায়, বিনয় অধিকাৰী আৰু মানস মুখোপাধ্যায়েও অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। সেই একে বছৰতে মাধুৰীয়ে ‘ৰাধাকৃষ্ণ’ ছবিতো গীত গায়। ১৯৬৫ চনত ‘ৰূপ সনাতন’ ছবিৰ এটা কীৰ্তনত কণ্ঠদান কৰে। ১৯৬৬ চনত মানস মুখোপাধ্যায়ে তেওঁক ‘উত্তৰ পুৰুষ’ ছবিত কাম কৰাৰ সুযোগ দিয়ে। তেওঁ গোৱা ‘একবাৰ ব্ৰজে চলো ব্ৰজেশ্বৰ’ গীতটোৱে প্ৰভুত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। তেওঁ কাম কৰা আন কেইখনমান ছবি হ’ল- ‘চাচিমাৰ সংসাৰ’ (১৯৭১), ‘স্বৰ্ণ মহল’ (১৯৮২),‘তানিয়া’ (১৯৮৭) ইত্যাদি।&lt;ref name=&quot;shankar&quot; /&gt;

==বঁটা==
পশ্চিমবঙ্গ চৰকাৰে ২০১২ চনত তেওঁক &quot;সঙ্গীত সন্মান&quot; বঁটাৰে সন্মানিত কৰে।&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;{{cite web | url=http://nriwestbengal.gov.in/nri/success_document/Information_culture.pdf | title=Information and Cultural Affairs | accessdate=12 January 2018 | author=Sounak Gupta}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>pb9owustdmdw683a99w1o2l2zcrxj78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শুচিব্ৰতা ৰায় চৌধুৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79655</id>
    <revision>
      <id>633679</id>
      <parentid>604528</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16866" sha1="awc41qixhngwunlhhstwtk6tfyer5bp" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী
| image = 
| alt = 
| caption = 
| native_name = 
| native_name_lang = as
| birth_date = {{Birth date|1929|9|1|df=y}}
| birth_place = [[গুৱাহাটী]], অসম, ভাৰত
| death_date = {{death date and age|2009|12|2|1931|9|1|df=yes}}
| death_place = [[গুৱাহাটী]], অসম, ভাৰত
| death_cause = 
| occupation = প্ৰশাসনিক বিষয়া, সাহিত্যিক 
| years_active = ১৯৪২-২০০৩
| known_for = 'বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ আঁতিগুৰি আৰু বিকাশ'
| parents = [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] (পিতৃ)&lt;br&gt; কৌশল্যা দেৱী (মাতৃ)
| relatives = 
| awards = [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা|সাহিত্য অকাডেমি অনুবাদ বঁটা]], ২০০১
}}

'''শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰী''' ({{lang-en|Suchibrata Raichoudhury}}, ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯২৯ – ২ ডিচেম্বৰ ২০০৯)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|last=|first=|date=2 December 2009|title=Suchibrata Raichoudhury no more|work=The Sentinel (Guwahati)|url=http://listserv.aoir.org/pipermail/assam-assamnet.org/2009-December/024361.html|url-status=live|access-date=|archivedate=27 June 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230627052424/http://listserv.aoir.org/pipermail/assam-assamnet.org/2009-December/024361.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এগৰাকী অসমীয়া সাহিত্যিক, কবি আৰু অসম প্ৰশাসনিক সেৱাৰ বিষয়া আছিল। তেওঁ অসম প্ৰশাসনিক সেৱাৰ প্ৰথম মহিলা বিষয়া। ইয়াৰ লগতে তেওঁ অসমৰ প্ৰথম মহিলা ন্যায়িক দণ্ডাধীশ আছিল।&lt;ref name=&quot;PressReader.com 2020&quot;&gt;{{cite web | title=Your favorite newspapers and magazines. | website=PressReader.com | date=2020-12-03 | url=https://www.pressreader.com/india/the-assam-tribune/20201203/281676847479370 | access-date=2021-07-25}}&lt;/ref&gt; সুভিৰা জয়চৱালৰ ইংৰাজী গ্ৰন্থ 'অৰিজিন এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট অফ ৱৈষ্ণৱিজম'ৰ অসমীয়া অনুবাদ 'বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ আঁতিগুৰি আৰু বিকাশ'ৰ বাবে তেওঁ ২০০১ চনত [[সাহিত্য অকাডেমি বঁটা|সাহিত্য অকাডেমি অনুবাদ বঁটা]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;..&quot;&gt;{{cite web | title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::.. | website=.. | url=http://sahitya-akademi.gov.in/awards/anuvad_samman_suchi.jsp | language=hr | access-date=2021-07-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Profiles 2003&quot;&gt;{{cite web | last=Profiles | first=Teresa Rehman | title=Breaking free from fetters- PERSONALITY | website=Telegraph India | date=2003-03-27 | url=https://www.telegraphindia.com/north-east/breaking-free-from-fetters-personality/cid/1545832 | access-date=2021-07-08}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯২৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ পানবজাৰত শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ স্বাধীনতা কৰ্মী আৰু কবি [[অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী]] আৰু মাতৃ কৌশল্যা দেৱী।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Baruah|first1=Jyotshna|last2=Adhikary|first2=Gajendra|date=|title=Ambikagiri Roy Chowdhury and the revolutionary movement in the Brahmaputra valley|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/28088/10/10_chapter%204.pdf|journal=Gauhati University Department of History|chapter=4|type=Thesis|volume=|pages=|via=INFLIBNET Centre}}&lt;/ref&gt; শুচিব্ৰতা চাৰিগৰাকী সন্তানৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ সন্তান আছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book|last=Borah|first=Dr. Jayashree|url=https://www.scientiabooks.in/product/agni-ishnata/|title=Agnisnata|publisher=Aalibaat Publication|year=|isbn=|location=[[Guwahati]]|pages=|language=Assamese}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

তেওঁ শৈশৱৰ পৰায়ে গীত, কাহিনী, কবিতা আৰু প্ৰৱন্ধ লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। পঞ্চম শ্ৰেণীত তেওঁ তেওঁৰ বন্ধু কমলা দাসৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰথম হাতেৰে লিখা আলোচনী 'বন্তি' প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ ওপৰত আলোচনীখনত তেওঁ &quot;সন্ন্যাসী&quot; শিৰোনামেৰে কবিতা এটা লিখিছিল। চতুৰ্থ শ্ৰেণীত থাকোঁতে তেওঁ [[বৰগীত]] গাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

==শিক্ষা==
তেওঁ গুৱাহাটীৰ পানবজাৰৰ বালিকা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল। চতুৰ্থ শ্ৰেণীৰ পৰা তেওঁ পানবজাৰ গাৰ্লছ হাই স্কুলত নামভৰ্তি কৰে আৰু এই বিদ্যালয়ৰ পৰা ১৯৪৫ চনত তেওঁ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। একে বছৰতে তেওঁ বিজ্ঞানৰ বাবে প্ৰতিভা দেৱী বঁটা আৰু নাৰায়ণী সন্দিকৈ বঁটাও লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Profiles 2003&quot;/&gt;

১৯৪৭ চনত তেওঁ [[সন্দিকৈ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়]]ৰ পৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ১৯৪৯ চনত তেওঁ একেখন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত নামভৰ্তি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; তেওঁ অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ'ৰ বাবে নাটকো লিখিছিল। 

==কৰ্মজীৱন==
তেওঁ ১৯৫১ চনত তাৰিণী চৰণ ছোৱালী বিদ্যালয়ত শিক্ষকতাৰে কৰ্মজীৱনৰ পাতনি মেলিছিল।&lt;ref name=&quot;Profiles 2003&quot;/&gt; ১৯৫৩ চনত তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|অসম লোকসেৱা আয়োগে]] অনুষ্ঠিত কৰা অসামৰিক সেৱা পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু ১৯৫৪ চনত তেওঁ এগৰাকী প্ৰশাসনিক বিষয়া হিচাপে অসম প্ৰশাসনিক সেৱাত যোগদান কৰে। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ১৯৫৪ চনৰ ১৫ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁ [[গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়]]ৰ উপ দণ্ডাধীশ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত অসমৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত নিযুক্তি বিভিন্ন পদবীত নিযুক্তি লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=|first=|url=https://books.google.com/books?id=f3cfAQAAMAAJ|title=All India Civil List|date=1 July 1968|publisher=Published under the authority of the Government of India by the Associated Advertisers &amp; Printers.|isbn=|location=|pages=|language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৭০ চনত তেওঁ শ্বিলঙত অৱস্থিত পঞ্চায়ত বিভাগৰ উপ-সঞ্চালক পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৭৩ চনত তেওঁ খাদি আৰু গ্ৰামোন্নয়ন ব'ৰ্ডৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ১৯৭৬ চনত গুৱাহাটী বিভাগৰ উপ-বিভাগীয় আয়ুক্ত। ১৯৭৭ চনৰ পৰা ১৯৮৩ চনলৈ তেওঁ ডিষ্ট্ৰিক গেজেটিয়াৰৰ সচিব আছিল &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Assam (India)|url=https://books.google.com/books?id=yS0LAQAAIAAJ|title=Assam District Gazetteers: Cachar district|date=1991|publisher=Government of Assam|language=en}}&lt;/ref&gt; লগতে আকৌ এবাৰ তেওঁক গুৱাহাটীৰ খাদি আৰু গ্ৰামোন্নয়ন ব'ৰ্ডৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল। ১৯৮৩ চনত তেওঁ শিক্ষা বিভাগৰ উপ সঞ্চালক আৰু ১৯৮৬ চনত সমাজ কল্যাণ বিভাগৰ সঞ্চালক পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। ১৯৮৯ চনৰ ৩১ আগষ্টত ৰাজহ বিভাগৰ বিষয়া হিচাপে তেওঁ অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

তেওঁ গোটেই জীৱন দুখীয়া-নিছলা সকলৰ বাবে বিভিন্ন কাৰ্যপন্থা হাতত লৈছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ 'দীনবান্ধৱী' উপাধি লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Glowing tributes paid to Suchibrata Roychoudhury|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0516/city062|access-date=2020-12-02|website=The Assam Tribune Online|archivedate=2016-12-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161208014140/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0516/city062|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|last=|first=|date=|title=Need for more old-age homes underlined|work=The Assam Tribune|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0511/city07|url-status=live|access-date=|archivedate=2016-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313131151/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=dec0511/city07|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

১৯৬৮ চনত গুৱাহাটীৰ নাৰেংগীত শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ উদ্যোগতে প্ৰতিষ্ঠা হয় অসমৰ প্ৰথমটো 'ৱৰ্কিং ৱʼমেন হোষ্টেল'। তেওঁৰ বিশেষ প্ৰয়াসতে গুৱাহাটীৰ পাথৰকুঁৱেৰীত প্ৰতিষ্ঠা হয় অসমৰ প্ৰথমখন বৃদ্ধাশ্ৰম 'আমাৰ ঘৰ' । 

==সাহিত্য কৰ্ম==
শুচিব্ৰতাৰ সাহিত্যৰাজি সাধাৰণতে দেশপ্ৰেম আৰু সামাজিক ব্যাধিৰ বিষয়বস্তুৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D__VAAAAMAAJ|title=Contemporary Indian Literature: A Symposium|date=1968|publisher=Sahitya Akademi|language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য সাহিত্যকৰ্ম কিছুমান হৈছে:
===নাটক===
* 'কোন বাটে' - তেওঁ স্কুলত পঢ়ি থাকোঁতে তেওঁৰ প্ৰথমখন নাটক অনুবাদ কৰা হৈছিল। নাটকখন পিছলৈ তেওঁৰ দেউতাকে প্ৰকাশ কৰিছিল। এই নাটখন ৰেডিঅ'ত পৰিবেশন কৰা হৈছিল। লগতে আৰ্য নাট্য সমাজ আৰু [[সন্দিকৈ ছোৱালী মহাবিদ্যালয়]]ত পৰিবেশন কৰা হৈছিল। 
* 'যুগৰ দাবী'
* 'গৰিমা'
* 'ত্ৰয়ী'
===অনুবাদ===
ৰায়চৌধুৰীয়ে বহুতো গ্ৰন্থ আৰু নাটক অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰিছিল। 
* ভাৰতীয় ঐতিহাসিক গৱেষণা পৰিষদৰ অধীনত ইংৰাজীৰ পৰা অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰা এক ঐতিহাসিক জীৱনী 'গজনীৰ মাহমুদ'
*জন ষ্টেইনবেকৰ দ্বাৰা 'দা মুন ইছ ডাউন'ৰ অসমীয়া অনুবাদ 'বেলি লহিয়ালে'
* 'দা মুন এণ্ড ছিক্সপেন্স', চমাৰছেট মাউঘামৰ চুটি গল্পৰ সংকলন। 
* ৰাজা ৰাওৰ 'দা চাৰপেণ্ট এণ্ড দা ৰোপ' (২০০৫)ৰ অনুবাদ সাহিত্য অকাডেমীৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত 'জীৱনাতীত'
* এণ্টন চেখভৰ 'চেৰী অৰ্চাৰ্ড' (২০০৫)
* জে. বি. পুৰোহিতৰ 'ডেনজাৰ্ছ কৰ্ণাৰ'ৰ অসমীয়া অনুবাদ 'বিপদ সীমা' (১৯৯৪)
* অ' হেনৰীৰ চুটি গল্পৰ সংকলন (১৯৯৯)
* সুভিৰা জয়চৱালৰ 'অৰিজিন এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট অফ ৱৈষ্ণৱিজম'ৰ অসমীয়া অনুবাদ 'বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ আঁতিগুৰি আৰু বিকাশ' (১৯৯৯)

===চুটি গল্প===
* 'সপ্তপৰ্ণা' (১৯৬০)
* 'সোণালী পেৰা' (১৯৫৬)
* 'বুধিয়ক কোন' (১৯৯১-৯৮)

=== উপন্যাস ===
* 'সুন্দৰ দেশ' (১৯৬০) 
* 'বাঁহ মাৰলী' (১৯৫৩-৫৪) 
* 'কামনাৰ জুই জ্বলিল যেতিয়া' (১৯৫৪)

=== কবিতা আৰু গীতৰ সংকলন ===
* 'মাথোঁ কথা' (১৯৮৮)
* 'তুমি আৰু মই' (১৯৫০)
* ''হাহাকাৰৰ গান'' (১৯৯৫)
* 'সুহুৰি' (১৯৯৬)
* 'গুঞ্জন' (১৯৯৬)
* 'স্পন্দন'

=== অন্যান্য ===
* 'জীৱন প্ৰেমৰ আতন্দ্ৰ অনল'' (২০০০)
* ''অগ্নিপথ'' (২০১০) তেওঁৰ পিতৃ অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ জীৱনী
* 'আইন আৰু আদালত' (২০০৬)
* ''সাহিত্য মঞ্জৰী''
* 'চেতনাৰ চিন্তা' (১৯৯৯), [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ''চেতনা'' আলোচনীখনৰ সম্পাদকীয়ৰ সংকলন।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

==মৃত্যু==
২০০৯ চনৰ ২ ডিচেম্বৰ তাৰিখে গুৱাহাটীত শুচিব্ৰতা ৰায়চৌধুৰীৰ মৃত্যু হয়। 

==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমি অনুবাদ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]]</text>
      <sha1>awc41qixhngwunlhhstwtk6tfyer5bp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পুঠি মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82675</id>
    <revision>
      <id>633537</id>
      <parentid>332263</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="h0qofgjfg1ysztyzydw6rmmr73nljpk" xml:space="preserve">{{Taxobox
| image = Swamp barb7.jpg	
| image2 = A kind of fish,Lakhimpur.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Actinopterygii]]
| ordo = [[Cypriniformes]]
| familia = [[Cyprinidae]]
| subfamilia = Barbinae
| genus = ''[[Puntius]]''
| species = '''''P. chola'''''
| binomial = ''Puntius chola''
| binomial_authority = (এফ হেমিল্টন, ১৮২২)
| range_map = Se asia-pa-in-ne-bh-ba-sl-my.PNG
| range_map_caption = পুঠি মাছ থকা দেশসমূহ
| synonyms = 
* ''Cyprinus chola'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Puntius titius'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Barbus chola'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Capoeta chola'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt;
* ''Barbus titius'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)
}}
'''পুঠি মাছ''' ({{lang-en|swamp barb, chola barb}}, বৈজ্ঞানিক নাম:''Puntius chola'') চাইপ্ৰিনিডে পৰিয়ালৰ এবিধ বিষুৱীয় অঞ্চলত পোৱা সতেজ পানীৰ মাছ। [[এচিয়া|এচিয়াৰ]] নদী, বিল, পুখুৰী আদিত মূলতে উদ্ভুত এই মাছবিধ [[পাকিস্তান]], [[ভাৰত]], [[নেপাল]], [[বাংলাদেশ]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ভূটান]] আৰু [[ম্যানমাৰ|ম্যানমাৰত]] পোৱা যায়। পুঠি মাছ একোটাৰ দৈৰ্ঘ্য ৬ ইঞ্চি (১৫ চেণ্টিমিটাৰ) পৰ্যন্ত আৰু ওজন ৬০ গ্ৰাম (২.১ আউন্স) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। মাছটোৰ শৰীৰ মজলীয়া চাপযুক্ত আৰু পিছফালৰ অংশটো ঠেক তথা ৰূপালী ৰঙৰ। শৰীৰৰ পৃষ্ঠ উজ্জ্বল ছাইবৰণীয়াৰ পৰা সেউজীয়া ছাইবৰণীয়া। তলৰ অংশটো বগা ৰঙৰ।&lt;ref name=&quot;asomiya.krishijagran.com&quot; /&gt;

==প্ৰজনন==
পুঠি মাছে মুকলি পানীত কণী পাৰে আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক মাছে কণীবোৰ পহৰা নিদিয়ে। 

প্ৰজননৰ সময়ত মাছবোৰৰ গাত ৰঙা ৰেখা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;asomiya.krishijagran.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://asomiya.krishijagran.com/animal-husbandry/puthi-fish-farming-guide/ | title=সঠিক পদ্ধতিৰে পুখুৰীত লোকেল পুঠি মাছ পালন | publisher=asomiya.krishijagran.com | date=14 May 2022 | accessdate=7 August 2022 | author=ৰাহুল আলী | archivedate=1 November 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221101070154/https://asomiya.krishijagran.com/animal-husbandry/puthi-fish-farming-guide/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>h0qofgjfg1ysztyzydw6rmmr73nljpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লাহৰিঘাট</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87439</id>
    <revision>
      <id>633673</id>
      <parentid>564139</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:37:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5168" sha1="rhqx3dz41ynxsg51l8v5fwsscon4uz6" xml:space="preserve">উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ মৰিগাঁও জিলাত অৱস্থিত লাহৰীঘাট এখন সৰু চহৰ।  &quot;লাহৰিঘাট&quot; নামটো &quot;লাহৰি&quot; আৰু &quot;ঘাট&quot; শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিবোৰৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য আছে আৰু চহৰখনৰ অতীতৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://irrigation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/irrigation_webcomindia_org_oid_3/menu/about_us/division-subdivision_list_assamese.xlsx|title=Divison-subdivison List|last=|first=|date=|website=|publisher=Government of Assam|access-date=|quote=|archivedate=2022-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220812234854/https://irrigation.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/irrigation_webcomindia_org_oid_3/menu/about_us/division-subdivision_list_assamese.xlsx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==লাহৰিঘাট নামৰ উৎপত্তি==
কিংবদন্তি অনুসৰি আহোম বংশৰ ৰাজত্বকালত এই অঞ্চলত লাহৰি বৰফুকন নামৰ এজন শক্তিশালী মন্ত্ৰীয়ে শাসন কৰিছিল।  তেওঁৰ বীৰ কৰ্মৰ বাবে পৰিচিত আছিল আৰু অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণে তেওঁক অতিশয় সন্মান কৰিছিল।  এদিন লাহৰি বৰফুকনে চিকাৰ অভিযানত গৈ থাকোঁতে বনৰীয়া জন্তুৰ আক্রমণ কৰি থকা এদল মানুহৰ সন্মুখীন হ’ল৷  লাহৰি বৰফুকনে হস্তক্ষেপ কৰি বনৰীয়া জন্তুৰ পৰা জনসাধাৰণক ৰক্ষা কৰিলে আৰু বিনিময়ত ৰাইজে তেওঁৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে। তাৰে পৰা ঠাইখনৰ নাম লাহৰিঘাট হ'ল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://storiesworld.in/%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80/|title=লাহৰী - Stories World|last=|first=|date=|website=storiesworld.in|publisher=|access-date=|quote=}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://digi.ub.uni-heidelberg.de/csss/Asom%2520Sahitya%2520Sabha%2520Patrika/Asom%2520Sahitya%2520Sabha%2520Patrika%25201928%2520TO%252029/1928%2520TO%252029%2520VOL-2.pdf|title= লাহৰি ইতিবৃত্ত |last= |first= |date= |website= heidelberg.de|publisher=|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;


অন্য এক জনশ্ৰুতি মতে, গাভৰুৱে বজোঁৱা গগণা বিধক কোৱা হয় লাহৰী গগণা (ৰূপহী)। সময়ত লাহৰি গগণাৰ পৰা মুখ বাগৰি গৈ লাহৰিঘাট হোৱাটো নুই কৰিব নোৱাৰি।{{cn}}

==অৰ্থনীতি==
বৃহত্তৰ লাহৰীঘাট অঞ্চলৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষিজীৱী, কৃষিয়ে হৈছে তেওঁলোকৰ জীৱন নিৰ্বাহৰ সমল। এই অঞ্চলৰ প্ৰধান খেতি হৈছে বৰোধানৰ খেতি।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://asomiya.krishijagran.com/success-stories/retired-teacher-from-lahorighat-farming-apple-berry-bogori-in-assamese/|title= লাহৰীঘাটত উন্নত জাতৰ বগৰীৰ খেতি অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষকৰ|last= |first= |date= |website= |publisher= Krishi Jagaran|access-date= |quote= |archivedate= 2023-03-31|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230331103410/https://asomiya.krishijagran.com/success-stories/retired-teacher-from-lahorighat-farming-apple-berry-bogori-in-assamese/|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://dainikagradoot.in/blog/2019/05/05/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%98%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%A4-%E0%A6%89/|title= বাৰিষা সমাগত: লাহৰীঘাটত উন্মুক্ত অৱস্থাত মথাউৰি|last= |first= |date= |website= |publisher= Dainik Agradoot|access-date= |quote= |archivedate= 2023-03-31|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230331103422/https://dainikagradoot.in/blog/2019/05/05/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80%E0%A6%98%E0%A6%BE%E0%A6%9F%E0%A6%A4-%E0%A6%89/|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==</text>
      <sha1>rhqx3dz41ynxsg51l8v5fwsscon4uz6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰঙালাউ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87504</id>
    <revision>
      <id>633713</id>
      <parentid>509993</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12574" sha1="c2utyaqnpweaanxicbbtvdhp65j7yx4" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Mini pumpkins.jpg|thumb|ৰঙালাউ]]
'''ৰঙালাউ''' ({{lang-en|Pumpkin}}, বৈজ্ঞানিক নাম: Cucurbita maxima) হৈছে এটা ডাঙৰ আৰু ঘূৰণীয়া  আকৃতিৰ ফল, যি কুকাৰবিটেচিয়া (Cucurbitaces) বৰ্গৰ অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://xobdo.org/dic/%E0%A7%B0%E0%A6%99%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%89|title= ৰঙালাউ - শব্দ অভিধান |last= |first= |date= |website= xobdo.org|publisher=|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt; এই বৰ্গৰ অন্তৰ্গত অন্যবোৰ উদ্ভিদ, যেনে- কোমোৰা, জাতিলাউ, জিকা, ধুন্দুলী, স্কোৱাছ, কেৰেলা, তৰমুজ আদিৰ লগত ইয়াৰ বিশেষ পাৰ্থক্য এয়ে যে ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা । হয়তো ইয়াৰ এনে বিশেষত্বৰ বাবেই ইংৰাজীত ইয়াক Sweet gourd বুলিও কোৱা হয়। ৰঙালাউ মধ্য আমেৰিকা আৰু মেক্সিকোৰ স্থানীয় যদিও বৰ্তমান সমগ্ৰ বিশ্বতে বিশেষকৈ আমেৰিকাত ইয়াৰ বেছিকৈ খেতি কৰা হয়, য’ত ই শৰৎ আৰু হেলোৱিনৰ পৰম্পৰাগত প্ৰতীক।

পূৰঠ হৈ পৰাৰ পিছত ইয়াৰ গাৰ বৰণ ৰঙচুৱা হোৱাৰ হেতুকেই এই লাউবিধে পাইছে ৰঙালাউ নাম। আনহাতে পকা অৱস্থাত ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা পোৱাৰ হেতুকে বহুতে ইয়াক মিঠালাউ বুলিও কয়। বহল পাতেৰে সৈতে মাটিতে বগাই ফল-ফুল দিয়া এবিধ লতাজাতীয় গছৰ ই ফল। পাতৰ আকাৰ গোলাকাৰ হ’লেও আগ অংশ কিছু খাঁজ কটা। ইয়াৰ গা-গছ আৰু পাতত কিছু সৰু সৰু শুং থাকে। সেয়া হৈছে উদ্ভিদবিধৰ প্ৰতিৰক্ষামূলক ব্যৱস্থা। ইয়াৰ গছত লগা ফলবোৰৰ ৰঙো পাতৰ দৰে সেউজীয়া হ’লেও ফল পূৰঠ হ’লে ৰঙচুৱা হালধীয়া হৈ পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://as.vikaspedia.in/health/nutrition/9f09999be9b29be989|title= ৰঙালাউ - বিকাশপেডিয়া |last= |first= |date= |website= |publisher= বিকাশপেডিয়া|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;

==ৰন্ধনত ব্যৱহাৰ==
অসমীয়া সমাজত ৰঙালাউ বেছ জনপ্ৰিয়, সামূহিক ভোজত ই সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত পাচলি। পকা ৰঙালাউৰ সোৱাদ মিঠা। আমেৰিকাত ইয়াক দৰৱ হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰে। মধুমেহ ৰোগীৰ বাবেই অপকাৰী নহয় যদিও ইয়াৰ সোৱাদ মিঠা। চীন দেশৰ বিজ্ঞানীয়ে পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ইয়াৰ প্ৰমাণ পাইছে।{{Cn}}

ৰঙালাউৰ কোনো অংশই পেলনি নাযায়। ফলবিধৰ বাহিৰৰ বাকলি, ভিতৰৰ মঙহাল অংশ আৰু গুটিকেইটাৰ পৰাও সুস্বাদু ব্যঞ্জন কৰি খোৱাটো সম্ভৱ। তেনেকৈ ইয়াৰ গছৰ পাত, আগ আৰু ফুলো খোৱাৰ উপযোগী। সৰিয়হৰ লগত ইয়াৰ আগেৰে বনোৱা চৰচৰি আৰু তেনেকৈ বেছনৰ সৈতে বনোৱা ফুলৰ বৰা বহু লোকৰ বাবে তৃপ্তিদায়ক তথা উপাদেয় আহাৰ। 

ই পাচলি হিচাপে উপাদেয় খাদ্য যাক সিজাই, ভাজি, তৰকাৰি প্ৰস্তুত কৰি নাইবা মাছেৰে জোল ৰান্ধি খোৱা যায়। কিছুমান লোকে লাউ গছৰ কুমলীয়া আগবোৰ ছিঙি আনি সৰিয়হ বটা দি ৰন্ধা চৰচৰীয়া খায়। ৰঙালাউৰ গুটিবোৰো মুঠেই পেলনীয়া নহয় আৰু চোকোৰা পেলাই ভাজি খালে সুফল পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://xahitya.org/%E0%A7%B0%E0%A6%99%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%89%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81-%E0%A6%95%E0%A6%81%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%97%E0%A7%81%E0%A6%9F/|title= 
ৰঙালাউৰ পাত আৰু কঁঠাল গুটিৰ খাৰ|last= |first= |date= |website= xahitya.org|publisher=|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;

==ঔষধীয় গুণ==
ৰঙালাউ কমলা বৰণৰ হোৱাৰ মূলতে ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে লুটেইন, বিটা কেৰ’টিন আদি থাকে যিবোৰ সুস্বাস্থ্য বৰ্তাই ৰখাই ৰখাত অপৰিহাৰ্য্য। ইয়াত থকা কেৰটিনৰ পৰা দেহত ‘ক’ খাদ্যপ্ৰাণ উৎপাদন হয় যিয়ে কেতবোৰ কৰ্কট ৰোগ, কলিজাৰ বিকাৰ, মূত্ৰধাৰৰ সমস্যা, বিষ আদি দূৰতে বিদূৰ কৰাৰ উপৰি বৃদ্ধাৱস্থা প্ৰতিহত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://as.time8.in/health-benefits-of-pumpkin-seeds/|title= হৃদৰোগৰ ৰোগীয়ে ৰঙালাউৰ গুটি খাওকঃ ৰঙালাউৰ গুটিৰ উপকাৰিতাসমূহ জানো আহক|last= |first= |date= |website= |publisher= Time8|access-date= |quote= |archivedate= 2023-04-03|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230403180243/https://as.time8.in/health-benefits-of-pumpkin-seeds/|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt;

হালধীয়া-বগা চোকোৰাটো গুচাই বীজৰ ভিতৰৰ শাহখিনি খাদ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে শৰীৰৰ বৃদ্ধি তথা সুৰক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় মেগনেছিয়াম, লো, মেংগানিজ, দস্তা আদি উপযুক্ত পৰিমাণে লাভ কৰে। তদুপৰি ইয়াৰ পৰা প্ৰচুৰ প্ৰ’টিন, আঁহ, চৰ্বি তথা কেলৰি পোৱা যায়। দেহে খাদ্যৰ পৰা আহৰণ কৰা শক্তি কেলৰি এককত প্ৰকাশ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.dainandinbartagroup.in/pumpkin-seeds-also-have-healthy-qualities/|title= ৰঙালাউৰ গুটিৰো আছে স্বাস্থ্যসন্মত গুণ|last= |first= |date= |website= |publisher= Dainandin Barta|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;

পশ্চিমীয়া দেশত লাউৰ বীজৰ পৰা তেল উলিওৱা হয় যাৰ উচ্চ পুষ্টি মূল্য, অনন্য সোৱাদ তথা সেউজীয়া বৰণৰ বাবে ই সেউজ সোণ। মাখনৰ বিকল্প হিচাপে এই তেল এবিধ সুস্বাদু উপাদেয় খাদ্য।
==ৰঙালাউৰ খেতি==
ৰঙালাওৰ খেতি কৰিবৰ বাবে মুকলি, ৰ'দ পৰা মাটি হ’লে ভাল। ৰঙালাউৰ খেতি কোনো কোনো ঠাইত চাং পাতি কৰা দেখা যায় যদিও বিস্তৃতভাৱে কৰিবলৈ হ’লে ইয়াক মাটিতে উৎপাদন কৰা হয়। প্ৰথমে মাটিদৰা ভালদৰে চহাই লৈ তাত প্ৰয়োজনীয় জৈৱিক তথা ৰাসায়নিক সাৰ মিহলাই লোৱা হয়। তাৰ পাছত ২-৩ ফুট আঁতৰে আঁতৰে মাটিখিনি ওখ কৰি তাত উন্নত মানৰ ৰঙালাউৰ বীজ সিঁচা হয়। বীজ সমূহ দীঘল লানিৰ দৰে সিঁচা হয় আৰু তাৰ কাষতে পানী যোগানৰ বাবে দীঘলীয়া নলা প্ৰস্তুত কৰা হয়। এনেকৈয়ে প্ৰায় 2 মাহ মানৰ পাছত তাত ফুলৰ কলি অংকুৰিত হোৱা দেখা যায় আৰু ভালদৰে লালন পালন কৰাৰ পাছত প্ৰায় ৩ মাহ মানৰ পাছত ফচল লগা দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://asomiya.krishijagran.com/agripedia/it-is-the-right-time-to-start-pumpkin-cultivation/|title= ব্যৱসায়িক মুনাফাৰ বাবে ৰঙালাউৰ খেতিঃ জানুৱাৰীতে সিঁচক বীজ|last= |first= |date= |website= |publisher= কৃষি জাগৰণ|access-date= |quote= |archivedate= 2023-04-03|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230403182323/https://asomiya.krishijagran.com/agripedia/it-is-the-right-time-to-start-pumpkin-cultivation/|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt;

এই লাউৰ খেতিত প্ৰচুৰ পৰিমাণে ফল পাবলৈ গা-গছ জোপাত প্ৰথম ১০ৰ পৰা ১২ টা মান পাত ওলওঁতেই কাটিং কৰা হয়, তেতিয়া সেই কটা অংশৰ পৰা অন্য ঠাল ওলাব ধৰে আৰু তাত ভালে পৰিমাণে ফচল ধৰে। এনেকৈয়ে ৰঙালাওৰ খেতি কৰি অসমৰ কেইবাশতাধিক লোক আৰ্থিকভাৱে লাভৱান হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://newsnextone.com/nalbari-pamkin|title= ৰঙালাউ খেতিৰে বছৰি ৩০ লাখ টকা উপাৰ্জনৰ লক্ষ্য শিক্ষিত যুৱকৰ|last= |first= |date= |website= newsnextone.com|publisher=|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://assam.eastmojo.com/news/sports/vegetable-export-from-barpeta-to-kolkata/|title= মন্দিয়াৰ পৰা ২১ মেট্ৰিক টন ৰঙালাউ ৰপ্তানি কৰা হ’ল কলকাতালৈ|last= |first= |date= |website= |publisher= Eastmojo|access-date= |quote= |archivedate= 2023-04-03|archiveurl= https://web.archive.org/web/20230403181246/https://assam.eastmojo.com/news/sports/vegetable-export-from-barpeta-to-kolkata/|deadurl= yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://niyomiyabarta.com/regional/minister-of-agricultural-inspection/|title= বোকাখাতত সৰিয়হ-ৰঙালাউৰ খেতি পৰিদৰ্শন মন্ত্ৰী অতুল বৰাৰ|last= |first= |date= |website= |publisher= নিয়মীয়া বাৰ্তা|access-date=|quote=}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:উদ্ভিদজগত]]</text>
      <sha1>c2utyaqnpweaanxicbbtvdhp65j7yx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নিহিত নাৰীবাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87667</id>
    <revision>
      <id>633521</id>
      <parentid>403218</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:24:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12377" sha1="epjzwa1cbvfsphlyki30wukambamhbf" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Col._Shafiqa_Quraishi,_Director_of_the_Afghan_National_Police_Gender_Mainstreaming_Unit,_speaks_at_an_ANP_female_recruiting_conference_(4329927147).jpg|thumb|আফগান ৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষীৰ লিংগ মূলসুঁতি গোটৰ সঞ্চালক কৰ্ণেল শ্বফিকা কুৰাইছিয়ে আফগান ৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষীৰ মহিলা নিযুক্তি সন্মিলনত ভাষণ দিছে]]

ৰাষ্ট্ৰ কৰ্তৃপক্ষই [[নাৰীবাদী দৰ্শন|নাৰীবাদী]] বক্তৃতাক সহযোগিতা কৰি আৰু [[নাৰীবাদ|নাৰীবাদী]] কৰ্মী তথা গোটসমূহক নিজৰ এজেণ্ডাৰ বাবে যন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি সংঘাতত হস্তক্ষেপক বৈধতা প্ৰদান কৰাৰ প্ৰচেষ্টা হিচাপে নিহিত নাৰীবাদক ({{Lang-en|Embedded feminism}}) জনা যায়। এই শব্দটো [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ৰ নেতৃত্বত [[আফগানিস্তান]] আক্ৰমণৰ বিশ্লেষণত প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল যদিও কেইবাটাও ঐতিহাসিক উদাহৰণৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি; য’ত নাৰীৰ অধিকাৰক পশ্চিমীয়া হস্তক্ষেপবাদৰ ন্যায্যতা আৰু বৈধতা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Nachtigall|first1=Andrea|title=Embedded Feminism|journal=Peripherie|date=2014|volume=133|issue=35|pages=90–93|doi=10.3224/peripherie.v34i133.22464}}&lt;/ref&gt;
== ধাৰণা ==
মূলতঃ [[কানাডা]]ৰ লিংগ গৱেষক ক্ৰীষ্টা হাণ্টে ২০০১ চনত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ৰ নেতৃত্বত আফগানিস্তানত হোৱা আক্ৰমণৰ [[লিংগভিত্তিক অধ্যয়ন|লিংগভিত্তিক]] প্ৰকৃতি আৰু জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিত সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰাৰ আমেৰিকা চৰকাৰৰ প্ৰথাৰ বৰ্ণনাৰ বাবে নিহিত নাৰীবাদৰ ধাৰণাগত কাঠামো প্ৰস্তুত কৰিছিল। হাণ্টে এই ধাৰণাটোক &quot;নাৰীৰ স্বাৰ্থ সেৱা কৰা বুলি দাবী কৰা ৰাজনৈতিক প্ৰকল্পত [[নাৰীবাদী দৰ্শন|নাৰীবাদী]] বক্তৃতা আৰু নাৰীবাদী কৰ্মীসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা, কিন্তু শেষত সেই লক্ষ্যক অধীনস্থ আৰু/বা ওফৰাই পেলোৱা&quot; বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Hunt|first1=Krista|editor1-last=Hunt|editor1-first=Krista|editor2-last=Rygiel|editor2-first=Kim|title=(En)Gendering the War on Terror. War Stories and Camouflaged Politics|url=https://archive.org/details/engenderingwaron00hunt|url-access=limited|date=2006|publisher=Ashgate|location=Hampshire|pages=[https://archive.org/details/engenderingwaron00hunt/page/n67 51]–71|chapter=‘Embedded Feminism’ and the War on Terror|isbn=9780754644811}}&lt;/ref&gt;হাণ্টে ২০০৩ চনত [[ইৰাক]] আক্ৰমণৰ সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশ পোৱা আমেৰিকাৰ প্ৰতিৰক্ষা বিভাগৰ &quot;নিহিত সাংবাদিকতা&quot; বা &quot;নিহিত গণমাধ্যম&quot; পদ্ধতিক বুজাই নিহিত নাৰীবাদ শব্দটোৰ উদ্ভাৱন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Department of Defense|title=Public Affairs Guidance for Embedded Reporters|url=http://www.fas.org/sgp/othergov/dod/embed.html|publisher=Office of Freedom of Information|access-date=30 October 2016|date=2006}}&lt;/ref&gt;আমেৰিকা চৰকাৰে সাংবাদিক, ফটোগ্ৰাফাৰ আৰু কেমেৰাৰ লোকসকলক সামৰিক ইউনিটসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক যুদ্ধৰ ফ্ৰণ্টলাইনত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Jeppesen|first1=Helle|title=To Embed or Not To Embed – The Debate Over War Reporting|url=http://dw.com/p/DzJY|access-date=30 October 2016|agency=DW|date=2008|archivedate=11 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200411002524/https://www.dw.com/en/to-embed-or-not-to-embed-the-debate-over-war-reporting/a-3333960|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;যদিও &quot;নিহিত সাংবাদিকতা&quot;ই জনসাধাৰণক [[ইৰাক]]ৰ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত একছেটীয়া দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল, এই প্ৰথাক সমস্যাজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ই স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিবেদনক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰে আৰু চৰকাৰৰ পছন্দক প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Wells|first1=Matt|title=Embedded Reporters 'Sanitised' Iraq War|url=https://www.theguardian.com/media/2003/nov/06/broadcasting.Iraqandthemedia|access-date=30 October 2016|agency=The Guardian|date=2003}}&lt;/ref&gt;
== আধিপত্যবাদী পশ্চিমীয়া নাৰীবাদ আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক সমালোচনা ==
হাণ্টে লক্ষ্য কৰিছে যে ঔপনিৱেশিক প্ৰকল্পত নিহিত নাৰীবাদৰ যুক্তি আৰু সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ মাজত এক আকৰ্ষণীয় সাদৃশ্য আছে। দুয়োজনেই সহজাতভাৱে ইউৰোকেন্দ্ৰিক আৰু পশ্চিমক সাংস্কৃতিক আৰু নীতিগতভাৱে &quot;অ-আধুনিক&quot; পূবৰ সমাজতকৈ উচ্চ বুলি উপস্থাপন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Said|first1=Edward W.|title=Orientalism|date=1978|publisher=Routledge &amp; Kegan Paul|location=London}}&lt;/ref&gt; এই যুক্তিয়ে পশ্চিমীয়া দেশসমূহক হস্তক্ষেপ কৰি আন মহিলাসকলৰ&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Mohanty|first1=Chandra|title=Under Western Eyes: Feminist Scholarship and Colonial Discourses|journal=Feminist Review|date=1988|volume=30|pages=61–88|doi=10.1057/fr.1988.42|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &quot;একক গোট&quot;ক উদ্ধাৰ কৰাৰ বিশেষাধিকাৰ দিব, যিসকলৰ নিজাববীয়াকৈ কোনো সংস্থা নাই। স্পিভাকৰ বিখ্যাত উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক সমালোচনা &quot;Can the Subaltern speak?&quot; এই সম্পৰ্কক &quot;শ্বেতাংগ পুৰুষে মটীয়া বৰণৰ মহিলাক মটীয়া বৰণৰ পুৰুষৰ পৰা ৰক্ষা কৰা&quot; কৌশলৰ সৈতে সংক্ষিপ্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Spivak|first1=Gayatri Chakravorty|editor1-last=Nelson|editor1-first=Cary|editor2-last=Grossberg|editor2-first=Lawrence|title=Marxism and the Interpretation of Culture|url=https://archive.org/details/marxisminterpret00nels|url-access=limited|date=1988|publisher=Univ. of Illinois Press|location=Urbana &amp; Chicago|pages=[https://archive.org/details/marxisminterpret00nels/page/n139 271]–313|chapter=Can the Subaltern Speak?|isbn=9780252011085}}&lt;/ref&gt; এই বিশ্লেষণটো আফগানিস্তানত [[তালিবান আৰু মহিলাৰ প্ৰতি আচৰণ|তালিবান]] পুৰুষক পশ্চিমৰ সহায়ৰ প্ৰয়োজন হোৱা ভুক্তভোগী হিচাপে উপস্থাপন কৰা মহিলাসকলৰ বাবে বিপদ হিচাপে ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰি আমেৰিকা চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা আপাত দৃষ্টিত নব্য সাম্ৰাজ্যবাদী কৌশলৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি। পশ্চিমীয়া আধিপত্যবাদী নাৰীবাদৰ বৈশিষ্ট্য আছিল পশ্চিমীয়া অভিনেতাসকলে [[আফগানিস্তানৰ নাৰী|আফগান মহিলা]] গোটসমূহৰ মতামতক অৱজ্ঞা কৰা যিয়ে যুক্তি দিছিল যে যুদ্ধই নিশ্চিতভাৱে নাৰীৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাব আৰু মৌলবাদী আৱেগক ইন্ধন যোগাব।&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Afghan Women's Mission|title=US-Backed Fundamentalists in Afghan War No Different From 9/11 Perpetrators|url=http://www.afghanwomensmission.org/2011/09/us-backed-fundamentalists-in-afghan-war-no-different-from-911-perpetrators/|access-date=30 October 2016|date=2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Revolutionary Association of the Women of Afghanistan|title=Taliban Should be Overthrown by the Uprising of Afghan Nation|url=http://www.rawa.org/us-strikes.htm|website=RAWA|access-date=30 October 2016|date=2001|archivedate=13 October 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061013095652/http://www.rawa.org/us-strikes.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kolhatkar|first1=Sonali|title=The Impact of U.S. Intervention on Afghan Women's Rights|journal=Berkeley Journal of Gender, Law and Justice|date=2002|volume=17|issue=1|pages=12–30}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত বুছৰ এজেণ্ডাক প্ৰকৃততে ইছলামিক মূল্যবোধৰ ওপৰত আক্ৰমণ বুলি ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত ৰক্ষণশীল শক্তিসমূহৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Ho|first1=Christina|title=Responding to Orientalist Feminism|journal=Australian Feminist Studies|date=2010|volume=25|issue=66|pages=433–439|doi=10.1080/08164649.2010.525211|hdl=10453/15937|s2cid=28792889|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;বিশেষকৈ সংবাদ মাধ্যমত নাৰী আৰু শিশুক যুদ্ধ বা অত্যাচাৰৰ বলি হোৱা দৃশ্যগত উপস্থাপনত আধিপত্যবাদী নাৰীবাদেও বাইনাৰী লিংগ ভূমিকা পুনৰুত্পাদন কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে। 
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]]
[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী তত্ত্ব]]
[[শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ]]</text>
      <sha1>epjzwa1cbvfsphlyki30wukambamhbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অসমৰ ভূঞাসকল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96449</id>
    <revision>
      <id>633522</id>
      <parentid>577439</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূঞা ৰাজত্ব কৰা অঞ্চল সমূহ */ Removed controversial non historical claims</comment>
      <origin>633522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13632" sha1="hy5ic0oks1f7rkym0crice9rfx50my3" xml:space="preserve">'''অসমৰ ভূঞাসকল''' খৃষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা সপ্তদশ শতিকামানলৈ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সৰু সৰু ৰাজ্য শাসন কৰা এক জনগোট আছিল৷ এই ভূঞা জনগোটৰ কেইবাটাও ফৈদ আছিল৷ তেওঁলোক কনৌজৰ পৰা অসমলৈ আহে৷ ভূঞাসকলে কোনো এটা জাতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নাছিল৷&lt;ref name=&quot;g&quot;&gt;{{cite book | title=A History of Assam | publisher=Eastern | author=Gait, Sir Edward | authorlink=Events of the Thirteenth to Fifteenth Centuries | year=2018 | pages=39 | isbn=978-93-86302-39-7}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকৰ মাজত ব্ৰাহ্মণ, কলিতা(কায়স্থ) আৰু কিছুমান মুছলমান মানুহো ভূঞা উপাধিৰ আছিল৷ অসমৰ বাহিৰত ভূঞা উপাধিৰ আন আন জাতৰ মানুহো পোৱা যায়৷ “শিয়ালা বৈষ্ণৱ চৰিত্ৰ’’ৰ নায়ক সম্বৎসৰৰ পিতৃ ধম্মদেৱ গোস্বামী জাতত ব্ৰাহ্মণ আছিল যদিও ভূঞা বংশৰ এজন বৰ ভূঞা আছিল৷&lt;ref name=&quot;ব&quot;&gt;{{cite web | url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE_%E0%A6%AC%E0%A7%88%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A3%E0%A7%B1%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0 | title=শিয়ালা বৈষ্ণৱৰ চৰিত্ৰ | accessdate=18 October 2023}}&lt;/ref&gt; অসমৰ ভূঞাসকলৰ বংশধৰ আছিল বৈষ্ণৱ গুৰু [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]৷ অৱশ্যে কমতাধিপতি দুৰ্লভনাৰায়ণে কনৌজৰ পৰা সাতঘৰ ব্ৰাহ্মণ আৰু সাতঘৰ কায়স্থ আনি বহুওৱাৰ আগৰ পৰাই অসমত ভূঞাসকলৰ বসতি আছিল৷ এইকথাৰ প্ৰমাণ “ৰাউতকুছি দান বা শাসন’’ৰ পৰা জানিব পাৰি৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;/&gt;

==ভূঞা শব্দৰ উৎস==
ভূঞা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে, ভূ-স্বামী বা মাটিৰ গৰাকী৷ প্ৰতিপত্তিশালী ভূঞা বা জমিদাৰ শ্ৰেণীৰ একোজন লোকৰ অধীনলৈ বৃহৎ এলেকাৰ কৰ্তৃত্ব যোৱাৰ পাছত তেওঁক সেই অঞ্চলৰ গৰাকী বা ৰজা বোলা হৈছিল৷ অধিক প্ৰতিপত্তিশালী ভূঞাজনক “গামথা’’ বোলা হৈছিল৷ তেওঁৰ নেতৃত্বত বাকী ভূঞাসকলে নিজ নিজ ৰাজ্য শাসন কৰিছিল৷ শ্ৰেষ্ঠ বংশৰ পৰিচায়ক হিচাপে ভূঞাসকলে তেতিয়া পাৰ্চী উপাধি “খাঁ’’ ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;&gt;{{cite book | title=প্ৰাচীন কামৰূপৰ ইতিহাস (কনকলাল বৰুৱা) | publisher=Powershift | author=শৰ্মা, অঞ্জন (অনুবাদ) | authorlink=ভূঞাসকলৰ শাসন | year=২০২০ | pages=২৫৭ | isbn=978-93-87494-38-1}}&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সময়লৈ এই খাঁ উপাধিৰ প্ৰচলন আছিল৷ গাভৰু খাঁ, বুঢ়া খাঁ, কেতাই খাঁ ৰাম খাঁ আদি নামৰ উল্লেখ চৰিত পুথিত উল্লেখ আছে৷

==ভূঞাৰ ভাগ==
অসমৰ ভূঞাসকলৰ বৰভূঞা আৰু সৰুভূঞা নামে দুটা ঠাল পোৱা যায়৷ এই সম্পৰ্কে এটা কাহিনী প্ৰচলিত আছে৷ কাহিনীমতে আৰিমত্তৰ এজন মন্ত্ৰীৰ নাম আছিল সমুদ্ৰ৷ এওঁৰ শান্তনু আৰু সামন্ত নামৰ দুজন পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁলোক আছিল সমুদ্ৰৰ নাতিয়েক৷ শান্তনু বৈষ্ণৱ আৰু সামন্ত শাক্তধৰ্মী আছিল৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকল নগাঁৱত আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকল দৰঙৰ লক্ষীমপুৰত বসতি কৰিবলৈ লৈছিল৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকলক বৰভূঞা আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকলক সৰুভূঞা বোলা হৈছিল৷&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/n33/mode/1up As per Asamar Buranji, ''Rang-gram''(Rangagaon) was renamed as ''Lakshmipur'' after their mother Lakshmi]&lt;/ref&gt;।  এই শান্তনুৰ বংশধৰ শংকৰদেৱ আৰু সামন্তৰ বংশধৰ মাধবদেৱ৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকলক বৰ বাৰভূঞা আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকলৰ সৰু বাৰভূঞা বুলি জনা যায়৷ &lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; ১৫২৭-২৯ চনৰ মাজত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ৰৌতা-টেমনীৰ (দৰং-নগাঁৱৰ) ভূঞা সকলক নিজৰ অধীনলৈ আনে।

==ভূঞা ৰাজত্ব কৰা অঞ্চল সমূহ==
ত্ৰয়োদশ শতিকামানৰ পৰাই সেইসময়ৰ অসমৰ বিভিন্ন স্থান ভূঞাসকলৰ ৰাজত্ব আছিল৷ অসমৰ মধ্য, পশ্চিম আৰু উত্তৰ ভাগত বৰ্তমান শোণিতপুৰ জিলাৰ পৰা ওদালগুৰি জিলালৈ আৰু কলিয়াবৰৰ পৰা কাজলীমুখলৈ ভূঞাসকলে ঠায়ে ঠায়ে আসন কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;&gt;{{cite book | title=নগাঁৱৰ বুৰঞ্জী | publisher=অসম সাহিত্য সভাৰ ত্ৰিসপ্ততিতম কলিয়াবৰ অধিৱেশন | author=শইকীয়া, ড° ৰাজেন (সম্পাদনা) | authorlink=মধ্য অসমত ভূঞাসকল | year=২০১৫ | pages=১৭৪}}&lt;/ref&gt; ত্ৰয়োদশ শতিকাত আফগানিস্তানৰ চুলতান চাহাবুদ্দিনে কনৌজ আক্ৰমণ কৰাত বাৰঘৰ কায়স্থ আৰু সাতঘৰ বামুণ পলাই আহি গৌড় ৰাজ্যৰ মাজেৰে দুৰ্লভনাৰায়ণৰ কমতাপুৰত থিতাপি লয়৷ সেইসকলৰ ভিতৰত চণ্ডীবৰ সকলোতকৈ চতুৰ আছিল বাবে কমতেশ্বৰে তেওঁক “শিৰোমণি ভূঞা’’ খিতাপ দি কমতাৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ শাসনকৰ্তা পাতে আৰু তেওঁ লেঙ্গামাগুৰী নামে ঠাইত ৰাজধানী পাতে৷ কিন্তু কম সময়ৰ ভিতৰতে ভূটীয়াসকলৰ আক্ৰমণত তেওঁলোক তিস্থিব নোৱাৰি চণ্ডীবৰকে আদি কৰি সকলো ভূঞাই দিহাদিহি ভাগি যায়৷ চণ্ডীবৰে ৰৌটাত ৰাজ্য পতিছিল যদিও তাতো ভূটীয়াৰ অত্যাচাৰত টিকিব নোৱাৰি টেম্বুৱানিলৈ উঠি যায়৷&lt;ref name=&quot;ট&quot;&gt;{{cite book | title=অসমৰ বুৰঞ্জী | publisher=এ,বি টি পাব্লিকেছন | author=গোহাঞিবৰুৱা, পদ্মনাথ | authorlink=শিৰোমণি ভূঞা | year=২০১৭ | pages=৪৯}}&lt;/ref&gt; এই টেম্বুৱানী বা বৰদোৱাতে চণ্ডীবৰ, ৰাজধৰ, সূৰ্যবৰ আৰু কুসুম্বৰ, এই চাৰিজন শিৰোমণি ভূঞাই ৰাজত্ব কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; [[মাধৱদেৱ]]ৰ পিতৃ গোবিন্দগিৰি ভূঞা আছিল ধলেশ্বৰী নৈৰ পাৰৰ বাণ্ডুকাত আৰু ককায়েক দামোদৰ সেই ঠাইৰ ৰজাৰ মজিন্দাৰ আছিল৷ শংকৰদেৱে স্থাপন কৰা [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ৰ ঠাইখন আগতে বৰলজাৰ নামে জনাজাত আছিল আৰু তাত গন্ধৰ্ব ৰায় নামে এজন বৰভূঞাই ৰাজত্ব কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite book | title=গুৰু চৰিত কথা | publisher=লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল | author=নেওগ, মহেশ্বৰ(সম্পা:) | year=১৯৯৯ | pages=ভূমিকা}}&lt;/ref&gt; কবিৰত্ন সৰস্বতীৰ পিতৃ চক্ৰপাণি কায়স্থ বৰপেটাৰ ছোটশিলা গাঁৱৰ শাসনকৰ্তা আছিল৷ তদুপৰি, ৰাণী, লুকি, ডিমৰুৱা, ৰংজুলি, চুচুং(মৈমনসিংহ জিলা) আদি ঠাইত ভূঞা ৰাজ্য আছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt;

==কোচ আৰু ভূঞাৰ সংঘাত==
বিশুৰ পিতৃ হাৰিয়া মণ্ডল ফুলগুৰিৰ ভূঞাৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল৷ পিতৃৰ এই অপমানৰ পোতক তুলিবলৈ ৰজা হোৱাৰ পিছত হাৰিয়া মণ্ডলৰ পুত্ৰ বিশুৱে ফুলগুৰিৰ ভূঞাক আক্ৰমণ কৰে৷ প্ৰথম যুদ্ধত বিশু পৰাস্ত হয় কিন্তু পিছত কিছু সমৰ্থকৰ সৈতে নিশাৰ ভাগত ভুঞাৰ বাসভৱনত সোমাই ফুলগুৰিৰ ভূঞাক বধ কৰে৷ ইয়াৰ পিছত তেওঁ কৰ্ণপুৰৰ ভূঞাৰ সন্মিলিত বাহিনীকো পৰাস্ত কৰে৷ বিশুৰ হাতত পৰাজিত হোৱা ভূঞাসকল হ’ল, কুসুম ভূঞা, দীঘলা ভূঞা, কলীয়া ভুঞা, বাৰগয়া ভূঞা, কবিলাস ভূঞা আৰু কৰ্ণপুৰৰ ভূঞা৷ ইয়াৰ পিছত বিশুৱে বিজনীৰ ভূঞাক পৰাস্ত কৰি পাণ্ডুৰ ভূঞা প্ৰতাপ ৰায়ক আক্ৰমণ কৰে; কিন্তু প্ৰতাপ ৰায় পলাই গৈ আহোম ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়৷ ইয়াৰ পিছত বিশুৱে চাৰু ভূঞাক পৰাস্ত কৰি কামৰূপৰ দক্ষিণ অংশ দখল কৰে৷ কামৰূপৰ উত্তৰফালে “গামথা’’ নাৰায়ণ ভূঞাৰ নেতৃত্বত বজালী, ক্ষেত্ৰী আৰু বাউসীৰ ভুঞাই শাসন কৰিছিল৷ দক্ষিণ পাৰৰ চাৰু ভূঞাৰ সহযোগত বিশুৱে আক্ৰমণ কৰে৷ কিন্তু বিশু পৰাস্ত হয়৷ পিছত চল-চাতুৰীৰে বাউসীৰ গন্ধৰ্ব ভূঞাক নিজৰ ফলীয়া কৰি বাকীসকল ভূঞাক পৰাস্ত কৰে৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; পাণ্ডুনাথৰ প্ৰতাপ ভূঞা আছিল যথেষ্ট শক্তিশালী৷ বিশুৱে এওঁক হত্যা কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰত গা ধুই থকা অৱস্থাত ভায়েকক বধ কৰাত প্ৰতাপ ভূঞা পলাই গৈ আহোম ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>hy5ic0oks1f7rkym0crice9rfx50my3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633523</id>
      <parentid>633522</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভূঞা ৰাজত্ব কৰা অঞ্চল সমূহ */</comment>
      <origin>633523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13819" sha1="cnokbc2eaogae74uydxyypeqwufaweh" xml:space="preserve">'''অসমৰ ভূঞাসকল''' খৃষ্টীয় ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা সপ্তদশ শতিকামানলৈ অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত সৰু সৰু ৰাজ্য শাসন কৰা এক জনগোট আছিল৷ এই ভূঞা জনগোটৰ কেইবাটাও ফৈদ আছিল৷ তেওঁলোক কনৌজৰ পৰা অসমলৈ আহে৷ ভূঞাসকলে কোনো এটা জাতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা নাছিল৷&lt;ref name=&quot;g&quot;&gt;{{cite book | title=A History of Assam | publisher=Eastern | author=Gait, Sir Edward | authorlink=Events of the Thirteenth to Fifteenth Centuries | year=2018 | pages=39 | isbn=978-93-86302-39-7}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকৰ মাজত ব্ৰাহ্মণ, কলিতা(কায়স্থ) আৰু কিছুমান মুছলমান মানুহো ভূঞা উপাধিৰ আছিল৷ অসমৰ বাহিৰত ভূঞা উপাধিৰ আন আন জাতৰ মানুহো পোৱা যায়৷ “শিয়ালা বৈষ্ণৱ চৰিত্ৰ’’ৰ নায়ক সম্বৎসৰৰ পিতৃ ধম্মদেৱ গোস্বামী জাতত ব্ৰাহ্মণ আছিল যদিও ভূঞা বংশৰ এজন বৰ ভূঞা আছিল৷&lt;ref name=&quot;ব&quot;&gt;{{cite web | url=https://as.wikisource.org/wiki/%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%BE_%E0%A6%AC%E0%A7%88%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A3%E0%A7%B1%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0 | title=শিয়ালা বৈষ্ণৱৰ চৰিত্ৰ | accessdate=18 October 2023}}&lt;/ref&gt; অসমৰ ভূঞাসকলৰ বংশধৰ আছিল বৈষ্ণৱ গুৰু [[শংকৰদেৱ]] আৰু [[মাধৱদেৱ]]৷ অৱশ্যে কমতাধিপতি দুৰ্লভনাৰায়ণে কনৌজৰ পৰা সাতঘৰ ব্ৰাহ্মণ আৰু সাতঘৰ কায়স্থ আনি বহুওৱাৰ আগৰ পৰাই অসমত ভূঞাসকলৰ বসতি আছিল৷ এইকথাৰ প্ৰমাণ “ৰাউতকুছি দান বা শাসন’’ৰ পৰা জানিব পাৰি৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;/&gt;

==ভূঞা শব্দৰ উৎস==
ভূঞা শব্দৰ অৰ্থ হৈছে, ভূ-স্বামী বা মাটিৰ গৰাকী৷ প্ৰতিপত্তিশালী ভূঞা বা জমিদাৰ শ্ৰেণীৰ একোজন লোকৰ অধীনলৈ বৃহৎ এলেকাৰ কৰ্তৃত্ব যোৱাৰ পাছত তেওঁক সেই অঞ্চলৰ গৰাকী বা ৰজা বোলা হৈছিল৷ অধিক প্ৰতিপত্তিশালী ভূঞাজনক “গামথা’’ বোলা হৈছিল৷ তেওঁৰ নেতৃত্বত বাকী ভূঞাসকলে নিজ নিজ ৰাজ্য শাসন কৰিছিল৷ শ্ৰেষ্ঠ বংশৰ পৰিচায়ক হিচাপে ভূঞাসকলে তেতিয়া পাৰ্চী উপাধি “খাঁ’’ ব্যৱহাৰ কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;&gt;{{cite book | title=প্ৰাচীন কামৰূপৰ ইতিহাস (কনকলাল বৰুৱা) | publisher=Powershift | author=শৰ্মা, অঞ্জন (অনুবাদ) | authorlink=ভূঞাসকলৰ শাসন | year=২০২০ | pages=২৫৭ | isbn=978-93-87494-38-1}}&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সময়লৈ এই খাঁ উপাধিৰ প্ৰচলন আছিল৷ গাভৰু খাঁ, বুঢ়া খাঁ, কেতাই খাঁ ৰাম খাঁ আদি নামৰ উল্লেখ চৰিত পুথিত উল্লেখ আছে৷

==ভূঞাৰ ভাগ==
অসমৰ ভূঞাসকলৰ বৰভূঞা আৰু সৰুভূঞা নামে দুটা ঠাল পোৱা যায়৷ এই সম্পৰ্কে এটা কাহিনী প্ৰচলিত আছে৷ কাহিনীমতে আৰিমত্তৰ এজন মন্ত্ৰীৰ নাম আছিল সমুদ্ৰ৷ এওঁৰ শান্তনু আৰু সামন্ত নামৰ দুজন পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁলোক আছিল সমুদ্ৰৰ নাতিয়েক৷ শান্তনু বৈষ্ণৱ আৰু সামন্ত শাক্তধৰ্মী আছিল৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকল নগাঁৱত আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকল দৰঙৰ লক্ষীমপুৰত বসতি কৰিবলৈ লৈছিল৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকলক বৰভূঞা আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকলক সৰুভূঞা বোলা হৈছিল৷&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/n33/mode/1up As per Asamar Buranji, ''Rang-gram''(Rangagaon) was renamed as ''Lakshmipur'' after their mother Lakshmi]&lt;/ref&gt;।  এই শান্তনুৰ বংশধৰ শংকৰদেৱ আৰু সামন্তৰ বংশধৰ মাধবদেৱ৷ শান্তনুৰ বংশধৰসকলক বৰ বাৰভূঞা আৰু সামন্তৰ বংশধৰসকলৰ সৰু বাৰভূঞা বুলি জনা যায়৷ &lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; ১৫২৭-২৯ চনৰ মাজত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ৰৌতা-টেমনীৰ (দৰং-নগাঁৱৰ) ভূঞা সকলক নিজৰ অধীনলৈ আনে।

==ভূঞা ৰাজত্ব কৰা অঞ্চল সমূহ==
ত্ৰয়োদশ শতিকামানৰ পৰাই সেইসময়ৰ অসমৰ বিভিন্ন স্থান ভূঞাসকলৰ ৰাজত্ব আছিল৷ অসমৰ মধ্য, পশ্চিম আৰু উত্তৰ ভাগত বৰ্তমান শোণিতপুৰ জিলাৰ পৰা ওদালগুৰি জিলালৈ আৰু কলিয়াবৰৰ পৰা কাজলীমুখলৈ ভূঞাসকলে ঠায়ে ঠায়ে আসন কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;&gt;{{cite book | title=নগাঁৱৰ বুৰঞ্জী | publisher=অসম সাহিত্য সভাৰ ত্ৰিসপ্ততিতম কলিয়াবৰ অধিৱেশন | author=শইকীয়া, ড° ৰাজেন (সম্পাদনা) | authorlink=মধ্য অসমত ভূঞাসকল | year=২০১৫ | pages=১৭৪}}&lt;/ref&gt; ত্ৰয়োদশ শতিকাত আফগানিস্তানৰ চুলতান চাহাবুদ্দিনে কনৌজ আক্ৰমণ কৰাত বাৰঘৰ কায়স্থ আৰু সাতঘৰ বামুণ পলাই আহি গৌড় ৰাজ্যৰ মাজেৰে দুৰ্লভনাৰায়ণৰ কমতাপুৰত থিতাপি লয়৷ সেইসকলৰ ভিতৰত চণ্ডীবৰ সকলোতকৈ চতুৰ আছিল বাবে কমতেশ্বৰে তেওঁক “শিৰোমণি ভূঞা’’ খিতাপ দি কমতাৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ শাসনকৰ্তা পাতে আৰু তেওঁ লেঙ্গামাগুৰী নামে ঠাইত ৰাজধানী পাতে৷ কিন্তু কম সময়ৰ ভিতৰতে ভূটীয়াসকলৰ আক্ৰমণত তেওঁলোক তিস্থিব নোৱাৰি চণ্ডীবৰকে আদি কৰি সকলো ভূঞাই দিহাদিহি ভাগি যায়৷ চণ্ডীবৰে ৰৌটাত ৰাজ্য পতিছিল যদিও তাতো ভূটীয়াৰ অত্যাচাৰত টিকিব নোৱাৰি টেম্বুৱানিলৈ উঠি যায়৷&lt;ref name=&quot;ট&quot;&gt;{{cite book | title=অসমৰ বুৰঞ্জী | publisher=এ,বি টি পাব্লিকেছন | author=গোহাঞিবৰুৱা, পদ্মনাথ | authorlink=শিৰোমণি ভূঞা | year=২০১৭ | pages=৪৯}}&lt;/ref&gt; এই টেম্বুৱানী বা বৰদোৱাতে চণ্ডীবৰ, ৰাজধৰ, সূৰ্যবৰ আৰু কুসুম্বৰ, এই চাৰিজন শিৰোমণি ভূঞাই ৰাজত্ব কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; [[মাধৱদেৱ]]ৰ পিতৃ গোবিন্দগিৰি ভূঞা আছিল ধলেশ্বৰী নৈৰ পাৰৰ বাণ্ডুকাত আৰু ককায়েক দামোদৰ সেই ঠাইৰ ৰজাৰ মজিন্দাৰ আছিল৷ 

[[File:Map of Baro-Bhuyan territories.jpg|thumb|right|১৬ শতিকাৰ আগভাগত ভূঞা সকলে ৰাজত্ব কৰা অঞ্চলসমূহ]]

শংকৰদেৱে স্থাপন কৰা [[পাটবাউসী সত্ৰ]]ৰ ঠাইখন আগতে বৰলজাৰ নামে জনাজাত আছিল আৰু তাত গন্ধৰ্ব ৰায় নামে এজন বৰভূঞাই ৰাজত্ব কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite book | title=গুৰু চৰিত কথা | publisher=লয়াৰ্ছ বুক ষ্টল | author=নেওগ, মহেশ্বৰ(সম্পা:) | year=১৯৯৯ | pages=ভূমিকা}}&lt;/ref&gt; কবিৰত্ন সৰস্বতীৰ পিতৃ চক্ৰপাণি কায়স্থ বৰপেটাৰ ছোটশিলা গাঁৱৰ শাসনকৰ্তা আছিল৷ তদুপৰি, ৰাণী, লুকি, ডিমৰুৱা, ৰংজুলি, চুচুং(মৈমনসিংহ জিলা) আদি ঠাইত ভূঞা ৰাজ্য আছিল৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt;

==কোচ আৰু ভূঞাৰ সংঘাত==
বিশুৰ পিতৃ হাৰিয়া মণ্ডল ফুলগুৰিৰ ভূঞাৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল৷ পিতৃৰ এই অপমানৰ পোতক তুলিবলৈ ৰজা হোৱাৰ পিছত হাৰিয়া মণ্ডলৰ পুত্ৰ বিশুৱে ফুলগুৰিৰ ভূঞাক আক্ৰমণ কৰে৷ প্ৰথম যুদ্ধত বিশু পৰাস্ত হয় কিন্তু পিছত কিছু সমৰ্থকৰ সৈতে নিশাৰ ভাগত ভুঞাৰ বাসভৱনত সোমাই ফুলগুৰিৰ ভূঞাক বধ কৰে৷ ইয়াৰ পিছত তেওঁ কৰ্ণপুৰৰ ভূঞাৰ সন্মিলিত বাহিনীকো পৰাস্ত কৰে৷ বিশুৰ হাতত পৰাজিত হোৱা ভূঞাসকল হ’ল, কুসুম ভূঞা, দীঘলা ভূঞা, কলীয়া ভুঞা, বাৰগয়া ভূঞা, কবিলাস ভূঞা আৰু কৰ্ণপুৰৰ ভূঞা৷ ইয়াৰ পিছত বিশুৱে বিজনীৰ ভূঞাক পৰাস্ত কৰি পাণ্ডুৰ ভূঞা প্ৰতাপ ৰায়ক আক্ৰমণ কৰে; কিন্তু প্ৰতাপ ৰায় পলাই গৈ আহোম ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়৷ ইয়াৰ পিছত বিশুৱে চাৰু ভূঞাক পৰাস্ত কৰি কামৰূপৰ দক্ষিণ অংশ দখল কৰে৷ কামৰূপৰ উত্তৰফালে “গামথা’’ নাৰায়ণ ভূঞাৰ নেতৃত্বত বজালী, ক্ষেত্ৰী আৰু বাউসীৰ ভুঞাই শাসন কৰিছিল৷ দক্ষিণ পাৰৰ চাৰু ভূঞাৰ সহযোগত বিশুৱে আক্ৰমণ কৰে৷ কিন্তু বিশু পৰাস্ত হয়৷ পিছত চল-চাতুৰীৰে বাউসীৰ গন্ধৰ্ব ভূঞাক নিজৰ ফলীয়া কৰি বাকীসকল ভূঞাক পৰাস্ত কৰে৷&lt;ref name=&quot;ভ&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; পাণ্ডুনাথৰ প্ৰতাপ ভূঞা আছিল যথেষ্ট শক্তিশালী৷ বিশুৱে এওঁক হত্যা কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰত গা ধুই থকা অৱস্থাত ভায়েকক বধ কৰাত প্ৰতাপ ভূঞা পলাই গৈ আহোম ৰাজ্যত আশ্ৰয় লয়৷&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>cnokbc2eaogae74uydxyypeqwufaweh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সিংহ নৃত্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99596</id>
    <revision>
      <id>633684</id>
      <parentid>632179</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23497" sha1="7lqi8wnkoumvsnlruya8wsozmc5njnl" xml:space="preserve">{{Short description|পৰম্পৰাগত চীনা নৃত্য}}
{{Infobox Chinese
|pic=Chinese New Year Lion Dance.jpg
|caption=A Southern Chinese lion dance in [[Chinatown, Manhattan]], New York City
|picsize=240px
|t=舞獅
|s=舞狮
|p=wǔshī
|j=mou5si1
|t2=跳獅 or 弄獅
|poj2=thiàu-sai or lāng-sai
|kanji=獅子舞
|romaji=shishimai
|hangul=사자춤
|hanja=獅子춤
|rr=Sajachum
|mr=Sach'achum
|qn=múa lân / sư tử
|chunom={{linktext|𦨂|麟| / 獅|子}}
|ind=barongsai
}}
'''সিংহ নৃত্য''' {{En|Lion dance}} চীনা সংস্কৃতি আৰু অন্যান্য এছিয়ান দেশত পৰিবেশিত পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ এটা প্ৰকাৰ য'ত পৰিবেশকসকলে সৌভাগ্য কঢ়িয়াই আনিবলৈ সিংহৰ সাজ পিন্ধি সিংহৰ গতিবিধি অনুকৰণ কৰে। সাধাৰণতে চীনা নৱবৰ্ষ আৰু অন্যান্য পৰম্পৰাগত, সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱৰ সময়ত এই সিংহ নৃত্য পৰিবেশন কৰা হয়। ব্যৱসায় উদ্বোধনী অনুষ্ঠান, বিশেষ উদযাপন বা বিবাহ অনুষ্ঠান আদি গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠানতো ইয়াক পৰিবেশন কৰিব পাৰি। চীনা সম্প্ৰদায়ে বিশেষ অতিথিক সন্মান জনাবলৈও এই নৃত্য পৰিবেশন কৰে। 

চীনা সিংহ নৃত্য সাধাৰণতে দুগৰাকী নৃত্যশিল্পীয়ে পৰিচালনা কৰে, ইয়াৰে এগৰাকীয়ে সিংহৰ মস্তক হস্তচালনা কৰে আৰু আনগৰাকীয়ে সিংহৰ পিছফালৰ মূৰটো গঠন কৰে। এই নৃত্যৰ মৌলিক গতিবিধি চীনৰ যুদ্ধ কলাত পোৱা যায়, আৰু ইয়াক সাধাৰণতে জোৰদাৰ ঢোলৰ স্পন্দনত পৰিবেশন কৰা হয়। 

চীনা সিংহ নৃত্যৰ মূল ৰূপ দুটা— উত্তৰা সিংহ আৰু দক্ষিণা সিংহ। দুয়োটা ৰূপ সাধাৰণতে চীন আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা যায়। চীনা সিংহৰ সৈতে জড়িত সিংহ নৃত্যৰ সংস্কৰণ [[জাপান]], [[দক্ষিণ কোৰিয়া]], [[টাইৱান]] আৰু [[ভিয়েটনাম]]তো পোৱা যায়। চীন ভিত্তিক সিংহ নৃত্যৰ উপৰিও [[ভাৰত]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], পূব আফ্ৰিকাত সিংহ নৃত্যৰ অন্যান্য ৰূপও আছে।

==ইতিহাস==
চীনত নৃত্যশিল্পীসকলে প্ৰাচীন কালৰ পৰাই জীৱ-জন্তু বা পৌৰাণিক জন্তুৰ সৈতে মিল থকাকৈ মুখা পিন্ধাৰ এক পুৰণি পৰম্পৰা আছে। শ্বুজিঙৰ দৰে প্ৰাচীন গ্ৰন্থত বৰ্ণিত বন্য জীৱ-জন্তু আৰু ফিনিক্সে পৰিবেশন কৰা নৃত্যসমূহ সম্ভৱতঃ মুখা পিন্ধা নৃত্য‌ই আছিল।&lt;ref name=&quot;shadow theatre&quot;&gt;{{cite book |title=Chinese Shadow Theatre: History, Popular Religion, and Women Warriors |author= Fan Pen Li Che |url= https://books.google.com/books?id=aZu9Cje8TfkC&amp;pg=PA64 |publisher=McGill-Queen's University Press |date= 2007 |page=64 |isbn=978-0773531970 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://ctext.org/shang-shu/yi-and-ji#n21105 |title=Shang Shu - Yu Shu - Yi and Ji |work= Chinese Text Project }}&lt;/ref&gt; কিন বংশৰ উৎসত ভূত-প্ৰেত নিৰ্বাসনৰ অনুষ্ঠান কৰা নৃত্যশিল্পীসকলক ভালুকৰ চামৰাৰ মুখা পিন্ধা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে, আৰু হান বংশৰ গ্ৰন্থত মাইম মানুহে মাছ, ড্ৰেগন আৰু ফিনিক্স হিচাপে এই নৃত্য পৰিবেশন কৰা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The History of Chinese Dance |url=https://archive.org/details/historyofchinese0000wang |author= Wang Kefen|publisher= China Books &amp; Periodicals |pages=[https://archive.org/details/historyofchinese0000wang/page/25 25]–27 |year= 1985 |isbn=978-0835111867}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;faye&quot;&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=CiQegTh99-wC&amp;pg=PA24 |title= Chinese Theories of Theater and Performance from Confucius to the Present |pages=24–25 |editor= Faye Chunfang Fei |publisher=University of Michigan Press |year=2002 |isbn= 978-0472089239 }}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে সিংহ চীনৰ স্থানীয় নহয়।&lt;ref name=&quot;behr&quot;&gt;{{cite journal |title= Hinc sunt leones — two ancient Eurasian migratory terms in Chinese revisited |url= http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |journal= International Journal of Central Asian Studies |volume= 9 |date= 2004 |issn= 1226-4490 |access-date= 2015-02-21 |archive-date= 2016-12-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20161220064510/http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |url-status= dead |archivedate= 2016-12-20 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20161220064510/http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |deadurl= yes }}&lt;/ref&gt; সেয়েহে সিংহ নৃত্যৰ উৎপত্তি চীনৰ বাহিৰত [[ভাৰত]] বা পাৰস্যৰ দৰে দেশৰ পৰা হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=XlPqB4TpZuIC&amp;pg=PA1444 |title=Kleinere Schriften: Publikationen aus der Zeit von 1911 bis 1925. 2 v |author= Berthold Laufer |year=1976 |isbn=978-3515026512 |page=1444 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{citation |chapter-url= https://books.google.com/books?id=bLcWyecDpIcC&amp;pg=PA164 |title=Amdo Tibetans in Transition: Society and Culture in the Post-Mao Era |editor=Toni Huber |author=Mona Schrempf |chapter=chapter 6 - The Earth-Ox and Snowlion |pages=164 |publisher=Brill |year=2002 |isbn=9004125965 |quote= During the Persian New Year of Newruz, a lion dance used to be performed by young boys, some of them naked it seems, who were sprinkled with cold water. They were thus supposed to drive out evil forces and the cold of the winter.}}&lt;/ref&gt; আনহাতে মধ্য এছিয়াৰ জৰিয়তে এই নৃত্য প্ৰৱৰ্তিত হৈছে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;asian&quot;/&gt; নৃতাত্ত্বিক সংগীতবিদ লৰেন্স পিকেনৰ মতে, চীনৰ সিংহ শব্দটোৱেই হয়তো পাৰ্চী শব্দ šer ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।&lt;ref name=&quot;picken&quot;&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=Xy45AAAAIAAJ&amp;pg=PA201 |title=Music for a Lion Dance of the Song Dynasty |series=Musica Asiatica: volume 4| author= Laurence E. R. Picken |page=201 |publisher=Cambridge University Press |date= 1984 |isbn=978-0521278379 }}&lt;/ref&gt; শ্বিজি অৰ্থাৎ সিংহ শব্দটোৰ প্ৰাচীন ব্যৱহাৰ প্ৰথমে হান বংশৰ গ্ৰন্থত দেখা গৈছিল আৰু ইয়াৰ মধ্য এছিয়াৰ সৈতে শক্তিশালী সম্পৰ্ক আছিল। মধ্য এছিয়া আৰু পাৰ্থিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পৰা অহা দূতসমূহে সিংহক হান দৰবাৰত উপস্থাপন কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |title=Hinc sunt leones — two ancient Eurasian migratory terms in Chinese revisited |author=Wolfgang Behr |journal=International Journal of Central Asian Studies |volume=9 |year=2004 |access-date=2015-02-21 |archive-date=2016-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220064510/http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |url-status=dead |archivedate=2016-12-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220064510/http://www.iacd.or.kr/pdf/journal/09/9-01.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সিংহ নৃত্যৰ বিশদ বৰ্ণনা টাং বংশৰ সময়ত প্ৰকাশ পাইছিল আৰু ইয়াক তেতিয়াৰ লেখক আৰু কবিসকলে ইতিমধ্যে বিদেশী নৃত্য হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল। অৱশ্যে খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ আশে-পাশে চীনত এই সিংহ নৃত্য দেখা গৈছিল। হান্সু নামৰ এখন কিতাপত মেং কাং নামৰ এজন পণ্ডিতে &quot;সিংহ অভিনয়&quot;ৰ কথা উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;chu yu-tun&quot;&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=-Kg3AAAAIAAJ&amp;pg=PA52 |title=The Dramatic Oeuvre of Chu Yu-Tun: 1379 - 1439 |editor= Wilt L. Idema |page=52 |publisher=Brill |year=1985|isbn=9789004072916 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{citation |url= http://www.sidneyluo.net/a/a02/022.htm |title= 漢書 卷二十二 ‧ 禮樂志第二 |quote= Original text: 孟康曰：「象人，若今戲蝦魚師子者也。」translation: Xiàngrén (Imitators) are like those [dancers] who act as frogs, fish, or lions today |access-date= 2023-11-05 |archivedate= 2023-02-13 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20230213091352/http://www.sidneyluo.net/a/a02/022.htm }}&lt;/ref&gt; প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত ইয়াৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছিল। উত্তৰ ৱেই যুগৰ &quot;লুওয়াঙৰ বৌদ্ধ মন্দিৰৰ বৰ্ণনা&quot; শীৰ্ষক গ্ৰন্থ অনুসৰি এটা পৰম্পৰা আছিল যে দুষ্ট আত্মাৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ সিংহই বুদ্ধৰ মূৰ্তি কঢ়িয়াই এখন পেৰেডৰ নেতৃত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;{{cite book |title=The History of Chinese Dance |url=https://archive.org/details/historyofchinese0000wang |author= Wang Kefen|publisher= China Books &amp; Periodicals |page=[https://archive.org/details/historyofchinese0000wang/page/53 53] |year= 1985 |isbn=978-0835111867}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.jcedu.org/dispfile.php?id=909 |title= 伎乐盛境 |work= 佛教文化 |access-date= 2014-01-10 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160305170936/http://jcedu.org/dispfile.php?id=909 |archive-date= 2016-03-05 |url-status= dead |archivedate= 2016-03-05 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160305170936/http://jcedu.org/dispfile.php?id=909 |deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://zh.wikisource.org/wiki/洛陽伽藍記/卷一 |title= 洛陽伽藍記/卷一|quote=四月四日，此像常出，辟邪師子導引其前。吞刀吐火，騰驤一面；彩幢上索，詭譎不常。奇伎異服，冠於都市。}}&lt;/ref&gt; সেয়েহে এটা বিকল্প ধাৰণা হ'ল যে এই নৃত্যটো হয়তো স্থানীয় চীনা পৰম্পৰাৰ পৰাই গঢ় লৈ উঠিছে যিয়ে সিংহৰ বৌদ্ধ ধৰ্মীয় প্ৰতীকবাদক নিজৰ কৰি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;behr&quot;/&gt;

টাং বংশত এই নৃত্যৰ বিভিন্ন সংস্কৰণ আছিল। টাং দৰবাৰত সিংহ নৃত্যক মহান শান্তি সংগীত (Taiping yue) অথবা পঞ্চ দিশৰ সিংহ নৃত্য বুলি কোৱা হৈছিল য'ত বিভিন্ন ৰঙৰ আৰু বিভিন্ন আৱেগ প্ৰকাশ কৰা পাঁচটা ডাঙৰ সিংহৰ প্ৰত্যেককে নেতৃত্ব দিয়া হৈছিল আৰু দুজন ব্যক্তিৰ দ্বাৰা চালিত কৰা হৈছিল, আৰু লগতে ১৪০ গৰাকী গায়কে সংগ দিছিল।&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://zh.wikisource.org/wiki/通典/卷146 |title=通典/卷146 |work=[[Tongdian]] }} Original text: 太平樂，亦謂之五方師子舞。師子摯獸，出於西南夷天竺、師子等國。綴毛為衣，象其俛仰馴狎之容。二人持繩拂，為習弄之狀。五師子各依其方色，百四十人歌太平樂，舞抃以從之，服飾皆作崑崙象。&lt;/ref&gt; সিংহ নৃত্যৰ আন এটা সংস্কৰণ টাং কবি বাই জুইয়ে তেওঁৰ কবিতা &quot;পশ্চিমীয়া লিয়াং কলা&quot;ত বৰ্ণনা কৰিছিল, য'ত এই নৃত্যটো দুগৰাকী হু (অৰ্থাৎ মধ্য এছিয়াৰ অহান লোক) নৃত্যশিল্পীয়ে পৰিৱেশন কৰিছিল যিয়ে কাঠৰ মূৰ, ৰেচমৰ ঠেং আৰু নোমাল শৰীৰেৰে নিৰ্মিত সিংহৰ সাজ-পোছাক পিন্ধিছিল, চকু দুটা সোণেৰে সজ্জিত আৰু ৰূপৰ প্ৰলেপ লগোৱা দাঁতৰ লগতে কাণবোৰ লৰচৰ কৰিছিল, যিটো ৰূপ আজিৰ সিংহ নৃত্যৰ সৈতে মিল আছে।&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.shicimingju.com/baidu/list/63979.html |title=《西凉伎》 |quote=西凉伎，假面胡人假狮子。刻木为头丝作尾，金镀眼睛银贴齿。奋迅毛衣摆双耳，如从流沙来万里。紫髯深目两胡儿，鼓舞跳粱前致辞。 |access-date=2014-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219072425/http://www.shicimingju.com/baidu/list/63979.html |archive-date=2014-02-19 |url-status=dead |archivedate=2014-02-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219072425/http://www.shicimingju.com/baidu/list/63979.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=ky8yCgAAQBAJ&amp;pg=PA144 |title=唐詩趣談 |author= 陳正平 |publisher= Taiwan study published Ltd. |pages= 140 &amp;ndash;145|date= 2000 |isbn= 978-9866318580}}&lt;/ref&gt; অষ্টম শতিকালৈকে এই সিংহ নৃত্য জাপান পাইছিলগৈ। ছুন বংশৰ সময়ছোৱাত সিংহ নৃত্য সাধাৰণতে উৎসৱত পৰিবেশন কৰা হৈছিল আৰু দক্ষিণা ছুনৰ সময়ছোৱাত ইয়াক উত্তৰা সিংহ বুলি জনা গৈছিল। 

দক্ষিণা সিংহ হৈছে গুৱাংডং প্ৰদেশৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা চীনৰ দক্ষিণ অংশত বিকশিত এক প্ৰকাৰৰ সিংহ নৃত্য। দক্ষিণা সিংহৰ উৎপত্তিৰ লগত কেইবাটাও লোকবিশ্বাস জড়িত হৈ আছে। এটা কাহিনীত কোৱা হৈছে যে এই নৃত্যৰ উৎপত্তি এখন গাঁৱত উদযাপন হিচাপে হৈছিল, য'ত নিয়ান নামৰ পৌৰাণিক দানৱ এটাক সফলতাৰে খেদি পঠিওৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;asian&quot;&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=PcvA373XEJwC&amp;pg=PA112 |title=Asian Material Culture |editor=Marianne Hulsbosch |editor2=Elizabeth Bedford |editor3=Martha Chaiklin |pages=112–118|publisher=Amsterdam University Press |year=2010 |isbn=9789089640901 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=KMQeAgAAQBAJ&amp;pg=PA354 |title=Encyclopedia of China: History and Culture |editor= Dorothy Perkins |page=354 |publisher=Facts On File Inc |year= 1998 |isbn=978-0816026937 }}&lt;/ref&gt; আন এটা কাহিনীত কোৱা হৈছে যে কিয়ানলং সম্ৰাটে দক্ষিণ চীন ভ্ৰমণৰ সময়ত এটা শুভ প্ৰাণীৰ সপোন দেখিছিল, আৰু উৎসৱৰ সময়ত প্ৰাণীটোৰ প্ৰতিচ্ছবি পুনৰ সৃষ্টি কৰি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। গুৱাংঝুৰ দক্ষিণা সিংহ হয়তো স্থানীয় লোকবিশ্বাস আৰু বৈশিষ্ট্যৰ লগত খাপ খুৱাই সলনি কৰা উত্তৰা সিংহৰ এটা সংস্কৰণ।&lt;ref name=&quot;china daily&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.chinadaily.com.cn/m/shanxi/2013-10/18/content_17044270.htm |title=Lion Dance |work=China Daily }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lifeofguangzhou.com/node_10/node_228/node_233/node_238/2009/02/13/123451693260220.shtml |title=South Lion: the Guangzhou Lion Dance |date=13 February 2009 |work=Life of Guangzhou |access-date=11 January 2014 |archive-date=19 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119121331/http://www.lifeofguangzhou.com/node_10/node_228/node_233/node_238/2009/02/13/123451693260220.shtml |url-status=dead |archivedate=19 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190119121331/http://www.lifeofguangzhou.com/node_10/node_228/node_233/node_238/2009/02/13/123451693260220.shtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==সংগীত আৰু বাদ্যযন্ত্ৰ==
চীনা সিংহ নৃত্যত টাংগু (ঢোল) (চিংগাপুৰত ডাটাংগু), চিম্বল, আৰু গং বজাই সংগীতৰে সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়। বাদ্যযন্ত্ৰবোৰে সিংহ নৃত্যৰ গতি আৰু ক্ৰিয়াৰ লগত সমন্বয় কৰে। ফুট ছান, হক ছান, ফুট হক, চৌ গাৰ আদি সকলোৱে নিজৰ নিজৰ বীট্ বেলেগ বেলেগ ধৰণে বজায়। প্ৰতিটো শৈলীয়ে এটা অনন্য বীট্ বজায়। ইলেক্ট্ৰনিক সঁজুলিৰ বিকাশৰ ফলত ফোন/টেবলেট/কম্পিউটাৰ/এমপি৩ প্লেয়াৰৰ জৰিয়তেও সংগীত বজাব পৰা হৈছে। 

সচৰাচৰ প্ৰচলিত শৈলীটো হৈছে ছাৰ পিং সিংহৰ নৃত্যৰ বীট্। ইয়াত ২২টাতকৈও অধিক বিভিন্ন পৰীক্ষা আছে যিবোৰ আপুনি সিংহৰ গতি দেখুৱাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, আনহাতে ফুট ছানৰ মাত্ৰ ৭টাহে আছে। 

==সাজপাৰ==
সিংহ নৃত্যৰ অভিনয়ত ব্যৱহাৰ কৰা সাজ-পোছাক এছিয়াৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ বিশেষ শিল্পকলাৰ দোকানতহে নিজৰ ইচ্ছানুযায়ী নিৰ্মাণ কৰিব পাৰি। এছিয়াৰ বাহিৰৰ বেছিভাগ দেশৰ বাবে এই সাজ-পোছাক যথেষ্ট খৰচ কৰি আমদানি কৰিবলগীয়া হয়। যথেষ্ট চীনা জনসংখ্যা থকা মালয়েছিয়াৰ দৰে দেশসমূহত এই সাজ-পোছাক চীনৰ পৰা আমদানি নকৰাকৈয়ো হয়। আধুনিক দক্ষিণা সিংহ নৃত্যৰ বেছিভাগ সাজ-পোছাকৰ সৈতে মেট্চিং পেণ্টৰ চেট আহে, অৱশ্যে কিছুমান অনুশীলনকাৰীয়ে অধিক পৰম্পৰাগত দেখাবলৈ ক'লা কুংফু পেণ্ট ব্যৱহাৰ কৰে। আধুনিক সিংহ নৃত্যৰ সাজ-পোছাক অতি দীৰ্ঘস্থায়ী আৰু কিছুমান জলৰোধী।

==ৱুছু/কুং ফুৰ সৈতে সম্বন্ধ==
চীনৰ সিংহ নৃত্যৰ কুং ফু বা ৱুছুৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে আৰু নৃত্যশিল্পীসকল সাধাৰণতে স্থানীয় কুং ফু সংঘ অথবা বিদ্যালয়ৰ যুদ্ধ কলাৰ সদস্য। তেওঁলোকে নিজৰ সংঘত অনুশীলন কৰে আৰু কিছুমানে যুদ্ধ কলাৰ অন্যতম শাখা হিচাপে দক্ষতা আয়ত্ত কৰিবলৈ কঠোৰ প্ৰশিক্ষণ লয়। সাধাৰণতে দেখা যায় যে বিদ্যালয় এখনত যদি বহুতো ‘সিংহ’ থকা সক্ষম দল থাকে তেন্তে ই বিদ্যালয়খনৰ সফলতা প্ৰদৰ্শন কৰে। সাধাৰণতে কোনো কোনো অঞ্চলত [[ড্ৰেগন নৃত্য]]ৰ সৈতে একেলগে ইয়াৰ অনুশীলনো কৰা হয়।

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:চীনা নৃত্য]]</text>
      <sha1>7lqi8wnkoumvsnlruya8wsozmc5njnl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হাৰাম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101017</id>
    <revision>
      <id>633697</id>
      <parentid>631184</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34815" sha1="hjq2xmz7x6i9acmjounyo7cdofu4jzk" xml:space="preserve">{{Short description|Arabic term for religiously forbidden in Islam}}
{{Distinguish|হাৰেম|}}
{{Usul al-fiqh}}

'''''হাৰাম''''' ({{IPAc-en|h|ə|ˈ|r|ɑː|m|,_|h|æ|ˈ|-|,_|h|ɑː|ˈ|-|,_|-|ˈ|r|æ|m}}; &lt;ref&gt;
{{cite book |last=Wells |first=John C. |year=2008 |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |edition=3rd |publisher=Longman |isbn=978-1-4058-8118-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/haram |title=haram adjective - Definition, pictures, pronunciation and usage notes |work=Oxford Advanced Learner's Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]] |access-date=26 April 2019}}&lt;/ref&gt; {{lang-ar|[[:wikt:حرام|حَرَام]]}} {{transliteration|ar|ALA|ḥarām}} {{IPA-ar|ħɑˈrɑːm|}}) হৈছে আৰবী ভাষাৰ এটা শব্দ যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘নিষিদ্ধ’।&lt;ref name=&quot;Modarresi&quot;&gt;{{cite book |author=Mohammad Taqi al-Modarresi |author-link=Mohammad Taqi al-Modarresi |title=The Laws of Islam |date=26 March 2016 |publisher=Enlight Press |isbn=978-0994240989 |url=http://almodarresi.com/en/books/pdf/TheLawsofIslam.pdf |access-date=22 December 2017 |ref=Modarresi |language=en |archive-date=2 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190802163247/http://almodarresi.com/en/books/pdf/TheLawsofIslam.pdf |url-status=dead |archivedate=2 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190802163247/http://almodarresi.com/en/books/pdf/TheLawsofIslam.pdf }}&lt;/ref&gt;{{rp|471}} ইয়াৰ দ্বাৰা হয় পবিত্ৰ কিবা এটাক বুজোৱা হ’ব পাৰে, য’ত বিশুদ্ধতাৰ অৱস্থাত নথকা বা পবিত্ৰ জ্ঞানৰ প্ৰতি দীক্ষিত নোহোৱা লোকসকলক প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া নহয়; বা &quot;পাপপূৰ্ণ কাম যিটো কৰাটো নিষিদ্ধ।&quot; এই শব্দটোৱে &quot;এফালে ৰখা&quot; কিবা এটাকো বুজায়, এইদৰে ই হিব্ৰু ধাৰণা {{lang|he|[[:wikt:חרם|חרם]]|ḥērem}} আৰু ৰোমান আইন আৰু ধৰ্মত {{lang|la|[[wikt:sacer|sacer]]}} (cf. sacred) ধাৰণাটোৰ আৰবী সমতুল্য। ইছলামিক [[ফিকহ]]ত হাৰামক [[আল্লাহ]]ৰ নিষেধাজ্ঞা কৰা যিকোনো কামক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু ই মানুহৰ কৰ্মৰ নৈতিকতাক সংজ্ঞায়িত কৰা পাঁচটা ইছলামিক আজ্ঞা ({{lang|ar|الأحكام الخمسة}} {{transl|ar|al-ʾAḥkām al-Ḵamsa}}) ৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=&quot;Adamec 2009 102&quot;&gt;{{cite book |last=Adamec |first=Ludwig |title=Historical Dictionary of Islam, 2nd Edition |url=https://archive.org/details/historicaldictio00adam_560 |url-access=limited |year=2009 |publisher=Scarecrow Press, Inc |location=Lanham |isbn=9780810861619 |page=[https://archive.org/details/historicaldictio00adam_560/page/n156 102]}}&lt;/ref&gt;

ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ [[কোৰআন]]ত হাৰাম হোৱা কাম সাধাৰণতে নিষিদ্ধ, আৰু হাৰামৰ [[ছুন্নাহ]] শ্ৰেণীটোৱেই নিষেধাজ্ঞাৰ সৰ্বোচ্চ মৰ্যাদা। যদি কিবা এটাক হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়, তেন্তে ইচ্ছা যিমানেই ভাল নহওক কিয় বা উদ্দেশ্য যিমানেই সন্মানজনক নহওক কিয়, সেইটো নিষিদ্ধ হৈয়েই থাকে।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Al-Qardawi |first=Yusuf |title=The Lawful and the Prohibited in Islam |year=1999 |publisher=American Trust Publications |page=26}}&lt;/ref&gt; পাপ, ভাল, আৰু পুণ্য কামবোৰ [[কিয়ামত|বিচাৰৰ দিনা]] মিজান (জুইৰ পাল্লা)ত ৰখা হয় আৰু কৰ্তাৰ আন্তৰিকতা অনুসৰি জোখা হয়।&lt;ref&gt;American-Arab Message – p. 92, Muhammad Karoub – 2006&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Holy City: Jerusalem in the theology of the Old Testament – p. 20, Leslie J. Hoppe – 2000&lt;/ref&gt; মূল ধৰ্মীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ([[কোৰআন]] আৰু [[হাদিছ|হাদীছ]]) বিদ্বান ব্যাখ্যাৰ ভিত্তিত হাৰাম কি বা নহয় সেই সম্পৰ্কে বিভিন্ন [[মাজহাব]] বা আইনী চিন্তাধাৰাৰ মতামত যথেষ্ট ভিন্ন হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;The Palgrave Handbook of Spirituality and Business – p. 142, Professor Luk Bouckaert, Professor Laszlo Zsolnai – 2011&lt;/ref&gt;

== আলোকপাত ==
হাৰাম হোৱা কামৰ ফলত কোনোবা নহয় কোনোবা ধৰণে ক্ষতি হয় আৰু সেয়েহে [[মুছলমান|মুছলমানে]] কৰিলে পাপ বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Faruki|first=Kemal|title=Al-Ahkam Al-Khaimah: The Five Values|journal=Islamic Studies|date=March 1966|volume=5|page=43}}&lt;/ref&gt;

{{blockquote|মদ আৰু জুৱাৰ বিষয়ে সুধিছে। কওক, &quot;তেওঁলোকৰ মাজত মানুহৰ বাবে বহুত ক্ষতি আৰু (তথাপিও, কিছুমান) উপকাৰ আছে। কিন্তু তেওঁলোকৰ ক্ষতি তেওঁলোকৰ উপকাৰতকৈ বেছি...&quot;|{{cite quran|2|219}}}}

&quot;পাপ&quot;ৰ বিপৰীত হিচাপে &quot;লাভ&quot; শব্দটোক উত্থাপন কৰি কোৰআনৰ ২:২১৯ আয়াতত স্পষ্ট কৰা হৈছে যে ''হাৰাম'' হৈছে সেইটোৱেই যিটো ক্ষতিকাৰক, যিয়ে লাভ কঢ়িয়াই আনে তাৰ বিপৰীতে; গতিকে পাপ হ’ল সেইটোৱেই যিয়ে আনক বা নিজকে আঘাত দিয়ে। 

হাৰামৰ লগত জড়িত এটা ইছলামিক নীতি হ’ল যে যদি কিবা এটা নিষিদ্ধ বা নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হয়, তেন্তে যিকোনো বস্তুৰ ফলত হাৰামৰ কামো গণ্য কৰা হয়। একেধৰণৰ এটা নীতি হ’ল হাৰামৰ পাপ কেৱল নিষিদ্ধ কামত লিপ্ত হোৱা ব্যক্তিজনৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়, কিন্তু সেই পাপটো বস্তুগত বা নৈতিক সমৰ্থন হওক, সেই কামত ব্যক্তিজনক সহায় কৰা আন লোকৰ মাজতো বিস্তৃত হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=22}}&lt;/ref&gt;

বিবলীৰ পাঁচটা শ্ৰেণী {{lang-ar|الأحكام الخمسة|[[Ahkam|al-ʾAḥkām al-Ḵamsa]]|label=none}} বা অনুমোদিতৰ পৰা অনুমোদিত নহোৱালৈকে কাৰ্য্যৰ স্তৰসমূহ হ'ল:&lt;ref name=&quot;Adamec 2009 102&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Gibb|editor-first=H. A. R. |title=The Encyclopaedia of Islam|year=1960|publisher=E. J. Brill|location=Leiden, The Netherlands|page=257}}&lt;/ref&gt;

# {{lang-ar|واجب / فرض|[[Fard|farḍ/wājib]]|label=none}} – বাধ্যতামূলক / &quot;কৰ্তব্য।&quot; 
# {{lang-ar|مستحب|[[Mustahabb|mustaḥabb]]|label=none}} – পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে, &quot;বাঞ্ছনীয়।&quot; 
# {{lang-ar|مباح|[[Mubah|mubāḥ]]|label=none}} – নিৰপেক্ষ, &quot;অনুমোদিত।&quot; 
# {{lang-ar|مكروه|[[Makruh|makrūh]]|label=none}} – অপছন্দ, &quot;নিৰুৎসাহিত।&quot; 
# {{lang-ar|حرام|ḥarām|label=none}} – পাপী, &quot;নিষিদ্ধ।&quot; 

হাৰামৰ দুবিধ হ’ল-

* {{lang-ar|الحرام لذاته|al-ḥarām li-ḏātihi|label=none}} – ইয়াৰ সাৰ আৰু ই ব্যক্তিৰ ক্ষতিৰ বাবে নিষিদ্ধ
** ব্যভিচাৰ, হত্যা, চুৰি
* {{lang-ar|الحرام لغيره|al-ḥarām li-ġayrihi|label=none}} – মৌলিকভাৱে ক্ষতিকাৰক নহয় কিন্তু নিষিদ্ধ কিবা এটাৰ লগত জড়িত বাহ্যিক কাৰণত নিষিদ্ধ&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Mahbubi Ali|first=Mohammad|author2=Lokmanulhakim Hussain|title=A Framework of Income Purification for Islamic Financial Institutions|journal=Proceeding of Sharia Economics Conference|date=9 February 2013|page=109}}&lt;/ref&gt;
** পাপৰ দ্বাৰা লাভ কৰা দুৰ্বল [[মুদ্ৰা|ধন]]। উদাহৰণস্বৰূপে প্ৰতাৰণা, চুৰি, দুৰ্নীতি, হত্যা, আৰু সুতৰ দ্বাৰা উপাৰ্জন কৰা ধন বা আন মানুহৰ ক্ষতিৰ সৈতে জড়িত যিকোনো উপায়। লগতে জুম্মাৰ নামাজ (ছালাত আল-জুমুআত)ৰ সময়ত এটা চুক্তি বা বিক্ৰী। এনে হাৰাম কামৰ পৰা মুছলমানে লাভৱান হোৱাটো ইছলামত নিষিদ্ধ। হাৰামৰ জৰিয়তে লাভ কৰা ধন-সম্পত্তিৰ দ্বাৰা উপকৃত বা জীৱন নিৰ্বাহ কৰা যিকোনো [[মুমিন]] তেওঁ পাপী। 

কোৰআনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধৰ্মীয় শব্দ হাৰাম প্ৰয়োগ কৰা হয়:
* কাৰ্য্য, যেনে গালি-গালাজ, ব্যভিচাৰ, হত্যা, পিতৃ-মাতৃক অসন্মান কৰা
* নীতি, যেনে ৰিবা (সুদ, সুত)
* কিছুমান বিশেষ খাদ্য আৰু পানীয়, যেনে গাহৰিৰ মাংস আৰু মদ। 
* কিছুমান হালাল বস্তু, খাদ্য বা কৰ্ম যিবোৰ সাধাৰণতে হালাল (অনুমোদিত) কিন্তু কিছুমান চৰ্তত হাৰাম হৈ পৰে। যেনে, ৰমজানত দিনত হালাল খাদ্য আৰু পানীয় বা ইছলামিক পদ্ধতিৰে আৰু আল্লাহ (ঈশ্বৰ)ৰ নামত বধ নকৰা গৰু বা আন হালাল জন্তু। 
* কিছুমান নিষ্ক্ৰিয়, যেনে কোনো বৈধ কাৰণ নোহোৱাকৈ ছালাত পৰিত্যাগ কৰা। 

== সংস্কৃতি ==
ভাষিকভাৱে হাৰাম শব্দটোৰ মূল (প্ৰাচীন হিব্ৰু herem, অৰ্থাৎ ‘ঈশ্বৰৰ প্ৰতি নিষ্ঠাবান’, ‘অশ্লীল ব্যৱহাৰৰ বাবে নিষিদ্ধ’) শব্দটোৰ মূল ব্যৱহাৰ কৰি আইনী প্ৰভাৱ থকা আন বহুতো শব্দ গঠন কৰা হয়, যেনে হাৰিম (এটা [[হাৰেম]])। আৰু ইহৰাম (বিশুদ্ধতাৰ অৱস্থা)। ইয়াৰ উপৰিও একেটা শব্দ (হাৰাম) কোৰআনত [[কাবা]] আৰু [[মক্কা]], [[মদিনা]], [[জেৰুজালেম]] আদি অঞ্চলৰ পবিত্ৰ স্বৰূপ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=McAuliffe|first=Jane Dammen|title=Forbidden|journal=Encyclopaedia of the Qurʾān|date=2001|volume=2|pages=224–225}}&lt;/ref&gt; পবিত্ৰ আৰু অলংঘনীয় এই শ্ৰেণীত পত্নী আৰু বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Al Jallad|first=Nader|title=The concepts of al-haram in the Arab-Muslim culture: a translational and lexicographical study|journal=Language Design|year=2008|volume=10|page=80|url=http://elies.rediris.es/Language_Design/LD10/LD_10_02_Nader_Pazeado.pdf|access-date=2023-12-31|archivedate=2018-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180424204855/http://elies.rediris.es/Language_Design/LD10/LD_10_02_Nader_Pazeado.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; সেইবাবেই ح-ر-م মূলৰ আইনী ব্যৱহাৰ সাধাৰণতে ধাৰণা কৰা ধৰণে নিষেধাজ্ঞাৰ বিপৰীতে অশ্লীল আৰু পবিত্ৰৰ মাজৰ সীমাৰ ধাৰণা এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়। 

কথিত ভাষাত ''হাৰাম'' শব্দটোৱে বিভিন্ন অৰ্থ গ্ৰহণ কৰে আৰু [[হালাল]]ৰ সৈতে দ্বৈততা হিচাপে অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে কাম কৰে, যিয়ে অনুমোদিতক বুজায়। আৰবী ভাষী দেশসমূহত &quot;হাৰাম&quot; কোৱাৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে 'কি লজ্জাজনক' বা 'কি দুখ' (এই অৰ্থ আধুনিক হিব্ৰু স্লেংগেও গ্ৰহণ কৰিছে আৰু ইটালীৰ পেকাটো ব্যৱহাৰৰ সৈতে একে)। এই শব্দটো আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুচিত আচৰণ কৰা অচিনাকি মানুহক শাস্তি দিয়াৰ পদ্ধতি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, বা বন্ধুৰ মাজত জোকাই থকাৰ প্ৰকাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। আন শিশু বা জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি কৰাটো হাৰাম বুলি কোৱাৰ লগতে শিশুক কেনে আচৰণ কৰিব লাগে সেই বিষয়েও এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

''হালাল'' আৰু ''হাৰামৰ'' বাইনাৰী ধাৰণাসমূহ কেইবাটাও সাংস্কৃতিক বাক্যাংশত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ ''ইবনে'' ([[ল'ৰা|ল’ৰা]]) ''আল-হালাল'' আৰু ''বিন্ত'' ([[ছোৱালী]]) ''আল-হালাল''। এই বাক্যাংশবোৰ প্ৰায়ে বিবাহত উপযুক্ত পত্নীক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু ''ইবনে আল-হাৰাম'' বা ''বিন্ত আল-হাৰামৰ'' বিপৰীতে থিয় দিয়ে, যিবোৰক অপমান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ক্ষেত্ৰত হাৰাম শব্দটোৰ কঠোৰ অৰ্থ ‘অবৈধ’ৰ পৰিৱৰ্তে অশুভ বা অশ্লীল অৰ্থত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

টকাৰ ক্ষেত্ৰতো হালাল আৰু হাৰাম ব্যৱহাৰ কৰা হয় (মাল)। মাল আল-হাৰাম মানে বেয়াকৈ পোৱা ধন, আৰু এনে উপায়েৰে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰাসকলৰ ওপৰত ধ্বংস কঢ়িয়াই আনে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Al Jallad|first=Nader|title=The concepts of ''al-halal'' and ''al-haram'' in the Arab-Muslim culture: a translational and lexicographical study|journal=Language Design|year=2008|volume=10|pages=81–84}}&lt;/ref&gt;

হাৰাম কি সেই বিষয়ে এই সাংস্কৃতিক ব্যাখ্যাসমূহে স্থানীয় পৰ্যায়ত ব্যৱহৃত আইনী সংজ্ঞাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আৰু প্ৰভাৱিত হয়। অৰ্থাৎ হাৰামৰ জনপ্ৰিয় ধাৰণাসমূহ আংশিকভাৱে আনুষ্ঠানিক ইছলামিক ন্যায়বিজ্ঞানৰ ওপৰত আৰু আংশিকভাৱে আঞ্চলিক সংস্কৃতিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে আৰু জনপ্ৰিয় ধাৰণাসমূহে পাছলৈ আইনী ব্যৱস্থাই হাৰামৰ কাৰ্য্যক কেনেকৈ সংজ্ঞায়িত কৰে আৰু শাস্তি দিয়ে তাক সলনি কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last=Nanji|editor-first=Azim A|title=The Muslim Almanac: A Reference Work on the History, Faith, Culture, and Peoples of Islam|url=https://archive.org/details/muslimalmanac00azim|year=1996|publisher=Gale Research Inc.|location=Detroit|page=[https://archive.org/details/muslimalmanac00azim/page/275 273]}}&lt;/ref&gt;

== নিষিদ্ধ শ্ৰেণীৰ কাৰ্য্য ==

=== খাদ্য আৰু মাদক দ্ৰব্য ===
{{Main|ইছলামিক খাদ্য আইন}}
[[কোৰআন]] আৰু আদিম মুছলমানসকলৰ প্ৰতিবেদনত নিষিদ্ধ মাংসৰ ভিতৰত গাহৰিৰ মাংস, মাংসভোজী (সিংহ, বাঘ, পহু, কুকুৰ, মেকুৰী আদি), অ-ৰুমিনেণ্ট (গাধ আৰু ঘোঁৰা), আন কোনো দেৱতাৰ নামত বধ কৰা জীৱ-জন্তু আদি অন্তৰ্ভুক্ত, আল্লাহৰ নামত নহয় অসুস্থতা, আঘাত, স্তম্ভিত কৰা, বিষক্ৰিয়া বা বধৰ বাবে মৃত্যু হোৱা জীৱ-জন্তু। তৃণভোজী বা কুকুৰা চোবাই খোৱা প্ৰাণী যেনে গৰু, হৰিণ, ভেড়া, ছাগলী, এণ্টিলোপ আদি কিছুমান প্ৰাণীৰ উদাহৰণ যিবোৰ হালাল আৰু বিচমিল্লাহ আৰু আল্লাহ আকবৰ শব্দ আবৃত্তি কৰি থাকোঁতে ইহঁতক জ্ঞানসম্পন্ন সত্তাৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰি বেদনাহীনভাৱে বধ কৰিলেহে। যদি জন্তুটোৰ লগত বেয়া ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বা বধ কৰাৰ সময়ত অত্যাচাৰ কৰা হয়, তেন্তে মাংস হাৰাম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Şentürk|first=Lütfi|title=Diyanet İşleri Başkanlığı İslam İlmihali: İslam'da hayvan hakları ve hayvanlara eziyetin cezası|url=https://www.yeniakit.com.tr/haber/islamda-hayvan-haklari-ve-hayvanlara-eziyetin-cezasi-125882.html|access-date=2021-10-29|website=www.yeniakit.com.tr|language=tr}}&lt;/ref&gt;

=== বিবাহ আৰু পৰিয়ালৰ নিয়ম ===
{{Main|ইছলামিক পৰিয়ালৰ ন্যায়বিজ্ঞান}}
ইছলামে জিনা ([[ধৰ্ষণ]]) নিষিদ্ধ কৰাত অতি কঠোৰ, সেয়া ব্যভিচাৰ হওক বা দুজন অবিবাহিত ব্যক্তিৰ যৌন সম্পৰ্ক হওক। 

বিবাহৰ প্ৰস্তাৱৰ ক্ষেত্ৰত মুছলমান পুৰুষে বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা বা বিধৱা মহিলাক তেওঁৰ ইদ্দাত (যি অপেক্ষাৰ সময়ছোৱাত পুনৰ বিবাহ কৰিবলৈ দিয়া নহয়) প্ৰেমৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াটো হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;UK interfaith unions rise&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2012/12/31/halal-interfaith-unions-rise-among-uk-women|title = UK interfaith unions rise}}&lt;/ref&gt; পুৰুষজনে বিয়াৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু প্ৰকৃত প্ৰস্তাৱ কাৰ্যকৰী কৰিব নোৱাৰে। মুছলমান পুৰুষে আন পুৰুষৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা মহিলাক প্ৰেমৰ প্ৰস্তাৱ দিয়াটোও নিষেধ।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=171}}&lt;/ref&gt;

মুছলমান মহিলাই অমুছলমান পুৰুষক বিয়া কৰালে হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;UK interfaith unions rise&quot;/&gt; ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মানুহজনেই ঘৰৰ মুৰব্বী, পৰিয়াল পোহপাল দিয়াজন, আৰু পুৰুষজনক পত্নীৰ বাবে দায়বদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হয়। মুছলমানসকলে নাৰীক ইছলাম পালন নকৰা লোকৰ হাতত দি মুছলমান মহিলাৰ ওপৰত দায়বদ্ধ কৰি ৰখাত বিশ্বাস নকৰে কাৰণ তেওঁলোকে ধৰ্মৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ ৰক্ষাৰ কথা চিন্তা নকৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=179}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=180}}&lt;/ref&gt;

==== উত্তৰাধিকাৰ ====
পিতৃয়ে নিজৰ সন্তানক উত্তৰাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰাটো হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়। পিতৃয়ে তেওঁৰ অনুকূল নহোৱা পত্নীৰ নাৰী বা সন্তানক উত্তৰাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰাটোও হাৰাম। ইয়াৰ উপৰিও এজন আত্মীয়ই কৌশলেৰে আন এজন আত্মীয়ক উত্তৰাধিকাৰৰ পৰা বঞ্চিত কৰাটো হাৰাম।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=226}}&lt;/ref&gt;

=== ব্যৱসায়িক নৈতিকতা ===
[[ৰিবা]], মূলধনৰ ওপৰত অতিৰিক্ত যিকোনো যোগ কৰা, যেনে সুদ আৰু সুত, ইছলামত সকলো ধৰণে নিষিদ্ধ। সুত ইছলামিক [[জাকাত]]ৰ স্তম্ভৰ বিৰুদ্ধে যায়, যাৰ ফলত ধনী মানুহৰ পৰা দুখীয়ালৈ ধন-সম্পত্তি প্ৰবাহিত হয়। ৰিবা নিষিদ্ধ কাৰণ ই ধনী মানুহৰ হাতত ধন ৰাখে আৰু দুখীয়াৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখে। ৰিবাই মানুহক স্বাৰ্থপৰ আৰু লোভী কৰি তোলে বুলিও বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Samiullah 1982 53&quot;&gt;{{cite journal|last=Samiullah|first=Muhammad|title=Prohibition of Riba (Interest) &amp; Insurance in the Light of Islam|journal=Islamic Studies|date=Summer 1982|volume=21|series=2|page=53}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Samiullah|first=Muhammad|title=Prohibition of Riba (Interest) &amp; Insurance in the Light of Islam|journal=Islamic Studies|date=Summer 1982|volume=21|series=2|page=54}}&lt;/ref&gt;

যিবোৰ ব্যৱসায়িক আৰু বাণিজ্যিক পদ্ধতিৰ ফলত সামগ্ৰী আৰু সেৱাৰ মুক্ত আৰু ন্যায্য বিনিময় নহয়, সেইবোৰক হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়, যেনে উৎকোচ, চুৰি, জুৱা। গতিকে ব্যৱসায়ত সকলো ধৰণৰ প্ৰতাৰণা আৰু অসৎ কাম ইছলামত নিষিদ্ধ।&lt;ref name=&quot;Samiullah 1982 53&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Samiullah|first=Muhammad|title=Prohibition of Riba (Interest) &amp; Insurance in the Light of Islam|journal=Islamic Studies|date=Summer 1982|volume=21|series=2|page=58}}&lt;/ref&gt;

বহুতো ইছলামিক আইনবিদ আৰু ধৰ্মীয় সংস্থা, য’ত আছে পাৰ্মানেণ্ট কমিটি ফৰ স্কোলাৰলি ৰিচাৰ্চ এণ্ড ইফটাকে&lt;ref&gt;{{cite web |title=فتوى اللجنة الدائمة بشأن التسويق الشبكي – إسلام ويب – مركز الفتوى |url=http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=203089 |website=www.islamweb.net |access-date=14 July 2020 |language=ar |archivedate=20 November 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161120205638/http://fatwa.islamweb.net/fatwa/index.php?page=showfatwa&amp;Option=FatwaId&amp;Id=203089 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ধৰি বহু ইছলামিক ফুকন আৰু ধৰ্মীয় সংস্থাই এম এল এম ব্যৱসায়ক হাৰাম বুলি গণ্য কৰিছে, যাৰ আঁৰৰ কাৰণসমূহ হ’ল- এই প্ৰক্ৰিয়াত তলত দিয়াবোৰ সম্পৰ্কিত – শ্ৰম অবিহনে বিনিময় আৰু বিনিময় অবিহনে শ্ৰম।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Abdul-Rahman |first1=Muhammad Saed |title=Islam: Questions and Answers – Jurisprudence and Islamic Rulings: Transactions – Part 7 |date=2004 |publisher=MSA Publication Limited |isbn=978-1-86179-461-1 |url=https://books.google.com/books?id=6PcRwB0Kx6IC&amp;q=It+involves+riba+of+two+types,+riba+al-fadl+(involving+exchange+of+goods+of+the+same+type+but+of+different+quantity)+and+riba+al-nasi’ah+(involving+deferred+payment+of+a+larger+amount+than+would+be+paid+if+it+were+paid+immediately).+The+participant+pays+a+small+amount+of+money+in+order+to+gain+a+lot+of+money,+in+other+words+he+pays+cash+for+cash+of+a+different+amount+and+with+deferred+payment.+This+is+the+kind+of+riba+that+is+forbidden+according+to+the+texts+and+to+scholarly+consensus.&amp;pg=PA39 |access-date=8 June 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Manjur Elahi |first1=Muhammad |last2=Tajul Islam |first2=Muhammad |last3=Muhammad Zakaria |first3=Abu Bakr |title=The provisions of network marketing in Islamic jurisprudence – Bengali – Muhammad Manjur Elahi |url=https://islamhouse.com/bn/articles/344613 |website=IslamHouse.com |access-date=8 June 2020 |language=bn |date=18 May 2011}}&lt;/ref&gt;

=== সাজ-পোছাক আৰু অলংকাৰ ===
{{Main|ইছলামিক সাজ-পোছাক}}
ইছলামত সোণৰ অলংকাৰ আৰু ৰেচমৰ কাপোৰ দুয়োটা পুৰুষৰ বাবে পিন্ধা নিষিদ্ধ কিন্তু মহিলাৰ বাবে জায়েয যেতিয়ালৈকে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ পুৰুষৰ (স্বামীৰ বাহিৰে) যৌন আকৰ্ষণৰ বাবে নহয়। এই অলংকাৰসমূহৰ নিষেধাজ্ঞা বিলাসী জীৱনশৈলী পৰিহাৰ কৰাৰ বহল ইছলামিক নীতিৰ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=82}}&lt;/ref&gt;

পুৰুষ আৰু মহিলা উভয়ৰে বাবে শৰীৰটো সঠিকভাৱে ঢাকিব নোৱাৰা কাপোৰ (যিটো কাপোৰৰ নিৰ্দেশনাত উল্লেখ কৰা হৈছে, ঔৰত/আৱাৰাহ শব্দ) আৰু স্বচ্ছ কাপোৰ পিন্ধাটো হাৰাম বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও ইছলামে অতিৰিক্ত সৌন্দৰ্য্যবৰ্ধন কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে য’ত মানুহৰ শাৰীৰিক চেহেৰাৰ পৰিৱৰ্তন জড়িত হৈ থাকে। কিছুমান চুন্নী সম্প্ৰদায়ত হাৰাম বুলি গণ্য কৰা শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তন যেনে টেটু, দাঁত চুটি হোৱা, প্ৰসাধন অস্ত্ৰোপচাৰ ইত্যাদি।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=85}}&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইছলামিক পন্থাই ঘৰত বিলাসী জীৱনশৈলীৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ঘৰত সোণ-ৰূপৰ বাচন-বৰ্তন আৰু বিশুদ্ধ ৰেচমৰ বিস্তাৰ ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=96}}&lt;/ref&gt; ঘৰত [[মূৰ্তি]]ও নিষিদ্ধ, আৰু কিছুমান মুছলমানে মূৰ্তি নিৰ্মাণত অংশগ্ৰহণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে কাৰণ তেওঁলোকে ভাবে যে ইয়াৰ দ্বাৰা তাওইদক নস্যাৎ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Al-Qardawi|first=Yusuf|title=The Lawful and the Prohibited in Islam|year=1999|publisher=American Trust Publications|page=99}}&lt;/ref&gt;

===শ্বীৰ্ক===
{{Main|শ্বীৰ্ক}}
শ্বীৰ্ক নামেৰে জনাজাত ঈশ্বৰৰ বাহিৰে আন কাৰোবাক বা আন কোনো বস্তু পূজা কৰাটো এজন মুছলমানৰ বাবে আটাইতকৈ ডাঙৰ পাপ। 

=লগতে চাওক =
* [[ইছলামৰ ৰূপৰেখা]]
* [[ইছলামৰ শব্দকোষ]]
* [[ইছলাম সম্পৰ্কীয় প্ৰবন্ধৰ সূচী]]
* [[আল-জামিয়া]], শ্বিয়া গ্ৰন্থ য'ত হাৰাম বস্তুৰ সকলো সবিশেষ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। 
* [[খ্ৰীষ্টান খাদ্যৰ নিয়ম]]
* [[Haram (site)]] (ভাষিকভাৱে সম্পৰ্কিত আৰবী শব্দ &quot;সুৰক্ষিত স্থান&quot;)
* [[কাশ্ৰুত]], ইহুদী খাদ্যৰ নিয়ম
* [[মাক্ৰহ|মাকৰুহ]]। 
* ইহুদী ধৰ্মত [[মিৎজ্ৱাহ]] ত একেধৰণৰ ধাৰণা সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে
* [[শ্বৰীয়ত|শ্বৰীয়া]]
* [[Treif]], অ-কোশ্বাৰৰ বাবে [[ইদ্দিছ]] শব্দ
* [[নিষেধাজ্ঞা]]
* ''[[জ্ঞানৰ বাক্য]]'', [[মৰ্মন|এল ডি এছ]] খাদ্যৰ নিয়ম
* [[জা'ফাৰী ন্যায়বিচাৰ]]।

==তথ্যসমূহ==
{{Reflist|30em}}

== বাহ্যিক সংযোগসমূহ ==
* [http://www.religiousrules.com/Islamfood00table.htm Laws of Islam concerning food]

[[শ্ৰেণী:ইছলাম ধৰ্ম]]
[[শ্ৰেণী:ইছলামিক আইন]]</text>
      <sha1>hjq2xmz7x6i9acmjounyo7cdofu4jzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হীৰালাল সেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101109</id>
    <revision>
      <id>633699</id>
      <parentid>401054</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14083" sha1="7yoa8ys8ox5bmr89o9lbmxocw4ive2h" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = হীৰালাল সেন
| image              = Hiralal Sen.jpg
| image_size         = 180px
| caption            = ১৯০০ চন মানত হীৰালাল সেন
| birth_date         ={{Birth date|1868|8|2}} 
| birth_place        = মাণিকগঞ্জ, বেংগল প্ৰেছিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]] (বৰ্তমান [[বাংলাদেশ]]ত)
| death_date         = {{Death date and age|1917|10|26|1868|08|02|df=y}}
| death_place        = [[কলকাতা]],বেংগল প্ৰেছিডেন্সি, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| occupation         = ফটোগ্ৰাফাৰ, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা
| nationality        = [[ব্ৰিটিছ ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| spouse             = হেমাংগিনী দেৱী
| mother             = বিধুমুখী সেন
| father             = চন্দ্ৰমোহন সেন
}}
'''হীৰালাল সেন'''ক ({{lang-en|Hiralal Sen}}; ২ আগষ্ট ১৮৬৮-২৬ অক্টোবৰ ১৯১৭)&lt;ref&gt;{{cite web
| last = Bandyopadhyay
| first = Alexander
| date = 2017-10-23
| url = http://www.bongodorshon.com/home/story_detail/hiralal-sen-the-pioneer-of-bengali-cinema
| title = Pioneer of Bengali Cinema Hiralal Sen (in Bengali)
| access-date = 24 October 2017
| archive-date = 25 October 2017
| archive-url = https://web.archive.org/web/20171025022250/http://www.bongodorshon.com/home/story_detail/hiralal-sen-the-pioneer-of-bengali-cinema
| url-status = live
| archivedate = 25 October 2017
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20171025022250/http://www.bongodorshon.com/home/story_detail/hiralal-sen-the-pioneer-of-bengali-cinema
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক কালৰ অন্যতম চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা বুলি গণ্য কৰা হয়। ১৯০৩ চনত তেওঁ প্ৰথম ভাৰতীয় পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ, জনপ্ৰিয় আলিবাবা আৰু চল্লিশ চোৰৰ চিত্ৰায়ণ কৰিছিল। তেওঁ আছিল এজন উল্লেখনীয় ফটোগ্ৰাফাৰ। ভাৰতৰ প্ৰথমখন বিজ্ঞাপনমূলক ছবি আৰু খুব সম্ভৱ, ভাৰতৰ প্ৰথমখন ৰাজনৈতিক ছবি নিৰ্মাণৰ কৃতিত্বও তেওঁক দিয়া হয়। ১৯১৭ চনত হোৱা অগ্নিকাণ্ডই তেওঁৰ সকলো ছবি ধ্বংস কৰি পেলায়। 
==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
হীৰালাল সেনৰ জন্মস্থান আছিল বৰ্তমানৰ [[বাংলাদেশ]]ৰ ৰাজধানী [[ঢাকা]]ৰ পৰা প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰ দূৰৈৰ মাণিকগঞ্জৰ এখন গাঁও বাগজুৰিত।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot;&gt;{{cite web
|last = Teachers’ Medicare Benevolent Fund
|date = 2005-12-31
|url = http://www.abasar.net/filmhiralal.htm
|title = Hiralal Sen (in Bengali)
|accessdate = 2006-11-01
|archive-date = 6 December 2006
|archive-url = https://web.archive.org/web/20061206074536/http://www.abasar.net/filmhiralal.htm
|url-status = live
|archivedate = 2006-12-06
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20061206074536/http://www.abasar.net/filmhiralal.htm
|deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সেই অঞ্চলৰ বৈদ্য জমিদাৰ&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mukharji|first=Projit Bihari|url=https://books.google.com/books?id=uGgpDQAAQBAJ&amp;q=hiralal+sen+baidya|title=Doctoring Traditions: Ayurveda, Small Technologies, and Braided Sciences|date=2016-10-14|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-38313-2|language=en|access-date=5 February 2022|archive-date=20 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230820075354/https://books.google.com/books?id=uGgpDQAAQBAJ&amp;q=hiralal+sen+baidya|url-status=live}}&lt;/ref&gt; পৰিয়ালৰ এজন সফল উকীলৰ পুত্ৰ আছিল আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল কলিকতাত।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot; /&gt; ১৮৯৮ চনত [[পেৰিছ]]লৈ যোৱাৰ পথত এটা চলচ্চিত্ৰ দলে কলকাতাৰ ষ্টাৰ থিয়েটাৰত মঞ্চ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে প্ৰফেচাৰ ষ্টিভেনচনৰ চুটিছবি ''দ্য ফ্লাৱাৰ অৱ পাৰ্চিয়া''ও প্ৰদৰ্শন কৰে।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot;&gt;{{cite web
|last = McKernan
|first = Luke
|date = 1996-12-31
|url = http://www.victorian-cinema.net/sen.htm
|title = Hiralal Sen (copyright British Film Institute)
|accessdate = 2006-11-01
|archive-date = 23 May 2012
|archive-url = https://web.archive.org/web/20120523154503/http://www.victorian-cinema.net/sen.htm
|url-status = live
}}&lt;/ref&gt; ষ্টিভেনছনৰ কেমেৰা ধাৰ লৈ সেনে দ্য ফ্লাৱাৰ অৱ পাৰ্চিয়া অপেৰাৰ পৰা তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি ''এ ডান্সিং চিন'' নিৰ্মাণ কৰে। ভাতৃ মোতিলাল সেনৰ সহায়ত তেওঁ লণ্ডনৰ চাৰ্লছ আৰবানৰ ৱাৰউইক ট্ৰেডিং কোম্পানী এটাৰ পৰা এটা আৰবান বায়োস্কোপ কিনে। আৰু পিছৰ বছৰত তেওঁ ভাতৃৰ সৈতে ৰয়েল বায়োস্কোপ কোম্পানী গঠন কৰে।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt;

==কৰ্মজীৱন==
১৮৯৮ চনত হীৰালালে [[কলকাতা]]ৰ ষ্টাৰ থিয়েটাৰত ''ফ্লাৱাৰ অফ পাৰ্চিয়া'' নামৰ নাটকখন চাইছিল। সেই নাটকখনৰ বিৰতিত কিছুমান চুটি চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। সেই মুহূৰ্ততে তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণৰ ধাৰণা মনলৈ আহে। তেওঁ নাটকৰ পৰিচালকৰ পৰা কেমেৰা ধাৰলৈ লৈ গোটেই ''ফ্লাৱাৰ অফ পাৰ্চিয়া'' নাটকখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰে। পিছত তেওঁ দেউতাকৰ পৰা ধন লৈ এটা মুভী কেমেৰা কিনি ১৮৯৮ চনত তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰথমটো চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰম্ভ কৰে; যাৰ নাম আছিল “ৰয়েল বায়স্কোপ ফিল্ম কোম্পানী”। ১৯১৩ চনলৈকে বিস্তৃত সৃষ্টিশীল কৰ্মজীৱনত হীৰালাল সেনে চল্লিশখনতকৈও অধিক চুটি ছবি নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Bandyopadhyay1990&quot;&gt;{{cite book |last=Bandyopadhyay |first=Samik |author-link=Samik Bandyopadhyay |chapter=The Early Years of Calcutta Cinema |year=1990 |editor-last=Chaudhuri |editor-first=Sukanta |editor-link=Sukanta Chaudhuri |title=Calcutta: The Living City |volume=II: The Present and Future |publisher=Oxford University Press |pages=293–294 |isbn=978-0-19-563697-0}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা বেছিভাগ ছবিতে কলিকতাৰ অমৰেন্দ্ৰ দত্তৰ ক্লাছিক থিয়েটাৰত অভিনীত নাটকৰ দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। সেই সময়ত কেঁচা ফিল্ম অনা হৈছিল বিদেশৰ পৰা।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt; ১৯০১ চনৰ পৰা ১৯০৪ চনৰ ভিতৰত তেওঁ ক্লাছিক থিয়েটাৰৰ বাবে ''ভ্ৰমৰ'', ''হৰিৰাজ'', ''বুদ্ধদেৱ''কে ধৰি বহুতো ছবি নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt; ১৯০৩ চনত নিৰ্মিত তেওঁৰ আটাইকৈ দীঘলীয়া ছবি ''আলিবাবা আৰু চল্লিশ চোৰ''খনো মঞ্চনাটৰ চিত্ৰায়ণ আছিল।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt; কিন্তু এই পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ ছবিখন কেতিয়াও প্ৰদৰ্শিত নোহোৱাৰ বাবে ইয়াৰ বিষয়ে বিশেষ একো জনা নাযায়।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot; /&gt; তেওঁ কমিচনৰ বিনিময়ত কেইবাখনো বিজ্ঞাপনমূলক ছবি আৰু নিউজফিল্মও নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt; জৱাকুসুম হেয়াৰ অইল আৰু এডৱাৰ্ডছ টনিকৰ দুখন বিজ্ঞাপন ছবি নিৰ্মাণৰে তেওঁ প্ৰথমজন ভাৰতীয় বিজ্ঞাপন ছবি নিৰ্মাতা হিচাপে পৰিগণিত হয়&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bengal's Jabakusum Hair Oil - First Asian brand advertised in The Bengal Gazette|url=https://www.getbengal.com/details/bengals-jabakusum-hair-oil-first-asian-brand-advertised-in-the-bengal-gazette|access-date=2021-12-14|website=Get Bengal|language=en|archive-date=14 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214225051/https://www.getbengal.com/details/bengals-jabakusum-hair-oil-first-asian-brand-advertised-in-the-bengal-gazette|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
===ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাজনৈতিক চলচ্চিত্ৰ ===
১৯০৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত কলকাতাৰ টাউন হলত হোৱা [[বংগ বিভাজন (১৯০৫)|বংগ বিভাজন]] বিৰোধী বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন আৰু [[স্বদেশী আন্দোলন]]ৰ বিষয়ে তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি ''আমাৰ নিজস্ব নিৰ্মাণৰ বাস্তৱিক স্বদেশী চলচ্চিত্ৰ''  শিৰোনামেৰে এটা বিজ্ঞাপন প্ৰকাশ কৰে। সমালোচক সমিক বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ মতে, এইখনেই ভাৰতৰ প্ৰথমখন ৰাজনৈতিক ছবি।&lt;ref name=&quot;Bandyopadhyay1990&quot; /&gt;
=== শেষ চলচ্চিত্ৰ ===
১৯১৩ চনত ৰয়েল বায়োস্কোপে শেষ চলচ্চিত্ৰখন নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot; /&gt;
==শেষ জীৱন==
হীৰালাল সেনে জীৱনৰ শেষৰ কালচোৱা হতাশাগ্ৰস্থতা আৰু আৰ্থিক কঠিনতাত ভূগিছিল।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot;/&gt; এলফিনষ্টোন বায়োস্কোপৰ [[জামছেদজী ফ্ৰেমজী মদন|জামছেদজী ফ্ৰেমজী মদনে]] সফলতাৰ ক্ষেত্ৰত ইতিমধ্যে তেওঁক কাহানিবাই অতিক্ৰম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Bandyopadhyay1990&quot; /&gt; ১৯১৭ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন আগত তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা আটাইবোৰ ছবিয়ে ভস্মীভূত হৈ যায়।&lt;ref name=&quot;Hiralal1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Hiralal2&quot;/&gt;
==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==
২০২১ চনত বঙালী ভাষাত ‘হীৰালাল’ নামৰে এখন জীৱনীমূলক ছবি মুক্তি পায়, য’ত অভিনয় কৰিছে কিঞ্জন নন্দই।&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Hiralal' - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/previews/hiralal/articleshow/81154201.cms|access-date=2021-03-07|website=The Times of India|language=en|archive-date=24 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424105854/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/previews/hiralal/articleshow/81154201.cms|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যউৎস ==
{{reflist}}
==অধিক জানিবলৈ পঢ়ক==
* {{cite book |last=Raju |first=Zakir Hossain |author-link=Zakir Hossain Raju |year=2014 |title=Bangladesh Cinema and National Identity: In Search of the Modern? |publisher=Taylor and Francis |isbn=978-1-317-60181-4}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name |0784006}}
* [http://www.thedailystar.net/newDesign/news-details.php?nid=58106 &quot;Remembering Hiralal Sen&quot;]
{{Authority control}}
[[শ্ৰেণী:বঙালী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাতা]]</text>
      <sha1>7yoa8ys8ox5bmr89o9lbmxocw4ive2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ফজলে হাসান আবেদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101278</id>
    <revision>
      <id>633572</id>
      <parentid>565224</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21179" sha1="fvs9j22hqub6ygi7d2kocxjmnd96lpo" xml:space="preserve">{{Infobox person|honorific_prefix=ছাৰ|name=ফজলে হাসান আবেদ|honorific_suffix=নাইট কমাণ্ডাৰ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ চেণ্ট মাইকেল এণ্ড চেণ্ট জৰ্জ, কেচিএমজি|image=Sir Fazle Hasan Abed receives Thomas Francis, Jr. Medal.jpg|caption=মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা থমাছ ফ্ৰান্সিছ জুনিয়ৰ পদক গ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত আবেদ (এপ্ৰিল ২০১৬)|native_name=ফজলে হাসান আবেদ|native_name_lang=bn|birth_date={{birth date|df=yes|1936|4|27}}|death_date={{death date and age|df=y|2019|12|20|1936|4|27}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=Sir Fazle Hasan Abed passes away|url=https://www.thedailystar.net/country/news/sir-fazle-hasan-abed-passes-away-dhaka-1842982|work=The Daily Star|access-date=21 December 2019|archive-date=20 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220190425/https://www.thedailystar.net/country/news/sir-fazle-hasan-abed-passes-away-dhaka-1842982|url-status=live}}&lt;/ref&gt;|birth_place=বানিয়াচং, হাবিগঞ্জ, বংগ প্ৰদেশ, [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]|death_place=[[ঢাকা]], [[বাংলাদেশ]]|nationality=বাংলাদেশী|children=শ্বামেৰন আবেদ&lt;br&gt;{{small|(পুত্ৰ)}} &lt;br&gt;তামাৰা হাসান আবেদ&lt;br&gt;{{small|(জীয়ৰী)}}|education=নৌসেনা স্থাপত্য|alma_mater=ঢাকা মহাবিদ্যালয়&lt;br/&gt;
 গ্লাছগৌ বিশ্ববিদ্যালয়|occupation=|known_for=ব্ৰাকৰ প্ৰতিষ্ঠাতা|spouse=লেডী ছায়েদা ছাৰৱাট বঁটা}}'''ছাৰ ফজলে হাসান আবেদ''' ({{Lang-bn|ফজলে হাসান আবেদ}}, ২৭ এপ্ৰিল ১৯৩৬ – ২০ ডিচেম্বৰ ২০১৯) হৈছে বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ বেচৰকাৰী সংস্থা [[:en:BRAC_(organisation)|ব্ৰাক]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==

১৯৩৬ চনৰ ২৭ এপ্ৰিলত [[বাংলাদেশ]]ৰ [[চিলেট]]ৰ বৰ্তমানৰ হাবিগঞ্জ জিলাত অৱস্থিত বানিয়াচং গাঁৱত আবেদৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ হাসান পৰিয়াল নামেৰে জনাজাত জমিদাৰৰ বঙালী মুছলমান পৰিয়ালৰ আছিল৷ তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ছিদ্দিক হাসান আৰু চ্যেদা চুফিয়া খাতুনৰ মুঠতে আঠটা সন্তান আছিল। আবেদৰ মামা-ককা চৈয়দ মোৱাজেম উদ্দিন হোছেইনে ব্ৰিটিছ শাসনৰ শেষৰ বছৰবোৰত বংগৰ কৃষি আৰু শিক্ষাৰ মন্ত্ৰী হিচাপে ক্ৰমাগতভাৱে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;McVeigh2020&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2020/jan/07/sir-fazle-hasan-abed-obituary|title=Sir Fazle Hasan Abed obituary|last=McVeigh|first=Karen|date=2020-01-07|work=The Guardian|access-date=2020-01-10|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-date=10 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200110174826/https://www.theguardian.com/global-development/2020/jan/07/sir-fazle-hasan-abed-obituary|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/Sir-Fazle-Hasan-Abed-A-biographical-sketch|title=Sir Fazle Hasan Abed: A biographical sketch|date=2019-12-21|work=Prothom Alo|access-date=2020-12-22|language=en|archive-date=8 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408083159/https://en.prothomalo.com/amp/story/bangladesh%2FSir-Fazle-Hasan-Abed-A-biographical-sketch|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Smillie2009&quot;&gt;{{cite book|last=Smillie|first=Ian|title=Freedom from Want: The Remarkable Success Story of BRAC, the Global Grassroots Organization That's Winning the Fight Against Poverty|url=https://books.google.com/books?id=RtHauhXQ-UYC&amp;pg=PA13|year=2009|publisher=Kumarian Press|location=Sterling, Virginia|isbn=978-1-56549-294-3|page=13}}&lt;/ref&gt; 

১৯৫৪ চনত বাংলাদেশৰ ঢাকা কলেজৰ পৰা ইণ্টাৰমিডিয়েট পাছ কৰাৰ পিছত আবেদে ১৮ বছৰ বয়সত ঘৰ এৰি ব্ৰিটেইনৰ গ্লাছগো বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়ে৷ তেওঁ পৰম্পৰাৰ পৰা আঁতৰি আহি নতুনধৰণে কিবা এটা কৰাৰ প্ৰয়াস কৰে৷ তাত তেওঁ নৌসেনাৰ স্থাপত্য অধ্যয়ন কৰে। তেওঁ উপলব্ধি কৰিলে যে পূব পাকিস্তানত (বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ) জাহাজ নিৰ্মাণৰ কাম কম৷ গতিকে নৌসেনাৰ স্থাপত্যৰ কেৰিয়াৰটোৱে তেওঁক এই দিশত সহায় নকৰিব। সেই কথা মনত ৰাখিয়েই আবেদে লণ্ডনৰ চাৰ্টাৰ্ড ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট একাউণ্টেণ্টছত যোগদান কৰে আৰু ১৯৬২ চনত পেছাদাৰী শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে।

আবেদে পূব পাকিস্তানলৈ উভতি আহি ''শ্বেল অইল কোম্পানী''ত যোগদান কৰে আৰু খুব সোনকালেই বিত্ত বিভাগৰ মুৰব্বীৰ পদ লাভ কৰে। শ্বেলত থকা সময়খিনিতে আবেদে বৃহৎ সংস্থাৰ ভিতৰভাগৰ কাম-কাজৰ বিষয়ে শিকিলে আৰু কৰ্পৰেট পৰিচালনাৰ বিষয়ে কিছু জ্ঞান লভিলে৷ শ্বেলত থকা সময়ছোৱাতে ১৯৭০ চনৰ বিধ্বংসী ঘূৰ্ণীবতাহে দেশৰ দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপকূলীয় অঞ্চলত ক্ষতিসাধন কৰে৷ দুৰ্যোগত ৩ লাখ লোকৰ মৃত্যু হয়। এনে ধ্বংসলীলা প্ৰত্যক্ষ কৰি তেওঁ কয় যে: কৰ্পৰেট কাৰ্যবাহীৰ জীৱনৰ আৰাম আৰু সুবিধাসমূহৰ প্ৰতি তেওঁ আকৰ্ষণ কমি গৈছে। আবেদে বন্ধুসকলৰ সৈতে মিলি HELP নামৰ এটা সংস্থা গঠন কৰে, যিয়ে দুৰ্যোগত ক্ষতিসাধন হোৱা মানপুৰা দ্বীপৰ সবাতোকৈ বেছি ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক সাহায্য প্ৰদান কৰে আৰু পুনৰ বসতিৰ ব্যৱস্থা কৰে৷

== ব্ৰাকৰ গঠন ==
১৯৭১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত যেতিয়া [[বাংলাদেশৰ মুক্তিযুদ্ধ|বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধ]]ৰ অন্ত পৰে, তেতিয়া আবেদে লণ্ডনত থকা নিজৰ ফ্লেটটো বিক্ৰী কৰি নতুনকৈ স্বাধীন [[বাংলাদেশ]]লৈ উভতি আহে। যুদ্ধৰ সময়ত ভাৰতত আশ্ৰয় বিচৰা শ-শ শৰণাৰ্থীয়ে ঘৰলৈ উভতি আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল৷ তেওঁলোকৰ সাহায্যৰ বাবে জৰুৰী প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। আবেদে নিজৰ ফ্লেট বিক্ৰী কৰি উপাৰ্জন কৰা ধনেৰে গ্ৰাম্য দৰিদ্ৰসকলৰ জীৱন-যাপনৰ অৱস্থা উন্নত কৰাৰ চিন্তা কৰে৷ এই দীৰ্ঘম্যাদী কামটোৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ তেওঁ এটা সংস্থা স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁ নিজৰ কাম আৰম্ভ কৰিবলৈ উত্তৰ-পূব বাংলাদেশৰ দুৰ্গম অঞ্চল চুল্লা অঞ্চল নিৰ্বাচন কৰে আৰু এই কামৰ ফলত ১৯৭২ চনত '''ব্ৰাক''' নামেৰে জনাজাত বেচৰকাৰী সংস্থা গঠন হয়।&lt;ref name=&quot;BRAC2&quot;&gt;[https://www.pbs.org/wgbh/rxforsurvival/series/champions/fazle_hasan_abed.html Fazle Hasan Abed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171111024000/http://www.pbs.org/wgbh/rxforsurvival/series/champions/fazle_hasan_abed.html|date=11 November 2017}}. pbs.org&lt;/ref&gt;

নিজৰ পৰিসৰ আৰু বঢ়াই ব্ৰাক বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ উন্নয়ন সংস্থালৈ পৰিণত হয়। বৰ্তমান এই সংস্থাটোৱে বাংলাদেশৰ ৬৪খন জিলাতে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা, ক্ষুদ্ৰ বিত্তীয়, দক্ষতা, মানৱ অধিকাৰ, কৃষি আৰু উদ্যোগ খণ্ডত কাম কৰি আছে। ২০০২ চনত ব্ৰাকে উন্নয়নৰ পৰিসৰ [[আফগানিস্তান]]লৈকে বঢ়ায়৷। ক্ৰমাৎ ব্ৰাকে সমগ্ৰ এছিয়া আৰু আফ্ৰিকাৰ মুঠ ১০খন দেশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;BRAC&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.brac.net/partnership?view=page | title=BRAC AT A GLANCE | publisher=BRAC | accessdate=9 January 2024}}&lt;/ref&gt; ২০২০ চনত ব্ৰাকক জেনেভাৰ স্বাধীন সংবাদ-সেৱী প্ৰতিষ্ঠান 'NGO Advisor'-এ পৃথিৱীৰ অ-লাভজনক সংস্থাৰ তালিকাৰ শীৰ্ষত স্থান দিয়ে৷ উল্লেখ্য, এই স্থান তেওঁলোকে পঞ্চমবাৰৰ বাবে ক্ৰমাগতভাৱে লাভ কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;BRAC-2&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.brac.net/latest-news/item/1269-brac-ranked-1-ngo-in-the-world-for-the-fifth-consecutive-year | title=BRAC ranked #1 NGO in the world for the fifth consecutive year | publisher=BRAC | date=05 March 2020 | accessdate=9 January 2024}}&lt;/ref&gt;

== বঁটা-বাহন ==

* সম্প্ৰদায়ৰ নেতৃত্বৰ বাবে [[ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ীসকলৰ তালিকা|ৰমন মেগছেছে]] বঁটা, ১৯৮০&lt;ref name=&quot;ৰমন&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.rmaward.asia/awardee/abed-fazle-hasan | title=Abed, Fazle Hasan | publisher=rmaward.asia | accessdate=9 January 2024}}&lt;/ref&gt;
* এলান শ্বাউন ফেইনষ্টাইন বিশ্ব ক্ষুধা বঁটা, ১৯৯০
* ইউনিচেফৰ মৰিছ পেট বঁটা, ১৯৯২
* অলফ পালমে বঁটা, ২০০১
* শ্বৱাব ফাউণ্ডেশ্যনৰ দ্বাৰা সামাজিক উদ্যোগীকৰণ বঁটা, ২০০২
* গ্লেইটছমেন ফাউণ্ডেশ্যনৰ আন্তৰ্জাতিক কৰ্মী বঁটা, ২০০৪
* ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচী(UNDP)ৰ মাহবুব উল হক বঁটা, ২০০৪
* অলাভজনক নেতৃত্বৰ হেনৰী আৰ ক্ৰাভিছ বঁটা, ২০০৭
* উদ্বোধনী ক্লিণ্টন গ্ল'বেল চিটিজেন বঁটা, ২০০৭&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.clintonfoundation.org/main/news-and-media/press-releases-and-statements/press-release-president-clinton-honors-four-extraordinary-individuals-at-inaugur.html|title=Press Release: President Clinton Honors Four Extraordinary Individuals at Inaugural Clinton Global Citizen Awards|access-date=2016-07-07|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305010130/https://www.clintonfoundation.org/main/news-and-media/press-releases-and-statements/press-release-president-clinton-honors-four-extraordinary-individuals-at-inaugur.html|url-status=live|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305010130/https://www.clintonfoundation.org/main/news-and-media/press-releases-and-statements/press-release-president-clinton-honors-four-extraordinary-individuals-at-inaugur.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* পল্লী কৰ্ম শ্বাহায়ক ফাউণ্ডেশ্যন (পিকেএছএফ) সামাজিক উন্নয়ন আৰু দৰিদ্ৰতা নিৰাময়ৰ জীৱনজোৰা কৃতিত্ব, ২০০৭
* ডেভিড ৰকফেলাৰ ব্ৰীজিং লিডাৰশ্বিপ বঁটা, ২০০৭
* নাইট কমাণ্ডাৰ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ ছেইণ্ট মাইকেল এণ্ড ছেইণ্ট জৰ্জ (কেচিএমজি), ২০১০
* শিক্ষাৰ বাবে WISE বঁটা, ২০১১
* মুক্ত সমাজ বঁটা, ২০১৩
* লিঅ' [[লীঅ' টলষ্টয়|টলষ্টয়]] আন্তৰ্জাতিক সোণৰ পদক, ৰাছিয়ান চিলড্ৰেন ফাউণ্ডেচন (RDF)ৰ পৰা, ২০১৪ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.brac.net/content/sir-fazle-hasan-abed-honoured-leo-tolstoy-international-gold-medal%23.VP1vvX3LfK5|title=Sir Fazle Hasan Abed honoured with Leo Tolstoy International Gold Medal|date=2 June 2014|website=BRAC|archive-url=https://archive.today/20150309100248/http://www.brac.net/content/sir-fazle-hasan-abed-honoured-leo-tolstoy-international-gold-medal%23.VP1vvX3LfK5|archive-date=9 March 2015|access-date=19 October 2020|url-status=live|archivedate=9 March 2015|archiveurl=https://archive.today/20150309100248/http://www.brac.net/content/sir-fazle-hasan-abed-honoured-leo-tolstoy-international-gold-medal%23.VP1vvX3LfK5|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* বিশ্ব খাদ্য বঁটা, ২০১৫&lt;ref name=&quot;worldfoodprize2&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2015/jul/02/brac-sir-fazle-hasan-abed-wins-2015-world-food-prize-reducing-poverty|title=Brac's Sir Fazle Hasan Abed wins 2015 World Food prize for reducing poverty|date=2 July 2015|access-date=3 July 2015|work=[[The Guardian]]|archive-date=19 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419154218/https://www.theguardian.com/global-development/2015/jul/02/brac-sir-fazle-hasan-abed-wins-2015-world-food-prize-reducing-poverty|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

* টমাছ ফ্ৰান্সিছ, জুনিয়ৰ গ্ল'বেল পাব্লিক হেল্থৰ পদক, ২০১৬6&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://record.umich.edu/articles/president-award-global-health-medal-april-6-brac-founder|title=President to award global health medal April 6 to BRAC founder|access-date=2016-07-07|archive-date=2 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160702020517/http://record.umich.edu/articles/president-award-global-health-medal-april-6-brac-founder|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* জোচে এডগাৰ্ডো কেম্পছ সহযোগী নেতৃত্ব বঁটা, ২০১৬ (দক্ষিণ এছিয়ান অঞ্চল), ২০১৭&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/03/06/the-world-bank-and-partners-recognize-results-driven-leadership-in-development|title=Jose Edgardo Campos Collaborative Leadership Award 2016 (South Asian Region)|access-date=2017-03-06|archive-date=31 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031133129/http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/03/06/the-world-bank-and-partners-recognize-results-driven-leadership-in-development|url-status=live|archivedate=2018-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181031133129/http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2017/03/06/the-world-bank-and-partners-recognize-results-driven-leadership-in-development|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* লাউডাটো ছি' বঁটা (প্ৰতিষ্ঠান শিতান), ২০১৭&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.brac.net/latest-news/item/1110-sir-fazle-hasan-abed-receives-the-laudato-si-award|title=Laudato Si' Award (Institution Category)|access-date=2017-12-06|archive-date=31 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031133127/http://www.brac.net/latest-news/item/1110-sir-fazle-hasan-abed-receives-the-laudato-si-award|url-status=live|archivedate=2018-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181031133127/http://www.brac.net/latest-news/item/1110-sir-fazle-hasan-abed-receives-the-laudato-si-award|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* লেগো বঁটা, ২০১৮&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://legoideaconference.com/the-lego-prize/|title=LEGO Prize|access-date=2017-04-11|archive-date=8 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181008061258/https://legoideaconference.com/the-lego-prize/|url-status=dead|archivedate=2018-10-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181008061258/https://legoideaconference.com/the-lego-prize/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* য়িডান বঁটা, ২০১৯&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/city/news/sir-abed-awarded-yidan-prize-work-education-1802566|title=Sir Fazle awarded Yidan Prize|date=2019-09-20|work=The Daily Star|language=en|access-date=2019-09-20}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু ==
শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যা আৰু শাৰীৰিক দুৰ্বলতাৰ বাবে ২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰৰ শেষৰ ফালে ফজলে হাসান আবেদক চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। ২০১৯ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰ শুকুৰবাৰে ৰাজধানীৰ এপ'ল' হাস্পতালত (বৰ্তমান এভাৰকেয়াৰ হাস্পতাল, ঢাকা) আবেদৰ মৃত্যু হয়।তেওঁৰ মগজুৰ টিউমাৰৰ চিকিৎসা চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thedailystar.net/frontpage/news/light-has-gone-out-1843129|title=A Light Has Gone Out|date=2019-12-20|work=The Daily Star|language=en|access-date=20 December 2019|archive-date=20 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220193655/https://www.thedailystar.net/frontpage/news/light-has-gone-out-1843129|url-status=live}}&lt;/ref&gt;মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৮৩ বছৰ। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ এগৰাকী পত্নী, এগৰাকী কন্যা, এজন পুত্ৰ আৰু তিনিগৰাকী নাতি-নাতিনীক এৰি থৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Brac founder Sir Fazle Hasan Abed passes away|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/2019/12/20/sir-fazle-hasan-abed-passes-away|work=Dhaka Tribune|access-date=21 December 2019|archive-date=20 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191220214653/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/2019/12/20/sir-fazle-hasan-abed-passes-away|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;McVeigh2020&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>fvs9j22hqub6ygi7d2kocxjmnd96lpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সুভদ্ৰা যোশী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101802</id>
    <revision>
      <id>633687</id>
      <parentid>626328</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20719" sha1="oye783uvjw26snydxdlff6l0szdbg0x" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image=File:Subhadra Joshi Lok Sabha portrait.gif
| image_size=
| caption = সুভদ্ৰা যোশীৰ স্থিৰচিত্ৰ
| birth_name= সুভদ্ৰা দত্ত
| birth_date= {{Birth date|df=yes|1919|3|23}}
| alma_mater= মহাৰাজা গাৰ্লচ স্কুল, লেডী মেক্লেগান হাই স্কুল, কন্যা মহাবিদ্যালয়, ফৰ্মেন খ্ৰীষ্টান কলেজ
| death_date= {{death date and age|df=y|2003|10|30|1919|3|23}}
| birth_place=শিয়ালকোট, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]&lt;ref name=r1/&gt;
| death_place= [[দিল্লী]], [[ভাৰত]]
}}
'''সুভদ্ৰা যোশী''' ({{lang-en|Subhadra Joshi}}; ২৩ মাৰ্চ ১৯১৯ – ৩০ অক্টোবৰ ২০০৩; শিয়ালকোট, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]) এগৰাকী ভাৰতীয় স্বাধীনতা কৰ্মী, ৰাজনীতিবিদ আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সাংসদ আছিল। তেওঁ ১৯৪২ চনৰ [[ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন|ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত]] অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পিছত [[দিল্লী]] প্ৰদেশ কংগ্ৰেছ কমিটিৰ (ডিপিচিচি) সভাপতি হৈছিল।&lt;ref name=hindu2011/&gt; তেওঁ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অধীনৰ শিয়ালকোটৰ (বৰ্তমান পাকিস্তানত) বাসিন্দা।&lt;ref name=&quot;pib.nic.in&quot;&gt;[http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=71217 Press Information Bureau English Releases]. Pib.nic.in. Retrieved on 11 November 2018.&lt;/ref&gt; 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
তেওঁ জয়পুৰৰ মহাৰাজা ছোৱালী বিদ্যালয়, লাহোৰৰ লেডী মেক্লেগান হাই স্কুল আৰু জলন্ধৰৰ কন্যা মহাবিদ্যালয়ত পঢ়িছিল। তেওঁ লাহোৰৰ ফৰ্মেন খ্ৰীষ্টান কলেজৰ পৰা ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=r1&gt;[https://web.archive.org/web/20160303235813/http://seculardemocracy.in/yahoo_site_admin/assets/docs/profile2.298222135.jpg Subhadra Joshi (nee Datta) – A Brief Biographical Account]. Commemoration Volume. p. 30. seculardemocracy.in&lt;/ref&gt; তেওঁৰ দেউতাক ভি.এন. দত্ত জয়পুৰৰ এজন আৰক্ষী বিষয়া আৰু তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভাতৃ কৃষ্ণন গোপাল দত্ত [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱৰ]] এজন সক্ৰিয় কংগ্ৰেছী আছিল।&lt;ref name=r1/&gt;

==কৰ্মজীৱন==
===স্বাধীনতা আন্দোলনত ভূমিকা===
গান্ধীজীৰ আদৰ্শৰ দ্বাৰা আকৰ্ষিত হৈ সুভদ্ৰাই লাহোৰত পঢ়ি থাকোতে ৱাৰ্ধাত থকা গান্ধীজীৰ আশ্ৰমলৈ গৈছিল। এগৰাকী ছাত্ৰী হিচাপে তেওঁ ১৯৪২ চনত ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু [[অৰুণা আছফ আলি]]ৰ সৈতে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;[http://www.jagranjosh.com/current-affairs/commemorative-postage-stamp-on-freedom-fighter-subhadra-joshi-released-by-pratibha-patil-1301314898-1 Commemorative Postage Stamp on Freedom Fighter Subhadra Joshi released by Pratibha Patil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220925144816/https://www.jagranjosh.com/current-affairs/commemorative-postage-stamp-on-freedom-fighter-subhadra-joshi-released-by-pratibha-patil-1301314898-1 |date=2022-09-25 }}. Jagranjosh.com (28 March 2011). Retrieved on 2018-11-11.&lt;/ref&gt; এই সময়ছোৱাত, তেওঁ দিল্লীলৈ আহি তাত আত্মগোপন কৰে আৰু ''হামাৰা সংগ্ৰাম'' আলোচনী সম্পাদনা কৰে। এসময়ত আন্দোলনকাৰী হিচাপে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু লাহোৰ মহিলা কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰত সময় কটোৱাৰ পিছত, তেওঁ ঔদ্যোগিক শ্ৰমিকসকলৰ মাজত কাম কৰা আৰম্ভ কৰিছিল।

বিভাজনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সংঘটিত সাম্প্ৰদায়িক দাঙ্গাৰ সময়ত তেওঁ ''শান্তি দল'' নামেৰে এটা স্বেচ্ছাসেৱক সংগঠন স্থাপনত সহায় কৰিছিল। সেই সমস্যাৰ সময়ত এই সংগঠনটো এক শক্তিশালী সাম্প্ৰদায়িক বিৰোধী শক্তি হৈ পৰিছিল। যোশীক পাৰ্টিৰ আহ্বায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; তেওঁ [[পাকিস্তান|পাকিস্তানৰপৰা]] উদ্ধাৰ হোৱা লোকসকলৰ পুনৰ্সংস্থাপনৰ ব্যাৱস্থা কৰিছিল। [[আনিছ কিডৱাই|আনিছ কিডৱাইয়ে]] তেওঁৰ ‘''ইন ফ্ৰীডমছ শ্বেড''’ নামৰ কিতাপখনত, তেওঁ আৰু সুভদ্ৰা যোশীয়ে মুছলমানসকলৰ বলপূৰ্বক স্থানান্তৰনক প্ৰতিৰোধ কৰা আৰু শান্তি বজাই ৰখাৰ চেষ্টা কৰিবলৈ বিভিন্ন সময়ত দিল্লীৰ চাৰিওফালৰ বিভিন্ন গাওঁলৈ যোৱাৰ বহুতো উদাহৰণ উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|title=In freedom's shade|author=Qidvāʼī, Anis|date=2011|publisher=New India Foundation|isbn=9780143416098|location=Bangalore|oclc=713787016}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰফী আহমেদ কিডৱাইৰো অতি ঘনিষ্ঠ আছিল আৰু ১৯৮৭ চনৰ ডিচেম্বৰত দিয়া এটা সাক্ষাৎকাৰত ৰাজনীতি ক্ষেত্ৰত আগবাঢ়ি যাবলৈ তেওঁক ৰফী চাহাবে কিদৰে উৎসাহিত কৰিছিল, এই কথা উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Media Office, Jamia Millia Islamia|title=Subhadra Joshi (on Rafi Ahmad Kidwai) in conversation with Desraj Goyal (Jamia media)|date=2017-03-23|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kcw06WTgc1E|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৮ চনত সাগৰী ছাব্ৰাৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত যোশীয়ে বিভাজনৰ সময়ত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বজাই ৰাখিবলৈ তেওঁ কৰা কামৰ বিষয়ে কৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

===স্বাধীন ভাৰতত ভূমিকা===
সুভদ্ৰা যোশী এগৰাকী উৎসাহী ধৰ্মনিৰপেক্ষ মহিলা আছিল, যি ভাৰতত সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ কাৰণে নিজৰ জীৱন উৎসৰ্গা কৰিছিল। ১৯৬১ চনত ''সাগৰ''ত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰ প্ৰথমটো ডাঙৰ গণ বিপ্লৱৰ সময়ত তেওঁ কেইবামাহো তাত অতিবাহিত কৰিছিল। পৰৱৰ্তী বছৰত তেওঁ এক উমৈহতীয়া সাম্প্ৰদায়িক বিৰোধী ৰাজনৈতিক মঞ্চ হিচাপে ‘''সম্প্ৰদায়িকতা বিৰোধী সমিতি''’ স্থাপন কৰে আৰু ১৯৬৮ চনত এই উদ্দেশ্যৰ সমৰ্থনত ‘''চেকুলাৰ ডেমক্ৰেচি''’ শীৰ্ষক আলোচনীখন মুকলি কৰে। ১৯৭১ চনত দেশত ধৰ্মনিৰপেক্ষতা আৰু সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি বজাই ৰাখিবৰ বাবে ‘''কৌমি একতা ট্ৰাষ্ট''’ স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20160303212726/http://seculardemocracy.in/yahoo_site_admin/assets/docs/profile4.298222414.jpg Subhadra Joshi (nee Datta) – A Brief Biographical Account]. Commemoration Volume. p. 32. seculardemocracy.in&lt;/ref&gt; 
 
===সাংসদ ৰূপে===
তেওঁ ১৯৫২ চনৰ পৰা ১৯৭৭ চনলৈ চাৰিটা কাৰ্যকালৰ বাবে সাংসদ আছিল। ১৯৫২ চনত কৰ্ণাল (হাৰিয়ানা), ১৯৫৭ চনত আম্বালা (হাৰিয়ানা), ১৯৬২ চনত বলৰামপুৰ (উত্তৰ প্ৰদেশ) আৰু ১৯৭১ চনত চান্দনী চক লোকসভা সমষ্টিৰপৰা তেওঁ নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mapsofindia.com/parliamentaryconstituencies/delhi/chandni-chowk.html|title=Chandni Chowk Parliamentary Constituency Map, Election Results and Winning MP|website=www.mapsofindia.com|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত বলৰামপুৰত [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী|অটল বিহাৰী বাজপেয়ীক]] পৰাস্ত কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৯৬৭ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত একেখন আসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দিতা কৰি পৰাজিত হয়। ১৯৭১ চনত তেওঁ [[দিল্লী|দিল্লীৰ]] চান্দনী চকৰ পৰা লোকসভা নিৰ্বাচনত জয়ী হৈছিল; কিন্তু ১৯৭৭ চনত একেখন আসনৰ বাবে চিকন্দৰ বখ্‌তৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল। তেওঁ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱৰ]] প্ৰথমগৰাকী মহিলা সাংসদ আছিল; যি কৰ্ণালৰপৰা (তেতিয়াৰ পঞ্জাৱ) নিৰ্বাচনত জয়ী হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/not-fair-punjab/745368.html|title=NOT 'fair' Punjab|date=March 19, 2019|work=The Tribune|access-date=March 30, 2019}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৮৭ চনত দিয়া এক সাক্ষাৎকাৰত, তেওঁ যে কৰ্ণালৰপৰা নিৰ্বাচনত থিয় দিয়া উচিত, এই সিদ্ধান্ত কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, এই বিষয়ে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Media Office, Jamia Millia Islamia|title=Subhadra Joshi (on Rafi Ahmad Kidwai) in conversation with Desraj Goyal (Jamia media)|date=2017-03-23|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kcw06WTgc1E&amp;t=1057|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ বলৰামপুৰৰ সাংসদ [[অটল বিহাৰী বাজপেয়ী|অটল বিহাৰী বাজপেয়ীক]] পৰাস্ত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sacw.net/article11346.html|title=India: 1998 interview with Subhadra Joshi by Sagari Chhabra|last=Web|first=South Asia Citizens|date=2019-03-30|website=South Asia Citizens Web|language=en|access-date=2019-03-30|archivedate=2022-07-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220714055741/http://www.sacw.net/article11346.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thebetterindia.com/156481/subhadra-joshi-vajpayee-freedom-struggle-parliament/|title=An Ode to The Pioneering Woman Who Handed Vajpayee a Rare Poll Defeat!|date=2018-08-20|website=The Better India|language=en-US|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt; সুভদ্ৰা যোশীয়ে বিশেষ বিবাহ আইন, বেংকৰ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ, প্ৰাইভি পাৰ্চৰ বিলুপ্তি আৰু আলিগড় বিশ্ববিদ্যালয় সংশোধনী আইন গৃহীত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল। ''স্বামীয়ে দ্বিতীয় বিবাহ কৰাৰ পিছত এগৰাকী মহিলাই মোকৰ্দমাত ধন খৰচ কৰিবলৈ হোৱা কষ্ট আঁতৰাবলৈ''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.legallyindia.com/the-bench-and-the-bar/the-other-14-private-members-bills-passed-since-independence-20150424-5864|title=The other 14 private members' bills passed since Independence|last=Ganz|first=Kian|website=www.legallyindia.com|language=en-gb|access-date=2019-03-30}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ফৌজদাৰী প্ৰক্ৰিয়া সংশোধনী বিধেয়ক, ১৯৫৭ (বিল নং ৯০, ১৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৫৭&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Women in the Indian parliament : (a critical study of their role)|last=K.|first=Chopra, J.|date=1993|publisher=Mittal Publications|isbn=8170995132|location=New Delhi|oclc=636124745}}&lt;/ref&gt;) উত্থাপন কৰিছিল। ১৯৬০ চনত এই বিলখন গৃহীত হৈছিল আৰু ই স্বাধীনতাৰ পিছত গৃহীত হোৱা মাত্ৰ ১৫ খন ব্যক্তিগত সদস্য বিধেয়কৰ ভিতৰত এখন আছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; তেওঁৰ এই বৃহৎ সাফল্য ফৌজদাৰী প্ৰক্ৰিয়াৰ সংহিতা সংশোধন কৰাৰ এক সফল পদক্ষেপ আছিল, যি সাম্প্ৰদায়িক উত্তেজনা বা শত্ৰুতাৰ কাৰণে চলোৱা যিকোনো সংগঠিত প্ৰচাৰক এক জনা-শুনা অপৰাধ বুলি স্বীকৃত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;pib.nic.in&quot;/&gt; [[ইন্দিৰা গান্ধী|ইন্দিৰা গান্ধীৰ]] স্বামী ফিৰোজ গান্ধীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি অভিযোগ তোলা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?211174 |title=Mrs. G's String of Beaus |author=Sanjay Suri}}&lt;/ref&gt;

১৯৬৩ চনৰ ২৯ মাৰ্চ তাৰিখে তেওঁ [[ভাৰত-চীন যুদ্ধ |ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ]] পিছত ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পদ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ বেংকসমূহক ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰাৰ বাবে [[লোকসভা]]ত এক প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=23 August 1963 |title=Resolution Re : Nationalisation of Banks |url=https://eparlib.nic.in/handle/123456789/875360 |website=Lok Sabha Digital Library |last1=Dwivedi |first1=Mannoolal |last2=Kar |first2=Prabhat |last3=Kantamma |first3=T. Lakshmi |last4=Umanath |first4=R. |last5=Patel |first5=Purushottamdas Rachhoddas |last6=Saraf |first6=Sham Lal |last7=Wahid |first7=T. Abdul |last8=Gopalan |first8=Ayillath Kuttieri |last9=Goundar |first9=R. Muthu |last10=Azad |first10=Bhagwat Jha |last11=Bhagat |first11=Bali Ram |last12=Ranga |first12=Nayakulu G. |last13=Swarup |first13=Mohan |last14=Narain |first14=Sheo |last15=Kamath |first15=Hari Vishnu |last16=Gupta |first16=Indrajit |last17=Jadhav |first17=Madhavrao Laxmanrao |last18=Joshi |first18=Subhadra |last19=Lohia |first19=Ram Manohar |last20=Singh |first20=Yashpal |last21=Gupta |first21=Kashi Ram |last22=Misra |first22=Mahesh Dutta |last23=Rao |first23=Mosalikanti Thirumala |last24=Banerjee |first24=S. M. |last25=Warior |first25=K. Krishnan |last26=Rao |first26=S. V. Krishnamoorthy }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book |last=Austin |first=Granville |url=https://books.google.com/books?id=r42bAAAAMAAJ |title=Working a Democratic Constitution: The Indian Experience |publisher=Oxford University Press |year=1999 |isbn=0195648889 |pages=211 |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৬৩ চনৰ ৬ ডিচেম্বৰত, ২৭টি সমৰ্থনৰ বিপৰীতে ১১৯টা বিৰোধী ভোট পোৱাৰ বাবে প্ৰস্তাৱটো গৃহীত নহ’ল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=6 September 1963 |title=Resolution Re : Nationalisation of Banks-Contd. |url=https://eparlib.nic.in/handle/123456789/872756 |website=Lok Sabha Digital Library |last1=Azad |first1=Bhagwat Jha |last2=Kamath |first2=Hari Vishnu |last3=Pai |first3=Bapu Nath |last4=Joshi |first4=Subhadra |last5=Kar |first5=Prabhat |last6=Ranga |first6=Nayakulu G. |last7=Krishnamachari |first7=T. T. |last8=Banerjee |first8=S. M. |last9=Rao |first9=S. V. Krishnamoorthy |last10=Yadav |first10=Ram Sewak }}&lt;/ref&gt;

তেওঁক [[ৰাজীৱ গান্ধী]] ফাউণ্ডেচনে আগবঢ়োৱা ৰাজীৱ গান্ধী সদ্ভাৱনা বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=hindu2011/&gt;

==মৃত্যু==
২০০৩ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত দিল্লীৰ ৰাম মনোহৰ লোহিয়া চিকিৎসালয়ত ৮৪ বছৰ বয়সত দীৰ্ঘদিনীয়া অসুস্থতাৰ পিছত সুভদ্ৰা যোশীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;hindu2011&quot; /&gt; তেওঁ নিঃসন্তান আছিল।&lt;ref name=hindu2011&gt;{{cite news |title=Subhadra Joshi dead |url=http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20031224123409/http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |url-status=dead |archive-date=24 December 2003 |work=The Hindu |date=31 October 2003 |access-date=10 February 2024 |archivedate=24 December 2003 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031224123409/http://www.hindu.com/2003/10/31/stories/2003103101701300.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ ২৩ মাৰ্চত, তেওঁ জন্ম জয়ন্তীৰ দিনা, ডাক বিভাগৰ দ্বাৰা তেওঁৰ সন্মানত এটা স্মাৰক ডাকটিকট জাৰী কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;[http://mbstamps.blogspot.in/2011/03/subhadra-joshi.html MB's Stamps of India: Subhadra Joshi]. Mbstamps.blogspot.in (23 March 2011). Retrieved on 2018-11-11.&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>oye783uvjw26snydxdlff6l0szdbg0x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বিৰুদ্ধ-কবিতা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107277</id>
    <revision>
      <id>633638</id>
      <parentid>628998</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9976" sha1="ndi2w14p9pllb3xvl6ajc2vwzuuf76e" xml:space="preserve">'''বিৰুদ্ধ-কবিতা''' ({{lang-en| Anti-poetry}}), সাধাৰণতে প্ৰচলিত কবিতাৰ পৰম্পৰাগত নীতি-নিয়মবোৰ ভংগ কৰাৰ পোষকতা কৰা এক সাহিত্যিক আন্দোলন। বিৰুদ্ধ-কবিতাৰ প্ৰাৰম্ভিক সমৰ্থকসকলৰ ভিতৰত আছে চিলিৰ নিকান'ৰ পাৰা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nicanor Parra {{!}} Latin-American poet {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/biography/Nicanor-Parra |access-date=2022-07-17 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু গ্ৰীকৰ ইলিয়াছ পেট্ৰ'পুলাছ।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Taylor |first=John |date=Summer 2009 |title=Poetry Today: The Art of Antipoetry |url=https://www.jstor.org/stable/40607147 |journal=Antioch Review |volume=67 |issue=3 |pages=594-601 |via=JSTOR}}&lt;/ref&gt;

বিৰুদ্ধ-কবিতাৰ পিতৃ হিচাপে পৰিচিত পাৰাই, পদ্যই ৰহস্যময় শক্তি ধাৰণ কৰে বুলি থকা গতানুগতিক বিশ্বাসক নাকচ কৰি ১৯৫৪ চনত তেওঁৰ প্ৰথম বিৰুদ্ধ-কবিতা সংকলন প্ৰকাশ কৰে,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Poemas y antipoemas|last=Parra|first=Nicanor|date=1954|publisher=Cátedra|isbn=8437607779|location=Madrid|oclc=19545265}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ কবিতাসমূহক গদ্যৰ দৰে, অনাদৰ আৰু মানৱ অস্তিত্বৰ চিন্তাক আলোকিত কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;&quot;Parra, Nicanor: INTRODUCTION.&quot; Poetry Criticism. Ed. David Galens. Vol. 39. Thomson Gale, 2002. http://www.enotes.com/topics/nicanor-parra/critical-essays/parra-nicanor&lt;/ref&gt;

পেট্ৰ’পুলাছে তেওঁৰ বাৰ্লিন নোটবুকত বিৰুদ্ধ-কবিতা কলাৰ বৰ্ণনা কৰিব বিচাৰিছিল, য’ত তেওঁ ইচ্ছাকৃতভাৱে কৰা গদ্য, ব্যাকৰণ আৰু ছন্দৰ ভুল সন্নিবিষ্ট আছিল। তেওঁৰ বহু কবিতাৰ প্ৰেৰণা আছিল, তেওঁ বাস কৰা দেৱালেৰে বিভক্ত বাৰ্লিনৰ কঠিন পৰিৱেশ। পেট্ৰ'পুলাছে বিশ্বাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল যে প্ৰেম আৰু কামনাক কেন্দ্ৰ কৰি ৰচিত কবিতা আধুনিক সাহিত্যৰ বাবে অতি কোমল। সেয়ে, আৱেগ-বিৰোধী অনুভূতি সন্নিবিষ্ট কৰা বিৰুদ্ধ-কবিতাৰ সময় আহি পৰিছে।&lt;ref name=&quot;today&quot;&gt;Taylor, John. “Poetry Today” N.p., Web. June 1, 2009.&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰ সময়ছোৱাত মাইম নামৰ নাট্য স্কেচবোৰৰ প্ৰৱৰ্তন হৈছিল এনে ধাৰণা আৰু ভাষাৰ সৈতে যিবোৰক এণ্টি-প্লে বুলি নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল এনেকুৱা সময়ো আহিছিল যেতিয়া কবিসকলে নিজৰ কবিতাৰ বিৰুদ্ধে বিৰোধীৰ ৰূপত থিয় দিছিল। ইটালীৰ প্ৰথম কবিসকলৰ পৰা আৰু লগতে (ডান্টে, তাৰ পিছত পেট্ৰাৰ্ক) লগতে ইউৰোপৰ আন কিছুমান ঠাইৰ পৰা বিৰুদ্ধ-কবিতা বিচাৰি পোৱা আৰু তেনে কবিতাৰ উদ্ধৃতি দিব পাৰি। তেওঁলোকে লেটিন ভাষাতকৈ স্থানীয় ভাষাত পদ্য ৰচনা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল; তেওঁলোকে কাব্যবিৰোধী আচৰণ কৰিছিল। বহু নাট্যকাৰৰ মাজত উইলিয়াম শ্বেক্সপীয়েৰ আৰু মলিয়েৰ দুয়োকে তেওঁলোকৰ পদ্য নাটকৰ মাজত বিৰুদ্ধ কবিতাক ঠাই দিয়া দুজন নাট্যকাৰ হিচাপে উল্লেখ কৰিব পাৰি৷&lt;ref name=&quot;today&quot; /&gt;
==আধুনিক বিৰুদ্ধ কবিতা==
একবিংশ শতিকাত বিৰুদ্ধ-কবিতাক তুলি অনা হৈছে। আধুনিক বিৰুদ্ধ-কবিতাই প্ৰাচীন লেখকসকলৰ দৰেই মনোভাৱ কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে যদিও এতিয়া ই স্বকীয় প্ৰকৃতিৰ। আধুনিক বিৰুদ্ধ-কবিতাত বিৰাম চিহ্নৰ প্ৰয়োগ ন্যূনতম আৰু প্ৰয়োজন অনুসৰিহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ফৰ্মেটিং আৰু কেপিটেলাইজেচন সহজ আৰু পঢ়িবলৈ সহজ। তদুপৰি ইয়াত নতুন শব্দভাণ্ডাৰ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে আৰু কাব্যিক প্ৰতিচ্ছবি আৰু দৃশ্যৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে। 

==বিৰুদ্ধ-কবিতাৰ পঠন শৈলী==
DADA আৰু পৰিৱেশ্য কবিতাৰ পৰা প্ৰেৰণা লৈ বিৰুদ্ধ-কবিতাৰ পঠন পৰিৱেশনে চেক গণৰাজ্যৰ প্ৰাগত গতি লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://equuspress.wordpress.com/2017/04/12/pragues-indie-writing-scene-divercity-week-and-prague-microfestival/|title = Prague's Indie Writing Scene @ DiverCity Week and Prague Microfestival|date = 12 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://objectparadise.com/About|title=About — OBJECT:PARADISE|access-date=2024-09-03|archivedate=2024-09-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240903180352/https://objectparadise.com/About|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; প্ৰাগ ভিত্তিক পৰিৱেশন আৰু কবিতাবিজ্ঞানৰ সংকলন ''অৱজেক্ট:পাৰাডাইজ'', ২০১৯ চনত টাইকো চেই আৰম্ভ কৰিছিল &quot;কবিতা পাঠক অধিক অন্তৰ্ভুক্ত আৰু আন্তঃশাখা আৰু আৰ্ট কেফে আৰু টাৰ্টেলনেকত কম সীমাবদ্ধ&quot; কৰাৰ লক্ষ্যৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Fernanda |first1=Seavon |title=INSTANTNÍ NOSTALGIE |journal=A2 |date=March 2022 |issue=5/2022 |page=11 |url=https://www.advojka.cz/archiv/2022/5/instantni-nostalgie |access-date=2024-09-03 |archivedate=2023-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404001353/https://www.advojka.cz/archiv/2022/5/instantni-nostalgie |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://objectparadise.com/Manifesto|title=Manifesto — OBJECT:PARADISE|access-date=2024-09-03|archivedate=2021-06-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624113022/https://objectparadise.com/MANIFESTO|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেতিয়াৰ পৰাই এই গোটটোৱে পৰিৱেশ্য কবিতাৰ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰি আহিছে, য'ত একে সময়তে ঘটা বিভিন্ন শাখাৰ বৈশিষ্ট্য থাকে যাতে &quot;কবিতা পঢ়াৰ বাহিৰেও কবিতা পাঠত ঘটা সকলো কথা&quot; উজ্জ্বল কৰি তোলা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://praguemonitor.com/business/press-release/09/06/2021/poetics-collective-objectparadise-celebrates-zizkov/|title = Poetics collective OBJECT:PARADISE celebrates Žižkov » Prague Monitor / Czech News in English|date = 9 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gironès |first1=Cristina |title=Object Paradise, el colectivo artístico que quiere devolver la vida y la voz al barrio de Žižkov |url=https://espanol.radio.cz/object-paradise-el-colectivo-artistico-que-quiere-devolver-la-vida-y-la-voz-al-8742138 |website=Radio Prague International |date=16 February 2022 |publisher=Radio Prague International}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Fernanda |first1=Seavon |title=INSTANTNÍ NOSTALGIE |journal=A2 |date=March 2022 |issue=5/2022 |page=11 |url=https://www.advojka.cz/archiv/2022/5/instantni-nostalgie |access-date=2024-09-03 |archivedate=2023-04-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404001353/https://www.advojka.cz/archiv/2022/5/instantni-nostalgie |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
==লগতে চাওক==
*[[ছনেট]]
*[[মালিতা]]
*[[কথা কবিতা]]
*[[ডিজিটেল কবিতা]]
*[[চাক্ষুস কবিতা]]
*[[কেলিগ্ৰাম]]

==তথ্য সূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যৰ ধাৰা]]
[[শ্ৰেণী:কবিতা]]</text>
      <sha1>ndi2w14p9pllb3xvl6ajc2vwzuuf76e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বিলুপ্ত ভাষা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109053</id>
    <revision>
      <id>633637</id>
      <parentid>631417</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:05:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72696" sha1="4sl05ge7tt7bob3gyt0pmse7nu0lsgh" xml:space="preserve">[[File:Eteocypriot writing.jpg|thumb|right|240px|ইটিঅ’চাইপ্ৰ’ট ভাষাৰ লেখা, আমাথাউছ, চাইপ্ৰাছ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০–৩০০, এছমোলিয়ান সংগ্ৰহালয়]]
'''বিলুপ্ত ভাষা''' মানে কোনো ভাষাৰ প্ৰথম ভাষা বা দ্বিতীয় ভাষা কোৱা কোনো জীৱিত বংশধৰ নথকা এক ভাষা।&lt;ref&gt;Lenore A. Grenoble, Lindsay J. Whaley, ''Saving Languages: An Introduction to Language Revitalization'', Cambridge University Press (2006) p.18&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Foltz |first=Anouschka |date=2015-12-10 |title=How Languages Die |magazine=The New Republic |url=https://newrepublic.com/article/125501/languages-die |access-date=2023-01-17 |issn=0028-6583}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিপৰীতে মৃত ভাষা মানে এনে এটা ভাষা, যিটো ভাষাত বৰ্তমান প্ৰথম ভাষা কোৱা লোক নাই, কিন্তু দ্বিতীয় ভাষা কোৱা লোক আছে, যেনে লেটিন&lt;ref&gt;{{Citation|last=Matthews|first=P. H.|title=dead language|date=2007-01-01|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199202720.001.0001/acref-9780199202720-e-799|work=The Concise Oxford Dictionary of Linguistics|publisher=Oxford University Press|language=en|doi=10.1093/acref/9780199202720.001.0001|isbn=978-0-19-920272-0|access-date=2021-11-14}}&lt;/ref&gt; বা সংস্কৃত ভাষা। নিদ্ৰিত ভাষা এটা মৃতপ্ৰায় ভাষা, যিয়ে এতিয়াও এটা জনগোষ্ঠীৰ বাবে জাতিগত পৰিচয়ৰ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰি আছে; এই ভাষাসমূহ প্ৰায়ে পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া চলি থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ethnologue.com/enterprise-faq/what-difference-between-dormant-language-and-extinct-language|title=What is the difference between a dormant language and an extinct language?|website=www.ethnologue.com|date=15 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220102160308/https://www.ethnologue.com/enterprise-faq/what-difference-between-dormant-language-and-extinct-language |access-date=2023-07-29|archive-date=2 January 2022 }}&lt;/ref&gt; যিবোৰ ভাষাত প্ৰথম ভাষা কোৱা লোক থাকে, সেইবোৰ ভাষাক মৃত ভাষাৰ সৈতে তুলনা কৰি আধুনিক বা জীৱন্ত ভাষা বুলি কোৱা হয়; বিশেষকৈ শৈক্ষিক প্ৰেক্ষাপটত। 

আধুনিক যুগত সাংস্কৃতিক সমীভৱন প্ৰক্ৰিয়াৰ ফলত ভাষাসমূহ সাধাৰণতে বিলুপ্ত হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত ভাষাৰ পৰিৱৰ্তন হৈছে, আৰু ক্ৰমান্বয়ে বিদেশী ভাষাৰ সপক্ষে একোটা থলুৱা ভাষা পৰিত্যাগ কৰা হৈছে, মূলতঃ ইউৰোপীয় দেশসমূহৰ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XxZbhSsqnUQC&amp;pg=PT739|title=Routledge Encyclopedia of Language Teaching and Learning|last1=Byram|first1=Michael|last2=Hu|first2=Adelheid|date=2013-06-26|publisher=Routledge|isbn=978-1136235535|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=HecNAwAAQBAJ&amp;pg=PA100|title=Living Through Languages: An African Tribute to René Dirven|last=Walt|first=Christa Van der|date=2007-05-01|publisher=AFRICAN SUN MeDIA|isbn=9781920109707|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sq5pdj2snokC&amp;pg=PA115|title=Mapping Applied Linguistics: A Guide for Students and Practitioners|last1=Hall|first1=Christopher J.|last2=Smith|first2=Patrick H.|last3=Wicaksono|first3=Rachel|date=2015-05-11|publisher=Routledge|isbn=978-1136836237|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০০০ চনৰ দশকলৈকে বিশ্বজুৰি মুঠ প্ৰায় ৭,০০০টা স্থানীয় ভাষাৰ অস্তিত্ব আছিল। ইয়াৰে অধিকাংশই বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা সৰু সৰু ভাষা; ২০০৪ চনত প্ৰকাশিত এটা অনুমান অনুসৰি বৰ্তমান কথিত ভাষাৰ প্ৰায় ৯০% ভাষা ২০৫০ চনৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হৈ যাব।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.nbcnews.com/id/wbna4387421 |title=Study by language researcher, David Graddol |work=NBC News |date=2004-02-26 |access-date=2012-03-22 }}
{{cite web |author=Ian on Friday, January 16, 2009 61 comments |url=http://www.chinasmack.com/stories/90-percent-worlds-languages-extinct-in-41-years/ |title=Research by Southwest University for Nationalities College of Liberal Arts |publisher=Chinasmack.com |date=2009-01-16 |access-date=2012-03-22 |archivedate=2010-01-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109214752/http://www.chinasmack.com/stories/90-percent-worlds-languages-extinct-in-41-years/ |deadurl=yes }}.
[[Ethnologue]] records 7,358 living languages known,{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/web.asp |title=Ethnologue |publisher=Ethnologue |access-date=2012-03-22 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20011005193846/http://www.ethnologue.com/web.asp |archive-date=October 5, 2001 }} but on 2015-05-20, [[Ethnologue]] reported only 7,102 known living languages; and on 2015-02-23, Ethnologue already reported only 7,097 known living languages.&lt;/ref&gt;
==ভাষাৰ মৃত্যু==
[[File:Yuchilanguagespeakers.jpg|thumb|right|চিষ্টাৰ মেক্সিন ৱাইল্ডকেট বাৰ্নেট (১৯২৫–২০২১) (বাওঁফালে) আৰু জোচেফিন ৱাইল্ডকেট বিগলাৰ (১৯২১–২০১৬); &lt;ref&gt;{{Cite web|title=One of the Last Remaining Native Yuchi Speakers Passes|url=http://www.culturalsurvival.org/news/one-last-remaining-native-yuchi-speakers-passes|access-date=2020-12-13|website=www.culturalsurvival.org|date=June 2016 |language=en}}&lt;/ref&gt; য়ুচি ভাষা কোৱা শেষৰ বৃদ্ধা দুগৰাকী, ওকলাহোমাৰ চাপুলপাৰ পিকেট চেপেলৰ পিছফালে থকা কবৰস্থানত থকা আইতাকৰ কবৰলৈ যোৱা অৱস্থাত। তেওঁলোকৰ মতে, তেওঁলোকৰ আইতাকে য়ুচি তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা হওক বুলি জোৰ দিছিল। ]]
সাধাৰণতে কোনো ভাষা কথিত ভাষাৰ পৰা বিলুপ্ত ভাষালৈ পৰিৱৰ্তন ঘটে যেতিয়া এটা ভাষাৰ ঠাই প্ৰত্যক্ষভাৱে আন ভাষাৰ দ্বাৰা অধিকৃত হয় আৰু ভাষা মৃত্যু হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ইউৰোপীয় আমেৰিকাত ঔপনিৱেশিকৰণৰ ফলত আমেৰিকাৰ বহুতো থলুৱা ভাষাৰ ঠাইত ডাচ্চ, ইংৰাজী, ফৰাচী, পৰ্তুগীজ বা স্পেনিছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How Colonialism Causes Language Endangerment |url=https://www.goethe.de/prj/zei/en/art/22902448.html |access-date=2024-10-23 |website=www.goethe.de |language=en}}&lt;/ref&gt;

বিলুপ্ত ভাষাৰ বিপৰীতে, যাৰ আৰু কোনো বক্তা নাই বা কোনো লিখিত ব্যৱহাৰ নাই, এটা ঐতিহাসিক ভাষা স্থানীয়ভাৱে কোৱা বন্ধ হোৱাৰ বহুদিনৰ পিছতো সাহিত্যিক বা লিটাৰ্জিকেল ভাষা হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ থাকিব পাৰে। 
এনে ভাষাক কেতিয়াবা &quot;মৃত ভাষা&quot; বুলিও কোৱা হয়, কিন্তু অধিক সাধাৰণভাৱে এনে ভাষাক ধ্ৰুপদী ভাষা বুলিও কোৱা হয়। এনে ভাষাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট উদাহৰণ হ’ল পাশ্চাত্যৰ লেটিন, আৰু ভাষা এটাৰ ঐতিহাসিক পৰ্যায়ক লিটাৰ্জিকেল ভাষা হিচাপে ধৰি ৰখাৰ সৰ্বজনীন প্ৰৱণতাৰ বাবে সমগ্ৰ বিশ্ব ইতিহাসত তুলনামূলক ক্ষেত্ৰ পোৱা যায়। 

প্ৰাকৃতিক ভাষা আহৰণ আৰু বিৱৰ্তনৰ ওপৰত লিখিত প্ৰতিনিধিত্বক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া দৃষ্টিভংগীৰে, জীৱিত বংশধৰ থকা ঐতিহাসিক ভাষা যিবোৰৰ ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন হৈছে, সেইবোৰক &quot;বিলুপ্ত&quot; বুলি গণ্য কৰিব পাৰি,
বিশেষকৈ এনে ক্ষেত্ৰত য'ত তেওঁলোকে সমসাময়িক ইংৰাজী আৰু জাৰ্মানৰ তুলনাত পুৰণি ইংৰাজী বা পুৰণি উচ্চ জাৰ্মান ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত হোৱাৰ দৰে সাহিত্য বা সাহিত্যিক ইতিহাসৰ সংকলন এৰি যোৱা নাছিল, যি ব্যাপক ব্যৱহৃত হৈয়েই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Library : Liturgical Languages |url=https://www.catholicculture.org/culture/library/view.cfm?recnum=2786 |access-date=2024-10-23 |website=www.catholicculture.org}}&lt;/ref&gt;

পুৰণি ইংৰাজী আৰু পুৰণি উচ্চ জাৰ্মান ভাষাক বিলুপ্ত বা লেটিন মৃত বুলি চিহ্নিত কৰিলে কিছু পৰিমাণে ভুল বুজাবুজিৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে। ভাষা হিচাপে বা যিমানবোৰ ভাষা হিচাপে তেওঁলোকৰ বিৱৰ্তনক আওকাণ কৰি। এই কথাটো আপাত বিৰোধত প্ৰকাশ পাইছে &quot;লেটিন এটা মৃত ভাষা, কিন্তু লেটিন কেতিয়াও মৰি যোৱা নাছিল।&quot; উদাহৰণস্বৰূপে ইট্ৰুস্কানৰ দৰে ভাষা এটাক বিলুপ্ত আৰু মৃত দুয়োটা বুলি ক’ব পাৰি: শিলালিপিবোৰ অতি জ্ঞানী পণ্ডিতসকলেও ভুলকৈ বুজি পায়; আৰু বহু আগতেই ভাষাটোৰ কোনো ৰূপত ব্যৱহাৰ বন্ধ হৈ যায়, যাৰ বহু শতিকা ধৰি থলুৱা বা বাহিৰা কোনো বক্তা নাই। ইয়াৰ বিপৰীতে পুৰণি ইংৰাজী, পুৰণি উচ্চ জাৰ্মান আৰু লেটিন ভাষাৰ জীৱন্ত ভাষা হিচাপে বিকশিত হোৱা কেতিয়াও বন্ধ নহ’ল, সেয়েহে ইট্ৰুস্কানৰ দৰে বিলুপ্ত নহ’ল। সময়ৰ লগে লগে লেটিন ভাষাৰ ধ্বনিবিজ্ঞান, ৰূপবিজ্ঞান, বাক্য গঠন আৰু অভিধানৰ সাধাৰণ আৰু বিচ্ছিন্ন দুয়োটা পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু আজিও লাখ লাখ মানুহৰ মাতৃভাষা হিচাপে চলি আছে, যাৰ নাম সলনি কৰি বিভিন্ন ৰোমান ভাষা আৰু উপভাষা হিচাপে সলনি কৰা হৈছে। একেদৰে পুৰণি ইংৰাজী আৰু পুৰণি উচ্চ জাৰ্মান ভাষাৰ কেতিয়াও মৃত্যু হোৱা নাছিল, বৰঞ্চ আধুনিক ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ভাষাৰ বিভিন্ন ৰূপলৈ বিকশিত হৈছিল, লগতে এতিয়াও কথিত আন আন আনুষংগিক ভাষালৈও বিকশিত হৈছিল। লিখিত ভাষাৰ ক্ষেত্ৰত ইট্ৰুস্কান পঢ়া বা লিখাৰ দক্ষতা অস্তিত্বহীন, কিন্তু প্ৰশিক্ষিত মানুহে পুৰণি ইংৰাজী, পুৰণি হাই জাৰ্মান আৰু লেটিন বুজিব আৰু লিখিব পাৰে। লেটিন ভাষা জাৰ্মাণিক সমকক্ষৰ পৰা পৃথক কাৰণ ইয়াৰ প্ৰাচীন ৰূপৰ আনুমানিকতা এতিয়াও কিছু পৰিমাণে লিটাৰ্জিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই শেষৰ পৰ্যবেক্ষণটোৱে দেখুৱাইছে যে লেটিন, পুৰণি ইংৰাজী বা পুৰণি উচ্চ জাৰ্মানক মৃত বা বিলুপ্ত বুলি সঠিকভাৱে বৰ্ণনা কৰিবলৈ হ’লে প্ৰশ্ন কৰা ভাষাটোক ইতিহাসৰ এটা বিশেষ অৱস্থাত সময়ৰ লগে লগে নিথৰ হৈ থকা বুলি ধাৰণা কৰিব লাগিব। ইংৰাজী আৰু জাৰ্মান ভাষাক পুৰণি বুলি সময়ে সময়ে নিৰ্ধাৰণ কৰি এই কাম সম্পন্ন কৰা হয়; লেটিন ভাষাৰ বাবে এটা উপযুক্ত স্পষ্টীকৰণ বিশেষণ হৈছে ধ্ৰুপদী, যিয়ে সাধাৰণতে উচ্চ বা আনুষ্ঠানিক পঞ্জীয়নৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sichel |first=Barb |date=2019-11-12 |title=Understanding Extinct Languages: When and Why They Die Off - ILS Translations |url=https://www.ilstranslations.com/blog/understanding-extinct-languages-when-and-why-they-die-off/ |access-date=2024-10-23 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[File:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|thumb|240px|বৰ্তমানৰ লিবিয়াৰ লেপটিছ মেগনাৰ থিয়েটাৰত থকা দ্বিভাষিক লেটিন–পুনিক শিলালিপি]]
সৰু সৰু ভাষাবোৰ বেছিভাগেই বিপন্ন হৈছে অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক বিশ্বায়ন, সাংস্কৃতিক সমীভৱন আৰু উন্নয়নৰ বাবে। ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক পৰ্যায়ত অৰ্থনৈতিক সংহতি বৃদ্ধিৰ লগে লগে মানুহে বিশ্ব বাণিজ্যৰ প্ৰধান ভাষাসমূহ: ইংৰাজী, মেণ্ডেৰিন চীনা, স্পেনিছ আৰু ফৰাচী ভাষাত যোগাযোগ আৰু ব্যৱসায় চলাবলৈ সহজ পায়।&lt;ref name=&quot;Language and Linguistics: Endangered Language.&quot;&gt;{{cite web |last=Malone |first=Elizabeth |title=Language and Linguistics: Endangered Language |publisher=National Science Foundation |date=July 28, 2008 |access-date=October 23, 2009 |url=https://www.nsf.gov/news/special_reports/linguistics/endangered.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309151300/http://www.nsf.gov/news/special_reports/linguistics/endangered.jsp |archive-date=March 9, 2010 |url-status=dead |archivedate=March 9, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309151300/http://www.nsf.gov/news/special_reports/linguistics/endangered.jsp |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

সংস্পৰ্শ-প্ৰৰোচিত ভাষা পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ অধ্যয়নত, আমেৰিকাৰ ভাষাবিদ চাৰা গ্ৰে থমাছন আৰু টেৰেন্স কফমেনে (১৯৯১) কয় যে, সাংস্কৃতিক চাপৰ পৰিস্থিতিত (য'ত জনসংখ্যাই এটা প্ৰধান ভাষা ক'বলৈ বাধ্য হয়), তিনিটা ভাষিক ফলাফল হ'ব পাৰে: প্ৰথমতে – আৰু সাধাৰণতে – এটা অধীনস্থ জনসংখ্যা হঠাতে প্ৰধান ভাষালৈ স্থানান্তৰিত হ'ব পাৰে; যাৰ ফলত থলুৱা ভাষাটো হঠাতে ভাষিক মৃত্যুৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে। 
দ্বিতীয়তে, ভাষাৰ মৃত্যুৰ অধিক ক্ৰমান্বয়ে প্ৰক্ৰিয়াটো কেইবাটাও প্ৰজন্মৰ ভিতৰত হ’ব পাৰে। তৃতীয় আৰু আটাইতকৈ বিৰল ফলাফল হ’ল, হেঁচাত পৰা গোটটোৱে নিজৰ মাতৃভাষা যিমান পাৰি সিমান বজাই ৰখা, প্ৰধান ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ উপাদানসমূহ ধাৰলৈ লৈ (মূল ভাষাৰ ব্যাকৰণৰ সকলো বা কিছু অংশৰ ঠাইত)।&lt;ref&gt;Thomason, Sarah Grey &amp; Kaufman, Terrence. ''Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics'', University of California Press (1991) p. 100.&lt;/ref&gt; এতিয়া নোহোৱা হৈ যোৱা ভাষা এটাই ইয়াৰ ঠাই লোৱা ভাষাটোত ছাবষ্ট্ৰেট হিচাপে যথেষ্ট লেখ-জোখ এৰি যাব পাৰে। 
কিন্তু এনে কিছুমান ক্ষেত্ৰও দেখা গৈছে য’ত উচ্চ প্ৰতিপত্তিৰ ভাষাই থলুৱা ভাষাটোক স্থানচ্যুত কৰা নাছিল যদিও তাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। উদাহৰণস্বৰূপে ফৰাচী ভাষাই চেলটিক ছাবষ্ট্ৰেট আৰু ফ্ৰেংকিছ চুপাৰষ্ট্ৰেট দুয়োটাৰে প্ৰমাণ দেখুৱাইছে।

শিক্ষা ব্যৱস্থাৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ লগতে (সততে বিশ্বব্যাপী) ইণ্টাৰনেট, টেলিভিছন আৰু ছপা মাধ্যমৰ দৰে সংবাদ মাধ্যমে ভাষা হেৰুৱাৰ প্ৰক্ৰিয়াত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref name=&quot;Language and Linguistics: Endangered Language.&quot;/&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া মানুহে নতুন দেশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ সন্তানে দেশখনৰ বিদ্যালয়ত পঢ়ে আৰু বিদ্যালয়সমূহে তেওঁলোকক পিতৃ-মাতৃৰ মাতৃভাষাতকৈ দেশৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ ভাষাত পঢ়োৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Could social media save endangered languages? |url=https://www.humanities.ox.ac.uk/article/how-languages-become-endangeredand-how-social-media-could-save-them-0 |access-date=2024-10-23 |website=www.humanities.ox.ac.uk |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Atifnigar |first=Hamza |date=July–August 2021 |title=Exploring the Causes of Language Death: A Review Paper |url=https://www.ijassjournal.com/2021/V4I4/4146575866.pdf |website=International Journal of Arts and Social Science}}&lt;/ref&gt;

ভাষাৰ মৃত্যু চৰকাৰী নীতিৰো স্পষ্ট লক্ষ্য হ’ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আমেৰিকান ইণ্ডিয়ান বৰ্ডিং স্কুলৰ &quot;ভাৰতীয়জনক হত্যা কৰক, মানুহক বচাওক&quot; নীতি আৰু অন্যান্য ব্যৱস্থাৰ এটা অংশ আছিল আমেৰিকাৰ থলুৱা লোকসকলক প্ৰতিৰোধ, যি নিজৰ মাতৃভাষাক পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মলৈ প্ৰেৰণ কৰা আৰু নিজৰ উৎপত্তিস্থল সংস্কৃতিৰ ভাষা কোৱা শিশুক শাস্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://time.com/6177069/american-indian-boarding-schools-history/ | title=The History of Native American Boarding Schools is Even More Complicated than a New Report Reveals | date=17 May 2022 | access-date=11 November 2024 | archivedate=11 November 2024 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111154916/https://time.com/6177069/american-indian-boarding-schools-history/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/08/30/us/native-american-boarding-schools.html | title='War Against the Children' | work=The New York Times | date=30 August 2023 | last1=Levitt | first1=Zach | last2=Parshina-Kottas | first2=Yuliya | last3=Romero | first3=Simon | last4=Wallace | first4=Tim }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.pbs.org/native-america/blog/legacy-of-trauma-the-impact-of-american-indian-boarding-schools-across-generations | title=Legacy of Trauma: The Impact of American Indian Boarding Schools… | website=[[PBS]] }}&lt;/ref&gt; ফৰাচী ভাৰ্গনহা নীতিৰ লক্ষ্য আছিল সংখ্যালঘু ভাষাসমূহ নিৰ্মূল কৰা।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://trobar.stanford.edu/la-vergonha-and-future-occitan-language.html | title=La Vergonha and the Future of Occitan Language &amp;#124; Performing Trobar }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ভাষাৰ পুনৰুত্থান==
ভাষা পুনৰুত্থান হৈছে নতুন প্ৰজন্মৰ থলুৱা ভাষীসকলৰ দৈনন্দিন ব্যৱহাৰত বিলুপ্ত ভাষা এটাক পুনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ প্ৰয়াস। আশাবাদী নব্যবাদ &quot;সুপ্ত সুন্দৰ ভাষা&quot; এনে আশা প্ৰকাশ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে,&lt;ref&gt;See pp. 57 &amp; 60 in [[Ghil'ad Zuckermann]]'s [http://www.zuckermann.org/pdf/new-vision.pdf A New Vision for &quot;Israeli Hebrew&quot;: Theoretical and Practical Implications of Analysing Israel's Main Language as a Semi-Engineered Semito-European Hybrid Language], ''Journal of Modern Jewish Studies'' 5: 57–71 (2006). [http://www.themonthly.com.au/issue/2014/september/1409493600/anna-goldsworthy/voices-land Dr Anna Goldsworthy on the Barngarla language reclamation], ''[[The Monthly]]'', September 2014&lt;/ref&gt; যদিও পণ্ডিতসকলে সাধাৰণতে এনে ভাষাক নিদ্ৰিত ভাষা বুলি কয়। 

কাৰ্যক্ষেত্ৰত এইটো বৃহৎ পৰিসৰত সফলতাৰে এবাৰহে সম্ভৱ হৈছে: হিব্ৰু ভাষাৰ পুনৰুজ্জীৱন। বেবিলন নিৰ্বাসনৰ পিছৰ পৰা হিব্ৰু ভাষাটো লিটাৰ্জিকেল ভাষা হিচাপে সহস্ৰাব্দ ধৰি জীয়াই আছিল, কিন্তু স্থানীয় ভাষা হিচাপে নহয়। হিব্ৰু ভাষাৰ পুনৰুজ্জীৱন বহুলাংশে সফল হৈছে অসাধাৰণভাৱে অনুকূল পৰিস্থিতিৰ বাবে, বিশেষকৈ এটা জাতিৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৃষ্টি (১৯৪৮ চনত আধুনিক ইজৰাইল) কৰাৰ পিছত, য'ত ই চৰকাৰী ভাষাত পৰিণত হয়, লগতে ভাষাটোৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰতি এলিয়েজাৰ বেন-য়েহুদাৰ হিব্ৰু ভাষাত অভাৱ থকা আধুনিক শব্দবোৰৰ বাবে নতুন শব্দ সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত চৰম আত্মোনিয়োগ। 

লিটাৰ্জিকেল ভাষা হিচাপে কোনো মৰ্যাদা নথকা সৰু সৰু বিলুপ্ত ভাষাসমূহৰ বাবে পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰচেষ্টা সাধাৰণতে অধিক সামান্য ফলাফল দিয়ে। কৰ্নিছ ভাষাৰ পুনৰুজ্জীৱন অন্ততঃ আংশিকভাৱে সফল বুলি প্ৰমাণিত হৈছে: এক শতিকাৰ প্ৰচেষ্টাৰ অন্তত ৩,৫০০ গৰাকী স্থানীয় ভাষী আছে বুলি দাবী কৰা হৈছে, যিটো ইউনেস্কোৰ বাবে ইয়াৰ শ্ৰেণীবিভাজন &quot;বিলুপ্ত&quot;ৰ পৰা &quot;গুৰুতৰভাৱে বিপন্ন&quot;লৈ সলনি কৰিবলৈ যথেষ্ট। লিভনিয়ান ভাষাৰ ব্যৱহাৰক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ লিভনিয়ান ভাষা পুনৰুজ্জীৱন আন্দোলনে কেইবাশ লোকক ইয়াৰ বিষয়ে কিছু জ্ঞান লাভ কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ সক্ষম হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|title=Lībiešu valodas situācija|first=Valts|last=Ernštreits|website=Livones.net|date=14 December 2011|language=lv|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202235047/http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|archive-date=2 February 2014|url-status=dead|access-date=11 November 2024|archivedate=2 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202235047/http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==শেহতীয়াকৈ বিলুপ্ত হোৱা ভাষা==

এইখন ২০১০ চনৰ পৰা বিলুপ্ত হোৱা বুলি ৰিপৰ্ট কৰা ভাষাসমূহৰ তালিকা:-
&lt;onlyinclude&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot;
! তাৰিখ || ভাষা || ভাষা পৰিয়াল || অঞ্চল || বক্তাৰ প্ৰকাৰ|| টোকাসমূহ
|-
|২০২৪ চনৰ ভিতৰত
|[[তাণ্ডিয়া ভাষা]]
|অষ্ট্ৰনেছিয়ান
|পশ্চিম পাপুয়া (প্ৰদেশ), ইণ্ডোনেছিয়া
|
|বক্তাসকল [[ৱামেছা ভাষা|ৱাণ্ডামেন]] লৈ স্থানান্তৰিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Tandia |url=https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa.php?idb=708 |publisher=[[Ministry of Education and Culture (Indonesia)|Ministry of Education and Culture]] |access-date=20 October 2024 |language=id |archivedate=11 November 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241111173831/https://petabahasa.kemdikbud.go.id/infobahasa.php?idb=708 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;jakartaglobe.id&quot;&gt;{{Cite web |date=8 March 2024 |title=11 Indigenous Languages Declared Extinct: Education Ministry |url=https://jakartaglobe.id/news/11-indigenous-languages-declared-extinct-education-ministry#:~:text=Muksin%20specifically%20mentioned%2011%20extinct,in%20different%20areas%20of%20Maluku. |access-date=10 September 2024 |website=Jakarta Globe}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২৪ চনৰ ভিতৰত
|[[মাৱেছ ভাষা]]
|উত্তৰ-পশ্চিম পাপুয়ান?
|পশ্চিম পাপুয়া, ইণ্ডোনেছিয়া
|
|&lt;ref name=&quot;জাকাৰ্টগ্ল'ব.আইডি&quot;/&gt;
|-
|২০২৪ চনৰ ভিতৰত
|[[লুহু ভাষা]]
|অষ্ট্ৰনেছিয়ান
|মালুকু, ইণ্ডোনেছিয়া
|
|&lt;ref name=&quot;জাকাৰ্টগ্ল'ব.আইডি&quot;/&gt;
|-
|২ মে' ২০২৩
|[[কলম্বিয়া-মোজেছ]]
|সলিশন
|ৱাশ্বিংটন (ৰাজ্য), আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|প'লিন ষ্টেনছগাৰ&lt;ref&gt;{{cite news |title=Last Fluent Speaker of Nxamxcin Language Dies at 96 |work=The Spokesman |location=Spokane, Washington |url=https://www.spokesman.com/stories/2023/may/05/last-fluent-speaker-of-nxamxcin-language-dies-at-9/}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|৫ অক্টোবৰ ২০২২
|মেডনিজ আলেউট
|মিশ্ৰিত আলেউট–ৰাছিয়ান
|কমাণ্ডাৰ দ্বীপপুঞ্জ, ৰাছিয়া
|গেনাডি য়েকোভলেৱ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-10-05|title=Last Native Speaker Of Aleut Language In Russia Dies|url = https://www.rferl.org/a/russia-last-aleut-speaker-dies/32066540.html|website=RadioFreeEurope}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|১৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২
|য়াহগান
|বিচ্ছিন্ন 
|মেগালানেছ, চিলি
|ক্ৰিষ্টিনা কাল্ডেৰন&lt;ref&gt;{{Cite web|last=S.A.P|first=El Mercurio|date=2022-02-16|title=Fallece a los 93 años Cristina Calderón, la última hablante del idioma Yagán {{!}} Emol.com|url=https://www.emol.com/noticias/Espectaculos/2022/02/16/1046945/fallece-cristina-calderon-pueblo-yagan.html|access-date=2022-02-16|website=Emol|language=Spanish}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|২০২২ খ্ৰীষ্টাব্দ
|মোঘোল
|মংগোলিক
|হেৰাট প্ৰদেশ
|
|&lt;ref&gt;{{e25|mhj|Mogholi}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত
|লাচৌডিচ্চ
|ভাৰত-ইউৰোপীয়
|শ্বপফ্লচ, বাভাৰিয়া
|
|&lt;ref&gt;{{cite news|first=Lili|last=Eylon|title=The Judenrein town that spoke Hebrew|url=https://blogs.timesofisrael.com/the-judenrein-town-that-spoke-hebrew|publisher=Times Of Israel|date=25 June 2022|access-date=4 November 2024|quote=Indeed, by 1994, reportedly only 12 people used some 200 Lachoudish words. The dialect Lachoudish had its day; it is now extinct}}&lt;/ref&gt;
|-
|২৫ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১
|[[উকচুমনি উপভাষা]] [[তুলে-কাৱেহ যোকুটছ]]
|[[Yokutsan ভাষাসমূহ|Yokuts]]
|[[কেলিফৰ্ণিয়া]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|[[মেৰী উইলকক্স]]&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Seelye|first=Katharine Q.|date=2021-10-06|title=Marie Wilcox, Who Saved Her Native Language From Extinction, Dies at 87|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/10/06/us/marie-wilcox-dead.html|access-date=2022-02-12|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|২৭ আগষ্ট ২০২১
|[[ইউচি ভাষা|ইউচি]]
|বিচ্ছিন্ন কৰক
|[[টেনেচি]] (পূৰ্বতে), [[অক্লাহোমা]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|মেক্সিন ৱাইল্ডকেট বাৰ্নেট&lt;ref name=&quot;:&amp;quot;j&amp;quot;&quot;&gt;{{Cite web |date=13 April 2021 |title='Race against time': Pandemic propels fight to save Native American languages |url=https://www.politico.com/news/2021/04/13/pandemic-native-american-languages-481081 |access-date=2021-04-13 |website=POLITICO |language=en}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|৭ মাৰ্চ ২০২১
|[[আলেউট ভাষা#উপভাষা|বেৰিং আলেউট]] || [[এস্কিমো-এলেউট]] || [[কামচাটকা ক্ৰাই]], ৰাছিয়া || ভেৰা টিমোচেংকো&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Last Native Speaker Of Rare Dialect Dies In Russia|url=https://www.rferl.org/a/last-native-speaker-aleut-language-dies-russia/31139662.html|access-date=2021-03-18|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=9 March 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২১ || [[জুমা ভাষা|জুমা]] || [[টুপিয়ান ভাষা|টুপিয়ান]] || [[ৰণ্ডোনিয়া]], ব্ৰাজিল || অৰুকা জুমা&lt;ref&gt;{{Cite web|last=International|first=Survival|date=2021-03-10|title=Aruká Juma, Last Man of His Tribe, Is Dead|url=https://www.nytimes.com/2021/03/10/obituaries/aruka-juma-coronavirus-dead.html|access-date=2021-03-10|website=NY Times|language=en}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|২ ডিচেম্বৰ ২০২০
|[[টুস্কাৰোৰা ভাষা|টুস্কাৰোৰা ]]
|[[ইৰোকুইন ভাষা|ইৰোকুইন]]
|[[উত্তৰ কেৰ'লিনা]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|কেনেথ পেটাৰচন&lt;ref&gt;{{Cite web|first=Dale|last=Anderson |title=Chief Kenneth Patterson, 93, leader in the Tuscarora Nation|url=https://buffalonews.com/obituaries/features/chief-kenneth-patterson-93-leader-in-the-tuscarora-nation/article_68fe5b4e-3a7c-11eb-9de9-4b45ec69a428.html|access-date=2021-03-19|website=The Buffalo News|date=11 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|
|-
|৪ এপ্ৰিল ২০২০ || [[আকা-কৰি ভাষা|আকা-কৰি]] || |[[মহান আন্দামানী ভাষা|মহান আন্দামানী]] || |[[আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ]], ভাৰত ||| লিচো &lt;ref&gt;{{Cite web|last=International|first=Survival|date=2020-06-01|title=The last speaker of the Sare language has died|url=https://medium.com/@survivalinternational/the-last-speaker-of-the-sare-language-has-died-767013159e83|access-date=2020-06-28|website=Medium|language=en}}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ২৩ মাৰ্চ ২০১৯ || [[নগাণ্ডী ভাষা|নগাণ্ডী]] || [[গুনৱিনিগুয়ান ভাষা|গুনৱিনিগুয়ান]]|| [[উত্তৰ ভূখণ্ড]], অষ্ট্ৰেলিয়া || চি ডব্লিউ ডেনিয়েলছ&lt;ref name=&quot;monash&quot;&gt;{{cite web |title=Preserving Indigenous languages |url=https://lens.monash.edu/@monash-life/2019/10/27/1377046/preserving-indigenous-languages |website=Monash Life |date=27 October 2019 |publisher=Monash University |access-date=12 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yugul&quot;&gt;{{cite web |title=Cherry Wulumirr Daniels laid to rest |url=https://yugulmangi.com.au/index.php/2019/04/24/cherry-wulumirr-daniels-laid-to-rest/ |website=Yugul Mangi Development Aboriginal Corporation |date=24 April 2019 |access-date=12 August 2020 |archivedate=29 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200929042641/https://yugulmangi.com.au/index.php/2019/04/24/cherry-wulumirr-daniels-laid-to-rest/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ৪ জানুৱাৰী ২০১৯ || [[তেহুয়েলচে ভাষা|তেহুয়েলচে]] || [[চোনান ভাষা|চোনান]] || [[পেটাগোনিয়া]], আৰ্জেন্টিনা || ডোৰা মানচাডো&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Daigneault |first1=Anna |title=Museums of the mind: Why we should preserve endangered languages |url=https://globalvoices.org/2019/11/06/museums-of-the-mind-why-we-should-preserve-endangered-languages/ |website=Global Voices |date=6 November 2019 |access-date=23 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Domingo |first1=Javier |title=La imborrable obra de Dora Manchado: ¿la última guardiana de la lengua tehuelche? |url=https://www.infobae.com/cultura/2019/01/30/la-imborrable-obra-de-dora-manchado-la-ultima-guardiana-de-la-lengua-tehuelche/ |website=Infobae |date=30 January 2019 |access-date=23 November 2019 |language=es}}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ৯ ডিচেম্বৰ ২০১৬ || [[মন্দন ভাষা|মন্দন]] || [[চিউয়ান ভাষা|চিউয়ান]] || [[উত্তৰ ডাকোটা]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ || [[এডউইন বেনছন]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kfyrtv.com/content/news/Edwin-Benson-last-known-fluent-speaker-of-Mandan-passes-away-at-85-405723515.html|title=Edwin Benson, last known fluent speaker of Mandan, passes away at 85|author=Joe Skurzewski|work=KFYR-TV |date=10 December 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923121726/https://www.kfyrtv.com/content/news/Edwin-Benson-last-known-fluent-speaker-of-Mandan-passes-away-at-85-405723515.html |archive-date= Sep 23, 2023 }}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ৩০ আগষ্ট ২০১৬ || [[উইচিটা ভাষা|উইচিটা]] || [[কেডোয়ান ভাষা|কেডোয়ান]]|| [[অক্লাহোমা]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ || [[ড'ৰিছ মেকলেম'ৰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indiancountrymedianetwork.com/news/native-news/doris-mclemore-last-fluent-wichita-speaker-walks-on/|title=Doris McLemore, Last Fluent Wichita Speaker, Walks On|website=Indian Country Media Network|first1=Brian|last1=Daffron|date=October 6, 2016|language=en-US|access-date=2017-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804054402/https://indiancountrymedianetwork.com/news/native-news/doris-mclemore-last-fluent-wichita-speaker-walks-on/|archive-date=4 August 2017|url-status=dead|archivedate=2017-08-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170804054402/https://indiancountrymedianetwork.com/news/native-news/doris-mclemore-last-fluent-wichita-speaker-walks-on/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
|
|-
|২৯ জুলাই ২০১৬ || [[গুগু থাইপান ভাষা|গুগু থাইপান]] || [[পামা–ন্যুংগন ভাষা|পামা-ন্যুংগন]] || [[কুইন্সলেণ্ড]], অষ্ট্ৰেলিয়া || [[টমি জৰ্জ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.snowchange.org/2016/07/a-legend-indigenous-australian-leader-knowledge-holder-tommy-george-passes-on/|title=A &quot;Legend&quot;, Indigenous Australian Leader, Knowledge Holder Tommy George Passes On |website=Snowchange Cooperative |date=July 29, 2016 |language=en-US|access-date=2017-05-24}}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬ || [[নু-চাহ-নুলথ ভাষা|নু-চাহ-নুলথ]] ৰ নুচাটলাহত উপভাষা || [[ৱাকাশান ভাষা|ৱাকাশন]] || [[ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া]], কানাডা || এলবান মাইকেল&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timescolonist.com/news/local/jack-knox-a-silenced-tongue-the-last-nuchatlaht-speaker-dies-1.2201517|title=Jack Knox — A silenced tongue: the last Nuchatlaht speaker dies|author=Jack Knox|work=Times Colonist|date=19 March 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210805114850/http://www.timescolonist.com/news/local/jack-knox-a-silenced-tongue-the-last-nuchatlaht-speaker-dies-1.2201517 |archive-date= Aug 5, 2021 }}&lt;/ref&gt; 
|
|-
| ৪ জানুৱাৰী ২০১৬ || [[হুলছুটছিড ভাষা|হুলছুটছিড]] || [[ছালিশান ভাষা|সালিশান]] || [[ৱাশ্বিংটন (ৰাজ্য)|ৱাশ্বিংটন]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ || এলেন উইলিয়ামছ&lt;ref name=Times &gt;{{Cite news
| last = Lacitis
|first=Erik 
| title = Last few Whulshootseed speakers spread the word
| work = Seattle Times 
| access-date = 2012-09-15
| date = 2005-02-08
| url = http://seattletimes.com/html/localnews/2002173798_muckleshoot08m.html
|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402184221/http://www.seattletimes.com/seattle-news/last-few-whulshootseed-speakers-spread-the-word/ |archive-date= Apr 2, 2015
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news
| last = Sweet Dorman
| first = Lois
| title = Lost in translation: a connection to the sacred
| work = Seattle Times
| access-date = 2012-09-15
| date = 2005-06-21
| url = http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20050621&amp;slug=snoqualmie21
| url-status = dead
| archive-url = https://web.archive.org/web/20150402110512/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20050621&amp;slug=snoqualmie21
| archive-date = Apr 2, 2015
| archivedate = 2012-04-26
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20120426170630/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=20050621&amp;slug=snoqualmie21
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 4 February 2014 || [[Klallam language|Klallam]] || [[Salishan languages|Salishan]] || [[Washington (state)|Washington]], United States || [[Hazel Sampson]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-klallam-death-idUSBREA1605W20140207|title=Last native speaker of Klallam language dies in Washington state|first=Jonathan|last=Kaminsky|newspaper=Reuters|date=7 February 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719232022/https://www.reuters.com/article/us-usa-klallam-death-idUSBREA1605W20140207 |archive-date= Jul 19, 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Last native Klallam speaker dies in Port Angeles |url=http://www.washingtonpost.com/local/obituaries/last-native-klallam-speaker-dies-in-port-angeles/2014/02/06/d8108c14-8f70-11e3-878e-d76656564a01_story.html |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140208121303/http://www.washingtonpost.com/local/obituaries/last-native-klallam-speaker-dies-in-port-angeles/2014/02/06/d8108c14-8f70-11e3-878e-d76656564a01_story.html |archive-date=8 February 2014 |newspaper=The Washington Post}}&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Last surviving native speaker; it is being taught as a second language on the Olympic Peninsula of Washington State.|group=&quot;notes&quot;}}||
|-
|By 2014||[[Demushbo language|Demushbo]]||[[Panoan languages|Panoan]]||[[Amazon Basin]], [[Brazil]]||||
|-
|By 2014||[[Sarghulami]]||[[Indo-European languages|Indo-European]]||[[Badakhshan Province|Badakhshan]]|| ||&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kakar|first1=Hasan Kawun|title=Government and Society in Afghanistan: The Reign of Amir 'Abd al-Rahman Khan|date=2014|publisher=University of Texas Press|isbn=9780292729001|edition=5}}&lt;/ref&gt;
|-
| 5 June 2013 || [[Livonian language|Livonian]] || [[Uralic languages|Uralic]] || [[Latvia]] || [[Grizelda Kristiņa]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thetimes.co.uk/tto/news/world/europe/article3782596.ece?CMP=OTH-gnws-standard-2013_06_05|title=Death of a language: last ever speaker of Livonian passes away aged 103|work=The Times|last1=Charter|first1=David}}&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Last surviving native speaker; some children still learn it as a second language.|group=&quot;notes&quot;}}|| Under [[Livonian language revival|a process of revival]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|title=Lībiešu valodas situācija|first=Valts|last=Ernštreits|website=Livones.net|date=14 December 2011|language=lv|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202235047/http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|archive-date=2 February 2014|url-status=dead|access-date=11 November 2024|archivedate=2 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140202235047/http://www.livones.net/valoda/?raksts=8701|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| 26 March 2013 || [[Yurok language|Yurok]] || [[Algic languages|Algic]] || [[California]], United States || [[Archie Thompson (Yurok)|Archie Thompson]]&lt;ref name=&quot;leeromney&quot;&gt;Romney, Lee. (2013, February 6). ''[http://www.latimes.com/news/local/la-me-yurok-language-20130207,0,776112.story Revival of nearly extinct Yurok language is a success story]''. The Los Angeles Times. Retrieved February 7, 2013&lt;/ref&gt; ||Under [[Yurok language#Current status|a process of revival]].&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2013-02-06|title=Revival of nearly extinct Yurok language is a success story|url=https://www.latimes.com/local/la-xpm-2013-feb-06-la-me-yurok-language-20130207-story.html|access-date=2021-03-19|website=Los Angeles Times|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|By 2013
|[[Sabüm]]
|[[Mon–Khmer language|Mon–Khmer]] 
|[[Perak]], Malaysia
|
|2013 extinction is based on ISO changing it from living to extinct in 2013 
|-
| 2 October 2012 || [[Cromarty dialect]] of [[Scots language|Scots]]  || [[Indo-European languages|Indo-European]] ||  Northern Scotland, United Kingdom || Bobby Hogg&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171009135239/https://www.scotsman.com/news/obituaries/obituary-robert-bobby-hogg-engineer-and-last-speaker-of-the-cromarty-dialect-1-2576251 Obituary: Robert (Bobby) Hogg, engineer and last speaker of the Cromarty dialect] The Scotsman. 15 October 2012.&lt;/ref&gt; ||
|-
|11 July 2012 || [[Upper Chinook language|Upper Chinook]] || [[Chinookan languages|Chinookan]] || [[Oregon]], United States || Gladys Thompson&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.opb.org/news/article/last-fluent-speaker-oregon-tribal-language-kiksht-dies/|title=Last Fluent Speaker Of Oregon Tribal Language 'Kiksht' Dies|last=Foden-Vencil|first=Kristian|work=Oregon Public Broadcasting|language=en|access-date=2017-05-23|archive-date=10 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010153203/https://www.opb.org/news/article/last-fluent-speaker-oregon-tribal-language-kiksht-dies/|url-status=dead|archivedate=2014-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140305024045/https://www.opb.org/news/article/last-fluent-speaker-oregon-tribal-language-kiksht-dies/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|10 March 2012 || [[Holikachuk language|Holikachuk]] || [[Na-Dene languages|Na-Dene]] || [[Alaska]], United States || Wilson &quot;Tiny&quot; Deacon&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indiancountrymedianetwork.com/news/alaska-native-language-loses-last-fluent-speaker/|title=Alaska Native Language Loses Last Fluent Speaker - Indian Country Media Network|website=indiancountrymedianetwork.com|language=en-US|access-date=2017-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608165037/https://indiancountrymedianetwork.com/news/alaska-native-language-loses-last-fluent-speaker/|archive-date=8 June 2017|url-status=dead|archivedate=2017-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170608165037/https://indiancountrymedianetwork.com/news/alaska-native-language-loses-last-fluent-speaker/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| {{Circa|2012}} || [[Dhungaloo language|Dhungaloo]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || Roy Hatfield&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-01-23 |title=ISO 639-3 Registration Authority Request for New Language Code Element in ISO 639-3 |url=https://iso639-3.sil.org/sites/iso639-3/files/change_requests/2012/2012-051_dhx.pdf |access-date=29 October 2023 |website=ISO 639-3}}&lt;/ref&gt;||
|-
|{{Circa|2012}}||[[Ngasa language|Ngasa]]||[[Nilotic languages|Nilotic]]||[[Tanzania]]||||Most speakers have shifted to [[Chaga language|Chaga]]
|-
| by 2012 || [[Mardijker Creole|Mardijker]] || [[Portuguese language|Portuguese]]-based [[Creole language|Creole]] || [[Jakarta]], Indonesia || Oma Mimi Abrahams&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Dimas|first1=Dimas|title=PUNAHNYA BAHASA KREOL PORTUGIS|url=http://ipsk.lipi.go.id/index.php/kolom-peneliti/kolom-kemasyarakatan-dan-kebudayaan/417-punahnya-bahasa-kreol-portugis|website=LIPI|access-date=10 May 2020|language=id|archive-date=8 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808003934/http://ipsk.lipi.go.id/index.php/kolom-peneliti/kolom-kemasyarakatan-dan-kebudayaan/417-punahnya-bahasa-kreol-portugis|url-status=dead|archivedate=8 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808003934/http://ipsk.lipi.go.id/index.php/kolom-peneliti/kolom-kemasyarakatan-dan-kebudayaan/417-punahnya-bahasa-kreol-portugis|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; || 
|-
| 10 April 2011 || [[Apiaká language|Apiaká]] || [[Tupian languages|Tupian]] || [[Mato Grosso]], Brazil || Pedrinho Kamassuri&lt;ref name=&quot;Falecimento&quot;&gt;{{cite web |title=Falecimento - 12/10/2011 |url=http://prodoclin.museudoindio.gov.br/index.php/etnias/apiaka/noticias |website=Projeto de Documentação de Línguas Indígenas |access-date=21 February 2018}}&lt;/ref&gt; || 
|-
| 2011 || [[Lower Arrernte language|Lower Arrernte]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Northern Territory, Australia]] || [[Brownie Doolan Perrurle]]&lt;ref name=&quot;bd&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theaustralian.com.au/news/another-language-faces-sunset-in-dead-centre/story-e6frg6po-1111114459448|title=Another language faces sunset in dead centre|work=The Australian}} ||&lt;/ref&gt;
|
|-
| by 2011 || [[Anserma language|Anserma]] || [[Chocoan languages|Chocoan]] || [[Antioquia Department]], [[Colombia]] ||
|-
| 24 October 2010 || [[Pazeh language|Pazeh]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Taiwan]]|| [[Pan Jin-yu]]&lt;ref name=&quot;write2kill.in&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.write2kill.in/critiques/people/376.html|archive-url=https://archive.today/20130218065930/http://www.write2kill.in/critiques/people/376.html|url-status=dead|archive-date=2013-02-18|title=An Indian language recently went extinct. Why were we not told about it?|work=write2kill.in - Select writings of Subir Ghosh}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 20 August 2010 || [[Cochin Indo-Portuguese Creole]] || [[Portuguese language|Portuguese]]-based [[Creole language|Creole]] || Southern India || William Rozario&lt;ref name=&quot;write2kill.in&quot;/&gt; ||
|-
| 26 January 2010 || [[Aka-Bo language|Aka-Bo]] || [[Andamanese languages|Andamanese]] || [[Andaman Islands]], India || [[Boa Sr.]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8498534.stm|title=Ancient Indian language dies out|date=4 February 2010|via=news.bbc.co.uk}}&lt;/ref&gt; ||
&lt;/onlyinclude&gt;
|-
| November 2009 || [[Aka-Kora language|Aka-Kora]] || [[Andamanese languages|Andamanese]] || [[Andaman Islands]], India || Ms. Boro&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/article100977.ece Andamanese tribes, languages die], The Hindu&lt;/ref&gt; ||
|-
| 22 February 2009 || [[Aka-Jeru language|Aka-Jeru]] || [[Andamanese languages|Andamanese]] || [[Andaman Islands]], India || Nao Jr.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/language/gac|title=Great Andamanese, Mixed|work=Ethnologue}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 2009 || [[Nyawaygi language|Nyawaygi]] || [[Pama–Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || Willie Seaton&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L4zytHZWB4QC&amp;pg=PA160|title=I Am a Linguist|isbn=978-9004192355|last1=Dixon|first1=R.M.W|date=2010-12-10|publisher=BRILL }}&lt;/ref&gt; ||
|-
| by 2009 || [[Muruwari language|Muruwari]] || [[Pama–Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]] and [[New South Wales]], Australia || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=zmu|title=Ethnologue report for language code: zmu|access-date=2015-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304204449/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=zmu|archive-date=2016-03-04|url-status=dead|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304204449/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=zmu|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Agavotaguerra language|Agavotaguerra]] || [[Arawakan languages|Arawakan]] || [[Brazil]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=avo|title=Ethnologue report for language code: avo|access-date=2015-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413001317/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=avo|archive-date=2015-04-13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Arikem language|Arikem]] || [[Tupian languages|Tupian]] || [[Brazil]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ait|title=Ethnologue report for language code: ait|access-date=2015-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413001507/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ait|archive-date=2015-04-13|url-status=dead|archivedate=2015-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413001507/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ait|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Karipuna language (Amapá)|Karipúna]] || [[Tupian languages|Tupian]] || [[Brazil]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=kgm|title=Ethnologue report for language code: kgm|access-date=2015-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413004103/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=kgm|archive-date=2015-04-13|url-status=dead|archivedate=2015-04-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413004103/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=kgm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Pataxo language|Pataxó Hã-Ha-Hãe]] ||[[Macro-Jê]] || [[Brazil]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=pth|title=Ethnologue report for language code: pth|access-date=2015-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150106045329/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=pth|archive-date=2015-01-06|url-status=dead|archivedate=2015-01-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150106045329/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=pth|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Aribwatsa language|Aribwatsa]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Papua New Guinea]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=laz|title=Ethnologue report for language code: laz|access-date=2015-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205617/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=laz|archive-date=2016-03-04|url-status=dead|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304205617/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=laz|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
|-
| by 2009 || [[Lelak language|Lelak]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Sarawak]], [[Malaysia]] || ||[https://web.archive.org/web/20160304200832/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=llk]
|-
| by 2009 || [[Papora-Hoanya language|Papora-Hoanya]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Taiwan]] || ||&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Ethnologue report for language code: ppu|url = http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ppu|website = archive.ethnologue.com|access-date = 2015-04-23|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304081441/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ppu|archive-date = 2016-03-04|url-status = dead|archivedate = 2016-03-04|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304081441/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ppu|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2009 || [[Warluwara language|Warluwara]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || Australia || ||
|-
| 30 July 2008
|[[Tübatulabal language|Tübatulabal]]
|[[Uto-Aztecan languages|Uto-Aztecan]]
|[[California]], United States
|James Andreas
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Tübatulabal|language=en|work=Ethnologue|url=https://www.ethnologue.com/language/tub|access-date=2018-05-09}}&lt;/ref&gt;
|-
| after April 2008 || [[Dura language|Dura]] || [[Sino-Tibetan languages|Sino-Tibetan]] || [[Nepal]] || Soma Devi Dura&lt;ref name=BBC&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7189898.stm | title = The last of Nepal's Dura speakers | work = [[BBC News]] | date = January 15, 2008}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 24 February 2008 || [[Plains Apache language|Plains Apache]] || [[Na-Dene languages|Na-Dene]] || [[Oklahoma]], United States || Alfred Chalepah Jr. ||
|-
| 21 January 2008 || [[Eyak language|Eyak]] || [[Na-Dene languages|Na-Dene]] || [[Alaska]], United States || [[Marie Smith Jones]]&lt;ref&gt;John McWhorter,&quot;No Tears For Dead Tongues&quot;[https://www.forbes.com/2008/02/21/language-death-english-tech-cx_jm_language_sp08_0221death.html], [[Forbes]],2/21/2008 @ 6:00PM.&lt;/ref&gt;||
|-
|Late 2000s
|[[Ruga language|Ruga]]
|[[Sino-Tibetan languages|Sino-Tibetan]]
|[[East Garo Hills district]]
|
|Most people who identify themselves as Ruga speak [[Garo language|Garo]].
|-
| after 2007 AD || [[Rusenu language|Rusenu]] || [[Trans–New Guinea languages|Trans–New Guinea]]? || eastern [[East Timor]] || ||&lt;ref name=&quot;Aone van Engelenhoven&quot;&gt;{{cite web|url=http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/34024406/|archive-url=https://web.archive.org/web/20070418082956/http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/34024406/|url-status=dead|archive-date=18 April 2007|title=Noorderlicht Nieuws: Raadselachtig Rusenu|access-date=2024-09-22|language=Dutch}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007 || [[Northeastern Maidu]] || [[Maiduan]] || Central [[California]] || 
|Under process of revival 
|-
| 10 August 2007 || [[Gros Ventre language|Gros Ventre]] || [[Algic languages|Algic]] || [[Montana]], United States || [[Theresa Lamebull]]&lt;ref&gt;{{Cite web
 |title        = The Phraselator II
 |work         = The American Magazine
 |access-date   = 2013-05-12
 |url          = http://www.american.com/archive/2007/october-10-07/the-phraselator-ii
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20130807014623/http://american.com/archive/2007/october-10-07/the-phraselator-ii
 |archive-date = 2013-08-07
 |url-status     = dead
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;mithun336&quot;&gt;Mithun 336&lt;/ref&gt; ||
|-
| {{Circa|2007}} || [[Javindo language|Javindo]] || [[Dutch-based creole languages|Dutch-based creole]] || [[Java]], [[Indonesia]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/language/jvd|title=Javindo|work=Ethnologue}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2007 || [[Hpon language|Hpun]] || [[Sino-Tibetan language|Sino-Tibetan]] || [[Myanmar]] || ||&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/hpo|title=Hpon|work=Ethnologue}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2007 || [[Hoti language|Hoti]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Seram]], [[Indonesia]] || ||
|-
| 11 July 2006 || Wasco dialect of [[Upper Chinook language|Upper Chinook]] || [[Chinookan languages|Chinookan]] || [[Oregon]], United States || Madeline Brunoe McInturff&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indiancountrymedianetwork.com/news/holy-road-speaker-of-wasco-language-dead-at-91/|title=Holy road: Speaker of Wasco language dead at 91 - Indian Country Media Network|website=indiancountrymedianetwork.com|language=en-US|access-date=2017-05-24}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|2006||[[Zire language|Zire]]||[[Austronesian languages|Austronesian]]||[[New Caledonia]]||
|-
|2006||[[Ludza dialect]] of Estonian||[[Uralic languages|Uralic]]||[[Latvia]]|| Nikolājs Nikonovs&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lutsimaa.lv/Lutsimaa__Land_of_the_Ludza_Estonians/Language.html|website=lutsimaa.lv|title=Ludzī kīļ : The Lutsi Language|access-date=2020-12-25}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| by 2006 || [[Zumaya language|Zumaya]] || [[Afroasiatic languages|Afroasiatic]] || [[Cameroon]] ||  ||&lt;ref&gt;{{cite web|first1=Roger|last1=Blench|first2=Mallam|last2=Dendo|title=The Afro-Asiatic Languages|url=https://rogerblench.info/Language/Afroasiatic/General/AALIST.pdf|access-date=7 July 2024|date=14 November 2006|archivedate=13 December 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201213215809/http://rogerblench.info/Language/Afroasiatic/General/AALIST.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; Most speakers have shifted to [[Fula language|Fula]].
|-
| 3 November 2005 || [[Osage language|Osage]] || [[Siouan languages|Siouan]] || [[Oklahoma]], United States || [[Lucille Roubedeaux]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2203|title=Language Log}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 2005 || [[Berbice Creole Dutch]] || [[Dutch-based creole languages|Dutch-based creole]] || [[Guyana]] || Bertha Bell&lt;ref&gt;[http://www.rnw.org/archive/berbice-dutch-officially-extinct &quot;Berbice Dutch officially extinct&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170807151920/http://www.rnw.org/archive/berbice-dutch-officially-extinct |date=2017-08-07 }}. [[Radio Netherlands Worldwide]]. February 25, 2010. Retrieved February 22, 2015&lt;/ref&gt; ||
|-
| by 2005 || [[Barrow Point language|Barrow Point]] || [[Pama–Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || Urwunjin Roger Hart&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=bpt|title=Ethnologue report for language code: bpt|access-date=2015-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402131428/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=bpt|archive-date=2015-04-02|url-status=dead|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402131428/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=bpt|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| by 2005 || [[Kerek language|Kerek]] || [[Chukotko-Kamchatkan languages|Chukotko-Kamchatkan]] || [[Chukotka Autonomous Okrug|Chukotka]] || ||&lt;ref&gt;{{cite book|date=22 December 2011|first=Michael|last= Fortescue|title=Comparative Chukotko-Kamchatkan Dictionary|page=1}}&lt;/ref&gt;
|-
| 20 September 2004 || [[Nüshu|Nüshu script]] || [[Unclassified languages|unclassified]] || [[Hunan]], China || [[Yang Huanyi]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://observer.guardian.co.uk/international/story/0,,1312951,00.html |title=Language dies with woman |publisher=Observer.guardian.co.uk |date= 2004-09-26|access-date=2012-10-03 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|author=Jon Watts |url=https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,1576488,00.html |title=Jon Watts, The forbidden tongue, The Guardian 23 September 2005 |newspaper=Guardian |date= 2005-09-22|access-date=2012-10-03 |location=London}}&lt;/ref&gt; ||
|-
|ca. 2004 (?)
|[[Duli language|Duli]]
| [[Niger-Congo languages|Niger-Congo]]
|[[Cameroon]]
| ||&lt;ref&gt;{{Cite web|title=List of Adamawa languages - Roger Blench|url=http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Adamawa%20language%20list.pdf|access-date=2015-04-23|website=www.rogerblench.info|archivedate=2017-10-24|archiveurl=https://archive.today/20171024094404/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/AU/Adamawa%20language%20list.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| 29 December 2003 || [[Akkala Sami language|Akkala Sami]] || [[Uralic languages|Uralic]] || [[Kola Peninsula]], Russia || Marja Sergina&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.galdu.org/govat/doc/nordisk_samekonvensjon.pdf |title=Juicing and Blending Advice, Reviews, Guides and Recipes |access-date=2014-02-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411023150/http://www.galdu.org/govat/doc/nordisk_samekonvensjon.pdf |archive-date=2007-04-11 |archivedate=2007-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070411023150/http://www.galdu.org/govat/doc/nordisk_samekonvensjon.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rantala, Leif, Aleftina Sergina 2009. Áhkkila sápmelaččat. Oanehis muitalus sámejoavkku birra, man maŋimuš sámegielalaš olmmoš jámii 29.12.2003. Roavvenjárga.&lt;/ref&gt; ||
|-
| 22 November 2003 || [[Wintu language|Wintu]] || [[Wintuan languages|Wintuan]] || [[California]], United States || Flora Jones&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Golla |first1=Victor |title=California Indian Languages |url=https://archive.org/details/californiaindian0000goll |date=2011 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0-520-26667-4}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| 14 September 2003 || [[Klamath language|Klamath-Modoc]] || Isolate || [[Oregon]], United States || Neva Eggsman&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Juillerat |first1=Lee |title=Tribal elder who helped preserve language dies |url=https://www.heraldandnews.com/news/top_stories/tribal-elder-who-helped-preserve-language-dies/article_d8126c67-6426-545f-a571-e53ddfb22b46.html |website=Herald and News |date=16 September 2003 |access-date=14 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal
 |volume       = 8
 |pages        = 87–102
 |last         = Haynes
 |first        = Erin F
 |title        = Obstacles facing tribal language programs in Warm Springs, Klamath, and Grand Ronde
 |journal      = Coyote Papers
 |access-date  = 2012-08-30
 |url          = http://coyotepapers.sbs.arizona.edu/CPXIII/haynes.pdf
 |url-status   = dead
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20100709092655/http://coyotepapers.sbs.arizona.edu/CPXIII/haynes.pdf
 |archive-date = 2010-07-09
 |archivedate  = 2010-07-09
 |archiveurl   = https://web.archive.org/web/20100709092655/http://coyotepapers.sbs.arizona.edu/CPXIII/haynes.pdf
 |deadurl      = yes
}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| September 2003 || [[Ilgar language|Garig Ilgar]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Northern Territory]], Australia || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ilg|title=Ethnologue report for language code: ilg|access-date=2015-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402101920/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ilg|archive-date=2015-04-02|url-status=dead|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402101920/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ilg|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2003 || [[Alngith language|Alngith]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || ||
|-
| by 2003 || [[Areba language|Areba]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]]|| [[Queensland]], Australia || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=aea|title=Ethnologue report for language code: aea|access-date=2015-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205221/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=aea|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2003 || [[Atampaya language|Atampaya]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=amz|archive-url=https://archive.today/20150309234730/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=amz|url-status=dead|archive-date=2015-03-09|title=Ethnologue report for language code: amz}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2003 || [[Umbindhamu language|Umbindhamu]] || [[Pama-Nyungan languages|Pama-Nyungan]] || [[Queensland]], Australia || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=umd|title=Ethnologue report for language code: umd|access-date=2015-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402122553/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=umd|archive-date=2015-04-02|url-status=dead|archivedate=2015-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402122553/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=umd|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| by 2003
|[[Makolkol]]
|[[Unclassified languages|unclassified]] 
|[[New Britain]], [[Papua New Guinea]]
|
|possible [[Papuan language]]
|-
|2003||[[Umotína language|Umotína]]||[[Macro-Jê]]||[[Mato Grosso]], [[Brazil]]||||
|-
|4 November 2002||[[Serrano language|Serrano]]||[[Uto-Aztecan languages|Uto-Aztecan]]||[[California]], United States||Dorothy Ramon||A revitalization process is happening.
|-
| 31 August 2002 || [[Unami language|Unami]] || [[Algic languages|Algic]] || [[Delaware]], United States || Edward Thompson&lt;ref name=nj&gt;Chambers, Steve. [http://www.nj.com/specialprojects/lenape/lenape1.html &quot;The vanishing voice of the Lenape.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160504025724/http://www.nj.com/specialprojects/lenape/lenape1.html |date=4 May 2016 }} ''Star-Ledger.'' 17 Nov 2002. Retrieved 8 Dec 2013.&lt;/ref&gt;{{#tag:ref|Brother of Lenape traditionalist and language preservation activist [[Nora Thompson Dean]]|group=&quot;notes&quot;}}||
|-
| 23 May 2002 || [[Gaagudju language|Gaagudju]] || Isolate || [[Northern Territory]], Australia || [[Big Bill Neidjie]]&lt;ref&gt;{{Cite book
| last = Neidjie
| first = Bill
| date = c. 1985
| title = Kakadu man...Bill Neidjie
| author2 = Stephen Davis
| author3 = Allan Fox
| others = Foreword by [[Clyde Holding]]
| location = Queanbeyan, N.S.W.
| publisher = Mybrood
| isbn = 978-0-9589458-0-6
| url = https://archive.org/details/kakadumanbillnei0000neid
}}&lt;/ref&gt; ||
|-
| by 2001 || [[Amanaye language|Amanayé]] || [[Tupian languages|Tupian]] || [[Brazil]] || ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ama|title=Ethnologue report for language code: ama|access-date=2015-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205432/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ama|archive-date=2016-03-04|url-status=dead|archivedate=2016-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304205432/http://archive.ethnologue.com/16/show_language.asp?code=ama|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Circa|2000}} || [[Chiapanec]] || [[Oto-Manguean]] || [[Chiapas]], [[Mexico]] ||
|-
|{{Circa|2000}}||[[Mapia language|Mapia]] || [[Austronesian languages|Austronesian]] || [[Mapia Atoll]], Indonesia||
|-
|{{Circa|2000}}||[[Cholón language|Cholón]]||[[Hibito–Cholon languages|Hibito–Cholon]]||[[Huallaga River]] Valley||||
|-
|{{Circa|2000}}||[[Lapachu language|Lapachu]]||[[Arawakan languages|Arawakan]]||[[Apolobamba]]||||It is possible there are still a few very old speakers.
|-
|{{Circa|2000}}||[[Poyanawa language|Poyanawa]]||[[Panoan languages|Panoan]]||[[Acre (state)|Acre]], [[Brazil]]||||12 speakers were reported in 1992.
|-
|By 2000||[[Central Pomo language|Central Pomo]]||[[Pomoan languages|Pomoan]] ([[Hokan]]?)||[[Northern California]]||||
|-
|By 2000||[[Maku language of Auari]]||[[Unclassified languages|unclassified]]||[[Roraima]], [[Brazil]]||Sinfrônio Magalhães (Kuluta)||
|-
| c. 2000 || [[Rennellese Sign Language]] || [[Unclassified languages|unclassified]] || [[Solomon Islands]] || Kagobai ||&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.atomicscribe.com/extinct-languages-the-languages-we-have-lost-in-the-21st-century/#3|title=Extinct Languages: The Languages We Have Lost in the 21st Century|publisher=Atomic Scribe|access-date=2024-10-05|date=2022-01-31|quote=Extinct: Around 2000}}&lt;/ref&gt;
|-
|2000s||[[Shiriana language|Shiriana]]||[[Arawakan]]||[[Brazil]]||
|}

==তথ্য সূত্ৰ==
{{div col|2}}</text>
      <sha1>4sl05ge7tt7bob3gyt0pmse7nu0lsgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সুন্দৰবন পশ্চিম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110114</id>
    <revision>
      <id>633686</id>
      <parentid>454796</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:25:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5823" sha1="qb4c6gf7ovaf03wuwz3fmxlhlzoav53" xml:space="preserve">{{Infobox protected area
| name = সুন্দৰবন পশ্চিম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
| alt_name = 
| iucn_category = IV
| photo = Sundarbans river.jpg
| map = Bangladesh
| map_caption = বাংলাদেশত অৱস্থান
| coordinates = {{Coord|21.789|N|89.193|E|region:BD_type:forest|display=title}}
| location = খুলনা জিলা, বাংলাদেশ
| nearest_city = 
| area = ৭১,৫০২ হেক্টৰ
| established = {{start date|1977}}
| altitude = 
| visitation_num = 
| visitation_year = 
| governing_body = 
| world_heritage_site = 
| url = 
}}
'''সুন্দৰবন পশ্চিম বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য''' ({{lang-en|Sundarbans West Wildlife Sanctuary}}) হৈছে [[বাংলাদেশ]]ৰ এখন অভয়াৰণ্য আৰু [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ|ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]। এই সংৰক্ষিত বনাঞ্চলখন ৭১৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাজুৰি বিস্তৃত।&lt;ref&gt;[https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/798.pdf UNESCO: Sunderban Wildlife Sanctuaries (PDF)]&lt;/ref&gt; ই বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ মেনগ্ৰোভ বনাঞ্চল বৃহত্তৰ সুন্দৰবন অঞ্চলৰ এক অংশ। অভয়াৰণ্যখন [[বংগোপসাগৰ]]ৰ [[গঙ্গা নদী|গংগা]], [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ|ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু মেঘনা নদীৰ একত্ৰিত [[ব-দ্বীপ]]ত অৱস্থিত। সমগ্ৰ সুন্দৰবনৰ মুঠ মাটিকালি প্ৰায় ১০ লাখ হেক্টৰ, ইয়াৰে ৬০% বাংলাদেশত পোৱা যায়, বাকী ৪০% ভাৰতত পোৱা যায়। এই অঞ্চলটো ৰায়মংগল নদীৰ দ্বাৰা বিভক্ত। বাংলাদেশৰ সুন্দৰবন অঞ্চলৰ ভিতৰত তিনিটা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য আছে: সুন্দৰবন পূব, [[সুন্দৰবন দক্ষিণ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য|সুন্দৰবন দক্ষিণ]], আৰু সুন্দৰবন পশ্চিম।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wildbengal.com/west-sundarban.php|title=West Sundarban WLS|work=Wild Bengal|accessdate=১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৪|archivedate=2024-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241213200658/https://www.wildbengal.com/west-sundarban.php|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== পৰিৱেশ ==
এই অঞ্চলটোক জোৱাৰ-ভাটাৰ জলপথ, বোকাময় সমতল আৰু লোণ-সহিষ্ণু মেনগ্ৰোভ অৰণ্যৰ সৰু সৰু দ্বীপসমূহৰ এক জটিল নেটৱৰ্কে বিভক্ত কৰিছে। জোৱাৰ-ভাটাৰ সময়ত এই অঞ্চলটো লুণীয়া পানীৰে উপচি পৰে যি অন্তৰ্দেশীয় নদীৰ মিঠা পানীৰ সৈতে মিহলি হয়। 

== উদ্ভিদকুল ==
এই অঞ্চলত কেইবাটাও মেনগ্ৰোভ পোৱা যায়। যাৰ ভিতৰত আছে, গেৱা (''Excoecaria agallocha'')ৰ বিৰল বৃক্ষ আৰু গʼৰান (''Ceriops tagal'')ৰ সঘন বৃক্ষ তথা শুষ্ক ভূমি, নদীৰ তট আৰু বান্ধত হোৱা হান্তাল তাল (''Phoenix paludosa'') বৃক্ষৰ বিচ্ছিন্ন গোটসমূহ। 

== প্ৰাণীকুল ==
অভয়াৰণ্যখনৰ প্ৰাণীসমূহ অতি বৈচিত্ৰ্যময় আৰু ইয়াত প্ৰায় ৪০বিধ প্ৰজাতিৰ স্তন্যপায়ী, ২৬০বিধ প্ৰজাতিৰ চৰাই আৰু ৩৫বিধ প্ৰজাতিৰ সৰীসৃপ আছে। ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰ বাঘটো হ’ল [[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ]] যাৰ প্ৰায় ১২০টা বাংলাদেশৰ সুন্দৰবনত অৱশিষ্ট আছে। আন বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবোৰ হ’ল বনৰীয়া গাহৰি, চিত্ৰা হৰিণ, [[মেচেকা]], উথ আৰু [[মলুৱা বান্দৰ]]। উপকূলীয় অঞ্চলত পাঁচটা প্ৰজাতিৰ সামুদ্ৰিক কাছ সঘনাই আহে আৰু তিনিটা বিপন্ন সৰীসৃপ উপস্থিত থাকে - নিমখীয়া পানীৰ কুমিৰ, দেশীয় অজগৰ আৰু [[ডাঁহী সাপ|ৰাজফেঁ‌টী]]।&lt;ref&gt;UNESCO World Heritage Nomination, 1997&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

{{Commons|Category:Sundarbans West Wildlife Sanctuary}}

[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ অৰণ্য]]</text>
      <sha1>qb4c6gf7ovaf03wuwz3fmxlhlzoav53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভগৱন্তী নৱানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113046</id>
    <revision>
      <id>633661</id>
      <parentid>618930</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T19:15:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8456" sha1="l4hye151w7gx3xifzlrhbd12htvnevr" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ভগৱন্তী নৱানী|image=|image_size=|caption=|native_name=|native_name_lang=|birth_name=|birth_date={{birth date|1940|02|1|df=yes}}|birth_place=নাচেৰপুৰ, সিন্ধু প্ৰদেশ, বৃটিছ ভাৰত|death_date={{death date and age|1986|10|22|1940|02|1|df=yes}}|death_place=[[ভাৰত]]|nationality=[[ভাৰতীয়]]|other_names=সিন্ধী কোয়েল|occupation=গায়িকা, অভিনেত্ৰী|years_active=১৯৬০–১৯৮০|parents=|relatives=|signature=|awards=}}'''ভগৱন্তী নৱানী''' ( ইংৰাজী : Vagwanti Navani ; ১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪০ – ২২ অক্টোবৰ ১৯৮৬) আছিল [[সিন্ধী ভাষা|সিন্ধী]] ভাষাৰ সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ পৰিচিত এগৰাকী ভাৰতীয় গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী। তেওঁ লোকগীতৰ লগতে প্লে-বেক ছিংগাৰ আছিল।

সুৰীয়া আৰু মধুৰ কণ্ঠৰ বাবে তেওঁ &quot;সিন্ধি কোয়েল&quot; নামেৰে জনাজাত হৈছিল। &quot;লাদা&quot; নামৰ তাইৰ বিবাহ গীতবোৰ ভাৰত আৰু পাকিস্তানত জনপ্ৰিয়। ''সিন্ধুয়া জয় কিনাৰায়'' ছবিত নায়িকা হিচাপে অভিনয় কৰাৰ লগতে আঠখন ছবিত প্লেবেক গায়িকা হিচাপে কণ্ঠদান কৰিছিল।

== জীৱনী ==

১৯৪০ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত [[ক’ৰ'মণ্ডল আৰু বেংগল চেটলমেণ্টছ্ প্ৰেচিডেঞ্চি|ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ]] সিন্ধু প্ৰদেশৰ [[কৰাচী|কৰাচীত]] (বৰ্তমান [[পাকিস্তান|পাকিস্তানত]]) ভগৱন্তী নৱানীৰ জন্ম হয়। তাইৰ পিতৃ-মাতৃ আছিল সিন্ধুৰ ঐতিহাসিক চহৰ নাছেৰপুৰৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bhagwanti Navani|url=https://sindhyat.com/artist/Bhagwanti%20Navani|work=Sindhyat|language=en|accessdate=25 May 2020}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ দেউতাকৰ নাম জছু মাল নৱানী আৰু মাকৰ নাম বিষ্ণী বাই আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dr Asha|first1=Dayal|date=31 January 2021|title=سنڌين جي ڪوئل ڀڳونتي نواڻي|url=http://epaper.hindvasi.com/31-01-2021/2|journal=Hindvasi|pages=2|access-date=10 February 2025|archivedate=22 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241222193553/https://epaper.hindvasi.com/31-01-2021/2|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ তিনিজন ভাতৃ আৰু দুগৰাকী ভগ্নী আছিল। পাকিস্তানৰ সৃষ্টিৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স মাত্ৰ সাত বছৰ আছিল আৰু পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে ভাৰতৰ বম্বে (বৰ্তমান [[মুম্বাই]] )লৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলগীয়া হৈছিল। প্ৰব্ৰজনৰ সময়ত তেওঁ ভাৰতীয় বালিকা প্ৰাথমিক বিদ্যালয় কৰাচীত পঢ়ি আছিল।&lt;ref name=&quot;es&quot;&gt;{{Cite web|title=سنڌوءَ جي ڪناري|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%88%D8%A1%D9%8E%20%D8%AC%D9%8A%20%DA%AA%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%8A|work=[[Encyclopedia Sindhiana]]|language=sd|accessdate=25 May 2020|archivedate=22 December 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241222045352/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%B3%D9%86%DA%8C%D9%88%D8%A1%D9%8E%20%D8%AC%D9%8A%20%DA%AA%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%8A|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; মুম্বাইত কমলা গাৰ্লছ হাইস্কুলত আৰু তাৰ পিছত সিন্ধচ হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰে। ১৯৫৭ চনত তেওঁ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়।

তেওঁ দেৱঘৰ সংগীত বিদ্যালয় অৰুণ সংগীত বিদ্যালয়ত আনুষ্ঠানিক সংগীত শিক্ষা লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত পিপল থিয়েটাৰ এছ’চিয়েচনত যোগদান কৰে য’ত কানু ঘোষ আৰু কানু ৰায়ৰ নেতৃত্বত তেওঁৰ সংগীত বিকশিত হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Bhagwanti Navani|url=https://thesindhuworld.com/bhagwanti-navani/|work=The Sindhu World|accessdate=25 May 2020}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সিন্ধী লোকসংগীতৰ যেনে ভজন, দোহিৰস, কালাম, ওৰাণ, লৰী, লাদাস, সখিয়ন আৰু ছাহৰাছ আদিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল ।

তেওঁ ১৯৬০ৰ পৰা ১৯৭০ চনৰ সিন্ধী চিনেমাৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় প্লেবেক গায়িকা। সেই ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছিল ''ঝুলেলাল'', ''লাদলী'', ''সিন্ধুয়া জে কিনাৰে'',&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sindhu-a Je Kinare|url=http://sindhiwiki.org/index.php?title=Sindhu-a_Je_Kinare|work=sindhiwiki.org|publisher=Encyclopedia of Sindhi}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://sindhiwiki.org/index.php?title=Sindhu-a_Je_Kinare &quot;Sindhu-a Je Kinare&quot;]. ''sindhiwiki.org''. Encyclopedia of Sindhi.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ''শাল ধিয়াৰ না জামান'', ''হোজামালো'', ''কনোৱাৰ ৰাম'', ''হালু তা ভাজী হালুন'', আৰু ''পৰদেশী প্ৰীতম''।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

ভগৱন্তী নৱানী আছিল এগৰাকী বহুমুখী অভিনেত্ৰীও। তেওঁ বিশিষ্ট সিন্ধী ভাষা সাহিত্যিক গোবিন্দ মালহীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা কলাকাৰ মণ্ডলৰ অংশ আছিল৷ ভাৰত আৰু বিদেশত তিনি হাজাৰৰো অধিক মঞ্চত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় নাটক আছিল ''মেহমান'', ''গুস্তাখী মাফ'', ''তুহিঞ্জো গতিকে মুহিঞ্জো'' আৰু ''দেশজী লালকাৰ''। ১৯৬৮ চনৰ বিখ্যাত সিন্ধী ছবি ''সিন্ধুয়া জে কিনাৰে''ত তেওঁ মূল অভিনেত্ৰী আছিল।&lt;ref name=&quot;es&quot;/&gt;

== মৃত্যু ==

১৯৮৬ চনৰ ২২ অক্টোবৰত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ স্মৃতিত ১৯৮৭ চনৰ ৩ অক্টোবৰত &quot;ভগৱন্তী নৱানী চেৰিটেবল ট্ৰাষ্ট&quot; গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bhagwanti Navani Trust|url=http://gobindmalhi.com/Bhagwanti-Navani-Trust|work=gobindmalhi.com|accessdate=25 May 2020}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]] [[শ্ৰেণী:গায়িকা]]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সিন্ধী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>l4hye151w7gx3xifzlrhbd12htvnevr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সুস্মিতা মংসাতাবম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115618</id>
    <revision>
      <id>633688</id>
      <parentid>506663</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6265" sha1="0xwyb012stdz5dwoq3niae0dsv6kh17" xml:space="preserve">{{Infobox person
|image=
|caption=
|birth_name=সুস্মিতা মংসাতাবম
|occupation=অভিনেত্ৰী, গায়িকা
|years active=
|birth_date={{Birth date|1994|12|8|df=y}}
|birth_place=লুৱাংছাংবাম আৱাং লেইকাই, [[মণিপুৰ]]&lt;br/&gt;'''বৰ্তমান ঠিকনা:'''&lt;br/&gt;আল্লাহুপ, মণিপুৰ
|nationality=ভাৰতীয়
|relatives=
|spouse=নীতিৰঞ্জন কোনছাম
|children=
|parents=}}

'''সুস্মিতা মংসাতাবম''' এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু গায়িকা যিয়ে প্ৰধানকৈ [[মেইতেই]] (মণিপুৰী) ছবিত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/person/sushmita-mangsatabam/2025977|title=Sushmita Mangsatabam - Movies, Biography, News, Age &amp; ...|accessdate=7 October 2024|work=in.bookmyshow.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://e-pao.org/erang/Singer/Sushmita_Mangsatabam_Interview_and_profile.php|title=Sushmita Mangsatabam Interview and profile - E-rang|accessdate=7 October 2024|work=e-pao.org}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নৰ্থ পইণ্ট হাইয়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুলৰ পৰাই স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। ''থাবাটন'' চিনেমাত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ সুপৰিচিত।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kangleimovies.com/?celebrity=sushmita-mangsatabam|title=Sushmita Mangsatabam - Kanglei Movies|work=kangleimovies.com}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==কেৰিয়াৰ==

তেওঁ তেৰ বছৰ বয়সৰ পৰাই গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যেতিয়া তেওঁ অষ্টম শ্ৰেণীত পঢ়ি আছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত তেৱেঁই একমাত্ৰ ব্যক্তি যিয়ে গায়ন-বায়ন আৰু অভিনয়ক পেছা হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। চিনেমালৈ অহাৰ আগতে তেওঁ সংগীতৰ কেৰিয়াৰ গঢ় দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ কিছু বিখ্যাত গীত হ'ল Noklunu Minokto Atoppa Canada, Ningjaba Mana Nungshiba Mana, Leiraroidara Khallui Taibangsida, Ningthou Machasu Kallakte। পিছলৈ মাকৰ প্ৰবল সমৰ্থনত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথমখন ছবি হৈছে ''চাহি তাৰামাৰী''। কিন্তু ২০১৩ চনত বিজগুপ্ত লাইশ্ৰমৰ হিট ছবি ''থাবাটন''ত থাবাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি তেওঁ বেছি পৰিচিত আৰু জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dy CM raises NE Film City in State banner : 06th oct14 ~ E-Pao! Headlines|url=http://e-pao.net/GP.asp?src=3..061014.oct14|website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=থবাতোন - ২, শুমহৎয়াই পুব ফিল্ম অম|url=http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/07/oct-23-2014-4.pdf|website=hueiyenlanpao.com|language=mni|access-date=2025-02-27|archivedate=2024-11-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130113800/http://hueiyenlanpao.com/wp-content/uploads/2016/07/oct-23-2014-4.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ কেইবাখনো ছবি নিৰ্মাণ কৰিছে। তেওঁৰ জনপ্ৰিয় ছবিসমূহৰ ভিতৰত ''লামফু টম্বা, অমুক্তা অনি, চৌ চৌ মোমো না হাওবাৰা শ্বিংজু বৰা না অইনাম্বৰা, হাইদোকপা যাদে, থাবাটন ২, আংগাংবা মায়েক (পিজ্জা ২) উল্লেখযোগ্য। 

== সন্মান ==
সুস্মিতা মংসাতাবম বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু উৎসৱত সন্মানিত হৈছিল। 
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বঁটা
! শ্ৰেণী
! চলচ্চিত্ৰ
! {{Tooltip|তথ্যসূত্ৰ|References}}
|-
| ৭তম সাহিত্য সেৱা সমিতি MANIFA 2018
| সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ প্লেবেক গায়িকা &lt;small&gt;''থাবুম কয়া ইয়ামলাকলে'' গীতৰ বাবে&lt;/small&gt;
| ''খুত্চা আনি''
| &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.manipurpost.com/2018/02/7th-sss-manifa-manipuri-film-award-complete-winners-list/|title=7th SSS MANIFA Manipuri Film Awards Complete Winners' List|website=www.manipurpost.com|access-date=2025-04-03|archivedate=2018-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180212212642/http://www.manipurpost.com/2018/02/7th-sss-manifa-manipuri-film-award-complete-winners-list/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| ৮তম সাহিত্য সেৱা সমিতি MANIFA 2019
| সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সহায়ক অভিনেত্ৰী
| ''আমুক্তাং গা হৈখো''
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://e-pao.net/GP.asp?src=16..120219.feb19|title=SSS Manipuri Film Award : Meitan Araba takes away top prizes : 12th feb19 ~ E-Pao! Headlines|accessdate=7 October 2024|website=e-pao.net}}&lt;/ref&gt;
|}

==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী: ভাৰতীয় মহিলা]]
[[শ্ৰেণী:মেইতেই চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>0xwyb012stdz5dwoq3niae0dsv6kh17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাৰিয়ানা ৰাইট ছেপমেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117820</id>
    <revision>
      <id>633666</id>
      <parentid>504006</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T22:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7794" sha1="cky5tfmyxmnn4xk29zbfmtt65stbdh7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = মাৰিয়ানা ৰাইট ছেপমেন
| image              = Mariana Wright Chapman.png
| birth_date         = ১৮৪৩
| birth_place        = নিউ ইয়ৰ্ক মহানগৰ
| death_date         = ১৯০৭
| death_place        = পৰ্ট ৱাশ্বিংটন, নিউ ইয়ৰ্ক
| education          = ফ্ৰেইণ্ডছ ছেমিনাৰী
| occupation         = সমাজ সংস্কাৰক, মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী
| spouse             = নোৱা এইচ্ছ ছেপমেন
| children           = ৫
| parents            = {{plainlist|
* আৰন ৰাইট
* মেৰি ৱিলেটছ ৰাইট
}}
}}
'''মাৰিয়ানা ৰাইট ছেপমেন''' ({{Lang-en|Mariana Wright Chapman}}; ১৪ মাৰ্চ, ১৮৪৩ – ৯ নৱেম্বৰ, ১৯০৭) এগৰাকী আমেৰিকান সমাজ সংস্কাৰক আৰু নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী আছিল৷ তেওঁৰ আটাইতকৈ সক্ৰিয় কাম আছিল কাৰাগাৰৰ সংস্কাৰ আৰু মহিলাৰ সম অধিকাৰৰ দিশত। ছেপমেনে হিক্সচাইট ছ’চাইটি অৱ ফ্ৰেণ্ডছত কৰা কামৰ জৰিয়তে সুপৰিচিত আছিল৷ ছেপমেন ব্ৰুকলিনৰ মহিলা ভোটাধিকাৰ সংস্থাৰ সভানেত্ৰী আছিল, যিটো কাৰ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ পদত্যাগ কৰি নিউয়ৰ্ক ষ্টেট মহিলা ভোটাধিকাৰ সংস্থাৰ সভানেত্ৰী হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NYTribune-11nov1907&quot;&gt;{{cite news |title=Mrs. Mariana Wright Chapman |url=https://www.newspapers.com/image/471164528/?terms=Mariana%20Wright%20Chapman&amp;match=1 |access-date= February 26, 2021 |work=New-York Tribune |via=Newspapers.com |date= November 11, 1907 |page=7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BrooklynDailyEagle-11nov1907&quot; /&gt;

১৮৪৩ চনৰ ১৪ মাৰ্চত নিউয়ৰ্কত জন্মগ্ৰহণ কৰা মাৰিয়ানা ৰাইটৰ পিতৃৰ নাম ড° এৰন ৰাইট আৰু মাতৃ মেৰী উইলেটছ৷ তেওঁ নিউয়ৰ্কৰ এমোছ উইলেটছৰ কন্যা৷ দুয়োগৰাকীয়ে ছ'চাইটি অৱ ফ্ৰেণ্ডছৰ সদস্য।{{sfn|Friends' Intelligencer|1907|p=788}}

তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা নিউয়ৰ্ক চহৰৰ ব্যক্তিগত বিদ্যালয়ত লাভ কৰে, য'ত ফ্ৰেণ্ডছ ইনষ্টিটিউটও অন্তৰ্ভুক্ত, যাক পিছলৈ ফ্ৰেণ্ডছ চেমিনাৰী বুলি কোৱা হয়,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Collection: Mariana Wright Chapman Family Papers {{!}} Archives &amp; Manuscripts |url=https://archives.tricolib.brynmawr.edu/resources/5260mwch |access-date=2024-09-23 |website=archives.tricolib.brynmawr.edu |archivedate=2024-09-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240923193054/https://archives.tricolib.brynmawr.edu/resources/5260mwch |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;১৮৫৭ চনত পৰিয়ালটোক অহাইঅ'ৰ স্প্ৰিংব'ৰ'লৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ পিছত তেওঁ দুবছৰ এন্টিঅ'ক কলেজত পঢ়িছিল।{{sfn|Friends' Intelligencer|1907|p=788}}&lt;ref name=&quot;BrooklynDailyEagle-11nov1907&quot;&gt;{{cite news |title=Mariana Wright Chapman. Death of a Woman of Much Influence in the Life and Thought of Brooklyn. |url=https://www.newspapers.com/image/54326859/?terms=Mariana%20Wright%20Chapman&amp;match=1 |access-date= February 26, 2021 |work=The Brooklyn Daily Eagle |via=Newspapers.com |date= November 11, 1907 |page=4}}&lt;/ref&gt;

১৮৬৪ চনত স্প্ৰিংব'ৰ' মান্থলী সভাৰ তত্বাৱধানত অহাইঅ'ৰ চিনচিনাটিৰ নোয়া এইচ ছেপমেনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ১৮৮০ চনলৈকে তেওঁলোকে চিনচিনাটিৰ ওচৰতে বাস কৰে আৰু ব্ৰুকলিনলৈ (কিংছ কাউন্টি, নিউয়ৰ্ক) গুচি যায়।{{sfn|Friends' Intelligencer|1907|p=788}} তেওঁলোকৰ তিনিজন পুত্ৰ চাৰ্লছ, ৰাইট আৰু হাৱাৰ্ড আৰু দুগৰাকী কন্যা মেৰী আৰু চাৰ্লট আছিল।&lt;ref name=&quot;swarthmore&quot;&gt;{{cite web |title=Mariana W. Chapman Family Papers |url=https://www.swarthmore.edu/library/friends/MWC/MWCselections2.htm |website=www.swarthmore.edu |access-date=February 26, 2021 |archivedate=July 20, 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210720134351/https://www.swarthmore.edu/library/friends/MWC/MWCselections2.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BrooklynDailyEagle-11nov1907&quot; /&gt;

যেতিয়া গৱৰ্ণৰ ৰুজভেল্টে নিউয়ৰ্ক ৰাজ্যৰ বিধানসভাক পৰামৰ্শ দিছিল যে ই মহিলাসকলৰ বাবে কিছু পৰিমাণে প্ৰতিনিধিত্ব সম্প্ৰসাৰণ কৰিব লাগে৷ তেতিয়া ছেপমেন আছিল অন্যতম মহিলা যিসকলক তেওঁৰ সৈতে আলোচনা কৰিবলৈ নিউয়ৰ্কৰ আলবানিলৈ মাতি অনা হৈছিল। এই বিষয়ে বিধানসভাৰ সন্মুখতো তেওঁ কেইবাবাৰো ভাষণ দিছিল৷&lt;ref name=&quot;NYTimes-12nov1907&quot;&gt;{{cite news |title=Mrs. Mariana Wright Chapman |url=https://www.newspapers.com/image/20404585/?terms=Mariana%20Wright%20Chapman&amp;match=1 |access-date= February 26, 2021 |work=The New York Times |via=Newspapers.com |date=November 12, 1907|page=9}}&lt;/ref&gt; যিহেতু ৰাজহুৱা বক্তাসকলৰ মাজত তেওঁ অস্বাভাৱিকভাৱে ফলপ্ৰসূ আছিল।&lt;ref name=&quot;BrooklynDailyEagle-11nov1907&quot; /&gt;

ছেপমেন আছিল নিউয়ৰ্ক লীগ ফৰ পলিটিকেল এডুকেচনৰ চাৰ্টাৰ মেম্বাৰ।{{sfn|Friends' Intelligencer|1907|p=788}} থানাত মেট্ৰন নিযুক্তি দিয়া বিধেয়কখনৰ তেওঁ অন্যতম সমৰ্থক আছিল৷ তেওঁ কাৰাগাৰ সংস্কাৰৰ অন্যান্য শাৰী আৰু শান্তি আন্দোলনৰ সক্ৰিয় সমৰ্থক আছিল।&lt;ref name=&quot;BrooklynDailyEagle-11nov1907&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;NYTimes-12nov1907&quot; /&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী]]</text>
      <sha1>cky5tfmyxmnn4xk29zbfmtt65stbdh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হিনা দিলপাজীৰ খান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119863</id>
    <revision>
      <id>633698</id>
      <parentid>616176</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:49:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12063" sha1="ii1c5ms86novm9ax7cy4penkamxrmzr" xml:space="preserve">'''হিনা দিলপাজীৰ খান'''  ({{lang-en|: Hina Dilpazeer Khan}},উৰ্দু: حنا دلپذیر) এগৰাকী পাকিস্তানী অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন উপস্থাপক। এগৰাকী কমিক চৰিত্ৰৰ বাবে পৰিচিত পাকিস্তানৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় কমেডিয়ান আৰু অভিনেত্ৰী হিচাপে বিশেষ ভাৱে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;arydigital_hina&quot;&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer– Actress, model, Singer And Now TV SHOW HOST|url=http://www.arydigital.tv/hina-dilpazeer-actress-model-singer-and-now-tv-show-host/|publisher=ARY Digital|access-date=2025-03-29|archivedate=2025-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250329055644/https://www.arydigital.tv/hina-dilpazeer-actress-model-singer-and-now-tv-show-host|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;&gt;{{cite news|title=Versatility, thy name is Hina Dilpazir|url=http://tribune.com.pk/story/484652/versatility-thy-name-is-hina-dilpazir/|newspaper=The Express Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer's most memorable roles!|url=http://arynews.tv/en/hina-dilpazeers-hilarious-roles/|work=Shahjahan Khurram|publisher=[[ARY News]]|date=26 February 2015|access-date=20 December 2015|archivedate=29 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190929083248/https://arynews.tv/en/hina-dilpazeers-hilarious-roles/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Versatility, thy name is Hina Dilpazir|url=http://tribune.com.pk/story/484652/versatility-thy-name-is-hina-dilpazir/|author= Saadia Qamar|publisher=[[The Express Tribune]]|date=26 December 2012|access-date=13 August 2013}}&lt;/ref&gt; 


টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''এনি কি আয়েগী বৰাত'' (২০১২), ''মহব্বত জয়ে ভৰ মেইন'' (২০১২) আৰু ''মিথু ঔৰ আপা'' (২০১২)ত অগ্ৰণী কমিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি দিলপাজীয়ে বিশিষ্টতা লাভ কৰে। পৰিয়ালৰ চিটকম বুলবুলে (২০০৯–বৰ্তমান) আৰু ''কাল্ট ক্লাছিকেল'' কৃষ্ণাংগ কমেডী ধাৰাবাহিক ''কুদ্দুছি চাহাব কি বেৱাহ'' (২০১২–২০১৪)ত ৪০টাতকৈও অধিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে।

দিলপাজীৰৰ ছবিসমূহৰ ভিতৰত আছে কমেডী নাটক [[৭ দিন মহব্বত ইন]] (২০১৮) আৰু ৰোমান্টিক কমেডী [[পেৰে হাট লাভ]] (২০১৯)ত সহযোগী চৰিত্ৰ। পিছৰ ছবিখনে [[সৰ্বাধিক উপাৰ্জন কৰা পাকিস্তানী ছবি]]ৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
দিলপাজীৰৰ জন্ম হৈছিল পাকিস্তানৰ কৰাচীত এটা পাকিস্তানী পৰিয়ালত।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer Biography|url=http://www.tv.com.pk/celebrity/Hina-Dilpazeer/45/biography|publisher=TV.com.pk}}&lt;/ref&gt; কৰাচীত প্ৰাথমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পিছত পিতৃৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ বাবে পৰিয়াল ইউ এ ইলৈ গুচি যায়। ডুবাইত কিছু বছৰ কটোৱাৰ পিছত ২০০৬ চনত পুনৰ কৰাচীলৈ উভতি আহে দিলপাজীৰ।

==কৰ্মজীৱন==
দিলপাজীৰ ইউ এ ইত থকাৰ সময়ত তেওঁ ৰেডিঅ’ কেৰিয়াৰ গঢ়িছিল। ৰেডিঅ’ নাটক লিখিছিল আৰু পৰিবেশন কৰিছিল। পাকিস্তানলৈ উভতি অহাৰ পিছত ২০০৬ চনত এ আৰ ৱাই ডিজিটেলৰ টেলিফিল্ম বাৰ্নছ ৰোড কি নিলোফাৰত ''ছাইদা''ৰ চৰিত্ৰ লাভ কৰি পাকিস্তানৰ টিভি উদ্যোগত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। ''বাৰ্নছ ৰোড কি নিলোফাৰ''ত তেওঁৰ অভিনয়ক সমালোচক আৰু জনসাধাৰণে অতিশয় শলাগ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;arydigital_hina&quot;/&gt;

দিলপাজীয়ে নাট্যকৰ্মক অতিশয় ভাল পায় আৰু কেইবাখনো নাট্য নাটকত অভিনয় কৰিছে আৰু এখন হৈছে নেচনেল একাডেমী অৱ পাৰ্ফৰ্মিং আৰ্টছৰ ''দিল কা কিয়া ৰং কাৰুণ''।&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;/&gt; ২০০৮ চনত ফছিহ বাৰী খানৰ টেলিফিল্ম ''বাৰ্নছ ৰোড কি নীলোফাৰ''ত দিলপাজীয়ে প্ৰথম পেছাদাৰী পৰ্দাত অভিষেক ঘটায়, যাৰ বাবে তেওঁ ২০০৯ চনত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ কাৰা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Award Winners at the 7th KaraFilm Festival|url=http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|publisher=[[Kara Film Festival]]|date=15 February 2009|access-date=19 December 2015|archive-date=28 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090428105007/http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|url-status=dead|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428105007/http://www.karafilmfest.com/KaraFilm2009/awards09.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ কেইবাখনো টেলিভিছন ছবি আৰু ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে, য'ত জিঅ' টিভি নাটক ''টুম হো কে চুপ'' (২০১১), যিয়ে তেওঁৰ সমালোচনাত্মক মূল্যায়ন আৰু অধিক লাভ কৰে, আৰু কাল্ট ক্লাছিক কমেডী নাটক ''কুদ্দুছি চাহাব কি বেৱা'' (২০১২), য'ত তেওঁ চল্লিশটাতকৈও অধিক ভিন্ন মূল আৰু সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ জৰিয়তে তেওঁ মূল্যায়ন লাভ কৰে আৰু উদ্যোগটোৰ অন্যতম উন্নত অভিনেতা হিচাপে নিজকে প্ৰমাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=T-Diaries: Hina Dilpazeer|url=http://tribune.com.pk/story/780043/t-diaries-hina-dilpazeer/|work=The Express Tribune|date=28 October 2014|access-date=19 December 2015}}&lt;/ref&gt;
তেখেতে ''মহব্বত জয়ে ভৰ মেইন'' (২০১২) ত এটা কমেডী চৰিত্ৰৰ সৈতে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে য'ত তেওঁ এগৰাকী মধ্যবিত্তীয় গৃহিণীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ শেহতীয়া সময়ৰ &quot;সৰ্বাধিক বহুমুখী&quot; অভিনেতা,&lt;ref name=roles&gt;{{cite web|title=Hina Dilpazeer's most memorable roles! – she has astounded fans and critics alike, with versatile acting, various comic roles, and fits of laughter.|url=http://www.arydigital.tv/hina-dilpazeers-memorable-roles/|publisher=[[ARY Digital]]|date=20 August 2011|access-date=21 December 2015|archivedate=22 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210622050822/https://arydigital.tv/hina-dilpazeers-memorable-roles/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Comedy to the rescue|url=http://tribune.com.pk/story/235826/comedy-to-the-rescue/|work=Hani Taha|date=20 August 2011|access-date=21 December 2015}}&lt;/ref&gt; আৰু শ্ৰেষ্ঠ টিভি অভিনেত্ৰী – উপগ্ৰহ হিচাপে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে লাক্স ষ্টাইল বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=11th Lux Style Awards 2012 – Nominations Announced for 26 Categories|url=http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|publisher=View Scraze|date=23 May 2012|access-date=21 December 2015|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129022252/http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|url-status=usurped|archivedate=29 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129022252/http://www.viewscraze.com/2012/05/23/11th-lux-style-awards-2012-nominations-announced-for-26-categories/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;  দিলপাজীৰৰ আন উল্লেখযোগ্য প্ৰকল্পসমূহ হ’ল ''লেডিজ পাৰ্ক'' (২০১১), ''এনি কি আয়েগী বাৰাত'' (২০১২) আৰু ''মিথু আৰু আপা'' (২০১৪)।

==ব্যক্তিগত জীৱন==
পৰিয়ালত দিলপাজীয়ে উল্লেখ কৰে যে তেওঁ পিতৃৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ আছিল। দেউতাকক তেওঁ নিজৰ &quot;বন্ধু&quot; বুলি মনত ৰাখে আৰু তেওঁৰ নিজৰ বহু গুণৰ বাবে দেউতাকক কৃতিত্ব দিয়ে। টেলিভিছন আৰু থিয়েটাৰৰ সৈতে জড়িত হোৱাৰ উপৰিও দিলপাজীয়ে কবিতা আৰু সংগীত উপভোগ কৰে আৰু ৰোশন আৰা বেগম, বদে গুলাম আলী খান, মাষ্টাৰ মদন আৰু বেগম আখতাৰক আদৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;tribune_hina&quot;/&gt;

১৯৮৯ চনত লাভ মেৰেজত আহমেদ আলীৰ সৈতে দিলপাজীৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। একে বছৰতে পুত্ৰ সন্তান মুস্তাফা আলীৰ জন্ম হয়। ১৯৯২ চনত বিবাহৰ অন্ত পৰে, হিনাই কয় যে আহমেদে তেওঁক খঙত বিবাহ বিচ্ছেদ কৰিছিল। বিবাহ বিচ্ছেদৰ সময়ত দিলপজীৰৰ বয়স আছিল ২৩ বছৰ আৰু পুত্ৰৰ বয়স আছিল ৩ বছৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://thecurrent.pk/i-was-just-23-he-divoced-me-in-anger-hina-dilpazeer-opens-up-on-divorce-son-and-finding-love-again/ | title='I was just 23, he divorced me in anger': Hina Dilpazeer opens up on divorce, son and finding love again | date=8 November 2021 }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{ Reflist}}</text>
      <sha1>ii1c5ms86novm9ax7cy4penkamxrmzr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পাতুৰি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126849</id>
    <revision>
      <id>633526</id>
      <parentid>618210</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20093" sha1="oxv6pw7fsg67eu70g51xfawpkghltuu" xml:space="preserve">{{Infobox food|name=পাতুৰি|image=Ilish Macher Paturi.jpg|caption=কলপাত মেৰিয়াই ইলিশ পাতুৰি|alternate_name=|country=[[ভাৰত]]&lt;br&gt; [[বাংলাদেশ]]|region=[[পশ্চিম বংগ]], [[উত্তৰ-পূৱ ভাৰত]]|national_cuisine=[[ভাৰতীয়]] (বঙালী)|creator=|course=প্ৰধান খাদ্য|served=|main_ingredient=|variations=মাছৰ পাতুৰি|calories=|other=|type=}}'''পাতুৰি''' এক বঙালী ব্যঞ্জন। এই ব্যঞ্জন নিৰামিষ আৰু আমিষ উভয় ৰূপত ৰান্ধিব পাৰি। আমিষ ব্যঞ্জন মাছ পাতুৰিৰ ভিতৰত বিশেষকৈ ভেটকী মাছৰ পাতুৰি বৰকৈ জনপ্ৰিয়। এই ব্যঞ্জন তৈয়াৰ কৰিবলৈ কলপাতে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। কিয়নো উপাদানসমূহ কলপাতত মেৰিয়াই বান্ধি কম জুই বা ভাপত সিজোৱা হয়। নিৰামিষ পাতুৰিৰ বাবে পনীৰ, দালি, সন্দেশ ইত্যাদি ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু আমিষ পাতুৰিৰ বাবে বিভিন্ন মাছ ব্যৱহাৰ কৰি ৰন্ধা হয়। মিঠা পানীৰ মাছ প্ৰধানকৈ মাছ পাতুৰি তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;eisamay1&quot;&gt;{{cite news |title=কাচকিৰ পাতুৰিৰ স্বাদ, নিমেষে মন জিতে নেবে আপনাৰ! |url=https://eisamay.com/lifestyle/food/kachki-macher-paturi-recipe-in-bengali/articleshow/107710130.cms |access-date=14 September 2024 |work=Eisamay |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Paturi to misti doi, US Ambassador enjoys Bengali cuisine in Delhi's Banga Bhawan |url=https://www.indiatoday.in/trending-news/story/paturi-to-misti-doi-us-ambassador-enjoys-bengali-cuisine-in-delhis-banga-bhawan-watch-2401735-2023-07-04 |access-date=13 September 2024 |work=India Today |date=4 July 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=কই মাছেৰ পাতুৰি তৈৰিৰ ৰেসিপি |url=https://www.dhakapost.com/lifestyle/132050 |access-date=14 September 2024 |work=dhakapost.com |date=31 July 2022 |language=bn}}&lt;/ref&gt; 


== ব্যুৎপত্তি ==
পাতুৰি শব্দটো ‘পাত’ শব্দৰপৰাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। সেই অৰ্থে পাতেৰে মেৰিয়াই ৰন্ধা খাদ্যৰপৰাই পাতুৰি নামৰ সৃষ্টি হৈছে। এই ব্যঞ্জনবিদ কলপাত, কুমলীয়া লাউপাত বা কোমোৰাৰ পাতত মেৰিয়াই ৰন্ধা হয়। 

== ইতিহাস ==
পাতুৰিৰ উৎপত্তি বা উৎপত্তিস্থলৰ সঠিক সময় জানিব পৰা নাযায়। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় কালত বঙালী সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ খাদ্যাভ্যাসত পাতুৰিৰ নাম বহু কম শুনা যায়। অৱশ্যে পাতুৰিৰ প্ৰস্তুতিৰ আভাস কবি মুকুন্দ মিশ্ৰই ৰচনা কৰা ‘বংশুলিমংগল’ কবিতাটোত পোৱা যায়। এই কবিতাটোত কবিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ৰুক্মিণীয়ে স্বামী ধূসাদত্তৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা অন্যতম ব্যঞ্জন আছিল পাতুৰি। ইয়াত সৰিয়হৰ লগত মাছ পাতুৰিৰ কথা উল্লেখ আছে। 

== প্ৰকাৰ ==
নিৰামিষ আৰু আমিষ প্ৰায় যিকোনো উপাদানেৰে পাতুৰি তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। কিন্তু আমিষভোজী পাতুৰিৰ মাজত মাছ পাতুৰি বেছিকৈ দেখা যায়। বিভিন্ন মাছৰপৰা বিভিন্ন পাতুৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়, যেনে- ভেটকী পাতুৰি, ইলিচ পাতুৰি, কাৱৈ পাতুৰি, ৰৌ পাতুৰি ইত্যাদি। মাছৰ উপৰি কণীৰ পাতুৰি আৰু মাছৰ কণীৰ পাতুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। মিছা মাছেৰেও পাতুৰি প্ৰস্তুত কৰা হয়, যাক মিছামাছৰ পাতুৰি বুলি জনা যায়। ইয়াত মূলতঃ সাগৰীয় মিছামাছ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;anandabazar5&quot;&gt;{{cite news |title=ভেটকি কিংবা মুৰগি নয়, গৰম ভাতেৰ সঙ্গে এ বাৰ জমে যাবে মুসুৰ ডালেৰ পাতুৰি |url=https://www.anandabazar.com/recipes/how-to-make-daler-paturi-dgtl/cid/1451934 |access-date=14 September 2024 |work=Anandabazar |publisher=ABP |date=12 August 2023 |location=Kolkata |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin1&quot;&gt;{{cite news |title=অল্প তেলেৰ পদ, চেখে দেখোন মুসুৰ ডালেৰ পাতুৰি |url=https://www.sangbadpratidin.in/lifestyle/try-this-recipe/ |access-date=14 September 2024 |work=Sangbad Pratidin Digital |publisher=Pratidin Prakashani |date=2 August 2018 |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;indulgexpress&quot;&gt;{{cite news |last1=Ghosal |first1=Sharmistha |title=Durga Puja 2018 Special: The Westin Kolkata's Chef Vikash Prasad shares the recipe for Paneer Paturi |url=https://www.indulgexpress.com/life-style/recipe1/2018/Oct/11/durga-puja-2018-special-the-westin-kolkatas-chef-vikash-prasad-shares-the-recipe-for-paneer-paturi-10603.html |access-date=13 September 2024 |work=Indulgexpress |date=11 October 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;

নিৰামিষভোজীৰ মাজত বিভিন্ন জনপ্ৰিয় পাতুৰিৰ নিৰামিষ সংস্কৰণ আছে। দালি পাতুৰি দালি ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত মচুৰ দালিৰ পাতুৰি উল্লেখযোগ্য। পাতুৰি গাখীৰজাতীয় সামগ্ৰীৰপৰাও তৈয়াৰ কৰা যেনে- পনীৰ, চানা আদি ব্যৱহাৰ কৰি পাতুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। যাক ক্ৰমে পনীৰ পাতুৰি আৰু চানা পাতুৰি বুলি জনা যায়। গাখীৰৰপৰা তৈয়াৰী বিখ্যাত বাংলা মিঠাই সন্দেশৰপৰাও পাতুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{cite web |title=জিভে-জল আনা নিৰামিষ-পাতুৰিৰ গপ্পো |url=https://www.bongodorshon.com/home/story_detail/mouth-watering-vegetarian-paneer-paturi |website=Bongodorshon |access-date=14 September 2024 |language=bn |date=2 September 2018 |archivedate=14 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240914114704/https://www.bongodorshon.com/home/story_detail/mouth-watering-vegetarian-paneer-paturi |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anandabazar2&quot;&gt;{{cite news |title=পাতুৰি মানেই কি ইলিশ কিংবা ভেটকি? দস্তুৰ ভেঙে বানিয়ে ফেলুন ছানাৰ পাতুৰি |url=https://www.anandabazar.com/recipes/how-to-make-bengali-veg-dish-chhanar-paturi-dgtl/cid/1351843 |access-date=13 September 2024 |work=www.anandabazar.com |publisher=ABP |language=bn}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%&quot; 
|+পাতুৰি বৈচিত্ৰ্য&lt;ref name=&quot;news18&quot;&gt;{{cite news |title=5 Types of Leaves Used in Bengali Paturi Dishes |url=https://www.news18.com/web-stories/lifestyle/5-types-of-leaves-used-in-bengali-paturi-dishes-1924968/ |access-date=13 September 2024 |work=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anandabazar6&quot;&gt;{{cite news |title=ইলিশ নয়, এ বাৰ ডিম দিয়েই বানিয়ে ফেলুন পাতুৰি! জমে যাবে দুপুৰেৰ ভোজ |url=https://www.anandabazar.com/recipes/how-to-make-dim-paturi-recipe-at-home-dgtl/cid/1528425 |access-date=14 September 2024 |work=Anandabazar |publisher=ABP |date=4 July 2024 |location=Kolkata |language=bn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;anandabazar5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;indulgexpress&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;anandabazar2&quot;/&gt;{{sfn|Bhartiya et al.|2024|p=85}}
! rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰকাৰ
! rowspan=&quot;2&quot; |ছবি
! rowspan=&quot;2&quot; |পাত (আৱৰণ হিচাপে)
! colspan=&quot;3&quot; |উপকৰণ
|-
! প্ৰধান
! আৱশ্যকীয়
! অন্যান্য
|-
! colspan=&quot;6&quot; |নিৰামিষ পাতুৰি
|-
|পনিৰ পাতুৰি
|
|
|পনীৰ
|ক’লা সৰিয়হ, হালধি গুড়ি, সৰিয়হ তেল, কেঁচা জলকীয়া
|পোস্ত, নাৰিকল
|-
|দালি পাতুৰি
|
|কোমোৰাৰ পাত
|দালি
|কেঁচা জলকীয়া, হালধি আৰু সৰিয়হ তেল
|পিঁয়াজ, নহৰু, ক’লা জিৰা, ধনিয়া পাত, বিলাহী, আদা
|-
|সন্দেশ পাতুৰি
|
|কলপাত
|সন্দেশ
|
|
|- 
|চানা পাতুৰি
|
|কলপাত
|চানা
|সৰিয়হ আৰু কেঁচা জলকীয়া
|পপি গুটি, চেনি 
|-
! colspan=&quot;6&quot; |আমিষ পাতুৰি
|-
|ভেটকি পাতুৰি
|
|কলপাত
|ভেটকি মাছ 
|
|
|-
|ইলিচ পাতুৰি
|[[চিত্ৰ:Ilish_Machher_Paturi_(Doi_Ilish).jpg|80x80px]]
|কলপাত
|ইলিচ মাছ
|সৰিয়হ, সৰিয়হ তেল, হালধি, কেঁচা জলকীয়া
|পপি গুটি বটা, টেঙা দৈ, নাৰিকল
|-
|কাৱৈ পাতুৰি
|[[চিত্ৰ:Koi_Fish_Paturi.jpg|80x80px]]
|লাউপাত
|কাৱৈ
|সৰিয়হ, হালধি গুড়ি, সৰিয়হ তেল, পিঁয়াজ, কেঁচা জলকীয়া,
|নহৰু, জিৰা, নাৰিকল, ধনিয়া 
|-
|ৰৌ পাতুৰি
|
|কলপাত
|ৰৌ মাছ 
|
|
|-
|মিছা পাতুৰি
|
|
|মিছা
|সৰিয়হ, পপি গুটি, কেঁচা জলকীয়া, সৰিয়হ তেল
|নাৰিকল বটা, টেঙা দৈ, চেনি, নহৰু 
|-
|কণী পাতুৰি
|
|
|কণী (মাছৰ কণী)
|সৰিয়হ, সৰিয়হ তেল, হালধি, কেঁচা জলকীয়া
|পপি গুটি, নাৰিকল, পিঁয়াজ
|}

==প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ==
পাতুৰিৰ প্ৰধান উপাদান হ’ল মাছ, মচুৰ দালি ইত্যাদি। সৰিয়হ, জলকীয়া বটা, সৰিয়হ তেল, আৰু হালধি হ’ল আৱশ্যকীয় মচলা। চেনি, নাৰিকল ৰোকা, কটা পিঁয়াজ আদিও বিভিন্ন পাতুৰি সংস্কৰণ(ৰেচিপিত) উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 


==ৰন্ধন প্ৰণালী==
পাতুৰি ৰন্ধাৰ মৌলিক পদ্ধতি হ’ল মূল উপাদানটো পাতত মচলাৰে মেৰিয়াই কম জুই বা ভাপত সিজোৱা হয়। এই মৌলিক পদ্ধতিটো কিছুমান ৰন্ধন শৈলীৰ লগত মিহলাই বিভিন্ন পাতুৰি প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত নিজ সোৱাদ অনুসৰি মচলাৰ লগত মাছ মিহলাই ভাপত দি বা লাউপাত মেৰিয়াই ভাপত দিয়া তৈয়াৰ কৰা হয়। 

পাতুৰি ৰন্ধাত ব্যৱহৃত পাতসমূহে এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। পাতুৰি ৰন্ধাত প্ৰধান উপাদান হ’ল কলপাত। সাধাৰণতে পাতুৰিত কলপাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তদুপৰি কেতিয়াবা শালপাত, হালধিপাত, লাউপাত আদিও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই পাতৰ ব্যৱহাৰত আঞ্চলিক প্ৰভাৱ পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে পশ্চিমবংগৰ মেদিনীপুৰত পাতুৰি শালপাত যথেষ্ট জনপ্ৰিয়, কাৰণ সেই অঞ্চলবোৰত শাল বনাঞ্চলৰ প্ৰচুৰতা থকাৰ বাবে। কেতিয়াবা কেনেধৰণৰ পাতুৰি ৰান্ধিছে তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি পাতুৰিৰ বাবে উপযুক্ত পাত বাছনি কৰা হয়। যেনে মাছৰ সৰিয়হ পাতুৰি বা সৰু মাছৰ যদি ৰান্ধিছে তেন্তে হালধি পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

মাছৰ পাতুৰি প্ৰধানকৈ সৰিয়হৰ লগত ৰন্ধা হয়। মাছৰ টুকুৰাৰ লগতে সৰিয়হ, জলকীয়া, হালধি, নিমখ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী মূলতঃ কলপাতত মেৰিয়াই ডোঙাৰে বান্ধি লোৱা হয়। ইয়াৰ পিছত উতলাই বা ভাপত দি সিজোৱা হয়। পপিফুলৰ গুটি বটা আৰু নাৰিকল বটা প্ৰায়ে মাছৰ পাতুৰিৰ উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মাছ পাতুৰিৰ ভিতৰত ভেটকী মাছ পাতুৰি অধিক জনপ্ৰিয়। সাধাৰণতে এই ধৰণৰ পাতুৰি বনোৱাৰ দুটা পদ্ধতি হ’ল- প্ৰথমতে জুইত কেৰাহী ৰাখি কম জুইত পাতুৰি ৰন্ধা আৰু দ্বিতীয়তে গৰম পানীৰ ভাপত পাতুৰি ৰন্ধা। কিন্তু পাতুৰিৰ প্ৰকৃত সোৱাদ বজাই ৰাখিবলৈ মাটিৰ চৌকাৰ গৰমত অঙঠা পাতুৰি ৰন্ধা হয়। কণী আৰু মাছৰ কণীৰ পাতুৰিও প্ৰায় একে ধৰণে প্ৰস্তুত কৰা হয়। 

এই পাতুৰি নিমখ, জলকীয়া, বিলাহী, ধনিয়াৰ পাতৰ সৈতে মচুৰ দালি মিহলাই কলপাতত মেৰিয়াই জুইত ৰন্ধা হয়। সিজোৱাৰ পিছত মচুৰ দালিবোৰ গোটা হৈ কেকৰ দৰে দেখা যায়। কচুৰ পাতুৰি আৰু কচুৰ শিপা সৰিয়হৰ পাতুৰি একে ধৰণে তৈয়াৰ কৰা হয়। পানী ওলোৱা চজিনাবোৰ হাতৰ তলুৱাৰ সহায়ত সমতল আকৃতিৰ ৰূপত তৈয়াৰ কৰা হয়। পিছত চজিনাত মচলা প্ৰয়োগ কৰা হয়। মচলাবোৰ সৰিয়হ, পপি গুটি আৰু কেঁচা জলকীয়াৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এই মচলাবোৰত চেনি, নিমখ, তেল ভালদৰে মিহলি কৰা হয়। সামগ্ৰীবোৰ কলপাতত মেৰিয়াই চানা পাতুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। পনিৰ পাতুৰি একে ধৰণে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে চজিনা বা পনীৰ থেতেলিয়াই মচলাৰ লগত মিহলাই তাৰপৰা পাতুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। 

==পৰিৱেশন==
পাতুৰি গৰম ভাতৰ লগত পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াক ৰান্ধিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পাত্ৰৰপৰা পোনপটীয়াকৈ পৰিৱেশন কৰা হয়, যদিও কিছুমান ঘৰত এই খাদ্য প্লেট বা বাটিত পৰিৱেশন কৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;indianexpress1&quot;&gt;{{cite news |last1=Sen |first1=Rajyasree |title=What ties the Parsi patrani macchi to the Bengali paturi? |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/food-wine/what-ties-parsi-patrani-macchi-to-the-bengali-paturi-do-they-share-armenian-origin-9563759/ |access-date=13 September 2024 |work=The Indian Express |date=13 September 2024 |location=New Delhi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dhakatribune&quot;&gt;{{cite news |last1=Chowdhury |first1=Michella |title=Paturi's delicious Bengali food hits just the right spot |url=https://www.dhakatribune.com/business/283430/paturi%E2%80%99s-delicious-bengali-food-hits-just-the |access-date=13 September 2024 |work=www.dhakatribune.com |date=13 April 2023}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগসমূহ ==

* {{Cite book|title=Gastronomic Sustainability Solutions for Community and Tourism Resilience|date=15 April 2024|publisher=IGI Global|isbn=979-8-3693-4136-0|url=https://books.google.com/books?id=uzYDEQAAQBAJ&amp;dq=%22paturi+%28bengali+dish%29%22+-wikipedia&amp;pg=PA85|access-date=14 September 2024|ref={{harvid|Bhartiya et al.|2024}}}}
[[শ্ৰেণী:অপৰ্যালোচিত অনুবাদসহ পৃষ্ঠা]]
[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী]]</text>
      <sha1>oxv6pw7fsg67eu70g51xfawpkghltuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ন্বাৰন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126860</id>
    <revision>
      <id>633524</id>
      <parentid>602427</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8111" sha1="s8fc1rilja6xiandlvkhv47gw8oa0w9" xml:space="preserve">'''ন্বাৰন {{lang_ne|न्वारन}} ''' (কেতিয়াবা নুৱাৰন বা নামকৰণ) [[নেপাল]]ত উদযাপিত শিশুৰ [[নামকৰণ]] অনুষ্ঠান। 

[[হিন্দু]] পৰম্পৰাত ল'ৰা-ছোৱালী উভয়ৰে জন্মৰ ১১ তাৰিখে ন্বাৰন পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Unique Traditions in Nepal |url=https://honeyguideapps.com/blog/unique-traditions-in-nepal |website=Honeyguide to the Mountains! |access-date=5 March 2020 |date=February 9, 2016}}&lt;/ref&gt; এই অনুষ্ঠানটো শিশুটিক তেওঁলোকৰ চন্দ্ৰ ৰাশিফলৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মৰ নাম দিবলৈ কৰা হয়, যিটো সাধাৰণতে তেওঁলোকক জনা নাম নহয়। সাধাৰণতে ঘৰতে এই অনুষ্ঠানটো কৰিবলৈ এজন পুৰোহিতক আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়, যিয়ে তেওঁলোকৰ জন্মৰ বিৱৰণৰপৰা শিশুটিৰ চন্দ্ৰ [[ৰাশিফল]] ​​লাভ কৰে, কিয়নো মাতৃগৰাকী  কেঁচুৱাটোৰ সৈতে ঘৰতে সুস্থ হৈ থাকে। যেতিয়ালৈকে মাতৃ আৰু সন্তান &quot;শুদ্ধ&quot; নহয় (ধৰ্মীয় অৰ্থত, অতীতৰ জীৱন আদিৰ পৰা) তেতিয়ালৈকে তেওঁলোকে কোনো মন্দিৰলৈ যাব নালাগে।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sharma |first1=Sheetal |last2=van Teijlingen |first2=Edwin |last3=Hundley |first3=Vanora |last4=Angell |first4=Catherine |last5=Simkhada |first5=Padam |date=December 2016 |title=Dirty and 40 days in the wilderness: Eliciting childbirth and postnatal cultural practices and beliefs in Nepal |journal=BMC Pregnancy and Childbirth |language=en |volume=16 |issue=1 |pages=4–5 |doi=10.1186/s12884-016-0938-4 |issn=1471-2393 |pmc=4933986 |pmid=27381177 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

যদি কিবা কাৰণত এই অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰিব নোৱাৰি তেন্তে জন্মৰ ২১ বা ৪১ তাৰিখতো ন্বাৰন কৰিব পাৰি। কিছুমান মানুহে ১১ তাৰিখে নৱৰাণ অনুষ্ঠানো কৰে।&lt;ref name=&quot;CultAtlas&quot;&gt;{{cite web |title=Naming |url=https://culturalatlas.sbs.com.au/nepalese-culture/nepalese-culture-naming |website=Cultural Atlas |access-date=5 March 2020}}&lt;/ref&gt;

পূজাৰ আগত পূজাৰ সামগ্ৰী ধুই চাফা কৰি পূজাৰ স্থানত ৰাখিব লাগে। আপুনি নিমন্ত্ৰণ কৰিব বিচৰা লোকৰ সংখ্যাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পূজাৰ স্থান বাছি ল’ব পাৰে। পূজা বা পশ্চিম মুখ কৰি পূজা কৰিব লাগে। পৰিষ্কাৰ, ধোৱা কাপোৰ, যেনে চাদৰেৰে ঢাকি থোৱা কাৰ্পেটযুক্ত ঠাই ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি; যদিহে হাভান (হোমা) অনুষ্ঠান সম্পন্ন কৰা নহয়, তেনে ক্ষেত্ৰত অগ্নিনিৰ্বাপক মজিয়া পছন্দ কৰা হয়। 

অনুষ্ঠানৰ পিছত সূৰ্যাস্তৰ পিছত বা পাছদিনা ঠাইখিনি চাফা কৰিব পাৰি। ফল-মূল প্ৰসাদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। আনহাতে পূজাৰ ফুল আৰু সূতাপাত গছৰ কাষৰ পিছফালৰ চোতালত সিঁচৰতি কৰি ৰাখিব লাগে। কলশ (কলহ), নাৰিকল, পূজাৰ কাপোৰ (কাপোৰ), মুদ্ৰা, চাউল পৃথকে পৃথকে বান্ধি লৈ, বাকী সকলো শস্য একেলগে মিহলাই ল’ব লাগে। এইবোৰ ১১ দিনৰ ভিতৰত মন্দিৰলৈ ঘূৰাই দিব লাগে। সঠিকভাৱে পেক কৰি; কিন্তু ব্যৱহৃত ফল-মূল, ফুল, সুমথিৰাৰ পাত মন্দিৰৰ ভিতৰত থব নালাগে। 
নেপালী হিন্দু সংস্কৃতিত নৱাৰান অনুষ্ঠানৰ অপৰিসীম তাৎপৰ্য আছে, কিয়নো ই শিশুৰ জীৱনৰ প্ৰথমটো ডাঙৰ অনুষ্ঠান। এই অনুষ্ঠানৰ সময়ত দিয়া নামটো কেৱল লেবেল নহয় বৰঞ্চ শিশুৰ ভাগ্য, স্বাস্থ্য, সুখৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। শিশুৰ জন্ম সময়, তাৰিখ আৰু গ্ৰহৰ অৱস্থানৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বৈদিক জ্যোতিষৰ ভিত্তিত এই নামটো বাছি লোৱা হৈছে। নামটোৰ প্ৰথম আখৰটো শিশুৰ ৰাশি (ৰাশি)ৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়, যাৰ ফলত শিশুটিৰ জ্যোতিষৰ তালিকাৰ লগত নামটো মিল থকাটো নিশ্চিত হয় আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনলৈ ধনাত্মক শক্তি আনে।

এই অনুষ্ঠানত কেঁচুৱাটোক আধ্যাত্মিক জগতৰ লগত চিনাকি কৰাই দিয়াৰ লগতে দেৱতা আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ পৰা আশীৰ্বাদ বিচৰাৰ ব্যৱস্থাও কৰা হয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে ন্বাৰনৰ সময়ত দিয়া নামটোৱে শিশুটিক নেতিবাচক প্ৰভাৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰি এক সমৃদ্ধিশালী আৰু পূৰ্ণতাপূৰ্ণ জীৱনৰ দিশত পথ প্ৰদৰ্শন কৰিব। ইয়াৰ উপৰিও এই অনুষ্ঠানে পৰিয়ালৰ বন্ধন শক্তিশালী কৰে, কিয়নো আত্মীয় আৰু বন্ধু-বান্ধৱীয়ে একত্ৰিত হৈ কেঁচুৱাটোৰ আগমনৰ উদযাপন কৰে আৰু আশীৰ্বাদ আগবঢ়ায়।
&lt;ref&gt;https://www.thewondernepal.com/articles/nwaran-the-traditional-naming-ceremony-in-nepal/{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 

==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* https://culturalatlas.sbs.com.au/nepalese-culture/nepalese-culture-naming
* https://www.ajakorashifal.com/the-complete-process-of-nwaran-naming-ceremony/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251016232126/https://www.ajakorashifal.com/the-complete-process-of-nwaran-naming-ceremony/ |date=2025-10-16 }}
* https://www.nepalinames.com/

[[শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>s8fc1rilja6xiandlvkhv47gw8oa0w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাংলাদেশৰ সংগীত</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126962</id>
    <revision>
      <id>633596</id>
      <parentid>567585</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15716" sha1="mzeoke798sn63m165gg001wsyyf1m0f" xml:space="preserve">'''বাংলাদেশৰ সংগীত'''  ({{lang-bn|বাংলাদেশেব় সঙ্গীত}}) হ'ল সুদূৰ অতীতৰপৰাই বাংলাদেশত প্ৰচলিত হৈ অহা সংগীত। সুদূৰ অতীতৰপৰাই বাংলাদেশত সংগীতৰ ব্যাপক প্ৰচলন আছিল। সাধাৰণতে সংগীতক বিশ্লেষণ কৰিলে‍ পোৱা যায়: সংগীত = ছন্দ + সুৰ অৰ্থাৎ সুৰত উচ্চাৰিত ছন্দযুক্ত বাক্যক গীত বা সংগীত বোলা হয়।

==প্ৰাচীন বংগত সংগীত==
প্ৰাচীন বংগত সাধাৰণ মানুহে‍ চিঠি লিখিছিল পদ্যাকাৰে। কিন্তু উচ্চাৰণ কৰাৰ সময়ত সুৰ দি উচ্চাৰণ কৰিছিল। তেতিয়াৰপৰাই সঙ্গীতৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হয়। তেতিয়াৰ [[বৌদ্ধ]] সমাজত [[চৰ্যাপদে]] এক বিশেষ ঠাই দখল কৰি‍ আছিল। [[বৌদ্ধ]] ধৰ্মপ্ৰচাৰসকলে‍ সেয়া গানৰ সুৰত উচ্চাৰণ কৰিছিল। ফলস্বৰূপে পাঠকৰ মন জয় কৰা সহজ হৈছিল তেনে‍ এটি পদ্য হল:

{{cquote|quote=“কা আ তৰুবৰ পাঞ্চ বি ডাল
চঞ্চল চী এ পইঠা বি কাল”|author=[[লুই পা]]}}

তেতিয়াৰ [[হিন্দু]] সমাজতো [[দেৱী]]ৰ [[পূজা]]ত গান গাই সাধাৰণ মানুহে‍ [[দেৱী]]ক [[পূজা]] কৰিছিল। 
==মধ্যযুগত সংগীত==
বাংলা সাহিত্যৰ ইতিহাসত ১২০০ চনৰপৰা ১৮০০ চনলৈকে এই সময়ছোৱা মধ্যযুগ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;খ&quot;&gt;{{cite web | url=https://sattacademy.com/job-solution/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%A7%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%97-%E0%A7%A7%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%A7%E0%A7%A7%E0%A7%AE%E0%A7%A6%E0%A7%A6-%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BF | title=বাংলা সাহিত্যেৰ মধ্যযুগ Copied from SATT ACADEMY. Visit us at: https://sattacademy.com | accessdate=12 November 2025}}&lt;/ref&gt; মধ্যযুগত এই দেশত সংগীত চৰ্চা উচ্চ মানৰ আছিল। মধ্যযুগৰ প্ৰধান গীতসমূহ হ'ল - বৈষ্ণৱ পদাৱলী, শাক্ত পদাৱলী, মঙ্গলকাব্য, ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত ভিত্তিক গীত ধৰ্মীয় গীত আৰু লোকগীত।&lt;ref name=&quot;গ&quot;&gt;{{cite web | url=https://bignet.in/blog/4622/what-kind-of-songs-were-composed-in-bengali-literature-in-the-middle-ages-in-bengali | title=মধ্যযুগে বাংলা সাহিত্যে কি ধৰণেৰ গান ৰচনা হয়েছিল? | accessdate=12 November 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; সেই সময়ত হিন্দু দেৱীসকলৰ বাবে কীৰ্তন ৰচনা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ৰচিত হৈছিল বৈষ্ণৱ পদাৱলি। মূলতঃ কৃষ্ণ আৰু ৰাধাৰ কাহিনীক কেন্দ্ৰ কৰি এইবোৰ ৰচনা কৰা হৈছিল। এই বৈষ্ণৱ পদাৱলীৰসমূহৰ বিখ্যাত স্ৰষ্টাসকলৰ ভিতৰত বিদ্যাপতি, চণ্ডীদাস, জ্ঞানদাস, গোবিন্দ দাস আদি উল্লেখযোগ্য।&lt;ref&gt;বাঙালীৰ সংস্কৃতি ও শিল্পকলা-বাংলাদেশ ও বিশ্বপৰিচয় পাঠ্যবই-৮ম শ্ৰেণী&lt;/ref&gt; ১৩৫০ চনৰ পাছত বাংলা কবিতাৰ দুটা মূল ধাৰা দেখা যায়; তাৰে এটা হ’ল কাহিনীকাব্য আৰু আনটো গীতিকাব্য।&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.w3classroom.com/2022/12/blog-post_98.html | title=বাংলা সাহিত্যেৰ মধ্যযুগ | accessdate=12 November 2025}}&lt;/ref&gt; প্ৰথম ধাৰাটোৰ আখ্যান গাঁথনিত সংগীতময়তা লক্ষণীয় আৰু দ্বিতীয় ধাৰাটোত মূল লক্ষণসমূহ হ’ল সংগীতধৰ্মিতা আৰু আৱেগিকতা।&lt;ref name=&quot;ক&quot;/&gt;
===মধ্যযুগীয় মুছলমান সমাজত সংগীত===
বাংলা ভাষাৰ প্ৰথম মুছলমান কবি শাহ মুহম্মদ সগীৰৰ ‘ইউছুফ-জোলেখা’ বা দৌলত উজিৰ বাহৰাম খানৰ ‘লায়লি-মজনু’ ইত্যাদিৰ গল্পকাহিনী গাঁৱ‍ে গাঁৱ‍ে পালা আকাৰে গীত হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হৈছিল অথবা পুঁথি পাঠৰ আসৰ হৈছিল; তেতিয়াৰ যুগত এইবোৰেই ইছলামি গান হিচাপে‍ পৰিচিত আছিল।&lt;ref name=&quot;গ&quot;/&gt; গানৰ সুৰত পুঁথিসমূহ পাঠ কৰা হৈছিল। পুঁথিসমূহ আৰৱী উপন্যাস আৰু পাৰস্যত পোৱা বিভিন্ন আখ্যানৰপৰা লোৱা হৈছিল। তেনে কেইখনমান পুঁথি হ'ল -
* ইউছুফ-জোলেখা
* লায়লা-মজনু
* জংগনামা
* চয়ফুল মুল্ক বদিউজ্জামান ইত্যাদি। 

তদুপৰি সেই যুগত বাদ্যযন্ত্ৰ অবিহনে সৃষ্টিকৰ্তাৰ প্ৰতি একপ্ৰকাৰৰ প্ৰশংসা কৰি গীত বা স্তুতি গোৱা হৈছিল, যিটো গজল বুলি জনা গৈছিল।

===মধ্যযুগীয় হিন্দু সমাজত সংগীত===
মধ্যযুগীয় হিন্দু সমাজত সংগীতৰ প্ৰচলন আছিল আটাইতকৈ বেছি। হিন্দুসকলে পূজাৰ সময়ত দেৱতাক উদ্দেশ্যি গীত গাইছিল। সেই সময়ৰ হিন্দু সমাজত কীৰ্তন গোৱা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি আছিল বৈষ্ণৱ পদাৱলি। 

==আধুনিক যুগত সংগীত==
আধুনিক যুগত বাংলাদেশৰ সংগীতক বহু ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে:
*[[লোকগীত]]
*[[আধুনিক গীত]]
*[[বেণ্ড সংগীত]]
===লোকগীত===
লোকসংগীত বাংলাদেশৰ সংগীতৰ অন্যতম প্ৰধান ধাৰা। এই গীতত গ্ৰাম্য বংগবাসীৰ জীৱন, তেওঁলোকৰ আনন্দ-দুখৰ প্ৰতিফলন ঘটিছে। ইয়াৰ বহু ভাগ আছে। ই এখন দেশ বা দেশৰ যিকোনো অঞ্চলৰ সংস্কৃতিক আলোকপাত কৰে। বাংলাদেশৰ লোকগীতসমূহ হ'ল ভাৱাইয়া,[[ভাটিয়লী]],মুৰ্শিদি,গম্ভীৰা,বাৰম্যাসা,বাউলসঙ্গীত, নিৰ্বাণ সঙ্গীত ইত্যাদি। বাংলাদেশেৰ জাতীয় সঙ্গীত ''আমাৰ সোনাৰ বাংলা'' গীতটিৰ সুৰ লোৱা হৈছে‍ এটি‍ বাউলগানৰ সুৰৰপৰা লোৱা। 

===আধুনিক গীত===
আধুনিক গীত হৈছে আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰ যেনে গীটাৰ, পিয়ানো, হাৰমনিয়াম, বাঁহী, ঢোল, ভায়লিন আদিৰ সহযোগত গোৱা গীত। এই গীতবোৰ বহু ধৰণৰ:
*বেণ্ড সংগীত
*[[পপ সংগীত]]
*[[জাজ সংগীত]]
আধুনিক গীতৰ কেইজনমান শিল্পী হ'ল-
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; শৈলী &quot;প্ৰস্থ=98%&quot;
|-
! ধাৰা
! গায়ক
|-
|বেণ্ড সংগীত||[[জেমছ (সংগীতজ্ঞ)|জেমছ]]
|-
|পপ মিউজিক||[[ৰুণা লাইলা]],[[ফিৰোজ চাই]],[[ফকিৰ আলমগীৰ]],[[আজম খান]]
|-
|}
====বেণ্ড মিউজিক====
{{anchor|Popular bands of Bangladesh}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ জনপ্ৰিয় ৰক ব্যাণ্ড
|-
! প্ৰতিষ্ঠিত!! নাম!! ধৰণ!! ভাষা!! শহৰ
|-
| ১৯৭০ || [[চ'লছ্]] || [[পপ/ৰক]] || [[বাংলা ভাষা|বাংলা]]|| [[চট্টগ্ৰাম]]
|-
| ১৯৭০ || [[আজম খান (গায়ক)|উচ্চাৰণ]] || পপ/ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৭২ || [[স্পন্দন]] || [[পপ/ৰক]] || বাংলা|| [[ঢাকা]]
|-
| ১৯৭৬ || [[ফীডব্যাক (ব্যাণ্ড)|ফীডবেক]]|| [[ৰক সঙ্গীত|ৰক]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৭৮ || [[মাইলস (ব্যাণ্ড)|মাইলছ]] || পপ/ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
|-১৯৭৯ || [[Renaissance(band)|Renaissance]]||Reggae||Bangla||Dhaka
|-
| ১৯৮০ || [[নগৰ বাউল]]|| [[হাৰ্ড ৰক]], [[সাইকেডেলিক ৰক]]|| বাংলা || চট্টগ্ৰাম
|-
| ১৯৮০ || ডিফাৰেণ্ট টাচ || [[পপ ৰক]]|| বাংলা || [[খুলনা]]
|-
| ১৯৮৪ || [[ওয়াৰফেজ]] || হাৰ্ড ৰক, [[হেভি মেটাল সঙ্গীত|হেভি মেটাল]]|| বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৮৫ || [[ৰকষ্ট্ৰেটা]] || হেভি মেটাল সঙ্গীত || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৮৬ || [[নোভা (বাংলাদেশীৰ ব্ৰাণ্ড)|নোভা]] || [[ৰক সঙ্গীত]], হাৰ্ড ৰক, সাইকেডেলিক ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯১ || [[লাভ ৰান্‌স ব্লাইণ্ড (এলআৰবি)]]|| [[অল্টাৰনেটিভ ৰক]]|| বাংলা || চট্টগ্ৰাম
|-
| ১৯৯১ || [[আৰ্ক (Bangladeshi band)|আৰ্ক]] || পপ ৰক || বাংলা || চট্টগ্ৰাম
|-
| ১৯৯৩ || [[ক্ৰিপটিক ফেইট]]|| [[প্ৰগেচিভ মেটাল]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৬ || [[শিৰোনামহীন]] || [[লোকসংগীত]], বিকল্প ৰক, [[চাইকেডেলিক ৰক]]। || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৬ || [[দলছুট]] || ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৮ || [[অৰ্থহীন]] || ৰক, [[হেভি মেটাল সঙ্গীত|হেভি মেটাল]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৮ || [[Black (Bangladeshi band)|ব্লেক]] || ৰক সংগীত, বিকল্প ৰক, [[গ্ৰাঞ্জ]]|| বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৮ || [[পইজন গ্ৰীণ]] || থ্ৰেছ/পাৱাৰ মেটাল || ইংৰাজী || ঢাকা
|-
| ১৯৯৯ || [[আৰ্টসেল]]|| [[প্ৰগেচিভ মেটাল]], [[প্ৰগেচিভ ৰক]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৯ || [[Scarecrow (band)|স্কেয়াৰক্ৰ'ৰো]] || [[থ্ৰাশ মেটাল]], মেটাল কোৰ || বাংলা || ঢাকা
|-
| ১৯৯৯ || [[নেমেসিস (বাংলাদেশী ব্যাণ্ড)|নেমেসিস]]|| অল্টাৰনেটিভ ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০০ || [[লালন ব্যাণ্ড|লালন]]|| ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০১ || [[ষ্টেণ্টৰিয়ান]] || হাৰ্ড ৰক, হেভি মেটাল || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০১ || [[Vibe (Bangladeshi band)|ভাইব]] || হেভি মেটাল || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০১ || [[সতনিক]] || ব্লেক মেটাল || ইংৰাজী || ঢাকা
|-
| ২০০২ || [[Arbovirus (band)|আৰ্বোভাইৰাছ]] || [[পৰীক্ষামূলক সংগীত]], বিকল্প ৰক, [[নু মেটাল]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৪ || [[চিভিয়ৰ ডিমেনচিয়া]] || ডেথ মেটাল || ইংৰাজী || ঢাকা
|-
| ২০০৪ || [[ফিউনাৰেল এণ্ঠেম]] || পাওয়াৰ মেটাল || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৫ || শহৰতলী || [[থিয়েটাৰিকেল ৰক]] || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৬ || [[ডি-ইলুমিনেচন]] || [[চিম্ফণিক ৰক]], সাইকেডেলিক ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৬|| [[Mechanix (band)|মেকানিক্স]] || হেভি মেটাল || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৬ || [[Powersurge (Bangladeshi band)|পাৱাৰচাৰ্জ]] || থ্ৰেছ মেটাল || বাংলা || ঢাকা
|-
| ২০০৭ || [[শূন্য (ব্যাণ্ড)|শূন্য]] || পপ/ৰক || বাংলা || ঢাকা
|-
|}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:বঙালী সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]]
[[শ্ৰেণী:সংগীত]]</text>
      <sha1>mzeoke798sn63m165gg001wsyyf1m0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হৰিচৰণ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129149</id>
    <revision>
      <id>633700</id>
      <parentid>602919</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10735" sha1="qli79ls8vxxigcaao2ovsztofe583pi" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = হৰিচৰণ
| image = Haricharan Stage.JPG
| caption = এটা অনুষ্ঠানত হৰিচৰণ
| birth_name = হৰিচৰণ শেশাদ্ৰী
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|03|20}}
| birth_place = [[মাদ্ৰাজ]] (বৰ্তমান [[চেন্নাই]]), [[তামিলনাডু]], [[ভাৰত]]
| occupation = গায়ক
| genre = বিভিন্ন
| years_active = ২০০৫–বৰ্তমান
}}

'''হৰিচৰণ শেশাদ্ৰী''' (জন্ম ২০ মাৰ্চ ১৯৮০) যাক '''হৰিচৰণ''' নামেৰে জনা যায়; এগৰাকী ভাৰতীয় কৰ্ণাটকী কণ্ঠশিল্পী, প্লেবেক গায়ক আৰু সংগীতজ্ঞ। তেওঁ প্ৰধানকৈ [[তামিল]], [[মালয়ালম]], [[হিন্দী]], [[তেলুগু]] আৰু [[কন্নড়]] ভাষাৰ সংগীত আৰু চলচ্চিত্ৰত কণ্ঠদান কৰে। তেওঁ চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীতৰ এলবাম মিলাই ২০০০ৰো অধিক গীতত কণ্ঠদান কৰিছে। 

হৰিচৰণে প্ৰথমে ২৪ বছৰ বয়সত তামিল চলচ্চিত্ৰ ''কাঢল''ৰ বাবে জছুৱাৰ শ্ৰীধৰৰ সংগীতত কণ্ঠদান কৰে। এইখিনিত তেওঁ তিনিটা গীত গাইছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ &quot;'''উনাক্কেনা ইৰুপেন'''&quot; নামৰ গীতটো ২০০৫ চনত [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]]ৰ নিৰ্বাচন তালিকাত স্থান লাভ কৰে আৰু ব্যাপক জনপ্ৰিয় হয়।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindu.com/mp/2006/06/03/stories/2006060300280100.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071209125227/http://www.hindu.com/mp/2006/06/03/stories/2006060300280100.htm |url-status=dead |archive-date=9 December 2007 |title=Metro Plus Madurai / Music : Successful note |work=The Hindu |date=3 June 2006 |access-date=29 November 2011 |location=Chennai, India |archivedate=9 December 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071209125227/http://www.hindu.com/mp/2006/06/03/stories/2006060300280100.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

যদিও প্ৰথম গীতেই কিছুমান পৰিচিতি আনে, হৰিচৰণ বুৰঞ্জীয়াকৈ জনপ্ৰিয় হৈ উঠে ২০১০ চনৰ তামিল চলচ্চিত্ৰ ''পাইয়া''ৰ বাবে যুৱন শংকৰ ৰাজাই সুৰ দিয়া &quot;'''থুলী থুলি'''&quot; গীতটো পৰিৱেশন কৰাৰ পাছত। 

== পটভূমি ==
হৰিচৰণ [[চেন্নাই]], ভাৰতস্থিত এটা [[তামিল]] সংগীত-পৰিয়ালৰ সন্তান। তেওঁৰ ককাদেউতা পি. এছ. গণপতি ১৯৬০ চনত “আলাপনা” নামৰ অধীনত মাইকবিহীন কৰ্ণাটকী সংগীতৰ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ বাবে জনাজাত আছিল। তেওঁৰ আইতা শ্ৰীমতী আল্মেলু গণপতি গণিতত ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাপ্ৰাপ্ত, আৰু ৩৫ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি একাডেমিক ক্ষেত্ৰত কাৰ্যৰত। 

তেওঁৰ দেউতা জি. শেশাদ্ৰী [[অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ']]-ৰ শিল্পী আৰু এগৰাকী বেংকৰ কৰ্মচাৰী। মাতৃ লতা চেন্নাইৰ পি. এছ. চিনিয়ৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুলৰ এগৰাকী লাইব্ৰেৰিয়ান। 

হৰিচৰণে সাত বছৰ বয়সতেই কৰ্ণাটিক সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল শ্ৰীমতী চেতু মহাদেৱনৰ ওচৰত, লগতে বিশিষ্ট সংগীতজ্ঞ কে. ভি. নাৰায়ণস্বামী, টী. এম. প্ৰভাৱথী আৰু পি. এছ. নাৰায়ণস্বামীৰ নিচিনা শিক্ষাবিদ তেওঁৰ শিক্ষক হিচাপে আছিল। 

তেওঁ ১৭ বছৰ বয়সত জোছুৱাৰ শ্ৰীধৰৰ সংগীতত ''কাঢল'' ছবিৰ বাবে প্ৰথম তামিল চলচ্চিত্ৰ গীত ৰেকৰ্ডিং কৰিছে, আৰু সেই ছবিখনত তিনিটা গীত গাইছিল। তেওঁৰ “উনাক্কেনা ইৰুপেন” গীতটো ২০০৫ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত মনোনীত হৈছিল আৰু বহুল জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

তাৰ পিছত তেওঁৰদ্বাৰা তামিল, কন্নড়, তেলুগু আৰু মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ আৰু এলবামৰ বাবে বহুজন জনপ্ৰিয় সংগীত পৰিচালকৰ বাবে বহু হিট গীত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Happy-and-happening-Haricharan/articleshow/5926835.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614052738/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-14/news-interviews/28300705_1_song-singer-yuvan |url-status=live |archive-date=14 June 2012 |title=Happy and happening: Haricharan |work=The Times of India |date=14 May 2010 |access-date=29 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Haricharans-really-excited/articleshow/7093499.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614052751/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-12-14/news-interviews/28230322_1_boss-engira-baskaran-new-band-haricharan |url-status=live |archive-date=14 June 2012 |title=Haricharan's really excited |work=The Times of India |date=14 December 2010 |access-date=29 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/news-interviews/Haris-secret-wish/articleshow/7787150.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614052803/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191717_1_veteran-singer-singer-haricharan-programme |url-status=live |archive-date=14 June 2012 |title=Hari's secret wish! |work=The Times of India |date=26 March 2011 |access-date=29 November 2011}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ সাম্প্ৰতিক হিট গীত “থুলী থুলী”ৰ বাবে তেওঁ বিশেষ খ্যাতি লাভ কৰে। হৰিচৰণ যুৱন শংকৰ ৰাজাৰ সংগীতত আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ অন্যতম। 

২০১২ চনত, তেওঁ [[ৰজনীকান্ত]]ৰ সৈতে একেলগে “''মাট্ট্ৰাম অন্দ্ৰুথান মাৰাধধু''” গীতটো গাইছিল, যিটো [[এ. আৰ. ৰহমান]]ৰ সংগীতত তৈয়াৰ কৰা ''কোচাডাইয়ান'' ছবিৰ সংগীত (২০১৪ চনত মুক্তি)।

== বঁটা ==
=== জিকিছিল ===

==== ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ চাউথ ====
* '''২০১৫''' – শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (মালয়ালম) – ''বেংলোৰ ডেজ''
* '''২০২৪''' – শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ প্লেবেক গায়কৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা (তামিল) – ''পনিয়িন চেলভান: II''

==== IIFA উৎসৱ ====
* '''২০১৬''' – শ্ৰেষ্ঠ প্লেবেক গায়ক (পুৰুষ) – তেলুগু – ''বাহুবলী''
* '''২০১৬''' – শ্ৰেষ্ঠ প্লেবেক গায়ক (পুৰুষ) – তামিল – ''বাহুবলী''
* '''২০১৭''' – শ্ৰেষ্ঠ প্লেবেক গায়ক (পুৰুষ) – তেলুগু – ''কৃষ্ণগদী বীৰা প্ৰেমগধ''

==== এছিয়ানেট চলচ্চিত্ৰ বঁটা ====
* '''২০১৫''' – শ্ৰেষ্ঠ প্লেবেক গায়ক – ''বেংলোৰ ডেজ''

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{IMDb name|3080853}}
* {{IMDb name|id=3877686}}
* {{Facebook|haricharansinger|Haricharan}}

ডিস্কোগ্ৰাফী
* [http://www.raaga.com/channels/tamil/singers/Haricharan.html Raaga.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131205073627/http://www.raaga.com/channels/tamil/singers/Haricharan.html |date=2013-12-05 }}
* [http://www.thiraipaadal.com/singer.php?SGRID=Haricharan&amp;lang=en Thiraipaadal.com]
* [http://devaragam.com/vbscript/musicNew.aspx?artistid=953 Haricharan on Devaragam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329021833/http://www.devaragam.com/vbscript/MusicNew.aspx?ArtistID=953 |date=29 March 2015 }}
* [http://www.saavn.com/s/artist/haricharan-seshadri-albums/JrYGJYHOICs_ Haricharan on Saavn]
{{authority control}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:তামিলনাডুৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]</text>
      <sha1>qli79ls8vxxigcaao2ovsztofe583pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নাৰী শিল্প আন্দোলন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133454</id>
    <revision>
      <id>633520</id>
      <parentid>631670</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T13:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17229" sha1="asz4nfg5zv0v67uqhbyzqcrhyraz6pf" xml:space="preserve">'''নাৰী শিল্প আন্দোলন''' ([[ইংৰাজী]]: Women's Art Movement; (ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট); চমুকৈ WAM ('ডব্লিউএএম')) আছিল এটা [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ন নাৰীবাদী কলা আন্দোলন। ই ১৯৭৪ চনত [[ছিডনী]] আৰু মেলবৰ্ণত আৰু ১৯৭৬ চনত এডিলৰাইডত 'ৱিমেনছ আৰ্ট গ্ৰুপ' (WAG) হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হৈছিল।

== পটভূমি ==
অন্যান্য দেশসমূহতো ইতিমধ্যে এনেধৰণৰ আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল, য’ত মহিলা শিল্পীসকলে সমাজত মহিলা হিচাপে তেওঁলোকৰ স্থিতি আৰু এজন শিল্পী হিচাপে তেওঁলোকৰ অৱস্থানক এক [[নাৰীবাদ]]ী কাঠামোৰ জৰিয়তে পৰ্যবেক্ষণ কৰিছিল।&lt;ref name=wam/&gt; ১৯৭৫ চনত [[আমেৰিকা]]ৰ নাৰীবাদী কলা সমালোচক লুচী লিপাৰ্ডৰ ভ্ৰমণে অষ্ট্ৰেলিয়াত এই নতুন আন্দোলনটো সৃষ্টিৰ বাবে তাৎক্ষণিক প্ৰেৰণা যোগাইছিল। তেওঁ মেলবৰ্ণ আৰু এডিলৰাইডৰ কেৱল মহিলাসকলৰ গোটসমূহক 'ৱেষ্ট-ইষ্ট বেগ' (WEB) নামৰ আমেৰিকান মহিলা শিল্পীৰ এটা নেটৱৰ্কে নিৰ্মাণ কৰা মহিলা শিল্পীসকলৰ কামৰ ফটো-শ্লাইড আৰ্কাইভ বা 'শ্লাইড ৰেজিষ্টাৰ' সৃষ্টিৰ বিষয়ে কৈছিল। এই ধাৰণাটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল কলা বীথিকাসমূহত তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শনীৰ অভাৱৰ মোকাবিলা কৰা।&lt;ref name=everyday&gt;{{cite book | title= Everyday Revolutions: Remaking Gender, Sexuality and Culture in 1970s Australia| editor1-first= Michelle |editor1-last=Arrow| editor2-first= Angela |editor2-last= Woollacott| via=ANU| isbn=9781760462970 |doi=10.22459/ER.2019| date= 2019 | chapter-url=https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n5524/html/ch05.xhtml?referer=&amp;page=9 |url=https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n5524/html/upfront.xhtml?referer=&amp;page=1#| chapter=Chapter 5: How the personal became (and remains) political in the visual arts| first1=Catriona |last1=Moore| first2= Catherine| last2= Speck| s2cid= 149614750 | access-date=25 January 2022 | doi-access= free }}&lt;/ref&gt;

সমষ্টিগতভাৱে পৰিচালিত এই গোটসমূহে সচেতনতা বৃদ্ধিৰ বাবে ষ্টুডিঅ’ আৰু প্ৰদৰ্শনী কৰ্মশালাৰ সুবিধা কৰি দিছিল, যাৰ লক্ষ্য আছিল দৃশ্য কলাত ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ বিশ্লেষণ কৰা। তেওঁলোকৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমকক্ষসকলৰ দৰেই এই গোটসমূহেও মহিলা মুক্তি আন্দোলনৰ পৰা গঢ়ি উঠা বিচাৰ-হীন সচেতনতা বৃদ্ধিৰ (CR) পদ্ধতিসমূহ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৮০ চনৰ মাজভাগলৈকে ডব্লিউএএম অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে এক অতি সন্মানীয় কলা আন্দোলন হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=everyday/&gt;

== মেলবৰ্ণ ==
কিফি ৰাব্বো, লিন কুক আৰু জেনিন বাৰ্কৰ দ্বাৰা যুটীয়াভাৱে কিউৰেট কৰা ১৯৭৪ চনৰ প্ৰদৰ্শনী ''এ ৰুম অফ ওৱানছ অ’ন: থ্ৰী ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ''-এ মেলবৰ্ণ ডব্লিউএএম (WAM) আৰম্ভ কৰাত সহায় কৰিছিল। পিছৰ বছৰত, ৰাব্বোৱে বাৰ্কক ''অষ্ট্ৰেলিয়ান ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ ১৮৪০–১৯৪০'' নামৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰাম্যমাণ প্ৰদৰ্শনীখন কিউৰেট কৰিবলৈ দায়িত্ব দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Literary Awards|url=http://www.literaryawards.com.au/victorianpremiers.html|access-date=26 January 2022|archive-date=27 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180927054314/http://www.literaryawards.com.au/victorianpremiers.html|url-status=dead|archivedate=27 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180927054314/http://www.literaryawards.com.au/victorianpremiers.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=2017-06-26|title=Kiffy Rubbo, National Portrait Gallery|url=http://www.portrait.gov.au/people/kiffy-rubbo-1944|access-date=2017-08-25|publisher=Portrait.gov.au}}&lt;/ref&gt; এই গেলেৰীত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰীবাদী কলা সমালোচক লুচী লিপাৰ্ডে কেৱল মহিলা দৰ্শকৰ আগত এটা ভাষণ দিছিল। ইয়াৰ পিছতে এই গেলেৰীতে মেলবৰ্ণৰ 'ৱিমেনছ আৰ্ট ফ’ৰাম' আৰু 'ৱিমেনছ আৰ্ট ৰেজিষ্টাৰ' স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.portrait.gov.au/people/meredith-rogers-1951|title=Meredith Rogers 1951-|website=National Portrait Gallery}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=When You Think About Art: The Ewing and George Paton Galleries 1971–2008|url=https://archive.org/details/whenyouthinkabou0000unse|publisher=Macmillan Art|year=2008|isbn=978-1921394027|editor-last=Vivian|editor-first=Helen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Anne Sanders, 'Visual Arts', The Encyclopaedia of Women &amp; Leadership in Twentieth-Century Australia, Published by the Australian Women's Archives Project 2014, {{ISBN|978-0-7340-4873-8}}, http://www.womenaustralia.info/leaders/biogs/WLE0448b.htm, accessed 21 January 2018.&lt;/ref&gt;

== ছিডনী ==
১৯৭৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ইয়াৰ প্ৰথম বৈঠকৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হোৱা&lt;ref name=adams2013&gt;{{cite journal| url=https://www.outskirts.arts.uwa.edu.au/volumes/volume-29/adams-jude-looking-with-in| first=Jude| last=Adams| title=Looking from with/in: feminist art projects of the 70s| website= Outskirts| volume= 29| date= November 2013 |others= [Website] Last updated: Tuesday, 9 November 2021| via= University of Western Australia}}&lt;/ref&gt; আৰু লিণ্ডা নখলিনৰ প্ৰবন্ধ &quot;হোৱাই হেভ দেয়াৰ বিন নো গ্ৰেট ৱিমেন আৰ্টিষ্টছ?&quot;ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ১৯৭৫ চনত ছিডনী ডব্লিউএএম প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=everyday/&gt; ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল বিভিন্ন কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ জৰিয়তে কলা জগতৰ বৈষম্য আৰু লিংগবাদৰ সমাধান কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://link.galegroup.com/apps/doc/A356143041/AONE?sid=lms|title=Looking from with/in: feminist art projects of the 70s|last=Adams|first=Jude|date=2013-11-01|website=Outskirts: feminisms along the edge|language=en|access-date=2019-10-03}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

মেৰী মেকমেহন ইয়াৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল।&lt;ref name=everyday/&gt; ভিভিয়ান বিনছ, বাৰবাৰা হল, ফ্ৰান্সেচ ফিনিক্স, বেভাৰ্লি গাৰ্লিক, জুড এডামছ আৰু টনী ৰবাৰ্টছন ছিডনীত 'ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট'ৰ বিকাশৰ অগ্ৰণী আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Under a hot tin roof: art, passion and politics at the Tin Sheds Art Workshop.|last=Kenyon, Therese.|date=1995|publisher=Power Publications|isbn=0730589331|oclc=957035962}}&lt;/ref&gt;

== এডিলৰাইড ==
এডিলৰাইডত ১৯৭৬ বা ১৯৭৭ চনত 'ৱিমেনছ আৰ্ট গ্ৰুপ' স্থাপন কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে ১৯৭৬ চনত ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল মেলবৰ্ণ ডব্লিউএএমৰ দৰে এটা শ্লাইড ৰেজিষ্টাৰ স্থাপন কৰা।&lt;ref name=everyday/&gt; মহিলা শিল্পীসকলক সহায় আৰু প্ৰসাৰ কৰাৰ লগতে কলা আৰু সমাজত লিংগবাদৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ উদ্দেশ্যে এন নিউমাৰ্চে (যি ১৯৭৪ চনত এডিলৰাইড প্ৰগ্ৰেছিভ আৰ্ট মুভমেণ্টৰো এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল) এই গোটটো সহ-প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। প্ৰথমখন বৈঠকত বিভিন্ন বয়সৰ ৫০ গৰাকী মহিলাই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৭৭ চনৰ আগষ্ট মাহটোত এই গোটটোৱে 'দ্য ৱিমেনছ শ্ব’' নামৰ এক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল, যিটো পৰিসৰ আৰু অংশগ্ৰহণ উভয় দিশতে এক ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ অনুষ্ঠান আছিল। এক্সপেৰিমেণ্টেল আৰ্ট ফাউণ্ডেচনৰ উদ্যোগত আয়োজিত এই অনুষ্ঠানত থিয়েটাৰ, সংগীত, চলচ্চিত্ৰ, ফটোগ্ৰাফী, কবিতা আৰু সাহিত্য, মাধ্যম, এখন সন্মিলন আৰু এক দৃশ্য কলা প্ৰদৰ্শনী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref name=everyday/&gt; ইয়াত ৩৫০ তকৈও অধিক শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হৈছিল,&lt;ref name=conv2018&gt;{{cite web | last1=Inglis | first1=Alison | last2=Lorenzo | first2=Catherine De | last3=Speck | first3=Catherine | last4=Mendelssohn | first4=Joanna | title=How our art museums finally opened their eyes to Australian women artists | website=The Conversation | date=11 September 2018 | url=http://theconversation.com/how-our-art-museums-finally-opened-their-eyes-to-australian-women-artists-102647 | access-date=25 January 2022}}&lt;/ref&gt; যিটো জুলী ইউয়িংটন আৰু হেলেন জেমছে কিউৰেট কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Women's Show |url=https://www.daao.org.au/bio/event/the-womens-show-3/|access-date=2021-06-23|website=www.daao.org.au}}&lt;/ref&gt; অংশগ্ৰহণকাৰী শিল্পীসকলৰ ভিতৰত আছিল ষ্টিফানী ৰাডোক, লয়েন ফাৰ্লাৰ, বনিতা এলি, জুড এডামছ, মাৰ্গাৰেট ডড, ফ্ৰান্সেচ বুডেন, মেৰী মেকমেহন আৰু বহুতো।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Everyday revolutions : remaking gender, sexuality and culture in 1970s Australia|date=2019| author1=Michelle Arrow| author2=Angela Woollacott| publisher= Australian National University Press|isbn=978-1-76046-297-0|location=Acton, A.C.T.|oclc=1113935780}}&lt;/ref&gt;

ডব্লিউএএমৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত আছিল এন মাৰ্শ, ফ্ৰান্সেচ ফিনিক্স, জেনী বোল্ট, পলী চিমছ, জেন কিউ, কেট মিলিংটন, ফিল মেকিলুপ,&lt;ref name=slsa/&gt; আৰু জেকী ৰেডগেট সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Jacky Redgate Artist Profile | website=ARC ONE Gallery | url=https://arcone.com.au/jacky-redgate-artist-profile | access-date=27 January 2022}}&lt;/ref&gt;

প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এডিলৰাইড গোটটোৱে চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া আৰ্টছ গ্ৰাণ্ট এডভাইজৰী কমিটি, কমিউনিটি আৰ্টছ বৰ্ড আৰু ভিজুৱেল আৰ্টছ বৰ্ডৰ পৰা কিছু অনুদান লাভ কৰিছিল। এই অনুদানে ১৯৮০ চনত 'ৱিমেনছ আৰ্ট মুভমেণ্ট ১৯৭৮-১৯৭৯, এডিলৰাইড, চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়া' নামৰ কিতাপখন প্ৰকাশ কৰাত সহায় কৰিছিল।&lt;ref name=wam&gt;{{cite web | title=Women's Art Movement |first1= Robin |last1=Secomb |first2=Rosemary| last2= Francis| website=The Australian Women's Register| publisher= University of Melbourne | date=1 May 2009 | url=https://www.womenaustralia.info/biogs/AWE1034b.htm | access-date=24 January 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation | title=Women's Art Movement, 1978-1979 Adelaide, South Australia | author1=Experimental Art Foundation | author2=Women's Art Movement (S.A.) | year=1980 | publisher=Experimental Art Foundation | language=English}}&lt;/ref&gt;

তদুপৰি ইয়াত এক শক্তিশালী আদিবাসী অষ্ট্ৰেলীয় মহিলাৰ কলা উপাদান আছিল আৰু ইয়াক প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ ইয়াৰ গঠনত সালসলনি কৰা হৈছিল। এডিলৰাইডৰ সদস্যসকলে অন্য ৰাজ্যতো তেওঁলোকৰ শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু কিছুমানে বিদেশলৈও গৈছিল।&lt;ref name=slsa/&gt; জেন কেণ্ট&lt;ref&gt;{{cite web | title=Jane Kent :: biography | website=Design and Art Australia Online | date=13 March 2013 | url=https://www.daao.org.au/bio/jane-kent/events/ | access-date=26 January 2022}}&lt;/ref&gt; আৰু এন মাৰ্শ ১৯৮৪ চনত পৰিৱেশ্য কলা চাবলৈ কেলিফৰ্ণিয়ালৈ গৈছিল আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত এখন কিতাপ প্ৰকাশ কৰিছিল। এই গোটটো এডিলৰাইড ফেষ্টিভেল অফ আৰ্টছ আৰু ইয়াৰ ৰাইটাৰ্ছ উইককে ধৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু জিল অৰ তথা বেটি চাৰৰ দৰে আবাসিক শিল্পীসকলক সমৰ্থন কৰিছিল।&lt;ref name=slsa/&gt;

ষ্টেট লাইব্ৰেৰী অফ চাউথ অষ্ট্ৰেলিয়াই তেওঁলোকৰ সংগ্ৰহত ১৯৭৪ চনৰ পৰা ১৯৮৬ চনৰ ভিতৰত এডিলৰাইড শাখাৰ সৈতে জড়িত নথি-পত্ৰসমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে।&lt;ref name=slsa&gt;{{cite book | title= Women's Art Movement: Summary record 1974-1986| website=State Library of South Australia | date=24 January 2017 | url= https://catalog.slsa.sa.gov.au:443/record=b2573128~S1| access-date=26 January 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:সাংস্কৃতিক সংগঠন]]</text>
      <sha1>asz4nfg5zv0v67uqhbyzqcrhyraz6pf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মেৰী মেকি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135233</id>
    <revision>
      <id>633668</id>
      <parentid>622408</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T23:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12410" sha1="71vlwwg5jbyf5flw1satsezaghluf9m" xml:space="preserve">'''মেৰী মেকি''' (জন্ম কেথলিন মেৰী হুইটলাম, জন্ম ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে) ১৯৭১ চনৰপৰা ৭০খনতকৈও অধিক কল্পকাহিনী আৰু অকল্পনীয় কিতাপৰ ইংৰাজী লেখক। তেওঁৰ ৰচনা ২০টা ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে। বিশেষকৈ নেচনেল ট্ৰাষ্টৰ বাবে এটা দেশীয় ঘৰ চোৱা-চিতা কৰা জীৱনৰ লঘু হৃদয়ৰ বিৱৰণৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Author's website. Retrieved 1 November 2020. |url=https://www.stillscribbling.com/ |access-date=25 March 2026 |archivedate=6 January 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260106170249/https://www.stillscribbling.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==জীৱন==
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লিংকনত&lt;ref&gt;Hachette Australia website. [http://www.hachette.com.au/authors/mary-mackie/ Retrieved 19 November 2013.]&lt;/ref&gt; চাৰ্লছ উইলিয়াম এডৱাৰ্ড হুইটলেম&lt;ref&gt;Dedication in ''Cobwebs and Cream Teas''. [https://books.google.com/books?id=cW4XAAAAQBAJ&amp;dq=%22Mary+Mackie%22+Whitlam&amp;pg=PT1 Retrieved 20 November 2013.]&lt;/ref&gt; আৰু তেওঁৰ পত্নী কেথলিনৰ ডাঙৰ কন্যা হিচাপে জন্মগ্ৰহণ হৈছিল মেৰী মেকিৰ। ১৯৫৯ চনলৈকে পৰিয়ালটোৱে কাৰহ’লম ৰোডত বাস কৰিছিল আৰু চহৰৰ দক্ষিণে থকা নৰ্থ হাইকেহামলৈ গুচি গৈছিল। মেৰীয়ে আঠ বছৰ বয়সৰপৰাই গল্প, কবিতা আৰু প্লেলেট (অপ্ৰকাশিত) লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ছেইণ্ট ফেইথছ প্ৰাইমেৰী এণ্ড জুনিয়ৰ স্কুল আৰু লিংকন ক্ৰাইষ্ট হাস্পতাল হাইস্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি ১৬ বছৰ বয়সত ছটা &quot;অ'&quot; স্তৰৰ সৈতে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;[https://uk.linkedin.com/in/mary-mackie-97137282 Linkin. Retrieved 8 November 2019.]&lt;/ref&gt; কিছুদিন তেওঁ এটা বীমা কোম্পানীত একাউণ্ট কেৰাণী&lt;ref&gt;&quot;About the Author&quot; in a reissue of ''Cobwebs and Cream Teas''  (London: Hachette UK, 2013). [https://books.google.com/books?id=cW4XAAAAQBAJ&amp;dq=Mary+Mackie+author&amp;pg=PT160 Retrieved 23 November 2013.]&lt;/ref&gt; হিচাপে কাম কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ স্থানীয়ভাৱে ডব্লিউ আৰ এ এফত নামভৰ্তি কৰে আৰু আৰ এ এফ ৱাডিংটনৰ একাউণ্টছ ছেকচনত কাম কৰে আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ ভৱিষ্যত স্বামীক লগ পায়। 

আৰ এ এফৰ চাৰ্জেণ্ট ক্ৰিষ্টোফাৰ (ক্ৰিছ) মেকিৰ সৈতে বিবাহৰ আৰম্ভণিতে মেৰী আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে বাৰ্লিনৰ (তেতিয়া এতিয়াও দেৱালৰদ্বাৰা বিভক্ত চহৰ) আৰ এ এফ গেট’ত আৰু পিছলৈ পশ্চিম জাৰ্মানীত কিছুসময় কটায়, য’ত তেওঁ প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য উপন্যাস লিখিছিল। ১৯৭১ চনত প্ৰথম প্ৰকাশ পাইছিল। ক্ৰীছে আৰ এ এফৰপৰা ৱাৰেণ্ট অফিচাৰ হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে আৰু তেওঁলোকে লিংকনৰ ওচৰত অসামৰিক জীৱনত বসতি স্থাপন কৰে। 

মেৰী মেকি এতিয়া ইংলেণ্ডৰ নৰ্ফক উপকূলৰ হাষ্টেণ্টনৰ ওচৰৰ হিচামত থাকে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ স্বামীক ১০ বছৰ বয়সত তালৈ উলিয়াই অনা হৈছিল আৰু ১৯৯০ চনত তেওঁলোক গাঁওখনলৈ উভতি আহিছিল। দম্পতীহালৰ দুজন পুত্ৰ আছিল আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ চাৰিজন নাতি। মেৰী মেকিয়ে লিখা-মেলা কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;Author&quot;&gt;http://www.stillscribbling.co.uk/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006133424/http://www.stillscribbling.co.uk/index.html |date=6 October 2014 }} ; blog site. [http://rebeccahgiltrow.blogspot.hu/2013/01/writer-mary-mackie.html]. Retrieved 19 November 2013.&lt;/ref&gt; তেওঁৰ স্বামী এজন আগ্ৰহী অপেছাদাৰী পুৰাতত্ত্ববিদ, ১৯৯৬ চনত ইয়াৰ আৰম্ভণিৰপৰাই চেডজফৰ্ড হিষ্ট’ৰিকেল এণ্ড আৰ্কিঅ’লজিকেল ৰিচাৰ্চ প্ৰজেক্টৰ সৈতে জড়িত আছিল। মেকিৰ জীৱনী ক্ৰীছ ২০১৩ চনত প্ৰকাশ পাইছিল। ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;Author&quot;/&gt;

==কৃতিত্ব==
মেৰী মেকিৰ কিতাপ ''কবৱেবছ এণ্ড ক্ৰীম টিজ'' (১৯৯০), ''ড্ৰাই ৰট এণ্ড ডেফডিলছ'' (১৯৯৪) আৰু ''ফ্ৰগস্পাউন এণ্ড ফ্ল’ৰ পলিছ'' (২০০৩) হৈছে নৰ্থ নৰ্ফক নেচনেল ট্ৰাষ্টৰ সম্পত্তি ফেলব্ৰিগ হলৰ জীৱনৰ লঘু হৃদয়ৰ বিৱৰণ, য’ত তেওঁৰ স্বামী ১৯৯০ চনলৈকে সাত বছৰ ধৰি ঘৰুৱা (প্ৰশাসক) আছিল।&lt;ref&gt;Hachette site.&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ আন এখন অকল্পনীয় গ্ৰন্থ যিয়ে দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল সেয়া আছিল লুইছা মেৰী ক্ৰেছৱেল (১৮৩০–১৯১৬)ৰ বিষয়ে লিখা দ্য প্ৰিন্সছ থৰ্ন (২০০৮), যাৰ &quot;দ্য লেডী ফাৰ্মাৰ&quot; (১৮৮৭)ৰ আত্মজীৱনীমূলক 'ইইটিন ইয়াৰ্ছ অন চেণ্ড্ৰিংহাম এষ্টেট' (১৮৮৭)&lt;ref&gt;British Library Catalogue entry: [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=moreTab&amp;ct=display&amp;fn=search&amp;doc=BLL01003244719&amp;indx=1&amp;recIds=BLL01003244719&amp;recIdxs=0&amp;elementId=0&amp;renderMode=poppedOut&amp;displayMode=full&amp;frbrVersion=&amp;dscnt=1&amp;scp.scps=scope%3A%28BLCONTENT%29&amp;frbg=&amp;tab=local_tab&amp;dstmp=1392722243099&amp;srt=rank&amp;mode=Basic&amp;vl(488279563UI0)=any&amp;dum=true&amp;tb=t&amp;vl(freeText0)=Cresswell%20Sandringham%20Estate&amp;vid=BLVU1 Retrieved 18 February 2014.]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Cresswell had already written two non-controversial pamphlets: ''Norfolk and the Squires, Clergy, Farmers and Labourers, etc.'' (1875) and ''How the Farming in Great Britain Can Be Made to Pay'' (2nd e. 1881). An earlier account of the scandal was by David Skene Duff: ''Whisper Louise. Edward VII and Mrs Cresswell'' (1974).&lt;/ref&gt; য়ে এডৱাৰ্ড, প্ৰিন্স অৱ ৱেলছ আৰু তেওঁৰ মহলৰ ওপৰত তিক্ত সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;Publisher's site. [https://pegasuspublishers.com/authors/mary-mackie Retrieved 25 June 2018.]&lt;/ref&gt; কিন্তু উইণ্ডচৰৰ ৰয়েল আৰ্কাইভত কাম কৰা দুদিনকে ধৰি মেৰী মেকিৰ নতুন গৱেষণাই প্ৰমাণ কৰিলে যে এই কাহিনীৰ এটা বেলেগ দিশ আছে। 

ৰাজকুমাৰী মেৰীৰ ৰয়েল এয়াৰ ফৰ্চ নাৰ্চিং চাৰ্ভিচৰ স্কাই ৱাৰ্ডছ (২০০১ চনৰ সংশোধিত সংস্কৰণ ৱাৰ্ডছ ইন দ্য স্কাই, ২০১৪) শীৰ্ষক কমিচনপ্ৰাপ্ত ইতিহাস লিখি মেৰী মেকিয়ে স্কটলেণ্ডৰ আৰ্ডাৰছিয়াৰৰ হাইলেণ্ডাৰছ সংগ্ৰহালয়ৰ বাবে হাষ্টেণ্টনৰ হাইলেণ্ড হিৰোজ নামৰ এখন চুটি সচিত্ৰ কিতাপ লিখিছিল।&lt;ref&gt;''Hunstanton's Highland Heroes: West Norfolk 1915'' ([[King's Lynn]]: Morningside Publishers, 2018. {{ISBN|0-95759-782-7}}.&lt;/ref&gt; ইয়াত কোৱা হৈছে যে ১৯১৫ চনত সক্ৰিয় সেৱাৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ সময়ত কেনেকৈ কুইনছ অ'ন কেমেৰন হাইলেণ্ডাৰছৰ সৈন্যসকলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হাষ্টেণ্টনত আছিল।&lt;ref&gt;The Highlanders' Museum [http://www.thehighlandersmuseum.com/store/hunstantons-highland-heroes/ Retrieved 7 September 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015832/http://www.thehighlandersmuseum.com/store/hunstantons-highland-heroes/ |date=8 September 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bookseller's details [https://picclick.co.uk/LOVAT-SCOUTS-HUNSTANTONS-HIGHLAND-HEROES-by-Mary-323421402370.html Retrieved 7 September 2018.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015724/https://picclick.co.uk/LOVAT-SCOUTS-HUNSTANTONS-HIGHLAND-HEROES-by-Mary-323421402370.html |date=8 September 2018 }}&lt;/ref&gt;

আইচেনিৰ ৰাণী বৌডিকাক লৈ লিখা মেকিৰ ঐতিহাসিক উপন্যাস ''দ্য পিপল অৱ দ্য হৰ্চ'' (১৯৮৭) চেক আৰু হাংগেৰী ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হয়। ভিক্টোৰিয়ান নৰ্ফকত পৰিৱেশিত আৰু তিনিটা আছিল ছেণ্ড্ৰিংহাম ৰোজ (১৯৯২), এ চাইল্ড অৱ ছিক্ৰেটছ (১৯৯৩) আৰু দ্য ক্লাউডেড লেণ্ড (১৯৯৪)।&lt;ref name=&quot;Author's books&quot;&gt;.[http://www.stillscribbling.co.uk/books/books.html Retrieved 18 August 2014.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180908015755/http://www.stillscribbling.co.uk/books/books.html |date=8 September 2018 }}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ পূৰ্বৰ কিছুমান ৰোমাণ্টিক উপন্যাস কেথী ক্ৰিষ্টোফাৰ, এলেক্স এণ্ড্ৰুজ, কেথী চাৰ্লছ আৰু কেৰ'লিন চাৰ্লছ নামৰ ছদ্মনামেৰে লিখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Author's books&quot;/&gt; তেওঁৰ কিতাপ বিশটা ভাষাত প্ৰকাশ পাইছে।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>71vlwwg5jbyf5flw1satsezaghluf9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136888</id>
    <revision>
      <id>633721</id>
      <parentid>625828</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32041" sha1="li4803nfmlk4gwj6ooox1u7ora6saqh" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী
| image = Reza shah uniform.jpg
| image_size = 
| caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত
| succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট
| reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ &lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &amp;#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}&lt;/ref&gt;
| coronation =১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল &lt;ref&gt;{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}&lt;/ref&gt;
| cor-type = ৰাজঅভিষেক
| predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ&lt;br /&gt;নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে)
| successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
{{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey; }}{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office1 = অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি &lt;ref&gt;Hambly, Gavin RG (1991). &quot;The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41&quot;. In Avery, Peter; Hambly, Gavin RG; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.&lt;/ref&gt;
| term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ
| term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ
| predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ
| successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}}
| office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী
| order2 = ১৬ তাৰিখ
| monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ
| prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] &lt;br /&gt; [[Ahmad Qavam]] &lt;br /&gt; [[Hassan Pirnia]] &lt;br /&gt; [[Mostowfi ol-Mamalek]] &lt;br /&gt; Himself
| term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ
| term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন
| predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া
| successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (অস্থায়ী)&lt;br /&gt;মোস্টওফি অল-মামালিক
| office3 = প্ৰতিৰক্ষা আৰু সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ লজিষ্টিক মন্ত্ৰালয় (ইৰাণ)ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী
| monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ
| term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১
| term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন
| predecessor3 = মাছৌদ কায়হান
| successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}}
}}
| full name = ''ৰেজা পাহলৱী''&lt;br /&gt;{{langx|fa|رضا پهلوی}}

| 
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}}
* {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}}
* {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}}
* {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}}
}}
| issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰী শ্বামছ &lt;br /&gt;[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ &lt;br /&gt;ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা
| house = হাউছ অৱ পাহলৱী
| father = আব্বাছ-আলী খান
| mother = নৌচ-আফাৰিন
| birth_name = ৰেজা খান
| birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}}
| birth_place =আলাষ্ট, কাজাৰ ইৰাণ
| death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}}
| death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ
| burial_date = ১৯৪৪
| burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]]; &lt;br /&gt;৭ মে’ ১৯৫০ চন&lt;br /&gt; ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল, ৰেই, ইৰাণ
| signature = Reza Khan signature.svg
| module = {{Infobox officeholder
| embed = yes
| allegiance = [[Sublime State of Iran]]&lt;br /&gt;(1894–1925)&lt;br /&gt;[[Imperial State of Iran]]&lt;br /&gt;(1925–1941)
| branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925
*in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941
| service_years = 1894–1941
| battles = {{Tree list}}
* পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ
* [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]]
** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]]
*** [[Jungle Movement of Gilan]]
* [[Kurdish separatism in Iran]]
** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]]
*** [[Lakestan incident]]
*** [[Battle of Miandoab]]
** [[Simko Shikak revolt (1926)]]
* [[Mohammad Khiabani's uprising]]
* [[1921 Persian coup d'état]]
* [[Arab separatism in Khuzestan]]
** [[Sheikh Khazal rebellion]]
* [[Goharshad Mosque rebellion]]
* [[Second World War]]
** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]]
*** [[Operation Long Jump]]
{{tree list/end}}
| rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925
* [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941
| commands = 
}}
}}
'''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com|archivedate=13 February 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260213005511/https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পাছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}&lt;/ref&gt; 

১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। &lt;ref&gt;{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}&lt;/ref&gt; ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। &lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাৱান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}&lt;/ref&gt; 

১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। 

ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ &lt;ref name=&quot;b101&quot;&gt;{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&amp;pg=PA290| page=290}}&lt;/ref&gt; জন্ম হয়। &lt;ref name=&quot;Afkhami2008&quot;&gt;{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&amp;pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&amp;context=history_facpubs&amp;sei-redir=1&amp;referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}&lt;/ref&gt;

১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষকসকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। &lt;ref&gt;{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&amp;pg=PA180|access-date=31 October 2010}}&lt;/ref&gt; ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn &amp; Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}&lt;/ref&gt; ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা &quot;হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ&quot;ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক &quot;ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস&quot; বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}&lt;/ref&gt;

ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016|archivedate=30 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191230162300/http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}&lt;/ref&gt;
==কৰ্মজীৱন==
১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।&lt;ref&gt;Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders &amp; Decorations]'' Royal Ark&lt;/ref&gt;

ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।&lt;ref&gt;Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.&lt;/ref&gt;

১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref name=&quot;GhaniGhanī2001&quot;&gt;{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&amp;pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}&lt;/ref&gt; এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰপৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।&lt;ref name=&quot;pahlera&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3&lt;/ref&gt; ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। 

১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰপৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। 
[[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]]
ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্লবছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System&lt;/ref&gt; ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰপৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref&gt;Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.&lt;/ref&gt; তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰপৰা বন্দী কৰা লুট-পাতৰদ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)&lt;ref name=IB2R&gt;{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}&lt;/ref&gt; আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179&lt;/ref&gt; তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰপৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180&lt;/ref&gt;

==নিৰ্বাসন==
১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। 

ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়।&lt;ref&gt;Mohammad Gholi Majd, August 1941: The Anglo-Russian Occupation of Iran and Change of Shahs, University Press of America, 2012, p. 12.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰপৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। 

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}


==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{Commons category-inline}}
*[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — High quality Iranian banknotes and coins

[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>li4803nfmlk4gwj6ooox1u7ora6saqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লেইলা হাতামি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136942</id>
    <revision>
      <id>633675</id>
      <parentid>610713</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12573" sha1="pkd3sx3rina5j9ujpc0xckucx601fvx" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = লেইলা হাতামি
| image = Leila Hatami.jpg
| imagesize = 
| caption = ২০২২ চনত হাতামি
| native_name = لیلا حاتمی
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1972|10|01}}
| birth_place = [[তেহৰান]], [[ইৰান]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| notable_works = 
| height = 
| alma_mater = একোল পলিটেকনিক ফেডাৰেল ডি লাউচেন
| death_date = 
| death_place = 
| native_name_lang = Fa
| othername = 
| yearsactive = ১৯৮৪–বৰ্তমান
| parents = আলি হাতামি&lt;br&gt;জাৰি খোছকাম
| spouse = {{marriage|আলি মোছাফা|1998}}
| children = ২
| relatives = আমিৰ বানু কাৰিমি (শাহু)
| website = 
}}
'''লেইলা হাতামি''' ([[ফাৰ্চী]]: لیلا حاتمی; জন্ম: ১ অক্টোবৰ ১৯৭২) এগৰাকী ইৰানী অভিনেত্ৰী। ইৰানী চিনেমাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী আৰু একবিংশ শতিকাৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ শিল্পী হিচাপে পৰিগণিত হাতামি ড্ৰামা ছবিসমূহহত কৰা বাস্তৱসন্মত অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ২০১১ চনত একাডেমী বঁটা বিজয়ী ছবি ''এ চেপাৰেচন''ত চিমিন চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ জৰিয়তে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খ্যাতি লাভ কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰে। 

হাতামীয়ে ১৯৮৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত নাটকীয় ছবি ''কামালোলমোল্ক''ত কামাল-অল-মোল্কৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। তেওঁ ১৯৯৭ চনত মুক্তি পোৱা ''লেইলা'' নামৰ নাটকীয় ছবিত এগৰাকী বন্ধ্যা মহিলাৰ চৰিত্ৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মূল ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ডিপ্লমা অৱ অনাৰ লাভ কৰে আৰু জনসাধাৰণৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। ২০০৯ চনত ''পেনীলেচ'' ছবিত এগৰাকী সৰল মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ে তেওঁক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা আনি দিয়ে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ২০১৭ চনত ''চাবডিউড'' ছবিত এগৰাকী মানসিকভাৱে বিপৰ্যস্ত মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পুনৰ এই বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''চেইদ্য'' (১৯৯৯), ''দ্য ডেজাৰ্টেড ষ্টেচন'' (২০০২), ''চিজনেড চালাড'' (২০০৫), ''ফৰ্টি য়েৰ্ছ অ'ল্ড'' (২০১০), ''এ চেপাৰেচন'' (২০১১), ''দ্য অৰেঞ্জ চুট'' (২০১২) আৰু ''টাইম টু লাভ'' (২০১৫) আদি ছবিত অভিনয়ৰ বাবে ক্ৰীষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। 

হাতামীয়ে ''দ্য ডেজাৰ্টেড ষ্টেচন'' (২০০২) ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে মণ্ট্ৰিয়েল ৱৰ্ল্ড ফিল্ম ফেষ্টিৱেলত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১১ চনত ''এ চেপাৰেচন'' নামৰ নাটকীয় ছবিখনৰ বাবে বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰে। ২০১৭ চনত 'ইণ্ডিৱায়াৰ'-এ এই ছবিখনত তেওঁৰ অভিনয়ক একবিংশ শতিকাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনয় হিচাপে প্ৰশংসা কৰে আৰু হাতামীয়ে এই অভিনয়ৰ বাবে এটা অস্কাৰ বঁটা পোৱাৰ যোগ্য আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-09-23 |title=Leila Hatami Among 21st Century Best Actresses |url=https://financialtribune.com/ |access-date=2025-01-21 |website=FinancialTribune |language=en |archivedate=2018-06-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180620160043/https://financialtribune.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১২ চনত মুক্তি পোৱা ''দ্য লাষ্ট ষ্টেপ'' ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ কাৰ্লভি ভেৰী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰীষ্টাল গ্ল'ব বঁটা লাভ কৰে। ২০১২ চনত ফৰাচী চৰকাৰে তেওঁক 'চেভেলিয়াৰ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ আৰ্টছ এণ্ড লেটাৰ্ছ' সন্মানেৰে ভূষিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-08-02 |title=اعطای نشان هنر و ادب فرانسه به لیلا حاتمی |url=https://bbc.com |access-date=2022-08-04 |publisher=BBC News |language=fa}}&lt;/ref&gt; 'ৱাণ্ডাৰচলিষ্ট' ৱেবচাইটৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ আটাইতকৈ ধুনীয়া মহিলাৰ তালিকাতো তেওঁৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-11-08 |title=Most Beautiful Middle-Eastern Women - Top 10 Beautiful Arab Women |url=https://wonderslist.com |access-date=2025-07-08 |website=://wonderslist.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==

[[File:Leila-hatami-childhood.jpg|thumb|left|upright|200px|পিতৃ আলি হাতামি আৰু মাতৃ জাৰি খোছকামৰ সৈতে শৈশৱত হাতামি]]

লেইলা হাতামিৰ জন্ম ১৯৭২ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইৰানৰ তেহৰানত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল প্ৰভাৱশালী ইৰানী পৰিচালক আলি হাতামি আৰু মাতৃ আছিল অভিনেত্ৰী জাৰি খোছকাম। ১০ বছৰ বয়সতে লেইলাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ছবিত অভিনয় কৰে। ১৯ শতিকাৰ ইৰানী চিত্ৰশিল্পী কামাল-অল-মোল্কৰ জীৱনৰ আধাৰত নিৰ্মিত ''কামালোলমোল্ক'' নামৰ ছবিখনত তেওঁ চিত্ৰশিল্পীগৰাকীৰ বাল্যকালৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ আঠ বছৰৰ পাছত ১৯৯২ চনত তেওঁ পিতৃৰ আন এখন ছবি ''লাভ-ষ্ট্ৰীকেন''-ত এগৰাকী অন্ধ ৰাজকুমাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। অৱশ্যে প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ অভিনয়ক পেচা হিচাপে লোৱাৰ কথা ভবা নাছিল। হাইস্কুলত তেওঁ গাণিতিক পদ্যৰ্থ বিজ্ঞানহে অধ্যয়ন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran Chamber Society: Iranian Cinema: Leila Hatami |url=https://www.iranchamber.com/cinema/lhatami/leila_hatami.php |access-date=2025-07-09 |website=www.iranchamber.com |archivedate=2025-09-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250913134541/https://www.iranchamber.com/cinema/lhatami/leila_hatami.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

হাইস্কুলৰ শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ পাছত তেওঁ চুইজাৰলেণ্ডৰ লাউচেনলৈ যায় আৰু লাউচেনৰ চুইচ ফেডাৰেল ইনষ্টিটিউট অব্ টেকন’লজীত মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। দুবছৰৰ পাছত হাতামিয়ে নিজৰ বিষয় সলনি কৰি ফৰাচী সাহিত্য অধ্যয়ন কৰিবলৈ লয়।&lt;ref name=&quot;Vick2007&quot;&gt;{{cite book|author=Tom Vick|title=Asian cinema: a field guide|url=https://archive.org/details/asiancinemafield0000vick|url-access=registration|year=2007|publisher=Collins}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ফৰাচী ভাষাৰ অধ্যয়ন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পাছতে পিতৃ অসুস্থ হৈ পৰে আৰু তেওঁ ইৰানলৈ ঘূৰি আহে। ১৯৯৬ চনত তেওঁৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়। সেই একে বছৰতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক দ্যৰিয়ুচ মেহৰজুইৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত ''লেইলা'' নামৰ ড্ৰামা ছবিত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰাপ্তবয়স্ক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। তেওঁৰ অভিনয়ে ইৰানৰ ভিতৰে-বাহিৰে সৰ্বত্ৰে প্ৰশংসা বুটলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian Women You Should Known: Leila Hatami |url=https://iranwire.com/en/special-features/61308/ |access-date=2025-07-09 |website=iranwire.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
হাতামিয়ে ১৯৯৮ চনত ''লেইলা'' (১৯৯৭) ছবিখনৰ সহ-অভিনেতা আলি মোছাফাৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ দুটা সন্তান আছে: মণি নামৰ এজন পুত্ৰ (জন্ম: ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৭) আৰু আচল নামৰ এগৰাকী কন্যা (জন্ম: অক্টোবৰ ২০০৮)।

নিজৰ মাতৃভাষা ফাৰ্চীৰ উপৰিও তেওঁ ফৰাচী, ইংৰাজী, ইটালীয় আৰু জাৰ্মান ভাষা সাৱলীলভাৱে ক’ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iranian stars who speak multiple languages |url=https://en.ifilmtv.ir/News/Content/35599/ |access-date=2025-07-09 |website=ifilm-آیفیلم |language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
* {{IMDb name|0368689}}

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>pkd3sx3rina5j9ujpc0xckucx601fvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মেথোন ওজা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137992</id>
    <revision>
      <id>633530</id>
      <parentid>617292</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[মেথোন কোঁৱৰ]]ৰ পৰা [[মেথোন ওজা]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title</comment>
      <origin>617292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3058" sha1="tq6c4w5u504ax5wiisafn0msj5222bk" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==পৰিচয়==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ পৰিয়ালৰ লোক আছিল। আনুষ্ঠানিক শিক্ষ পঞ্চম মানলৈ। পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>tq6c4w5u504ax5wiisafn0msj5222bk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633532</id>
      <parentid>633530</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* পৰিচয় */</comment>
      <origin>633532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3074" sha1="58kywn0vxwk53y34rfd183ytt31ic7v" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ পৰিয়ালৰ লোক আছিল। আনুষ্ঠানিক শিক্ষ পঞ্চম মানলৈ। পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>58kywn0vxwk53y34rfd183ytt31ic7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633534</id>
      <parentid>633532</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম-পৰিয়াল */</comment>
      <origin>633534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3653" sha1="swxu4zbp5ob87998iv05n3wnu1se1tu" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। 


মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল। পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>swxu4zbp5ob87998iv05n3wnu1se1tu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633535</id>
      <parentid>633534</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম-পৰিয়াল */</comment>
      <origin>633535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3711" sha1="g2kf60wdc29pp6bfmdc26nl2k7i5kfo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। 
==ঢোলৰ গুৰু আৰু পৰিচয়==

মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল। পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>g2kf60wdc29pp6bfmdc26nl2k7i5kfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633536</id>
      <parentid>633535</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:08:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ঢোলৰ গুৰু আৰু পৰিচয় */</comment>
      <origin>633536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="33w77w1edfrhf5l4gtp85hq8rpa7jfd" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়। 

পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>33w77w1edfrhf5l4gtp85hq8rpa7jfd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633538</id>
      <parentid>633536</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>633538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="jzdrr8yaoi1llzrw043qffjaenozkkm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt;
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়। 

পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>jzdrr8yaoi1llzrw043qffjaenozkkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633540</id>
      <parentid>633538</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5070" sha1="i7j1ltkg35w39179yeiehls4ssg7mhy" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt;
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>i7j1ltkg35w39179yeiehls4ssg7mhy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633541</id>
      <parentid>633540</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5696" sha1="hew4rlg5v6h3rb8h6pduoinuo585hfo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]] ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল।

পৰিয়ালৰ জীৱিকাৰ মূল উপায় আছিল কৃষি। ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>hew4rlg5v6h3rb8h6pduoinuo585hfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633542</id>
      <parentid>633541</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5686" sha1="i4vi17etzsqz2zc2bkdv70899t86c2p" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল।

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===


==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>i4vi17etzsqz2zc2bkdv70899t86c2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633544</id>
      <parentid>633542</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অন্যান্য */</comment>
      <origin>633544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6118" sha1="2ffkomung4u9k0djs08af098utg58b3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল।

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰি]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমণিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>2ffkomung4u9k0djs08af098utg58b3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633545</id>
      <parentid>633544</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* অন্যান্য */</comment>
      <origin>633545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6118" sha1="8gm2cebum3nppjklwn7uzl6x55e97c3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল।

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>8gm2cebum3nppjklwn7uzl6x55e97c3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633548</id>
      <parentid>633545</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:41:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8201" sha1="4utb4fdmlr9oubpsp8c9o5wtt3i9b2j" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>4utb4fdmlr9oubpsp8c9o5wtt3i9b2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633549</id>
      <parentid>633548</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* জনপ্ৰবাদত ওজা */</comment>
      <origin>633549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8426" sha1="6yun9vvist2u4xumx6exwdxhj62mytd" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>6yun9vvist2u4xumx6exwdxhj62mytd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633552</id>
      <parentid>633549</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:49:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা */</comment>
      <origin>633552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9385" sha1="lhk66w73iks4updhay4o7f1cf8o358s" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ চাৰিগৰাকী পত্নী আছিল- ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>lhk66w73iks4updhay4o7f1cf8o358s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633555</id>
      <parentid>633552</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* জন্ম-পৰিয়াল */</comment>
      <origin>633555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9536" sha1="8d9lmryy7c2ex7n1kk41qkyrtfeblhe" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>8d9lmryy7c2ex7n1kk41qkyrtfeblhe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633556</id>
      <parentid>633555</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9574" sha1="1d2134bb583oivau174e8zmi1ki76vz" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>1d2134bb583oivau174e8zmi1ki76vz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633559</id>
      <parentid>633556</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ওজাৰ মালিতা */</comment>
      <origin>633559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10326" sha1="euyvxxm3y683fbiz7vn47s9av9ttmry" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ।

ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>euyvxxm3y683fbiz7vn47s9av9ttmry</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633560</id>
      <parentid>633559</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ওজাৰ মালিতা */  (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])</comment>
      <origin>633560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10642" sha1="7jcmx798api0ao52bv8dszmffevuyd2" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ।&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>7jcmx798api0ao52bv8dszmffevuyd2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633561</id>
      <parentid>633560</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ওজাৰ মালিতা */</comment>
      <origin>633561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10790" sha1="0ed67tichq4zq125ljn08pra6tw8x4d" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ।&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈবো কি?
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>0ed67tichq4zq125ljn08pra6tw8x4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633562</id>
      <parentid>633561</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:03:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ওজাৰ মালিতা */</comment>
      <origin>633562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10996" sha1="qxke82jq9x1tmr7vlup5evrq7qo0gim" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ।&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈবো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>qxke82jq9x1tmr7vlup5evrq7qo0gim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633564</id>
      <parentid>633562</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ওজাৰ মালিতা */</comment>
      <origin>633564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11308" sha1="g5tp7e53sbp7gubqaohkvg0mmgwad3p" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে। গোটেই জীৱন দাৰিদ্ৰ্যতাৰ লগত যুঁজিও ঢোলৰ চৰ্চা কৰি যোৱা মেথোন ওজাৰ ২২ জানুৱাৰী ১৯৮২ চনত ৭০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;
===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>g5tp7e53sbp7gubqaohkvg0mmgwad3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633565</id>
      <parentid>633564</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বাধীনতা আন্দোলনত */</comment>
      <origin>633565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11220" sha1="k1sthuuawjqqnf7x8u8rkkag4g7men4" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। তেওঁৰ লগতে মধুমিশ্ৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ দ্বাৰিকানাথ গোস্বামীকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল। অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া।
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>k1sthuuawjqqnf7x8u8rkkag4g7men4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633566</id>
      <parentid>633565</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11443" sha1="mjx2yj38mfbwlh6rqowsmdldt5han40" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন কোঁৱৰ''' ওৰফে মেথোন ওজা গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। তেওঁৰ লগতে মধুমিশ্ৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ দ্বাৰিকানাথ গোস্বামীকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া। কবিৰ “ধনশিৰি’’ নামৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ জীৱন গাঁথা অংকন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>mjx2yj38mfbwlh6rqowsmdldt5han40</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633567</id>
      <parentid>633566</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11454" sha1="2c10y0yaaf1562bg3gu6bmb4gay6psq" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন কোঁৱৰ
| image              = 
| birth_place        = বালিজান, সৰুপথাৰ, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন ওজা''' জন্ম নাম মেথোন কোঁৱৰ, গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। তেওঁৰ লগতে মধুমিশ্ৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ দ্বাৰিকানাথ গোস্বামীকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া। কবিৰ “ধনশিৰি’’ নামৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ জীৱন গাঁথা অংকন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>2c10y0yaaf1562bg3gu6bmb4gay6psq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633569</id>
      <parentid>633567</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11458" sha1="ttrmvcis50nzbjfd6xytpf7yoy31fgo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন ওজা
| image              = 
| birth_place        = চাউদাং গাঁও, বালিজান, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন ওজা''' জন্ম নাম মেথোন কোঁৱৰ, গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত ল’লে। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। তেওঁৰ লগতে মধুমিশ্ৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ দ্বাৰিকানাথ গোস্বামীকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া। কবিৰ “ধনশিৰি’’ নামৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ জীৱন গাঁথা অংকন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>ttrmvcis50nzbjfd6xytpf7yoy31fgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633570</id>
      <parentid>633569</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি */</comment>
      <origin>633570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11461" sha1="c2dhdl9f4wh9ytx1lbxs9jhsw4yn0rm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মেথোন ওজা
| image              = 
| birth_place        = চাউদাং গাঁও, বালিজান, গোলাঘাট, অসম
| birth_date= ১৯১৩ চন
| death_date= ১৯৮২ চন, ২২ জানুৱাৰী
| death_place
| education          = 
| occupation         = লোকশিল্পী,ঢোলবাদন
| spouse             = 
| alies            = মেথোন ওজা
| website            = 
}}

'''মেথোন ওজা''' জন্ম নাম মেথোন কোঁৱৰ, গোলাঘাটৰ সৰুপথাৰৰ গন্ধকৰৈ গাঁৱৰ বালিজানৰ এগৰাকী লোকশিল্পী আছিল। তেওঁ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামীও আছিল।

==জন্ম-পৰিয়াল==
গোলাঘাট জিলাৰ সৰুপথাৰৰ বালিজান চাৰিআলিৰ চাউদাং গাঁৱত মেথোন কোঁৱৰৰ জন্ম হয় ১৯১৩ চনত, এটা কৃষিজীৱী পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃ ধৰ্মেশ্বৰ কোঁৱৰ আৰু মাতৃ ভুৰকী আইদেউ। তেওঁ বিয়াল্লিছৰ ভাৰত ত্যাগ আন্দোলনৰ শ্বহীদ [[কুশল কোঁৱৰ]]ৰ তেওঁৰ খুৰাক আছিল।&lt;ref name=&quot;মে&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=গোস্বামী, ৰাধিকা বল্লভ | year=২০০৪ | pages=৭}}&lt;/ref&gt; মেথোন ওজাৰ মুঠ ১৯ গৰাকী পত্নী আছিল আৰু তাৰে চাৰিগৰাকী তেওঁৰ মৃত্যু সময়লৈকে আছিল; তেওঁলোক ৰহিতা, আইতা, অকণি আৰু কান্দুৰী। পুত্ৰ আছিল বাসুদেৱ, মণি, ইন্দ্ৰ, জীতেন।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==আনুষ্ঠানিক শিক্ষা, গুৰু আৰু পৰিচিতি==
মেথোন কোঁৱৰে বালিজান চিনিয়ৰ বেচিক স্কুলত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা লাভ কৰিছিল। আৰ্থিক দৈন্যতাৰ বাবে তেওঁৰ পঢ়া সিমানতেই শেষ হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

ঢোলৰ গুৰু আছিল সৰুপথাৰৰ গেনা ওজা। বালিজানৰ এখন বিয়াঘৰত ওৰেৰাতি ঢোল বাদ্য পৰিৱেশন কৰা চাই পঞ্চম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ মেথোন কোঁৱৰ মুগ্ধ হৈছিল আৰু ওজালৈ বৰ আগ্ৰহেৰে চাই থকাত গেনা ওজাই তেওঁক ঢোল শিকাই দিবলৈ গাত লৈছিল। কিছুদিন ঘৰতে কলপটুৱাৰ ঢোল সাজি বোলৰ আখৰা কৰি থকা মেথোন কোঁৱৰে এদিন গুৰুগৃহত উপস্থিত হৈছিল। উপযুক্ত শিষ্য পাই গেনা ওজাই নিজৰ ঢোলটিকে মেথোনৰ কান্ধত ওলোমাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; সেই সময়ত অসমত [[মঘাই ওজা]], ৰং ওজা আৰু মেথোন ওজা বৰ জনপ্ৰিয় আছিল আৰু তিনিও সমসাময়িক আছিল। প্ৰায়ে তিনিও একেলগে ঢোল বজাইছিল। মেথোন কোঁৱৰৰ সংগী আছিল নকছাৰীৰ কোঁৱৰপৰীয়া মৰাণ গাঁৱৰ চেপেটা গগৈ। চেপেটা গগৈয়ে মেথোনৰ ঢোলৰ লগত তাল সংগত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 

===স্বাধীনতা আন্দোলনত===
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ভাগ লৈ তেওঁ কাৰাবাস খাটিবলগীয়া হৈছিল। কাৰাবাসৰ সময়ত তেওঁ ঢোলবাদনেৰে সকলোকে মুগ্ধ কৰিছিল আৰু বৃটিছ বিষয়া হামফ্ৰে চাহাবে তেওঁক মুকলি কৰি দিছিল। তেওঁৰ লগতে মধুমিশ্ৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ দ্বাৰিকানাথ গোস্বামীকো গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
অসম চৰকাৰে মৰণোত্তৰভাবে তেওঁ “শিল্পী পেন্সন’’ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;মে&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/entertainment/methun-konwar-known-as-methun-oja-memorial-day-all-about-the-musician-from-assam-who-made-dhol-his-life-assam-news-ass26012203695 | title=বৃটিছ কাৰাগাৰত ঢোল বজোৱা প্ৰতিভা দেখি বৃটিছ বিষয়াই মুক্তি দিছিল এগৰাকী ওজাক | accessdate=15 July 2026}}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য===
মেথোন ওজাই ঢোলৰ ওজা হোৱাৰ উপৰি [[টোকাৰী]], [[বীণ]], [[বাঁহী]], মুৰুলী, [[মৃদং]], [[সুতুলী]], [[নেগেৰা]], [[খোল]], [[তাল (বাদ্যযন্ত্ৰ)|তাল]], ৰামতাল, [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[তবলা]] আদি বজাব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজা===
ওজাৰ প্ৰিয় বস্তু আছিল ঢোল আৰু তেওঁৰ দীঘল চুলিকোছা। মাতৃ বিয়োগৰ পিছত পৰম্পৰা অনুসৰিও তেওঁ চুলিকোছা কটা নাছিল। তেওঁ কেৱল ঢোলৰেই ওজা নাছিল, তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰতো তেওঁ পাকৈত আছিল। তেওঁৰ জীৱনত মন্ত্ৰশক্তিৰে কৰা কেইবাটাও অলৌকিক কাম মানুহৰ মুখে মুখে এতিয়াও প্ৰচলিত। তেওঁ প্ৰায় ৭০০ জন যুৱকক ঢোলবাদ্যৰ প্ৰশিক্ষণ দিছিল। শেষৰ জন শিষ্য আছিল তনু ওজা।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===জনপ্ৰবাদত ওজা===
অসমত ঢোল বাদন বৰ জনপ্ৰিয় লোকশিল্প আছিল, ঢুলীয়া ওজাসকলো আছিল জনপ্ৰিয়। তেওঁলোকৰ নাম মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত আছিল। লোক-প্ৰবাদত এতিয়াও প্ৰচলিত, “মঘাইৰ হাত, ন’ৰামৰ ঘাত, মেথোনৰ মাত’’, “ৰঙৰ ৰগৰ, ৰত্নৰ টকৰ, মঘাইৰ চাপৰ, মেথোনৰ লহৰ’’, “মেথোনৰ টোকাৰী, ন’ৰামৰ তেলটুপী’’ আদি।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;
===কবিৰ কবিতাত মেথোন ওজা===
কবি [[নৱকান্ত বৰুৱা]]ৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ উল্লেখ মনকৰিবলগীয়া। কবিৰ “ধনশিৰি’’ নামৰ কবিতাত মেথোন ওজাৰ জীৱন গাঁথা অংকন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt; 
===ওজাৰ মালিতা===
মেথোন ওজাৰ ঢোলৰ মালিতাসমূহ আছিল চমৎকাৰ। তাৰে কেইটামান:&lt;ref name=&quot;ওজা&quot;&gt;{{cite book | title=লোকশিল্পী মেথোন ওজা | publisher=অন্যপথ গোষ্ঠী | author=মেধি, নয়নমণি | authorlink=শুনিয়োক সৰ্বজন | year=২০০৪ | pages=৩}}&lt;/ref&gt;
{{div col|2}}
*ধগৌ তিতি খিতি; ধগৌ তি দাও&lt;br&gt;তাখিত্ খিত্ দোলটি বাওঁ&lt;br&gt; ঢোল বাওঁ চা ধোবা ৰজা&lt;br&gt;মাদলী বজাও চা&lt;br&gt;ৰজাই পেলালে হাঁহি&lt;br&gt;দক্ষিণা দিলেহি আনি&lt;br&gt; নাটক ন টকা, ৰাইজক কুৰি টকা&lt;br&gt;ঢুলীয়াক ছ টকা দিলে&lt;br&gt;বামুণৰ পিঠাগুড়ি, শূদিৰৰ বেই&lt;br&gt;তাকে ভাবি-চিন্তি প্ৰভূসকল, সেই কৰা সেই।
*খেতি কৰ খেতি কৰ, গাৰ বল দি&lt;br&gt;খেতি খোলা নকৰিলে খাবিগৈনো কি?
*নাঙল আছে মাটি নাই, বানপানীত গ’ল&lt;br&gt;বেমাৰ বাটোঁতে বাকীকেইডৰা মহাজনত বন্ধকী হ’ল।
* ৰাইজৰ মুখৰ ভাত কোনে কাঢ়ি নিলে&lt;br&gt;জাত-পাতৰ লগালে যুঁজ&lt;br&gt;ৰাইজখন এক হৈ থাকিবলৈ নিদিয়ে&lt;br&gt;এতিয়া কি বুজ’ বুজ।
{{div col end}}

==মৃত্যু==
[[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ টিহু অধিৱেশনত মেথোন ওজাক সন্মান জনোৱাৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰ  মূখ্যমন্ত্ৰী [[হিতেশ্বৰ শইকীয়া]]ই এশ টকা যাতায়াতৰ বাবে তেওঁক দিছিল। কিন্তু যাত্ৰাপথতেই অসহ্য পেটৰ বিষ হোৱাত [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]ত চিকিৎসা কৰা হয়। চিকিৎসাৰ ৰোগ নিৰ্মূল নহ’ল। ১৯৮২ চনৰ ২২ জানুৱাৰী বৃহস্পতিবাৰে গন্ধকৰৈ গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;মেথোন&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]]
[[শ্ৰেণী:লোকশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>c2dhdl9f4wh9ytx1lbxs9jhsw4yn0rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138052</id>
    <revision>
      <id>633543</id>
      <parentid>624557</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:25:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48908" sha1="2yotuxvcobr6gnxktuyfoj2a7m83m6k" xml:space="preserve">[[File:Runoff.jpg|thumb|upright|নলাৰে বৈ যোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী]]

'''পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী''' (ভূমিৰ ওপৰেৰে হোৱা পানীৰ প্ৰৱাহ বা স্থলজ পানীৰ প্ৰৱাহ বুলিও কোৱা হয়) হৈছে নিৰ্দিষ্ট সুৰুঙাৰে বৈ যোৱা বা সোমাই যোৱাৰ (বা নদীৰ প্ৰৱাহ)ৰ বিপৰীতে মাটিৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে বোৱা পানীৰ অসীমিত প্ৰৱাহ। যেতিয়া অতিৰিক্ত বৰষুণৰ পানী, ধুমুহাৰ পানী, গলিত পানী বা অন্যান্য উৎস, মাটিৰ গভীৰলৈ আৰু যথেষ্ট দ্ৰুতভাৱে প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে তেতিয়াই ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। এনে হ’ব পাৰে যেতিয়া মাটিৰ সম্পূৰ্ণ ধাৰণ ক্ষমতালৈ পানীৰে পৰিপূৰ্ণ হয়, আৰু মাটিয়ে শোষণ কৰিব পৰাতকৈ বৰষুণ বেছিকৈ হয়। পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী প্ৰায়ে হোৱা দেখা যায় কাৰণ অভেদ্য অঞ্চলৰ (যেনে চাল আৰু ফুটপাথ) মাটিত পানী সোমাব নোৱাৰে। তদুপৰি, প্ৰাকৃতিক বা মানৱসৃষ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা পানীৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীও হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2011-01-21|title=runoff|url=http://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/runoff/|access-date=2021-02-19|website=National Geographic Society|language=en|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128031258/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/runoff/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

পৃষ্ঠৰে বৈ যোৱা পানী [[জল চক্ৰ]]ৰ এটা প্ৰধান উপাদান। ই পানীৰদ্বাৰা মাটি খহনীয়া হোৱাৰ প্ৰধান কাৰক।&lt;ref&gt;Ronnie Wilson, ''The Horton Papers'' (1933)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Keith Beven]], ''[[Robert E. Horton]]'s perceptual model of infiltration processes'', Hydrological Processes, Wiley Intersciences DOI 10:1002 hyp 5740 (2004)&lt;/ref&gt; উমৈহতীয়া বিন্দুলৈ পানী ওলাই যোৱা পানী উৎপন্ন কৰা ভূমি অঞ্চলক নিষ্কাশন অৱবাহিকা বোলা হয়। 

কোনো নলাত উপনীত হোৱাৰ আগতে মাটিৰ পৃষ্ঠত হোৱা পানীৰ পানী প্ৰদূষণৰ অবিন্দু উৎস হ’ব পাৰে, কিয়নো ই [[মানৱ সৃষ্ট দূষক]] বা [[প্ৰাকৃতিক প্ৰদূষণ]]ৰ ৰূপ (যেনে পচি যোৱা পাত) কঢ়িয়াই নিব পাৰে। পানীত থকা মানৱসৃষ্ট দূষকসমূহৰ ভিতৰত [[পেট্ৰলিয়াম]], [[কীটনাশক]], [[সাৰ]] আৰু অন্যান্য আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;L. Davis Mackenzie and Susan J. Masten, ''Principles of Environmental Engineering and Science'' {{ISBN|0-07-235053-9}}&lt;/ref&gt;  পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱা ফলত বহু কৃষি প্ৰদূষণ আৰু বেছি বেয়া হয়, যাৰ ফলত [[সুপোষণ]]ৰ সৃষ্টি কৰা পুষ্টিকৰ পদাৰ্থকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰদূষণে নামনিলৈ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। 

পানীয়ে খহনীয়া আৰু প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি কৰাৰ উপৰি চহৰ অঞ্চলত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী নগৰীয়া বান পানীৰ প্ৰধান কাৰণ, যাৰ ফলত সম্পত্তিৰ ক্ষতি, ভেটিত আৰ্দ্ৰতা আৰু বোকা, আৰু পথত বানপানী হ’ব পাৰে। 
==উৎপত্তি==
[[File:Runoffrazorback.jpg|thumb|right|পাহাৰৰ ঢালৰ পৰা মাটি সংপৃক্ত হোৱাৰ পিছত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী]] 
পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ সংজ্ঞা দিয়া হৈছে অৱক্ষেপন (বৰষুণ, বৰফ, তুষাৰপাত বা শিলাবৃষ্টি&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Jackson |editor1-first=Julia A. |title=Glossary of geology. |date=1997 |publisher=American Geological Institute |location=Alexandria, Virginia |isbn=0922152349 |edition=Fourth |chapter=precipitation}}&lt;/ref&gt;) হিচাপে যি ভূ-পৃষ্ঠৰ তললৈ কেতিয়াও নোযোৱাকৈ পৃষ্ঠীয় ধাৰাত বৈ যায়।{{sfn|Jackson|1997|loc=&quot;surface runoff&quot;}} ই বৰষুণ বা বৰফ গলনাংকৰ লগে লগে পৃষ্ঠৰ নৈত উপনীত হোৱা পানী আৰু বৰফৰ গোট বা হিমবাহৰ গলনাংকৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পানীতকৈ পৃথক।{{sfn|Jackson|1997|loc=&quot;direct runoff&quot;}}

এইবোৰ স্থায়ীভাৱে গঠন হ’ব পৰাকৈ যথেষ্ট ঠাণ্ডা অঞ্চলতহে বৰফ আৰু হিমবাহৰ গলনাংক ঘটে। সাধাৰণতে বসন্ত কালত বৰফৰ গলনাংক শিখৰত উপনীত হয়&lt;ref&gt;{{cite web |title=Snowmelt Runoff and the Water Cycle |url=https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/snowmelt-runoff-and-water-cycle?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects |publisher=United States Geological Survey |access-date=5 November 2021 |archive-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106053350/https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/snowmelt-runoff-and-water-cycle?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects |url-status=live }}&lt;/ref&gt; আৰু গ্ৰীষ্মকালত হিমবাহ হয়,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Koboltschnig |first1=Gernot R. |last2=Schöner |first2=Wolfgang |last3=Zappa |first3=Massimiliano |last4=Holzmann |first4=Hubert |title=Contribution of glacier melt to stream runoff: if the climatically extreme summer of 2003 had happened in 1979… |journal=Annals of Glaciology |date=2007 |volume=46 |issue=1 |pages=303–308 |doi=10.3189/172756407782871260|bibcode=2007AnGla..46..303K |s2cid=129207404 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; যাৰ ফলত ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত নদীসমূহত প্ৰৱাহৰ সৰ্বোচ্চ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Huston |first1=Mike |title=Snowmelt and Peak Streamflow Relationships for the Big Wood River in Southeast Idaho |url=https://www.weather.gov/media/wrh/online_publications/TAs/TA1801.pdf |publisher=National Weather Service |access-date=5 November 2021 |archive-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106051850/https://www.weather.gov/media/wrh/online_publications/TAs/TA1801.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; বৰফ বা হিমবাহৰ গলনাংকৰ হাৰৰ নিৰ্ণায়ক কাৰক হ'ল বায়ুৰ উষ্ণতা আৰু সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় দুয়োটা।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Van Mullem |first1=Joseph A. |last2=Garen |first2=David |title=National Engineering Handbook |volume=630 |publisher=U.S. Department of Agriculture |url=https://directives.sc.egov.usda.gov/OpenNonWebContent.aspx?content=17753.wba |access-date=5 November 2021 |chapter=Snowmelt |archive-date=6 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106051851/https://directives.sc.egov.usda.gov/OpenNonWebContent.aspx?content=17753.wba |url-status=dead |archivedate=6 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211106051851/https://directives.sc.egov.usda.gov/OpenNonWebContent.aspx?content=17753.wba }}&lt;/ref&gt; ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত ৰ’দঘাই দিনত সঘনাই নৈ উঠা আৰু ডাৱৰীয়া অঞ্চলত সঘনাই পৰে এই কাৰণে। 

যিবোৰ অঞ্চলত, বৰফ নথকা অঞ্চলত বৰষুণৰ পানীৰ পৰাই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ আহিব। কিন্তু সকলো বৰষুণেই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী উৎপন্ন নকৰে কাৰণ মাটিত পৰাৰ লগে লগে লঘু বৰষুণৰ পানী মাটিয়ে শোষণ কৰিব পাৰে। [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ অতি প্ৰাচীন মাটিত,&lt;ref&gt;McMahon T.A. and Finlayson, B.; ''Global Runoff: Continental Comparisons of Annual Flows and Peak Discharges'' {{ISBN|3-923381-27-1}}&lt;/ref&gt; গছৰ [[চুলি শিপা]]ৰ অতি ঘন নেটৱৰ্ক থকা [[গুচ্ছিত শিপা]]বোৰে ইমানেই বৰষুণৰ পানী শোষণ কৰিব পাৰে যে যথেষ্ট পৰিমাণৰ বৰষুণৰ পিছতো পানীৰ বৈ যোৱাটো ৰোধ কৰিব পাৰে। এই অঞ্চলসমূহত কম উৰ্বৰতাত ফাটি যোৱা মাটিৰ বুকুতো পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী সৃষ্টি হ’বলৈ অধিক পৰিমাণৰ বৰষুণ আৰু সম্ভাৱ্য বাষ্পীভৱনৰ প্ৰয়োজন হয়, যাৰ ফলত অতি পৰিৱৰ্তনশীল (সাধাৰণতে ক্ষণস্থায়ী) নৈৰ সৈতে বিশেষ অভিযোজন ঘটে।
===স্থলপথেৰে সোমোৱা অতিৰিক্ত প্ৰৱাহ===
[[File:Runoff and filtersoxx.ogv|thumb|thumbtime=26|গছ ব্যৱহাৰ কৰি ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী ব্যৱস্থাপনা (এনিমেচন)]]
এনে হয় যেতিয়া কোনো পৃষ্ঠত বৰষুণৰ হাৰ মাটিত পানী প্ৰৱেশ কৰিব পৰা হাৰতকৈ বেছি হয়, আৰু যিকোনো উদং খাল ইতিমধ্যে ভৰাই পেলোৱা হয়। ইয়াক [[হৰ্টনিয়ান স্থলপৃষ্ঠ প্ৰৱাহ]] ([[ৰবাৰ্ট ই হৰ্টন]]ৰ নামেৰে)&lt;ref name=&quot;FailacheZuquette2018&quot;&gt;{{cite journal |last1=Failache |first1=Moisés Furtado |last2=Zuquette |first2=Lázaro Valentin |title=Geological and geotechnical land zoning for potential Hortonian overland flow in a basin in southern Brazil |journal=Engineering Geology |date=November 2018 |volume=246 |pages=107–122 |doi=10.1016/j.enggeo.2018.09.032|bibcode=2018EngGe.246..107F |s2cid=134802244 }}&lt;/ref&gt; বা অসংপৃক্ত স্থলপথৰ প্ৰৱাহ বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;CallesKulander1994&quot;&gt;{{cite journal |last1=Calles |first1=Bengt |last2=Kulander |first2=Lena |title=Rainfall Erosivity at Roma, Lesotho |journal=Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography |date=April 1994 |volume=76 |issue=1–2 |pages=121–129 |doi=10.1080/04353676.1994.11880411|bibcode=1994GeAnA..76..121C }}&lt;/ref&gt; শুষ্ক আৰু অৰ্ধশুষ্ক অঞ্চলত এইটো বেছিকৈ দেখা যায়, য'ত বৰষুণৰ তীব্ৰতা অধিক হয় আৰু ভূপৃষ্ঠ বন্ধ কৰাৰ বাবে মাটিত প্ৰৱেশ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়, বা চহৰ অঞ্চলত য'ত ফুটপাথৰ ফলত পানী মাটিৰ গভীৰলৈ প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে।&lt;ref name=&quot;StewartEtal2019&quot;&gt;{{cite journal |last1=Stewart |first1=Ryan D. |last2=Bhaskar |first2=Aditi S. |last3=Parolari |first3=Anthony J. |last4=Herrmann |first4=Dustin L. |last5=Jian |first5=Jinshi |last6=Schifman |first6=Laura A. |last7=Shuster |first7=William D. |title=An analytical approach to ascertain saturation-excess versus infiltration-excess overland flow in urban and reference landscapes |journal=Hydrological Processes |date=30 December 2019 |volume=33 |issue=26 |pages=3349–3363 |doi=10.1002/hyp.13562|pmid=32831472 |pmc=7433200 |bibcode=2019HyPr...33.3349S }}&lt;/ref&gt;
===ভূ-পৃষ্ঠভাগত অতিৰিক্ত প্ৰৱাহ===
যেতিয়া পানী মাটিত সংপৃক্ত হয় আৰু উদং দ ঠাই ভৰ্তি হয়, আৰু বৰষুণ অব্যাহত থাকে তেতিয়া বৰষুণৰ অতিৰিক্ত পানী তৎক্ষণাত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী হৈ ওলাই যাব। 
মাটিৰ আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰাই পানী মাটিত সংপৃক্ত নোহোৱালৈকে সময়ক প্ৰভাবিত কৰা এটা কাৰক। এই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীক চেচুৰেচন এক্সচেছ অভাৰলেণ্ড ফ্ল’,&lt;ref name=&quot;StewartEtal2019&quot;/&gt; চেচুৰেটেড অভাৰলেণ্ড ফ্ল’,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tyrrel |first1=S.F. |last2=Quinton |first2=J.N. |year=2003 |title=Overland flow transport of pathogens from agricultural land receiving faecal wastes |journal=Journal of Applied Microbiology |volume=94 |pages=87–93 |doi=10.1046/j.1365-2672.94.s1.10.x |pmid=12675940 |s2cid=12129544 |url=http://lshs.tamu.edu/docs/lshs/end-notes/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20lan-2833823514/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20land%20receiving%20fecal%20wastes.pdf |access-date=6 November 2021 |archive-date=19 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220119135424/http://lshs.tamu.edu/docs/lshs/end-notes/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20lan-2833823514/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20land%20receiving%20fecal%20wastes.pdf |url-status=live |archivedate=19 January 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119135424/http://lshs.tamu.edu/docs/lshs/end-notes/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20lan-2833823514/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20land%20receiving%20fecal%20wastes.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বা ডানে ৰানঅফ বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;ZhenghuiEtal2003&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhenghui |first1=Xie |last2=Fengge |first2=Su |last3=Xu |first3=Liang |last4=Qingcun |first4=Zeng |last5=Zhenchun |first5=Hao |last6=Yufu |first6=Guo |title=Applications of a surface runoff model with horton and dunne runoff for VIC |url=https://archive.org/details/advances-in-atmospheric-sciences_2003-03_20_2/page/165 |journal=Advances in Atmospheric Sciences |date=June 2003 |volume=20 |issue=2 |pages=165–172 |doi=10.1007/s00376-003-0001-z|s2cid=123701438 }}&lt;/ref&gt;

===মাটিৰ পূৰ্বৰ আৰ্দ্ৰতা===
বৰষুণৰ পিছত মাটিয়ে কিছু পৰিমাণে আৰ্দ্ৰতা ধৰি ৰাখে। এই অৱশিষ্ট পানীৰ আৰ্দ্ৰতাই মাটিৰ গভীৰলৈ পানীৰ অনুপ্ৰৱেশ ক্ষমতাত প্ৰভাৱ পেলায়। পৰৱৰ্তী বৰষুণৰ পৰিঘটনাৰ সময়ত অনুপ্ৰৱেশ ক্ষমতাৰ ফলত মাটি বেলেগ হাৰত পৰিপূৰ্ণ হ’ব। পূৰ্বতে মাটিৰ আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা যিমানেই বেছি হ’ব সিমানেই সোনকালে মাটি পানীপূৰ্ণ হৈ পৰে। মাটি এবাৰ পানীপূৰ্ণ হ’লে পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী ওলাই যায়। গতিকে মধ্যম আৰু কম তীব্ৰতাৰ ধুমুহা-বৰষুণৰ পিছত মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী এক উল্লেখযোগ্য কাৰক।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Castillo|first1=V. M|last2=Gómez-Plaza|first2=A|last3=Martı́nez-Mena|first3=M|date=2003-12-22|title=The role of antecedent soil water content in the runoff response of semiarid catchments: a simulation approach|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022169403002646|journal=Journal of Hydrology|language=en|volume=284|issue=1|pages=114–130|doi=10.1016/S0022-1694(03)00264-6|bibcode=2003JHyd..284..114C|issn=0022-1694|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

===ভূপৃষ্ঠৰ তলৰপৰা উভতি অহা প্ৰৱাহ===
পাহাৰৰ ওপৰৰ এঢলীয়া অংশত পানীয়ে মাটিত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী মাটিৰ মাজেৰে পাৰ্শ্বীয়ভাৱে বৈ যাব পাৰে, আৰু এটা নলাৰ ওচৰলৈ বাহিৰলৈ ওলাই যাব পাৰে (মাটিৰপৰা ওলাই যাব পাৰে)। ইয়াক ছাবছাৰ্ফেচ ৰিটাৰ্ণ ফ্ল’ বা থ্ৰুফ্ল’ বোলা হয়। 

ই বৈ যোৱাৰ লগে লগে পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ পৰিমাণ কেইবাটাও সম্ভাৱ্য উপায়েৰে হ্ৰাস পাব পাৰে:ইয়াৰ এটা সৰু অংশ বাষ্পীভৱন হ’ব পাৰে; পানী সাময়িকভাৱে মাইক্ৰ’ট’প’গ্ৰাফিক ডিপ্ৰেছনত জমা হৈ থাকিব পাৰে; আৰু স্থলপথেৰে বৈ যোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ এটা অংশ প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। যিকোনো বাকী থকা পৃষ্ঠীয় পানী অৱশেষত কোনো গ্ৰহণকাৰী জলভাগ যেনে নদী, হ্ৰদ, মোহনা বা সাগৰলৈ বৈ যায়।&lt;ref&gt;Nelson, R. (2004). ''The Water Cycle.'' Minneapolis: Lerner. {{ISBN|0-8225-4596-9}}&lt;/ref&gt;
==মানুহৰ প্ৰভাৱ==
[[File:Stormwater Diagram.svg|thumb|বৰষুণৰ পানীয়ে উটুৱাই নিয়াৰ ফলত স্থানীয় নৈবোৰত দূষিত হয়]]
[[File:View of urban runoff discharging to coastal waters.jpg|right|200px|thumb|চহৰৰ পৃষ্ঠ-প্ৰৱাহিত পানীৰ ধাৰ]]
নগৰীকৰণে অধিক অভেদ্য পৃষ্ঠ যেনে ফুটপাথ আৰু অট্টালিকাৰ সৃষ্টি কৰি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে। ইবোৰে মাটিৰ মাজেৰে জলধাৰালৈ পানী সোমাবলৈ নিদিয়ে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক পোনপটীয়াকৈ নৈ বা ধুমুহা-বৰষুণৰ পানীৰ বৈ যোৱা নলাত জোৰকৈ সুমুৱাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত কৃত্ৰিম বন্যা নহ’লেও খহনীয়া আৰু প্ৰদূষণৰ ডাঙৰ সমস্যা হ’ব পাৰে। বৰষুণৰ পানী পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী হৈ বৈ যোৱাৰ ফলত ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰ্তিকৰণ হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত পানীৰ স্তৰ কমি যায় আৰু খৰাং পৰিস্থিতি, বিশেষকৈ কৃষি, কৃষক আৰু পানীৰ বাবে কুঁৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আন লোকৰ বাবে অধিক বেয়া হয়।&lt;ref name=&quot;Han Currell Cao Hall 2017 pp. 545–557&quot;&gt;{{cite journal | last1=Han | first1=Dongmei | last2=Currell | first2=Matthew J. | last3=Cao | first3=Guoliang | last4=Hall | first4=Benjamin | title=Alterations to groundwater recharge due to anthropogenic landscape change | journal=Journal of Hydrology | publisher=Elsevier BV | volume=554 | year=2017 | issn=0022-1694 | doi=10.1016/j.jhydrol.2017.09.018 | pages=545–557| bibcode=2017JHyd..554..545H | hdl=10072/424092 | hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;

যেতিয়া মানুহৰদ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা দূষক পদাৰ্থবোৰ দ্ৰৱীভূত হয় বা বৈ যোৱা পানীত স্থলবন্দী হয়, তেতিয়া মানুহৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি পানী প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি হয়। এই প্ৰদূষকৰ বোজাই বিভিন্ন পানী গ্ৰহণকাৰী উৎস যেনে নৈ, নদী, হ্ৰদ, মোহনা আৰু সাগৰত উপনীত হ’ব পাৰে আৰু ফলত এই জল ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ পানীৰ ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে।&lt;ref name=&quot;Vila-Costa Cerro-Gálvez Martínez-Varela Casas 2020 pp. 2646–2648&quot;&gt;{{cite journal | last1=Vila-Costa | first1=Maria | last2=Cerro-Gálvez | first2=Elena | last3=Martínez-Varela | first3=Alicia | last4=Casas | first4=Gemma | last5=Dachs | first5=Jordi | title=Anthropogenic dissolved organic carbon and marine microbiomes | journal=The ISME Journal | publisher=Oxford University Press (OUP) | volume=14 | issue=10 | date=2020-07-09 | issn=1751-7362 | doi=10.1038/s41396-020-0712-5 | pages=2646–2648| pmid=32647311 | pmc=7490696 | bibcode=2020ISMEJ..14.2646V | hdl=10261/219916 | hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;

মানৱ কৰ্মৰ দ্বাৰা বায়ুমণ্ডলত সেউজ গৃহ গেছ সংযোজনৰ মাত্ৰা বঢ়াৰ লগেলগে জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন অব্যাহত হোৱা আৰু বায়ুমণ্ডলৰ জলীয় বাষ্পৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে বৰষুণৰ ধৰণ সলনি হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ পৰিণতি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী পৰিমাণৰ ওপৰত পৰিব।&lt;ref&gt;{{Cite journal|title = Influences of precipitation changes and direct CO2 effects on streamflow|url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-03-14_314_6007/page/149|last = Wigley T.M.L &amp; Jones P.D|date = 1985|journal = Letters to Nature|volume = 314|issue = 6007|pages = 149–152|doi = 10.1038/314149a0|bibcode = 1985Natur.314..149W|s2cid = 4306175}}&lt;/ref&gt;
===নগৰীয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী===
*মূল প্ৰবন্ধ: [[নগৰীয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী]]
[[File:Storm Drain.JPG|300px|thumb|Urban runoff flowing into a storm drain]]
[[File:Fascine49.jpg|thumb|upright=1.3|Willow hedge strengthened with [[fascine]]s for the limitation of runoff, north of France]][[File:Wassererosion Acker.jpg|thumb|upright=1.1|[[Erosion#Rainfall and runoff|Soil erosion by water]] on intensively-tilled farmland]]
নগৰীয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী, জলসিঞ্চন আৰু গাড়ী ধোৱা&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.highlandsranch.org/explore/open-space-trails/open-space-information-center/impact-of-water-runoff-from-streets-yards |title=Impact of Water Runoff from Streets and Yards |publisher=[[Highlands Ranch, Colorado|Highlands Ranch Metro District]] |location=Highlands Ranch, CO |access-date=30 August 2021 |archivedate=7 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230307163950/https://www.highlandsranch.org/explore/open-space-trails/open-space-information-center/impact-of-water-runoff-from-streets-yards |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;কাৰ্য নগৰীকৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী। ভূমি উন্নয়নৰ সময়ত অভেদ্য পৃষ্ঠ (ৰাস্তা, পাৰ্কিং চৌহদ আৰু ফুটপাথ) নিৰ্মাণ কৰা হয়। বৰষুণ, ধুমুহা-বৰষুণ আৰু অন্যান্য বৃষ্টিপাতৰ সময়ত এই পৃষ্ঠভাগে ([[এছফাল্ট]] আৰু [[কংক্ৰিট]]ৰ দৰে সামগ্ৰীৰপৰা নিৰ্মিত) [[ছাদ]]ৰ ওপৰত প্ৰদূষিত ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী মাটিৰ গভীৰলৈ সোমোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী যোৱা নলালৈ লৈ যায়।&lt;ref name=&quot;USGS-runoff&quot;&gt;{{cite web |url=https://water.usgs.gov/edu/runoff.html |title=Runoff (surface water runoff) |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2018-06-06 |website=USGS Water Science School |publisher=U.S. Geological Survey (USGS) |location=Reston, VA}}&lt;/ref&gt; 

ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তৰ তললৈ নামি যায় (কাৰণ [[ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰ্তিকৰণ]] হ্ৰাস পায়) আৰু বানৰ সৃষ্টি হয় কাৰণ পৃষ্ঠত পানীৰ পৰিমাণ বেছি থাকে।&lt;ref name=&quot;ASCE1&quot;&gt;[http://wef.org/ Water Environment Federation], Alexandria, VA; and [http://www.asce.org/ American Society of Civil Engineers], Reston, VA. [https://books.google.com/books?id=AdU-VXXV_H0C &quot;Urban Runoff Quality Management.&quot;] WEF Manual of Practice No. 23; ASCE Manual and Report on Engineering Practice No. 87. 1998. {{ISBN|1-57278-039-8}}. Chapter 1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Schueler |first=Thomas R. |editor1-last=Schueler |editor2-last=Holland |editor2-first=Heather K. |title=The Practice of Watershed Protection |chapter=The Importance of Imperviousness |chapter-url=http://www.cwp.org/online-watershed-library/doc_download/308-the-importance-of-imperviousness |location=Ellicott City, MD |publisher=Center for Watershed Protection |pages=1–12 |year=2000 |orig-date=initial publ. 1995 |access-date=2014-12-24 |chapter-format=pdf |archive-date=2014-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140327134341/http://www.cwp.org/online-watershed-library/doc_download/308-the-importance-of-imperviousness |archivedate=2014-03-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327134341/http://www.cwp.org/online-watershed-library/doc_download/308-the-importance-of-imperviousness }}&lt;/ref&gt; বেছিভাগ পৌৰসভাৰ পানী যোৱা নলা ব্যৱস্থাই অপৰিশোধিত ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী নৈ, নদী আৰু উপসাগৰলৈ নিৰ্গত কৰে। এই অতিৰিক্ত পানীয়ে বেছমেণ্ট বেকআপৰ জৰিয়তে আৰু বিল্ডিঙৰ দেৱাল আৰু মজিয়াৰ মাজেৰে ছিটিকি যোৱাৰ জৰিয়তেও মানুহৰ সম্পত্তিত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। চহৰৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বিশ্বজুৰি নগৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ নগৰীয়া বান আৰু পানী প্ৰদূষণৰ এক প্ৰধান উৎস হ’ব পাৰে।
===ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল===
*মূল প্ৰবন্ধ: [[ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল]]
ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল হৈছে বৰষুণৰ পৰা হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী (বৰষুণ, বৰফ, তুষাৰপাত, ঠাণ্ডা বৰষুণ বা শিলাবৃষ্টি) যি ঔদ্যোগিক স্থানত (যেনে উৎপাদন সুবিধা, খনি, বিমানবন্দৰ) পতিত হয়। এই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী প্ৰায়ে ঠাইতে থকা বা সংৰক্ষণ কৰা সামগ্ৰীৰ দ্বাৰা প্ৰদূষিত হয় আৰু পানী নিৰ্গমনৰ সুবিধাসমূহ এইবোৰৰ বাধাৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলগীয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Müller |first1=Alexandra |last2=Österlund |first2=Heléne |last3=Marsalek |first3=Jiri |last4=Viklander |first4=Maria |title=The pollution conveyed by urban runoff: A review of sources |date=2020-03-20 |journal=Science of the Total Environment |publisher=Elsevier |volume=709 |doi=10.1016/j.scitotenv.2019.136125|doi-access=free |pmid=31905584 |bibcode=2020ScTEn.709m6125M }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Stormwater Discharges from Industrial Activities |url=https://www.epa.gov/npdes/stormwater-discharges-industrial-activities |date=2022-11-28 |publisher=United States Environmental Protection Agency (EPA) |location=Washington, D.C.}}&lt;/ref&gt; 

ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল ফলপ্ৰসূভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ সুবিধাসমূহে দুটা উত্তম ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতি (বিএমপি) ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে প্ৰদূষকক বৈ যোৱা পানীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়া আৰু ঠাইৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ আগতে পানী পৰিশোধন কৰা। সাধাৰণ প্ৰতিৰোধমূলক পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত পৰিষ্কাৰ কৰ্মক্ষেত্ৰসমূহ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা, নিয়মিত সঁজুলি পৰীক্ষা কৰা, সামগ্ৰীসমূহ সঠিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰা, ছিটিকি পৰা ৰোধ কৰা আৰু প্ৰদূষণ প্ৰতিৰোধ কৌশলৰ ওপৰত কৰ্মচাৰীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=US EPA |first=OW |date=2015-10-30 |title=Industrial Stormwater Fact Sheet Series |url=https://www.epa.gov/npdes/industrial-stormwater-fact-sheet-series |access-date=2025-03-24 |website=[[United States Environmental Protection Agency]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী পৰিশোধন কৰিবলৈ সুবিধাসমূহে গাঁথনিগত নিয়ন্ত্ৰণ যেনে ডিটেনচন আৰু ৰিটেনচন পুখুৰী, নিৰ্মিত জলাশয়, ফিল্টাৰ ব্যৱস্থা, বা তেল-পানী বিভাজক স্থাপন কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থাসমূহে কঠিন পদাৰ্থসমূহ স্থাপন কৰি, পানী ফিল্টাৰ কৰি বা পানী নিৰ্গত হোৱাৰ আগতে প্ৰাকৃতিক পৰিশোধন প্ৰক্ৰিয়াক সমৰ্থন কৰি প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=US EPA |first=OW |date=2015-10-28 |title=Stormwater Discharges from Industrial Activities |url=https://www.epa.gov/npdes/stormwater-discharges-industrial-activities |access-date=2025-03-24 |website=[[United States Environmental Protection Agency]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
==পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ প্ৰভাৱ==
===খহনীয়া আৰু নিক্ষেপ===
পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱাৰ ফলত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগত খহনীয়া হ’ব পাৰে; যথেষ্ট দূৰৈত খহনীয়াই কঢ়িয়াই নিয়া পদাৰ্থ জমা হ’ব পাৰে। [[পানীৰদ্বাৰা মাটি খহনীয়া]]ৰ মূল চাৰি প্ৰকাৰ: ছিটিকি পৰা খহনীয়া, শ্বীট খহনীয়া, [[ৰিল|ৰিল খহনীয়া]] আৰু [[গুলী খহনীয়া]]। মাটিৰ পৃষ্ঠৰ সৈতে বৰষুণৰ টোপালৰ যান্ত্ৰিক সংঘৰ্ষৰ ফলত ছিটিকি খহনীয়া হয়: মাটিৰ কণা যিবোৰ আঘাতৰ ফলত স্থানচ্যুত হয় তাৰ পিছত পৃষ্ঠৰে প্ৰৱাহিত পানীৰ সৈতে গতি কৰে। শ্বীট খহনীয়া হৈছে কোনো সুনিৰ্দিষ্ট নলা অবিহনে বৈ যোৱা পানীৰদ্বাৰা পলসৰ স্থলপথেৰে পৰিবহণ কৰা। মাটিৰ পৃষ্ঠৰ ৰুক্ষতাৰ ফলত পানীৰ পানী সংকীৰ্ণ প্ৰৱাহৰ পথত কেন্দ্ৰীভূত হ’ব পাৰে: এইবোৰ ছিদ্ৰ হোৱাৰ লগে লগে গঠন হোৱা সৰু কিন্তু সুনিৰ্দিষ্ট নলাবোৰক [[ৰিল|ৰিল]] বুলি জনা যায়। এই নলাবোৰ এক চেণ্টিমিটাৰ বহল বা কেইবা মিটাৰ সমান ডাঙৰ হ’ব পাৰে। 
যদি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে ৰিলবোৰ ছিঙি ডাঙৰ কৰি থাকে তেন্তে শেষত ইহঁতে ডাঙৰ হৈ খাল হৈ পৰিব পাৰে। [[গুলী খহনীয়া]]ই কম সময়ৰ ভিতৰতে বৃহৎ পৰিমাণৰ খহনীয়া পদাৰ্থ পৰিবহণ কৰিব পাৰে। 

সাধাৰণতে খহনীয়াৰ ফলত শস্যৰ উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস পায় আৰু এই প্ৰভাৱসমূহ মাটি সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত অধ্যয়ন কৰা হয়। বৈ যোৱা পানীত কঢ়িয়াই অনা মাটিৰ কণাবোৰৰ আকাৰ প্ৰায় ০.০০১ মিলিমিটাৰৰপৰা ১.০ মিলিমিটাৰ ব্যাসৰ ভিন্ন হয়। ডাঙৰ কণাবোৰ কম পৰিবহণ দূৰত্বত থিতাপি লয়, আনহাতে সৰু কণাবোৰ পানীৰ স্তম্ভত ওলমি থকা দীঘলীয়া দূৰত্বত কঢ়িয়াই নিব পাৰি। সৰু সৰু কণা থকা পলিময় মাটিৰ খহনীয়াই ঘোলা সৃষ্টি কৰে আৰু পোহৰৰ সংক্ৰমণ হ্ৰাস কৰে, যিয়ে জলজ পৰিৱেশ তন্ত্ৰত ব্যাঘাত জন্মায়। 

দেশৰ সমগ্ৰ অংশবোৰ খহনীয়াৰ ফলত অনুৎপাদনশীল হৈ পৰিছে। মাদাগাস্কাৰৰ উচ্চ কেন্দ্ৰীয় মালভূমিত, সেই দেশৰ ভূমিৰ প্ৰায় দহ শতাংশ, কাৰ্যতঃ সমগ্ৰ ভূ-প্ৰকৃতি গছ-গছনিৰপৰা বঞ্চিত, সাধাৰণতে ৫০ মিটাৰতকৈ অধিক গভীৰ আৰু এক কিলোমিটাৰ বহল খহনীয়া খালী খাল আছে। শ্বিফ্টিং খেতি হৈছে এক কৃষি ব্যৱস্থা যিয়ে কেতিয়াবা বিশ্বৰ কিছুমান অঞ্চলত [[কটা-পোৰা কৃষি পদ্ধতি]]ও অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। খহনীয়াৰ ফলত উৰ্বৰ ওপৰৰ মাটিৰ ক্ষতি হয় আৰু ইয়াৰ উৰ্বৰতা আৰু কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ গুণগত মান হ্ৰাস পায়। 

আধুনিক ঔদ্যোগিক কৃষি খহনীয়াৰ আন এক প্ৰধান কাৰণ। আমেৰিকাৰ কৰ্ণ বেল্টৰ এক তৃতীয়াংশতকৈও অধিক অংশই ইয়াৰ [[ভূ-পৃষ্ঠৰ মাটি]] সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱাই পেলাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-16|title=Study: Over a third of U.S. Corn Belt has lost its carbon-rich topsoil|url=https://www.agdaily.com/crops/third-u-s-corn-belt-lost-carbon-rich-topsoil/|access-date=2021-02-26|website=AGDAILY|language=en-US|archive-date=2021-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308023144/https://www.agdaily.com/crops/third-u-s-corn-belt-lost-carbon-rich-topsoil/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[চহ নকৰা কৃষি পদ্ধতি]]লৈ সলনি হ'লে আমেৰিকাৰ কৃষিক্ষেত্ৰৰপৰা মাটিৰ খহনীয়া ৭০ শতাংশতকৈ অধিক হ্ৰাস পাব।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Lee|first1=Sanghyun|last2=Chu|first2=Maria L.|last3=Guzman|first3=Jorge A.|last4=Botero-Acosta|first4=Alejandra|date=2021-02-01|title=A comprehensive modeling framework to evaluate soil erosion by water and tillage|journal=Journal of Environmental Management|language=en|volume=279|article-number=111631|doi=10.1016/j.jenvman.2020.111631|pmid=33213990|s2cid=227077676|issn=0301-4797|doi-access=free|bibcode=2021JEnvM.27911631L }}&lt;/ref&gt;
===পৰিৱেশত প্ৰভাৱ===
পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱাৰ লগত জড়িত প্ৰধান পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহ হ’ল এই ব্যৱস্থাসমূহলৈ পানী প্ৰদূষক পৰিবহণৰ জৰিয়তে পৃষ্ঠীয় পানী, ভূ-গৰ্ভস্থ পানী আৰু মাটিৰ ওপৰত হোৱা প্ৰভাৱ। শেষত এই পৰিণতিসমূহ মানৱ স্বাস্থ্যৰ বিপদ, পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিঘিনি আৰু জলসম্পদৰ ওপৰত গুণাগুণৰ প্ৰভাৱলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। পানীৰ সোঁতৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীত আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱ পেলোৱা কিছুমান দূষক পদাৰ্থ হ’ল [[পেট্ৰলিয়াম]] পদাৰ্থ, ঘাঁহনিনাশক আৰু সাৰ। ১৯৬০ চনৰপৰাই [[কীটনাশক]] আৰু অন্যান্য দূষক পদাৰ্থৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰদ্বাৰা পৰিমাণগত গ্ৰহণৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰা হৈছে আৰু পানীৰ সৈতে কীটনাশকৰ সংস্পৰ্শৰ আৰম্ভণিতে ফাইটোটক্সিঁচিটি বৃদ্ধি কৰা বুলি জনা গৈছিল।&lt;ref&gt;W.F. Spencer, ''Distribution of Pesticides between Soil, Water and Air'', International symposium on Pesticides in the Soil, February 25–27, 1970, Michigan State University, East Lansing, Michigan&lt;/ref&gt;  

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ পানী প্ৰদূষণলৈ পৰিণত হয়, কিয়নো নৈ আৰু নদীসমূহে বিভিন্ন ৰাসায়নিক পদাৰ্থ বা পলস কঢ়িয়াই অনা পানীৰ পানী লাভ কৰিছে। যেতিয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীক খোৱাপানীৰ যোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেতিয়া স্বাস্থ্যজনিত বিপদ আৰু বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ গুণাগুণ (অৰ্থাৎ দুৰ্গন্ধ, ৰং আৰু ঘোলা প্ৰভাৱ)ৰ ক্ষেত্ৰত আপোচ কৰিব পাৰি। দূষিত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে ইহঁতে আয়োজন কৰা জলজ প্ৰজাতিৰ বিপাকীয় প্ৰক্ৰিয়া সলনি কৰাৰ আশংকা কৰে; এই পৰিৱৰ্তন মৃত্যুৰ কাৰণো হ'ব পাৰে, যেনে মাছৰ মৃত্যু, বা উপস্থিত জনসংখ্যাৰ ভৰসাম্য সলনি কৰিব পাৰে। আন বিশেষ প্ৰভাৱসমূহ হ’ল প্ৰাণীৰ সংগম, পোনা মেলা, কণী আৰু পলুৰ জীৱন-ধাৰণ ক্ষমতা, নতুন প্ৰজন্ম বৰ্তি থকা আৰু উদ্ভিদৰ উৎপাদনশীলতা। কিছুমান গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে [[ডিডিটি]]ৰ দৰে [[কীটনাশক]]ক পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে নি মাছৰ প্ৰজাতিৰ লিংগ জিনীয়ভাৱে সলনি কৰিব পাৰে, যিয়ে মতা মাছক মাইকী মাছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।&lt;ref&gt;''Science News.'' [http://www.sciencenews.org/view/generic/id/160/title/DDT_treatment_turns_male_fish_into_mothers &quot;DDT treatment turns male fish into mothers.&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120926103458/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/160/title/DDT_treatment_turns_male_fish_into_mothers |date=2012-09-26 }} 2000-02-05. (By subscription only.)&lt;/ref&gt;

বনাঞ্চলৰ ভিতৰত হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে হ্ৰদসমূহক খনিজ নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছৰ অধিক বোজাৰ যোগান ধৰিব পাৰে যাৰ ফলত ইউট্ৰফিকেচন হয়। শংকুজাতীয় অৰণ্যৰ ভিতৰৰ বৈ যোৱা পানীও হিউমিক এচিডেৰে সমৃদ্ধ আৰু ইয়াৰ ফলত জলভাগৰ আৰ্দ্ৰতা হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;Klimaszyk Piotr, Rzymski Piotr &quot;Surface Runoff as a Factor Determining Trophic State of Midforest Lake&quot; Polish Journal of Environmental Studies, 2011, 20(5), 1203-1210&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ উচ্চ স্থান আৰু নতুন দ্বীপসমূহত মাটিৰ খহনীয়াৰ হাৰ অধিক হ’ব পাৰে আৰু উপকূলীয় সাগৰলৈও বৃহৎ সামগ্ৰীৰ প্ৰৱাহৰ অৰিহণা যোগায়। পলসৰ পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ, কাৰ্বন আৰু দূষক পদাৰ্থৰ ভূমিৰপৰা উৎপন্ন হোৱা এনে পানীয়ে বিশ্বৰ জৈৱ-ভূ-ৰাসায়নিক চক্ৰ আৰু সাগৰীয় আৰু উপকূলীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰত বৃহৎ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।&lt;ref&gt;Renee K. Takesue,Curt D. Storlazzi. Sources and dispersal of land-based runoff from small Hawaiian drainages to a coral reef: Insights from geochemical signatures. Estuarine, Coastal and Shelf Science Journal. 2/13/17&lt;/ref&gt;

ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ ক্ষেত্ৰত মূল বিষয়টো হ’ল খোৱাপানীৰ দূষণ, যদিহে জলধাৰাটো মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে বিমূৰ্ত কৰা হয়। মাটিৰ দূষণৰ সন্দৰ্ভত ক’বলৈ গ’লে বৈ যোৱা পানীৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চিন্তাৰ পথ থাকিব পাৰে। প্ৰথমতে, বৈ যোৱা পানীয়ে মাটিৰ দূষক পদাৰ্থ উলিয়াই পানী প্ৰদূষণৰ ৰূপত আৰু অধিক সংবেদনশীল জলজ বাসস্থানলৈ লৈ যাব পাৰে। দ্বিতীয়তে, পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে মাটিত দূষক পদাৰ্থ জমা কৰি স্বাস্থ্য বা পৰিৱেশগত পৰিণতিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সমস্যা]]
[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ]]</text>
      <sha1>2yotuxvcobr6gnxktuyfoj2a7m83m6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Kandarpajit Kallol/অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ বাবে সৃষ্টি কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধৰ তালিকা</title>
    <ns>2</ns>
    <id>138579</id>
    <revision>
      <id>633554</id>
      <parentid>626609</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:51:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11846" sha1="k4sws3englv7smnbwigewtzz424z1fl" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])

==ব্যক্তি==
{{div col|2}}
*[[নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]
*[[বিমল ভাগৱতী]]
*[[প্ৰভাত চন্দ্ৰ শৰ্মা]]
*[[ৰাজেন শইকীয়া]]
*[[হেমেশ্বৰ দিহিঙীয়া]]
*[[পংকজ ঠাকুৰ]]
*[[দীপিকা চক্ৰৱৰ্তী]]
*[[বিপুল দেউৰী]]
*[[সুৰেণ তালুকদাৰ]]
*[[তপেশ্বৰ শৰ্মা]]
*[[বাবুল তামুলী]]
*[[পাৰ্থপ্ৰতিম হাজৰিকা]]
*[[লক্ষজ্যোতি গগৈ সন্দিকৈ]]
*[[শ্বামীম নাছৰিণ মিলি]]
*[[প্ৰতিমা নন্দী নাৰ্জাৰী]]
*[[সুৰেন্দ্ৰ মোহন দাস]]
*[[প্ৰতীম বৰুৱা]]
*[[দ্বিজেন দাস]]
*[[প্ৰদ্যুম্ন কুমাৰ গগৈ]]
*[[মাইনাওশ্ৰী দৈমাৰী]]
*[[নেইনা অধিকাৰী]]
*[[সুপ্ৰকাশ ভূঞা]]
*[[কুশল দত্ত]]
*[[নীলিমা ঠাকুৰীয়া হক]]
*[[সমীন্দ্ৰ হুজুৰি]]
*[[নিবেদন দাস পাটোৱাৰী]]
*[[ৰুদ্ৰসিংহ মটক]]
*[[অমিতাভ ৰঞ্জন কানু]]
*[[উজ্জ্বল পাওগাম]]
*[[কমল কুমাৰ মেধি]]
*[[জয়জিৎ ডেকা]]
*[[দীপক নাথ]]
*[[ধ্ৰুৱকুমাৰ তালুকদাৰ]]
*[[বৰ্ণালী বৰগোহাঁই]]
*[[বিকাশজ্যোতি শইকীয়া]]
*[[মুনীন বায়ন]]
*[[মৃণাল আকাশ মেধি]]
*[[যুগজ্যোতি দাস]]
*[[ৰুবুল দাস]]
*[[শোণিত বিজয় দাস]]
*[[সৌৰভ শইকীয়া]]
{{div col end}}

==গ্ৰন্থ==
{{div col|2}}
*[[মঞ্চলেখা]]
*[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]]
*[[বকুল বনৰ কবিতা]]
*[[সোণালী জাহাজ]]
*[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন)
*[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]]
*[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা)
*[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]]
*[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]]
*[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]]
*[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]]
*[[মানুহ অনুকূলে]]
*[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]]
*[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]]
*[[এই অনুৰাগী এই উদাস]]
*[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]]
*[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]]
*[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]]
*[[মৰিয়াহোলা]]
*[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত)
*[[ভুল সত্য]]
*[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]]
*[[কড়ি খেলাৰ সাধু]]
*[[সেউজীয়া ধৰণী]]
*[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]]
*[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]]
*[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]]
*[[ফচং]]
*[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]]
*[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]]
*[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]]
*[[মইনাহঁতৰ পদ্য]]
*[[অনুশীলন]]
*[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]]
*[[জহৰ-মহৰ]]
*[[জঁটাধাৰী]]
*[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]]
*[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]]
*[[এইপিনে কি আছে?]]
*[[মেঘ-ঘোঁৰা]]
*[[ডেউকা কোবাই যায়]]
*[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]]
*[[মন মৰা তৰা]]
*[[কুঁচিয়ানামা]]
{{div col end}}</text>
      <sha1>k4sws3englv7smnbwigewtzz424z1fl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633557</id>
      <parentid>633554</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9825" sha1="ezfgsbv6dmlilygak929a0bh2dtn68c" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])

==গ্ৰন্থ==
{{div col|2}}
*[[মঞ্চলেখা]]
*[[মহাত্মাৰ পৰা ৰূপকোঁৱৰলৈ]]
*[[বকুল বনৰ কবিতা]]
*[[সোণালী জাহাজ]]
*[[কবিতা (গ্ৰন্থ)]] (নীলমণি ফুকন)
*[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]]
*[[বেণুধৰ শৰ্মা (গ্ৰন্থ)]] (তীৰ্থনাথ শৰ্মা)
*[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]]
*[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]]
*[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]]
*[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]]
*[[মানুহ অনুকূলে]]
*[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]]
*[[অসমীয়া ৰামায়ণী সাহিত্য: কথাবস্তুৰ আঁতিগুৰি]]
*[[এই অনুৰাগী এই উদাস]]
*[[ধূলিয়ৰি ভৰিৰ সাঁচ]]
*[[আকাশৰ ছবি আৰু অন্যান্য গল্প]]
*[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]]
*[[মৰিয়াহোলা]]
*[[চাণক্য (গ্ৰন্থ)]] (জয়শ্ৰী গোস্বামী মহন্ত)
*[[ভুল সত্য]]
*[[ড॰ প্ৰণৱজ্যোতি ডেকাৰ শ্ৰেষ্ঠ গল্প]]
*[[কড়ি খেলাৰ সাধু]]
*[[সেউজীয়া ধৰণী]]
*[[বিজ্ঞানৰ অনুপম জগত]]
*[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]]
*[[মিলি, অমিয়া আৰু এখন নদী]]
*[[ফচং]]
*[[ডাঙৰ মানুহৰ সাধু]]
*[[পোৱালমণি আৰু চিচিঙৰ দুঃসাহসিক অভিযান]]
*[[বিপন্ন বিস্ময় খেল]]
*[[মইনাহঁতৰ পদ্য]]
*[[অনুশীলন]]
*[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]]
*[[জহৰ-মহৰ]]
*[[জঁটাধাৰী]]
*[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]]
*[[মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য]]
*[[এইপিনে কি আছে?]]
*[[মেঘ-ঘোঁৰা]]
*[[ডেউকা কোবাই যায়]]
*[[চকী আৰু অন্যান্য গল্প]]
*[[মন মৰা তৰা]]
*[[কুঁচিয়ানামা]]
{{div col end}}</text>
      <sha1>ezfgsbv6dmlilygak929a0bh2dtn68c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633558</id>
      <parentid>633557</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:58:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8232" sha1="0szon4fuidjmatut1hwr9wld056m029" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])

==গ্ৰন্থ==
{{div col|2}}
*[[মঞ্চলেখা]]
*[[বকুল বনৰ কবিতা]]
*[[সোণালী জাহাজ]]
*[[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰচনা সম্ভাৰ]]
*[[স্নেহ দেৱীৰ একুঁকি গল্প]]
*[[শ‍ইচৰ পথাৰ মানুহ]]
*[[মোৰো যে কিমান হেঁপাহ]]
*[[অনেক মানুহ অনেক ঠাই আৰু নিৰ্জনতা]]
*[[মানুহ অনুকূলে]]
*[[চেনেহ জৰীৰ গাঁঠি]]
*[[মেঘমালাৰ ভ্ৰমণ]]
*[[মৰিয়াহোলা]]
*[[কড়ি খেলাৰ সাধু]]
*[[সোনবালি বাগিচাৰ ভূত]]
*[[মাৰাংবুৰু আমাৰ পিতা]]
*[[সোধা নহ'ল তোক অ' বকুল]]
*[[কুঁচিয়ানামা]]
{{div col end}}</text>
      <sha1>0szon4fuidjmatut1hwr9wld056m029</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633563</id>
      <parentid>633558</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7264" sha1="18z66wxhj9sfycukxjge6qxcz71op2f" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমুল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>18z66wxhj9sfycukxjge6qxcz71op2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633571</id>
      <parentid>633563</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7264" sha1="i1h9i3mehgr8p0zglk9zsxn868f81jt" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>i1h9i3mehgr8p0zglk9zsxn868f81jt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633573</id>
      <parentid>633571</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাণী */</comment>
      <origin>633573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7394" sha1="78ux9bdoaqgumdwmydh9g6c4q5w8nr2" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

== মাছ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বিগহেড মাছ|বিগহেড]] || [[:en:Bighead carp|Bighead carp]]
|-
| [[গ্ৰাছ কাৰ্প মাছ|গ্ৰাছ কাৰ্প]] || [[:en:Grass carp|Grass carp]]
|-
| [[কমন কাৰ্প মাছ|কমন কাৰ্প]] || [[:en:Common carp|Common carp]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>78ux9bdoaqgumdwmydh9g6c4q5w8nr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633574</id>
      <parentid>633573</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাছ */</comment>
      <origin>633574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7078" sha1="fu5uy7w2r3t9nu0g13m6l6fweli6fnw" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

== মাছ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ককিলা মাছ|ককিলা]] || [[:en:Freshwater garfish|Freshwater garfish]]
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] / [[কাজুলি মাছ|কাজুলি]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] / [[টোৰা মাছ|টোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>fu5uy7w2r3t9nu0g13m6l6fweli6fnw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633580</id>
      <parentid>633574</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* মাছ */</comment>
      <origin>633580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6882" sha1="2yei6j8afbkovfgqkcvparithqgz46s" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

== মাছ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[কাজলি পাভ মাছ|কাজলি পাভ]] / [[বাঁহপাতী মাছ|বাঁহপাতী]] || [[:en:Ailia coila|Gangetic ailia]]
|-
| [[তোৰা মাছ|তোৰা]] || [[:en:Macrognathus aral|One-striped spiny eel]]
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>2yei6j8afbkovfgqkcvparithqgz46s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633725</id>
      <parentid>633580</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6611" sha1="kni8rbtjp98zavcmf00oxrzl9583699" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

== মাছ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[বটীয়া মাছ|বটীয়া]] || [[:en:Loach|Loach]]
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[নাদনী মাছ|নাদনী]] || [[:en:Labeo nandina|Nandee labeo]]
|-
| [[মালি মাছ|মালি]] || [[:en:Labeo calbasu|Black rohu]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>kni8rbtjp98zavcmf00oxrzl9583699</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633726</id>
      <parentid>633725</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6361" sha1="t6w6uu6y4ps69kfktekmwmtyso6646y" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

== মাছ ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[কুঢ়ি মাছ|কুঢ়ি]] || [[:en:Labeo gonius|Kuria labeo]]
|-
| [[ভাঙন মাছ|ভাঙন]] || [[:en:Labeo bata|Bata labeo]]
|-
| [[কান্ধুলি মাছ|কান্ধুলি]] || [[:en:Notopterus notopterus|Featherback]]
|-
| [[পাটীমূতুৰা মাছ|পাটীমূতুৰা]] || [[:en:Glossogobius giuris|Tank goby]]
|-
| [[বামী মাছ|বামী]] || [[:en:Mastacembelus armatus|Spiny eel]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>t6w6uu6y4ps69kfktekmwmtyso6646y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633733</id>
      <parentid>633726</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5742" sha1="d1febow62jfcp0fxw4qnap4lecppj1l" xml:space="preserve">== উদ্ভিদ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! অসমীয়া নাম !! ইংৰাজী/বৈজ্ঞানিক নাম
|-
| [[আলু]] || [[:en:Potato|Potato]]
|-
| [[কচু]] || [[:en:Taro|Taro]]
|-
| [[বিলাহী]] || [[:en:Tomato|Tomato]]
|-
| [[বেঙেনা]] || [[:en:Eggplant|Eggplant]]
|-
| [[ভেণ্ডি]] || [[:en:Okra|Okra]]
|-
| [[গাজৰ]] || [[:en:Carrot|Carrot]]
|-
| [[ফুলকবি]] || [[:en:Cauliflower|Cauliflower]]
|-
| [[ওলকবি]] || [[:en:Kohlrabi|Kohlrabi]]
|-
| [[ভোল]] || [[:en:Luffa aegyptiaca|Luffa aegyptiaca]]
|-
| [[বীন]] || [[:en:Common bean|Common bean]]
|-
| [[মটৰমাহ]] || [[:en:Pea|Pea]]
|-
| [[লাই শাক]] || [[:en:Brassica juncea|Brassica juncea]]
|-
| [[চন্দন]] || [[:en:Sandalwood|Sandalwood]]
|-
| [[চেগুণ]] || [[:en:Teak|Teak]]
|-
| [[ভেঁকুৰি তিতা]] || [[:en:Solanum viarum|Solanum viarum]]
|-
| [[বৰ টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis debilis|Oxalis debilis]]
|-
| [[মছন্দৰী]] || [[:en:Houttuynia cordata|Houttuynia cordata]]
|-
| [[শতমূল]] || [[:en:Asparagus racemosus|Asparagus racemosus]]
|-
| [[সৰু টেঙেচি]] || [[:en:Oxalis corniculata|Oxalis corniculata]]
|-
| [[অমাৰি]] || [[:en:Terminalia elliptica|Terminalia elliptica]]
|-
| [[চতিয়না]] || [[:en:Alstonia scholaris|Alstonia scholaris]]
|-
| [[কাঠ বাদাম]] || [[:en:Terminalia catappa|Terminalia catappa]]
|-
| [[বন কপাহী]] || [[:en:Kydia calycina|Kydia calycina]]
|-
| [[বটগছ]] || [[:en:Banyan|Banyan]]
|-
| [[ধূনা]] || [[:en:Canarium strictum|Canarium strictum]]
|-
| [[ঘোঁৰা নিম]] || [[:en:Chinaberry|Chinaberry]]
|-
| [[যজ্ঞ ডিমৰু]] || [[:en:Ficus racemosa|Ficus racemosa]]
|-
| [[কৰৈ]] || [[:en:Albizia procera|Albizia procera]]
|-
| [[নগাটেঙা]] || [[:en:Myrica esculenta|Myrica esculenta]]
|-
| [[পমা]] || [[:en:Toona ciliata|Toona ciliata]]
|-
| [[শিশু গছ]] || [[:en:Dalbergia sissoo|Dalbergia sissoo]]
|-
| [[তেঁতেলী]] || [[:en:Tamarind|Tamarind]]
|-
| [[টকুনা]] || [[:en:Oroxylum indicum|Oroxylum indicum]]
|-
| [[বন জালুক]] || [[:en:Oldenlandia corymbosa|Oldenlandia corymbosa]]
|-
| [[লিহিৰি পতীয়া]] / [[সৰ্পজিভা]] || [[:en:Oldenlandia diffusa|Oldenlandia diffusa]]
|-
| [[ডালিম]] || [[:en:Pomegranate|Pomegranate]]
|-
| [[লতা বেল]] || [[:en:Passion fruit|Passion fruit]]
|-
| [[চপেটা]] / [[চিকু]] || [[:en:Manilkara zapota|Manilkara zapota]]
|-
| [[আটলাচ]] || [[:en:Annona squamosa|Annona squamosa]]
|-
| [[অনাৰস]] / [[মাটি-কঁঠাল]] || [[:en:Pineapple|Pineapple]]
|-
| [[কুজি থেকেৰা]] || [[:en:Garcinia cowa|Garcinia cowa]]
|-
| [[তৰমুজ]] || [[:en:Watermelon|Watermelon]]
|-
| [[জামু]] || [[:en:Syzygium cumini|Syzygium cumini]]
|-
| [[কাজু বাদাম]] || [[:en:Cashew|Cashew]]
|}

== প্ৰাণী ==
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
|-
! অসমীয়া নাম
! ইংৰাজী নাম
|-
| [[ছাগলী]] || [[:en:Goat|Goat]]
|-
| [[গাধ]] || [[:en:Donkey|Donkey]]
|-
| [[গঁড়]] || [[:en:Rhinoceros|Rhinoceros]]
|-
| [[বাঘ]] || [[:en:Tiger|Tiger]]
|-
| [[বান্দৰ]] || [[:en:Monkey|Monkey]]
|-
| [[হৰিণা পহু]] || [[:en:Deer|Deer]]
|-
| [[বন গাহৰি]] || [[:en:Wild boar|Wild boar]]
|-
| [[কেঁকোৰা]] || [[:en:Crab|Crab]]
|-
| [[ডলফিন]] || [[:en:Dolphin|Dolphin]]
|-
| [[বগলী]] || [[:en:Egret|Egret]]
|-
| [[ময়ূৰ]] / [[ম'ৰা চৰাই]] || [[:en:Peafowl|Peafowl]]
|-
| [[হাঁহ]] || [[:en:Duck|Duck]]
|-
| [[জিঞা]] || [[:en:Dragonfly|Dragonfly]]
|-
| [[লাওডোগা সাপ]] || [[:en:Ahaetulla nasuta|Ahaetulla nasuta]]
|-
| [[এছিয়ান সোণালী মেকুৰী]] || [[:en:Asian golden cat|Asian golden cat]]
|-
| [[উকমূক]] || [[:en:Short-tailed bandicoot rat|Short-tailed bandicoot rat]]
|-
| [[কেটেলাপহু]] || [[:en:Malayan porcupine|Malayan porcupine]]
|}

==পৃথিৱীৰ উল্লেখযোগ্য দেশসমূহ==
* [[আৰ্মেনিয়া]] ([[:en:Armenia|Armenia]])
* [[বেলজিয়াম]] ([[:en:Belgium|Belgium]])
* [[বুলগেৰিয়া]] ([[:en:Bulgaria|Bulgaria]])
* [[গ্ৰীচ]] ([[:en:Greece|Greece]])
* [[হাংগেৰী]] ([[:en:Hungary|Hungary]])
* [[ৰোমানিয়া]] ([[:en:Romania|Romania]])
* [[বুৰুণ্ডি]] ([[:en:Burundi|Burundi]])
* [[ঘানা]] ([[:en:Ghana|Ghana]])
* [[উগাণ্ডা]] ([[:en:Uganda|Uganda]])
* [[জিম্বাবৱে]] ([[:en:Zimbabwe|Zimbabwe]])
* [[কলম্বিয়া]] ([[:en:Colombia|Colombia]])
* [[উৰুগুৱে]] ([[:en:Uruguay|Uruguay]])

== ৱেবছাইট/এপ্ ==
* [[অৰ্কুট]] ([[:en:Orkut|Orkut]])
* [[ইউটিউব কিডচ্]] ([[:en:YouTube Kids|YouTube Kids]])
* [[গুগল এডচ্]] ([[:en:Google Ads|Google Ads]])
* [[গুগল চাট]] ([[:en:Google Chat|Google Chat]])
* [[গুগল প্লাচ]] ([[:en:Google+|Google+]])
* [[গুগল মীট]] ([[:en:Google Meet|Google Meet]])
* [[গুগল শ্বীট]] ([[:en:Google Sheets|Google Sheets]])
* [[গুগল শ্লাইডচ্]] ([[:en:Google Slides|Google Slides]])
* [[গুগল ৱালেট]] ([[:en:Google Wallet|Google Wallet]])</text>
      <sha1>d1febow62jfcp0fxw4qnap4lecppj1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138755</id>
    <revision>
      <id>633647</id>
      <parentid>629009</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:31:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 12 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121265" sha1="hkc6k7pyrdzpdgb8ogbphzkhvqg7fby" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
|building_name = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ
| image = Brihadisvara Temple during Maha Shivaratri-WUS03611 (edit).jpg
| caption = [[মহা শিৱৰাত্ৰি]]ৰ সময়ত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ
| native_name = தஞ்சைப் பெருவுடையார் கோயில்
| pushpin_map = India #Tamil Nadu
| pushpin_caption = [[তামিলনাডু]], ভাৰতত অৱস্থান
| coordinates = {{coord|10|46|58|N|79|07|54|E|type:landmark_region:IN|display=inline,title}}
| religious_affiliation = [[হিন্দুধৰ্ম]]
| country = ভাৰত
| state = [[তামিলনাডু]]
| district = [[থাঞ্জাভুৰ জিলা]]
| location = [[থাঞ্জাভুৰ]]
| elevation_m = 65.83
| deity = [[শিৱ]]
| festival = [[মহা শিৱৰাত্ৰি]]
| architecture_style = [[চোল স্থাপত্য]]
| inscriptions = [[তামিল ভাষা|তামিল]]
| completed = ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দ&lt;ref name=britbrihadthanj/&gt;&lt;ref name=mitchell/&gt;
| creator = [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথম]]
| footnotes = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| child = yes
| official_name = থাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স
| part_of = [[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]]
| criteria = {{UNESCO WHS type|(ii), (iii)}}(ii), (iii)
| ID = 250bis-001
| year = ১৯৮৭
| extension = ২০০৪
| area = {{convert|18.07|ha|acre|abbr=on}}
| buffer_zone = {{convert|9.58|ha|acre|abbr=on}}
}}
}}
{{হিন্দু ধৰ্ম}}
'''বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ''', {{en|Brihadisvara Temple}} ইয়াৰ নিৰ্মাতাই '''ৰাজাৰাজেশ্বৰম''' ({{lit|[[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ]]ৰ প্ৰভু}}) নামেৰে নামকৰণ কৰা আৰু স্থানীয়ভাৱে '''''থাঞ্জাই পেৰিয়া কোভিল''''' ({{lit|থাঞ্জাভুৰৰ বৃহৎ মন্দিৰ}}) আৰু '''''পেৰুৱুদৈয়াৰ কোভিল''''' ({{literally|মহান প্ৰভুৰ মন্দিৰ}}) নামেৰে পৰিচিত, হৈছে শৈৱ&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=GaYeAAAAMAAJ&amp;q=brihadisvara+saiva+temple |title=ৰাজাৰাজ দ্য গ্ৰেট: এ গাৰ্লেণ্ড অৱ ট্ৰিবিউটছ |date=1984 |publisher=মিউজিয়ামছ ডিপাৰ্টমেণ্ট, গভৰ্ণমেণ্ট মিউজিয়াম |language=en |access-date=25 October 2022 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=GaYeAAAAMAAJ&amp;q=brihadisvara+saiva+temple |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=bqeyAAAAIAAJ&amp;q=brihadisvara+saiva+temple |title=ইণ্ডিয়া পাৰ্ছপেক্টিভছ |date=1995 |publisher=পিটিআই ফৰ দ্য মিনিষ্ট্ৰী অৱ এক্সটাৰ্নেল এফেয়াৰ্ছ |language=en |access-date=25 October 2022 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=bqeyAAAAIAAJ&amp;q=brihadisvara+saiva+temple |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[হিন্দু মন্দিৰ]], যি [[চোল শিল্প আৰু স্থাপত্য|চোল স্থাপত্যশৈলী]]ত&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rao |first=Raghunadha |url=https://books.google.com/books?id=U-p8Zg62USYC&amp;dq=brihadisvara+temple+tamil+architecture&amp;pg=PA32 |title=ভাৰতীয় ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি |publisher=ষ্টাৰ্লিং পাব্লিশ্বাৰ্ছ |year=1989 |isbn=9788120709300 |pages=32 |language=English |access-date=18 March 2023 |archive-date=24 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424002637/https://books.google.com/books?id=U-p8Zg62USYC&amp;dq=brihadisvara+temple+tamil+architecture&amp;pg=PA32 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; নিৰ্মিত আৰু ভাৰতৰ [[কাবেৰী নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ থাঞ্জাভুৰ, [[তামিলনাডু]], ভাৰতত অৱস্থিত।&lt;ref name=britbrihadthanj&gt;[https://www.britannica.com/place/Thanjavur-India থাঞ্জাভুৰ], এনচাইক্ল'পিডিয়া ব্ৰিটানিকা&lt;/ref&gt;&lt;ref name=asibrihadthanj/&gt; ই সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰসমূহৰ অন্যতম আৰু [[তামিল স্থাপত্য]]ৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।&lt;ref name=&quot;Great Living Chola Temples&quot;&gt;{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/250 |title=মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ |publisher=ইউনেস্ক' |access-date=21 January 2008 |archive-date=5 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130105115252/https://whc.unesco.org/en/list/250 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book | first= John | last= Keay | author-link= John Keay | year= 2000 | title=ভাৰত: এখন ইতিহাস | publisher=হাৰ্পাৰ কলিন্স পাব্লিশ্বাৰ্ছ | location=নিউয়ৰ্ক, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | isbn= 0-00-638784-5 | url= https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC | pages= xix | access-date= 15 November 2015 | archive-date= 3 July 2023 | archive-url= https://web.archive.org/web/20230703190805/https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC | url-status= live }}&lt;/ref&gt; ইয়াক ''দক্ষিণ মেৰু'' ([[মেৰু পৰ্বত|মেৰু]]ৰ [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ]] ৰূপ) বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মন্দিৰ শিল্প, প্ৰতিমা আৰু সংস্কৃতি|author=কে. ভি. ৰামন|publisher=শাৰদা পাব্লিশ্বিং হাউছ|year=2006|page=136}}&lt;/ref&gt; [[চোল বংশ|চোল]] সম্ৰাট [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথমে]] ১০০৩ৰপৰা ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো [[ইউনেস্ক']]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] &quot;[[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]]&quot;ৰ অংশ; ইয়াৰ সৈতে চোল যুগৰ [[গংগাইকোণ্ড চোলপুৰমৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ|গংগাইকোণ্ড চোলপুৰম মন্দিৰ]] আৰু [[ঐৰাৱতেশ্বৰ মন্দিৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ ক্ৰমে ইয়াৰ উত্তৰ-পূবলৈ প্ৰায় {{convert|70|km}} আৰু {{convert|40|km}} দূৰত অৱস্থিত।&lt;ref name=UNESCO/&gt;

এই একাদশ শতিকাৰ মন্দিৰৰ মূল স্থাপত্যসমূহ এটা পৰিখাৰ চাৰিওফালে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াত ''[[গোপুৰম|গোপুৰ]]'', মূল মন্দিৰ, ইয়াৰ বিশাল স্তম্ভ, শিলালিপি, দেৱালচিত্ৰ আৰু মূলতঃ [[শৈৱ ধৰ্ম|শৈৱ]] বিষয়ৰ সৈতে জড়িত ভাস্কৰ্য আছিল, যদিও [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] আৰু [[শাক্ত ধৰ্ম]]ৰো নিদৰ্শন আছিল। মন্দিৰটো ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল আৰু কিছুমান শিল্পকৰ্ম এতিয়া নোহোৱা হৈছে। পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত অতিৰিক্ত [[মণ্ডপ]] আৰু স্মাৰক সংযোজন কৰা হৈছিল। মন্দিৰটো বৰ্তমান ১৬শ শতিকাৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গসদৃশ দেৱালেৰে পৰিবেষ্টিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=1–21}}&lt;ref name=michell16/&gt;

গ্ৰেনাইটেৰে নিৰ্মিত মন্দিৰটোৰ গৰ্ভগৃহৰ ওপৰৰ ''বিমান'' স্তম্ভটো দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম ওখ।&lt;ref name=asibrihadthanj&gt;{{cite web|title=ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_cholabt.asp|access-date=25 December 2012|archive-date=22 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130922114449/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_cholabt.asp|url-status=live}}&lt;/ref&gt; মন্দিৰটোত এটা বিশাল স্তম্ভযুক্ত ''প্ৰকাৰ'' (কৰিডৰ) আৰু ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ শিৱ [[লিংগ]] আছে।&lt;ref name=asibrihadthanj/&gt;&lt;ref name=UNESCO/&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} ইয়াৰ ভাস্কৰ্যৰ উৎকৃষ্ট মানৰ বাবেও ই বিখ্যাত; লগতে একাদশ শতিকাত [[নটৰাজ]], অৰ্থাৎ নৃত্যৰ প্ৰভু শিৱৰ ৰূপৰ পিতলৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণৰ বাবে ইয়াক নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। মন্দিৰ কমপ্লেক্সত [[নন্দী]], [[পাৰ্বতী]], [[কাৰ্তিকেয়|মুৰুগন]], [[গণেশ]], সভাপতি, [[দক্ষিণামূৰ্তি]], [[চণ্ডেশ্বৰ নায়নাৰ|চণ্ডেশ্বৰ]], [[বৰাহী]], তিৰুৱাৰুৰৰ তিয়াগৰাজৰ লগতে [[সিদ্ধৰ]] [[কৰুভুৰাৰ|কৰুভূৰাৰ]] আৰু আনসকলৰ মন্দিৰ আছে।&lt;ref name=UNESCO/&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} মন্দিৰটো [[তামিলনাডু]]ৰ অন্যতম সৰ্বাধিক পৰিদৰ্শিত পৰ্যটনস্থলী।&lt;ref name=&quot;Gopal 1990 185&quot;&gt;{{cite book|title=যুগে যুগে ভাৰত|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year= 1990| page= [https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/185 185]|editor=K.S. Gautam|publisher=প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়, ভাৰত চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

==নামকৰণ==
[[ৰাজাৰাজ প্ৰথম|ৰাজাৰাজ চোলে]] এই মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল। তেওঁ ইয়াৰ নাম ৰাজাৰাজেশ্বৰম (Rajarājeśvaram) ৰাখিছিল। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ৰাজাৰাজৰ দেৱতাৰ মন্দিৰ।&lt;ref&gt;{{cite book |author=D. Raphael |title=Temples of Tamil Nadu, Works of Art |url=https://google.com |year=1996 |publisher=Ratnamala |isbn=978-955-9440-00-0 |page=9 |access-date=9 June 2019 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310103506/https://google.com |url-status=live }}&lt;/ref&gt; পিছৰ এটা শিলালিপিত মন্দিৰটোৰ দেৱতাক পেৰিয়া উদাইয়া নায়নাৰ বুলি কোৱা হৈছে। এই নামটোৰপৰাই বৰ্তমানৰ বৃহদেশ্বৰ আৰু পেৰুভুডাইয়াৰ কোভিল নাম দুটা আহিছে বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite book |author=S. R. Balasubrahmanyam |title=Middle Chola Temples: Rajaraja I to Kulottunga I, A.D. 985-1070 |url=https://google.com |year=1975 |publisher=Thomson |page=87 |access-date=9 June 2019 |archive-date=10 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240310103400/https://google.com |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==অৱস্থান==
[[File:Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (747).jpg|thumb|centre|400px|দেৱালৰ বাহিৰৰপৰা দেখা পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰৰ চৌহদ]]
পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Brihadeeswara Temple|url=[https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|access-date=2022-02-24|website=Brihadeeswara](https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|access-date=2022-02-24|website=Brihadeeswara) Temple|language=en-US|archive-date=24 February 2022|archive-url=[https://web.archive.org/web/20220224085645/https://brihadeeswara.temple-mandir.in/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20220224085645/https://brihadeeswara.temple-mandir.in/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)&lt;/ref&gt; [[তাঞ্জাভুৰ]] চহৰত অৱস্থিত। ই [[চেন্নাই]]ৰপৰা প্ৰায় {{convert|350|km}} দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। ভাৰতীয় ৰে'লৱে, তামিলনাডু বাছ সেৱা আৰু ৬৭, ৪৫চি আৰু ২২৬নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ জৰিয়তে চহৰখন আন বহুতো মুখ্য চহৰৰ সৈতে প্ৰতিদিনে সংযুক্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;road&quot;&gt;{{cite web | url =[http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf](http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf) | page =2 | title =NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI | access-date =17 December 2011 | work =Ministry of Road Transport &amp; Highways, [[Government of India]] | publisher =[[National Highways Authority of India]] | archive-url =[https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf](https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf) | archive-date =25 February 2009 | url-status =dead | df =dmy-all }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=[http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|title=Thanjavur](http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|title=Thanjavur) bus routes|publisher=Municipality of Thanjavur|access-date=29 December 2012|archive-url=[https://web.archive.org/web/20130617131259/http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|archive-date=17](https://web.archive.org/web/20130617131259/http://www.municipality.tn.gov.in/thanjavur/city-routes.htm|archive-date=17) June 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; নিয়মীয়া সেৱা থকা আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমানবন্দৰটো হৈছে [[তিৰুচিৰাপল্লী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]। ই প্ৰায় {{convert|55|km}} দূৰত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite book|author=Ē. Kē Cēṣāttiri|title=Sri Brihadisvara: The Great Temple of Thānjavūr|url=[https://books.google.com/books?id=FnXXAAAAMAAJ|year=2008|publisher=Nile|page=5}}](https://books.google.com/books?id=FnXXAAAAMAAJ|year=2008|publisher=Nile|page=5}})&lt;/ref&gt;

চহৰখন আৰু মন্দিৰটো স্থলভাগত অৱস্থিত যদিও [[কাবেৰী নদী]]ৰ বদ্বীপৰ আৰম্ভণিতে অৱস্থিত। সেয়েহে ইয়াৰ [[বংগোপসাগৰ]]লৈ আৰু তাৰ জৰিয়তে [[ভাৰত মহাসাগৰ]]লৈ যাতায়াতৰ সুবিধা আছে। মন্দিৰসমূহৰ সৈতে তামিল লোকসকলে একাদশ শতিকাত কৃষিকাৰ্যৰ বাবে প্ৰথমটো বৃহৎ জলসিঞ্চন ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰিছিল। এই ব্যৱস্থাই সামগ্ৰীৰ পৰিবহণ আৰু নগৰীয়া কেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পানীৰ প্ৰৱাহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাতো সহায় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|author=Marshall M. Bouton|title=Agrarian Radicalism in South India|url=[https://books.google.com/books?id=5-v_AwAAQBAJ&amp;pg=PA72|year=2014|publisher=Princeton](https://books.google.com/books?id=5-v_AwAAQBAJ&amp;pg=PA72|year=2014|publisher=Princeton) University Press|isbn=978-1-4008-5784-5|pages=72–78}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
[[File:Raraja detail.png|thumb|left|200x200px|১০০৩–১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰা [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] সম্ৰাট [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথম]]ৰ মূৰ্তি&lt;ref name=britbrihadthanj/&gt;&lt;ref name=mitchell/&gt;]]
পঞ্চমৰপৰা নৱম শতিকালৈকে [[চালুক্য]]সকলৰ শাসনকালত [[দ্ৰাবিড় স্থাপত্য|তামিল]] মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলীৰ বিভিন্ন ৰূপ বিকশিত হৈ থাকিল। ইয়াৰ উদাহৰণ [[আইহোল]], [[বাদামী গুহা মন্দিৰ|বাদামী]] আৰু [[পট্টদকল]]ত দেখা যায়। ইয়াৰ পিছত [[পল্লৱ]]সকলৰ শাসনকালত এই বিকাশ অব্যাহত থাকে। ইয়াৰ উদাহৰণ [[মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধসমূহৰ সমষ্টি|মামল্লপুৰম]] আৰু অন্যান্য স্মৃতিসৌধত দেখা যায়। ইয়াৰ পিছত ৮৫০ৰপৰা ১২৮০ চনৰ ভিতৰত [[চোল]]সকল প্ৰধান ৰাজবংশ হিচাপে উত্থান ঘটে।&lt;ref name=mitchell/&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=1–2}} চোল যুগৰ আৰম্ভণিতে স্থাপত্যতকৈ নিজৰ ৰাজনৈতিক আৰু ভৌগোলিক সীমা সুৰক্ষিত কৰাত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। দশম শতিকাত চোল সাম্ৰাজ্যত বহু-পৃষ্ঠযুক্ত [[স্তম্ভ]] আৰু বাহিৰলৈ ওলাই থকা বৰ্গাকাৰ [[Capital (architecture)|শীৰ্ষভাগ]]ৰ দৰে বৈশিষ্ট্য দেখা দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। জৰ্জ মিচেলৰ মতে, ইয়াৰপৰাই নতুন চোল স্থাপত্যশৈলীৰ আৰম্ভণি হৈছিল।&lt;ref name=mitchell&gt;{{harvnb|Michell|1988|pp=145–148}}&lt;/ref&gt;{{refn|group=note|ডগলাছ বেৰেটে ১৯৭৫ চনত প্ৰকাশ কৰা চোল স্থাপত্যৰ ওপৰত গ্ৰন্থখনত কৈছে যে ৮৬৬ৰপৰা ৯৪০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত বিজয়ালয়ৰ সময়ৰপৰা এটা নতুন শৈলীৰ উদ্ভৱ হৈছিল। বিজয়ালয় আছিল প্ৰথম চোল শাসক। বেৰেটৰ মতে, চোল শৈলী পল্লৱ পৰম্পৰাৰপৰা বিকশিত হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Barrett1974&quot;&gt;{{cite book|author=Douglas E. Barrett|title=Early Cola Architecture and Sculpture; 866-1014 A.D.|url=[https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|year=1974|publisher=Faber|isbn=978-0-571-10507-6|access-date=13](https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|year=1974|publisher=Faber|isbn=978-0-571-10507-6|access-date=13) November 2017|archive-date=10 March 2024|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=s0J4QgAACAAJ|url-status=live}})&lt;/ref&gt; গেৰী জে. শ্বিণ্ডলাৰৰ মতে, বেৰেটৰ এই কামত &quot;অন্তহীন অনুমান আৰু বিতৰ্কৰ সুযোগ&quot; থকা মতামত আগবঢ়োৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal | last=Schwindler | first=Gary J. | title=Review: Early Cola Architecture and Sculpture | journal=The Journal of Asian Studies | publisher=Cambridge University Press | volume=36 | issue=4 | year=1977 | doi=10.2307/2054437 | page=705| jstor=2054437 | s2cid=163896079 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt;}} এই দক্ষিণ ভাৰতীয় শৈলী ইয়াৰ আকাৰ আৰু সজ্জাৰ বিৱৰণৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক সম্পূৰ্ণ ৰূপত ১০০৩ৰপৰা ১০১০ চনৰ ভিতৰত চোল ৰজা [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম|ৰাজাৰাজ প্ৰথমে]] নিৰ্মাণ কৰা বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত দেখা যায়।&lt;ref name=britbrihadthanj/&gt;&lt;ref name=mitchell/&gt;

{{multiple image
| total_width = 500
| align = centre
| direction = horizontal
| image1 = Brihadisvara Temple, Thanjavur by William Hodges.jpg
| caption1 =
| image2 = Brihadisvara Temple, Thanjavur by Henry Salt.jpg
| caption2 =
| footer = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, তাঞ্জাভুৰৰ প্ৰাৰম্ভিক ইউৰোপীয় চিত্ৰণ (১৮শ শতিকাৰ শেষৰপৰা ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈ)। 
}}

===সংযোজন, সংস্কাৰ আৰু মেৰামতি===
মুখ্য মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ গোপুৰমসমূহ একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ। ইয়াৰ পিছৰ ১,০০০ বছৰত মন্দিৰটোত সংযোজন, সংস্কাৰ আৰু মেৰামতি কৰা হৈছিল। আক্ৰমণ আৰু যুদ্ধৰ ফলতো মন্দিৰটোৰ ক্ষতি হৈছিল। বিশেষকৈ [[মাদুৰাই]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰা মুছলমান [[চুলতান]] আৰু তাঞ্জাভুৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা [[হিন্দু ৰজা]]সকলৰ মাজত হোৱা যুদ্ধৰ ফলত ক্ষতি হৈছিল।&lt;ref name=michell16/&gt;{{refn|group=note|তাঞ্জাভুৰ ওচৰ আৰু দূৰৰ মুছলমান আৰু হিন্দু দুয়োখন প্ৰতিবেশী ৰাজ্যৰ লক্ষ্য আছিল। [[দিল্লী চুলতানাত]]ৰ মালিক কাফুৰৰ নেতৃত্বত আলাউদ্দিন খিলজীৰ সেনাই দক্ষিণ ভাৰতত কৰা ভয়ংকৰ আক্ৰমণ আৰু লুণ্ঠনৰ পিছত ১৪শ শতিকাত [[মাদুৰাই চুলতানাত]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;George Michell (2008), Architecture and Art of Southern India, Cambridge University Press, pages 9-13, 16-21&lt;/ref&gt; পিছত দক্ষিণ ভাৰতৰ পূব আৰু পশ্চিম উপকূলৰ আদিল শাহী চুলতানাত, কুতুব শাহীসকল, ৰাণ্ডাউলা খান আৰু আনসকলে তাঞ্জাভুৰত আক্ৰমণ চলাইছিল। তেওঁলোকৰ কিছুমানে কেইবছৰমানৰ বাবে ইয়াক দখল কৰিও ৰাখিছিল।&lt;ref name=michell16/&gt;}} পিছত নিয়ন্ত্ৰণ পুনৰ লাভ কৰা হিন্দু ৰাজবংশসমূহে এই ক্ষতিসমূহ মেৰামতি কৰিছিল। কিছুমান ক্ষেত্ৰত শাসকসকলে পুৰণি ম্লান হৈ যোৱা চিত্ৰৰ ওপৰত নতুন দেৱালচিত্ৰ আঁকিবলৈ নিৰ্দেশ দি মন্দিৰটো সংস্কাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে নতুন মন্দিৰ সংযোজনৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰিছিল। [[কাৰ্তিকেয়]] (মুৰুগন), [[পাৰ্বতী]] (আম্মান) আৰু [[নন্দী]]ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্দিৰসমূহ ১৬শ আৰু ১৭শ শতিকাৰ নায়ক যুগৰ।&lt;ref name=michell16&gt;George Michell (2008), Architecture and Art of Southern India, Cambridge University Press, pages 16-21, 89-91&lt;/ref&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=25–26}} একেদৰে [[দক্ষিণামূৰ্তি]]ৰ মন্দিৰটোও পিছত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=25–26}}
তাঞ্জাভুৰৰ [[মাৰাঠা]]সকলে মন্দিৰটো ভালদৰে সংৰক্ষণ কৰিছিল। 

==বিৱৰণ==
===স্থাপত্য===
{{multiple image
| total_width = 400
| align = left
| direction = horizontal
| image1 = Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (451).jpg
| image2 = Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (404).jpg
| footer = তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ চৌহদৰ দৃশ্য
}}
পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰৰ পৰিকল্পনা আৰু নিৰ্মাণত [[কাৰ্টেছীয় স্থানাংক ব্যৱস্থা|অক্ষীয়]] আৰু [[সমমিতি|সমমিত]] [[জ্যামিতি]]ৰ নিয়ম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref name=thapar&gt;Thapar 2004, pp.43, 52–53&lt;/ref&gt; ইয়াক পেৰুংকইল (মাদাক্কইল বুলিও কোৱা হয়) হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। ই প্ৰাকৃতিক বা মানুহে নিৰ্মাণ কৰা টিলাৰ ওপৰত ওখ ভেটিত নিৰ্মাণ কৰা এটা ডাঙৰ মন্দিৰ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Alayam - The Hindu temple - An epitome of Hindu Culture|page=31|publisher=Sri Ramakrishna Math|location=Mylapore, Chennai|last=Reddy|first=G.Venkatramana Reddy|year=2010|isbn=978-81-7823-542-4}}&lt;/ref&gt; মন্দিৰৰ চৌহদটো এটা আয়তক্ষেত্ৰ। ই প্ৰায় দুটা এটাৰ ওপৰত আনটো থকা বৰ্গৰ দৰে। ইয়াৰ পূব-পশ্চিম দৈৰ্ঘ্য {{convert|240.79|m}} আৰু উত্তৰ-দক্ষিণ প্ৰস্থ {{convert|121.92|m}}। এই স্থানত পাঁচটা মুখ্য অংশ আছে। সেইবোৰ হৈছে গৰ্ভগৃহ আৰু তাৰ ওপৰত থকা ওখ গঠন (''শ্ৰী বিমানা''), সন্মুখৰ নন্দী হল (''নন্দী-মণ্ডপম''), এই দুয়োটাৰ মাজৰ মুখ্য সমূহীয়া হল (''মুখমণ্ডপম''), বৃহৎ সমাৱেশ হল (''মহামণ্ডপম'') আৰু বৃহৎ হলটোক গৰ্ভগৃহৰ সৈতে সংযোগ কৰা মণ্ডপ (''অন্তৰাল'')।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}

মন্দিৰৰ চৌহদত এটা বহল স্তম্ভযুক্ত আৰু ঢকা বাৰাণ্ডা (''প্ৰাকাৰ'') আছে। ই বিশাল চোতালটো আগুৰি আছে আৰু ইয়াৰ পৰিধি প্ৰায় {{convert|450|m}}। ইয়াৰ মাজেৰে প্ৰদক্ষিণ কৰিব পাৰি। এই স্তম্ভযুক্ত বাৰাণ্ডাৰ বাহিৰত দুটা আৱৰণী দেৱাল আছে। বাহিৰৰ দেৱালখন প্ৰতিৰক্ষামূলক। ১৭৭৭ চনত ফৰাচী ঔপনিৱেশিক বাহিনীয়ে ইয়াত বন্দুকৰ গুলী চলাব পৰা ফুটা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু মন্দিৰটো অস্ত্ৰাগাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে বাহিৰৰ দেৱালখন ওখ কৰি মন্দিৰৰ চৌহদটো পৃথক কৰি ৰাখিছিল। ইয়াৰ পূব মূৰত মূল গোপুৰম বা প্ৰৱেশদ্বাৰটো আছে। ইয়াৰ আকৃতি বেৰেলৰ ভল্টৰ দৰে। ই মূল মন্দিৰৰ ''বিমান''ৰ আধাতকৈও সৰু। একাদশ শতিকাৰ পিছত মূল মন্দিৰত অতিৰিক্ত গঠন যোগ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উত্তৰ-পূব কোণৰ এটা মণ্ডপ আৰু চৌহদৰ বিভিন্ন স্থানত মানুহৰ প্ৰৱেশ আৰু প্ৰস্থানৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা অতিৰিক্ত গোপুৰম (প্ৰৱেশদ্বাৰ) আছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}&lt;ref&gt;{{cite book|author=Winand M. Callewaert|title=Gods and Temples in South India|url=[https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Manohar|isbn=978-81-7304-107-5|pages=150–151|access-date=12](https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Manohar|isbn=978-81-7304-107-5|pages=150–151|access-date=12) November 2017|archive-date=10 March 2024|archive-url=[https://web.archive.org/web/20240310103401/https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20240310103401/https://books.google.com/books?id=AXnXAAAAMAAJ|url-status=live}})&lt;/ref&gt; ঔপনিৱেশিক যুগ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে পাণ্ড্য, নায়ক, বিজয়নগৰ আৰু মাৰাঠা যুগত কিছুমান মন্দিৰ আৰু গঠন যোগ কৰা হৈছিল। এই নিৰ্মাতাসকলে মূল পৰিকল্পনা আৰু সমমিতিৰ নিয়মসমূহ মানি চলিছিল। মূল মন্দিৰৰ চোতালত মুখ্য গৰ্ভগৃহ আৰু নন্দী-মণ্ডপমৰ লগতে দুটা ডাঙৰ মন্দিৰ আছে। ইয়াৰে এটা কাৰ্তিকেয়ৰ আৰু আনটো পাৰ্বতীৰ বাবে। চৌহদটোত আৰু কেইবাটাও সৰু মন্দিৰ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}&lt;ref name=igncatanj&gt;[[http://ignca.nic.in/pdf_data/bt_release_brochure.pdf](http://ignca.nic.in/pdf_data/bt_release_brochure.pdf) Tanjavur: Brhadisvara temple, The monument and the living tradition] {{WebArchive|url=[https://web.archive.org/web/20160330024138/http://www.ignca.nic.in/PDF_data/bt_release_brochure.pdf](https://web.archive.org/web/20160330024138/http://www.ignca.nic.in/PDF_data/bt_release_brochure.pdf) |date=30 March 2016 }}, Kapila Vatsyayan and R Nagaswamy et al, Indira Gandhi National Centre for the Arts, Government of India (2012), page 7&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Imperial Frontiers: Building Sacred Space in Sixteenth-Century South India|journal=The Art Bulletin|volume=90|issue=2|jstor=20619601|last=Branfoot|first=Crispin|year=2008|page=185|doi=10.1080/00043079.2008.10786389|s2cid=154135978}}&lt;/ref&gt;

পেৰুবুদাইয়াৰ মন্দিৰে দক্ষিণ ভাৰতৰ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থাপত্য পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল। ইয়াত স্থাপত্য আৰু সজ্জাৰ উপাদান ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ আকাৰ একাদশ শতিকাৰ আগতে নিৰ্মাণ কৰা মন্দিৰসমূহতকৈ যথেষ্ট ডাঙৰ আছিল। চোল যুগৰ স্থপতি আৰু শিল্পীসকলে এই জ্ঞান অধিক বৃহৎ পৰিসৰত প্ৰয়োগ কৰি নিৰ্মাণ কৰাৰ কৌশল বিকশিত কৰিছিল। তেওঁলোকে বিশেষকৈ গধুৰ শিল ব্যৱহাৰ কৰি {{convert|63.4|m}} ওখ বিশাল ''বিমান'' নিৰ্মাণ কৰিছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}}&lt;ref name=igncatanj/&gt;

{{multiple image
| align = right
| image1 = Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2017).jpg
| width1 = 248
| alt1 =
| caption1 = নন্দী মণ্ডপম আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গোপুৰমসমূহ, চোতালৰপৰা উত্তৰ-পূব দিশৰ দৃশ্য
| image2 = Thanjavur Brihadeeswara Temple Entrance.JPG
| width2 = 110
| alt2 =
| caption2 = প্ৰৱেশদ্বাৰৰ আন এটা দৃশ্য
| footer =
}}
[[File:Gopuram of the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 02.jpg|thumb|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ গোপুৰম]]
মন্দিৰটো পূবমুখী। ইয়াৰ চাৰিওফালে এসময়ত পানীৰ পৰিখা আছিল। পিছত এই পৰিখা পুতি পেলোৱা হয়। এতিয়া এটা সুৰক্ষিত দেৱালে এই পৰিখাটো আগুৰি আছে। দুয়োখন দেৱালত অলংকৃত প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। এইবোৰক গোপুৰম বুলি কোৱা হয়। এইবোৰ শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু ইয়াত ওপৰৰ অংশত অলংকৰণ আছে। মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ পূবফালে আছে। প্ৰথমটোক ''কেৰালান্তকন তিৰুৱাসাল'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে &quot;কেৰালান্তকনৰ পৱিত্ৰ দুৱাৰ।&quot; কেৰালান্তকন আছিল মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা ৰজা ৰাজাৰাজৰ উপাধি। প্ৰায় {{convert|100|m}} আগত ভিতৰৰ চোতালৰ গোপুৰমটো আছে। ইয়াক ''ৰাজাৰাজন তিৰুৱাসাল'' বুলি কোৱা হয়। এইটো ''কেৰালান্তকন তিৰুৱাসাল''তকৈ অধিক সজ্জিত। ইয়াৰ ''অধিষ্ঠানম''ত [[পুৰাণ]] আৰু অন্যান্য হিন্দু গ্ৰন্থৰ কাহিনী দেখুওৱা ভাস্কৰ্য আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}} ভিতৰৰ পূব গোপুৰমৰ মাজেৰে এটা বিশাল চোতাললৈ যাব পাৰি। এই চোতালৰ সকলো মন্দিৰ পূব-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পশ্চিমৰ মুখ্য দিশ অনুসৰি স্থাপন কৰা হৈছে। চৌহদটোত পাঁচ মহলীয়া গোপুৰমৰ মাজেৰে এটা অক্ষত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰি। অথবা এটা সৰু স্বতন্ত্ৰ গোপুৰমৰ মাজেৰে পোনপটীয়াকৈ ডাঙৰ মুখ্য চোতাললৈ যাব পাৰি। মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গোপুৰমটো ৩০ মিটাৰ ওখ। ই বিমানা‌তকৈ সৰু।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} মুখ্য মন্দিৰ-সম্পৰ্কীয় স্মাৰক আৰু বিশাল টাৱাৰটো এই চোতালৰ মাজত অৱস্থিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–19}} শিৱক উৎসৰ্গিত মুখ্য মন্দিৰটোৰ চাৰিওফালে সৰু সৰু মন্দিৰ আছে। ইয়াৰে বেছিভাগ মন্দিৰ অক্ষীয়ভাৱে সজোৱা হৈছে। এইবোৰ শিৱৰ সহধৰ্মিণী [[পাৰ্বতী]], তেওঁৰ পুত্ৰ [[মুৰুগন]] আৰু [[গণেশ]], নন্দী, [[বৰাহী]], কৰুভুৰ দেৱ (ৰাজাৰাজ চোলাৰ [[গুৰু]]), চণ্ডেশ্বৰ আৰু নটৰাজৰ নামত উৎসৰ্গিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=16–29}} নন্দী মণ্ডপমত এটা একেটা শিলৰপৰা নিৰ্মিত বহি থকা ষাঁড় আছে। ই গৰ্ভগৃহৰফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াৰ আৰু গৰ্ভগৃহৰ মাজত খট‌খটী আছে। এই খট‌খটীয়ে স্তম্ভযুক্ত বাৰাণ্ডা আৰু সমূহীয়া সমাৱেশ হললৈ লৈ যায়। তাৰ পিছত এটা ভিতৰুৱা মণ্ডপ আছে। এই মণ্ডপটোৱে ''প্ৰদক্ষিণ পথ'' বা প্ৰদক্ষিণৰ পথৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ''মুখ-মণ্ডপম''ৰফালে মুখ কৰি থকা [[নন্দী]]ৰ ওজন প্ৰায় ২৫ টন।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|p=22, Quote: &quot;It is 3.65 m high, 5.94 m long and 2.59 m broad, estimated to weigh 25 tons.&quot;}} ই এটা মাত্ৰ শিলৰপৰা নিৰ্মাণ কৰা। ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ২ মিটাৰ, দৈৰ্ঘ্য ৬ মিটাৰ আৰু প্ৰস্থ ২.৫ মিটাৰ। নন্দীৰ মূৰ্তিটো একশিলীয়া। ই দেশখনৰ অন্যতম বৃহৎ নন্দীৰ মূৰ্তি।&lt;ref name=&quot;Meena&quot; /&gt;

===সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ===
বিশ্ব ঐতিহ্যৰ স্মৃতিসৌধ হিচাপে মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ চৌহদ [[ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগ]]ৰ অধীনত আছে। এই বিভাগটো ভাৰত চৰকাৰৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে মন্দিৰটোৰ সুৰক্ষা, সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰ নিশ্চিত কৰা। প্ৰাচীন এই আশ্চৰ্যকৰ স্থাপত্যৰ মহিমাৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখিবলৈ চাৰিওফালৰ সুবিধাসমূহ উন্নত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত পোহৰ, নিৰ্দেশনা ফলক আৰু ভক্ত আৰু দৰ্শনাৰ্থীৰ বাবে সুবিধা আছে। স্মৃতিসৌধটোৰ পোহৰৰ ব্যৱস্থা এনেদৰে কৰা হৈছে যাতে শিলৰ স্বাভাৱিক ৰং আৰু মন্দিৰৰ সকলো কোণ সজাই তোলা ভাস্কৰ্যৰ ৰূপ অধিক স্পষ্ট হৈ উঠে। ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম হাতত লৈছিল। বিভাগটোৱে ভাৰতীয় [[স্থপতি]] আৰু [[নক্সাকাৰ]] শীলা শ্ৰী প্ৰকাশক নক্সা প্ৰস্তুতিৰ নেতৃত্ব দিবলৈ নিযুক্তি দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|title=Architecture](https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|title=Architecture) is Ultimately about People|date=18 February 2015|publisher=Architecture Construction &amp; Engineering Update Magazine|access-date=15 November 2021|archive-date=15 November 2021|archive-url=[https://web.archive.org/web/20211115063746/https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20211115063746/https://aceupdate.com/2015/02/18/architecture-is-ultimately-about-people/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)&lt;/ref&gt;

===গৰ্ভগৃহ আৰু শ্ৰী-বিমান===
{{multiple image
| align = right
| image1 = Brihadishvara temple back view.jpg
| width1 = 180
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Thanjavur, Brihadishwara Temple (7013915633).jpg
| width2 = 160
| alt2 =
| caption2 =
| footer = ''শ্ৰী-বিমান''ৰ বিভিন্ন দৃশ্য
}}
গৰ্ভগৃহটো পশ্চিমৰ বৰ্গাকাৰ অংশৰ মাজত অৱস্থিত। ইয়াক বৃহৎ দেৱালে আগুৰি আছে। এই দেৱালবোৰ তীক্ষ্ণভাৱে খোদিত ভাস্কৰ্য আৰু স্তম্ভিকাৰদ্বাৰা বিভিন্ন স্তৰত বিভক্ত। ইয়াৰ ফলত গভীৰ খাঁজ আৰু উলম্ব অংশ সৃষ্টি হৈছে। গৰ্ভগৃহৰ প্ৰতিটো ফালত ভাস্কৰ্যযুক্ত এটা অংশ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=17–19}}&lt;ref name=thapar/&gt; গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত মুখ্য দেৱতা শিৱৰ এটা বিশাল শিলৰ [[লিংগ]] আছে। ইয়াক কৰুৱাৰাই বুলি কোৱা হয়। কৰুৱাৰাই এটা তামিল শব্দ। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে &quot;গৰ্ভকক্ষ।&quot; ভাৰতৰ আন অঞ্চলত এই স্থানক ''গৰ্ভগৃহ'' বুলি কোৱা হয়। কেৱল পুৰোহিতসকলেহে এই অতি ভিতৰুৱা কক্ষত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=[http://www.indoarch.org/arch_glossary.php](http://www.indoarch.org/arch_glossary.php) |title=Architecture of the Indian Subcontinent – Glossary |access-date=24 January 2007 |archive-date=6 March 2012 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20120306200130/http://www.indoarch.org/arch_glossary.php](https://web.archive.org/web/20120306200130/http://www.indoarch.org/arch_glossary.php) |url-status=usurped }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

দ্ৰাবিড় স্থাপত্য শৈলীত গৰ্ভগৃহটো এটা সৰু বিমানৰ ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত ভিতৰৰ দেৱাল আৰু বাহিৰৰ দেৱালে গৰ্ভগৃহৰ চাৰিওফালে প্ৰদক্ষিণৰ বাবে এটা পথ সৃষ্টি কৰিছে ([[প্ৰদক্ষিণ]])। প্ৰৱেশদ্বাৰটো অতি সুন্দৰভাৱে সজোৱা হৈছে। ভিতৰৰ কক্ষটো গৰ্ভগৃহ। ইয়াত বৃহৎ লিংগ স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=mitchell/&gt;

মুখ্য বিমান (শিখৰ) এটা বিশাল ১৬ মহলীয়া স্তম্ভাকৃতিৰ গঠন। ইয়াৰে ১৩টা মহলা ওপৰলৈ গৈ ক্ৰমে সৰু হৈ গৈছে। ই মুখ্য চোতালৰ ওপৰত প্ৰাধান্য বিস্তাৰ কৰিছে। ই {{convert|30.18|m}} বাহুৰ এটা বৰ্গাকাৰ ভেটিৰ ওপৰত অৱস্থিত।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=17–19}} টাৱাৰটো স্থাপত্যিক বিন্যাসৰ দিশৰপৰা অতি সুন্দৰভাৱে সজোৱা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো পৃষ্ঠত স্তম্ভিকা, উখহি থকা গাঁথনি আৰু সংলগ্ন স্তম্ভ ছন্দোবদ্ধভাৱে স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=ching2&gt;Ching 2007, pp. 338–339&lt;/ref&gt;

====দেৱতা আৰু নাট্যশাস্ত্ৰৰ নৃত্য মুদ্ৰা====
[[File:Shiva Nataraja Tanjore Bruxelles 02 10 2011 01.jpg|thumb|left|upright=0.6|তাঞ্জাভুৰৰ ব্ৰঞ্জৰ [[নটৰাজ]] মূৰ্তিৰ আৰ্হি। বহুতো সংগ্ৰহালয়ত পোৱা এই আৰ্হিটো এই মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=kaimal392/&gt;]]
মন্দিৰটো বিশাল লিংগৰ ৰূপত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত। এই লিংগ শিৱৰ বিমূৰ্ত আৰু নিৰাকাৰ প্ৰতিনিধিত্ব। ইয়াৰ উচ্চতা {{convert|8.7|m|ft|order=flip}}। ই গৰ্ভগৃহৰ দুটা মহলা জুৰি আছে।&lt;ref name=asibrihadthanj/&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}} ই ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ একশিলীয়া লিংগ ভাস্কৰ্য।&lt;ref name=Meena&gt;{{cite book|title=Temples in South India|last=V.|first=Meena|publisher=Harikumar Arts|location=Kanniyakumari|year=1974|edition=1st|pages=23–24}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable floatright&quot; align=center style = &quot; background: transparent; &quot;
|+ ''মহা-মণ্ডপম''ৰ দেৱালৰ ভাস্কৰ্যসমূহ{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}}
|-style=&quot;text-align: center; &quot;
| width=120px style=&quot;background: #ffad66; &quot; | উত্তৰ ফাল
| width=120px style=&quot;background: #ffad66; &quot; | দক্ষিণ ফাল
|-style=&quot;text-align: center; &quot;
| [[ভৈৰৱ]] (শিৱ)
| [[গণেশ]]
|-style=&quot;text-align: center; &quot;
| মহিষাসুৰমৰ্দিনী ([[দুৰ্গা]])
| [[বিষ্ণু]]
|-style=&quot;text-align: center; &quot;
| [[সৰস্বতী]]
| [[গজলক্ষ্মী]]
|}

শৈৱ মন্দিৰটোত [[বৈষ্ণৱধৰ্ম]] আৰু [[শাক্তধৰ্ম]] পৰম্পৰাৰ মুখ্য দেৱতাসকলকো মুখ্য মন্দিৰৰ বৃহৎ মণ্ডপত স্থান দি সকলো প্ৰধান হিন্দু পৰম্পৰাক সন্মান জনোৱা হৈছে। দেৱতাসকলৰ বিন্যাস সাধাৰণতে সমমিত। কেৱল পূব প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ফালটো ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম। ইয়াত দুৱাৰ আৰু যাতায়াতৰ পথৰ বাবে স্থান ৰখা হৈছে। মুখ্য দেৱতাসকলৰ উপৰি প্ৰতিটো ফালে ''[[দ্বাৰপাল]]'' (ৰক্ষক) আৰু আন বিভিন্ন ভাস্কৰ্য আছে। প্ৰৱেশমণ্ডপত জটিলভাৱে খোদিত তিনিটা শিলৰ ভাস্কৰ্য আৰু দেৱালচিত্ৰ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}} ভূমিমহলৰ গৰ্ভগৃহৰ দেৱালত তলত দিয়া ভাস্কৰ্যসমূহ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}}

*পূব দেৱাল: [[লিংগোদ্ভৱ]], থিয় হৈ থকা শিৱ, পশুপতি-মূৰ্তি আৰু ''অৰ্ধ-মণ্ডপম''ৰপৰা অহা পথৰ দুয়োকাষে দুটা দ্বাৰপাল
*দক্ষিণ দেৱাল: ভিক্ষাটন, [[বীৰভদ্ৰ]], দক্ষিণামূৰ্তি, [[কালান্তক]], নটৰাজ{{refn|group=note|তামিল সাহিত্যত শিৱৰ নৃত্যৰ ৰূপৰ অধিপতিক আদৱল্লন বা কুট্টপেৰুমানাদিগল বুলি কোৱা হয়। চোল যুগৰ এই ব্ৰঞ্জৰ নটৰাজৰ আৰ্হি অতি জনপ্ৰিয় আৰু ইয়াৰ ওপৰত বহু অধ্যয়ন কৰা হৈছে। পিছৰ যুগৰ ''উণ্মৈভিলক্কম'' আৰু ''চিতম্বৰ মুম্মণি কোভিয়া'' আদি গ্ৰন্থতো ইয়াৰ গুৰুত্ব বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ভাৰতীয় শিল্পত নটৰাজৰ ৰূপ চোল যুগৰ আগৰ শতিকাসমূহতো দেখা যায়।&lt;ref name=kaimal392&gt;Padma Kaimal (1999), [[https://www.jstor.org/stable/3051349](https://www.jstor.org/stable/3051349) Shiva Nataraja: Shifting Meanings of an Icon] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20180928130833/https://www.jstor.org/stable/3051349](https://web.archive.org/web/20180928130833/https://www.jstor.org/stable/3051349) |date=28 September 2018 }}, The Art Bulletin, Vol. 81, No. 3, pages 394-395, Figure 3 on page 392&lt;/ref&gt;}} আৰু দুটা দ্বাৰপাল
*পশ্চিম দেৱাল: [[হৰিহৰ]] (আধা শিৱ আৰু আধা বিষ্ণু), লিংগোদ্ভৱ, ''প্ৰভাৱলী'' নথকা চন্দ্ৰশেখৰ, ''প্ৰভাৱলী'' থকা চন্দ্ৰশেখৰ আৰু দুটা দ্বাৰপাল
*উত্তৰ দেৱাল: [[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] (আধা শিৱ আৰু আধা পাৰ্বতী), পাৰ্বতী নথকা গংগাধৰ, পশুপতি-মূৰ্তি, শিৱ-আলিংগন-মূৰ্তি আৰু দুটা দ্বাৰপাল

[[File:Top of Brihadisvara Temple, Thanjavur.jpg|thumb|180px|left|শিখৰ, এটা গম্বুজাকৃতিৰ চূড়া (২৫ টন), অষ্টভুজাকাৰ আৰু ৮০ টন ওজনৰ এটা মাত্ৰ গ্ৰেনাইটৰ খণ্ডৰ ওপৰত স্থাপিত। ]]
[[File:PeruvudaiyarKoyilThanjavurDancePostition.jpg|thumb|right|180px|ওপৰৰ মহলৰ কৰিডৰৰ বাহিৰৰ দেৱালত খোদিত ৮১টা নৃত্য ভংগীৰ এটা]]
দ্বিতীয় মহলত শিৱৰ [[ত্ৰিপুৰান্তক]] ৰূপৰ বিভিন্ন ভংগী এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ সৈতে মিলাকৈ দেখুওৱা হৈছে। এই মহলসমূহৰ ওপৰত ''শ্ৰী-বিমানা'' তেৰটা মহলা (''তলা'') ওপৰলৈ উঠিছে। এই মহলসমূহৰ ওপৰত ৮০ টন ওজনৰ এটা মাত্ৰ বৰ্গাকাৰ গ্ৰেনাইটৰ খণ্ড আছে। ইয়াৰ প্ৰতিটো বাহু {{convert|7.77|m}} দীঘল। এই খণ্ডৰ চাৰিওটা কোণত নন্দীৰযোৰ আছে। প্ৰতিটো নন্দীৰ আকাৰ প্ৰায় {{convert|1.98|m}} × {{convert|1.68|m}}। এই গ্ৰেনাইটৰ খণ্ডৰ মাজৰপৰা ''গ্ৰীৱা'', ''শিখৰ'' আৰু তামিল হিন্দু মন্দিৰৰ স্থাপত্যৰ চূড়া (''স্তূপি'') ওপৰলৈ উঠিছে। এই ''স্তূপি''ৰ উচ্চতা {{convert|3.81|m}}। ইয়াক প্ৰথমতে সোণেৰে আবৃত কৰা হৈছিল। এতিয়া তেনে কৰা হোৱা নাই। ওপৰৰ ''শিখৰ''টো গম্বুজৰ দৰে আৰু ইয়াৰ ওজন ২৫ টন।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=[http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara|title=Great](http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara|title=Great) Living Chola Temples|publisher=Archaeological Survey of India|access-date=15 January 2019|archive-date=14 April 2019|archive-url=[https://web.archive.org/web/20190414195207/http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara/|url-status=dead}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20190414195207/http://121.242.207.115/asi.nic.in/chola-temple-brhadisvara/%7Curl-status%3Ddead%7D%7D)&lt;/ref&gt; এই টাৱাৰৰ প্ৰতিটো মহল ''কূট'' আৰু ''শালা''ৰে সজোৱা হৈছে। এই মন্দিৰৰ ক্ৰমে সৰু হৈ যোৱা বৰ্গাকাৰ টাৱাৰৰ স্থাপত্য গংগাইকোণ্ডচোলীশ্বৰমৰ চোল মন্দিৰৰ টাৱাৰতকৈ পৃথক। ইয়াৰ টাৱাৰটো পোন, আনহাতে গংগাইকোণ্ডচোলীশ্বৰমৰ টাৱাৰটো বক্ৰ। মন্দিৰৰ শ্ৰী-বিমানাৰ বিশাল আকাৰে ইয়াক চহৰখনৰ এটা সুউচ্চ পৰিচয়চিহ্ন কৰি তুলিছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=18–21}}
''অধিতল''ৰ ওপৰৰ মহলৰ কৰিডৰৰ দেৱালত ১০৮টা নৃত্য ''কৰণা''ৰ ভিতৰত ৮১টা খোদিত কৰা হৈছে। এইবোৰ ''[[নাট্যশাস্ত্ৰ]]''ৰ নৃত্য ভংগী। এই গ্ৰন্থখন [[ভৰতনাট্যম]] নামৰ তামিলনাডুৰ ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ ভিত্তি। ২৭টা অনুপস্থিত ''কৰণা''ৰ স্থানত শিলৰ খালী খণ্ড আছে। এইবোৰ কিয় খোদিত কৰা হোৱা নাছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়। খোদিত ৮১টা ভংগীয়ে একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই ধ্ৰুপদী ভাৰতীয় নৃত্যশৈলীৰ গুৰুত্ব দেখুৱায়।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}}

গৰ্ভগৃহটো বৰ্গাকাৰ আৰু এটা ভেটিৰ ওপৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভেটিটো খোদিত কৰি গঢ় দিয়া হৈছে আৰু ইয়াৰ ডাঠতা {{convert|0.5|m}}। ইয়াত ক্ৰমে ১৪০ চেণ্টিমিটাৰ আৰু ৩৬০ চেণ্টিমিটাৰ ডাঠ ''উপপীঠম'' আৰু ''অধিষ্ঠানম'' আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=20–21}}

===মণ্ডপ===
দুটা মণ্ডপ, অৰ্থাৎ ''মহা-মণ্ডপ'' আৰু ''মুখ-মণ্ডপ'', গৰ্ভগৃহ আৰু ''নন্দী মণ্ডপ''ৰ মাজত একে অক্ষত অৱস্থিত বৰ্গাকাৰ গঠনৰ। ''মহা-মণ্ডপ''ৰ প্ৰতিটো ফালে ছটাকৈ স্তম্ভ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} ইয়াতো ভাস্কৰ্য আছে। ইয়াত ভিতংকৰ আৰু ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি আছে। কিন্তু এইবোৰ বহু পিছত যোগ কৰা হৈছিল। ''মহা-মণ্ডপ''ৰ দুয়োকাষে দুটা বিশাল শিলৰ দ্বাৰপাল আছে। খট‌খটীৰ জৰিয়তে ই ''মুখ-মণ্ডপ''ৰ সৈতে সংযুক্ত। ''মুখ-মণ্ডপ''ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰতো দ্বাৰপাল আছে। মণ্ডপৰ ভিতৰত ''[[দিকপাল]]'' বা প্ৰতিটো দিশৰ ৰক্ষক দেৱতাৰ বাবে আঠটা সৰু মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত [[অগ্নি]], [[ইন্দ্ৰ]], [[বৰুণ]], [[কুবেৰ]] আদি আছে। এইবোৰ চোল ৰজা ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰথমৰ শাসনকালত স্থাপন কৰা হৈছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}}

শিলালিপিৰপৰা জনা যায় যে চোল যুগত এই স্থানত প্ৰধান হিন্দু পৰম্পৰাসমূহৰ আন দেৱ-দেৱীৰ ভাস্কৰ্যও আছিল। কিন্তু এতিয়া সেইবোৰ নাই। মূল আঠটা মন্দিৰৰ ভিতৰত [[সূৰ্য]] (সূৰ্য দেৱতা), [[মাতৃকা|সপ্তমাতৃকা]] (সাত মাতৃ), গণেশ, মুৰুগন, [[জ্যেষ্ঠা (দেৱী)|জ্যেষ্ঠা]], [[চন্দ্ৰ]] (চন্দ্ৰ দেৱতা), চণ্ডেশ্বৰ আৰু ভৈৰৱৰ মন্দিৰ আছিল।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}} একেদৰে পশ্চিম দেৱালৰ কক্ষত ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ যুগত নিৰ্মাণ কৰা এটা বিশাল গ্ৰেনাইটৰ গণেশ মূৰ্তি আছিল। কিন্তু এতিয়া এই মূৰ্তিটো ''তিৰুচ্চুৰু-মালিগাই'' (দক্ষিণ বাৰাণ্ডা)ত আছে। শাক্ত পৰম্পৰাৰ সাতগৰাকী মাতৃৰ ভিতৰত কেৱল [[বৰাহী]]ৰ মূৰ্তিটোৱেই ভগ্ন অৱস্থাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। এতিয়া ইয়াৰ অৱশিষ্টসমূহ চোতালৰ দক্ষিণফালে থকা আধুনিক যুগৰ ইটাৰে নিৰ্মিত সৰু &quot;বৰাহী মন্দিৰ&quot;ত আছে। আন মাতৃসকলৰ মূল মূৰ্তি আৰু তেওঁলোকৰ মূল চোল যুগৰ মন্দিৰসমূহ নাই।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=22–25}}

===দেৱালচিত্ৰ===
{{multiple image
| align = right
| direction = horizontal
| image1 = Rajaraja mural-2.jpg
| width1 = 105
| caption1 = ৰাজাৰাজ প্ৰথম আৰু তেওঁৰ গুৰুৰ এখন দেৱালচিত্ৰ
| image2 = N-TN-C192 Nandi Mandapam ceiling with centuries old murals.jpg
| width2 = 191
| caption2 = নন্দী মন্দিৰৰ ছাদত নায়ক যুগৰ দেৱালচিত্ৰ
}}
মন্দিৰৰ প্ৰদক্ষিণ পথৰ কাষত থকা গৰ্ভগৃহৰ দেৱালত চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ এটা তলৰ স্তৰ আছে। এই দেৱালচিত্ৰসমূহ মজিয়াৰপৰা ছাদলৈকে বিস্তৃত। ১৯৩১ চনত [[অন্নামলাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ এছ. কে. গোবিন্দস্বামীয়ে এইবোৰ আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=sriraman168/&gt; চিত্ৰশিল্পীসকলে প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে তিতি থকা চূণশিলৰ স্তৰটো শুকাই কঠিন হৈ থকাৰ সময়ত তাৰ ভিতৰত এই ৰং মিহলাই দিছিল। চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰসমূহৰ মূল বিষয় আছিল শৈৱধৰ্ম। এইবোৰ ২০০০ চনৰ দশকত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;paint&quot;&gt;{{cite news| url= [http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|](http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|) title= ASI restores 400-year-old paintings| access-date= 22 June 2010| location= Chennai, India| work= [[The Hindu]]| date= 28 February 2010| archive-date= 17 November 2004| archive-url= [https://web.archive.org/web/20041117175953/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|](https://web.archive.org/web/20041117175953/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2003/02/28/stories/2003022801300600.htm|) url-status= dead}}; [[http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/06/20/stories/2005062000400500.htm](http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/06/20/stories/2005062000400500.htm) Another report about Chola frescoes]{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt; চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ মুঠ এলেকা প্ৰায় {{convert|670|m2}}। ইয়াৰে ২০১০ চনলৈকে প্ৰায় {{convert|112|m2}} উন্মোচন কৰা হৈছিল। এই কামত এনে এটা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যিয়ে দুয়োটা চিত্ৰ সংৰক্ষণ কৰে। এই পদ্ধতি ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref name=sriraman168&gt;PS Sriraman (2010), Digital photo documentation of murals at Brihadisvara Temple, Tanjavur: a tool for art historians in ''Space, Time, Place'' (Editors: Stefano Campana et al), pages 167-172&lt;/ref&gt; এই দেৱালচিত্ৰসমূহত হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনী দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=sriraman168/&gt;{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=29–36}} বালসুব্ৰহ্মণ্যমৰ মতে, বেছিভাগ দেৱালচিত্ৰ শিৱৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। কিন্তু একাদশ শতিকাৰ চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰসমূহত বিষ্ণু, দুৰ্গা আৰু আন দেৱতাকো দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লগতে চোল ৰাজপৰিয়াল, ৰাজদৰবাৰৰ জীৱন আৰু সাধাৰণ লোকৰ জীৱনৰ দৃশ্যও আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=29–36}}

{{multiple image
| perrow = 2
| total_width = 400
| align = left
| image1 = Mural2 Brihadeeswara.jpg
| image2 = Mural detail Brihadeeswara.jpg
| footer_align = center
| footer = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ নন্দী মণ্ডপৰ ছাদৰ দেৱালচিত্ৰ
}}

পিছত মন্দিৰত কৰা নিৰ্মাণ, সংযোজন আৰু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত মন্দিৰৰ ভিতৰত প্ৰাকৃতিক পোহৰৰ পৰিমাণ কমি গৈছিল। সেয়েহে দেৱালচিত্ৰসমূহ সীমিতভাৱে আলোকচিত্ৰত ধৰা হৈছিল আৰু সেইবোৰৰ ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল। শ্ৰীৰামনৰ মতে, উন্নত আলোকচিত্ৰ গ্ৰহণৰ সঁজুলিৰে কৰা সম্পূৰ্ণ আলোকচিত্ৰই দেখুৱাইছে যে এই ঐতিহাসিক ব্যাখ্যাসমূহ ভুল আছিল।&lt;ref name=sriraman168/&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, আগতে দক্ষিণামূৰ্তি শিৱ বুলি ব্যাখ্যা কৰা এখন দেৱালচিত্ৰ আচলতে বটগছৰ তলত ধ্যান কৰি থকা এজন ৰাজকীয় গুৰুৰ ধৰ্মনিৰপেক্ষ দৃশ্য। গছজোপাত ময়ূৰ, চৰাই, বান্দৰ, কেৰ্কেটুৱা আৰু ফেঁচা দেখুওৱা হৈছে। লগতে এটা ফেঁচাৰ দৰে সাপ দেখুওৱা হৈছে। জীৱ-জন্তু আৰু চৰাইবোৰ সাপটোক লৈ চিন্তিত হোৱা দেখা যায়। সাপটোৰ ওচৰৰ জীৱবোৰক অধিক চিন্তিত হোৱা দেখা যায়।&lt;ref name=sriraman168/&gt; এই চিত্ৰফলকৰ আন অংশতো একেদৰে এজন সাধুৰ কথা শুনি থকা ৰাজদৰবাৰ দেখুওৱা হৈছে। আন কিছুমান অংশত বিভিন্ন পোছাক পৰিধান কৰা মহিলাক বিভিন্ন নৃত্য ''মুদ্ৰা''ত দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=sriraman168/&gt;

গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰৰ কিছুমান চিত্ৰ আৰু যাতায়াতৰ পথৰ দেৱালৰ কিছুমান চিত্ৰত এসময়ত জমা হোৱা কুঁহিয়াৰ বাবে ক্ষতি হৈছিল। কেইবাশ বছৰ ধৰি গৰ্ভগৃহত চাকিৰ ধোঁৱা আৰু কৰ্পূৰ জ্বলোৱাৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা ধোঁৱা আৰু কুঁহিয়াৰৰ সংস্পৰ্শ অব্যাহত আছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰদক্ষিণ পথৰ দেৱালত থকা চোল যুগৰ চিত্ৰৰ কিছুমান অংশ যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;paint&quot;/&gt; ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে পৃথিৱীত প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজৰ বিশেষ প্লাষ্টাৰ আঁতৰোৱা পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি ১০০০ বছৰ পুৰণি চোল যুগৰ দেৱালচিত্ৰৰ ওপৰত অংকিত ১৬খন নায়ক যুগৰ দেৱালচিত্ৰ পুনৰুদ্ধাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;paint&quot;/&gt; এই ৪০০ বছৰ পুৰণি দেৱালচিত্ৰসমূহ আঁহযুক্ত কাঁচৰ ফলকত স্থাপন কৰি এটা পৃথক মণ্ডপত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;paint&quot;/&gt;

===শিলালিপি===
{{multiple image
| total_width = 500
| align = centre
| direction = horizontal
| image1 = Tamil Inscriptions in Thanjavur Brahadeeshwara Temple written 1000 years ago.jpg
| caption1 = বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ তামিল শিলালিপি (প্ৰায় একাদশ শতিকা)। 
| image2 = 1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, inscription, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg
| caption2 = মন্দিৰটোত একাদশ শতিকাৰ তামিল আৰু গ্ৰন্থ লিপিৰ শিলালিপি আছে। 
}}
মন্দিৰৰ দেৱালত তামিল আৰু গ্ৰন্থ লিপিত বহুতো শিলালিপি আছে। ইয়াৰে বহুতো শিলালিপিৰ আৰম্ভণিতে সেই শিলালিপি খোদাই কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া ৰজাৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃত আৰু তামিল ভাষাৰ ঐতিহাসিক পৰিচয় দিয়া হৈছে। ইয়াৰে বেছিভাগ শিলালিপিত মন্দিৰ বা মন্দিৰৰ কৰ্মচাৰীসকলক দিয়া দানৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। কিছুমান শিলালিপিত চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলক দিয়া দানৰ কথাও উল্লেখ আছে।{{sfn|S.R. Balasubrahmanyam|1975|pp=15, 25, 53 with footnotes}}&lt;ref name=ayyar411/&gt; মন্দিৰৰ চৌহদত [[ৰাজাৰাজ চোল প্ৰথম]]ৰ ৬৪টা, [[ৰাজেন্দ্ৰ চোল প্ৰথম]]ৰ ২৯টা, [[বিক্ৰম চোল]]ৰ এটা, [[কুলোত্তুংগ প্ৰথম]]ৰ এটা আৰু [[ৰাজমহেন্দ্ৰ চোল|ৰাজমহেন্দ্ৰ]] ([[ৰাজেন্দ্ৰ চোল দ্বিতীয়|ৰাজেন্দ্ৰ দ্বিতীয়]])ৰ এটা শিলালিপি আছে। সম্ভৱতঃ [[পাণ্ড্য]] ৰজাৰ তিনিটা আৰু [[তাঞ্জাভুৰ নায়ক ৰাজ্য|নায়ক]] শাসক অচ্যুতাপ্প নায়ক আৰু মল্লাপ্প নায়কৰ দুটাকৈ শিলালিপিও আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Great Chola Temples: Thanjavur, Gangaikondacholapuram, Darasuram|author=C. Sivaramamurti|publisher=Archaeological Survey of India, 2007 - Architecture, Chola - 96 pages|page=26}}&lt;/ref&gt;
{{multiple image
| total_width = 700
| align = center
| caption_align = center
| image1 = Thirumagalpola.jpg
| caption1 = ஸ்வஸ்திஸ்ரீ் திருமகள் போல பெருநில
| image2 = Perunilachelviyun.jpg
| caption2 = பெருநிலச் செல்வியுந் தனக்கேயுரிமை
| image3 = Keyurimaipundamai.jpg
| caption3 = கேயுரிமை பூண்டமை மனக்கொளக்
| image4 = Kandalursaalai kalamaruttaruli.jpg
| caption4 = காந்தளூர்ச் சாலைக் களமறூத்தருளி வேங்கை
| image5 = Udaiyar Sri Rajaraja.jpg
| caption5 = உடையார் ஸ்ரீராஜராஜ சோழன்
| footer_align = center
| footer = তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰপৰা ৰাজাৰাজৰ শিলালিপিৰ অংশ (''প্ৰতিখন ছবিৰ প্ৰথম শাৰী'')
}}

===মন্দিৰৰ কৰ্মচাৰী===
১০১১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ তাৰিখ থকা চৌহদৰ উত্তৰ দেৱালৰ এটা শিলালিপিত মন্দিৰত নিযুক্ত আৰু মন্দিৰৰপৰা সহায় পোৱা লোকসকলৰ বিষয়ে বিতং তথ্য দিয়া হৈছে। শিলালিপিটোত তেওঁলোকৰ দৰমহা, কাম আৰু নাম উল্লেখ কৰা হৈছে। ইয়াত ৬০০ৰো অধিক লোকৰ নাম আছে। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰোহিত, চাকি জ্বলোৱা লোক, ধোবী, দৰ্জী, অলংকাৰ নিৰ্মাতা, মৃৎশিল্পী, কাঠমিস্ত্ৰী, পৱিত্ৰ ছাতি কঢ়িওৱা লোক, নৃত্যগুৰু, [[ভাৰতনাট্যম]] নৃত্যশিল্পী, গায়ক, পুৰুষ আৰু মহিলা বাদ্যযন্ত্ৰী, পৰিৱেশন কৰা শিল্পীসকলৰ তত্ত্বাৱধায়ক, হিচাপৰক্ষক আদি আছিল। তেওঁলোকৰ দৰমহা মাটিৰ টুকুৰাৰ ৰূপত দিয়া হৈছিল। সেয়েহে মন্দিৰত তেওঁলোকৰ কাম সম্ভৱতঃ আংশিক সময়ৰ আছিল।&lt;ref name=ayyar411/&gt;{{sfn|Michell|1988|pp=59–60}}

মন্দিৰত ''[[দেৱদাসী]]''সকলক নিযুক্ত কৰা হৈছিল। তেওঁলোক ভক্তিমূলক গীত গোৱা নৃত্যশিল্পী আছিল। মন্দিৰৰ বহুতো শিলালিপিত এনে দানৰ উল্লেখ আছে যাৰ উদ্দেশ্য আছিল &quot;পূজাৰ ব্যৱস্থা কৰা, সন্ন্যাসীসকলৰ সভাৰ বাবে খাদ্য যোগান ধৰা আৰু মেৰামতিৰ কাম কৰা।&quot; জৰ্জ মিচেলৰ মতে, তাঞ্জাভুৰৰ মন্দিৰটো ইয়াৰ ইতিহাসত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দাতব্য প্ৰতিষ্ঠান আছিল। ইয়াত প্ৰতিদিনে তীৰ্থযাত্ৰী, ভক্ত আৰু যাত্ৰীৰ বাবে বিনামূলীয়া খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। হিন্দু উৎসৱৰ দিনত এই খাদ্যৰ ব্যৱস্থা অধিক বিশদ আছিল আৰু ব্ৰাহ্মণসকলক বিশেষভাৱে আমন্ত্ৰণ কৰি খাদ্য খুওৱা হৈছিল।&lt;ref name=ayyar411&gt;PV Jagadisa Ayyar (1993), South Indian Shrines, Asian Educational Services, {{ISBN|81-206-0151-3}}, pages 411-423&lt;/ref&gt;{{sfn|Michell|1988|pp=59–60}}

==সহস্ৰাব্দ উদ্‌যাপন== 
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
File:1000 years Old Thanjavur Brihadeeshwara Temple View at Sunrise.jpg|১,০০০ বছৰ পুৰণি তাঞ্জাভুৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ – সূৰ্যোদয়ৰ সময়ৰ দৃশ্য
File:Thanjavur, Brihadishwara Temple, dance (6851706080).jpg|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত উদ্‌যাপনৰ বাবে সমবেত হোৱা নৃত্যশিল্পীসকল &lt;/gallery&gt;
১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দত চোল সম্ৰাট ৰাজাৰাজ প্ৰথমে তাঞ্জাভুৰত নিৰ্মাণ কৰা এই মন্দিৰটো সাধাৰণতে বৃহৎ মন্দিৰ বুলি জনাজাত। ২০১০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ ১,০০০ বছৰ সম্পূৰ্ণ হয়। এই বিশাল স্থাপত্যৰ ১,০০০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ উপলক্ষ্যে ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু চহৰখনত বহুতো সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। ১০১০ খ্ৰীষ্টাব্দত ৰাজাৰাজ প্ৰথমে (৯৮৫–১০১৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ ২৫তম ৰাজত্বকালৰ ২৭৫তম দিনত গৰ্ভগৃহৰ ওপৰত থকা {{convert|59.82|m}} উচ্চতাৰ বিমানৰ চূড়ান্ত প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সোণেৰে মেৰিওৱা কলসম (তামৰ পাত্ৰ বা চূড়া) অৰ্পণ কৰিছিল। সেই ঘটনাটোক স্মৰণ কৰিবলৈ এই উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;jlbiadsf&quot;&gt;{{cite news| url= [https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|](https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|) title= India's Big Temple marks 1,000th birthday| author= BBC News augue| access-date= 25 September 2010| date= 25 September 2010| archive-date= 26 September 2010| archive-url= [https://web.archive.org/web/20100926045640/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|](https://web.archive.org/web/20100926045640/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440|) url-status= live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;asedgt&quot;&gt;{{citation | title= Early Chola temples:Parantaka I to Rajaraja I, 907–985 A.D | author= PS. R. Balasubrahmanyam (1971), Orient Longman Publications}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sdbjt&quot;&gt;{{citation | title= Rāja Rāja, the great:seminar proceedings | author= Ananthacharya Indological Research Institute (1984)}}&lt;/ref&gt;

===ভৰতনাট্যম যজ্ঞ===
এই উপলক্ষ্যে ৰাজ্য চৰকাৰে বিশিষ্ট নৃত্যশিল্পী [[পদ্মা সুব্ৰহ্মণ্যম|পদ্মা সুব্ৰহ্মণ্যম]]ৰ নেতৃত্বত [[ভৰতনাট্যম]] যজ্ঞ নামৰ ধ্ৰুপদী নৃত্য অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। এই অনুষ্ঠানটো ভাৰতীয় ভৰতনাট্যম শিল্পী সংস্থা (ABHAI) আৰু তাঞ্জাভুৰৰ বৃহন নাট্যাঞ্জলি ন্যাসে যুটীয়াভাৱে আয়োজন কৰিছিল। মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ ১,০০০ বছৰ পূৰ্ণ হোৱাৰ উপলক্ষ্যে নতুন দিল্লী, [[মুম্বাই]], [[পুনে]], [[তামিলনাডু]], [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]], [[কৰ্ণাটক]], [[কেৰালা]], [[ছিংগাপুৰ]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ১,০০০ গৰাকী নৃত্যশিল্পীয়ে একেলগে নৃত্য কৰিছিল। তেওঁলোকে কৰুভুৰ দেৱে (ৰাজাৰাজৰ গুৰু) ৰচনা কৰা ঐশ্বৰিক সংগীত ''তিৰুৱিচাইপ্পা'' (তিৰুমুৰাইৰ নৱম খণ্ড)ৰ ৰেকৰ্ড কৰা ১১টা পদত নৃত্য কৰিছিল। ২০১০ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা দুদিনৰ বাবে সৰু চহৰখন সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। এই সময়ছোৱাত পথশিল্পী আৰু নৃত্যশিল্পীসকলে সমগ্ৰ চহৰখনত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DDY&quot;&gt;{{cite web| url= [http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm|](http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm| ) title= India's Biggest Temple turns 1000-years| author= Rediff News| access-date= 20 August 2010| archive-date= 18 August 2010| archive-url= [https://web.archive.org/web/20100818165702/http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm|](https://web.archive.org/web/20100818165702/http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm| ) url-status= live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dfgjoerY&quot;&gt;{{cite news | url=[http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece](http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece) | title=A grand dance spectacle at the Thanjavur Big Temple | work=The Hindu | access-date=20 August 2010 | location=Chennai, India | date=1 August 2010 | first=T. S. | last=Subramanian | archive-url=[https://web.archive.org/web/20100804150451/http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece](https://web.archive.org/web/20100804150451/http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece) | archive-date=4 August 2010 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===স্মাৰক ডাকটিকট আৰু মুদ্ৰা===
২০১০ চনৰ ২৬ ছেপ্টেম্বৰত (বৃহৎ মন্দিৰৰ সহস্ৰাব্দ উদ্‌যাপনৰ পঞ্চম দিন) দেশৰ সাংস্কৃতিক, স্থাপত্য আৰু শিলালিপি সম্পৰ্কীয় ইতিহাসলৈ বৃহৎ মন্দিৰটোৰ অৱদানৰ স্বীকৃতি হিচাপে {{INR}} ৫ মূল্যৰ এটা বিশেষ ডাকটিকট মুকলি কৰা হয়। ডাকটিকটটোত {{convert|216|ft|m|order=flip}} উচ্চতাৰ বিশাল [[ৰাজগোপুৰম|ৰাজগোপুৰম]] দেখুওৱা হৈছিল। 

ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে এই উপলক্ষ্যে মন্দিৰৰ আৰ্হি খোদিত কৰা {{INR}} ৫ মূল্যৰ এটা মুদ্ৰা মুকলি কৰি উদ্‌যাপনটো স্মৰণীয় কৰি তোলে।&lt;ref name=&quot;sdlkqqqsf&quot;&gt;{{cite web | url= [http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html](http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html) | title= Stamp, coin release mark 1,000 years of Big Temple | author= Deccan Herald (26 September 2010) | access-date= 26 September 2010 | archive-date= 6 October 2010 | archive-url= [https://web.archive.org/web/20101006063714/http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html](https://web.archive.org/web/20101006063714/http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html) | url-status= live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ohjohjf&quot;&gt;{{cite news| url= [http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm|](http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| ) archive-url= [https://web.archive.org/web/20100929172241/http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm|](https://web.archive.org/web/20100929172241/http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| ) url-status= dead| archive-date= 29 September 2010| title= Release of a special postal stamp and a five- rupee coin| access-date= 27 September 2010| location= Chennai, India| work= [[The Hindu]]| date= 27 September 2010}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; এ ৰাজা, ভাৰতৰ যোগাযোগ আৰু তথ্যপ্ৰযুক্তি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীয়ে বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ বিশেষ ডাকটিকটটো মুকলি কৰে। প্ৰথমটো ডাকটিকট জি কে ভাছানে, জাহাজ পৰিবহণ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীয়ে গ্ৰহণ কৰে। 

মুম্বাই মুদ্ৰণালয়ে {{INR}} ৫ৰ মুদ্ৰাত থকা একে ছবিৰে ১,০০০ টকাৰ এটা স্মাৰক মুদ্ৰা জাৰি কৰিছিল। ই ভাৰত গণৰাজ্যৰ মুদ্ৰা ব্যৱস্থাত জাৰি কৰা প্ৰথম ১,০০০ টকাৰ মুদ্ৰা আছিল। এই মুদ্ৰাটো চলাচলৰ বাবে নথকা বৈধ মুদ্ৰা (NCLT) আছিল।&lt;ref name=&quot;coin&quot;&gt;{{cite news | url=[http://www.mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf](http://www.mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf) | title=Release of Commemorative Coin | date=3 July 2012 | access-date=24 April 2013 | archive-url=[https://web.archive.org/web/20130324014546/http://mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf](https://web.archive.org/web/20130324014546/http://mumbaimint.in/mint/Noticeapril.pdf) | archive-date=24 March 2013 | url-status=dead }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

১৯৫৪ চনৰ ১ এপ্ৰিলত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে {{INR}} ১,০০০ মূল্যৰ এখন নোট মুকলি কৰিছিল। ইয়াত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখুওৱা হৈছিল আৰু ইয়াৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য আৰু গুৰুত্ব প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। ১৯৭৫ চনত তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[ইন্দিৰা গান্ধী]]ৰ নেতৃত্বাধীন চৰকাৰে ক'লা ধন নিয়ন্ত্ৰণৰ উদ্দেশ্যে সকলো {{INR}} ১,০০০ মূল্যৰ নোট বিমুদ্ৰাকৰণ কৰিছিল। এই নোটসমূহ এতিয়া সংগ্ৰাহকৰ মাজত জনপ্ৰিয়।&lt;ref name=&quot;ppwqqsf&quot;&gt;{{cite web | url= [http://newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece](http://newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece) | title= INR 1000 note of 1954 popular in Tanjavur | author= Express Buzz, The Indian Express (26 September 2010) | access-date= 27 September 2010 | archive-date= 13 May 2016 | archive-url= [https://web.archive.org/web/20160513060520/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece](https://web.archive.org/web/20160513060520/http://www.newindianexpress.com/states/tamil_nadu/article478148.ece) | url-status= dead }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

২০১০ চনত তেতিয়াৰ তামিলনাডুৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এম কৰুণানিধিয়ে উচ্চ উৎপাদনক্ষম ধানৰ এটা প্ৰজাতি ''ছেম্মাই ধান''ৰ নাম মন্দিৰৰ নিৰ্মাতা ৰাজাৰাজ চোলৰ সহস্ৰাব্দ বৰ্ষ উপলক্ষ্যে ''ৰাজা ৰাজন-১,০০০'' ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;jjjsqwhnsdff&quot;&gt;{{cite web | url= [http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4424908](http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4424908) | title= Semmai Paddy as &quot;Raja Rajan-1000&quot; | author= MSN News (26 September 2010) | access-date= 27 September 2010 }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==গ্ৰহণযোগ্যতা==
মন্দিৰটোৱে &quot;স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য, চিত্ৰকলা আৰু ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি নিৰ্মাণত চোলসকলৰ উজ্জ্বল কৃতিত্বৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।&quot; &lt;ref name=&quot;Great Living Chola Temples&quot;/&gt; সেই সময়ৰ বহুতো সমসাময়িক গ্ৰন্থত, যেনে ''মুভৰ উলা'' আৰু ''কলিংগট্টুপৰণি''ত, মন্দিৰটোৰ উল্লেখ আছে। চেটাৰ্জীৰ মতে, [[তামিল স্থাপত্য]]ই এই মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰা [[বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ, গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম]]ত নিজৰ সৰ্বোচ্চ ৰূপ লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=india&gt;{{cite book|title=India Art and Architecture in ancient and medieval periods|publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|location=New Delhi|editor=Roma Chatterjee|year=2016|page=32|isbn=978-81-230-2080-8}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰে মন্দিৰটোক ঐতিহ্যস্থল হিচাপে ঘোষণা কৰিছে। ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ বিভাগে ইয়াক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ হিচাপে পৰিচালনা কৰে। মন্দিৰটো [[তামিলনাডু]]ৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী।&lt;ref name=&quot;Gopal 1990 185&quot;/&gt;

মন্দিৰটো [[গংগাইকোণ্ডচোলপুৰম]]ৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ আৰু [[দাৰাসুৰম]]ৰ [[ঐৰাৱতেশ্বৰ মন্দিৰ]]ৰ সৈতে [[বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান]] হিচাপে [[ইউনেস্কো]]ই ঘোষণা কৰিছে। এই তিনিওটা মন্দিৰক [[মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]] বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=UNESCO&gt;{{cite web|url=[https://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great](https://whc.unesco.org/en/list/250/|title=Great) Living Chola Temples|publisher=UNESCO World Heritage Centre|year=2004|access-date=28 November 2015|archive-date=12 September 2015|archive-url=[https://web.archive.org/web/20150912082313/https://whc.unesco.org/en/list/250|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20150912082313/https://whc.unesco.org/en/list/250|url-status=live}})&lt;/ref&gt; এই তিনিওটা মন্দিৰৰ মাজত বহুতো সাদৃশ্য আছে। কিন্তু প্ৰতিটো মন্দিৰৰ নিজা বিশেষ নক্সা আৰু ভাস্কৰ্যৰ উপাদান আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |first= P.V. Jagadisa |last=Ayyar |title=South Indian Shrines |publisher=Asian Educational Services |location=New Delhi |year=1993 |isbn=81-206-0151-3 |page=316}}&lt;/ref&gt; এই তিনিওটা মন্দিৰ ১০মৰপৰা ১২শ শতিকাৰ ভিতৰত চোলসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। হিন্দুসকলে এতিয়াও এই মন্দিৰসমূহৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰে আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। এই মন্দিৰসমূহক &quot;মহান জীৱন্ত&quot; বুলি কোৱা হয়, কাৰণ আধুনিক সময়তো এইবোৰত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, তীৰ্থযাত্ৰা আৰু পূজাৰ কাৰ্য চলি আছে।&lt;ref&gt;{{cite news|url=[http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|title=Inside](http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|title=Inside) the Chola Temple|location=Coimbatore|newspaper=The Hindu|date=4 June 2012|last=Srinivasan|first=Pankaja|access-date=28 November 2015|archive-date=19 June 2014|archive-url=[https://web.archive.org/web/20140619081222/http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20140619081222/http://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/inside-the-chola-temple/article3490256.ece|url-status=live}})&lt;/ref&gt;

===সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান===
[[File:28apr10.jpg|thumb|২০১৫ চনৰ মন্দিৰ উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা]]
তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত প্ৰতি বছৰে ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[মহাশিৱৰাত্ৰি|মহাশিৱৰাত্ৰি]]ৰ সময়ত নৃত্য উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিভিন্ন প্ৰধান শৈলীৰ শিল্পী আৰু আঞ্চলিক দলসমূহে ১০ দিনীয়া বৃহন নাট্যাঞ্জলি উৎসৱত নিজৰ নৃত্য পৰিৱেশন কৰে।&lt;ref&gt;[[http://www.brahannatyanjali.in/events.html](http://www.brahannatyanjali.in/events.html){{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Brahan Natyanjali], Thanjavur, Tamil Nadu&lt;/ref&gt;

===ৰথ উৎসৱ===
মন্দিৰৰ ৰথটো ২০১৫ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত [[ৰাম|শ্ৰী ৰামৰ]] মন্দিৰৰ সন্মুখৰপৰা পৰীক্ষামূলকভাৱে চলোৱা হৈছিল। এই অনুষ্ঠান বৃহৎসংখ্যক লোকে প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/trial-run-of-big-temple-car/article7124357.ece?ref=tpnews Trial run of Big Temple car, Rolls; out after 100 years; maiden run on April 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919003044/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/trial-run-of-big-temple-car/article7124357.ece?ref=tpnews|date=19 September 2018 }}, The Hindu, 21 April 2015&lt;/ref&gt; ন দিন পাছত মন্দিৰৰ ৰথৰ প্ৰথম শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়। বাতৰি অনুসৰি, বিগত এশ বছৰত এই মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এইটোৱেই আছিল প্ৰথম এনে শোভাযাত্ৰা।&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/big-temple-chariot-festival-held-after-100-years/article7156283.ece?mstac=0 Big temple chariot festival held after 100 years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180919003049/https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/big-temple-chariot-festival-held-after-100-years/article7156283.ece?mstac=0|date=19 September 2018 }}, The Hindu, 30 April 2015&lt;/ref&gt;

===উপন্যাস===
[[কল্কি কৃষ্ণমূৰ্তি]] নামৰ এজন প্ৰখ্যাত তামিল ঔপন্যাসিকে ৰাজাৰাজৰ জীৱনৰ আধাৰত ''পোন্নিয়িন ছেলভন'' নামৰ এখন ঐতিহাসিক উপন্যাস লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Age hardly withers charm of Ponniyin Selvan|url=[http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|date=19](http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|date=19) October 2011|location=Chennai|last=A.|first=Srivathsan|access-date=9 May 2015|newspaper=The Hindu|archive-date=5 June 2017|archive-url=[https://web.archive.org/web/20170605103559/http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|url-status=live}}](https://web.archive.org/web/20170605103559/http://www.thehindu.com/books/age-hardly-withers-charm-of-ponniyin-selvan/article2550847.ece|url-status=live}})&lt;/ref&gt; আন এজন তামিল লেখক বালাকুমাৰণে ৰাজাৰাজ প্ৰথমৰ জীৱন আৰু মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বিষয়-বস্তু লৈ ''উদয়াৰ'' নামৰ এখন উপন্যাস লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Special Coin to Remember Rajendra Chola|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|publisher=The New Indian Express|date=4 February 2014|location=Chennai|work=Express News Service|access-date=9 May 2015|archive-date=19 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150519130228/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|url-status=dead|archivedate=19 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519130228/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Special-Coin-to-Remember-Rajendra-Chola/2014/02/04/article2036004.ece|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰশাসন==
মন্দিৰটো বৰ্তমান বাবাজী ৰাজা ভোসলে ছত্ৰপতিৰদ্বাৰা পৰিচালিত আৰু ব্যৱস্থাপিত হয়। তেওঁ তাঞ্জাভুৰ মাৰাঠা ৰাজ্য ৰাজপৰিয়ালৰ মুৰব্বী। তেওঁ তাঞ্জাভুৰ প্ৰাসাদ দেৱস্থানমৰ বংশানুক্ৰমিক ন্যাসৰক্ষক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে পূৰ্বৰ তাঞ্জোৰ অঞ্চলৰ ৮৮টা মন্দিৰৰ লগতে বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰো পৰিচালনা অব্যাহত ৰাখিছে। কিছুমান তামিল জাতীয়তাবাদ গোটে [[তামিলনাডু]] চৰকাৰক এই অধিকাৰ বাতিল কৰিবলৈ আবেদন কৰি আহিছে। তেওঁলোকৰ মতে, তেওঁ [[চোল]] বা [[তামিলসকল|তামিল]] বংশৰ নহয়। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ এজন, যি বৃহৎ মন্দিৰ অধিকাৰ পুনৰুদ্ধাৰ সমিতিৰ সমন্বয়কো, তেওঁৰ মতে বাবাজী ভোসলে তাঞ্জাভুৰৰ মাৰাঠা ৰজাসকলৰ আইনগত উত্তৰাধিকাৰীও নহয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=[http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|title=Tamil](http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|title=Tamil) groups want Maratha hold over Thanjavur Big Temple to go|access-date=2018-05-12|archive-date=12 May 2018|archive-url=[https://web.archive.org/web/20180512112322/http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html|url-status=live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20180512112322/http://www.theweekendleader.com/Headlines/3247/tamil-groups-want-maratha-hold-over-thanjavur-big-temple-to-go.html%7Curl-status%3Dlive%7D%7D)&lt;/ref&gt;

==চিত্ৰসম্ভাৰ==
মন্দিৰটোত বহুতো ভাস্কৰ্য, উত্থিত খোদিত চিত্ৰ আৰু দেৱালচিত্ৰ আছে।&lt;ref name=&quot;Sivaramamurti1977p288&quot;&gt;{{cite book|author=C. Sivaramamurti| title= L'Art en Inde|url= [https://books.google.com/books?id=WKgQAQAAMAAJ|year=](https://books.google.com/books?id=WKgQAQAAMAAJ|year=) 1977|publisher= H. N. Abrams|isbn=978-0-8109-0630-3 |pages=287–288, 427}}&lt;/ref&gt; &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India.jpg|তাঞ্জাভুৰ, তামিলনাডু, ভাৰতৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ
File:An elephant relief on the Brihadisvara Temple, Thanjavur.jpg|তাঞ্জাভুৰৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰত হাতীৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ
File:Sculptures at the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 04.jpg|ভিক্ষাৰ পাত্ৰ হাতত লৈ ভিক্ষু ৰূপত শিৱ (''সাধু'', [[ভিক্ষাটন]])
File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 100.jpg|alt=অৰ্ধনাৰীশ্বৰ (অৰ্ধেক শিৱ, অৰ্ধেক পাৰ্বতী), যি পুৰুষ আৰু নাৰী তত্ত্ব অবিচ্ছেদ্য বুলি প্ৰতীকায়িত কৰে। |[[অৰ্ধনাৰীশ্বৰ]] (অৰ্ধেক শিৱ, অৰ্ধেক পাৰ্বতী), যি পুৰুষ আৰু নাৰী তত্ত্ব অবিচ্ছেদ্য বুলি প্ৰতীকায়িত কৰে&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Ardhanarishvara|title=Ardhanārīśvara|year=2011|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=27 December 2017|archive-date=15 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815031629/https://www.britannica.com/topic/Ardhanarishvara}}&lt;/ref&gt;
File:Le temple de Brihadishwara (Tanjore, Inde) (13908795928).jpg|[[গণেশ]]ক মূল মন্দিৰ আৰু এটা পৃথক মন্দিৰ দুয়ো ঠাইতে দেখুওৱা হৈছে। 
File:Brihadeeswarar Temple 04.jpg|পিছফালে মন্দিৰৰ কৰিডৰ থকা পৃথক গণেশ মন্দিৰ
File:Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2009) 19.jpg|চোতালৰ উত্তৰ অংশত থকা সুব্ৰহ্মণ্যৰ মন্দিৰ। ইয়াক &quot;মুৰুগন&quot;, &quot;কাৰ্তিকেয়&quot; বা &quot;স্কন্দ&quot; বুলিও কোৱা হয়। 
File:Chandeshvara shrine at the Brihadisvara Temple.jpg|[[চণ্ডেশ্বৰ]] মন্দিৰ। সোঁফালে মূল মন্দিৰৰ দেৱাল আৰু পিছফালে পূব গোপুৰম আছে। চণ্ডেশ্বৰ এজন ধ্যানমগ্ন যোগী আৰু নয়নমাৰ [[ভক্তি আন্দোলন]]ৰ সাধু। 
File:1010 CE Brihadishwara Temple, Hindu god Shiva, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India (8).jpg|[[বিষ্ণু]]ৰ [[নৰসিংহ]] অৱতাৰ, যিয়ে মানুহক তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বাবে নিৰ্যাতন কৰা অসুৰক বধ কৰিছে
File:1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, yogini, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg|[[লক্ষ্মী]]ৰ মূৰ্তি, সন্মানসহ প্ৰদৰ্শিত এখন বৈষ্ণৱ ভাস্কৰ্য
File:Tanjore Paintings - Big temple 01.JPG|গজলক্ষ্মীৰ দেৱালচিত্ৰ, [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]]ৰ বিষয়-বস্তুৰ আন এটা শিল্পকৰ্ম
File:Sculptures at the Brihadisvara Temple, Thanjavur, Tamil Nadu, India (2016) 01.jpg|শৈৱ মন্দিৰত থকা বিষ্ণুৰ ভাস্কৰ্য
File:1010 CE Brihadishwara Shiva Temple, wall relief, built by Rajaraja I, Thanjavur Tamil Nadu India.jpg|[[যোগ]] আৰু ধ্যানৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ; মন্দিৰটোত বহুতো লৌকিক আৰু সাধুৰ দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে। 
File:Brihadeeswarar Temple 3407.jpg|গছত লুকাই গোপিকাসকলৰ কাপোৰ লৈ কৃষ্ণই কৰা ধেমালি
File:Nandi Brihadeeswara.jpg|নন্দী মন্দিৰ
File:Sculpture2 Brihadeeswara.jpg|ভাস্কৰ্য
File:Sculpture3 Brihadeeswara.jpg|বিমানৰ বাহিৰৰ দেৱালৰ ভাস্কৰ্যৰ অংশ
File:Relief Staircase, Brihadeeswara.jpg|খট‌খটীত থকা উত্থিত খোদিত চিত্ৰ
File:Relief detail, Brihadeeswara.jpg|উত্থিত খোদিত চিত্ৰৰ অংশ
File:Relief detail 2 Brihadeeswara.jpg|উত্থিত খোদিত চিত্ৰৰ অংশ
File:Entrance Brihadeeswara.jpg|প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Thanjavur Big Temple View.jpg|বিমানৰ দৃশ্য
File:Brihadisvara Temple - Thanjavur peruvudaiyar kovil ttkcvrvb122k23iph (299).jpg|বিমানলৈ যোৱা এটা প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Left side view Brihadeeswara.jpg| বাঁওফালৰপৰা দেখা দৃশ্য
File:The Big Temple - Thanjavur.jpg|ৰাতিৰ দৃশ্য
File:Brihadeeswara Temple Gopuram at Night.jpg|ৰাতিৰ সময়ত বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ গোপুৰম
File:PeriyaKoil June 2016.jpg|তাঞ্জোৰ পেৰিয়া কইলত পুৱতি নিশাৰ দৃশ্য
File:A yoga and meditation relief.jpg|[[যোগ]] আৰু ধ্যানৰ উত্থিত খোদিত চিত্ৰ
File:Ta-scr.jpg|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰৰ তামিল লিপিৰ শিলালিপি &lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{Reflist|group=note}}

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

===গ্ৰন্থপঞ্জী===
{{Refbegin|2}}
*{{cite book|author=Prasanna Kumar Acharya|title=An encyclopaedia of Hindu architecture|year=2010|publisher=Oxford University Press (Republished by Motilal Banarsidass)|url=https://archive.org/stream/encyclopaediaofh07achauoft#page/n9/mode/2up|isbn=978-81-7536-534-6}}
*{{cite book|author=Prasanna Kumar Acharya|title=A Dictionary of Hindu Architecture: Treating of Sanskrit Architectural Terms with Illustrative Quotations|url=https://books.google.com/books?id=rbayQwAACAAJ|year=1997|publisher=Oxford University Press (Reprinted in 1997 by Motilal Banarsidass)|isbn=978-81-7536-113-3|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111032500/https://books.google.com/books?id=rbayQwAACAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author1=Vinayak Bharne|author2=Krupali Krusche|title=Rediscovering the Hindu Temple: The Sacred Architecture and Urbanism of India|url=https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ|year=2014|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=978-1-4438-6734-4|access-date=3 December 2017|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813200520/https://books.google.com/books?id=CGukBgAAQBAJ|url-status=live}}
* {{citation|author=S.R. Balasubrahmanyam|title = Middle Chola Temples|publisher = Thomson Press| year=1975|isbn = 978-9060236079}}
* {{cite book| first=Francis D.K.| last=Ching| year=2007| title=A Global History of Architecture| url=https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin| url-access=registration| publisher=John Wiley and Sons| location=New York| pages=[https://archive.org/details/globalhistoryofa0000chin/page/338 338–339]| isbn=978-0-471-26892-5}}
*{{cite book|author=Alice Boner|title=Principles of Composition in Hindu Sculpture: Cave Temple Period|url=https://books.google.com/books?id=doQLZ21CGScC|year=1990|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0705-1|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111032500/https://books.google.com/books?id=doQLZ21CGScC|url-status=live}}
*{{cite book|author1=Alice Boner|author2=Sadāśiva Rath Śarmā|title=Silpa Prakasa|url=https://books.google.com/books?id=itQUAAAAIAAJ|year=2005|publisher=Brill Academic (Reprinted by Motilal Banarsidass)|isbn=978-8120820524|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111031957/https://books.google.com/books?id=itQUAAAAIAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author1=A.K. Coomaraswamy|author2=Michael W. Meister|title=Essays in Architectural Theory|url=https://books.google.com/books?id=5B1QAAAAMAAJ|year=1995|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|isbn=978-0-19-563805-9|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=5B1QAAAAMAAJ|url-status=live}}
*Dehejia, V. (1997). ''Indian Art''. Phaidon: London. {{ISBN|0-7148-3496-3}}.
*{{cite book|author=Adam Hardy|title=Indian Temple Architecture: Form and Transformation|url=https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C|year=1995|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-312-0|access-date=3 December 2017|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813200524/https://books.google.com/books?id=aU0hCAS2-08C|url-status=live}}
*{{cite book|author=Adam Hardy|title=The Temple Architecture of India|url=https://books.google.com/books?id=ofUVAQAAIAAJ|year=2007|publisher=Wiley|isbn=978-0470028278|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=ofUVAQAAIAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author=Adam Hardy|title=Theory and Practice of Temple Architecture in Medieval India: Bhoja's Samarāṅgaṇasūtradhāra and the Bhojpur Line Drawings|url=https://books.google.com/books?id=_oADrgEACAAJ|year=2015|publisher=Indira Gandhi National Centre for the Arts|isbn=978-93-81406-41-0|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033002/https://books.google.com/books?id=_oADrgEACAAJ|url-status=live}}
*Harle, J.C., ''The Art and Architecture of the Indian Subcontinent'', 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, {{ISBN|0300062176}}
*{{cite book|author=Monica Juneja|title=Architecture in Medieval India: Forms, Contexts, Histories|url=https://books.google.com/books?id=7N7VAAAAMAAJ|year=2001|publisher=Orient Blackswan|isbn=978-8178242286|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=7N7VAAAAMAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author=Stella Kramrisch|title=The Hindu Temple Volume 1|url=https://books.google.com/books?id=NNcXrBlI9S0C|year=1976|publisher=Motilal Banarsidass (Reprinted 1946 Princeton University Press)|isbn=978-81-208-0223-0|access-date=3 December 2017|archive-date=10 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231110025834/https://books.google.com/books?id=NNcXrBlI9S0C|url-status=live}}
*{{cite book|author=Stella Kramrisch|title=The Hindu Temple Volume 2|url=https://books.google.com/books?id=8-aS52MgIkMC|year=1979|publisher=Motilal Banarsidass (Reprinted 1946 Princeton University Press)|isbn=978-81-208-0224-7}}
*{{cite book|author1=Michael W. Meister|author2=Madhusudan Dhaky|title=Encyclopaedia of Indian temple architecture|url=https://books.google.com/books?id=DRY3AQAAIAAJ|year=1986|publisher=American Institute of Indian Studies|isbn=978-0-8122-7992-4|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=DRY3AQAAIAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author=George Michell|title=Hindu Art and Architecture|url=https://archive.org/details/hinduartarchitec00mich|url-access=registration|year=2000|publisher=Thames &amp; Hudson|isbn=978-0-500-20337-8}}
* {{citation| last =Michell| first =George| title = The Hindu Temple: An Introduction to Its Meaning and Forms| publisher =University of Chicago Press| year =1988| location =Chicago| isbn = 0-226-53230-5}}
* {{cite book| first= John| last= Man| year= 1999| title= Atlas of the Year 1000| publisher= Penguin Books| location= United Kingdom| isbn= 0-7946-0011-5| url= https://books.google.com/books?id=j-CgtWP38nsC| access-date= 15 November 2015| archive-date= 10 March 2024| archive-url= https://web.archive.org/web/20240310103400/https://books.google.com/books?id=j-CgtWP38nsC| url-status= live}}
* {{cite book| first= Binda| last= Thapar| year= 2004| title= Introduction to Indian Architecture
| publisher= Periplus Editions| location=Singapore| pages= 43, 52–53| isbn= 0-7946-0011-5}}
*{{cite book|author=T. A. Gopinatha Rao|title=Elements of Hindu iconography|url=https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC|year=1993|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0878-2|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=MJD-KresBwIC|url-status=live}}
*{{cite book|author=Ajay J. Sinha|title=Imagining Architects: Creativity in the Religious Monuments of India|url=https://books.google.com/books?id=WvqLzaSUGi8C|year=2000|publisher=University of Delaware Press|isbn=978-0-87413-684-5|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033003/https://books.google.com/books?id=WvqLzaSUGi8C|url-status=live}}
*{{cite book|title=South Indian Temples|author=Burton Stein|isbn=978-0706904499|publisher=Vikas|url=https://books.google.com/books?id=Hq5BngAACAAJ|year=1978|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033004/https://books.google.com/books?id=Hq5BngAACAAJ|url-status=live}}
*{{cite book|author=Burton Stein|title=The New Cambridge History of India: Vijayanagara|url=https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC|year=1989|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-26693-2|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033010/https://books.google.com/books?id=OpxeaYQbGDMC|url-status=live}}
*{{cite book|author1=Burton Stein|author2=David Arnold|title=A History of India|url=https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC|year=2010|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-1-4443-2351-1|access-date=3 December 2017|archive-date=12 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230712062730/https://books.google.com/books?id=QY4zdTDwMAQC|url-status=live}}
*{{cite book|author=Kapila Vatsyayan|title=The Square and the Circle of the Indian Arts|url=https://books.google.com/books?id=vwLJc3pBzzUC&amp;pg=PR10|year=1997|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-362-5|access-date=3 December 2017|archive-date=11 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231111033504/https://books.google.com/books?id=vwLJc3pBzzUC&amp;pg=PR10#v=onepage&amp;q&amp;f=false|url-status=live}}
{{Refend}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Brihadisvara Temple|বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ}}
{{Wikivoyage|Thanjavur|তাঞ্জাভুৰ}}

* [https://ignca.gov.in/thanjavur-brhadisvara-temple/ তাঞ্জাভুৰ বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ], ভাৰত চৰকাৰৰ ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় কলা কেন্দ্ৰ
* [https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/brihadeeswara-temple বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250304110245/https://www.tamilnadutourism.tn.gov.in/destinations/brihadeeswara-temple |date=2025-03-04 }}, তামিলনাডু পৰ্যটন
* [https://indianculture.gov.in/stories/dakshina-meru-brihadeswara-temple দক্ষিণ মেৰু: বৃহদীশ্বৰ মন্দিৰ], ভাৰত চৰকাৰ
* [http://www.art-and-archaeology.com/india/thanjavur/bri01.html শিল্প আৰু পুৰাতত্ত্বৰ ৱেবছাইটত আলোকচিত্ৰসমূহ]
* [https://whc.unesco.org/en/list/250 ইউনেস্কোৰ মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ]


[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ধৰ্মীয় স্থান]]</text>
      <sha1>hkc6k7pyrdzpdgb8ogbphzkhvqg7fby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সাৰনাথ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138758</id>
    <revision>
      <id>633682</id>
      <parentid>629135</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T03:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14927" sha1="ljdgsyhzxgmx9ml3dwwpeffgz68m8x4" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = সাৰনাথ
| settlement_type = নগৰ
| image_skyline = Ancient Buddhist monasteries near Dhamekh Stupa Monument Site, Sarnath.jpg
| image_caption = প্ৰাচীন মূলগন্ধ কুটী বিহাৰৰপৰা ধামেক স্তূপৰফালে চাই থকা সাৰনাথৰ দৃশ্য
| pushpin_map = India#India Uttar Pradesh
| pushpin_relief = yes
| pushpin_label_position = left
| coordinates = {{coord|25.3780|N|83.0251|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[বাৰাণসী জিলা|বাৰাণসী]]
| unit_pref = Metric
| population_total = 11000
| population_as_of = 2019
| population_footnotes = &lt;ref&gt;{{cite journal|title= Still on UNESCO's &quot;Tentative List of World Heritage?&quot; Heritage, Tourism, and Stunted Growth in Sarnath (Varanasi), India|date=2023-06-23|journal=Heritage|url=https://www.mdpi.com/2571-9408/6/7/267}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = স্থানীয়
| demographics1_info1 = [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]]
| module = {{Infobox World Heritage Site |child = yes |official_name = Ancient Buddhist Site of Sarnath |criteria = Cultural: iii, vi |ID = 927 |year = 2026 |area = 8.05&amp;nbsp; ha |buffer_zone = 72.2&amp;nbsp; ha}}
| utc_offset1 = +5:30
}}
{{Infobox Buddhist term
| title = সাৰনাথ
| sa = सारनाथम्
| sa-Latn= saraṅga-nāthá
| bho = 𑂮𑂰𑂩𑂢𑂰𑂟
| bho-Latn = Sārnāth
| pi =
| pi-Latn =
| bn = সাৰনাথ
| bn-Latn = 
| my = ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်
| my-Latn = 
| zh = 鹿野苑
| zh-Latn = Lùyěyuàn
| ja = サールナート/鹿野苑
| ja-Latn = Sārunāto/Rokuyaon
| jv=
| jv-Latn = 
| kaw = 
| kaw-Latn = 
| km = 
| km-Latn=
| ko = 사르나트/녹야원(鹿野園)
| ko-Latn = Sareunateu/Nokyawon
| lo =
| mnw =
| mnw-Latn = 
| shn = 
| shn-Latn = 
| si = සාරනාත්
| si-Latn = 
| ta = சாரநாத்
| ta-Latn = 
| th = สารนาถ
| th-Latn= 
| bo = 
| bo-Latn = 
| vi = Sarnath
| id = Sarnath
| kannada = 
| en = 
}}
{{buddhism}}

'''সাৰনাথ''' ('''হৰিণ উদ্যান''',&lt;ref name=&quot;Nekhor&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Maps of India, &quot;History: The Mesmeric Deer Park of Sarnath&quot;, 16 September 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Subham Mangsingka, &quot;Deer Park&quot;, ''Times of India'', 11 January 2017&lt;/ref&gt; ''সাৰংগনাথ'', ''ঋষিপত্তন'', ''মিগদায়'' আৰু ''মৃগদাৱ'' নামেৰেও পৰিচিত)&lt;ref name=&quot;NRI2022&quot;&gt;{{cite web |author=NRI Department &lt;!--, Government of Uttar Pradesh, India--&gt;|author-link=Government of Uttar Pradesh|title=About Sarnath|work=Sarnath|publisher=NRI Department, Government of Uttar Pradesh, India|location=Lucknow, Uttar Pradesh, India|year=2022|url=https://nri.up.gov.in/article/en/sarnath|access-date=1 January 2023|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217210223/https://nri.up.gov.in/article/en/sarnath|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=WisLib&gt;Gabe Hiemstra, &quot;Buddha Chronicle 24: Kassapa Buddhavaṃsa&quot;. ''Wisdom Library'', 14 September 2019.&lt;/ref&gt; ভাৰতৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] ৰাজ্যৰ [[বাৰাণসী]]ৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত এখন নগৰ। [[বুদ্ধ]]ই [[বোধগয়া]]ত জ্ঞান লাভ কৰাৰ পাছত ইয়াতেই প্ৰথম ধৰ্মোপদেশ দিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত প্ৰথম বৌদ্ধ সম্ৰাট অশোকে সাৰনাথত এটা স্তম্ভৰ ওপৰত স্থাপন কৰা অশোকৰ সিংহশিৰ এই ঘটনাৰ স্মাৰক। ইয়াক [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক]] হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

সাৰনাথতে গৌতম বুদ্ধৰ ''সংঘ'' প্ৰথমবাৰৰ বাবে সমবেত হৈছিল। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰথম পাঁচজন শিষ্য কৌণ্ডিন্য, অশ্বজিৎ, ভদ্দিয়, ৱপ্প আৰু মহানামক প্ৰথম শিক্ষা দিছিল।&lt;ref name=buddhanet&gt;{{cite web|author=BuddhaNet|title=The First Five Monks|work=Life of the Buddha|publisher=Buddha Dharma Education Association Inc.|location=Tullera, NSW, Australia|year=2008|url=https://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/18lbud.htm|access-date=1 January 2023|archive-date=7 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230307225948/https://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/18lbud.htm|url-status=live|archivedate=7 March 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230307225948/https://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/lifebuddha/18lbud.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এই ঘটনাক ''ধৰ্মচক্ৰৰ প্ৰথম প্ৰৱৰ্তন'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Nekhor&quot; /&gt; ''[[ললিতবিস্তৰ সূত্ৰ]]''ত কোৱা হৈছে যে [[গৌতম বুদ্ধ]]ই জ্ঞান লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁৰ প্ৰথম শিক্ষা দিয়াৰ বাবে [[বাৰাণসী]]ৰ বাহিৰত থকা &quot;পতিত ঋষিসকলৰ পাহাৰৰ কাষৰ হৰিণ উদ্যান&quot; বাছি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;Nekhor&quot; /&gt; এই শিক্ষাৰ নাম ''ধম্মচক্কপ্পৱত্তন সূত্ৰ''।{{sfn|Sahni|1914|p=2}} সাৰনাথ বৌদ্ধসকলৰ বাবে আঠটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৌদ্ধ তীৰ্থস্থানৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াক ইউনেস্কোৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে মনোনীত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;&quot;Sarnath struggles for recognition as heritage bid gathers dust&quot;, ''The Times of India'', 19 April 2024&lt;/ref&gt; এই শিক্ষা প্ৰায় ৫২৮&amp;nbsp; খ্ৰীষ্টপূৰ্বত দিয়া হৈছিল। সেই সময়ত বুদ্ধৰ বয়স প্ৰায় ৩৫ বছৰ আছিল। 

বুদ্ধৰ জীৱনকেন্দ্ৰিক গ্ৰন্থ বুদ্ধবংশত কোৱা হৈছে যে পূৰ্বৰ এজন বুদ্ধ, কাশ‍্যপ বুদ্ধ, সাৰনাথত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী গৌতমৰ দৰে পুৰুষ আৰু মহিলাৰ এটা সংঘত যোগ দিছিল আৰু তাতেই প্ৰথম শিক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;WisLib&quot; /&gt;

কেইবাটাও উৎসৰ মতে, সাৰনাথ নামটো ''সাৰংগনাথ''ৰপৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'হৰিণৰ প্ৰভু'। এটা কাহিনী অনুসৰি, স্থানীয় ৰজা এজনে চিকাৰ কৰিবলৈ যাওঁতে এটা মতা হৰিণে ৰজাই মাৰিবলৈ লক্ষ্য কৰা এজনী মাইকী হৰিণৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ নিজকে বলি দিবলৈ আগবাঢ়িছিল। এই কথাত ৰজা অভিভূত হৈছিল। তাৰ পিছত ৰজাই তেওঁৰ উদ্যানখন হৰিণৰ অভয়াৰণ্য হিচাপে ঘোষণা কৰিছিল।&lt;ref&gt;Khenpo Sonam Tsering,''The Great Pilgrimage Sites in India'', 2021&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Varanasi on Line, &quot;Sarnath&quot;&lt;/ref&gt;

''দীঘ নিকায়''ৰ ''মহাপৰিনিৰ্বাণ সূত্ৰ''ৰ ১৬ নম্বৰ সূত্ৰ&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Sujato |first1=Bhante Sujato |title=DN 16 - Mahāparinibbānasutta |url=https://suttacentral.net/dn16/en/sujato?lang=en&amp;layout=plain&amp;reference=main&amp;notes=asterisk&amp;highlight=false&amp;script=latin |website=suttacentral.net |publisher=SuttaCentral Development Trust |access-date=14 March 2026}}&lt;/ref&gt; অনুসৰি, বুদ্ধই সাৰনাথক ভক্ত অনুগামীসকলে ''সংবেগ'' বা শ্ৰদ্ধাৰ অনুভূতিৰে ভ্ৰমণ কৰি দৰ্শন কৰিবলগীয়া চাৰিটা বৌদ্ধ তীৰ্থস্থানৰ ভিতৰত এটা বুলি কৈছিল। বুদ্ধই উল্লেখ কৰা আন তিনিটা স্থান হৈছে [[লুম্বিনী]], তেওঁৰ জন্মস্থান; [[বোধগয়া]], য'ত তেওঁ জ্ঞান লাভ কৰিছিল; আৰু [[কুশীনগৰ]], য'ত তেওঁ ''পৰিনিৰ্বাণ'' লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Thanissaro1998&quot;&gt;{{cite web|translator-last=Bhikkhu|translator-first=Thanissaro|translator-link=Ṭhānissaro Bhikkhu|title=Maha-parinibbana Sutta: The Great Discourse on the Total Unbinding (excerpt)|work=[[Access to Insight]]|publisher=Barre Center for Buddhist Studies|location=Barre, Massachusetts|year=1998|url=https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.16.5-6.than.html#pilgrim|access-date=1 January 2023|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217193913/https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.16.5-6.than.html#pilgrim|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vajira&amp;Story1998&quot;&gt;{{cite web|translator-last1=Vajira|translator-first1=Sister|translator-link1=Sister Vajirā|translator-last2=Story|translator-first2=Francis|title=Maha-parinibbana Sutta: Last Days of the Buddha (Part Five)|work=[[Access to Insight]]|publisher=Barre Center for Buddhist Studies|location=Barre, Massachusetts|year=1998|url=https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.16.1-6.vaji.html#chap5|access-date=1 January 2023|archive-date=25 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200625002728/https://www.accesstoinsight.org/tipitaka/dn/dn.16.1-6.vaji.html#chap5|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

সাৰনাথ [[গংগা]] আৰু বৰুণ নদীৰ সংগমস্থলৰ ওচৰত [[বাৰাণসী]]ৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত। 

২০২৬ চনত সাৰনাথক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ|ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=SINGH |first=By RAJESH KUMAR |date=2026-07-25 |title=The ancient Buddhist site of Sarnath that has been added to the World Heritage list, in photos |url=https://www.nhregister.com/news/article/the-ancient-buddhist-site-of-sarnath-that-has-22360049.php |access-date=2026-07-26 |website=New Haven Register |language=en}}&lt;/ref&gt;

==নামৰ উৎপত্তি==
'''সাৰনাথ''' নামটো [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] ''সাৰঙ্গনাথ'' (''পালি'' ভাষাত ''সাৰংগনাথ'') শব্দৰ পৰা আহিছে।&lt;ref name=NRI2022/&gt; ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'হৰিণৰ প্ৰভু'।{{sfn|Schumann|2004|p=67}} এই নামটোৰ সৈতে এটা প্ৰাচীন বৌদ্ধ কাহিনী জড়িত হৈ আছে। সেই কাহিনী অনুসৰি, [[বোধিসত্ত্ব]] সিদ্ধাৰ্থই পূৰ্বজন্মত এটা হৰিণৰ ৰূপ লৈছিল। এজন ৰজাই এটা মাইকী হৰিণক হত্যা কৰিবলৈ লোৱাৰ সময়ত তেওঁ সেই হৰিণজনীৰ জীৱনৰ বিনিময়ত নিজৰ জীৱন দিবলৈ আগবাঢ়িছিল। হৰিণটোৰ এই আত্মত্যাগত ৰজা ইমানেই প্ৰভাৱিত হৈছিল যে তেওঁ এটা হৰিণৰ অভয়াৰণ্য স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;BDEA113&quot;&gt;{{cite web|author=BuddhaNet|title=Buddha Tales, Volume 1|work=King Banyan Deer|publisher=Buddha Dharma Education Association Inc.|location=Tullera, NSW, Australia|year=2008|url=[http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bt1_13.htm|access-date=3](http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bt1_13.htm|access-date=3) January 2023|archive-date=7 March 2023|archive-url=[https://web.archive.org/web/20230307225953/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bt1_13.htm|url-status=live}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://web.archive.org/web/20230307225953/http://www.buddhanet.net/e-learning/buddhism/bt1_13.htm%7Curl-status%3Dlive%7D%7D)&lt;/ref&gt; [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]ত ''মৃগ-দাৱ'' আৰু পালি ভাষাত ''মিগ-দায়'' শব্দৰ অৰ্থ 'হৰিণ উদ্যান'।{{sfn|Sahni|1914|p=1}}

পালি ভাষাত পালি [[ত্ৰিপিটক]]ত সাৰনাথক বুজাবলৈ '''ইচিপতন''' নামটোও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]]ত ইয়াৰ সমতুল্য নাম হৈছে ''ঋষিপত্তন''। ''ইচি'' শব্দটো পালি ভাষাৰ আৰু ''[[ঋষি]]'' শব্দটো সংস্কৃত ভাষাৰ। দুয়োটা শব্দৰ অৰ্থ সিদ্ধি লাভ কৰা আৰু জ্ঞানপ্ৰাপ্ত ব্যক্তি। সেয়েহে ''ইচিপতন'' আৰু ''ঋষিপত্তন''ৰ অৰ্থ হৈছে &quot;পবিত্ৰ লোকসকল অৱতৰণ কৰা স্থান&quot;,{{sfn|Sarao|2017|p=581}} অথবা &quot;পতিত ঋষিসকলৰ পাহাৰ&quot;।{{sfn|Asher|2020|p=1}}</text>
      <sha1>ljdgsyhzxgmx9ml3dwwpeffgz68m8x4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138812</id>
    <revision>
      <id>633643</id>
      <parentid>629002</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25576" sha1="rbai9wjg4hddtcrtpz5t63itu7ny9xa" xml:space="preserve">{{Infobox historic site
| name = বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন
| image = Резиденція митрополитів Буковини і Далмації 5.jpg
| caption = বাসভৱনটোৰ প্ৰধান অট্টালিকাসমূহ
| location = চেৰ্নিভ্‌ছি, চেৰ্নিভ্‌ছি অঞ্চল&lt;br&gt;[[ইউক্ৰেইন]]
| area=
| built = 1864&amp;ndash; 1882
| rebuilt=
| architect = যোচেফ হ্লাভকা
| architecture = এক্লেক্টিচিজম
| governing_body= 
| designation1 = WHS
| designation1_offname = বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন
| designation1_date = 2011 &lt;small&gt;(35তম [[বিশ্ব ঐতিহ্য সমিতি|অধিৱেশন]])&lt;/small&gt;
| designation1_type = সাংস্কৃতিক
| designation1_criteria = ii, iii, iv
| designation1_number = 1330&lt;ref name=whs&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1330|title=Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans|publisher=UNESCO World Heritage Centre|access-date=2015-05-16}}&lt;/ref&gt;
| designation1_free1name = দেশ
| designation1_free1value= ইউক্ৰেইন
| designation1_free2name = অঞ্চল
| designation1_free2value=ইউৰোপ আৰু উত্তৰ আমেৰিকা
| designation2 =
| designation2_offname = {{Lang|uk|Резиденція митрополитів Буковини та Далмації}} (''বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন'')
| designation2_type = স্থাপত্য
| designation2_number = 240019-Н
}}

'''বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন''' ({{lang-en|Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans}}, {{Langx|uk|Резиденція митрополитів Буковини і Далмації|Rezydentsiia mytropolytiv Bukovyny i Dalmatsii}}) [[ইউক্ৰেইন]]ৰ চেৰ্নিভ্‌ছিত অৱস্থিত। এই বাসভৱনটো পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ মেট্ৰ'পলিটান বিচপৰ বাবে ১৮৬৪ চনৰপৰা ১৮৮২ চনৰ ভিতৰত [[অষ্ট্ৰিয়া]]-[[হাংগেৰী]]ৰ চেক স্থপতি যোচেফ হ্লাভকাৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান বাসভৱনটোৰ অট্টালিকাসমূহ চেৰ্নিভ্‌ছি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অংশ। ২০১১ চনত বাসভৱনটোক [[ইউনেস্ক']] [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান]] হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়। 

==নিৰ্মাণ==
[[File:The first Committee for the Construction of the Metropolitan Complex of Czernowitz.png|thumb|left|চেৰ্নোভিৎসৰ মেট্ৰ'পলিটান কমপ্লেক্স নিৰ্মাণৰ প্ৰথম সমিতি: ইউডক্সিউ হুৰমুজাকি, টেওফিল বেণ্ডেলা আৰু জোচেফ হ্লাভকা—সকলোকে এই আলোকচিত্ৰখনত দেখা গৈছে]]
১৭৮২ চনত বুকোভিনা হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাৰ পিছত মলদাভিয়ান পূব অৰ্থোডক্স ৰাডাউটিৰ বিচপসকলৰ আসন চেৰ্নোভিৎসলৈ (তেতিয়া চেৰ্নোভিৎস নামেৰে পৰিচিত) স্থানান্তৰ কৰা হয়। প্ৰদেশখনৰ সামৰিক প্ৰশাসনে বিচপ {{ill|Dosoftei Herescu|ro}}ৰ বাবে খৰ-খেদাকৈ এটা বাসভৱন নিৰ্মাণ কৰে। ১৭৮৩ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা এই ভৱনটো সৰু আৰু নিম্ন কোঠাবোৰত বিভক্ত আছিল আৰু ইয়াত ইটাৰ মজিয়াযুক্ত এটা সৰু প্ৰাৰ্থনাগৃহ আছিল। আৰ্দ্ৰতাৰ ফলত হোৱা ভেঁকুৰৰ বৃদ্ধিৰ বাবে ১৭৯০ চনত ভৱনটোৰ এটা অংশ খহি পৰে আৰু বাকী অংশটোও ভাঙি পেলোৱা হয়। ফলস্বৰূপে হেৰেস্কু আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ডানিয়িল ভ্লাহোভিচি, ইছাইয়া বালোছেস্কু আৰু কিছুসময়ৰ বাবে ইউজেনি হাকমেন ভাড়াঘৰত থাকিবলৈ বাধ্য হয়। ১৮৫১–১৮৫২ চনত হাকমেনে লেমবাৰ্গৰ প্ৰশাসনলৈ ([[লভিভ]]) ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰতিৱেদন প্ৰেৰণ কৰি এই পৰিস্থিতি অমৰ্যাদাকৰ বুলি অভিযোগ কৰে। ১৮৬০ চনত ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে নতুন ধৰ্মপীঠৰ বাসভৱনৰ বাবে স্থপতি নিৰ্বাচনৰ উদ্দেশ্যে প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰি এক ডিক্ৰী জাৰি কৰে। নতুন প্ৰকল্পটো প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চেক স্থপতি জোচেফ হ্লাভকা নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;Luceac (2008), p. 79.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 11.&lt;/ref&gt;

নিজৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত হ্লাভকাই অঞ্চলটোৰ ভৱন নিৰ্মাণৰ পৰম্পৰাসমূহ অধ্যয়ন কৰে আৰু ১৮৬৬ চনত ''অষ্ট্ৰিয়ান ৰিভিউ''ত &quot;বুকোভিনাৰ পূব গ্ৰীক গীৰ্জাৰ ভৱনসমূহ&quot; শীৰ্ষক এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 14.&lt;/ref&gt; কমপ্লেক্সটোৰ বাবে হ্লাভকাৰ প্ৰস্তাৱত কেৱল বিচপৰ ৰাজপ্ৰাসাদেই নহয়, প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, সভাকক্ষ, গ্ৰন্থাগাৰ, গায়কদলৰ বিদ্যালয়, গীৰ্জাৰ শিল্পৰ সংগ্ৰহালয় আৰু এটা প্ৰাৰ্থনাগৃহও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), pp. 20-21.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত গঢ় লৈ উঠা স্থাপত্যত বাইজেণ্টাইন আৰু মূৰিশ শৈলীৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়; আলহামব্ৰা ইয়াৰ অন্যতম অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস আছিল।&lt;ref&gt;Luceac (2008), p. 80.&lt;/ref&gt;

১৮৬৪ চনত নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হয়,&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 26.&lt;/ref&gt; কিন্তু কাৰিকৰী সমস্যাৰ বাবে, ১৮৭২ চনৰপৰা হ্লাভকাৰ অসুস্থতাৰ বাবে আৰু হ্লাভকা আৰু স্থানীয় প্ৰশাসনৰ মাজত হোৱা মতানৈক্যৰ বাবে কাম যথেষ্ট পলম হয়, যাৰ ফলত হ্লাভকাই পদত্যাগ কৰে।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), pp. 44-8.&lt;/ref&gt; হ্লাভকাৰ উত্তৰাধিকাৰী ফেলিক্স ক্সিয়েজাৰস্কিৰ অযোগ্যতাই কাম আৰু অধিক পলম কৰায়।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 50.&lt;/ref&gt; ১৮৮২/৮৩ চনৰ শীতকালত ভৱন আৰু গীৰ্জাসমূহৰ পৱিত্ৰীকৰণ সম্পন্ন হয়।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 74.&lt;/ref&gt;

==তাৎপৰ্য==
কমপ্লেক্সটোৰ বাসভৱন আৰু ভৱনসমূহক &quot;অসাধাৰণ বিশ্বজনীন মূল্য&quot;ৰ বুলি ঘোষণা কৰা [[ইউনেস্কো]]ৰ স্বীকৃতি-পত্ৰত স্থানটো এনেদৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে:&lt;blockquote&gt;স্থাপত্যিক সমষ্টিটোত প্ৰাক্তন মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন আৰু ইয়াৰ নতুন চুচেভাৰ চেইণ্ট জন প্ৰাৰ্থনাগৃহ; প্ৰাক্তন ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয় আৰু ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ গীৰ্জা; আৰু এখন বাগিছা আৰু সজোৱা উদ্যানৰ ভিতৰত থকা ঘড়ীঘৰসহ প্ৰাক্তন মঠ অন্তৰ্ভুক্ত। স্থাপত্যিক আৰ্হিসমূহৰ নাটকীয় সংমিশ্ৰণেৰে বাসভৱনটোৱে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক সহনশীলতাৰ এক সময়ত অষ্ট্ৰো-হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ১৯শ শতিকাৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় প্ৰকাশ কৰে। ১৯শ শতিকাত ঐতিহাসিকতাবাদী স্থাপত্যই ইয়াৰ উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে বাৰ্তা প্ৰকাশ কৰিব পাৰিছিল আৰু বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন ইয়াৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।&lt;ref name= whs/&gt;&lt;/blockquote&gt;

===ৰোমানিয়াৰ ইতিহাসত তাৎপৰ্য===
মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন সেই স্থান য'ত ১৯১৮ চনৰ ১৫/২৮ নৱেম্বৰত বুকোভিনাক ৰোমানিয়াৰ সৈতে একত্ৰীকৰণৰ প্ৰস্তাৱ সৰ্বসন্মতিক্ৰমে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;adev2019-01-23 06:11&quot;&gt;{{Citation | url=[https://adevarul.ro/stiri-locale/targoviste/foto-istoria-palatului-mitropolitan-de-la-1919096.html|](https://adevarul.ro/stiri-locale/targoviste/foto-istoria-palatului-mitropolitan-de-la-1919096.html|) title=Foto – Istoria Palatului Mitropolitan de la Cernăuţi. Bijuteria arhitectonică a cehului Iosif Hlavka este locul în care s-a votat unirea Bucovinei cu România| newspaper=Adevărul| date= 2019-01-23| accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ziarul Lumina_2026-02-02&quot;&gt;{{Citation | url=[https://ziarullumina.ro/societate/historica/palatul-mitropolitan-din-cernauti-15962.html|](https://ziarullumina.ro/societate/historica/palatul-mitropolitan-din-cernauti-15962.html|) title=Palatul mitropolitan din Cernăuţi| newspaper=Ziarul Lumina| date= | accessdate=2026-02-02 |author = Adrian Nicolae Petcu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Basarabia-bucovina.info/2012/01/15/cernauti-palatul-unde-s-a-votat-unirea-cu-tara/_2026-02-02&quot;&gt;{{Citation | url=[http://basarabia-bucovina.info/2012/01/15/cernauti-palatul-unde-s-a-votat-unirea-cu-tara/|](http://basarabia-bucovina.info/2012/01/15/cernauti-palatul-unde-s-a-votat-unirea-cu-tara/|) title=Cernauti – Palatul unde s-a votat Unirea cu Tara. Istoric si 30 de Fotografii| newspaper=Basarabia-bucovina.info/2012/01/15/cernauti-palatul-unde-s-a-votat-unirea-cu-tara/| date= | accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dilema Veche_2026-02-02&quot;&gt;{{Citation | url=[https://dilemaveche.ro/sectiune/editoriale-si-opinii/tilc-show/cea-mai-frumoasa-cladire-din-cernauti-2320514.html|](https://dilemaveche.ro/sectiune/editoriale-si-opinii/tilc-show/cea-mai-frumoasa-cladire-din-cernauti-2320514.html|) title=Cea mai frumoasa cladire din Cernăuţi| newspaper=Dilema Veche| date= | accessdate=2026-02-02}}&lt;/ref&gt;

==বৈশিষ্ট্য==
কমপ্লেক্সটোৰ ভৱনসমূহ এটা প্ৰায় ১০০ মিটাৰ গভীৰ আৰু ৭০ মিটাৰ বহল চোতালৰ তিনিওফালে সজোৱা হৈছে:&lt;ref name= UN1&gt;UNESCO (2011) 331.&lt;/ref&gt;{{clarify |What is UNESCO (2011) 331? The site has dossier No. 1330 and is accessible online, so no page No., no No. 331. |date= October 2025}} চোতালখনৰ চতুৰ্থ ফালে ওখ লোৰ বেৰাৰ মাজত প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহ আছে। 

প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখত থকা ভৱনটো হৈছে একক বৃহত্তম ভৱন, মেট্ৰ'পলিটানৰ বাসভৱন, য'ত নতুন চুচেভাৰ চেইণ্টজনৰ প্ৰাৰ্থনাগৃহটোও আছে। বৰ্তমান এই ভৱনত বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আধুনিক ভাষা অনুষদ অৱস্থিত।&lt;ref&gt;Hlazovy (2008), p. 152.&lt;/ref&gt; ইয়াত অংকিত ছাদযুক্ত ধৰ্মীয় মহাসভা-কক্ষ (বৰ্তমান মাৰ্বল কক্ষ নামেৰে জনাজাত) আছে। মূলতঃ এই কক্ষত এপামিনোণ্ডা বুচেভস্কি (১৮৪৩–১৮৯১)ৰদ্বাৰা অংকিত অষ্ট্ৰিয়ান সম্ৰাটসকলৰ প্ৰতিকৃতি আছিল।&lt;ref&gt;Hlazovy (2008), p. 153.&lt;/ref&gt; এই ভৱনৰ আন গুৰুত্বপূৰ্ণ কোঠাসমূহৰ ভিতৰত আছে মেট্ৰ'পলিটানৰ প্ৰাক্তন গ্ৰন্থাগাৰ (নীলা কক্ষ), সৰু সভাকক্ষ (ৰঙা কক্ষ) আৰু মেট্ৰ'পলিটানৰ প্ৰাক্তন অভ্যৰ্থনা-কক্ষ (সেউজীয়া কক্ষ)। স্থানটোৰ ওপৰত [[ইউনেস্কো]]ৰ প্ৰতিৱেদনত ৰঙা কক্ষটোক &quot;এটা অসাধাৰণ ধুনীয়া কাঠৰ অলংকাৰ বাকচ, যাৰ দেৱালৰ চিত্ৰই পৰিশীলিত ৰঙা চীনা ৰেচমৰ অলংকাৰৰ দৰে&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref name= UN1/&gt;

প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাঁওফালে ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ ভৱন (সমষ্টিটোৰ সোঁফালৰ ভৱন) আৰু ইয়াৰ গীৰ্জা, তিনিজন পৱিত্ৰ ধৰ্মগুৰুৰ গীৰ্জা আছে, য'ত কাৰ্ল জবষ্ট আৰু আন শিল্পীসকলৰ দেৱালচিত্ৰ আছে।&lt;ref&gt;Hlazovy (2008), p. 158.&lt;/ref&gt;

চোতালখনৰ আনটো ফালে (সমষ্টিটোৰ বাঁওফালৰ ভৱন) থকা প্ৰাক্তন মঠ ভৱনটো বৰ্তমান বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ ভূগোল বিভাগ।&lt;ref name= Hl5&gt;Hlazovy (2008), p. 155.&lt;/ref&gt; এই ভৱনৰ ঘড়ীঘৰটো ডেভিদৰ তৰাৰে সজোৱা হৈছে; কমপ্লেক্সটো নিৰ্মাণত অৰিহণা যোগোৱা চেৰ্নোভিৎসৰ [[ইহুদী]] সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনোৱাৰ বাবে এই সজ্জা কৰা হৈছিল।&lt;ref name= UN1/&gt;

সম্পূৰ্ণ সমষ্টিটো এটা বিস্তৃত সজোৱা উদ্যানৰ মাজত অৱস্থিত,&lt;ref&gt;Hlazovy (2008), pp. 160-1.&lt;/ref&gt; য'ত ১৯৩৭ চনত নিৰ্মিত হ্লাভকাৰ এটা স্মৃতিসৌধ আছে।&lt;ref name= UN2&gt;UNESCO (2011) 332.&lt;/ref&gt;{{clarify |What is UNESCO (2011) 332? The site has dossier No. 1330 and is accessible online, so no page No., no No. 332. |date= October 2025}}

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;&quot;&gt;
image:Cernauti Residentia 06.jpg|মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ ভৱন
image:Корпус митрополита, Чернівці 11.JPG|মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ ভৱন
image:Мармурова зала резиденції буковинських митрополитів.jpg|মাৰ্বল কক্ষ (মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ ভৱন)
image:Корпус митрополита,Чернівці 22.JPG|ৰঙা কক্ষ (মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ ভৱন)
image:Cernauti Residentia 04.jpg|ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ ভৱন
image:Семiнарський корпус, Чернівці 07.JPG|ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ ভৱন
&lt;/gallery&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;&quot;&gt;
image:Чернівецький національний університет імені Юрія Федьковича 01.jpg|ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ গীৰ্জা
image:Семінарська церква140518 3101.jpg|ধৰ্মতাত্ত্বিক বিদ্যালয়ৰ গীৰ্জা
image:Cernauti Residentia 03.jpg|মঠৰ ভৱন
image:Chernivtsi University 2003 03.jpg|মঠৰ সভাকক্ষ
image:Резиденція буковинських митрополитів. Брама (Чернівці).jpg|বাসভৱনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
image:Cernauti Residentia 05.jpg|হ্লাভকাৰ স্মৃতিসৌধ
File:Chernivtsi-Cernauti-Czernowitz sticker in Bucharest, Romania 3.jpg|বুখাৰেষ্টত, সংসদ ভৱনৰ ওচৰত থকা ষ্টিকাৰ, য'ত লিখা আছে: “চেৰ্নোভিৎস। ১৯৪০। আমি পাহৰি নাযাওঁ&quot;, ১৯৪০ চনৰ বেছাৰাবিয়া আৰু উত্তৰ বুকোভিনাৰ ছোভিয়েট দখলৰ উল্লেখ হিচাপে। ষ্টিকাৰটোত বুকোভিনা আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন দেখুওৱা হৈছে
&lt;/gallery&gt;

==ইতিহাস==
[[File:Czernowitz, residenz des erzbischofs.jpg|thumb|right| ১৮৯৯ চনৰ বাসভৱনটোৰ আলোকচিত্ৰ]]
ভৱনসমূহত মূলতঃ এটা বৃহৎ ধৰ্মতাত্ত্বিক অনুষদ আছিল, যিটো [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ অন্তত চেৰ্নোভিৎস ''Cernăuți'' নামেৰে বৃহত্তৰ ৰোমানিয়াৰ অংশ হোৱাৰ পিছতো একে ৰূপতে কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name= Hl5/&gt; ১৯১৮ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰত বুকোভিনাৰ ৰোমানিয়াৰ সৈতে একত্ৰীকৰণৰ অনুমোদন ধৰ্মীয় মহাসভা কক্ষতে দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Luceac (2008), p. 81.&lt;/ref&gt; [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ভৱনসমূহ লুণ্ঠিত হয় আৰু অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।&lt;ref&gt;Hlazovy (2008), p. 162.&lt;/ref&gt; যুদ্ধৰ পিছত অঞ্চলটো [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ অহাত ধৰ্মতাত্ত্বিক অনুষদটো বন্ধ কৰি দিয়া হয়; ১৯৫৫ চনত ভৱনসমূহৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত সেইবোৰ চহৰখনৰ বিশ্ববিদ্যালয়ক হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), p. 125.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ মাজৰ সময়ছোৱাত ভৱনসমূহ গুদাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু বহুতো দেৱালচিত্ৰৰ ওপৰত ৰং কৰা হৈছিল।&lt;ref name= UN2/&gt; ১৯৫৭ চনৰ পৰা ১৯৬৭ চনলৈ অভ্যন্তৰীণ পুনৰসজ্জাৰ কাম কৰা হয় আৰু ইয়াৰ সময়ত কিছুমান মূল বৈশিষ্ট্য পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়; ১৯৬৭ চনত সমগ্ৰ স্থাপত্যিক সমষ্টিটোক চৰকাৰী সুৰক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৯১ চনত নৱস্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ ৰাজ্যিক পঞ্জীত ভৱনটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০০৪ চনৰ পৰা ব্যাপক পুনৰুদ্ধাৰকাৰ্য চলোৱা হয় আৰু অৱশেষত ২০১১ চনৰ ২৮ জুনত [[ইউনেস্কো]]ৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ তালিকাত সমষ্টিটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Chuchko (2012), pp. 130-4.&lt;/ref&gt; ২০১১ চনত ইণ্টাৰনেট ভোটদানকে ধৰি অনুষ্ঠিত প্ৰতিযোগিতাৰ জৰিয়তে বাসভৱনটো ইউক্ৰেইনৰ সাতটা স্থাপত্যিক আশ্চৰ্যৰ অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;[[http://7chudes.in.ua/content/mitropolichii-palats](http://7chudes.in.ua/content/mitropolichii-palats){{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}Seven Wonders of Ukraine website] (in Ukrainian), accessed 20 May 2013.&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
{{Refbegin}}
*Chuchko, Mihaylo (2012), tr. Inna Rumiga and Tetyana Vintoniuk. ''Резиденція Православних Митрополитів Буковини і Далмації - The Residence of the Orthodox Metropolitans of Bukovina and Dalmatia'' (ইউক্ৰেইনীয় আৰু ইংৰাজী ভাষাত). Chernivtsy: Nashi Knigi.
*Hlazoviy, Andriy (সম্পা.) (2008). ''A tour of Chernivtsi and Bukovyna''. Kyiv: Baltia-Druk. {{ISBN|978-966-8137-40-2}}
*{{cite journal |last= Luceac |first= Ilie |title= Două monumente de cult construite de arhitectul ceh Josef Hlavka la Cernăuți |trans-title= Two religious monuments built by Czech architect Josef Hlavka in Chernivtsi |lang= ro |journal= Monumentul |volume= X (Lucrările celei de a X-a ediţii a Simpozionului Naţional Monumentul - Tradiţie și viitor, Ediţia a X-a, Iaşi, 2008) |issue= 2 |year= 2009 |pages= 79–86 |place= Iaşi |url= http://www.monumentul.ro/pdfs/Ilie%20Luceac%2010.pdf |archive-date= 19 April 2016 |access-date= 28 May 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160419205710/http://www.monumentul.ro/pdfs/Ilie%20Luceac%2010.pdf |url-status= dead |archivedate= 19 April 2016 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160419205710/http://www.monumentul.ro/pdfs/Ilie%20Luceac%2010.pdf |deadurl= yes }}
*UNESCO (2011). ''[https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/1330.pdf Evaluation Report] by ICOMOS on Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans'', accessed 19 May 2013.
{{Refend}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>rbai9wjg4hddtcrtpz5t63itu7ny9xa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লভিভ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138823</id>
    <revision>
      <id>633671</id>
      <parentid>631224</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 10 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="196836" sha1="rbyf8oznbz7junk3lx4gb2jrl5nq0oi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = লভিভ
| native_name = Львів
| official_name = 
| other_name = 
| nicknames = সিংহৰ/লিঅ'ৰ চহৰ,&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Плануєте відрядження до Львова? Місто Лева – ідеально як для переговорів, так і для відпочинку|date=2026-02-03|url=https://interfax.com.ua/news/press-release/1140152.html|website=[[Interfax Ukraine]]|access-date=2026-07-27}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;''বান্দেৰষ্টাড্ট'' (ধেমেলীয়া অৰ্থত)
| settlement_type = চহৰ
| motto = &quot;লভিভ বিশ্বৰ বাবে মুকলি&quot;
| image_skyline = {{multiple image
|perrow = 1/2/2/2
|border = infobox
|total_width = 288
|image1 = Латинський кафедральний собор (Львів) 16.jpg
|caption1 = লভিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ
|image2 = Львівський національний академічний театр опери та балету імені Соломії Крушельницької 13.jpg
|caption2 = লভিভ অপেৰা
|image3 = LvivOldTown1.jpg
|caption3 = ডৰ্মিশ্যন গীৰ্জা
|image4 = Лвов Галиција.jpg
|caption4 = মাৰ্কেট স্কোৱেৰ
|image5 = Lviv University RB.jpg
|caption5 = লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়
|image6 = Кропивницького пл., 1, церква св. Ольги і Єлизавети, 9109-HDR-Edit.jpg
|caption6 = ছেণ্টছ অ'লহা আৰু এলিজাবেথ গীৰ্জা
|image7 = Головний залізничний вокзал (Львів) P1900308.jpg
|caption7 = ৰেল ষ্টেচন
}}
| image_flag = Lviv flag.svg
| image_shield = Coat of arms of Lviv.svg
| shield_size = 80px
| image_blank_emblem = Логотип Львова англійською.png
| blank_emblem_type = ল'গ'
| blank_emblem_size = 80px
| mapsize = 230px
| map_caption = 
| pushpin_map =
| pushpin_relief = 1
| coordinates = {{coord|49|50|33|N|24|01|56|E|region:UA|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flagu|Ukraine}}
| subdivision_type1 = অবলাষ্ট
| subdivision_name1 = লেভিভ অবলাষ্ট
| subdivision_type2 = ৰায়ন
| subdivision_name2 = লেভিভ ৰায়ন
| leader_title = মেয়ৰ
| leader_name =এণ্ড্ৰী চেড’ভ‍্যি
| leader_party = স্ব-নিৰ্ভৰতা
| established_title = প্ৰতিষ্ঠা
| established_date = 1256
| established_title2 = নগৰ অধিকাৰ
| established_date2 = 1356
| area_total_km2 = 148.9
| area_metro_km2 = 4975
| population_as_of = 2025
| population_total = 723,403
| population_metro = 1,141,119
| population_metro_footnotes = &lt;ref name=&quot;p328&quot;&gt;{{cite web | last=Yuri | first=Sytnik | title=Area, population and population density of Lviv | website=
Інформаційне агентство “Король Данило” | date=2025-05-17 | url=https://www.koroldanylo.com.ua/en/news/statistika_lvova_brexnia_velika_i_malenka_18658 | access-date=2025-09-13}}&lt;/ref&gt;
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;d743&quot;&gt;{{cite web | title=L'viv (L'vivs'kyj rajon, Lviv, Ukraine) | website=Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information | date=2022-01-01 | url=https://www.citypopulation.de/en/ukraine/lviv/lvivskyj_rajon/460602500100__lviv/ | access-date=2025-09-13}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_urban = 720,797
| population_urban_footnotes = &lt;ref name=&quot;h927&quot;&gt;{{cite web | title=Lviv, Ukraine Population (2025) | website=Population Stat | date=2022-09-01 | url=https://populationstat.com/ukraine/lviv | access-date=2025-09-13}}&lt;/ref&gt;
| population_blank1_title = 
| population_blank1 = 
| population_demonym = লিওপলিটান

| utc_offset = +2
| timezone_DST = পূব ইউৰোপীয় গ্ৰীষ্মকালীন সময়
| utc_offset_DST = +3
| elevation_m = 296
| postal_code_type = ডাক ক'ড
| postal_code = {{#property:p281}}
| area_code = +380 32(2)
| blank_name = যান-বাহনৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ ফলক
| blank_info = BC, HC (2004ৰ আগতে: ТА, ТВ, ТН, ТС)
| website = {{URL|city-adm.lviv.ua}}
| population_rank =ইউক্ৰেইনৰ ৫ম
| timezone1 = পূব ইউৰোপীয় সময়
| subdivision_type3 = হ্ৰমাদা
| subdivision_name3 =লভিভ নগৰ হ্ৰমাদা
}}
{{Infobox UNESCO World Heritage Site
 | official_name = লভিভ – ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ সমষ্টি
 | location = 
 | type = সাংস্কৃতিক
 | criteria = ii, v
 | ID = 865
 | year = 1998
 | child = yes
 | area = {{cvt|2,441|ha}}
 | danger = 2023–বৰ্তমান
}}

'''লভিভ'''{{lang-en|Lviv}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ আৰু দেশখনৰ পশ্চিম অংশৰ বৃহত্তম চহৰ। ২০২৫ চনৰ হিচাপ অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ৭২৩,৪০৩।&lt;ref&gt;[https://www.ukr.net/news/details/lviv/112531443.html ukr.net/news/details/lviv]&lt;/ref&gt; ই লভিভ অবলাষ্ট আৰু লভিভ ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування |url=https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html |url-status=live |access-date=15 December 2021 |website=decentralization.gov.ua |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214180228/https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html}}&lt;/ref&gt; আৰু ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। চহৰখনত লভিভ নগৰ হ্ৰমাদাৰ প্ৰশাসনো অৱস্থিত। লভিভৰ নাম ডেনিয়েলৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ গেলিচিয়াৰ লিঅ' প্ৰথমৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। ডেনিয়েল আছিল ৰুথেনিয়াৰ ৰজা আছিল। ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত চহৰখনৰ কেইবাটাও নাম আছিল। 

লভিভ ৰেড ৰুথেনিয়া আৰু গেলিচিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৪শ শতিকাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু হালিচ, চেল্ম, বেল্জ আৰু প্ৰজেমিচলক অতিক্ৰম কৰে। ১২৭২ৰপৰা ১৩৪০লৈ ই গেলিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল&lt;ref&gt;Perfecky, George A. (1973). ''The Galician-Volynian Chronicle''. Munich: Wilhelm Fink Verlag. {{OCLC|902306}}&lt;/ref&gt;। ১৩৪০ চনত উত্তৰাধিকাৰৰ যুদ্ধৰ ফলত ই [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা মহান কাজিমি তৃতীয়ৰ অধীনলৈ যায়। ১৩৫৬ চনত কাজিমিৰ মহানেই ইয়াক নগৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ১৪৩৪ চনৰপৰা ই পোলেণ্ড ৰাজ্যৰ মুকুটৰ অন্তৰ্গত ৰুথেনিয়ান ভইভ'ডশ্বিপৰ আঞ্চলিক ৰাজধানী আছিল। ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত চহৰখন হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত, পোলেণ্ড-প্ৰধান গেলিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়াৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। ১৯১৮ৰপৰা ১৯৩৯লৈ চহৰখন দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ লভুভ ভইভ'ডশ্বিপৰ কেন্দ্ৰ আছিল। এই সময়ছোৱাত চহৰখনৰ সংস্কৃতি আৰু উদ্যোগৰ বিকাশ ঘটাৰ লগতে শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো বিকাশ ঘটিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত আছিল লভুভ গণিত বিদ্যালয়, {{Ill| লভুভ ঐতিহাসিক বিদ্যালয়|pl|Lwowska szkoła historyczna}} আৰু লভুভ অৰ্থনীতি বিদ্যালয়। ১৯৩৯ চনত জাৰ্মান-ছোভিয়েট পোলেণ্ড আক্ৰমণৰ পিছত লভুভক [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ই ছোভিয়েট আৰু জাৰ্মান দুয়োটা দখলৰ সন্মুখীন হৈছিল যদিও যথেষ্ট পৰিমাণে অক্ষত থাকিল। ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত চহৰখন ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যৰ অংশ হয়; তেতিয়া ইয়াৰ যুদ্ধ-পূৰ্ব জনসংখ্যাৰ অনুমাণিক ৮০–৯০% হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পিছত লভিভ ইউক্ৰেইনৰ অংশ হৈ থাকে। 

চহৰখনৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ হৃদয়ত শিলৰ পকী পথ আৰু পুনৰ্জাগৰণ, বাৰোক, নব্য-ধ্ৰুপদী আৰু আৰ্ট নুভ' স্থাপত্যৰ বিভিন্ন নিদৰ্শন আছে। ঐতিহাসিক চহৰ কেন্দ্ৰ ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ বাবে ইয়াক বিপদাপন্ন স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। 

লভিভত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকৰ দৰে কেইবাটাও উদ্যোগ আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছে। চহৰখন লভিভ ফিলহাৰ্মনিকৰ একাডেমিক ছিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰকে ধৰি বহু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰো গৃহ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Archives |url=http://www.meest-tour.com/index.php?i9 I hid=17 |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=25 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225032259/http://www.meest-tour.com/index.php?id=17 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==নাম আৰু প্ৰতীক==
লভিভ চহৰখন বিভিন্ন নামেৰে পৰিচিত হৈ আহিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান উল্লেখযোগ‍্য হল: {{langx|uk|Львів}} ({{transliteration|uk|Lʹviv}}) {{IPA|uk|ˈlʲwiu̯||LL-Q8798 (ukr)-Gzhegozh-Львів.wav}}; {{langx|pl|Lwów}} {{IPA|pl|ˈlvuf||Pl-Lwów.ogg}}; {{langx|de|Lwiw}} {{IPA|de|l(ə)ˈviːf||audio=De-Lwiw.ogg}} আৰু {{lang|de|Lemberg}} {{IPA|de|ˈlɛmbɛʁk||De-Lemberg.ogg}}; {{langx|yi|לעמבעריק}} ({{transliteration|yi|Lemberik}}) {{IPA|yi|ˈlɛmbɛrɪk|}}; {{langx|ru|Львов}} ({{transliteration|ru|Lʹvov}}) {{IPA|ru|ˈlʲvof|}}; {{langx|be|Львоў}} ({{transliteration|be|Lʹvow}}) {{IPA|be|ˈlʲvou̯|}}; {{langx|hy|Լվով}} ({{transliteration|hy|Lvov}}) {{IPA|hy|ˈlvɔv|}} আৰু {{lang|hy|Իլով}} ({{transliteration|hy|Ilov}}) {{IPA|hy|iˈlov|}}; {{langx|hu|Ilyvó}} {{IPA|hu|ˈijvoː|}}, আৰু {{langx|la|Leopolis}}।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Fellerer |first=Jan |url=https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |title=Urban Multilingualism in East-Central Europe: The Polish Dialect of Late-Habsburg Lviv |date=2020 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-4985-8015-1 |access-date=|archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406065450/https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ |url-status=|page=1}}&lt;/ref&gt;

[[File:POL Lwów COA.svg|thumb|left|upright=.75|লভুভৰ ৰাজচিহ্ন (১৯১৮{{ndash}}১৯৩৯)]]
ৰাজচিহ্ন আৰু লভিভ নগৰ পৰিষদৰ ল'গ' আৰু পতাকা লভিভৰ চৰকাৰীভাৱে অনুমোদিত প্ৰতীক। স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰকসমূহৰ নাম বা ছবিও চহৰখনৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Statute of Lviv |url=http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |url-status=live |access-date=24 March 2021 |archive-date=27 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |archivedate=27 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ আধুনিক ৰাজচিহ্নটো ১৪শ শতিকাৰ মাজভাগৰ এটা মোহৰৰ ওপৰত আধাৰিত। আধুনিক মোহৰত তিনিটা মিনাৰ থকা এখন শিলৰ দুৱাৰ দেখুওৱা হৈছে আৰু দুৱাৰৰ খোলাটোৰ মাজেৰে এটা সোণালী সিংহ খোজ কাঢ়ি গৈ আছে। লভিভৰ বৃহৎ ৰাজচিহ্নটো এখন ঢাল, য'ত চহৰখনৰ ৰাজচিহ্ন আছে; ইয়াৰ ওপৰত তিনিটা প্ৰান্তযুক্ত ৰূপালী মুকুট আছে আৰু ঢালখনক এটা সিংহ আৰু এজন প্ৰাচীন যোদ্ধাই ধৰি আছে।

লভিভৰ পতাকাখন এখন নীলা বৰ্গাকাৰ পতাকা, য'ত চহৰখনৰ প্ৰতীকৰ ছবি আৰু কাষবোৰত হালধীয়া আৰু নীলা ত্ৰিভুজ আছে। লভিভৰ ল'গ'টো লভিভৰ পাঁচটা ৰঙীন মিনাৰৰ ছবি আৰু তাৰ তলত &quot;Lviv – open to the world&quot; শ্ল'গানটোৰে গঠিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Heraldry |url=http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |url-status=dead |access-date=24 March 2021 |archive-date=22 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |archivedate=22 January 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; লেটিন বাক্যাংশ ''Semper fidelis'' ('সদায় বিশ্বাসী') ১৯৩৬–১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বৰ ৰাজচিহ্নত মূলমন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত ইয়াক আৰু ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল।

==ইতিহাস==
{{Quote box
| width = 25em
| align = right
| bgcolor=GhostWhite
| title = ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক
| fontsize = 85%
| quote ={{flagicon image|Alex_K_Halych-Volhynia-flag.svg|border=}} গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য প্ৰায় ১২৫০–১৩৪০&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Alex_K_Kingdom_of_Poland-flag.svg|border=}} পোলেণ্ড ৰাজ্য ১৩৪০–১৫৬৯&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Chorągiew_królewska_króla_Zygmunta_III_Wazy.svg}} পোলেণ্ড (প্ৰথম গণৰাজ্য) ১৫৬৯–১৭৭২&lt;br/&gt;
{{flagicon image|Flag_of_the_Habsburg_Monarchy.svg}} অষ্ট্ৰিয়া/অষ্ট্ৰিয়া–হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য ১৭৭২–১৯১৮&lt;br/&gt;
{{Flagdeco|Second Polish Republic}} পোলেণ্ড (দ্বিতীয় গণৰাজ্য) ১৯১৮–১৯৩৯ &lt;br/&gt;
{{flag|Soviet Union|1936}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic|1937}}) ১৯৩৯–১৯৪১ (''দখল'')&lt;br/&gt;
{{flag|Nazi Germany}} (সাধাৰণ চৰকাৰ) ১৯৪১–১৯৪৪ (''দখল'')&lt;br/&gt;
{{flag|Soviet Union}} ({{flag country|Ukrainian Soviet Socialist Republic}}) ১৯৪৪–১৯৯১ &lt;br/&gt;
{{flag|Ukraine}} ১৯৯১–বৰ্তমান
}}

প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে প্ৰমাণ কৰিছে যে লভিভ অঞ্চলত পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই বসতি আছিল,&lt;ref name=&quot;Isa&quot;&gt;{{cite book |last1=Isaevich |first1=Ya. |last2=Lytvyn |first2=M. |last3=Steblii |first3=F. |title=Iсторія Львова |date=2006 |publisher=Center of Europe |location=Lviv, Ukraine |isbn=978-966-7022-59-4 |page=7 |edition=|volume=1 |language=uk |trans-title=History of Lviv}}&lt;/ref&gt; আৰু লিচাকিভস্কি জিলাৰচেৰনেচা হোৰা–ভোজনেছেন্স্ক পথত থকা গৰ্ডটো শ্বেত ক্ৰোৱাটসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |author-link=Yaroslav Hrytsak |date=2000 |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |url=[http://www.jstor.org/stable/41036810](http://www.jstor.org/stable/41036810) |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=48 |jstor=41036810 |access-date=18 June 2022 |archive-date=28 October 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810](https://web.archive.org/web/20221028100216/https://www.jstor.org/stable/41036810) |url-status=live }}&lt;/ref&gt; লভিভ নগৰখন ১২৫০ চনত ৰুথেনিয়াৰ ৰজা গালিচিয়াৰ ডানিয়েলে তেওঁৰ পুত্ৰ গালিচিয়াৰ লেভৰ সন্মানত লভিহোৰোদ নামেৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল&lt;ref&gt;[[Orest Subtelny]]. (1988) ''Ukraine: A History''. Toronto: University of Toronto Press, p62&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gloger, Zygmunt. ''[[http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm){{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Voivodeship of Ruthenia. Historic geography of old Polish lands (Województwo Ruskie. Geografia historyczna ziem dawnej Polski)] {{webarchive |url=[https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm](https://web.archive.org/web/20180515232827/http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm) |date=15 May 2018}}''. Library of Polish Literature POWRÓT.&lt;/ref&gt; যি মিৰহোৰোদ, শ্বাৰহোৰোদ, নভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি, বিলহোৰোদ, হোৰোদিশ্চে আৰু হোৰোদোক আদি আন ইউক্ৰেনীয় নগৰৰ নামৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।

ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াত এটা নগৰীয়া বসতি আছিল, যাৰ বিন্যাসৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উপাদান আছিল—এটা দীঘলীয়া বজাৰ চৌহদ। ১২৪০ চনৰ বাতু খানৰ আক্ৰমণৰ পিছত ডানিয়েলে দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি বসতিৰ পৰৱৰ্তী ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;Vołodymyr Vujcyk, ''Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi'', Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, ''Początki Lwowa w świetle najnowszych badań'', [w:] ''Lwów wśród nas'', pt. 2, 2006, pp. 20–21.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jan Buraczyński, ''Roztocze – dzieje osadnictwa'', Lublin 2008, p. 73.&lt;/ref&gt;

লভিভত মংগোলসকলে ১২৬১ চনত আক্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot;&gt;''Meyers Konversations-Lexikon''. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, p. 397-398.&lt;/ref&gt; বিভিন্ন উৎসত এই ঘটনাৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণে পোৱা যায়—দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নগৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰাৰ কথালৈকে। সকলো উৎসই এই কথাত একমত যে মংগোল সেনাপতি বুৰুণ্ডাইৰ নিৰ্দেশত এই কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতিৰ মতে, বুৰুণ্ডাই নগৰখন ধ্বংস কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। গালিচিয়া–ভলহিনিয়া বৃত্তান্তত ১২৬১ চনৰ ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত উল্লেখ আছে যে &quot;বুৰুণ্ডাই ভাছিলকোক ক'লে: 'যিহেতু তুমি মোৰ সৈতে শান্তিত আছা, গতিকে তোমাৰ সকলো দুৰ্গ ধ্বংস কৰা'।&quot;&lt;ref name=SSS1&gt;{{cite book |title=Naukove tovarystvo im. Shevchenka – Lviv: a symposium on its 700th anniversary |year=1962 |publisher=Shevchenko Scientific Society (U.S.) |url=[https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&amp;q=lviv+Burundai](https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&amp;q=lviv+Burundai) |editor=Vasylʹ Mudryĭ |access-date=29 January 2011 |quote=on the occasion of the demand of the baskak of the Tatars, Burundai, that the prince Vasylko and Lev raze their cities said Buronda to Vasylko: 'Since you are at peace with me then raze all your castles' |page=58 |archive-date=2 October 2023 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&amp;q=lviv+Burundai](https://web.archive.org/web/20231002120639/https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&amp;q=lviv+Burundai) |url-status=live }}&lt;/ref&gt; বাছিল দ্মিত্ৰিশিনে কৈছে যে এই নিৰ্দেশটো সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গসমূহ ধ্বংস কৰাৰ অৰ্থ বহন কৰিছিল: &quot;যদি তুমি মোৰ সৈতে শান্তি বিচৰা, তেন্তে তোমাৰ নগৰসমূহৰ [সকলো দুৰ্গ] ধ্বংস কৰা&quot;।&lt;ref name=Dmy1&gt;{{cite book |title=Medieval Russia: a source book, 850-170 |year=1991 |publisher=Holt, Rinehart and Winston |isbn=978-0-03-033422-1 |url=[https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&amp;q=lvov+Burundai](https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&amp;q=lvov+Burundai) |author=Basil Dmytryshyn |access-date=29 January 2011 |page=173 |archive-date=15 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&amp;q=lvov+Burundai](https://web.archive.org/web/20220315054833/https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&amp;q=lvov+Burundai) |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ডানিয়েলৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰজা লেভে প্ৰায় ১২৭০ চনত নগৰখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি লভিভক নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে বাছি লৈছিল,&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot;/&gt; আৰু ইয়াক গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজধানী কৰিছিল।&lt;ref&gt;B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo &quot;Svit&quot; (Old Lviv Streets), 2001, {{ISBN|966-603-048-9}}&lt;/ref&gt; প্ৰায় ১২৮০ চনত আৰ্মেনিয়ানসকল গালিচিয়াত বসবাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই লভিভত কেন্দ্ৰীভূত আছিল, য'ত তেওঁলোকৰ নিজা আৰ্কবিচপ আছিল।&lt;ref&gt;''Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste'', edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber. Vol. 5, Leipzig 1820, [[https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&amp;pg=PA358](https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&amp;pg=PA358) p. 358, footnote 18 (in German).] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&amp;pg=PA358](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&amp;pg=PA358) |date=2 January 2016 }}&lt;/ref&gt;

১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লভিভ মূলতঃ কাঠৰ নগৰ আছিল, যদিও ইয়াত কেইবাটাও গালিচীয় স্থাপত্য শৈলীৰ শিলৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰে কিছুমান, যেনে ছেইণ্ট নিকোলাছৰ গীৰ্জা, সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'লেও এতিয়াও অক্ষত আছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhuk |first1=Ihor |title=The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries |journal=[[Harvard Ukrainian Studies]] |date=2000 |volume=24 |page=98 |publisher=Harvard Ukrainian Research Institute}}&lt;/ref&gt; ১৩৪০ চনত নগৰখন লিথুৱানিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ অধীনলৈ যায় আৰু ১৩৪৯ চনলৈকে লিথুৱানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছৰ প্ৰিয় ব্যক্তি ভয়েভ'ড দ্মিত্ৰো দেদকোই ইয়াক শাসন কৰিছিল।&lt;ref name=EOMADobson1&gt;{{cite book |editor=André Vauchez |editor2=Michael Lapidge |editor3=Richard Barrie Dobson |translator=Adrian Walford |title=Encyclopedia of the Middle Ages |year=2000 |publisher=Routledge |location=Chicago |isbn=1-57958-282-6 |page=879}}&lt;/ref&gt;

১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাত [[আৰ্মেনিয়া|আৰ্মেনিয়াৰ]] চেলজুক সাম্ৰাজ্য আৰু মংগোল আক্ৰমণৰ পৰা পলায়ন কৰা ৫০,০০০ আৰ্মেনিয়ানৰ বাবে নগৰখন আৰু অঞ্চলটো এক গন্তব্যস্থান আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=[http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |title=Epilogue – History of Armenia |access-date=31 July 2020 |archive-date=31 December 2019 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A](https://web.archive.org/web/20191231171629/http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===গালিচিয়া–ভলহিনিয়া যুদ্ধসমূহ===
গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজত্বৰ উত্তৰাধিকাৰক লৈ হোৱা যুদ্ধসমূহৰ সময়ত ১৩৩৯ চনত পোলেণ্ডৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয়ে এক অভিযান চলাই ১৩৪০ চনত নগৰখন দখল কৰে আৰু লভিভ পুৰণি ৰাজকীয় দুৰ্গটো জ্বলাই দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt; অৱশেষত ১৩৪৯ চনত পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। তাৰ পিছৰ পৰা জনসাধাৰণক পোলেণ্ডীয়কৰণ আৰু কেথলিকীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;Jacob Caro: ''Geschichte Polens''. Vol. 2, Gotha 1863, p. 286 (in German, [[https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&amp;pg=PA286](https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&amp;pg=PA286) online] {{Webarchive|url=[https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&amp;pg=PA286](https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&amp;pg=PA286) |date=2 January 2016 }})&lt;/ref&gt; লিথুৱানিয়ানসকলে ১৩৫১ চনত হালিচ–ভলহিন যুদ্ধসমূহৰ সময়ত লভিভৰ ভূমি ধ্বংস কৰে&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Jackson |first1=Peter |title=The Mongols and the West: 1221–1410 |url=https://archive.org/details/mongolswest122110000jack |date=2005 |publisher=Routledge |isbn=978-0-582-36896-5 |page=[https://archive.org/details/mongolswest122110000jack/page/208 210]}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৩৫৩ চনত ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছে লভিভ লুণ্ঠন কৰি ধ্বংস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wyrozumski |first1=Jerzy |author-link=Jerzy Wyrozumski|title=Wielka Historia Polski. Vol. II. Dzieje Polski Piastowskiej: VIII w. - 1370 |date=1999 |publisher=FOGRA |isbn=83-85719-38-5 |page=327 |language=pl}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Barański |first1=Marek Kazimierz |title=Dynastia Piastów w Polsce |date=2006 |publisher=[[Polish Scientific Publishers|PWN]] |isbn=83-01-14578-1 |page=502 |language=pl}}&lt;/ref&gt;

কাজিমিৰে এটা নতুন নগৰকেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল (বা এখন নতুন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল), যি এটা অৱবাহিকাত অৱস্থিত আছিল আৰু চাৰিওফালে প্ৰাচীৰেৰে আগুৰি আছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা দুটা দুৰ্গৰ ভিতৰত এটা কাঠৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ঠাইত শিল-ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Piechotka&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ashmore&quot;&gt;{{cite book |editor1-last=Ashmore |editor1-first=Harry S. |title=Encyclopædia Britannica |date=1961 |page=509 |chapter=Lviv}}&lt;/ref&gt; পুৰণি (ৰুথেনিয়ান) বসতিটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত ক্ৰাক'ভ নগৰৰ নাম অনুসৰি ক্ৰাক'ভীয় উপনগৰ নামেৰে পৰিচিত হয়।&lt;ref name=&quot;Piechotka&quot;&gt;{{cite book |last1=Piechotka |first1=Maria |last2=Piechotka |first2=Kazimierz |editor1-last=Paluch |editor1-first=Andrzej K. |editor2-last=Kapralski |editor2-first=Sławomir |title=The Jews of Poland, Vol. 2 |date=1999 |publisher=Judaica Foundation, Center Jewish Culture |isbn=978-8390771519 |page=252 |chapter=The Synagogues of Lwow}}&lt;/ref&gt;

===পোলেণ্ড ৰাজ্য===
[[File:Lviv High Castle (Engraving).jpg|thumb|লভিভ উচ্চ দুৰ্গ, ১৩৬২ চনত পোলেণ্ডৰ কাজিমিৰ তৃতীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল (১৭শ শতিকাত এ. গ'গেনবাৰ্গৰ খোদিত চিত্ৰ)]]
১৩৪৯ চনত লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ থকা ৰুথেনিয়া ৰাজ্য পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। ৰাজ্যখনক মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু লভিভ ইয়াৰ ৰাজধানী হৈ থাকে। ১৩৫৬ চনৰ ১৭ জুনত ৰজা মহান কাজিমিৰ তৃতীয়ে নগৰখন নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰি ইয়াক মাগডেবাৰ্গ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে, যাৰ অৰ্থ আছিল নগৰখনৰ সকলো বিষয় ধনী নাগৰিকসকলে নিৰ্বাচন কৰা এখন পৰিষদে নিষ্পত্তি কৰিব। ১৩৬২ চনত লভিভ উচ্চ দুৰ্গটো শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৩৫৮ চনত নগৰখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠৰ আসন হয়, যিয়ে ৰুথেনিয়ান ভূখণ্ডত লেটিন গীৰ্জাৰ প্ৰসাৰ আৰম্ভ কৰে।

কাজিমিৰৰ ১৩৭০ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ-পুত্ৰ, হাংগেৰীৰ ৰজা লুই প্ৰথম পোলেণ্ডৰ ৰজা হয়। ১৩৭২ চনত তেওঁ লভিভক গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য অঞ্চলৰ সৈতে তেওঁৰ আত্মীয় অপোলৰ ডিউক ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয়ৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt; ১৩৮৭ চনত ভ্লাদিস্লাউছে শাসকৰ পদৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ পিছত গালিচিয়া–ভলহিনিয়া হাংগেৰীৰ অধীনলৈ যায়, কিন্তু অতি সোনকালেই লুইৰ কনিষ্ঠ কন্যা জাডৱিগা, যি পোলেণ্ডৰ শাসক আৰু পোলেণ্ডৰ ৰজা ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয় জাগিয়েলোৰ পত্নী আছিল, অঞ্চলখন পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ একত্ৰিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt;

পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত নগৰখনৰ সমৃদ্ধি কাজিমিৰ, ৰাণী জাডৱিগা আৰু পৰৱৰ্তী পোলেণ্ডীয় ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা বাণিজ্যিক সুবিধাসমূহৰ বাবে হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt; জাৰ্মান, পোল আৰু চেকসকলে নতুনকৈ অহা লোকসকলৰ বৃহত্তম গোট গঠন কৰিছিল। ১৫শ শতিকাৰ শেষলৈ অধিকাংশ বসতিস্থাপনকাৰী পোলেণ্ডীয়কৃত হৈছিল আৰু নগৰখন ৰুথেনিয়ান পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা জনসংখ্যাৰে পৰিবেষ্টিত এটা পোলেণ্ডীয় দ্বীপত পৰিণত হৈছিল।&lt;ref&gt;Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. [[Cambridge University Press]]. 2006. p. 32.&lt;/ref&gt; ১৩৫৬ চনত লভিভৰ আৰ্মেনিয়ান কেথেড্ৰেলক কেন্দ্ৰ কৰি আৰ্মেনিয়ান ধৰ্মপ্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পোলেণ্ডৰ আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বাবে লভিভ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ লগতে অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Stopka|first=Krzysztof|year=2000|title=Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej|language=pl|location=Kraków|publisher=Księgarnia Akademicka|pages=19, 37|isbn=83-7188-325-0}}&lt;/ref&gt; আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ই পোলেণ্ডৰ স্কটসকল আৰু ইটালীয়সকলৰ অন্যতম বৃহৎ কেন্দ্ৰতো পৰিণত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Feduszka|first=Jacek|year=2009|title=Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku|magazine=Czasy Nowożytne|language=pl|publisher=Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego|volume=22|page=53|issn=1428-8982}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Tygielski|first=Wojciech|editor-last1=Kopczyński|editor-first1=Michał|editor-last2=Tygielski|editor-first2=Wojciech|year=2010|title=Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej|language=pl|location=Warszawa|publisher=Muzeum Historii Polski, Bellona|chapter=Włosi|page=190|isbn=978-83-11-11724-2}}&lt;/ref&gt;

১৪১২ চনত স্থানীয় মহাধৰ্মপীঠখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠলৈ উন্নীত হয়; ১৩৭৫ চনৰ পৰা ধৰ্মপ্ৰদেশখন হালিচত আছিল।&lt;ref name=&quot;Meyers Konversations-Lexikon&quot; /&gt; নতুন মহাধৰ্মপীঠখনৰ অন্তৰ্গত আঞ্চলিক ধৰ্মপ্ৰদেশসমূহ আছিল লভিভ, প্ৰজেমিশ্ল, খেল্ম, ভ্লাদিমিৰ-ভলিনস্কি, লুটস্ক, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, লগতে [[চিৰেট]] আৰু [[কিয়েভ]] (কিয়েভৰ পুৰণি ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল)। লভিভত বাস কৰা প্ৰথমজন কেথলিক মহাধৰ্মপাল আছিল ইয়ান ৰেজেশ্বস্কি।{{citation needed|date=July 2025}}

[[File:Львов 1618 АГогенберг.jpg|thumb|১৬১৮ চনৰ এটা শিলাচিত্ৰত লভিভ]]
১৪৩৪ চনত মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চলটো ৰুথেনিয়ান ভয়েভডশ্বিপলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৪৪৪ চনত নগৰখনক ষ্টেপল অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ সমৃদ্ধি আৰু সম্পদ বৃদ্ধি পায়, কাৰণ ই মধ্য ইউৰোপ আৰু [[কৃষ্ণ সাগৰ]] অঞ্চলৰ মাজৰ বণিক পথসমূহৰ অন্যতম প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। ই ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গতো পৰিণত হয়। পোলেণ্ডৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজকীয় নগৰ হিচাপে ই পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় নিৰ্বাচনত ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল, ক্ৰাক'ভ, প'জ্নান, ৱাৰ্ছ আৰু গ্দান্স্কৰ দৰে আন প্ৰধান নগৰৰ সৈতে।&lt;ref&gt;''Polska Encyklopedia Szlachecka'', t. I, Warsaw 1935, p. 42&lt;/ref&gt; ১৭শ শতিকাত প্ৰায় ৩০,০০০ জনসংখ্যাৰে ই পোলেণ্ড–লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম নগৰ আছিল।

১৫৭২ চনত বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰথম কিতাপ প্ৰকাশক ইভান ফ্যোদোৰভে ক্ৰাক'ভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত অলপ সময়ৰ বাবে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে। এখন অৰ্থডক্স ভ্ৰাতৃসংঘ, এখন গ্ৰীক–স্লাভিক বিদ্যালয় আৰু এখন মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ লগে লগে নগৰখন পূব অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এই মুদ্ৰণালয়টোৱে ১৫৮০ চনত চাৰ্চ স্লাভনিক ভাষাত [[বাইবেল]]ৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰে। ১৬০৮ চনত এখন জেছুইট মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ১৬৬১ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত পোলেণ্ডৰ ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে এক আদেশ জাৰি কৰি ইয়াক &quot;একাডেমীৰ মৰ্যাদা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাধি&quot; প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=[https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |title=Jesuits in Ukraine |website=[www.manresa-sj.org](http://www.manresa-sj.org) |access-date=7 March 2022 |archive-date=7 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm](https://web.archive.org/web/20220307223326/https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

১৭শ শতিকাত [[ছুইডেন]], [[হাংগেৰী]]&lt;ref&gt;Cathal J. Nolan. ''Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopaedia of Global Warfare and Civilization''. ABC-CLIO. 2008. pp. 332, 368.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jaques&quot;&gt;Tony Jaques. ''Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-First Century'', Vol. 3. Greenwood Publishing Group. 2007. pp. 608, 895, 951&lt;/ref&gt;, অট্টোমান সাম্ৰাজ্য&lt;ref&gt;Francis Ludwig Carsten. ''The New Cambridge Modern History: The Ascendancy of France, 1648–88''. Cambridge University Press. 1961. p. 512.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. ''A Concise History of Poland''. Cambridge University Press. 2001. p. 81. Cambridge University Press. 2001. p. 81.&lt;/ref&gt;, [[ৰাছিয়া]] আৰু কছাকসকলৰ আক্ৰমণকাৰী সৈন্যই ইয়াৰ দুৱাৰমুখত উপস্থিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Jaques&quot; /&gt; ১৬৪৮ চনত কছাকসকল আৰু ক্ৰিমিয়ান তাতাৰসকলৰ এটা সৈন্যবাহিনীয়ে নগৰখন অৱৰোধ কৰে। তেওঁলোকে উচ্চ দুৰ্গ দখল কৰি ইয়াৰ ৰক্ষকসকলক হত্যা কৰে। কিন্তু নগৰখন লুণ্ঠন কৰা নহ'ল, কাৰণ বিপ্লৱৰ নেতা ব'হদান খমেলনিতস্কিয়ে ২৫০,০০০ ডুকাটৰ মুক্তিপণ গ্ৰহণ কৰে আৰু কছাকসকল উত্তৰ-পশ্চিম দিশে জামোশ্চৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। তথাকথিত 'জলপ্ৰলয়'ৰ সময়ত পোলেণ্ডত দখল নোহোৱা দুটা প্ৰধান নগৰৰ ভিতৰত ই এটা আছিল; আনটো আছিল গ্দান্স্ক।{{citation needed|date=January 2022}}

[[File:Sluby Jana Kazimierza 2.jpg|thumb|পোলেণ্ডৰ ৰজা জন কাজিমিৰ, [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা, লভিভৰ লেটিন কেথেড্ৰেলত শপত গ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত; চিত্ৰকৰ ইয়ান মাটেইকো। ৰক্ল' সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ।]]
এই সময়ছোৱাত লভিভত এক ঐতিহাসিক দৃশ্যৰ সাক্ষী হৈছিল, য'ত ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে তেওঁৰ বিখ্যাত লভিভ শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৬৫৬ চনৰ ১ এপ্ৰিলত লভিভৰ কেথেড্ৰেলত পাপাল প্ৰতিনিধি পিয়েত্ৰো ভিডোনিয়ে পৰিচালনা কৰা পৱিত্ৰ মিছাৰ সময়ত জন কাজিমিৰে এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ আৰু জাকজমকতাপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত কমনৱেলথক পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত অৰ্পণ কৰে আৰু তেওঁক ''পোলেণ্ডৰ মুকুট আৰু তেওঁৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ ৰাণী'' হিচাপে ঘোষণা কৰে।{{citation needed|date=July 2025}}

১৬৭২ চনত অট্টোমানসকলে নগৰখন আগুৰি ধৰিছিল যদিও তেওঁলোকেও ইয়াক জয় কৰিব নোৱাৰিলে। তিনিবছৰৰ পিছত নগৰখনৰ ওচৰত লভিভৰ যুদ্ধ (১৬৭৫) সংঘটিত হয়। মধ্যযুগৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৭০৪ চনত কোনো বিদেশী সৈন্যবাহিনীয়ে লভিভ দখল কৰে, যেতিয়া ৰজা চাৰ্লছ দ্বাদশৰ অধীনৰ ছুইডিছ সৈন্যই এটা চমু অৱৰোধৰ পিছত নগৰখনত প্ৰৱেশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite EB9 |wstitle = Lemberg |volume= XIV |last= |first= |author-link= | page=453 |short=1}}&lt;/ref&gt; ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ প্লেগ মহামাৰীয়ে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪০% প্ৰায় ১০,০০০ বাসিন্দাৰ মৃত্যু ঘটায়।&lt;ref&gt;Karl-Erik Frandsen. ''The Last Plague in the Baltic Region, 1709–1713.'' Museum Tuseulanum Press. 2010. p. 20.&lt;/ref&gt;

===হাবছবাৰ্গ সাম্ৰাজ্য===
[[File:Old map of Lviv (cropped).jpg|thumb|১৮শ শতিকাৰ লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)-ৰ মানচিত্ৰ]]
১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত অঞ্চলটো হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰই অষ্ট্ৰিয়ান বিভাজনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। জাৰ্মান ভাষাত ''লেমবাৰ্গ'' নামেৰে পৰিচিত চহৰখন গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়।&lt;ref&gt;{{Cite EB1911|wstitle= Lemberg |volume= 16 | pages = 409–410 |short= 1}}&lt;/ref&gt; ১৯শ শতিকাত লেমবাৰ্গৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু জনসংখ্যা ১৭৭২ চনত অষ্ট্ৰিয়াই সংযুক্ত কৰাৰ সময়ত প্ৰায় ৩০,০০০ৰ পৰা&lt;ref name=&quot;TC&quot;&gt;Tertius Chandler. (1987) ''Four Thousand Years of Urban Growth: A Historical Census''. Lewiston, New York: Edwin Mellon Press&lt;/ref&gt; ১৯১০ চনত ১,৯৬,০০০লৈ&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Prorok we własnym kraju. Iwan Franko i jego Ukraina (1856–1886) |last=Hrytsak |first=Yaroslav |year=2010 |location=Warsaw |pages=151}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ তিনি বছৰৰ পিছত ২,১২,০০০লৈ বৃদ্ধি পায়;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hrytsak |first=Yaroslav |title=Lviv: A Multicultural History through the Centuries |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=24 |pages=54}}&lt;/ref&gt; দ্ৰুত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত নগৰীয়া দুৰৱস্থা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান গালিচিয়াত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=&quot;New International&quot;&gt;[[https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&amp;q=lemberg](https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&amp;q=lemberg) নিউ ইণ্টাৰনেচনেল এনচাইক্লোপিডিয়া, ১৩ নং খণ্ড।] {{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&amp;dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&amp;q=lemberg |access-date=16 August 2026 |archivedate=2 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&amp;dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&amp;q=lemberg |deadurl=unfit }} Lemberg 1915, p. 760.&lt;/ref&gt; ১৮শ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অষ্ট্ৰিয়ান আৰু জাৰ্মান ভাষী চেক আমোলাসকলৰ বৃহৎ প্ৰবাহে চহৰখনক এনে এক চৰিত্ৰ প্ৰদান কৰে যে ১৮৪০-ৰ দশকলৈ ইয়াৰ শৃংখলাবদ্ধতা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান কফি ঘৰসমূহৰ ৰূপ আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ই যথেষ্ট অষ্ট্ৰিয়ান হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;multi&quot;&gt;Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005). ''Galicia: Multicultured Land.'' Toronto: University of Toronto Press, pg. 193&lt;/ref&gt;

হাবছবাৰ্গ শাসনৰ সময়ত লভিভ পোলিছ, ইউক্ৰেইনীয় আৰু ইহুদী সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯১০ চনৰ অষ্ট্ৰিয়ান লোকপিয়লত, য'ত ধৰ্ম আৰু ভাষাৰ তথ্য লোৱা হৈছিল, লভিভৰ জনসংখ্যাৰ ৫১% ৰোমান কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী, ২৮% ইহুদী আৰু ১৯% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাষাগতভাৱে চহৰখনৰ ৮৬% জনসংখ্যাই পোলিছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ১১% লোকে ৰুথেনীয় ভাষা পছন্দ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;New International&quot;/&gt;

[[File:Lwow Panorama Raclawicka.jpg|thumb|right|ৰাক্লাৱিচে পেনোৰামা ১৮৯৪ চনত মুকলি কৰা হৈছিল]]
১৭৭৩ চনত লেমবাৰ্গৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত ''গেজেট দ্য লেওপোলি'' প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৮৪ চনত [[লেটিন ভাষা]]ৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়, য'ত [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]], [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]] আৰু আনকি [[ৰুথেনীয় ভাষা|ৰুথেনীয়]] ভাষাতো পাঠদান কৰা হৈছিল; ১৮০৫ চনত ইয়াক বন্ধ কৰাৰ পিছত ১৮১৭ চনত পুনৰ মুকলি কৰা হয়। ১৮২৫ চনৰ ভিতৰত জাৰ্মান ভাষা পাঠদানৰ একমাত্ৰ ভাষা হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;multi&quot;/&gt; লেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় ১৭৮৪ চনত মাৰিয়া টেৰেছাই মুকলি কৰে। ১৭৮৭ চনত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী দ্বিতীয় যোচেফে নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমত অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰাকৈ পৰ্যাপ্ত লেটিন নজনা ছাত্ৰসকলৰ বাবে &quot;ষ্টুডিয়াম ৰুথেনুম&quot; মুকলি কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Snyder |first=Timothy |url=https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|title=The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999 |date=2004-07-11 |publisher=Yale University Press |isbn=978-0-300-10586-5 |page=123 |language=en |access-date=11 August 2022 |archive-date=17 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117115802/https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

১৯শ শতিকাত অষ্ট্ৰিয়ান প্ৰশাসনে চহৰখনৰ শিক্ষামূলক আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহক জাৰ্মানীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল। জাৰ্মানপন্থী নোহোৱা কেইবাটাও সাংস্কৃতিক সংগঠন বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৪৮ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত বিশ্ববিদ্যালয়খনত পাঠদানৰ ভাষা জাৰ্মানৰ পৰা ইউক্ৰেইনীয় আৰু পোলিছ ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত চহৰখনত লভুফ উপভাষা নামেৰে এটা বিশেষ সামাজিক উপভাষাৰ বিকাশ ঘটে। ইয়াক পোলিছ উপভাষাৰ এক প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মূল পোলিছৰ উপৰি আন কেইবাটাও ভাষাতো নিহিত আছিল। ১৮৫৩ চনত কেৰাচিন চাকিক ৰাস্তাৰ পোহৰ হিচাপে ইগ্নাচি লুকাছেভিচ আৰু ইয়ান জেহে প্ৰৱৰ্তন কৰে। তাৰ পিছত ১৮৫৮ চনত এইবোৰ গেছৰ চাকিলৈ আৰু ১৯০০ চনত বৈদ্যুতিক চাকিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।

[[File:Stanislav Skarbek Theatre in Lviv.jpg|thumb|১৯০০ চনত ষ্টানিস্লাভ স্কাৰবেক নাট্যগৃহ]]

১৮৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰ তথাকথিত &quot;অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী দ্বৈত বুজা-বুজি&quot;ৰ পিছত অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যক দ্বৈতবাদী [অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীলৈ পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু গালিচিয়াত অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ উদাৰীকৰণৰ এক ধীৰ কিন্তু অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। ১৮৭৩ চনৰ পৰা গালিচিয়া ''দে ফেক্টো'' অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ এখন স্বায়ত্তশাসিত প্ৰদেশ হৈ পৰে, য'ত পোলিছ আৰু ৰুথেনীয় চৰকাৰী ভাষা আছিল। জাৰ্মানীকৰণ বন্ধ কৰা হয় আৰু চেন্সৰশ্বিপো উঠাই দিয়া হয়। গালিচিয়া দ্বৈত ৰাজতন্ত্ৰৰ অষ্ট্ৰিয়ান অংশৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও গালিচিয়াৰ ছেইম আৰু প্ৰাদেশিক প্ৰশাসন, দুয়োটাৰে কেন্দ্ৰ লভিভত আছিল আৰু শিক্ষা, সংস্কৃতি তথা স্থানীয় বিষয়ত বিস্তৃত অধিকাৰ আৰু বিশেষ সুবিধা লাভ কৰিছিল। ১৮৯৪ চনত সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী লভিভত অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|title=The General Regional Exhibition of Galicia |access-date=22 December 2020 |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126151938/https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; চহৰখন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ হৈ পৰে। অসংখ্য বেলে এপকৰ ৰাজহুৱা ভৱন আৰু বহুতলীয়া গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হয়; অষ্ট্ৰিয়ান যুগৰ কেইবাটাও ভৱন, যেনে লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ, ভিয়েনীয় নব্য-পুনৰ্জাগৰণ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

[[File:Sejm Galicyjski.jpg|thumb|গালিচিয়াৰ ছেইম (১৯১৮ চনলৈ), ১৯২০ চনৰ পৰা য়ান কাজিমিয়েৰ্জ বিশ্ববিদ্যালয়]]

সেই সময়ত লভিভত বহুতো প্ৰসিদ্ধ পোলিছ ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছিল, যেনে অছোলিনিয়াম, য'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম পোলিছ গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহ আছিল, পোলিছ কলা আৰু বিজ্ঞান একাডেমী, পোলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় (১৯০৮ চনৰ পৰা), লভুফ চহৰৰ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয় (১৮৯১ চনৰ পৰা), পোলিছ কপাৰনিকাছ প্ৰকৃতিবিদ সমিতি, পোলিছ ঐতিহাসিক সমিতি, লভুফ বিশ্ববিদ্যালয়, য'ত ১৮৮২ চনৰ পৰা পোলিছ চৰকাৰী ভাষা আছিল, লভুফ বৈজ্ঞানিক সমিতি, লভুফ কলা ভৱন, পোলিছ থিয়েটাৰ আৰু পোলিছ আৰ্কডায়’চিছ]]।

ইয়াৰ উপৰি লভিভ পোলিছ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কেইবাটাও সংগঠনৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯০৮ চনৰ জুন মাহত যুজেফ পিলছুডস্কি, ৱ্লাডিছলাভ ছিকোৰস্কি আৰু কাজিমিয়েৰ্জ ছছনকোভস্কিয়ে চহৰখনত সক্ৰিয় সংগ্ৰাম সংঘ] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। দুবছৰৰ পিছত পোলিছ কৰ্মীসকলে চহৰখনতে ৰাইফলধাৰী সংঘ নামৰ অৰ্ধসামৰিক সংগঠনটোও প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

একেসময়তে লভিভ ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ পুনৰুত্থানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে, য'ত ইভান ফ্ৰাংকো, পানটেলেইমন কুলিশ আৰু ইভান নেচুই-লেভিটস্কিৰ দৰে বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখকে তেওঁলোকৰ ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। চহৰখনত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ইউক্ৰেইনীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো কেইবাটাও আছিল, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত সাক্ষৰতা বিস্তাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত প্ৰ'ছভিতা সমিতি, শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতি, ডনিষ্টাৰ বীমা কোম্পানী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সমবায় আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰ উল্লেখযোগ্য; লগতে ই ইউক্ৰেইনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ আসন হিচাপেও কাম কৰিছিল। কিন্তু পোলিছ-প্ৰধান চহৰ পৰিষদে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ নিজৰ দৃশ্যমান স্মৃতিচিহ্ন স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বাধা দিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ পথসমূহৰ নাম পোলিছ ইতিহাস আৰু সাহিত্যৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু কেৱল সৰু পথসমূহৰ নামহে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে জড়িত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=127}}&lt;/ref&gt;

লভিভ ইহুদী সংস্কৃতিৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল, বিশেষকৈ ইদ্দিছ ভাষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে; ইয়াত ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত বিশ্বৰ প্ৰথমখন ইদ্দিছ ভাষাৰ দৈনিক বাতৰি কাকত ''লেমবাৰ্গাৰ টগব্লাট'' প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;Paul Robert Magocsi. (2005) Galicia: a Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press. pp.12–15&lt;/ref&gt;

====প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ====
[[File:Вступление русских войск во Львов.jpg|thumb|right|১৯১৪ চনত লভিভত ৰাছিয়ান সেনাৰ প্ৰৱেশ]]
[[File:Lemberg 1915 Mariyska.jpg|thumb|right|১৯১৫ চনত লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)]]
[[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত গালিচিয়াৰ যুদ্ধৰ সময়ত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যিক সেনাই গনিলা লিপাৰ যুদ্ধৰ পিছত ১৯১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লভিভ দখল কৰে। লেমবাৰ্গ দুৰ্গ ৩ ছেপ্টেম্বৰত পতন হয়। ইতিহাসবিদ পাল কেলেমেনে অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰিয়াৰ সেনা আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলৰ দ্বাৰা চহৰখনৰ বিশৃংখল প্ৰত্যাহাৰৰ এক প্ৰত্যক্ষ বিৱৰণ দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=03 September 1914 – The Fall Of Lemberg |url=[http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |website=The Great War Blog |date=3 September 2014 |access-date=9 July 2016 |archive-date=6 August 2016 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607](https://web.archive.org/web/20160806184945/http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী বছৰৰ জুন মাহত গৰ্লিচে-টাৰ্নফ আক্ৰমণৰ সময়ত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীয়ে পুনৰ দখল কৰে। সেয়েহে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লভিভ আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল, কাৰণ বহুতো আক্ৰমণ চহৰখনৰ আশে-পাশে সংঘটিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত যথেষ্ট পৰোক্ষ ক্ষতি আৰু ব্যাঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল।&lt;ref name=&quot;PB2&quot;&gt;{{cite book |last1=Buttar |first1=Prit |title=Germany Ascendant, The Eastern Front 1915 |url=https://archive.org/details/germanyascendant0000prit |date=2017 |publisher=Osprey Publishing |location=Oxford |isbn=9781472819376 |pages=[https://archive.org/details/germanyascendant0000prit/page/260 260]–263}}&lt;/ref&gt;

===পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ===
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ শেষত হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পিছত লভিভ স্থানীয় পোলিছ জনসাধাৰণ আৰু ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ মাজৰ যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। দুয়োটা জাতিয়েই চহৰখনক তেওঁলোকৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল, যিবোৰ সেই সময়ত পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ভূখণ্ডত গঠন হৈ আছিল। ১৯১৮ চনৰ ৩১ অক্টোবৰৰ নিশাৰ পৰা ১ নৱেম্বৰলৈ পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্য লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ ঘোষণা কৰা হয়। ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ ২,৩০০ জন ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যই, যি পূৰ্বতে অষ্ট্ৰিয়ান সেনাৰ এটা বাহিনী আছিল, লভিভ দখল কৰাৰ চেষ্টা কৰে। চহৰখনৰ পোলিছ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসাধাৰণে ইউক্ৰেইনীয় ঘোষণা বিৰোধিতা কৰি ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;Timothy Snyder, ''The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999'', Yale University Press, 2003, p.158&lt;/ref&gt; এই সংঘৰ্ষত লভুফ ঈগলেটছ নামেৰে পৰিচিত যুৱ পোলিছ চহৰ ৰক্ষকসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।

ইউক্ৰেইনীয় বাহিনী ১৯১৮ চনৰ ২১ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত লভুফৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পোলিছ সৈন্যৰ কিছুমান দলে চহৰখনৰ ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ লুটপাত কৰি জ্বলাই দিয়ে আৰু প্ৰায় ৩৪০ জন সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰে (চাওক: লভুফ হত্যাকাণ্ড)। হত্যাকাণ্ডত জড়িত লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে পোলিছ কৰ্তৃপক্ষই বিচাৰ চলায় আৰু তিনিজনক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ND&quot;&gt;Norman Davies. [https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&amp;dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&amp;pg=PA1012 &quot;Ethnic Diversity in Twentieth-Century Poland.&quot;] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=SOFkWX8EC4cC&amp;pg=PA1012&amp;dq=lwow+pogrom+1918+killed++jews&amp;ei=30HASPveLIyYyATwlKiRDg&amp;sig=ACfU3U30AZS2LbGlIGHT5aGD2ic7lFJ6eQ|date=2 January 2016}} In: Herbert Arthur Strauss. Hostages of Modernisation: Studies on Modern Antisemitism, 1870–1933/39. Walter de Gruyter, 1993.&lt;/ref&gt; পিছুৱাই যোৱা ইউক্ৰেইনীয় বাহিনীয়ে চহৰখন ঘেৰাও কৰে। ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলে পুনৰ সংগঠিত হৈ ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ান সেনা (ইউএইচএ) গঠন কৰে। কেন্দ্ৰীয় পোলেণ্ডৰ পৰা অহা পোলিছ বাহিনী, যাৰ ভিতৰত জেনেৰেল হালাৰৰ নীলা সেনাও আছিল আৰু যাক ফ্ৰান্সে সজ্জিত কৰিছিল, মে' ১৯১৯ চনত ঘেৰাও কৰা চহৰখনক সহায় কৰে আৰু ইউএইচএক পূবলৈ আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য কৰে।

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধবিৰতি আৰু যুদ্ধৰত পক্ষসমূহৰ মাজত আপোচ স্থাপনৰ মধ্যস্থতাৰ চেষ্টা সত্ত্বেও পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ ১৯১৯ চনৰ জুলাইলৈকে অব্যাহত থাকে। ইউএইচএৰ শেষৰ বাহিনীসমূহ জব্ৰুচ নদীৰ পূবলৈ আঁতৰি যায়। ১৯২০ চনৰ এপ্ৰিলত ফিল্ড মাৰ্শাল পিলছুডস্কিয়ে ছাইমন পেটলিউৰাৰ সৈতে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰাৰ সময়ত ৱাৰ্ছ চুক্তিত (১৯২০) জব্ৰুচ নদীৰ সীমা নিশ্চিত কৰা হয়। ইয়াত এইটো মানি লোৱা হৈছিল যে বলছেভিকসকলৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক সহায়ৰ বিনিময়ত ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্যই পূব গালিচিয়াৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ দাবী ত্যাগ কৰিব।

১৯২০ চনৰ আগষ্ট মাহত পোলিছ–ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত আলেকজেণ্ডাৰ ইলিচ ইয়েগোৰভ আৰু [[যোচেফ ষ্টেলিন|ষ্টেলিন]]ৰ অধীনত ৰেড আৰ্মীয়ে লভিভ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু চহৰখনে আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে।&lt;ref&gt;Norman Davies, White Eagle, [[Red star]]. Polish-Soviet War&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ সাহসৰ বাবে ১৯২০ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত যুজেফ পিলছুডস্কিয়ে লভিভক ভিৰ্টুটি মিলিটাৰি ক্ৰছ প্ৰদান কৰে।

১৯২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত [[জাতিসংঘ]]ৰ পৰিষদে ঘোষণা কৰে যে গালিচিয়া (চহৰখনসহ) পোলেণ্ডৰ ভূখণ্ডৰ বাহিৰত অৱস্থিত আৰু পোলেণ্ডৰ সেই দেশত প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰাৰ কোনো অধিকাৰ নাই, আৰু পোলেণ্ড কেৱল গালিচিয়াৰ (সামগ্ৰিকভাৱে&lt;ref name=&quot;MagocsiB&quot; /&gt;) দখলদাৰী সামৰিক শক্তি, যাৰ সাৰ্বভৌমত্ব মিত্ৰ আৰু সহযোগী শক্তিসমূহৰ হাতত আছিল আৰু যাৰ ভৱিষ্যৎ ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হ'ব।&lt;ref&gt;''Ukraine: A Concise Encyclopedia'' (1963). Edited by [[Volodymyr Kubiyovych]]. p. 780.&lt;/ref&gt; ১৯২৩ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদে সিদ্ধান্ত লয় যে গালিচিয়া পোলেণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হ'ব, &quot;যিহেতু পোলেণ্ডে স্বীকাৰ কৰিছে যে নৃগোষ্ঠীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে গালিচিয়াৰ পূব অংশত স্বায়ত্তশাসিত শাসন ব্যৱস্থা প্ৰয়োজনীয়।&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|title=DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923 |website=forost.ungarisches-institut.de |language=en |access-date=14 January 2018 |archive-date=19 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719101750/http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; এই ব্যৱস্থা কেতিয়াও আন্তঃযুদ্ধকালীন পোলিছ চৰকাৰে কাৰ্যকৰী কৰা নাছিল। ১৯২৩ চনৰ পিছত অঞ্চলটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পোলিছ ৰাষ্ট্ৰৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত হয়।&lt;ref name=&quot;MagocsiB&quot;&gt;{{cite book |last=Magocsi |first=Paul R. |title=A History of Ukraine: The Land and Its Peoples |date=1996 |publisher=University of Toronto Press |pages=525–526}}&lt;/ref&gt;

===মধ্যযুদ্ধকাল===
[[File:Lwów.Panorama miasta.jpg|thumb|১৯২৪ চনৰ আগৰ লভিভৰ এক দৃশ্যপট]]
মধ্যযুদ্ধকালত লভিভ দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আছিল (ৱাৰ্ছ’ আৰু ল'জৰ পিছত), আৰু ই লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ৱাৰ্ছৰ পিছত লভিভ মধ্যযুদ্ধকালীন পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯২০ চনত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক ৰুডলফ ৱেইগলে টাইফাছ জ্বৰৰ বিৰুদ্ধে এটা টিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, লভিভৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যক উৎসাহিত কৰা আৰু চহৰখন তথা পোলেণ্ডৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯২১ চনত ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি নামৰ এটা বৃহৎ বাণিজ্য মেলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩৭–১৯৩৮ শিক্ষাবৰ্ষত পাঁচখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ৯,১০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকো আছিল।&lt;ref&gt;''Mały Rocznik Statystyczny 1939'' (Polish statistical yearbook of 1939), Central Statistical Office (Poland), Warsaw, 1939.&lt;/ref&gt;
[[File:Targi Wschodnie (1930th).jpg|thumb|right|পূব বাণিজ্য মেলা (''ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি''), মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ।&lt;ref name=&quot;cracovia-leopolis&quot;&gt;{{cite web |url=http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&amp;id=2089|title=Targi Wschodnie we Lwowie |publisher=Cracovia Leopolis |work=Kwartalniki |date=2006 |access-date=13 March 2013 |author=Aleksander Nikodemowicz |language=pl |archive-date=28 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928020306/http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&amp;id=2089|url-status=live}}&lt;/ref&gt;]]

চহৰখনৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ বাসিন্দা পোলেণ্ডীয় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানে বিশেষ লভিভ উপভাষাত কথা কৈছিল। আনহাতে, লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ পূব অংশৰ অধিকাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে অধিক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ জৰিয়তে পোলেণ্ড চৰকাৰ পূব গালিচিয়াক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভত এখন পৃথক ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰাটোও আছিল। যদিও ১৯২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ ছেইমে এই বিষয়ে এখন আইন প্ৰণয়ন কৰিছিল,&lt;ref&gt;{{cite web |url=[http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |title=Text of the 1922 Bill (in Polish) |language=pl |publisher=Pl.wikisource.org |date=29 February 2012 |access-date=3 May 2012 |archive-date=2 May 2012 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego](https://web.archive.org/web/20120502230934/http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) |url-status=live}}&lt;/ref&gt; এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হোৱা নাছিল।

পোলেণ্ড চৰকাৰে অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালত চলি থকা কেইবাখনো ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয় বন্ধ কৰি দিছিল,&lt;ref name=Magosci&gt;{{cite book |author=Magosci, R. |title=A History of Ukraine |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1996}}&lt;/ref&gt; আৰু লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউক্ৰেইনীয় বিভাগসমূহৰ এটাৰ বাহিৰে বাকী সকলো বন্ধ কৰি দিছিল।&lt;ref name=Subtelny&gt;{{cite book |last=Subtelny |first=Orest |title=Ukraine: A History |url=https://archive.org/details/isbn_9780802067753 |location=Toronto |publisher=University of Toronto Press |year=1988}}&lt;/ref&gt; যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ লভিভত এটা বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধিশালী ইহুদী সম্প্ৰদায়ো আছিল। ই চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ গঠন কৰিছিল। কিন্তু তেওঁলোকক ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাৰ অভিযোগ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Oldenbourg&quot;&gt;{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=130}}&lt;/ref&gt;

অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালৰ বিপৰীতে, যেতিয়া ৰাজহুৱা শোভাযাত্ৰা বা অন্যান্য সাংস্কৃতিক প্ৰকাশৰ আকাৰ আৰু সংখ্যা প্ৰতিটো সাংস্কৃতিক গোটৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাতৰ সৈতে মিল আছিল, পোলেণ্ড চৰকাৰে চহৰখনৰ পোলেণ্ডীয় পৰিচয়ক অধিক গুৰুত্ব দিছিল আৰু ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ ৰাজহুৱা প্ৰকাশ সীমিত কৰিছিল।{{citation needed|date=May 2024}} চহৰখনৰ বিভিন্ন পথত অনুষ্ঠিত সামৰিক শোভাযাত্ৰা আৰু যুদ্ধৰ স্মৃতিচাৰণ সঘন হৈ পৰিছিল। এইবোৰত ১৯১৮ চনত ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা পোলেণ্ডীয় বাহিনীক সন্মান জনোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Oldenbourg&quot;/&gt; ১৯৩০ৰ দশকত সেই সংঘাতত নিহত পোলেণ্ডীয় সৈনিকসকলৰ বাবে চহৰখনৰ লিচাকিভ সমাধিক্ষেত্ৰত এটা বিশাল স্মাৰক আৰু সমাধিক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনহাতে, ইউক্ৰেইনীয়সকলে চহৰখনত নিজৰ স্মৃতিচিহ্নৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এটা লুকাই থকা সামৰিক সংগঠনে পোলেণ্ডীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ লগতে পোলেণ্ডীয় ৰাজনীতিবিদসকলৰ ওপৰতো আক্ৰমণ চলাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|author-last=Mick|author-first=Christoph|chapter=Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt|editor1-last=Weber|editor1-first=Matthias|editor2-last=Olschowsky|editor2-first=Burkhard|editor3-last=Petranský|editor3-first=Ivan|editor4-last=Pók|editor4-first=Attila|editor5-last=Przewoźnik|editor5-first=Andrzej|title=Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven|publisher=Oldenbourg|year= 2011|language=de|pages=131}}&lt;/ref&gt;

===দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ===
====ছোভিয়েট অধিকাৰ আৰু অন্তৰ্ভুক্তি====
[[File:Wojska Armii Czerwonej na ulicach Lwowa we wrzesniu 1939. Fot.AIPN.jpg|thumb|১৯৩৯ চনত চহৰখন দখল কৰাৰ পিছত লভিভৰ ৰাজপথত ৰেড আৰ্মীৰ শোভাযাত্ৰা]]
জাৰ্মানীয়ে পোলেণ্ড আক্ৰমণ ১৯৩৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত আৰম্ভ কৰে আৰু ১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত জাৰ্মান সেনাৰ ইউনিটসমূহে লভিভ সম্পূৰ্ণৰূপে আগুৰি পেলায়।&lt;ref&gt;Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে ১৭ ছেপ্টেম্বৰত। ২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ত লভিভে ৰেড আৰ্মীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়নে দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ পূব অংশ ইউক্ৰেইনীয় আৰু বেলাৰুছীয় জনসংখ্যাসহ সংযুক্ত কৰে। চহৰখন নতুনকৈ গঠিত লভিভ অব্লাষ্টৰ ৰাজধানী হয়। ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড চৰকাৰে বন্ধ কৰা একভাষিক ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয়সমূহ পুনৰ মুকলি কৰে।

ছোভিয়েটসকলে জাপি দিয়া একমাত্ৰ পৰিৱৰ্তন আছিল শিক্ষাদানৰ ভাষা। অৱশ্যে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰায় ১,০০০খন বিদ্যালয়ৰ মুঠ সংখ্যা হ্ৰাস পায়।&lt;ref name=&quot;p201&quot;&gt;{{citation |chapter-url=https://archive.org/details/polandsholocaust00piot |chapter-url-access=registration |quote=Ukraini-anized. |chapter=Poland's Holocaust |publisher=McFarland |title=Ukrainian collaboration |year=1998 |first=Tadeusz |last=Piotrowski |author-link=Tadeusz Piotrowski (sociologist) |pages=[[https://archive.org/details/polandsholocaust00piot/page/201 201]–202 |isbn=0-7864-0371-3}}&lt;/ref&gt; [[লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়]]ত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা বাধ্যতামূলক কৰা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰায় সকলো পুথি পোলেণ্ডীয় ভাষাত আছিল।{{Citation needed|date=April 2018}} বিশ্ববিদ্যালয়খন সম্পূৰ্ণৰূপে ইউক্ৰেইনীয়কৰণ কৰা হয় আৰু ইউক্ৰেইনীয় লেখক ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। পোলেণ্ডীয় শিক্ষাবিদসকলক চাকৰিৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;magocsi&quot;&gt;Paul Robert Magocsi. (1996). ''A History of Ukraine''. Toronto: University of Toronto Press&lt;/ref&gt; ছোভিয়েট শাসন পোলেণ্ডীয় শাসনতকৈ বহুত বেছি দমনমূলক বুলি প্ৰমাণিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলেণ্ডীয় লভিভত পোলেণ্ডীয় ভাষাত প্ৰকাশিত ইউক্ৰেইনীয় প্ৰকাশনাৰ সমৃদ্ধ জগতখন ছোভিয়েট লভিভত নোহোৱা হৈ যায় আৰু ইয়াৰ লগে লগে বহু সাংবাদিকৰ চাকৰিও হেৰাই যায়।&lt;ref name=&quot;Amar&quot;&gt;{{cite book |title=The Paradox of Ukrainian Lviv: A Borderland City between Stalinists, Nazis, and Nationalists |author=Tarik Cyril Amar |publisher=Cornell University Press |year=2015 |isbn=978-1-5017-0083-5 |chapter=The Ukrainian encounter |url=https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&amp;q=oppressive+world |pages=87–88 |access-date=20 September 2020 |archive-date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304214138/https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&amp;q=oppressive+world |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

====জাৰ্মান অধিকাৰ====

২২ জুন ১৯৪১ত [[নাজী জাৰ্মানী]] আৰু ইয়াৰ কেইবাটাও মিত্ৰ দেশে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে। অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ৩০ জুন ১৯৪১ত জাৰ্মানসকলে লভিভ দখল কৰে। পিছুৱাই যোৱা ছোভিয়েটসকলে কাৰাগাৰৰ অধিকাংশ বন্দীক হত্যা কৰে। অহা ভেৰমাখ্ট বাহিনীয়ে চহৰখনত ছোভিয়েটসকলে কৰা গণহত্যাৰ প্ৰমাণ সহজেই বিচাৰি পায়&lt;ref name=&quot;Lviv massacre&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml |title=Lviv massacre |publisher=Alfreddezayas.com |access-date=3 May 2012 |archive-date=7 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707111610/http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml|url-status=live }}&lt;/ref&gt;। জাৰ্মান প্ৰশাসনে মিছাকৈ এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ইহুদীসকলক দোষাৰোপ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ আৰম্ভণি হয়। ৩০ জুন ১৯৪১ত ইয়াৰ'স্লাভ ষ্টেট্সকোৱে লভিভত নাজী জাৰ্মানীৰ মিত্ৰ স্বাধীন ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ ঘোষণা কৰে। এই কাম জাৰ্মানসকলৰ পূৰ্বানুমতি অবিহনে কৰা হৈছিল আৰু ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ৰ পিছত ইয়াৰ আয়োজকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;history.org.ua&quot;&gt;Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія. Інститут історії НАН України.2004р Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія,&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1940&quot;&gt;І.К. Патриляк. Військова діяльність ОУН(Б) у 1940–1942 роках. – Університет імені Шевченко \Ін-т історії України НАН України Київ, 2004 (No ISBN)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К. 2006 {{ISBN|966-02-2535-0}}&lt;/ref&gt;
[[File:Львівське гетто.jpg|thumb|লভিভ হ'ল'কাষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ, ১৯৯২ চনত চৰ্ণোভোলা পথত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লিখনিখনত &quot;মনত ৰাখা আৰু হৃদয়ত ৰাখা&quot; বুলি লিখা আছে।]]
৩০ জুলাই ১৯৪১ত লণ্ডনত চিকৰস্কি–মেস্কি চুক্তি পোলেণ্ডৰ নিৰ্বাসিত চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েট চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিয়ে ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ৰ জাৰ্মান–ছোভিয়েট পোলেণ্ড বিভাজন অকাৰ্যকৰী কৰে, কাৰণ ছোভিয়েটসকলে ইয়াক বাতিল বুলি ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp |title=Text of Polish-Soviet Treaty of 1941 |publisher=Avalon.law.yale.edu |date=30 July 1941 |access-date=3 May 2012 |archive-date=10 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810225919/http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইফালে, জাৰ্মান অধিকৃত পূব গালিচিয়াক ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে সাধাৰণ চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত ''ডিষ্ট্ৰিক্ট গালিজিয়েন'' হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু লভিভ জিলাৰ ৰাজধানী হয়। এই অঞ্চলৰ পোলেণ্ডীয় জনসাধাৰণৰ প্ৰতি জাৰ্মান নীতি সাধাৰণ চৰকাৰৰ আন অঞ্চলসমূহৰ দৰেই কঠোৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України. Інститут історії України. – К.: Інститут історії України, 2008. – 347 с. {{ISBN|978-966-02-4911-0}} p.166&lt;/ref&gt;

অধিকাৰৰ সময়ছোৱাত জাৰ্মানসকলে বহুতো অত্যাচাৰ সংঘটিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৪১ চনত পোলেণ্ডীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকসকলক হত্যা কৰাও আছিল। জাৰ্মান নাজীসকলে পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ৰাজমুকুটভুক্ত ভূখণ্ডৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ানসকলক ১৯৩৯ৰ পূৰ্বে [[ছোভিয়েট ইউনিয়ন|ছোভিয়েট ইউনিয়ন]]ৰ অন্তৰ্গত ভূখণ্ডত বাস কৰা ইউক্ৰেইনীয়সকলতকৈ অধিক আৰ্যকৃত আৰু সভ্য বুলি গণ্য কৰিছিল। ফলত পূব দিশৰ জাৰ্মান অধিকৃত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ তুলনাত তেওঁলোকে জাৰ্মান অত্যাচাৰৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱৰ পৰা কিছু পৰিমাণে ৰক্ষা পাইছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলক ''ৰাইখস্কমিছাৰিয়েট ইউক্ৰেইন''ত পৰিণত কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

[[File:Janowska Nazi camp orchestra.jpg|thumb|বন্দী মৃত্যুৰ টেংগো বাদ্যদল]]
তৃতীয় ৰাইখৰ বৰ্ণবাদী নীতি অনুসৰি সেই সময়ৰ স্থানীয় ইহুদীসকল অঞ্চলটোত জাৰ্মান দমনৰ মুখ্য লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। জাৰ্মান অধিকাৰৰ পিছত ইহুদী জনসাধাৰণক চহৰখনৰ জামাৰষ্টিনোভ অঞ্চলত স্থাপন কৰা হ'ল'কাষ্টত কেন্দ্ৰীভূত কৰা হয়। এই অঞ্চলটো বৰ্তমান ''জামাৰষ্টিনিভ'' নামেৰে জনাজাত। লগতে ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰত নাজীসকলে সংগীতৰ সৈতে নিৰ্যাতন আৰু মৃত্যুদণ্ড চলাইছিল। বন্দী লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰাৰ সদস্যসকলে একেটা সুৰ, মৃত্যুৰ টেংগো, বজাইছিল।{{citation needed|date=March 2022}}

লভিভ মুক্ত হোৱাৰ আগদিনা জাৰ্মান নাজীসকলে ৪০জন বাদ্যযন্ত্ৰীক এটা বৃত্ত গঠন কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। নিৰাপত্তাৰক্ষীসকলে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক ঘনকৈ ঘেৰি ধৰি বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। প্ৰথমে বাদ্যদলৰ পৰিচালক মুণ্ডক হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=July 2025}} তাৰ পিছত শিবিৰৰ অধিনায়কে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক এজন এজনকৈ বৃত্তৰ মাজলৈ আহি বাদ্যযন্ত্ৰ মাটিত থৈ নগ্ন হ'বলৈ আদেশ দিয়ে। তাৰ পিছত তেওঁলোকক মূৰত গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়।{{citation needed|date=March 2022}}বাদ্যদলৰ সদস্যসকলৰ এখন আলোকচিত্ৰ নুৰেমবাৰ্গ বিচাৰত নাজী অপৰাধৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।

১৯৩১ চনত লভিভত ইডিছ ভাষী ৭৫,৩১৬জন বাসিন্দা আছিল। কিন্তু ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰায় ১,০০,০০০ ইহুদী উপস্থিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&amp;ModuleId=10005171&amp;MediaId=1581 |title=Lvov 1939–1944 Timeline |work=United States Holocaust Memorial Museum |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506162225/http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&amp;ModuleId=10005171&amp;MediaId=1581|archive-date=6 May 2009}}&lt;/ref&gt; এই ইহুদীসকলৰ অধিকাংশকে চহৰখনৰ ভিতৰতে হত্যা কৰা হৈছিল অথবা বেলজেক নিধন শিবিৰলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। ১৯৪৩ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত হাইন্‌ৰিখ হিমলাৰৰ নিৰ্দেশত এছ এছ-ষ্টেণ্ডাৰ্টেনফুৰাৰ পল ব্ল'বেলক লভিভ অঞ্চলত নাজীসকলৰ গণহত্যাৰ সকলো প্ৰমাণ ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। ১৫ জুনত ব্ল'বেলে ইয়ানভস্কাৰ পৰা অনা জোৰ-জবৰদস্তি কৰ্মীসকলৰ সহায়ত কেইবাটাও গণকবৰ খান্দি মৃতদেহৰ অৱশেষ জ্বলাই দিয়ে।&lt;ref&gt;Gilbert, M. (1989), ''Second World War'', Weidenfeld &amp; Nicolson, p. 438&lt;/ref&gt;

পিছত, ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৪৩ত, ইয়ানভস্কাৰ বন্দীসকলে বিদ্ৰোহ কৰে আৰু গণপলায়নৰ চেষ্টা কৰে। কেইজনমান পলাই যাবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু অধিকাংশক পুনৰ ধৰি হত্যা কৰা হয়। ইয়ানভস্কা শিবিৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত শুট্‌ৎসষ্টাফেলৰ কৰ্মচাৰী আৰু তেওঁলোকৰ স্থানীয় সহায়কসকলে কমেও আৰু ৬,০০০ বন্দীক হত্যা কৰে। লগতে গালিচিয়াৰ আন জোৰ-জবৰদস্তি শ্ৰম শিবিৰসমূহত থকা ইহুদীসকলকো হত্যা কৰা হয়। যুদ্ধৰ শেষলৈ চহৰখনৰ ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন হৈ যায় আৰু মাত্ৰ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৮০০জন লোক জীয়াই থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=chDkIitLUnY|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/chDkIitLUnY |archive-date=2021-10-30 |title=A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine) |website=[[YouTube]]|date=6 March 2020 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Filip Friedman, ''Zagłada Żydów lwowskich'' (Extermination of the Jews of Lwów) – [http://www.mankurty.com/fridpl.html online in Polish, Ukrainian and Russian] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140417082332/http://www.mankurty.com/fridpl.html|date=17 April 2014 }}&lt;/ref&gt;

====ছোভিয়েট পুনৰাধিকাৰ====

[[File:RKKA Lviv.jpg|thumb|১৯৪৪ চনৰ জুলাইত লভিভত ছোভিয়েট সৈনিকসকল]]
১৯৪৪ চনৰ জুলাইত সফল লভভ–ছান্দোমিয়েৰ্জ আক্ৰমণ অভিযানৰ পিছত ছোভিয়েট তৃতীয় গাৰ্ডছ টেংক আৰ্মীয়ে ২৭ জুলাই ১৯৪৪ত লভিভ দখল কৰে। এই দখলত স্থানীয় পোলেণ্ডীয় প্ৰতিৰোধ আন্দোলনে যথেষ্ট সহযোগিতা কৰিছিল। ইয়াৰ অলপ পাছতে পোলেণ্ডীয় আৰ্মিয়া ক্ৰায়োভাৰ স্থানীয় সেনাপতিসকলক ৰেড আৰ্মীৰ সেনাপতিসকলৰ সৈতে এখন বৈঠকলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। বৈঠকৰ সময়ত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু এই বৈঠকটো ছোভিয়েট এনকেভিডিয়ে পাতি থোৱা ফান্দ আছিল বুলি প্ৰকাশ পায়। পিছত ১৯৪৫ চনৰ শীতকাল আৰু বসন্তকালত স্থানীয় এনকেভিডিয়ে লভিভৰ পোলেণ্ডীয়সকলক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। ছোভিয়েট তথ্য অনুসৰি ১৯৪৪ চনৰ ১ অক্টোবৰত চহৰখনত এতিয়াও পোলেণ্ডীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬৬.৭% আছিল। পোলেণ্ডীয়সকলক চহৰখন এৰি যাবলৈ উৎসাহিত কৰাই ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite book |last=Reynolds |first=David |title=Summits : six meetings that shaped the twentieth century |url=https://archive.org/details/summits00davi |date=2009 |publisher=Basic Books |isbn=978-0-7867-4458-9 |location=New York |oclc=646810103 }}&lt;/ref&gt;

গ্ৰেপ্তাৰ কৰা লোকসকলক তেতিয়াহে মুকলি কৰা হৈছিল যেতিয়া তেওঁলোকে এনে নথিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল য'ত তেওঁলোকে পোলেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ সন্মতি দিছিল। যুদ্ধৰ পিছত ইয়াল্টা সন্মিলনৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি পোলেণ্ডৰ সীমা পশ্চিমলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। ইয়াল্টাত পোলেণ্ডৰ আপত্তি সত্ত্বেও মিত্ৰশক্তিৰ নেতা জোচেফ ষ্টেলিন, ফ্ৰেংকলিন ডি. ৰুজভেল্ট আৰু উইনষ্টন চাৰ্চিলে লভিভ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ সীমাৰ ভিতৰতে থাকিব বুলি সিদ্ধান্ত লয়। ৰুজভেল্টে পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা তেলক্ষেত্ৰসমূহ লাভ কৰাটো বিচাৰিছিল, কিন্তু ষ্টেলিনে সেয়া মানি লোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;

১৬ আগষ্ট ১৯৪৫ত এখন সীমা চুক্তি&lt;ref&gt;[[:pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku]] [http://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260119024228/https://pl.wikisource.org/wiki/Umowa_graniczna_pomi%C4%99dzy_Polsk%C4%85_a_ZSRR_z_16_sierpnia_1945_roku |date=19 January 2026 }} full text of the agreement {{in lang|pl}}&lt;/ref&gt; মস্কোত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েটসকলৰদ্বাৰা পোলেণ্ডত স্থাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্যৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিত পোলেণ্ডীয় কৰ্তৃপক্ষই যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ দেশখনৰ পূব অংশ আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট ইউনিয়নক হস্তান্তৰ কৰে আৰু কাৰ্জন ৰেখা অনুসৰি পোলেণ্ড–ছোভিয়েট সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে। চুক্তিখন অৱশেষত ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬ত অনুমোদিত হয়। 

===ছোভিয়েট যুগ===
১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লভিভ ছোভিয়েট সংঘৰ অংশ হয়। অনুমান কৰা হয় যে ১,০০,০০০ৰপৰা ১,৪০,০০০লৈ পোলেণ্ডীয় লোকক চহৰখনৰপৰা তথাকথিত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলসমূহলৈ পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল। এই স্থানান্তৰ যুদ্ধোত্তৰ জনসংখ্যা স্থানান্তৰৰ অংশ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বহুতকে নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা ৰক্ল'ভ অঞ্চললৈ পঠিওৱা হৈছিল, যিটো পূৰ্বতে জাৰ্মান চহৰ ব্ৰেছলাউ আছিল। লভিভত থাকি যোৱা পোলেণ্ডীয় লোকসকলে পিছলৈ লভিভ ভূমিৰ পোলেণ্ডীয় সংস্কৃতি সংস্থা গঠন কৰে। ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভত এখন ধৰ্মসভা অনুষ্ঠিত হয়। কে জি বিৰ হেঁচাত আয়োজিত এই ধৰ্মসভাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা ভংগ কৰি ইয়াৰ পেৰিছসমূহ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। 

বিভিন্ন অনুমান অনুসৰি লভিভে যুদ্ধপূৰ্ব জনসংখ্যাৰ ৮০%ৰপৰা ৯০% হেৰুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-last=Törnquist-Plewa |editor1-first=Barbara |title=Whose Memory? Which Future?: Remembering Ethnic Cleansing and Lost Cultural Diversity in Eastern, Central and Southeastern Europe |url=https://archive.org/details/whosememorywhich0000unse |date=2016 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-78533-122-0 |page=[https://archive.org/details/whosememorywhich0000unse/page/74 74]}}&lt;/ref&gt; পোলেণ্ডীয় জনসংখ্যাক বহিষ্কাৰ কৰা, হ'ল'কাষ্ট আৰু ইউক্ৰেইনীয় ভাষীৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰপৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত চহৰখনৰ জাতিগত গঠন সলনি হৈছিল। এই লোকসকলৰ ভিতৰত যুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডীয় জনৰাজ্যৰ অংশ হোৱা অঞ্চলসমূহৰপৰা বলপূৰ্বকভাৱে স্থানান্তৰিত লোকো আছিল। ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰাও লোক আহিছিল। ৰাছিয়া আৰু পূব ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান ভাষী অঞ্চলসমূহৰপৰা প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰা হৈছিল,{{citation needed|date=February 2014}} আৰু ১৯৫০ৰ দশকত লভিভৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ৰাছিয়ান আছিল। একে সময়তে চহৰখনত ২৮,০০০ ইহুদী বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰা অহা ৰাছিয়ান ভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰী আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত লভিভৰ জনসংখ্যা ৪,০০,০০০ জনত উপনীত হয়।&lt;ref name=loc/&gt;

[[File:Rynok Square 1957.jpg|thumb|১৯৫৭ চনত বজাৰ চত্বৰ]]

১৯৫০ চনত স্ত্ৰিয়ি উদ্যানত প্ৰথম আঞ্চলিক কৃষি প্ৰদৰ্শনী মুকলি কৰা হয় আৰু ১৯৫১ চনত এখন শিশু ৰে'লপথ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৫২ চনত চহৰখনৰ প্ৰথম ট্ৰলী বাছ সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৬০ চনলৈকে চহৰখনত ২৬২খন বাছ, ৩৮০খন টেক্সি আৰু ৫০খনতকৈ অধিক ট্ৰলী বাছ চলিছিল। ১৯৫৫ চনত নতুন বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলত সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৫৫ চনলৈকে লভিভত ৪১৫খন ৰেষ্টুৰেণ্ট, কেফে আৰু ভোজনালয় আছিল, কিন্তু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে সেয়া পৰ্যাপ্ত নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত শ্বেভচেংকিভস্কি হাইকে ধৰি কেইবাখনো ৰাজহুৱা উদ্যান স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=loc&gt;{{Cite web|title=Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші &quot;сталінки&quot;. Побутові хроніки Львова: 1950|date=2023-04-05|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})&lt;/ref&gt;

পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহত ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বিকাশৰ ফলত স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই শব্দ প্ৰদূষণৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। একে সময়তে ১৯৫৮ চনলৈকে লভিভ গধুৰ সামৰিক সঁজুলিৰ যাতায়াতৰ বাবে এটা পৰিবহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছিল। ১৯৫৮ চনত চহৰখনৰ এখন ৰাস্তাত ওচৰৰ আন এখন ৰাস্তাৰে স্বচালিত আৰ্টিলাৰী পাৰ হৈ যোৱাৰ ফলত এটা ঘৰ ভাঙি পৰে। ইয়াৰ ফলত পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে সামৰিক সঁজুলি পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰা হয় আৰু লভিভত অৱস্থিত সামৰিক বিভাগটো ইয়াভোৰিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref name=loc/&gt;

১৯৫০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ছোভিয়েট চৰকাৰে লভিভক এটা বৃহৎ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ১৯৫৪ চনত ছোভিয়েট সংঘৰ প্ৰথম কিনেস্কোপ নলী এটা স্থানীয় কাৰখানাত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ১৯৫৮ চনত টিভি ছেটৰ ধাৰাবাহিক উৎপাদন আৰম্ভ হয়। ১৯৫৬ চনত লভিভ বাছ কাৰখানাই উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। চহৰখনত এখন টেংক মেৰামতিৰ কাৰখানাও স্থাপন কৰা হয়। শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কৰ্তৃপক্ষই কম খৰচৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। একে সময়তে ষ্টেলিনীয় স্থাপত্য শৈলীৰ অধিক আৰামদায়ক অট্টালিকাসমূহ ছোভিয়েট সংঘৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ অভিজাতসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন নিৰ্মাণৰ পিছতো বহু লোক সামূহিক ফ্লেট অথবা আনকি ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত বাস কৰি থাকিল। বহু অঞ্চলত কেন্দ্ৰীয় উত্তাপ, পানী যোগান আৰু নিৰ্গমন ব্যৱস্থা]] নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত ওচৰৰ কেইবাখনো গাঁও আৰু চহৰক প্ৰশাসনিকভাৱে লভিভৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত ব্ৰিউখোভিচি আৰু ভিনিকি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লভিভ টেলিভিছন কেন্দ্ৰই চহৰখনৰ অপেৰা থিয়েটাৰৰপৰা প্ৰথম সম্প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref name=loc/&gt;

১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ঔদ্যোগিক ভিত্তিৰ ফলত চহৰখনৰ জনসংখ্যা আৰু আকাৰ দুয়োটাই বৃদ্ধি পায়। এছ এম ই আৰ এছ এইচৰ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ ফলত লভিভে এটা নেতিবাচক অৰ্থ বহন কৰা ''বান্দেৰষ্টাড্ট'' নাম লাভ কৰে। ৰাছিয়ান ''গ্ৰাড''ৰ সলনি চহৰৰ নামৰ সৈতে জাৰ্মান প্ৰত্যয় ''ষ্টাড্ট'' যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে বিচ্ছিন্নতাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে এই নামটো ইমানেই হাস্যকৰ বুলি ভাবিবলৈ ধৰিলে যে বান্দেৰাৰ বিষয়ে বিশেষ জ্ঞান নথকা লোকসকলেও ইয়াক পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি ছোভিয়েট দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি ব্যংগ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে। ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ সময়লৈকে এই নামটো লভিভৰ স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত ''খ্ল'প্‌ছি জ বান্দেৰষ্টাড্টু'' নামৰ এটা স্থানীয় ৰক বেণ্ড গঠন হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=[http://bandershtadt.w6.ru/](http://bandershtadt.w6.ru/) |title=Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu |publisher=Bandershtadt.w6.ru |access-date=3 May 2012 |archive-date=14 April 2008 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/](https://web.archive.org/web/20080414164419/http://bandershtadt.w6.ru/) |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[File:Lviv. Former Jewish Quarter of Suburb.jpg|thumb|১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত অপেৰা থিয়েটাৰ আৰু হোটেল লভিভৰ দৃশ্য]]

১৯৬০ৰ দশকত লভিভ আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলে পোলেণ্ডীয় টেলিভিছন আৰু ৰেডিঅ', লগতে ৱাৰ্ছ চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশসমূহৰ প্ৰকাশনসমূহ লাভ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। সেই সময়ত চহৰখনত বসতি স্থাপন কৰা ইউক্ৰেইনীয় গাঁওসমূহৰ বহু প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বিদেশত আত্মীয় আছিল আৰু তেওঁলোকে লোহাৰ পৰ্দাৰ সিপাৰে চিঠি-পত্ৰৰ আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰিছিল। &quot;বুৰ্জোৱা জাতীয়তাবাদ&quot;ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই মুদ্ৰিত সামগ্ৰী আৰু সংবাদ মাধ্যমত নীলা আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সংযোজন নিষিদ্ধ কৰিছিল। ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ শাসন-ব্যৱস্থাই লভিভৰ ডমিনিকান কেথেড্ৰেল বন্ধ কৰি ইয়াৰ অট্টালিকাত [[নাস্তিকতা]]ৰ এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰে। চৰকাৰী হেঁচা সত্ত্বেও লভিভৰ বাসিন্দাসকলে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন কৰি থাকিল আৰু বহু অঞ্চলত ভেৰ্টেপ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকত লভিভত পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰভাৱত নিজা যুৱ উপসংস্কৃতিৰো বিকাশ ঘটে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Коли є &quot;все&quot; не для всіх, зате є джинси, &quot;довгі патли&quot; і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті|date=2023-06-07|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})&lt;/ref&gt;

১৯৭০ৰ দশকত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট নেতৃত্বৰ ভ'ল'দিমিৰ শ্বেৰবিটস্কিৰ অধীনৰ নীতিয়ে ৰাছিয়াকৰণৰ নতুন ঢৌৰ সৃষ্টি কৰে। লভিভৰ ৰাস্তাসমূহ আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ বহুতো লিখনী আৰু বিজ্ঞাপন এতিয়া ৰাছিয়ান ভাষাত লিখা হৈছিল। ইফালে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা অৱনতি ঘটিছিল আৰু দশকৰ মাজভাগলৈ বহু সামগ্ৰী দোকানৰপৰা অদৃশ্য হৈ গৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষলৈ [[মুদ্ৰাস্ফীতি]] এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যাত পৰিণত হয়। একে সময়তে চহৰখনৰ বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰো সম্প্ৰসাৰণ অব্যাহত থাকে আৰু ২০০খনতকৈ অধিক দোকান নিৰ্মাণ কৰা হয়। নতুন সাংস্কৃতিক ধাৰাসমূহে লভিভৰ জনসংখ্যাক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল আৰু ১৯৭৯ চনত চহৰখনত দুটা জনপ্ৰিয় স্থান গঢ় লৈ উঠিল। ইয়াৰে যুৱ ৰাজপ্ৰাসাদ &quot;ৰোমাণ্টিক&quot; ডিস্কোৰ বাবে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু &quot;ভিৰমেংকা&quot; কফি ঘৰটো স্থানীয় বোহেমিয়ানসকলৰ সমাৱেশস্থলী হৈ পৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকত লভিভত হিপ্পী আন্দোলনৰ উত্থান ঘটে। ১৯৭৫–১৯৭৭ চনত স্থানীয় কাৰ্মেলাইট গীৰ্জাৰ উদ্যানখন ছোভিয়েট সংঘৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ অসঙ্গতিবাদী যুৱক-যুৱতীৰ সমাৱেশৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=loc1&gt;{{Cite web|title=Русифікований побут, зате з &quot;голосом&quot; західних радіостанцій, дешева &quot;бормотуха&quot;, тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті|date=2023-08-23|url=[https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}}](https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }})&lt;/ref&gt;

ছোভিয়েট ৰাছিয়াকৰণৰ পৰিস্থিতিৰ মাজতো,{{citation needed|date=July 2018}} লভিভ বিদ্ৰোহী আন্দোলনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৭২ চনৰপৰা লভিভৰ বহু বিদ্ৰোহী কৰ্মীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কুখ্যাত লানৎস্কি পথৰ কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।&lt;ref name=loc1/&gt;

১৯৮০ৰ দশকত ছোভিয়েট ব্যৱস্থাৰ উদাৰীকৰণৰ সময়ছোৱাত চহৰখন ইউ এছ এছ আৰৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ দাবী কৰা ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৮৯ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত লভিভত ছোভিয়েট সংঘৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ সমৰ্থনত সৰ্ববৃহৎ সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত প্ৰায় ১,০০,০০০ লোক অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;cnn1803&quot;&gt;{{cite news |title=Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense |url=[https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |access-date=18 March 2022 |agency=CNN |date=18 March 2022 |archive-date=23 March 2022 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html](https://web.archive.org/web/20220323011157/https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) |url-status=live }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ===
[[File:Lviv street scene 20041126.jpg|thumb|২০০৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত লভিভত প্ৰতিবাদকাৰী]]
২০০৪ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে ভিক্টৰ ইউশ্চেংকোক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল আৰু কমলা বিপ্লৱত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। শ শ হাজাৰ লোক ঠাণ্ডা উষ্ণতাত একত্ৰিত হৈ কমলা পক্ষৰ সমৰ্থনত প্ৰতিবাদ কৰিছিল। নাগৰিক অবাধ্যতাৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত স্থানীয় আৰক্ষী প্ৰধানজনে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু স্থানীয় সভাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশ কৰা জালিয়াতিপূৰ্ণ ফলাফল গ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Tchorek |first=Kamil |title=Protest grows in western city |work=Times Online |date=26 November 2004 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |access-date=25 July 2009 |archive-date=29 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |url-status=dead |archivedate=29 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানো লভিভ ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতিৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আৰু দেশখনৰ ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীৰ এক বৃহৎ অংশৰ উৎপত্তিস্থল।

ইউৰোমাইদান আন্দোলনৰ সমৰ্থনত ২০১৪ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লভিভৰ কাৰ্যবাহী সমিতিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচৰ শাসনৰ পৰা নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|title=Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule |last=Gianluca Mezzofiore |date=19 February 2014 |work=International Business Times |access-date=19 February 2014 |archive-date=1 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201194141/http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে পেট্ৰো পোৰোশেংকোক ভ'ল'দিমিৰ জেলেনস্কিতকৈ দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। পোৰোশেংকোৰ পক্ষত গণনা কৰা ভোটৰ শতকৰা হাৰ ৯০ শতাংশতকৈও অধিক আছিল। লভিভত এই বিপুল সমৰ্থন লাভ কৰাৰ পাছতো তেওঁ দেশজোৰা নিৰ্বাচনত পৰাজিত হৈছিল।

২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে লভিভ অবলাস্ত গুৰুত্বৰ নগৰ আৰু লভিভ পৌৰসভাৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত পৌৰসভাখন বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু লভিভ অবলাস্তৰ ৰায়নৰ সংখ্যা সাতটালৈ হ্ৰাস কৰা হয়। লভিভ পৌৰসভাৰ এলেকা নতুনকৈ গঠিত লভিভ ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ. |url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03 |date=2020-07-18 |website=Голос України |language=uk |archive-date=9 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709121303/http://www.golos.com.ua/article/333466|url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |work=Мінрегіон |date=July 17, 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian |access-date=15 January 2022 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302224321/https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

====ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধ====
=====২০২২ চনৰ ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ=====
[[File:2022 Lviv bombing.jpg|thumb|২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভৰ এটা ইন্ধন ভঁৰালত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পাছত লগা জুই]]
২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত লভিভ দেশখনৰ ''কাৰ্যকাৰী ভাবে'' পশ্চিমীয়া ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ৰাজধানীখনৰ ওপৰত পোনপটীয়া সামৰিক ভাবুকিৰ বাবে কিছুমান দূতাবাস, চৰকাৰী সংস্থা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিষ্ঠান কিয়েভৰ পৰা লভিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=War&gt;{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|title=Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post |newspaper=The Washington Post |access-date=23 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224074723/https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/|url-status=live }}&lt;/ref&gt; আক্ৰমণৰ ফলত দেশখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা পলাই অহা ইউক্ৰেইনৰ লোকসকলৰ বাবেও লভিভ নিৰাপদ আশ্ৰয়স্থলত পৰিণত হয়। ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চলৈকে এনে লোকৰ সংখ্যা ২ লাখতকৈ অধিক হৈছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে পোলেণ্ডলৈ যোৱাৰ পথত লভিভক সাময়িকভাৱে ৰোৱাৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলটো অস্ত্ৰ আৰু মানৱীয় সাহায্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগান পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;cnn1803&quot; /&gt; ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ আশংকাৰ মাজত স্থানীয় চৰকাৰ আৰু নাগৰিকসকলে পোলেণ্ড আৰু ক্ৰোৱেছিয়াৰ পৰামৰ্শদাতাসকলৰ সহায়ত নগৰখনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধসমূহৰ চাৰিওফালে অস্থায়ী বাধা নিৰ্মাণ কৰিছিল, মূৰ্তিসমূহ ঢাকি ৰাখিছিল আৰু শিল্পকৰ্মসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Wrapping The Art Treasures Of Lviv |url=https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|access-date=18 March 2022 |agency=RadioFreeEurope/RadioLiberty |date=18 March 2022 |language=en |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318145610/https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চল ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল। ইয়াভৰিভ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ঘাটি ২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। লভিভ দানিলো হালিত্স্কি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ লভিভ ৰাজ্যিক বিমান মেৰামতি কাৰখানাত ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল,&lt;ref name=&quot;cnn1803&quot; /&gt; আৰু ২৬ মাৰ্চত নগৰখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা এটা ইন্ধন ভঁৰাল আৰু আন কেইবাটাও স্থাপনাত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says |url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22#h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|access-date=26 March 2022 |work=CNN |date=26 March 2022 |language=en |archive-date=26 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220326184113/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22/h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত নগৰখনত পাঁচটা ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। নগৰপতি আন্দ্ৰি ছাদোভিৰ মতে, এই আক্ৰমণত সাতজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু ১১জন আহত হয়। আঞ্চলিক গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয় যে আক্ৰমণৰ লক্ষ্য আছিল সামৰিক কাৰখানা আৰু এটা টায়াৰৰ দোকান। উদ্বাস্তুসকল থকা এটা হোটেলতো আক্ৰমণ সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ খিৰিকীসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে দাবী কৰে যে ১৮ এপ্ৰিলৰ নিশা ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে আক্ৰমণ কৰা সকলো স্থানেই সামৰিক লক্ষ্য আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title= Blasts rock Ukraine as bodies line streets |url= https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|access-date= 18 April 2022 |publisher= the Canberra Times |date= 18 April 2022 |language= en |archive-date= 18 April 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220418092930/https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/|url-status= live }}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰ ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ সময়ত লভিভক লক্ষ্য কৰি আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ নগৰখনত বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|access-date=2022-10-12 |website=Ukrainska Pravda |language=en |archive-date=12 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221012150631/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/|url-status=live }}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ১১ অক্টোবৰত ছাদোভিয়ে ঘোষণা কৰে যে নগৰখনত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হৈছে। ইয়াৰ ফলত বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হয় আৰু পানীৰ যোগানত অভাৱ দেখা দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |agency=Reuters |date=2022-10-12 |title=Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|access-date=2022-10-12 |archive-date=13 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221013015118/https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/|url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ৫ অক্টোবৰত লভিভত হোৱা ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণটো লভিভ অঞ্চলত যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ আক্ৰমণ আছিল বুলি গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয়। তেওঁ জনোৱা মতে, আক্ৰমণটোত ১৪০টা ড্ৰোন আৰু ২৩টা ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু কেইবা ডজন লোক আহত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title= Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say |url= https://www.reuters.com/world/europe/russian-aerial-attack-kyiv-kills-one-injures-10-officials-say-2025-10-25/|website= [[Reuters]] |date= October 25, 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৬ চনৰ ৮ জানুৱাৰীৰ নিশা ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে কাপুস্তিন য়াৰ পৰীক্ষণস্থলীৰ পৰা লভিভৰ দিশে অৰেশ্নিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰে। মধ্যম দূৰত্বৰ বেলিষ্টিক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে লভিভত আক্ৰমণ চলোৱা এইটোৱেই আছিল ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ প্ৰথম ঘটনা।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Russian Offensive Campaign Assessment, January 9, 2026 |date=9 January 2026 |url=https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-january-9-2026/|work=Institute for the Study of War}}&lt;/ref&gt;

==ভূগোল==
[[File:Lviv City, Ukraine, Sentinel-2 satellite image, 30-AUG-2017.jpg|thumb|লভিভৰ উপগ্ৰহীয় দৃশ্য (চেণ্টিনেল-২, &lt;br /&gt;১৪ আগষ্ট ২০১৭)]]
লভিভ ৰজটচিয়া উচ্চভূমিৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ই পোলেণ্ডৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় {{convert|70|km|mi}} পূবত আৰু পূব কাৰ্পেথিয়ান পৰ্বতমালাৰ পৰা {{convert|160|km|mi}} উত্তৰত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা লভিভৰ গড় উচ্চতা {{convert|296|m|ft}}। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ স্থান হৈছে ''ভিছোকি জামক'' (উচ্চ দুৰ্গ), যাৰ উচ্চতা {{convert|409|m|ft}} সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ ওপৰত। এই দুৰ্গৰ পৰা ঐতিহাসিক চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰ সুন্দৰ দৃশ্য দেখা যায়। তাত সেউজীয়া গম্বুজযুক্ত গীৰ্জা আৰু সুন্দৰ স্থাপত্য আছে।

পুৰণি দেৱালঘেৰা চহৰখন উচ্চ দুৰ্গৰ পাদদেশত পল্টভা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত এই নদীৰে সামগ্ৰী পৰিবহণ কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পল্টভা নদীখন চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা অংশত ঢাকি দিয়া হৈছিল। নদীখন এতিয়া লভিভৰ কেন্দ্ৰীয় পথ {{ill|Liberty Avenue (Lviv)|lt=Liberty Avenue|uk|Проспект Свободи (Львів)}} আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰৰ ঠিক তলেদি বৈ যায়।

===জলবায়ু===
লভিভত আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন ''Dfb'') বিৰাজ কৰে। ইয়াত শীতকাল ঠাণ্ডা আৰু গ্ৰীষ্মকাল উমাল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Kottek |first=M. |author2=J. Grieser |author3=C. Beck |author4=B. Rudolf |author5=F. Rubel |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorol. Z. |volume=15 |pages=259–263 |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130 |access-date=24 August 2012 |year=2006 |issue=3 |bibcode=2006MetZe..15..259K |archive-date=11 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210811204828/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; জানুৱাৰী মাহত গড় উষ্ণতা {{cvt|-3|°C|0}} আৰু জুলাই মাহত {{cvt|18|°C|0}}।&lt;ref name=&quot;pogoda&quot; /&gt; গড় আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা কম। গ্ৰীষ্মকালত আৰ্দ্ৰতা আৰামদায়কৰ পৰা অত্যধিক আৰ্দ্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://weatherspark.com/y/91475/Average-Weather-in-Lviv-Ukraine-Year-Round|title=Climate and Average Weather Year Round in Lviv |website=WeatherSpark |access-date=2025-12-08}}&lt;/ref&gt; বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ {{cvt|745|mm|0}}। গ্ৰীষ্মকালত বৰষুণৰ পৰিমাণ সৰ্বাধিক হয়।&lt;ref name=&quot;pogoda&quot; /&gt; লভিভত বছৰি গড় সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় প্ৰায় ১,৮০৪ ঘণ্টা।&lt;ref name=&quot;NOAA&quot;/&gt;

{{Weather box|collapsed=yes
|location=লভিভ (১৯৯১-২০২০)
|metric first=Y
|single line=Y
|Jan record high C=14.9
|Feb record high C=17.9
|Mar record high C=23.5
|Apr record high C=28.9
|May record high C=32.2
|Jun record high C=37.4
|Jul record high C=36.3
|Aug record high C=37.3
|Sep record high C=34.5
|Oct record high C=25.6
|Nov record high C=21.6
|Dec record high C=16.5
|year record high C=37.4
|Jan high C=0.2
|Feb high C=2.0
|Mar high C=7.0
|Apr high C=14.5
|May high C=19.5
|Jun high C=23.0
|Jul high C=24.7
|Aug high C=24.5
|Sep high C=19.0
|Oct high C=13.2
|Nov high C=6.8
|Dec high C=1.5
|year high C=13.0
|Jan mean C=-2.7
|Feb mean C=-1.5
|Mar mean C=2.5
|Apr mean C=9.0
|May mean C=13.8
|Jun mean C=17.3
|Jul mean C=19.0
|Aug mean C=18.5
|Sep mean C=13.5
|Oct mean C=8.4
|Nov mean C=3.3
|Dec mean C=-1.3
|year mean C=8.3
|Jan low C=-5.7
|Feb low C=-4.8
|Mar low C=-1.4
|Apr low C=3.8
|May low C=8.4
|Jun low C=12.0
|Jul low C=13.7
|Aug low C=13.2
|Sep low C=8.7
|Oct low C=4.4
|Nov low C=0.4
|Dec low C=-4.1
|year low C=4.1
|Jan record low C=-28.5
|Feb record low C=-29.5
|Mar record low C=-25.0
|Apr record low C=-12.1
|May record low C=-5.0
|Jun record low C=0.5
|Jul record low C=4.5
|Aug record low C=2.6
|Sep record low C=-3.0
|Oct record low C=-13.2
|Nov record low C=-17.6
|Dec record low C=-25.6
|year record low C=-29.5
|precipitation colour=green
|Jan precipitation mm=46
|Feb precipitation mm=48
|Mar precipitation mm=48
|Apr precipitation mm=52
|May precipitation mm=93
|Jun precipitation mm=86
|Jul precipitation mm=96
|Aug precipitation mm=73
|Sep precipitation mm=70
|Oct precipitation mm=57
|Nov precipitation mm=50
|Dec precipitation mm=50
|year precipitation mm=769
|Jan snow depth cm=7
|Feb snow depth cm=9
|Mar snow depth cm=4
|Apr snow depth cm=0
|May snow depth cm=0
|Jun snow depth cm=0
|Jul snow depth cm=0
|Aug snow depth cm=0
|Sep snow depth cm=0
|Oct snow depth cm=0
|Nov snow depth cm=1
|Dec snow depth cm=4
|year snow depth cm=9
|Jan rain days=9
|Feb rain days=9
|Mar rain days=11
|Apr rain days=14
|May rain days=16
|Jun rain days=17
|Jul rain days=16
|Aug rain days=14
|Sep rain days=14
|Oct rain days=14
|Nov rain days=13
|Dec rain days=11
|year rain days=158
|Jan snow days=17
|Feb snow days=17
|Mar snow days=11
|Apr snow days=3
|May snow days=0.1
|Jun snow days=0
|Jul snow days=0
|Aug snow days=0
|Sep snow days=0
|Oct snow days=1
|Nov snow days=8
|Dec snow days=15
|year snow days=72
|Jan humidity=83.3
|Feb humidity=80.7
|Mar humidity=74.5
|Apr humidity=67.1
|May humidity=70.4
|Jun humidity=72.6
|Jul humidity=74.1
|Aug humidity=74.3
|Sep humidity=78.2
|Oct humidity=80.3
|Nov humidity=84.4
|Dec humidity=85.0
|year humidity=77.1
|Jan sun=64
|Feb sun=79
|Mar sun=112
|Apr sun=188
|May sun=227
|Jun sun=238
|Jul sun=254
|Aug sun=222
|Sep sun=179
|Oct sun=148
|Nov sun=56
|Dec sun=37
|year sun=1804
|source 1=Pogoda.ru.net&lt;ref name=pogoda&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214004830/http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|archive-date=14 December 2019 |url=http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm|title=Pogoda.ru.net |access-date=8 November 2021 |publisher=Weather and Climate (Погода и климат) |language=ru |date=May 2011}}&lt;/ref&gt;
|source 2=[[NOAA]] (humidity 1991–2020, sun 1961–1990)&lt;ref name=WMOCLINO&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20250422013818/https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|archive-date=22 April 2025 |url=https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv|format=CSV |title=Lviv Climate Normals 1991–2020 |work=World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) |publisher=National Centers for Environmental Information |access-date=21 April 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NOAA&gt;{{cite web |url=https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |title=L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990 |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=13 October 2015 |archive-date=29 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |url-status=live |archivedate=29 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|date=April 2012
}}

==প্ৰশাসনিক বিভাগ==
[[File:Town hall in Lviv2018.jpg|thumb|লভিভ চহৰ ভৱন]]
লভিভ ছটা নগৰীয়া জিলাত বিভক্ত। প্ৰতিখন জিলাৰ নিজা প্ৰশাসনিক সংস্থা আছে।

*হালিতস্কি জিলা ({{lang|uk|Галицький район}}), গালিচিয়াৰ ডেনিয়েল (ডানিলো হালিতস্কি)ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।
*জালিজনিচনি জিলা ({{lang|uk|Залізничний район}}), আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;ৰেলৱে অঞ্চল&quot;।
*লিচাকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Личаківський район}})
*ছিখিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Сихівський район}})
*ফ্ৰাংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Франківський район}}), ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।
*শ্বেভচেংকিভস্কি জিলা ({{lang|uk|Шевченківський район}}), তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।

উল্লেখযোগ্য উপনগৰসমূহৰ ভিতৰত ভিন্নিকি ({{lang|uk|Винники}}), ব্ৰিউখোভিচি ({{lang|uk|Брюховичі}}) আৰু ৰুদনো ({{lang|uk|Рудно}}) উল্লেখযোগ্য।

==জনগাঁথনি==

{{historical populations|5=1939|6=340000|7=1959|8=410678|9=1970|10=553452|11=1979|12=667243|13=1989|14=790908|15=2001|16=732818|17=2011|18=732009|19=2022|20=717273|align=right|cols=1|source=&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm|title=ইউক্ৰেইনৰ নগৰ আৰু চহৰসমূহ|website=pop-stat.mashke.org}}&lt;/ref&gt;}}
লভিভৰ বাসিন্দাসকলৰ গড় আয়ুস ৭৫ বছৰ আৰু এই বয়স ইউক্ৰেইনৰ গড় আয়ুতকৈ ৭ বছৰ আৰু বিশ্বৰ গড় আয়ু ৬৮ বছৰতকৈ ৮ বছৰ অধিক। ২০১০ চনত গড় আয়ুস পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত ৭১ বছৰ আৰু মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ৭৯.৫ বছৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|title=|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|access-date=7 August 2023|archive-date=5 December 2014|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ২০০১ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত উৰ্বৰতাৰ হাৰ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। তথাপিও পূৰ্বৰ বছৰসমূহৰ নিম্ন উৰ্বৰতাৰ প্ৰভাৱ এতিয়াও স্পষ্ট হৈ আছিল, যদিও জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু ২৫ বছৰৰ তলৰ যুৱ লোকৰ তীব্ৰ অভাৱ আছে। ২০১১ চনত ল্ভিভৰ জনসংখ্যাৰ ১৩.৭% লোক ১৫ বছৰৰ তলৰ আৰু ১৭.৬% লোকৰ বয়স ৬০ বছৰ বা তাতকৈ অধিক আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |url-status=dead |title=লভিভ নগৰৰ পৰিচয় ২০১০–২০১১ |archive-date=1 July 2014 |access-date=18 August 2026 |archivedate=1 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

===ঐতিহাসিক জনসংখ্যা===
{|class=&quot;wikitable floatright&quot;
! colspan=&quot;7&quot; style=&quot;background:#E0E0E0;&quot;|১৮৬৯–১৯৩১ চনত ধৰ্ম অনুসৰি জনসংখ্যাৰ গাঁথনি
|-
! সম্প্ৰদায়
! ১৮৬৯&lt;ref name=&quot;Britannica1890&quot; /&gt;
! ১৮৯০&lt;ref name=&quot;Brockhaus1894&quot; /&gt;
! ১৯০০&lt;ref name=&quot;Meyers1908&quot; /&gt;
! ১৯১০&lt;ref name=&quot;Hann&quot;&gt;চি. এম. হান, পল ৰবাৰ্ট মাগোচি সম্পা. ''গেলিচিয়া: এখন বহুসাংস্কৃতিক ভূমি''। [[টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন]]। ২০০৫। পৃ. ১৫৫।&lt;/ref&gt;
! ১৯২১&lt;ref name=&quot;Hann&quot; /&gt;
! ১৯৩১&lt;ref name=&quot;Chorny&quot; /&gt;
|-
|ৰোমান কেথলিক||৫৩.১%||৫২.৬%||৫১.৭%||৫১%||৫১%||৫০.৪%
|-
|ইহুদী||৩০.৬%||২৮.২%||২৭.৭%||২৮%||৩৫%||৩১.৯%
|-
|গ্ৰীক কেথলিক||১৪.২%||১৭.১%||১৮.৩%||১৯%||১২%||১৫.৯%
|}

{|class=&quot;wikitable floatright&quot;
! colspan=&quot;10&quot; style=&quot;background:#E0E0E0;&quot; |১৯০০–২০০১ চনত জাতিগত গাঁথনি
|-
! জাতিগত পৰিচয়
! ১৯০০&lt;ref&gt;[http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html পূব গেলিচিয়াৰ জনসংখ্যা] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192201/http://etno.uaweb.org/nsklad/1900-halychyna.html|date=31 October 2010 }} ১৯০০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি&lt;/ref&gt;
!১৯২১{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}}
! ১৯৩১&lt;ref name=Chorny&gt;[http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html লভিভ প্ৰদেশৰ জাতীয় গাঁথনি] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20101031192233/http://etno.uaweb.org/nsklad/1931-lvivske.html|date=31 October 2010 }} ১৯৩১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি&lt;/ref&gt;
! ১৯৪৪&lt;ref name=&quot;Risch&quot;&gt;উইলিয়াম জে. ৰিশ্ব। ''ইউক্ৰেইনৰ পশ্চিমাঞ্চল: সংস্কৃতি আৰু ছোভিয়েট ল্ভিভৰ সাম্ৰাজ্যৰ ভাগ্য''। হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। ২০১১। পৃ. ৪১–৪২।&lt;/ref&gt;
! ১৯৫০
! ১৯৫৯&lt;ref name=Szporluk&gt;ৰোমান স্পৰ্লুক। ''ৰাছিয়া, ইউক্ৰেইন আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ ভাঙন''। হুভাৰ ইনষ্টিটিউচন প্ৰকাশন, ২০০০, পৃ. ৩০৪। {{ISBN|0-8179-9542-0}}&lt;/ref&gt;
! ১৯৭৯&lt;ref name=Szporluk /&gt;
! ১৯৮৯&lt;ref name=Szporluk /&gt;
! ২০০১&lt;ref name=&quot;2001census&quot; /&gt;
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;|ইউক্ৰেইনীয় লোক||১৯.৯%
|৯.১%||১১.২%||২৬.৪%||৪৯.৯%||৬০.০%||৭৪.০%||৭৯.১%||৮৮.১%
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;|ৰুছ লোক||০.০%
|০.২%||০.২%||৫.৫%||৩১.২%||২৭.০%||১৯.৩%||১৬.১%||৮.৯%
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;|ইহুদী লোক||২৬.৫%
|২৭.৬%||২৪.১%|| ||৬.৪%||৬.০%||২.৭%||১.৬%||০.৩%
|- style=&quot;text-align:right;&quot;
|style=&quot;text-align:left;&quot;|পোলিছ লোক||৪৯.৪%
|৬২.২%||৬৩.৫%||৬৩%||১০.৩%||৪.০%||১.৮%||১.২%||০.৯%
|}
{|class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;text-align:right; margin:0 0 0 1em;&quot;
! colspan=&quot;4&quot;|১৯৮৯ আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ল্ভিভৰ জাতিগত গাঁথনি
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|ইউক্ৰেইনীয় লোক
|৬২২,৮০০||৭৯.১%||৮৮.১%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|ৰুছ লোক
|১২৬,৪১৮||১৬.১%||৮.৯%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;ইহুদী লোক
|১২,৮৩৭||১.৬%||০.৩%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|পোলিছ লোক
|৯,৬৯৭||১.২%||০.৯%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|[বেলাৰুছীয় লোক
|৫,৮০০||০.৭%||০.৪%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|আৰ্মেনীয় লোক
|১,০০০||০.১%||০.১%
|-
|style=&quot;text-align:left;&quot;|মুঠ
|৭৭৮,৫৫৭||||
|-
|colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;|&lt;small&gt;সংখ্যাসমূহত অঞ্চলসমূহ বা চৌপাশৰ নগৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;per&quot;&gt;২০০১ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল।&lt;/ref&gt;{{full citation needed|date=February 2017}}
|}

*১৪০৫ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৪,৫০০ জন বাসিন্দা আৰু ইয়াৰ উপৰি দুটা উপনগৰত প্ৰায় ৬০০ জন।&lt;ref name=&quot;Petersen&quot;&gt;হাইডেমাৰি পিটাৰছেন: ''পোলেণ্ডত ইহুদী সম্প্ৰদায় আৰু নগৰীয়া সম্প্ৰদায়: লেমবাৰ্গ ১৩৫৬–১৫৮১''। হাৰাছো প্ৰকাশন, ৱিছবাডেন ২০০৩, পৃ. ৫০ (জাৰ্মান ভাষাত, [https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&amp;pg=PA50 সীমিত অনলাইন পূৰ্বদৰ্শন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=HoEtGJ9GKGYC&amp;pg=PA50 |date=2 January 2016 }})&lt;/ref&gt;
*১৫৪৪ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৩,০০০ জন বাসিন্দা (১৫২৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত সংখ্যা প্ৰায় ৩০% হ্ৰাস পাইছিল) আৰু ইয়াৰ উপৰি উপনগৰসমূহত প্ৰায় ২,৭০০ জন।&lt;ref name=&quot;Petersen&quot; /&gt;
*১৮৪০ চন: প্ৰায় ৬৭,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ২০,০০০ জন ইহুদী।&lt;ref&gt;''বৰ্তমান আৰু অতীতৰ বিশ্বকোষীয় অভিধান'' (সম্পাদক এইচ. এ. পিয়েৰাৰ)। ২য় সংস্কৰণ, খণ্ড ৭, আল্টেনবাৰ্গ ১৮৪৩, পৃ. ৩৪৪।&lt;/ref&gt;
*১৮৫০ চন: প্ৰায় ৮০,০০০ জন বাসিন্দা (চাৰিটা উপনগৰসহ), ইয়াৰে ২৫,০০০তকৈ অধিক জন ইহুদী।&lt;ref&gt;''কনভাৰ্ছেচনছ-লেক্সিকন'' (ব্ৰকহাউছৰ সম্পাদনাত)। ১০ম সংস্কৰণ, খণ্ড ৯, লাইপচিগ ১৮৫৩, পৃ. ৫১২।&lt;/ref&gt;
*১৮৬৯ চন: ৮৭,১০৯ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৪৬,২৫২ জন ৰোমান কেথলিক, ২৬,৬৯৪ জন ইহুদী আৰু ১২,৪০৬ জন গ্ৰীক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য।&lt;ref name=&quot;Britannica1890&quot;&gt;''দ এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা: কলা, বিজ্ঞান আৰু সাধাৰণ সাহিত্যৰ অভিধান''। খণ্ড ১৪। হেনৰি জি. এলেন কোম্পানী। ১৮৯০। পৃ. ৪৩৫।&lt;/ref&gt;
*১৮৯০ চন: ১,২৭,৯৪৩ জন বাসিন্দা (৬৪,১০২ জন পুৰুষ, ৬৩,৪৮১ জন মহিলা), ইয়াৰে ৬৭,২৮০ জন ৰোমান কেথলিক, ৩৬,১৩০ জন [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]], ২১,৮৭৬ জন গ্ৰীক কেথলিক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য, ২,০৬১ জন প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৫৯৬ জন অৰ্থডক্স আৰু অন্যান্য।&lt;ref name=&quot;Brockhaus1894&quot;&gt;''ব্ৰকহাউছৰ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ১৪তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৮৯৪, পৃ. ৭৬&lt;/ref&gt;
*১৯০০ চন: ১,৫৯,৮৭৭ জন বাসিন্দা, সামৰিক বাহিনীৰ সদস্যসহ (১০,৩২৬ জন পুৰুষ)। ইয়াৰে ৮২,৫৯৭ জন ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য, ২৯,৩২৭ জন ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য আৰু ৪৪,২৫৮ জন ইহুদী আছিল। যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে ১,২০,৬৩৪ জনে [[পোলিছ ভাষা|পোলিছ]], ২০,৪০৯ জনে [[জাৰ্মান ভাষা|জাৰ্মান]] বা [[য়িদ্দিছ ভাষা|য়িদ্দিছ]] আৰু ১৫,১৫৯ জনে [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]] ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Meyers1908&quot;&gt;''মেয়াৰ্ছ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ''। ৬ষ্ঠ সংস্কৰণ, খণ্ড ১২, লাইপচিগ আৰু ভিয়েনা ১৯০৮, পৃ. ৩৯৭–৩৯৮।&lt;/ref&gt;
*১৯২১ চন: ২,১৯,৩৮৮ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৩৬,৫১৯ জন পোলিছ লোক, ৬০,৪৩১ জন ইহুদী আৰু ১৯,৮৬৬ জন ইউক্ৰেইনীয় লোক।{{Sfn|Romantsov|2012|p=114}}
*১৯৩১ চন: ৩,১২,২৩১ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৯৮,২১২ জন পোলিছ, ৭৫,৩১৬ জন ইহুদী আৰু ৩৫,১৩৭ জন ইউক্ৰেইনীয়।{{Sfn|Romantsov|2012|p=115}}
*১৯৩৯ চন: ৩,৪০,০০০ জন বাসিন্দা।&lt;ref&gt;''মেয়াৰ্ছ বিশ্বকোষীয় অভিধান''। ৯ম সংস্কৰণ, খণ্ড ১৪, মানহাইম/ভিয়েনা/জুৰিখ ১৯৭৫, পৃ. ৮০২।&lt;/ref&gt;
*১৯৪০ চন: ৫,০০,০০০।&lt;ref name=&quot;Risch&quot; /&gt;
*জুলাই ১৯৪৪: ১,৪৯,০০০।&lt;ref name=&quot;Risch&quot; /&gt;
*১৯৫৫ চন: ৩,৮০,০০০।&lt;ref name=&quot;Risch&quot; /&gt;
*২০০১ চন: ৭,২৫,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৮৮% ইউক্ৰেইনীয়, ৯% ৰুছ আৰু ১% পোলিছ।&lt;ref name=&quot;2001census&quot;&gt;{{Cite web |url=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |title=সৰ্ব-ইউক্ৰেইনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়ল ২০০১ |website=2001.ukrcensus.gov.ua |access-date=2 May 2011 |archive-date=23 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723105733/http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি প্ৰায় ২,০০,০০০ লোক উপনগৰসমূহৰ পৰা প্ৰতিদিনে কামৰ বাবে অহা-যোৱা কৰিছিল।
*২০০৭ চন: ৭,৩৫,০০০ জন বাসিন্দা। লিংগ অনুসৰি: ৫১.৫% মহিলা আৰু ৪৮.৫% পুৰুষ। জন্মস্থান অনুসৰি: ৫৬% ল্ভিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১৯% ল্ভিভ অব্লাষ্টত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১১% পূব ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৭% পূৰ্বৰ [[ছোভিয়েট সংঘ|ছোভিয়েট সংঘৰ]] গণৰাজ্যসমূহত (ৰাছিয়া ৪%) জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৪% পোলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ৩% পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্ত, কিন্তু ল্ভিভ অব্লাষ্ট]]ত নহয়, জন্মগ্ৰহণ কৰা।&lt;ref name=&quot;per&quot; /&gt;{{full citation needed|date=February 2017}}
*ধৰ্মীয় অনুৰাগ: (২০০১)&lt;ref name=&quot;per&quot; /&gt;{{full citation needed|date=February 2017}}
**৫২% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা
**৩১% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেট
**{{0|0}}৫% ইউক্ৰেইনীয় স্বায়ত্তশাসিত অৰ্থডক্স গীৰ্জা
**{{0|0}}৩% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট
**{{0|0}}৩% অন্যান্য ধৰ্ম

===ভাষা===
{|class=&quot;floatright wikitable&quot;
! colspan=&quot;5&quot; style=&quot;background:#E0E0E0;&quot; |২০শ শতিকাত ভাষাৰ ব্যৱহাৰ
|-
! ভাষা !! ১৯৩১ !! ১৯৭০ !! ১৯৭৯ !! ১৯৮৯
|-
|ইউক্ৰেইনীয়||&amp;nbsp;১১.৩%||&amp;nbsp;৬৫.২%||&amp;nbsp;৭১.৩%||&amp;nbsp;৭৭.২%
|-
|ৰুছ||&amp;nbsp;০.১%||&amp;nbsp;৩১.১%||&amp;nbsp;২৫.৭%||&amp;nbsp;১৯.৯%
|-
|য়িদ্দিছ||&amp;nbsp;২৪.১%||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|পোলিছ||&amp;nbsp;৬৩.৫%||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;||&amp;nbsp;
|-
|অন্যান্য||&amp;nbsp;১.০%||&amp;nbsp;৩.৭%||&amp;nbsp;৩.০%||&amp;nbsp;২.৯%
|}
ল্ভিভৰ অধিকাংশ বাসিন্দাই ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কয়। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰা নগৰখনত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে, আনহাতে ১৯৮০ৰ দশকৰ পৰা ৰুছ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছে। ২০০০ চনত আনুমানিক ৮০% ল্ভিভবাসীয়ে ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কৈছিল।&lt;ref name=&quot;The population of Lviv in the mirror polls&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm |title=আন্দ্ৰেই ছাদোভি |website=www.ji.lviv.ua |access-date=10 April 2013|archive-date=16 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816124100/http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০০১ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়লৰ ফলাফল:&lt;ref&gt;{{cite web | language=uk | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=ইউক্ৰেইনৰ একত্ৰিত আঞ্চলিক সম্প্ৰদায়সমূহত মাতৃভাষা}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;standard&quot;
|-
! ভাষা
! সংখ্যা
! শতাংশ
|-
| ইউক্ৰেইনীয় ভাষা
| align=&quot;right&quot;| ৬৪১ ৬৮৮ ||align=&quot;right&quot;| ৮৮.৪৮%
|-
| ৰুছ ভাষা
| align=&quot;right&quot;| ৭২ ১২৫ || align=&quot;right&quot;| ৯.৯৫%
|-
| অন্যান্য বা অনিৰ্ধাৰিত
| align=&quot;right&quot;| ১১ ৩৮৯ || align=&quot;right&quot;| ১.৫৭%
|-
| মুঠ
| align=&quot;right&quot;| ৭২৫ ২০২ || align=&quot;right&quot;| ১০০.০০%
|}

২০২৩ চনৰ মাজভাগত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানে চলোৱা এটা সমীক্ষা অনুসৰি, নগৰখনৰ ৯৬% বাসিন্দাই ঘৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা আৰু ৩% বাসিন্দাই ৰুছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|title=নগৰীয়া সমীক্ষা ২০২৩|website=ratinggroup.ua|access-date=7 August 2023|archive-date=19 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|url-status=live|archivedate=19 July 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

===জাতিগত পোলিছ জনসংখ্যা===
{|class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ ঐতিহাসিক পোলিছ জনসংখ্যা
|-
! বছৰ
! পোলিছ লোক
! %
|-
|১৯২১&lt;ref name=&quot;brockhaus&quot;&gt;''ডেৰ গ্ৰোচে ব্ৰকহাউছ''। ১৫তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৯৩২, পৃ. ২৯৬–২৯৭।&lt;/ref&gt;
|১১২,০০০
|৫১
|-
|১৯৮৯
|৯,৫০০&lt;ref&gt;৭৯০,৯০৮ৰ ১.২%&lt;/ref&gt;
|১.২&lt;ref name=&quot;2001census&quot;/&gt;
|-
|২০০১&lt;ref name=&quot;2001census&quot;/&gt;
|৬,৪০০
|০.৯
|}

জাতিগত পোলিছ লোক আৰু পোলিছ ইহুদীসকলে ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ পিয়াষ্ট ৰাজবংশৰ অধীনত নগৰখন বিজয় কৰাৰ পাছৰে পৰা যথেষ্ট সংখ্যাত ল্ভিভত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।পোলিছ সোণালী যুগৰ সময়ত আৰু পোলেণ্ড বিভাজনলৈকে ল্ভিভ কেইবাশতিকাজুৰি পোলেণ্ডৰ প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই বিভাজন ৰাছিয়া, প্ৰুছিয়া আৰু অষ্ট্ৰিয়াই সম্পন্ন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=পোলেণ্ডত ইহুদী পুনৰুত্থান সমৃদ্ধিশালী |quote=সম্ভৱতঃ বিশ্বৰ ইউৰোপীয় ইহুদীসকলৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ, অৰ্থাৎ আশকেনাজিসকলে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ শিপা পোলেণ্ডলৈ অনুসৰণ কৰিব পাৰে – ১৪শ শতিকাৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ বাবে, যিয়ে সমগ্ৰ ইউৰোপৰ পৰা ইহুদী বসতিস্থাপনকাৰীসকলক &quot;ৰজাৰ লোক&quot; হিচাপে সুৰক্ষা দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল। |newspaper=দ্য নিউয়ৰ্ক টাইম |date=12 July 2007}}&lt;/ref&gt; দ্বিতীয় পোলিছ গণৰাজ্যৰ সময়ত, ল্ভিভ প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা ১৯২১ চনত ২,৭৮৯,০০০ জনৰ পৰা দহ বছৰত ৩,১২৬,৩০০ জনলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।&lt;ref name=&quot;grodek&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |title=ল্ভিভ প্ৰদেশ। ১৯২০–১৯৩৯ |publisher=গ্ৰডেক জাগিয়েলনস্কি |work=কালানুক্ৰম |date=2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |archive-date=8 March 2012 |access-date=18 August 2026 |archivedate=8 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ ফলত ল্ভিভৰ পোলিছ পৰিচয় বহুলাংশে বিলুপ্ত হয়। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল ১৯৪৪–১৯৪৬ চনত ছোভিয়েট-ব্যৱস্থাপিত জনসংখ্যা বিনিময় লগতে ছাইবেৰিয়ালৈ কৰা প্ৰাৰম্ভিক নিৰ্বাসন।&lt;ref name=&quot;loz&quot;&gt;{{cite web |url=http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |author=আৰ. লজিনস্কি |title=ল্ভিভৰ পোলিছ লোক |access-date=11 February 2016 |archive-date=3 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |url-status=live |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সীমা পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো নিজৰ ইচ্ছাৰে থাকি যোৱাসকল ল্ভিভত এটা সৰু জাতিগত সংখ্যালঘুত পৰিণত হৈছিল। ১৯৫৯ চনলৈ পোলিছ লোকসকলে স্থানীয় জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৪% গঠন কৰিছিল। বহুতো পৰিয়াল মিশ্ৰিত আছিল।&lt;ref name=loz /&gt; ছোভিয়েট দশকসমূহত মাত্ৰ দুখন পোলিছ বিদ্যালয় চলি আছিল: নং ১০ (৮টা শ্ৰেণীসহ) আৰু নং ২৪ (১০টা শ্ৰেণীসহ)।&lt;ref name=loz/&gt;

১৯৮০ৰ দশকত জাতিগত সংস্থাসমূহত গোটসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত পোলিছ ভাষাৰ এখন বাতৰিকাকতৰ অনুমতি দিয়া হয় (''গেজেটা ল্ভোভস্কা'')।&lt;ref name=&quot;ir&quot;&gt;{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20060118000349/http://www.polska.com.ua/ua/ambasada/news/3526/|title=পোলিছ দূতাবাস ''ল্ভিভৰ পোলিছ লোকসকলে নিজৰ পৰিচয়ক লৈ গৌৰৱ অব্যাহত ৰাখিছে''}}, accessed 21:05, 29 October 2009&lt;/ref&gt; নগৰখনৰ পোলিছ জনসংখ্যাই ''ল্ভিভ উপভাষা'' নামেৰে জনাজাত পোলিছ ভাষাৰ উপভাষা ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে ({{langx|pl|gwara lwowska}})।&lt;ref name=ir/&gt;

২০১১ চনত ল্ভিভত শ্বেত ঈগল]] নামৰ পোলিছ লোকৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=অৰ্জেল বিয়ালি ল্ভিভ |url=http://orzelbialy.org.ua/ |website=orzelbialy.org.ua |language=uk-UA}}&lt;/ref&gt;

===ইহুদী জনসংখ্যা===
ল্ভিভত ইহুদীসকলৰ প্ৰথম জ্ঞাত উপস্থিতি দশম শতিকাৰ পৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;erasedvanishingtraces&quot;&gt;{{cite book |last1=Bartov |first1=Omer |title=মচি পেলোৱা: বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনত ইহুদী গেলিচিয়াৰ বিলীয়মান চিহ্ন |date=2007 |publisher=প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন |location=প্ৰিন্সটন, নিউ জাৰ্ছি |isbn=9780691131214 |oclc=123912559 |pages=13–41}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমানলৈকে অৱশিষ্ট থকা আটাইতকৈ পুৰণি ইহুদী সমাধিফলকখন ১৩৪৮ চনৰ।&lt;ref name=&quot;erasedvanishingtraces&quot;/&gt; ৰাব্বানী ইহুদীসকলৰ উপৰি বহুতো ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত আৰু নগৰখনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পূব আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ পৰা আহিছিল। ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয়ই ল্ভিভ জয় কৰাৰ পাছত ইহুদী নাগৰিকসকলে পোলেণ্ডৰ অন্যান্য নাগৰিকৰ সমান বহুতো বিশেষাধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ল্ভিভত দুটা পৃথক ইহুদী মহল্লা আছিল। এটা নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আৰু আনটো বাহিৰত উপকণ্ঠত। দুয়োটাৰে পৃথক ইহুদী উপাসনাগৃহ আছিল, যদিও দুয়োটাই একেটা সমাধিক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই সমাধিক্ষেত্ৰ ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত সম্প্ৰদায়েও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বে ৯৭টা উপাসনাগৃহ আছিল।

হ'ল'ক'ষ্টৰ পূৰ্বে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ইহুদী আছিল (দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাকক্ষণত ১,৪০,০০০তকৈ অধিক)। ১৯৩৯ চনত ম'ল'টভ–ৰিবেণ্ট্ৰপ চুক্তিৰ পাছত পোলেণ্ডক নাজী আৰু ছোভিয়েট অঞ্চলত বিভক্ত কৰাৰ পিছত, পোলেণ্ডৰ নাজী-অধিকৃত অংশৰ পৰা কেইবা হাজাৰ ইহুদী তুলনামূলকভাৱে নিৰাপদ (আৰু সাময়িক) ছোভিয়েট-অধিকৃত পোলেণ্ড, যাৰ ভিতৰত ল্ভিভো আছিল,লৈ পলাই অহাত ১৯৪০ চনৰ শেষলৈ এই সংখ্যা প্ৰায় ২,৪০,০০০লৈ বৃদ্ধি পাইছিল। অধিকাংশ ইহুদী জনসংখ্যাক হ'ল'ক'ষ্টত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মাজতে নাজীসকলে ইহুদী সমাধিক্ষেত্ৰটোও ধ্বংস কৰিছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত &quot;ছোভিয়েটসকলে পকী পথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল&quot;।&lt;ref name=&quot;erasedvanishingtraces&quot;/&gt;

হ'ল'ক'ষ্ট আৰু প্ৰব্ৰজনৰ ফলত নগৰখনৰ মূল ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হৈ গৈছিল। যুদ্ধৰ পাছত নগৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা লাখ লাখ ৰুছ আৰু ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ মাজৰ পৰা গঠিত নতুন ইহুদী জনসংখ্যাই অৱশিষ্ট ইহুদী জনসংখ্যাক পুনৰ পূৰ্ণ কৰিছিল। যুদ্ধোত্তৰ ইহুদী জনসংখ্যা ১৯৭০ৰ দশকত ৩০,০০০ জনলৈ সৰ্বোচ্চ হৈছিল। বৰ্তমান প্ৰব্ৰজন (মূলতঃ [[ইজৰাইল]] আৰু []আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ) আৰু কিছু পৰিমাণে আত্মসাৎৰ ফলত ইহুদী জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে আৰু ইয়াৰ সংখ্যা কেইহাজাৰমান বুলি অনুমান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ল্ভিভ প্ৰৱেশ |url=https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |access-date=18 November 2022 |archive-date=18 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221118135400/https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk |url-status=live }}&lt;/ref&gt; কেইবাটাও সংগঠন এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ আছে।
[[File:Стінопис-привид вул Тиктора Львів.jpg|thumb|দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ দোকানৰ ''&quot;mleczarnia&quot;'' বিজ্ঞাপন। নগৰখনত যুদ্ধপূৰ্ব পোলিছ, য়িদ্দিছ আৰু জাৰ্মান ভূত-চিহ্ন এতিয়াও দেখা যায়।]]
ল্ভিভৰ শ্বোলেম আলেইখেম ইহুদী সংস্কৃতি সমাজে ১৯৮৮ চনত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ উদ্যোগ লৈছিল। ১৯৯২ চনৰ ২৩ আগষ্টত ল্ভিভ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ (১৯৪১–১৯৪৩) স্মাৰক কমপ্লেক্স আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ল্ভিভ ঘেট্টোৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ |url=http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |publisher=পূব মধ্য ইউৰোপৰ নগৰীয়া ইতিহাস কেন্দ্ৰ |access-date=11 February 2016 |archive-date=1 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501193308/http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ২০১১–২০১২ চনৰ ভিতৰত স্মৃতিসৌধটোৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ২০ মাৰ্চত স্মৃতিসৌধটোত [[স্বস্তিক]]ৰ সৈতে &quot;ইহুদীসকলৰ মৃত্যু&quot; বুলি লিখা শ্লোগান স্প্ৰে কৰা হৈছিল বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ল্ভিভৰ ওচৰত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ |url=http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421022626/http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html |url-status=dead |archive-date=21 April 2011 |publisher=JewishNews.com.ua |access-date=20 October 2012}}&lt;/ref&gt; ২০১২ চনৰ ২১ মাৰ্চত অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে স্মৃতিসৌধটো ভাঙি-চুৰি কৰিছিল; এই কাৰ্য ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য যেন লাগিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ল্ভিভৰ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ কৰা হ'ল। আলোকচিত্ৰ |url=http://polemika.com.ua/news-85154.html |publisher=ডেমোটিভেটৰছডেমোটিভেটৰছ সম্পাদকমণ্ডলীয়ে বিষয়বস্তুৰ বাবে দায়িত্ব গ্ৰহণ নকৰে |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324111203/http://polemika.com.ua/news-85154.html |archive-date=24 March 2012}}&lt;/ref&gt;

==তথ‍্য উৎস==
{{reflist}}

==গ্ৰন্থৰাজি==

* {{Cite journal |last=Romantsov |first=Roman |date=2012 |title=Żydzi na tle statystyk demograficznych Lwowa 1918-1939 |url=https://bibliotekanauki.pl/articles/2144057 |journal=Studia Żydowskie. Almanach |volume=2 |issue=2 |pages=105–136 |doi=10.56583/sz.786 |doi-access=free }}

==বহিঃসংযোগ==
{{Sister project links|c=yes|m=|voy=yes|species=no|s=no|n=no|q=no|b=no|d=no|}}
*[http://lviv.com/ Lviv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325053815/https://lviv.com/ |date=২৫ মাৰ্চ ২০২২ }}
*[http://lviv.travel/en/index আনুষ্ঠানিক ভ্ৰমণ ৱেবছাইট]
*[http://historic-cities.huji.ac.il/ukraine/lviv/lviv.html লভিভৰ পুৰণি মানচিত্ৰসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211021155723/http://historic-cities.huji.ac.il/ukraine/lviv/lviv.html |date=২১ অক্টোবৰ ২০২১ }} – [http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html ঐতিহাসিক চহৰসমূহ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220325051637/http://historic-cities.huji.ac.il/historic_cities.html |date=২৫ মাৰ্চ ২০২২ }}
*[https://lv.locator.ua/?l=en লভিভ চহৰৰ নিৰ্দেশিকা আৰু ইণ্টাৰেক্টিভ মানচিত্ৰ]


[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>rbyf8oznbz7junk3lx4gb2jrl5nq0oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বেনি কুৰিয়াকোচ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138824</id>
    <revision>
      <id>633658</id>
      <parentid>629014</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43505" sha1="bjb2yw4wy0q6t70cs1r3pu0q3a8z5sh" xml:space="preserve">{{Infobox Architect
| name = ড° বেনি কুৰিয়াকোচ
| image = Drbenny.jpg
| caption = ড° বেনি কুৰিয়াকোচ
| birth_date = {{birth date|df=yes|1962|5|25}}
| birth_place = [[কেৰালা]], ভাৰত
| occupation = আৰ্হিকাৰ
| significant_projects = [[মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্প]],&lt;br /&gt;আলেপ্পি ঐতিহ্য প্ৰকল্প,&lt;br /&gt;[[দক্ষিণচিত্ৰ]]
| website = {{URL|bennykuriakose.com/}}
| practice = 
| significant_buildings = 
}}
'''বেনি কুৰিয়াকোচ''' (জন্ম ২৫ মে' ১৯৬২) ভাৰতৰ [[কেৰালা|কেৰালাত]] জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ [[দক্ষিণ ভাৰত|দক্ষিণ ভাৰতৰ]] থলুৱা স্থাপত্যৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ স্থাপত্য সংৰক্ষণ আৰু নতুন ভৱনৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰাত নিজৰ স্বাক্ষৰ ৰাখিছে। তেওঁ কাঠ, শিল আৰু ইটাৰ দৰে প্ৰাকৃতিক উপাদানেৰে নিৰ্মিত গাঁথনিৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে জনাজাত। তেওঁ মূলতঃ [[চেন্নাই]] আৰু কেৰালাত কৰ্মজীৱন অতিবাহিত কৰিছে। তেওঁ চেন্নাইত এটা পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠান চলায়।

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
কুৰিয়াকোচ কুথাত্তুকুলমত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু [[তিৰুৱনন্তপুৰম|তিৰুৱনন্তপুৰমত]] ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। তাত তেওঁ প্ৰাক-স্নাতক পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰাৰ আগতে চৰকাৰী আদৰ্শ উচ্চ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ত্ৰিভান্দম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে, য'ৰ পৰা তেওঁ অসামৰিক অভিযান্ত্ৰিক বিদ্যাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৮৬ চনত তেওঁ [[যুক্তৰাজ্য|যুক্তৰাজ্যৰ]] [[য়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়|য়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] উন্নত স্থাপত্য অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা সংৰক্ষণ অধ্যয়নত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীৰ বাবে চাৰ্লছ ৱালেছ ইণ্ডিয়া ট্ৰাষ্ট বঁটা লাভ কৰে। তেওঁ ২০১৫ চনত ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান, মাদ্ৰাজৰ মানৱিক আৰু সামাজিক বিজ্ঞান বিভাগৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে।

==কৰ্মজীৱন==
১৯৮৪ চনত, ত্ৰিভান্দম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা সদ্য স্নাতক হিচাপে তেওঁ ব্ৰিটিছ মূলৰ ভাৰতীয় স্থপতিবিদ [[লৰী বেকাৰ|লৰী বেকাৰৰ]] সৈতে হোৱা এক আকস্মিক সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত স্থাপত্য অনুশীলন আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://grin.news/benny-kuriakose-the-heir-to-the-legendary-architect-laurie-baker-e8189d32112d|title=How Benny Kuriakose, heir to the legendary Indian architect Laurie Baker, keeps it real|trans-title=কিংবদন্তি ভাৰতীয় স্থপতি লৰী বেকাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী বেনি কুৰিয়াকোচে কেনেকৈ ইয়াক বাস্তৱিক কৰি ৰাখে|date=৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭|work=গ্ৰিন|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সৈতে ন মাহ কাম কৰাৰ পিছত, ১৯৮৫ চনত তেওঁ নিজৰ অনুশীলন আৰম্ভ কৰে। স্ব-শিক্ষিত স্থপতিবিদ হিচাপে তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কৰ্মজীৱনত তেওঁ বিকল্প, কম খৰচী আৰু পৰিৱেশ অনুকূল স্থাপত্যৰ বিকাশৰ বাবে পালঘাটৰ সমন্বিত পল্লী প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ, পল্লী উন্নয়নৰ বাবে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ (কষ্টফৰ্ড) আৰু কেৰালা ৰাজ্যিক নিৰ্মিতি কেন্দ্ৰৰ দৰে কেইবাটাও সংস্থাৰ সৈতে কাম কৰিছিল। ১৯৮৫ চনৰ পৰা তেওঁ বেকাৰৰ শৈলী প্ৰতিফলিত কৰা কম খৰচী ঘৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল, যেতিয়ালৈকে ১৯৯২ চনত তেওঁ অভিনেতা [[মামুট্টী|মামুট্টীৰ]] ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা নাছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/futurefacing-design/article6272325.ece|title=Future-facing design|trans-title=ভৱিষ্যতমুখী আৰ্হি|last=এলিয়াছ|first=এস্থাৰ|date=১ আগষ্ট ২০১৪|work=[[দ্য হিন্দু]]|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129095701/http://www.thehindu.com/features/metroplus/futurefacing-design/article6272325.ece|archive-date=২৯ নৱেম্বৰ ২০১৪|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

১৯৯৪ চনত, ১৯৯৩ চনৰ লাতুৰ ভূমিকম্পৰ পিছত বানেগাঁও গাঁৱৰ বাবে আৱাসৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ মালয়ালম মনোৰমাই কুৰিয়াকোচক নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁ ২০০২ চনত [[গুজৰাট]] ৰাজ্যৰ [[ভূজ]] জিলাৰ ছাপৰেডি গাঁৱত ভূমিকম্প পুনৰ্বাসন প্ৰকল্পৰ বাবে ৰাজহুৱা আৰু আৱাসিক ভৱনৰ বিন্যাসো প্ৰস্তুত কৰিছিল।

তেওঁ [[নতুন দিল্লী|নতুন দিল্লীৰ]] পৰিকল্পনা আৰু স্থাপত্য বিদ্যালয়, [[ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠান]], ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান আৰু অন্যান্য স্থাপত্য বিদ্যালয়সমূহত অতিথি শিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছে।

কুৰিয়াকোচক [[চেন্নাই|চেন্নাইৰ]] উইকেণ্ড ৰিট্ৰিটৰ বাবে ২০০১ চনত 'ইনচাইড আউটচাইড'ৰ বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ ডিজাইনাৰ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল, আৰু ২০১১ চনত 'ইনচাইড আউটচাইড' আলোচনীৰ পৰা চেলিব্ৰেচন অফ আৰ্কিটেকচাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনত তেওঁক ২০১৬ এষ্ট্ৰেড জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা প্ৰদান কৰা হয় (১৯৮০ চনত এই সন্মানৰ পূৰ্বৱৰ্তী প্ৰাপক আছিল স্থপতিবিদ কৰণ গ্ৰোভাৰ)। তেওঁক ভৱিষ্যতৰ ঘৰ নিৰ্মাণৰ বাবে পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰা শীৰ্ষ ১০ জন ভাৰতীয় স্থপতিবিদৰ তালিকাতো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://scroll.in/magazine/845662/ten-indian-architects-who-are-harnessing-traditional-wisdom-to-build-the-homes-of-the-future|title=Ten Indian architects who are harnessing traditional wisdom to build the homes of the future|trans-title=ভৱিষ্যতৰ ঘৰ নিৰ্মাণৰ বাবে পৰম্পৰাগত জ্ঞান ব্যৱহাৰ কৰা দহজন ভাৰতীয় স্থপতিবিদ|last=আৰ্থা|work=স্ক্ৰল.ইন|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ 'কনজাৰ্ভিং অৱ টিম্বাৰ ষ্ট্ৰাকচাৰ্ছ ইন ইণ্ডিয়া' আৰু 'পষ্ট চুনামি ৰিকনষ্ট্ৰাকচন: মেনুৱেল ফৰ চুপাৰভাইজৰ্ছ এণ্ড প্ৰজেক্ট ষ্টাফ'ৰ দৰে কিতাপ লিখিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://housing.com/news/sustainable-buildings-needed-much-industry-society/|title=Sustainable buildings are needed as much for the industry as for society|trans-title=উদ্যোগৰ লগতে সমাজৰ বাবেও বহনক্ষম ভৱনৰ প্ৰয়োজন|last=শৰ্মা|first=পূৰ্ণিমা গোস্বামী|website=হাউজিং নিউজ|date=৭ নৱেম্বৰ ২০১৭|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707231210/https://housing.com/news/sustainable-buildings-needed-much-industry-society/|archive-date=৭ জুলাই ২০১৮|url-status=live|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|df=dmy-all|archivedate=2018-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180707231210/https://housing.com/news/sustainable-buildings-needed-much-industry-society/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ইনটেকৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত 'গাইডলাইনছ ফৰ দ্য প্ৰিপাৰেচন অৱ আ হেৰিটেজ মেনেজমেন্ট প্লেন' কিতাপখনৰ অন্যতম সম্পাদক।

কুৰিয়াকোচে [[ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন কাৰ্যসূচী|ইউএনডিপি]], [[ইউনেস্কো]], বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু অন্যান্য সংস্থাসমূহত পৰামৰ্শদাতা হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছে। তেওঁ ভাৰত আৰু বিদেশৰ বিভিন্ন আলোচনাচক্ৰ, সন্মিলন আৰু কৰ্মশালাত আৱাসিক, সংৰক্ষণ আৰু ব্যয়-সাশ্ৰয়ী নিৰ্মাণ কৌশলৰ ওপৰত বহুতো গৱেষণা পত্ৰ উপস্থাপন কৰিছে।

==স্থাপত্য শৈলী==
[[File:DakshinachitraIMG 9362.jpg|thumb|দক্ষিণচিত্ৰৰ আৰ্হি ঘৰ]]
কুৰিয়াকোচে থলুৱা আৰু পৰম্পৰাগত অনুশীলনৰ জৰিয়তে বহনক্ষম স্থাপত্য অৰ্জন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। তেওঁ থলুৱা স্থাপত্য জলবায়ুৰ সৈতে খাপ খোৱা যুক্তিত বিশ্বাস কৰে, আৰু স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰি সৰল সৌন্দৰ্যৰ প্ৰকল্প নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://architecturelive.in/benny-kuriakose/|title=Benny Kuriakose - striving towards sustainable architecture|trans-title=বেনি কুৰিয়াকোচ - বহনক্ষম স্থাপত্যৰ দিশত প্ৰচেষ্টা|website=আৰ্কিটেকচাৰলাইভ!|date=২৩ জুন ২০১৫ |language=en-US|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮}}&lt;/ref&gt; চূড়ান্ত আৰ্হিত উপনীত হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বহনক্ষমতা আৰু ব্যয়-সাশ্ৰয়ী ব্যৱস্থাই আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক হিচাপে কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.zingyhomes.com/expert-interview/architect-benny-kuriakose-interview/|title=Architect Benny Kuriakose and his Architectural Journey - Interview|trans-title=স্থপতিবিদ বেনি কুৰিয়াকোচ আৰু তেওঁৰ স্থাপত্য যাত্ৰা - সাক্ষাৎকাৰ|last=শিন|first=এণ্ড্ৰু|date=১৫ এপ্ৰিল ২০১৫|website=জিংগাহোমছ|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401213310/https://www.zingyhomes.com/expert-interview/architect-benny-kuriakose-interview/|archive-date=১ এপ্ৰিল ২০১৮|url-status=live|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ এনে এক স্থাপত্য অন্বেষণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যি পৰিৱেশৰ উপযোগী, ব্যয়-সাশ্ৰয়ী, বহনক্ষম আৰু একে সময়তে আধুনিক প্ৰেক্ষাপটত থলুৱা স্থাপত্যৰ নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। পৰম্পৰা আৰু ঐতিহ্যক শৈলী হিচাপে নহয়, ধাৰণা হিচাপে অধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; থলুৱা স্থাপত্য তেওঁৰ বাবে জ্ঞানৰ ভঁৰালৰ দৰে। সমাজ আৰু প্ৰযুক্তিয়ে বহু পৰিৱৰ্তন আনিছে, সেয়েহে স্থপতিবিদসকলে এইবোৰৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি স্থাপত্যত এক বেলেগ ধৰণৰ শব্দভাণ্ডাৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.fwdlife.in/enchanting-past|title=Enchanting Past|trans-title=মোহময় অতীত|last=বৈভৱ|date=২ নৱেম্বৰ ২০১৬|website=এফডব্লিউডি লাইফ|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180729222857/https://www.fwdlife.in/enchanting-past|archive-date=২৯ জুলাই ২০১৮|url-status=live|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; কুৰিয়াকোচে গ্ৰাহকৰ বাবে এনেদৰে আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে যাতে তেওঁলোকৰ মাজত নিৰন্তৰ বাৰ্তালাপ থাকে, যিয়ে ইজনে সিজনক বিভিন্ন ধৰণে প্ৰভাৱিত কৰে আৰু ভৱনটোৰ চূড়ান্ত আৰ্হিক দিশ নিৰ্দেশনা দিয়ে। পেৰামিটাৰসমূহৰ নিৰন্তৰ আৰু বিকশিত ব্যাখ্যাৰ পোহৰত ইয়াক নিৰন্তৰ সংশোধন কৰাৰ লগে লগে আৰ্হিটো ক্ৰমান্বয়ে স্পষ্ট হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত এনে এক চূড়ান্ত আৰ্হি প্ৰস্তুত হয় যি অনন্য আৰু ব্যৱহাৰকাৰীৰ চাহিদা পূৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

কুৰিয়াকোচৰ নিজা কোনো শৈলী নাই। তেওঁ ভাবে যে আৰ্হিৰ ক্ষেত্ৰত শৈলীতকৈ ধাৰণাটো বহুত বেছি গুৰুত্বপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.estrade.in/best-way-of-going-green-is-to-conserve-our-old-buildings-benny-kuriakose/|title=Best way of going green is to conserve our old buildings: Benny Kuriakose|trans-title=সেউজীয়া হোৱাৰ আটাইতকৈ ভাল উপায় হ'ল আমাৰ পুৰণি ভৱনসমূহ সংৰক্ষণ কৰা: বেনি কুৰিয়াকোচ|date=১০ নৱেম্বৰ ২০১৬|website=এষ্ট্ৰেড|language=en|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|archivedate=2018-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180707201540/http://www.estrade.in/best-way-of-going-green-is-to-conserve-our-old-buildings-benny-kuriakose/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰা ভৱনসমূহত নিজৰ ধাৰণা জাপি দিব নিবিচাৰে। তেওঁ প্ৰতিটো ভৱন প্ৰত্যেকৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; তেওঁৰ সকলো প্ৰকল্প বেলেগ বেলেগ দেখা যায় কাৰণ প্ৰতিগৰাকী গৃহস্থৰে নিজা পছন্দ থাকে আৰু তেওঁ তেওঁলোকৰ আকাংক্ষাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাবলৈ চেষ্টা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/society/Builder-of-dreams/article17116794.ece|title=Builder of dreams|trans-title=সপোনৰ নিৰ্মাতা|last=শ্ৰীধৰ|first=ললিতা|date=৩০ জানুৱাৰী ২০১৭|work=দ্য হিন্দু|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; স্থান বেলেগ, জলবায়ু বেলেগ, সামগ্ৰীবোৰ বেলেগ আৰু গ্ৰাহকসকলো বেলেগ। তেওঁ ভাবে যে শৈলী অতিশয় বাহ্যিক।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
[[File:VishramOnTheSeaBENNEY12.jpg|thumb|বিশ্ৰাম অন দ্য চি]]

তেওঁৰ ভৱনসমূহৰ বহনক্ষমতাৰ দিশবোৰ সলনি হয়। যদিও চিমেণ্ট আৰু তীখাৰ দৰে আধুনিক সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়, সেইবোৰৰ ব্যৱহাৰ সীমিত আৰু তেওঁৰ ভৱনসমূহত প্ৰধানকৈ প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰ প্ৰাধান্য থাকে।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thealternative.in/lifestyle/benny-kuriakose-we-need-to-think-beyond-the-green-building/|title=Benny Kuriakose: 'We need to think beyond the green building'|trans-title=বেনি কুৰিয়াকোচ: 'আমি সেউজ ভৱনৰ বাহিৰেও চিন্তা কৰিব লাগিব'|last=মোহন|first=আৰতি|work=দ্য অল্টাৰনেটিভ|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403051540/http://www.thealternative.in/lifestyle/benny-kuriakose-we-need-to-think-beyond-the-green-building/|archive-date=৩ এপ্ৰিল ২০১৮|url-status=dead|df=dmy-all|archivedate=2018-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180403051540/http://www.thealternative.in/lifestyle/benny-kuriakose-we-need-to-think-beyond-the-green-building/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; জলবায়ু, মাটিৰ উপলব্ধতা, স্থানীয় নিৰ্মাণ সামগ্ৰী আৰু সামাজিক তথা সাংস্কৃতিক কাৰকসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি বহনক্ষম ভৱনৰ সংজ্ঞা সলনি হয়।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

চোতাল, বাৰাণ্ডা আৰু ছাদ হৈছে কুৰিয়াকোচে ভৱনৰ আৰ্হিত ব্যৱহাৰ কৰা কিছুমান উপাদান। কেৰালা, য'ত তেওঁ ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল, আৰু [[তামিলনাডু]] য'ত তেওঁ জীৱনৰ যোৱা ২৫ বছৰ অতিবাহিত কৰিছে, এই স্থানবোৰে তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

কুৰিয়াকোচৰ মতে, বৰ্তমান নিৰ্মাণ উদ্যোগৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বানটো হৈছে নিৰ্মাণৰ মানদণ্ড নিশ্চিত কৰা। সকলোৱে পৰিমাণৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আৰু যদি নিৰ্মাণৰ মানদণ্ড নিশ্চিত কৰিব পৰা নাযায়, তেন্তে ভৱনবোৰ বেছি দিন টিকি নাথাকিব।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==প্ৰকল্পসমূহ==
[[File:WayanadHouseLiving.jpg|thumb|ৱায়ানাদ হাউচ]]
* ১৯৯২ – [[মামুট্টী|মামুট্টীৰ]] ঘৰ
* ১৯৯৪ – [[লাতুৰ|লাতুৰৰ]] বানেগাঁও গাঁৱৰ ভূমিকম্প দুৰ্গতসকলৰ বাবে পুনৰ্বাসন প্ৰকল্প
* ১৯৯৫ চনৰ পৰা - ঐতিহ্য আৰু কাৰুশিল্প গাঁও [[দক্ষিণচিত্ৰ|দক্ষিণচিত্ৰৰ]] কেৰালা শাখা আৰু ৰাজহুৱা ভৱনৰ আৰ্হি
* ১৯৯৯ – [[ইনষ্টিটিউট অৱ পেলিৱেটিভ মেডিচিন (কোজিকোড)]]
* ২০০১ – বিশ্ৰাম অন দ্য চি ঘৰ
* ২০০২ – [[ভূজ|ভূজৰ]] ছাপৰেডি গাঁৱৰ ভূমিকম্প দুৰ্গতসকলৰ বাবে পুনৰ্বাসন প্ৰকল্প
* ২০০৩ – বেকৱাটাৰ ৰিপলছ ৰিচৰ্ট, [[কুমাৰকম]]
[[File:WayanadHouse.jpg|thumb|ৱায়ানাদ হাউচ]]
* ২০০৫ – হৰিশ্ৰী বিদ্যালয়ম, [[চেন্নাই]]
* ২০০৬ – চুনামিত ক্ষতিগ্ৰস্ত গাঁও [[তৰংগম্বড়ি]] আৰু চিন্নানগুড়িৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ
* ২০০৮ চনৰ পৰা – [[মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্প]]
* ২০০৯ – ডাৰ্বি গ্ৰীণ ৰিচৰ্ট, [[উটি]]
* ২০১০ – কাচা ৰোজো ঘৰ
* ২০১০ – মঙ্গলা হেৰিটেজ
* ২০১১ – শিৱৰাম ঘৰ
[[File:CasaRojo07.jpg|thumb|কাচা ৰোজো]]
* ২০১১ – পৰমানখেনি ঘৰ
* ২০১১ – ৱায়ানাদ ঘৰ
* ২০১২ – অননত্য ৰিচৰ্টছ [http://anantyaresorts.com], [[কন্যাকুমাৰী]] জিলা
* ২০১২ – স্প্ৰিংডেল হেৰিটেজ ৰিচৰ্ট, [[ভণ্ডিপেৰিয়াৰ]]
* ২০১৪ – দ্য কোৱাইট বাই দ্য ৰিভাৰ ৰিচৰ্ট, [[কোদনাড়ু]]
[[File:VishramOnTheSeaBENNEY10.jpg|thumb|বিশ্ৰাম অন দ্য চি - ডাইনিং]]

==দক্ষিণচিত্ৰ কাৰুশিল্প গাঁও==
লৰী বেকাৰৰ মূল স্থান পৰিকল্পনা আৰু স্কেচৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেন্নাইৰ ওচৰৰ দক্ষিণচিত্ৰ কাৰুশিল্প গাঁৱৰ আৰ্হি নিৰন্তৰ কৰা আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত কুৰিয়াকোচ ১৯৯৫ চনৰ পৰা জড়িত হৈ আছে। বেকাৰৰ স্কেচসমূহ তেওঁ পৰিকল্পনালৈ ৰূপান্তৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চেন্নাইলৈ যায়, য'ত তেওঁক দক্ষিণচিত্ৰত কেৰালা শাখা আৰু ৰাজহুৱা ভৱনসমূহৰ কাম কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।

==তৰংগম্বড়ি আৰু চিন্নানগুড়ি চুনামি পুনৰ্বাসন প্ৰকল্প==
কুৰিয়াকোচে চুনামি পুনৰ্বাসন প্ৰকল্পৰ অধীনত [[নাগাপট্টিনম|নাগাপট্টিনমৰ]] তৰংগম্বড়ি আৰু চিন্নানগুড়ি গাঁৱৰ মৎস্যজীৱীসকলৰ বাবে ১,০০০ ৰো অধিক ব্যক্তিকেন্দ্ৰিক ঘৰৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰিছিল। প্ৰকল্পটোৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ভাৰতৰ পূব উপকূলত আঘাত হানা ২০০৪ চনৰ চুনামিত আক্ৰান্তসকলৰ বাবে ঘৰ প্ৰদান কৰা। সাধাৰণতে ভাৰত আৰু অন্যান্য স্থানৰ ৰাজহুৱা আৱাস কাৰ্যসূচীত, সকলো ঘৰ নিৰ্মাণৰ বাবে একে ধৰণৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

এনজিঅ' চাউথ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন অৱ ফিচাৰমেন ছ'চাইটিজৰ (এছআইএফএফএছ) দ্বাৰা পৰিচালিত চুনামি পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰকল্পৰ ক্ষেত্ৰত, ঘৰৰ আৰ্হি আৰু নিৰ্মাণত ঘৰৰ মালিকক জড়িত কৰাৰ এক অভিনৱ ধাৰণা চেষ্টা কৰা হৈছিল। ঘৰবোৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ আগতে প্লট আবণ্টন কৰা হৈছিল যাতে প্ৰতিগৰাকী গৃহস্থই জানিব পাৰে যে তেওঁলোকে কোনটো ঘৰ পাব।

চুনামিৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত তৰংগম্বড়ি আৰু চিন্নানগুড়িৰ বসতি আৰু ঘৰসমূহৰ আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত পুনৰ্নিৰ্মাণত স্থানীয় সম্প্ৰদায় আৰু ঘৰৰ মালিকসকলৰ অংশগ্ৰহণ নিশ্চিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। মানুহে আচলতে কি পাবলৈ গৈ আছে সেয়া বুজিবলৈ বিভিন্ন আৰ্হি আগবঢ়োৱা হৈছিল আৰু নমুনা ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ আগতেই ব্যক্তিসকলক স্থান আবণ্টন কৰা হৈছিল। ঘৰবোৰ অত্যন্ত নিজা প্ৰয়োজন অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ঘৰৰ মালিকসকলৰ নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ আছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্প==
[[File:Paliam.jpg|thumb|পালিয়াম প্ৰাসাদ সংগ্ৰহালয়]]

২০০৭ চনত কুৰিয়াকোচক মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্পৰ সংৰক্ষণ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। [[মুজিৰিছ]] কেৱল এখন ঠাই নহয়। ই এটা ধাৰণা আৰু এই প্ৰকল্পটো ভৱিষ্যত প্ৰজন্মক ঐতিহ্যৰ বিষয়ে শিক্ষিত কৰাৰ, আৰু সৰ্বভাৰতীয় তথা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ সৈতে [[কেৰালা|কেৰালাৰ]] সম্পৰ্কৰ ওপৰত আলোকপাত কৰাৰ এক প্ৰচেষ্টা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/past-is-charming/article7353897.ece|title=Past is charming|trans-title=অতীত মনোমোহা|last=কৃষ্ণমাচাৰী|first=সুগন্ধী|date=২৬ জুন ২০১৫|work=দ্য হিন্দু|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; প্ৰকল্পটোৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সমল আৰু স্মৃতিস্তম্ভসমূহ ১৫০&amp;nbsp;বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকা জুৰি বিস্তৃত হৈ আছে, আৰু কুৰিয়াকোচৰ দলে ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু স্থাপত্য শিল্পৰ প্ৰায় ৪০০ টা ভৱন চিহ্নিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.livemint.com/Leisure/Qh1ZNDaPCYKkB1JK9FNxHJ/Musing-on-Muziris.html|title=Musing on Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ ওপৰত চিন্তা-চৰ্চা|last=কুমাৰ|first=সুজাতা শংকৰ|date=১৮ আগষ্ট ২০১৭|work=লাইভমিন্ট|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708221312/https://www.livemint.com/Leisure/Qh1ZNDaPCYKkB1JK9FNxHJ/Musing-on-Muziris.html|archive-date=৮ জুলাই ২০১৮|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

ই ঐতিহ্য ব্যৱস্থাপনাৰ এক বিকল্প পদ্ধতি আৰু স্থানীয় প্ৰেক্ষাপটৰ সৈতে খাপ খোৱা ধাৰণা এটা বিকশিত কৰাই আছিল আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্পৰ বহুতো মাত্ৰা আছে। ই এক শৈক্ষিক প্ৰকল্প, এক উন্নয়নমূলক প্ৰকল্প আৰু বহনক্ষম পৰ্যটনৰ এক আৰ্হি।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; এই প্ৰকল্পটো মূলতঃ ড° থমাছ আইজাকৰ মগজুৰ সৃষ্টি আছিল, যি এই অঞ্চলটোত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। উন্নয়ন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ অৰ্থনীতিৰ অধ্যাপক হিচাপে তেওঁ ২০০৬ চনত কেৰালাৰ অৰ্থমন্ত্ৰী হৈছিল। তেওঁ মুজিৰিছক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে এক উপানুষ্ঠানিক শিক্ষা প্ৰকল্প হিচাপে কল্পনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

এই প্ৰকল্পটোৰ লগত পালিয়াম প্ৰাসাদ, পাৰাভুৰ চিনাগগ, কোট্টাপুৰম দুৰ্গ, কোট্টাপুৰম বজাৰ আৰু মুজিৰিছ অঞ্চলৰ আন বহুতো ঐতিহাসিক গাঁথনিৰ সংৰক্ষণ জড়িত আছিল। ই ভাৰতত ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু আঞ্চলিক উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত এক সমন্বিত পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰাৰ দৃষ্টান্ত স্থাপন কৰিছে। প্ৰকল্পটোত ইণ্টাৰেক্টিভ সংগ্ৰহালয়, দৰ্শনাৰ্থী কেন্দ্ৰ, ভাৰ্চুৱেল পুনৰ্নিৰ্মাণ কেন্দ্ৰ, [[পেৰিয়াৰ নদী|পেৰিয়াৰ নদীৰে]] নাৱেৰে বিভিন্ন স্মৃতিস্তম্ভলৈ যোৱাৰ সুবিধা, অঞ্চলটোত চাইকেল ভ্ৰমণ আৰু চাৰ্কিট ভ্ৰমণৰ দৰে বৈশিষ্ট্যসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/history-and-culture/Return-of-Muziris/article15507371.ece|title=Return of Muziris|trans-title=মুজিৰিছৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন|last=সত্যেন্দ্ৰন|first=নীতা|date=৫ জানুৱাৰী ২০১১|work=দ্য হিন্দু|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত আৰম্ভ হোৱা এইটো ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ সংৰক্ষণ প্ৰকল্প। ২৫ খন স্থান জুৰি বিস্তৃত এই প্ৰকল্পটোৱে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকাৰ পৰা পাহৰণিৰ গৰ্ভত সোমাই পৰা মুজিৰিছ বন্দৰৰ ডাচ, আৰবী, চীনা, ইহুদী, গ্ৰীক, পৰ্তুগীজ আৰু ৰোমান শিপাৰ সৈতে কেৰালাৰ ইতিহাসৰ সংযোগ ঘটায়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
[[File:AnantyaResortIMG 9550.jpg|thumb|অননত্য ৰিচৰ্ট]]

ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদ, [[চেৰামন জুম্মা মছজিদ|চেৰামন জুমা মছজিদক]] সকলো আধুনিক সংযোজন আঁতৰাই পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰাটো মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্পৰ এক অংশ।&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-keralas-muziris-heritage-project-could-serve-as-a-model-for-conservation/articleshow/48838322.cms|title=How Kerala's Muziris Heritage Project could serve as a model for conservation|trans-title=কেৰালাৰ মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্পই কেনেকৈ সংৰক্ষণৰ বাবে এক আৰ্হি হিচাপে কাম কৰিব পাৰে|last=অৰবিন্দ|first=ইণ্ডুলেখা|date=৬ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৫|work=দি ইকনমিক টাইমছ|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|archive-url=https://web.archive.org/web/20180402225442/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/how-keralas-muziris-heritage-project-could-serve-as-a-model-for-conservation/articleshow/48838322.cms|archive-date=২ এপ্ৰিল ২০১৮|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt; কোট্টাপুৰম বজাৰত নতুন চেপেলৰ ঠাইত পুৰণিটো স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়টোৱে লৈছিল। এই পদক্ষেপৰ ফলত ৰূপান্তৰিত হোৱা গাঁথনিসমূহৰ ভিতৰত মছজিদ আৰু চেপেল মাত্ৰ দুটা। এইবোৰ মধ্য কেৰালাৰ [[এৰ্ণাকুলাম]] আৰু [[ত্ৰিশূৰ]] জিলাৰ {{cvt|150|km|2}} এলেকাত অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

প্ৰকল্পটো সম্পূৰ্ণ হ'লে, ই দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰাজ্য কেৰালাৰ ৩,০০০ বছৰৰ ইতিহাসৰ মাজেৰে এক যাত্ৰা হ'ব। স্থানটো অতি বিশেষ কাৰণ ইয়াতেই ইহুদী, আৰব, গ্ৰীক, পৰ্তুগীজ, ডাচ আৰু ব্ৰিটিছ আদি একত্ৰিত হৈছিল। এই বন্দৰৰ জৰিয়তে ভাৰতলৈ তিনিটা ধৰ্ম আহিছিল, ক্ৰমে ইহুদী, খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

মুজিৰিছ ঐতিহ্য প্ৰকল্পই ভাৰতত ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু আঞ্চলিক উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত এক সমন্বিত পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰাৰ দৃষ্টান্ত স্থাপন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/lessons-from-our-neighbour/articleshow/47885263.cms|title=Lessons from our neighbour|trans-title=আমাৰ চুবুৰীয়াৰ পৰা শিক্ষা|last=মধুকাৰ|first=জয়ন্তী|date=১ জুলাই ২০১৫|work=[[বাংগালোৰ মিৰৰ]]|access-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001184158/https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/lessons-from-our-neighbour/articleshow/47885263.cms|archive-date=১ অক্টোবৰ ২০১৮|url-status=live|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

==বঁটাসমূহ==
* ১৯৮৬ চাৰ্লছ ৱালেছ (ইণ্ডিয়া) ট্ৰাষ্ট বঁটা
* ২০০২ ইনচাইড আউটচাইড আলোচনীৰ দ্বাৰা বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ ডিজাইনাৰ বঁটা
* ২০১১ ইনচাইড আউটচাইড আলোচনীৰ দ্বাৰা চেলিব্ৰেচন অফ আৰ্কিটেকচাৰ বঁটা
* ২০১৬ এষ্ট্ৰেডৰ দ্বাৰা জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা
* ২০১৭ ৰিয়েল্টি প্লাছৰ দ্বাৰা স্ক্ৰল অৱ অনাৰ ২০১৭
* ২০১৭ এডিটৰছ চইচ ফৰ এগজেম্প্লেৰী বডি অৱ ৱৰ্ক, ট্ৰেণ্ডছ এক্সেলেন্স এৱাৰ্ড [http://www.trendsawards.in/]

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
* বেনি কুৰিয়াকোচ, নূপুৰ প্ৰুথি খান্না, মালবিকা বাজাজ চাইনি (সম্পাদক), 'গাইডলাইনছ ফৰ প্ৰিপাৰেচন অৱ আ হেৰিটেজ মেনেজমেন্ট প্লেন', ২০১০ [https://books.google.com/books?id=8K_qZwEACAAJ]।
* বেনি কুৰিয়াকোচ, 'কনজাৰ্ভিং টিম্বাৰ ষ্ট্ৰাকচাৰ্ছ ইন ইণ্ডিয়া', ২০০৭ [https://books.google.com/books?id=5AaaQwAACAAJ]।
* বেনি কুৰিয়াকোচ, 'হেবিটেট মেপিং অৱ চিন্নানগুড়ি – আ ষ্টাডি অৱ চিন্নানগুড়ি ভিলেজ ইন কানেকচন উইথ চুনামি ৰিকনষ্ট্ৰাকচন প্ৰজেক্ট', ২০০৬ [https://books.google.com/books?id=SVm6HwAACAAJ]।
* আব্ৰাহাম, ৰাজেশ (পৰিচালক), 'এছ আৰ্কিটেক্ট – বেনি কুৰিয়াকোচ', বেনি কুৰিয়াকোচে আৰ্হি প্ৰস্তুত কৰা বিভিন্ন প্ৰকল্পৰ ওপৰত এখন তথ্যচিত্ৰ।

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

{{DEFAULTSORT:কুৰিয়াকোচ, বেনি}}
[[শ্ৰেণী:১৯৬২-ত জন্ম]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:য়ৰ্ক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন শিক্ষাৰ্থী]]
[[শ্ৰেণী:এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিজ্ঞানী]]
[[শ্ৰেণী:তিৰুৱনন্তপুৰমৰ শিল্পী]]</text>
      <sha1>bjb2yw4wy0q6t70cs1r3pu0q3a8z5sh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লিভাডিয়া প্ৰাসাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138841</id>
    <revision>
      <id>633674</id>
      <parentid>632970</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22905" sha1="rk51dzxwfzrbat0odu9od9cpebqoimi" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name = লিভাডিয়া প্ৰাসাদ
| native_name = Ливадийский дворец
| native_name_lang = ru
| logo = 
| logo_size = 
| logo_alt = 
| logo_caption = 
| image = Лівадійський палацовий комплекс7.jpg
| image_size = 
| image_alt = &lt;!-- or | alt = --&gt;
| image_caption = লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ সন্মুখভাগ
| pushpin_map = Crimea
| pushpin_alt = 
| map_caption = 
| pushpin_map_size = 
| pushpin_label = 
| pushpin_mark = 
| pushpin_relief = 
| former_names = 
| alternate_names = 
| etymology = 
| status = 
| cancelled = 
| topped_out = 
| building_type = প্ৰাসাদ
| architectural_style = 
| classification = 
| location = 
| address = 
| location_city = লিভাডিয়া, ক্ৰিমিয়া
| location_country = 
| coordinates = {{coord|44|28|04|N|34|08|36|E|type:landmark|display=title, inline}}
| altitude = 
| current_tenants = 
| namesake = 
| groundbreaking_date = 
| construction_start_date = 
| construction_stop_date = 
| est_completion = 
| topped_out_date = 
| completion_date = 
| opened_date = 
| inauguration_date = 
| relocated_date = 
| renovation_date = 
| closing_date = 
| demolished_date = 
| cost = 
| ren_cost = 
| client = 
| owner = 
| landlord = 
| affiliation = 
| height = 
| architectural = নব-নৱ-জাগৰণ (Neo-Renaissance)
| tip = 
| antenna_spire = 
| roof = 
| top_floor = 
| observatory = 
| diameter = 
| circumference = 
| weight = 
| other_dimensions = 
| structural_system = 
| material = বগা ক্ৰিমিয়ান চূণশিল
| size = 
| floor_count = 
| floor_area = 
| elevator_count = 
| grounds_area = 
| architect = 
| architecture_firm = 
| developer = 
| engineer = 
| structural_engineer = 
| services_engineer = 
| civil_engineer = 
| other_designers = 
| quantity_surveyor = 
| main_contractor = 
| awards = 
| designations = 
| known_for = 
| ren_architect = 
| ren_firm = 
| ren_engineer = 
| ren_str_engineer = 
| ren_serv_engineer = 
| ren_civ_engineer = 
| ren_oth_designers = 
| ren_qty_surveyor = 
| ren_contractor = 
| ren_awards = 
| number_of_rooms = 116
| parking = 
| website = [https://xn----7sbfcibirdakblh1d6aj3h.xn--p1ai/ লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট]
| embed = 
| embedded = {{Infobox historic site
 |embed = yes
 |designation1 = UKRAINE NATIONAL
 |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс споруд палацу}} (''প্ৰাসাদৰ ভৱন কমপ্লেক্স'')
 |designation1_type = স্থাপত্য
 |designation1_number = 0100115
}}
| references = 
| footnotes = 
}}
[[Image:Внутренний дворик дворца.jpg|thumb|200px|লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ ভিতৰত থকা এটা ইটালীয় চোতাল]]
[[Image:Yalta-livadiya-crimea-palace-chapel-1.jpg|thumb|200px|প্ৰাসাদৰ উপাসনাগৃহ (chapel)]]

'''লিভাডিয়া প্ৰাসাদ''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Ливадийский дворец; Лівадійський палац) হৈছে [[ৰাছিয়া]]ৰ শেষ সম্ৰাট (জাৰ) নিকোলাছ দ্বিতীয় আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ক্ৰিমিয়াৰ লিভাডিয়াত থকা এক প্ৰাক্তন গ্ৰীষ্মকালীন জিৰণি চ’ৰা। ১৯৪৫ চনত ইয়াতেই ঐতিহাসিক য়াল্টা সন্মিলন অনুষ্ঠিত হৈছিল। সেই সময়ত এই প্ৰাসাদটোত [[আমেৰিকা]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ফ্ৰেংকলিন ডেলানো ৰুজভেল্ট আৰু আমেৰিকান প্ৰতিনিধিবৰ্গৰ আৱাসগৃহৰ ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। আনহাতে চোভিয়েট প্ৰতিনিধিবৰ্গক য়ুছুপভ প্ৰাসাদত আৰু ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিবৰ্গক ইয়াৰপৰা প্ৰায় আঠ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত ভোৰোণ্টচভ প্ৰাসাদত ৰখা হৈছিল। বৰ্তমান এই প্ৰাসাদটোত এটা সংগ্ৰহালয় আছে আৰু ইয়াক কেতিয়াবা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

==ইতিহাস==
প্ৰথমাৱস্থাত এই লিভাডিয়া সম্পত্তিটো লামব্ৰ’ছ কাটস’নিছক প্ৰদান কৰা হৈছিল আৰু পিছলৈ ই পোটোকি পৰিয়ালৰ সম্পত্তি হৈ পৰে। ১৮৬০ৰ দশকত স্থপতি ইপলিটো মনিঘেট্টিয়ে ইয়াত এটা ডাঙৰ প্ৰাসাদ, এটা সৰু প্ৰাসাদ আৰু এখন গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছৰেপৰা ই ৰাছিয়াৰ ৰাজপৰিয়ালৰ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থানত পৰিণত হয়। ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট দ্বিতীয় অলেক্সান্দৰে এই বাসস্থানটো প্ৰায়েই ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আনহাতে তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী তৃতীয় অলেক্সান্দৰে ইয়াৰে সৰু প্ৰাসাদটোত বাস কৰিছিল আৰু তাতেই তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ দ্বিতীয় নিকোলাছে পুৰণি ডাঙৰ প্ৰাসাদটো ভাঙি তাৰ ঠাইত তাতকৈও ডাঙৰ অট্টালিকা নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ স্থান হোৱাৰ বাবে সৰু প্ৰাসাদটো সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল যদিও পিছলৈ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ই ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়। 

১৯০৯ চনৰ আশে-পাশে ক’ৰেইজত গ্ৰেণ্ড ডিউকৰ বাসস্থানসমূহ নিৰ্মাণৰ দায়িত্বত থকা য়াল্টাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় স্থপতি নিকোলাই ক্ৰাছনভক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ নিয়োগ কৰা হয়। সম্ৰাটৰ ডায়েৰীৰপৰা জানিব পৰা যায় যে ৰাজপৰিয়ালৰ মাজত এই প্ৰাসাদৰ আৰ্হি সন্দৰ্ভত ব্যাপক আলোচনা হৈছিল আৰু সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল যে প্ৰাসাদটোৰ চাৰিওটা দিশৰ মুখ দেখিবলৈ সম্পূৰ্ণ পৃথক হ’ব লাগিব। ১৭ মাহৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ অন্তত ১৯১১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত নতুন প্ৰাসাদটো উদ্বোধন কৰা হয়। সেই বছৰৰে নৱেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড ডাচেছ অলগা নিকোলায়েভনাই লিভাডিয়াত নিজৰ ১৬বছৰীয়া জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিছিল। 

১৯১৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী বিপ্লৱৰ পিছত, নিকোলাছৰ মাতৃ ৰাজমাতা মাৰিয়া ফেওডোৰোভনাই ৰাজপৰিয়ালৰ আন কেইগৰাকীমান সদস্যৰ সৈতে লিভাডিয়ালৈ পলাই আহে। শেষত ব্ৰিটিছ জাহাজ ''এইচএমএছ মাৰ্লবৰ''ৰ জৰিয়তে তেওঁলোকক উদ্ধাৰ কৰা হয়, যিখন জাহাজ ৰাজমাতাৰ ভতিজাক ব্ৰিটেইনৰ ৰজা পঞ্চম জৰ্জে পঠিয়াইছিল। 

১৯১৭ চনৰ ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত এই প্ৰাসাদটো চৰকাৰীকৰণ কৰা হয়। ১৯২০ চনৰ ২১ ডিচেম্বৰত ভ্লাদিমিৰ লেনিনে স্বাক্ষৰ কৰা ৰাছিয়ান ছোভিয়েট ফেডাৰেটিভ ছচিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক (RSFSR)ৰ পিপলছ কমিতাৰিয়েটৰ &quot;শ্ৰমিকসকলৰ চিকিৎসাৰ বাবে ক্ৰিমিয়া ব্যৱহাৰ সন্দৰ্ভত&quot; ডিক্ৰী অনুসৰি ইয়াক শ্ৰমিকসকলৰ বাবে এক চেনিটৰিয়াম (স্বাস্থ্যনিবাস)লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Декрет Совета народных комиссаров РСФСР от 21.12.1920 «Об использовании Крыма для лечения трудящихся» |url=https://rusarchives.ru/ |website=Государственный архив Республики Крым |publisher=Российский государственный архив социально-политической истории |access-date=13 August 2025 |language=ru |archivedate=6 July 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250706032846/https://rusarchives.ru/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৩১ চনলৈকে ই স্বাস্থ্য মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত বিশেষকেই যক্ষ্মা প্ৰতিৰোধী আৰু সাধাৰণ চিকিৎসাৰ বাবে ''কৃষক স্বাস্থ্যনিবাস'' (Peasant Sanatorium) হিচাপে পৰিচালিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Historical Note |url=https://livadiapalace.crimea.ua/historical-note |website=Livadia Palace–Park Museum |publisher=Ministry of Culture of the Republic of Crimea |access-date=13 August 2025 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ливадия. Санаторий |url=https://prlib.ru/item/421067 |website=Presidential Library |publisher=Russian State Library |access-date=13 August 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt; ১৯৩১ চনৰপৰা ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত ই এটা জলবায়ু-চিকিৎসা আৰু স্বাস্থ্য-ৰিজৰ্ট কমপ্লেক্স হিচাপে কাম কৰিছিল। বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত হোৱা ক্ষতি আৰু দখলদাৰিত্বৰ পিছত প্ৰাসাদটো পুনৰ মেৰামতি কৰা হয় আৰু স্বাস্থ্যনিবাস হিচাপে ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ পুনৰ আৰম্ভ হয়। ১৯৭৪ চনত ভৱনটোৰ কিছু অংশ জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হয় আৰু বৰ্তমান ই এটা সংগ্ৰহালয় হিচাপে পৰিচালিত হৈ আছে। কিছুমান আধুনিক দাবীৰ বিপৰীতে, এই প্ৰাসাদটো কেতিয়াবা মানসিক চিকিৎসালয় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি কোনো তথ্যচিত্ৰ বা প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Starks |first=Tricia |title=The Body Soviet: Propaganda, Hygiene, and the Revolutionary State |location=Madison |publisher=University of Wisconsin Press |year=2008 |isbn=9780299229641}}&lt;/ref&gt;

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত, ১৯৪২ চনৰ ৬ জুলাইত লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ বাগিছাত জাৰ্মান বাহিনীৰ ক্ৰিমিয়াৰ অভিযান (১৯৪১–১৯৪২)ৰ সফল সামৰণি উপলক্ষ্যে এক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইয়াত জেনেৰেল এৰিখ ভন মেনষ্টেইনৰ নেতৃত্বত [[জাৰ্মান]] ১১ নম্বৰ সেনাই সেভাষ্টোপল দখল কৰা আৰু মেনষ্টেইনক জেনেৰেলফেল্ডমাৰ্চেল (ক্ষেত্ৰাধিনায়ক/ফিল্ড মাৰ্ছল) পদবীলৈ পদোন্নতি দিয়াৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছিল। এই অনুষ্ঠানত জাৰ্মান &quot;ৰিটাক্ৰয়জ&quot; (Knight's Cross) আৰু &quot;ডিউচ ক্ৰয়জ ইন গোল্ড&quot; (German Cross in Gold) সন্মানেৰে বিভূষিত কৰা বিষয়া, অনা-কমিচনড বিষয়া আৰু জোৱানসকলে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Book: Author: Erich von Manstein. Titel: [[Verlorene Siege]]. 2000. 16 Auflage. Bonn. pp. 283–85&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰাসাদখন ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াৰ বেছিভাগ ঐতিহাসিক আচ-বাব হেৰাই গৈছে যদিও উদ্ধাৰ হোৱা যিকোনো সামগ্ৰী সামান্য মাচুলৰ বিনিময়ত দৰ্শনাৰ্থীসকলে চাব পাৰে। ২০০৭ চনৰ আগষ্ট মাহত [[ইউক্ৰেইন]]ৰ সাতটা আচৰিত বস্তু (Seven Wonders of Ukraine) প্ৰকল্পই এই প্ৰাসাদটোক ''আধুনিক ইতিহাসৰ এক কীৰ্তিচিহ্ন'' হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। ইউক্ৰেইনৰ জনপ্ৰিয় পপ গায়িকা ছফিয়া ৰোটাৰুৱে [[ৰাছিয়া]], [[ইউক্ৰেইন]] আৰু মলডোভাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ উপস্থিতিত প্ৰাসাদটোত নিজৰ ৬০বছৰীয়া জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰিছিল— যি আছিল য়াল্টা সন্মিলনৰ পিছত তেনেধৰণৰ দ্বিতীয়খন বৈঠক। তেৱেই ২০০৮ চনত লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ মেৰামতিৰ বাবে পুঁজিৰ যোগান ধৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tden.ru/articles/024175/ |title=Sofia Rotaru decided to take Livadia Palace in charge |work=Твой День |access-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511075849/http://www.tden.ru/articles/024175/ |archive-date=2008-05-11 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

এই প্ৰাসাদত বহুতো শৈক্ষিক আলোচনা-চক্ৰ অনুষ্ঠিত হৈছে আৰু প্ৰাসাদৰ কৰ্মচাৰীসকলে সক্ৰিয়ভাৱে তেওঁলোকৰ গৱেষণা পত্ৰসমূহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.livadia-palace.crimea.com/publishing.htm |title=Ливадийский дворец-музей. Издательская деятельность |website=www.livadia-palace.crimea.com |access-date=12 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522133112/http://www.livadia-palace.crimea.com/publishing.htm |archive-date=22 May 2013 |url-status=dead |archivedate=22 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130522133112/http://www.livadia-palace.crimea.com/publishing.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; দৰ্শনাৰ্থীসকলৰ মাজত বিশেষকেই ১৯৪৫ চনৰ ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহক লৈ চকু থকা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://krim-konference.at.ua/index/conference_yalta_45_13/0-5|title = КРЫМСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ 1945 г. (альманах) - Conference &quot;YALTA-45/13&quot;}}&lt;/ref&gt;

২০১৭ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত সম্ৰাট (জাৰ) তৃতীয় অলেক্সান্দৰৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ ১২৩ বাৰ্ষিকী উপলক্ষ্যে ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভ্লাদিমিৰ পুতিনে লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ চৌহদত তৃতীয় অলেক্সান্দৰৰ এটা স্মাৰক মূৰ্তি উন্মোচন কৰে। 

==স্থাপত্য==

লিভাডিয়া প্ৰাসাদটো নৱ-নৱ-জাগৰণ শৈলীত বগা ক্ৰিমিয়ান চূণশিলৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই অট্টালিকাটোত কাৰাৰা মাৰ্বলৰ এটা খিলানযুক্ত তোৰণ, এখন সুপ্ৰশস্ত আৰবী চোতাল, এখন ইটালীয় চোতাল, এটা ফ্ল’ৰেনটাইন টাৱাৰ, সুসজ্জিত ব্ৰামেণ্টো আৰ্হিৰ খিৰিকী, এটা সুদৃশ্য বেলকনি আৰু জেচপাৰ পাথৰৰ ফুলদানীৰে সজোৱা কেইবাটাও অংশ আছে। ১৮৬৬ চনত মনিঘেট্টিয়ে নিৰ্মাণ কৰা ''ক্ৰছৰ গৌৰৱ বৃদ্ধি'' (Exaltation of the Cross) নামৰ এখন নব্য-বাইজেণ্টাইন গীৰ্জাৰ সৈতে এই প্ৰাসাদটোক এটা দীঘলীয়া বাৰাণ্ডাই সংযোগ কৰিছে। 

প্ৰাসাদটোত ১১৬টা কোঠা আছে, যাৰ ভিতৰভাগ বিভিন্ন শৈলীৰে সজোৱা হৈছে। ইয়াত এটা পম্পেইয়ান প্ৰৱেশ কোঠালি, এটা ইংৰাজ বিলিয়াৰ্ড খেলা কোঠা, এটা নব্য-বেৰ’ক ডাইনিং ৰুম আৰু মেপল কাঠেৰে নিৰ্মাণ কৰা জেকব শৈলীৰ এটা অধ্যয়ন কক্ষ আছে, যিটোৱে দ্বিতীয় নিকোলাছৰ বিশেষ প্ৰশংসা বুটলিছিল। 

==চিত্ৰ ভঁৰাল==
&lt;gallery&gt;
File:Смерть Александра III в Ливадии. Худ.М.Зичи.1895 г..png|পত্নীৰ সৈতে ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট তৃতীয় অলেক্সান্দৰ, ১৮৯৫
File:Yalta Conference (Churchill, Roosevelt, Stalin) (B&amp;W).jpg|১৯৪৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা য়াল্টা সন্মিলন
&lt;/gallery&gt;

==লগতে চাওক==
* ''[[:en:Tsar's Path|জাৰৰ পথ]]'' (Tsar's Path), যিটো প্ৰাসাদ কমপ্লেক্সৰ ওপৰেৰে পাৰ হৈ গৈছে
* ''[[:en:Dulber Palace|ডুলবেৰ]]'', একেজন স্থপতিবিদে নক্সা কৰা ওচৰৰে আন এটা প্ৰাসাদ
* ''[[:en:Yusupov Palace (Crimea)|য়ুছুপভ প্ৰাসাদ]]'', ওচৰৰে আন এখন প্ৰাসাদ
* ''[[:en:Vorontsov Palace (Alupka)|ভোৰোণ্টচভ প্ৰাসাদ]]'', ওচৰৰে আলুভকা অঞ্চলত অৱস্থিত

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Livadiya palace}}
* [http://livadia.ircha.net/ লিভাডিয়া প্ৰাসাদৰ ফটোগ্ৰাফী এলবাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150704000801/http://livadia.ircha.net/ |date=2015-07-04 }} {{in lang|en}}
* [http://www.worldwalk.info/en/catalog/294/ লিভাডিয়া প্ৰাসাদ (য়াল্টা)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315004722/http://worldwalk.info/en/catalog/294 |date=2015-03-15 }}
* [http://krym.sarov.info/dvorets_livadija.html ইতিহাস আৰু স্থাপত্য] {{in lang|ru}}
* [https://livadia.narod.ru/rus/excursion.html প্ৰাসাদৰ ইতিহাস আৰু দৃশ্যসমূহ] {{in lang|ru}}
* [https://www.otdihinfo.ru/photo/294.html আলোকচিত্ৰ (১০২৪x৭৬৮)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260211004739/http://www.otdihinfo.ru/photo/294.html |date=2026-02-11 }}
* [http://krim-konference.at.ua/index/conference_yalta_45_13/0-5 য়াল্টা-৪৫ সন্মিলনৰ সমলসমূহ]

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>rk51dzxwfzrbat0odu9od9cpebqoimi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মানগুপ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138843</id>
    <revision>
      <id>633665</id>
      <parentid>627744</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T21:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20464" sha1="tbc9824bkzzdl9oxommc5ksdp6hrdpp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name      = মানগুপ
| native_name        = {{lang|crh|Mangup}}
| settlement_type    = ঐতিহাসিক উপনিৱেশ
| image_skyline      = Mangup Fortress2.jpg
| imagesize          = 250px
| image_caption      = মানগুপৰ দুৰ্গৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ভগ্নাৱশেষ
| pushpin_map        = Crimea
| pushpin_relief     = y
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = ক্ৰিমিয়াত মানগুপৰ অৱস্থিতি
| coordinates        = 
| subdivision_type   = দেশ
| subdivision_name   = 
| subdivision_type1  = অঞ্চল
| subdivision_name1  = ক্ৰিমিয়া
| subdivision_type2  = জিলা
| subdivision_name2  = বাখচিচাৰাই ৰাইন
| established_title  = প্ৰতিষ্ঠা
| established_date   = 
| timezone           = 
| utc_offset         = 
| timezone_DST       = 
| utc_offset_DST     = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 
| elevation_ft       = 
| mapframe = yes
| mapframe-wikidata = yes
| mapframe-zoom = 16
| module             = {{Infobox historic site |embed = yes |designation1 = UKRAINE NATIONAL |designation1_offname = {{Lang|uk|Комплекс фортеці і печерного міста “Мангуп-Кале”}} (''“মানগুপ-কালে” দুৰ্গ আৰু গুহা চহৰৰ কমপ্লেক্স'') |designation1_type = স্থাপত্য |designation1_number = 010087}}
}}
__NOTOC__
'''মানগুপ''' ({{lang-ru|Мангуп}}; ইউক্ৰেইনীয়ান: Мангуп; ৰোমানীকৃত: Manhup; ক্ৰিমিয়ান টাটাৰ: Mangup), যাৰ আন এটা নাম '''মানগুপ কালে''' (তুৰ্কী ভাষাত 'কালে' মানে &quot;দুৰ্গ&quot;), হৈছে ক্ৰিমিয়াত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক দুৰ্গ। এই ঠাইখন সেভাষ্টোপল (প্ৰাচীন খাৰ্ছনেছুচ)ৰ পৰা প্ৰায় ১৩ কিলোমিটাৰ পূবে এখন মালভূমিত অৱস্থিত।

== নামসমূহ ==
এই চহৰখন [[বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্য|বাইজেণ্টাইনসকলৰ]] দ্বাৰা প্ৰথমে '''ড’ৰী''' ({{lang-el|Δόρυ}}), পিছলৈ '''ড’ৰ’ছ''' ({{lang-el|Δόρος}}), '''ড’ৰাছ''' ({{lang-el|Δόρας}}) আৰু অৱশেষত '''থিয়ড’ৰ’''' ({{lang-el|Θεοδωρώ}}) নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;&gt;{{cite encyclopedia | title = Dory | pages = 654–655 | last = Pritsak | first = Omeljan | editor-first = Alexander | editor-last = Kazhdan | editor-link=Alexander Kazhdan | encyclopedia = [[The Oxford Dictionary of Byzantium]] | publisher = Oxford University Press | year = 1991 | isbn = 978-0-19-504652-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt; ইয়াৰ পিছতহে ইয়াক কিপচাক ভাষাৰ নাম '''মানগুপ''' দিয়া হয়। চহৰখনত উদ্ধাৰ হোৱা চতুৰ্দশ শতিকাৰ এটা লিপিত ইয়াক &quot;ঈশ্বৰ-সুৰক্ষিত থিয়ড’ৰ’ দুৰ্গ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ নাগৰিকসকলক ''থিয়ড’ৰাইট'' বুলি কোৱা হৈছে।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=49}} জেনোৱাৰ নথিপত্ৰসমূহত এই চহৰখনক টেড’ৰো, টড’ৰো, থিয়ড’ৰী, টিঅ’ড’ৰী, থড’ৰী, টেড’ৰী আৰু টড’ৰী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এই নামসমূহ স্থানটোৰ গ্ৰীক নামৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

থিয়ড’ৰ’ নামটো বৰ্তমানলৈকে মানগুপৰ দক্ষিণে অৱস্থিত আই-তদৰ (হজৰত চেইণ্ট থিয়ড’ৰ) গাঁৱৰ নামত জীয়াই আছে।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=50}}

ছিলভিঅ’ জ Giuseppe মাৰ্কাটিয়ে বিশ্বাস কৰিছিল যে চহৰখনৰ নামৰ বহুবচন ৰূপসমূহ (থিয়ড’ৰী, টিঅ’ড’ৰী, থড’ৰী ইত্যাদি) হোৱাৰ কাৰণ আছিল চহৰখন দুগৰাকী পবিত্ৰ সন্ত— ক্ৰমে থিয়ড’ৰ টাইৰন আৰু থিয়ড’ৰ ষ্ট্ৰেটলেটছৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, ইতিহাসবিদ অলেক্সান্দৰ ভাছিলিয়েভে এই তত্ত্বৰ ওপৰত সন্দেহ প্ৰকাশ কৰিছিল, কিয়নো এই দুয়োগৰাকী সন্তক চহৰখনৰ ৰক্ষাকৰ্তা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল বুলি কোনো স্পষ্ট প্ৰমাণ পোৱা নাযায়।{{sfnp|Vasiliev|1936|p=191}}

== ইতিহাস ==
ষষ্ঠ শতিকাৰ বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ ইতিহাসবিদ প্ৰ’ক’পিয়াছ অব চিজাৰিয়াৰ মতে, ৪৯০ৰ দশকত থিয়ড’ৰিক দ্য গ্ৰেটৰ সৈতে [[ইটালী]] আক্ৰমণত অংশ নলৈ যিসকল অষ্ট্ৰ’গথ লোকে ক্ৰিমিয়াত থাকি গৈছিল, তেওঁলোকেই ড’ৰী বা ড’ৰ’ছ অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ পৰাই ক্ৰিমিয়ান গথ আৰু তেওঁলোকৰ মাতৃভূমি 'গথিয়া'ৰ আৰম্ভণি হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; প্ৰত্নতাত্ত্বিক খন্দনে প্ৰমাণ কৰিছে যে ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত ইয়াত [[খ্ৰীষ্টান]] বেচিলিকা (গীৰ্জা), দুৰ্গ আৰু গুহা উপনিৱেশসমূহ (মানগুপৰ লগতে এচকি কেৰমেন আদি স্থানত) গঢ়ি উঠিছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ ফালে বা অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই অঞ্চলত 'ড’ৰ’ছৰ মেট্ৰ’পলিটেনেট' নামৰ এটা নতুন বিছপপ্ৰান্ত (bishopric) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; অষ্টম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে খাজাৰসকলে ক্ৰিমিয়ান গথিয়া জয় কৰে আৰু পিছলৈ এই অঞ্চলটো বিছপ জন অব গথিয়াৰ নেতৃত্বত খাজাৰসকলৰ বিৰুদ্ধে গথসকলৰ এক বিদ্ৰোহৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰিছিল, যদিও সেই বিদ্ৰোহ সফল হোৱা নাছিল।

খাজাৰসকলৰ বিজয়ৰ ফলত নৱম শতিকাৰ পিছত ড’ৰী/ড’ৰ’ছ নামটো নোহোৱা হৈ পৰে আৰু তাৰ ঠাইত 'মানগুপ' নামটো আহে, যাৰ প্ৰথম উল্লেখ প্ৰায় ৯৬০ খ্ৰীষ্টাব্দত পোৱা যায়। অৱশ্যে মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে এই অঞ্চলত বৰ্তি থকা থিয়ড’ৰ’ ৰাজ্যৰ নামত পুৰণি মধ্যযুগীয় নামটো অলপ বিকৃত ৰূপত জীয়াই আছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; দশম শতিকাৰ মাজভাগত ক্ৰিমিয়ান গথসকল খাজাৰসকলৰ কৰতলীয়া আছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকে কিয়েভান ৰাছ আৰু কিপচাক উপজাতি মিত্ৰজোঁটৰ প্ৰভাৱৰ অধীনলৈ আহে। একাদশ শতিকাত এক শক্তিশালী ভূমিকম্পৰ ফলত চহৰখনৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হৈছিল, তথাপিও ক্ৰিমিয়াত মংগোলীয় আক্ৰমণৰ সময়ত চহৰখনে নিজৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হৈছিল, যদিও তেওঁলোকে মংগোলীয় গ্ৰেট খানক কৰ দিবলৈ বাধ্য হৈছিল।

প্ৰায় ১২২৩ খ্ৰীষ্টাব্দত গথিয়াৰ চহৰসমূহ ট্ৰেবিজণ্ড সাম্ৰাজ্যৰ কৰতলীয়া আছিল বুলি অনুমান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মানগুপ চহৰখন থিয়ড’ৰ’ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। এই ৰাজ্যৰ শাসকীয় উচ্চবৰ্গই বাইজেণ্টাইন পৰম্পৰা আৰু গ্ৰীক ভাষাৰ ব্যৱহাৰ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; ট্ৰেবিজণ্ড অঞ্চলৰ পৰা অহা এই শাসকীয় বংশটোক [[গ্ৰীক ভাষা]]ত ''গাব্ৰাছ]]'' বা [[তুৰ্কী ভাষা]]ত ''চৌৰা'' বুলি কোৱা হৈছিল। চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে এই বংশৰ এটা শাখা [[মস্কো]]লৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, য’ত তেওঁলোকে চিমোনোভ মঠ (Simonov Monastery) প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। 'খোভ্ৰিন্স' নামেৰে পৰিচিত এই লোকসকল আছিল মস্কোৰ গ্ৰ্যান্ড ডাচিৰ বংশগত কোষাধ্যক্ষ। ষোড়শ শতিকাত তেওঁলোকে নিজৰ উপাধি সলাই গোলোভিন কৰে।

১৩৯৫ চনৰ পৰা ১৪০৪ চনৰ ভিতৰত থিয়ড’ৰ’ ৰাজ্য বিখ্যাত আক্ৰমণকাৰী [[তৈমুৰ লং|তৈমুৰ]]ৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল, কিন্তু তৈমুৰৰ মৃত্যুৰ পিছত ইয়াৰ ৰাজকুমাৰ এলেক্সিঅ’ই স্বাধীনতা পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলে ১৪৭৫ চনত [[অট’মান সাম্ৰাজ্য|অট’মান]] আক্ৰমণলৈকে এই স্বাধীনতা বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;ODB&quot;/&gt; ১৪৭৫ চনত মলডোভাৰ শাসক ষ্টীফেন ৩-য়ে তেওঁৰ সম্বন্ধীয় ভায়েক আলেকজেণ্ডাৰ গাব্ৰাছক মানগুপলৈ পঠিয়াইছিল, যাতে তাত থকা স্থানীয় শাসকজনক (যি আছিল আলেকজেণ্ডাৰৰ নিজৰ ভাতৃ আৰু অট’মানসকলৰ কৰতলীয়া) অপসাৰণ কৰিব পৰা যায়। সেই বছৰৰে মে’ মাহত অট’মান সেনাপতি গেডিক আহমেদ পাশাই কাফা চহৰ জয় কৰে আৰু বৰ্ষটোৰ শেষৰ ফালে, পাঁচ মাহ ধৰি মানগুপ অৱৰোধ কৰি ৰখাৰ পিছত অট’মান বাহিনীয়ে চহৰখন দখল কৰে। ক্ৰিমিয়াৰ বাকী থকা বেছিভাগ অংশ অট’মানৰ কৰতলীয়া ক্ৰিমিয়ান খানেটৰ অধীনত থকাৰ বিপৰীতে, থিয়ড’ৰ’ৰ প্ৰাক্তন ভূমি আৰু দক্ষিণ ক্ৰিমিয়া অঞ্চল পোনপটীয়াকৈ অট’মান চৰকাৰৰ দ্বাৰা শাসিত হৈছিল।

১৪৫৩ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ পতনৰ পিছত, বহুতো গ্ৰীক ভাষী কাৰাইট ইহুদী ধৰ্মাৱলম্বী লোকে মানগুপ আৰু চুফুত কালেলৈ প্ৰব্ৰজন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, কিয়নো এই স্থানসমূহত তেওঁলোকৰ পৰিচিত খ্ৰীষ্টান গ্ৰীক সংস্কৃতি আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Dan Shapira |title=Avraham Firkowicz in Istanbul (1830-1832) : paving the way for Turkic nationalism|url= https://google.com|year=2003 |page=3 |publisher= KaraM publication |isbn=9756467037}}&lt;/ref&gt;

তুৰ্কী ইতিহাসবিদ ড্জেনেবিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে ১৪৭৫ চনত কাফা দখল কৰাৰ পিছত গেডিক আহমেদ পাশাই মানকুপ (মানগুপ) দুৰ্গটো হস্তগত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তাত থকা গ্ৰীকসকলে নিজকে সুৰক্ষিত কৰি দুৰ্গটো ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু অৱশেষত তুৰ্কীসকলে দুৰ্গটো দখল কৰে।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;&gt;{{cite book| last = Vasiliev| first = Alexander Alexandrovich| title = The Goths in the Crimea | url = https://archive.org| publisher = The Mediaeval academy of America| date=1936}}&lt;/ref&gt; মানগুপৰ এই অৱোধ দীৰ্ঘদিন ধৰি চলিছিল আৰু তুৰ্কীসকলে ইয়াত কামান ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name = &quot;TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY&quot;&gt;MAIN STAGES OF THE HISTORY DOROS-THEODORO (MANGUP)IN THE LIGHT OF ARCHAEOLOGICAL RESEARCH EXPEDITION - TAURIDA VERNADSKY NATIONAL UNIVERSITY - Gertsen A. G., p. 201&lt;/ref&gt;

লাহে লাহে চহৰখনৰ অৱনতি ঘটিবলৈ ধৰে। ১৭৭৪ চনত তুৰ্কী চাউনীয়ে দুৰ্গটো পৰিত্যাগ কৰে। চহৰখনৰ শেষ বাসিন্দা হিচাপে থকা ''ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত'' নামৰ সৰু সম্প্ৰদায়টোৱেও ১৭৯০ৰ দশকত এই স্থান ত্যাগ কৰে।

১৯০১ চনত এই চহৰখনত এটা গ্ৰীক লিপি আৱিষ্কাৰ হয়। এই লিপিটোৰ পৰা জানিব পৰা যায় যে তুৰ্কীসকলৰ বিজয়নৰ প্ৰায় ত্ৰিশ বছৰ পিছত অৰ্থাৎ ১৫০৩ চনতো মানকুপৰ বাসিন্দাসকলে গ্ৰীক ভাষা কৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ চহৰৰ প্ৰাচীৰসমূহ মেৰামতি কৰাৰ বাবে যত্ন লৈছিল। এই লিপিৰ পৰাই ইতিহাসবিদসকলে জানিব পাৰিলে যে মানকুপৰ জনসংখ্যা এজন তুৰ্কী গৱৰ্ণৰ বা প্ৰশাসকৰ অধীনত আছিল।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

১৯১৩ চনত এখন বেচিলিকাত আন এটা গ্ৰীক লিপি পোৱা যায় য’ত সম্ৰাট জাষ্টিনিয়ানৰ নাম উল্লেখ আছে। এই লিপিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে জাষ্টিনিয়ানৰ শাসনকালত চহৰখন ইমানেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল যে সম্ৰাটেও ইয়াৰ প্ৰতি মনোযোগ দিছিল।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt; সেই একে বছৰতে আন এটা গ্ৰীক লিপি আৱিষ্কাৰ হয়, য’ত প্ৰাচীৰ নিৰ্মাতাসকলৰ ওপৰত [[যীশু খ্ৰীষ্ট|যীশু খ্ৰীষ্টৰ]] আশীৰ্বাদ কামনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name =&quot;The_Goths_in_the_Crimea&quot;/&gt;

মানগুপত চলোৱা খন্দন কাৰ্যত উদ্ধাৰ হোৱা বাইজেণ্টাইন যুগৰ ব্ৰঞ্জৰ দগা বা জোখ-মাখৰ সামগ্ৰীসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে ইয়াৰ বাসিন্দাসকলে সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ওজন প্ৰণালী অনুসৰণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dushenko A. Byzantine Weights Excavated at Mangup |url=https://academia.edu_/ |access-date=2026-08-15 |archivedate=2022-11-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221107173456/https://academia.edu_/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==লগতে চাওক==

* [[:en:Chufut-Kale|চুফুত কালে]] 
* [[:en:Kara Dag Mountain|কাৰা দাগ পাহাৰ]] 
* [[:en:Valley of Ghosts (Crimea)|ভূতৰ উপত্যকা (ক্ৰিমিয়া)]] 
* [[:en:Suuksu|ছুউকছু]] 
* [[:en:Inkerman|ইনকাৰমেন]] 

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Mangup}}
* [http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml মানগুপ কালেৰ ইতিহাস] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226043452/http://www.mangup.bigyalta.net/eng/mangup-history.shtml |date=2008-12-26 }}
* [http://archeologia.narod.ru/krim/krimman.htm মানগুপৰ ইতিহাস আৰু কীৰ্তিচিহ্নসমূহ]
* [https://web.archive.org/web/20110719075024/http://web.rgzm.de/218.html দক্ষিণ-পশ্চিম ক্ৰিমিয়াৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰকল্প]
* [https://web.archive.org/web/20090811064925/http://mangup-kale.ru/ মানগুপ-কালেৰ ৱেবছাইট]
* [http://www.graal.org.ua/en/theodoro-principality থিয়ড’ৰ’ ৰাজ্য (মানগুপ)ৰ চমু ইতিহাস] {{in lang|en}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>tbc9824bkzzdl9oxommc5ksdp6hrdpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ, আলুপকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138903</id>
    <revision>
      <id>633660</id>
      <parentid>632406</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T19:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99929" sha1="mstuygx44n7qmmgzt8k8ccjcb5j2h45" xml:space="preserve">'''ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Воронцовський палац; {{langx|ru|link=no|Воронцовский дворец|Vorontsovskiy Dvorets}}) বা '''আলুপকা প্ৰাসাদ'''{{#tag:ref|ভ'ৰণ্টছভ অভিজাত পৰিয়ালৰ নামটো আঁতৰাবলৈ ছোভিয়েট যুগত আলুপকা প্ৰাসাদ ({{langx|uk|Алупкінський палац}}; {{langx|ru|link=no|Алупкинский дворец}}) নামটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল&lt;ref name=chernov&gt;{{harvnb|Chernov|1986|p=184.}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;nb&quot;}} হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্বশাসিত প্ৰজাতন্ত্ৰৰ আলুপকা চহৰৰ ওচৰৰ ক্ৰিমিয়া পৰ্বতমালাৰ পাদদেশত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক প্ৰাসাদ। ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ ক্ৰিমিয়াৰ অন্যতম পুৰণি আৰু বৃহত্তম প্ৰাসাদসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম,&lt;ref name=Ivchenko&gt;{{harvnb|Ivchenko|Parkhomenko|2010|p=290.}}&lt;/ref&gt; আৰু ই ক্ৰিমিয়াৰ দক্ষিণ উপকূলৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত এটা হৈ আহিছে।&lt;ref name=vlasenko-299&gt;{{harvnb|Zharikov|1983–1986|p=299.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=touring&gt;{{harvnb|Malikenaite|2003|p=60.}}&lt;/ref&gt;

[[File:Alupka castle6.jpg|thumb|ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ: উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সমুখভাগ। পৰ্বতমালাৰ চাৰিওফালৰ পৰিৱেশৰ সৈতে ভৱনটোক মিলাই ৰাখিবলৈ এক সচেতন প্ৰয়াসৰ অংশ হিচাপে ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় শিল স্থানীয়ভাৱে সংগ্ৰহ কৰা হৈছিল।]]
[[File:Комплекс споруд Воронцовського палацу.jpg|thumb|মূল ভৱনৰ দক্ষিণৰ সমুখভাগ আইৱান শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, যিটো ইছলামীয় স্থাপত্যত সাধাৰণতে দেখা যায়।]]

ৰাছিয়াৰ ৰাজকুমাৰ মিখাইল চেমিয়নোভিচ ভ'ৰণ্টছভৰ বাবে ১৮২৮ চনৰ পৰা ১৮৪৮ চনৰ ভিতৰত তেওঁৰ ব্যক্তিগত গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ৯ নিযুত ৰুবল ব্যয় কৰি এই প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=inua&gt;{{cite web|title=Vorontsovsky palace|url=http://zabytki.in.ua|work=Zabytki|access-date=30 July 2011|language=uk}}&lt;/ref&gt; ইংৰাজ স্থপতিবিদ এডৱাৰ্ড ব্ল’ৰ আৰু তেওঁৰ সহকাৰী উইলিয়াম হাণ্টে ইংৰাজ নৱজাগৰণ পুনৰুত্থান (জেকবেথান) শৈলীৰ এক শিথিল ব্যাখ্যৰে ইয়াৰ ডিজাইন প্ৰস্তুত কৰিছিল।&lt;ref name=touring/&gt;&lt;ref name=qrim&gt;{{cite web|title=Vorontsovsky palace|url=http://qrim.ru|work=Qrim.ru|access-date=29 July 2011|language=ru|date=31 October 2008}}&lt;/ref&gt; অট্টালিকাটো কেইবাটাও স্থাপত্যশৈলীৰ মিশ্ৰণ, কিন্তু কোনো এটাৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ বিশ্বাসী নহয়। সেই শৈলীসমূহৰ ভিতৰত স্কটিছ বেৰনিয়েল, ইন্দো-ছাৰাচেনিক পুনৰুত্থান স্থাপত্য আৰু গথিক পুনৰুত্থান স্থাপত্যৰ উপাদানসমূহ অন্যতম।&lt;ref name=churchill&gt;{{harvnb|Gilbert|1992|p=817.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Brett, p?&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Ivchenko/&gt; ব্ল’ৰে [[যুক্তৰাজ্য]]ত বহুতো ভৱনৰ ডিজাইন কৰিছিল আৰু পিছলৈ লণ্ডনৰ বাকিংহাম প্ৰাসাদৰ ডিজাইন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত হৈছিল।&lt;ref name=telegraph&gt;{{cite news |last=Warren|first=Marcus |title=Crimea's castles in the air face collapse |url=https://telegraph.co.uk |access-date=30 July 2011 |newspaper=[[The Daily Telegraph]]|location=London |date=28 October 2000}}&lt;/ref&gt;

প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অভিজাত শাসক শ্ৰেণীৰ বহুতো সদস্যই ইয়াক দৰ্শন কৰিছিল; এই বিপুল ধনী জমিদাৰসকলৰ বহুতেই প্ৰাসাদটো আৰু ইয়াৰ সাগৰীয় অৱস্থিতিৰ দ্বাৰা ইমান আকৰ্ষিত হৈছিল যে তেওঁলোকে ক্ৰিমিয়াত নিজৰ গ্ৰীষ্মকালীন অৱসৰ বিনোদন কেন্দ্ৰ গঢ়ি তুলিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কেৱল বহুতো অভিজাত লোকেই নহয়, বৰঞ্চ জাৰকে ধৰি ইম্পেৰিয়েল পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰো ইয়াৰ আশে-পাশে বিভিন্ন স্থাপত্যশৈলীৰ প্ৰাসাদ আছিল।

ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ সংলগ্ন উদ্যান চৌহদ, য’ত [[জাৰ্মান]] লেণ্ডস্কেপ গাৰ্ডেনাৰ কেৰোলাচ কিবাখৰ দ্বাৰা সজ্জিত ৪০ হেক্টৰজুৰি থকা গছ-গছনি আৰু বননি আছে।&lt;ref name=sunny/&gt;&lt;ref name=edu&gt;{{cite web |last=Shirokov |first=O |title=Alupka Park |url=http://crimea.edu/ |work=The Crimean sights |publisher=Taurical National University |access-date=3 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006163655/http://crimea.edu |archive-date=6 October 2011 |archivedate=5 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805121144/http://www.crimea.edu/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ &quot;আলুপকা প্ৰাসাদ আৰু উদ্যান চৌহদ&quot;ৰ এক অংশ, যি হৈছে এটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল, য’ত চুবুৰীয়া মাচান্দ্ৰাৰ মাচান্দ্ৰা প্ৰাসাদো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। এই প্ৰাসাদটোক ইউক্ৰেইনে ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য গুৰুত্বৰ কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপেও পঞ্জীয়ন কৰিছে আৰু ইয়াক ০১০০১০৯ সুৰক্ষা নম্বৰ প্ৰদান কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |script-title=uk:Нерухома культурна спадщина |trans-title=Immovable cultural heritage |url=https://mcsc.gov.ua |website=[[Ministry of Culture and Strategic Communications]]}}&lt;/ref&gt;

এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানীয় পৰ্যটন আকৰ্ষণ আৰু স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে ইয়াৰ মৰ্যাদাৰ বাবে, ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ উদ্যান চৌহদক প্ৰায়ে ইউক্ৰেইনীয় আৰু ছোভিয়েট চিনেমাৰ প্ৰযোজনাত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল, যেনে: ''এন অৰ্ডিনেলী মিৰাকল'' (১৯৬৪), ''নেবেচন্যে লাষ্টোচকী'' (১৯৭৬), ''ক্ৰেজি ডে অৰ দ্য মেৰিজ অৱ ফিগাৰো'' (২০০৪), আৰু ''চেফো'' (২০০৮)।&lt;ref name=qrim/&gt;&lt;ref name=arch&gt;{{cite web |title=Vorontsovsky palace |url=http://archiportal.crimea.ua/ |work=Crimean Architectural Portal |access-date=29 July 2011 |language=ru |archivedate=3 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110903171526/http://www.archiportal.crimea.ua/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ৰাছিয়াৰ কবি ইভান বুনিনে ১৯০০ চনত এই প্ৰাসাদ দৰ্শন কৰিছিল আৰু &quot;উপকূললৈ যোৱা দীঘল গলি...&quot; ({{langx|ru|link=no|К прибрежью моря длинная аллея ...}}) শীৰ্ষক এটা চুটি কবিতা লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bunin |first=Ivan |title=Long alley leading down to the shore |url=http://niv.ru/ |work=Ivan Alekseevich Bunin |publisher=bunin.niv.ru |access-date=3 August 2011 |language=ru |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304133232/http://niv.ru |url-status=dead |archivedate=26 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726081432/http://niv.ru/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
[[File:Sofievskaya-5a23.jpg|thumb|১৮২০-ৰ দশকত, ৰাছিয়াৰ অভিজাত শ্ৰেণীৰ লোকসকলে নোভোৰোছিয়াত, বিশেষকৈ ওডেছাত কেইবাটাও পেলেডিয়ান শৈলীৰ বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰাইছিল।]]
নেপোলিয়নৰ যুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত, নতুন ওডেছা চহৰখন ৰাছিয়াৰ দক্ষিণ ৰাজধানী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল, য’ত কেইগৰাকীমান ৰাছিয়ান অভিজাত ব্যক্তি আৰু পোলিশ সম্ভ্ৰান্ত মহিলা যেনে জফিয়া পোটোকা আৰু কাৰোলিনা জেভুচকাৰ কেন্দ্ৰ কৰি এক সজীৱ বিশ্বজনীন সমাজ গঢ়ি উঠিছিল। ফিলিপ ভিগেলৰ মতে, ওডেছাত থকা ভাইচৰয়ৰ ৰাজদৰবাৰখন এখন &quot;সাম্ৰাজ্যিক ফুৰ্ষ্টৰ সৰু ৰাজধানী&quot;ৰ দৰে আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Классика: Вигель Филипп Филиппович. Записки |url=http://az.lib.ru/w/wigelx_f_f/text_1856_zapiski.shtml |website=az.lib.ru |access-date=16 October 2016}}&lt;/ref&gt; ওডেছাত বহুতো নৱ-ধ্ৰুপদী (Neoclassical) অট্টালিকা গঢ়ি উঠিছিল যদিও ক্ৰিমিয়াক (যিটো তেতিয়া টাউৰিকা নামেৰে বেছি জনাজাত আছিল) এতিয়াও এক বন্য, বিদেশী অন্তৰ্ভূমি হিচাপেহে গণ্য কৰা হৈছিল। ১৮২০-ৰ দশকৰ মাজভাগত ইয়াৰ দুৰ্গম সৌন্দৰ্যক উদযাপন কৰি অত্যন্ত জনপ্ৰিয় ৰোমাণ্টিক সাহিত্যিক কৰ্মৰ সৃষ্টি হৈছিল, যেনে আলেকজেণ্ডাৰ পুষ্কিনৰ কবিতা ''দ্য ফাউণ্টেইন অৱ বাখচিসৰাই'' আৰু এডাম মিকিয়েভিচৰ ''ক্ৰিমিয়ান চনেট্চ''। দুয়োগৰাকী কবিয়েই লৰ্ড বাইৰণৰ প্ৰাচ্যদেশীয় ৰোমাঞ্চৰ দ্বাৰা মন্ত্ৰমুগ্ধ হৈছিল আৰু ক্ৰিমিয়াক তাতাৰ মুছলমান পৰম্পৰাৰ এখন বিদেশী ভূমি হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছিল, যি ১৭৮৩ চনত ইয়াৰ পতনৰ পূৰ্বলৈকে ক্ৰিমিয়া খানাটত বিকশিত হৈছিল।

১৮২৩ চনৰ মে’ মাহত মিখাইল ভ'ৰণ্টছভক নোভোৰোছিয়াৰ ভাইচৰয় হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ওডেছাত উপস্থিত হোৱাৰ পূৰ্বেই ভ'ৰণ্টছভ পৰিয়ালে ক্ৰিমিয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলত মাটি কিনিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যিটো সেই সময়ত অতি কম জনবসতিপূৰ্ণ আছিল আৰু মানুহে কমকৈ জানিছিল। ১৮২৪ চনত লিভাডিয়া আৰু ওৰিয়েণ্ডাৰ মালিৰ কৰ্ণেল থিয়ড’চিয়চ ৰেভেলিঅ’টিচৰ পৰা আলুপকা ক্ৰয় কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Е. И. Индова. Крепостное хозяйство в начале XIX века. Moscow, 1955. Page 36.&lt;/ref&gt; সেই সময়লৈকে ভ'ৰণ্টছভ পৰিয়ালৰ গুৰজুফ, মাচান্দ্ৰা, আই-দানিল আৰু কেপ মাৰ্টিয়ানটো সম্পত্তি আছিল।&lt;ref&gt;Т. Брагина, Н. Васильева. Путешествие по дворянским имениям южного берега Крыма. Таврия, 2001. Стр. 113.&lt;/ref&gt;

=== মূল ডিজাইন আৰু ধাৰণা ===
[[File:Mikhail Vorontsov by Molinari.jpg|thumb|left|175px|ৰাজকুমাৰ মিখাইল চেমিয়নোভিচ ভ'ৰণ্টছভ (১৭৮২–১৮৫৬) তেওঁৰ নিজৰ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এই প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল।]]
ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদটো নোভোৰোছিয়াৰ গভৰ্ণৰ-জেনেৰেল ৰাজকুমাৰ মিখাইল চেমিয়নোভিচ ভ'ৰণ্টছভৰ (জন্ম ১৭৮২ – মৃত্যু ১৮৫৬) গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থান হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিবলৈ অৰ্ডাৰ দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=qrim/&gt; ৰাজকুমাৰ এগৰাকী প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ ইংলেণ্ডপ্ৰেমী (Anglophile) আছিল। তেওঁৰ পিতৃ চেমিয়ন ভ'ৰণ্টছভ বৰ জীয়ৰী কেথেৰিন দ্য গ্ৰেটৰ ব্ৰিটেইনৰ ৰাষ্ট্ৰদূত আছিল আৰু ৰাজকুমাৰে লণ্ডনত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁৰ ভগ্নী কেথেৰিনে এগৰাকী ইংৰাজ অভিজাত ব্যক্তিক বিয়া কৰাই ইংলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ভব্য গ্ৰাম্য অট্টালিকা ৱিল্টন হাউচৰ মালিনী হৈছিল। ১৭৯৬ চনত ৰাছিয়াৰ প্ৰথম পলে শাসনভাৱ লোৱাৰ পিছত চেমিয়ন ভ'ৰণ্টছভৰ মৰ্যাদা হানি হয় আৰু তেওঁৰ সম্পত্তি বাজেয়াপ্ত কৰা হয়, যিটো ১৮০১ চনত প্ৰথম আলেকজেণ্ডাৰে শাসনলৈ অহাৰ পিছতহে ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। গতিকে ই কোনো আচৰিত কথা নহয় যে তেওঁ মৃত্যুৰ আগলৈকে নিজৰ জীয়েকৰ সৈতে ইংলেণ্ডত থকাটো বাছি লৈছিল আৰু মিখাইল ভ'ৰণ্টছভ সেই দেশৰ এজন সঘনাই যোৱা দৰ্শনাৰ্থী আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=17}}

ভ'ৰণ্টছভে ১৮২৩ চনৰ পৰা আলুপকাত তেওঁৰ নতুন প্ৰাসাদৰ স্থানৰ বাবে স্থানীয় তাতাৰসকলৰ পৰা মাটি কিনি আছিল; অৱশ্যে এই ভূমি ক্ৰয় এটা চুক্তিৰ অংশ আছিল যাৰ বাবে ভ'ৰণ্টছভে এটা titu মছজিদ নিৰ্মাণ কৰাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=56}} ৰাছিয়াৰ দ্বাৰা ক্ৰিমিয়াৰ ৰক্তহীন অন্তৰ্ভুক্তিকৰণৰ পিছত কেথেৰিন দ্য গ্ৰেটৰ আগমনৰ প্ৰস্তুতি হিচাপে ৰাজকুমাৰ পোটেমকিনৰ বাবে ইংৰাজ লেণ্ডস্কেপ গাৰ্ডেনাৰ ৱিলিয়াম গুল্ডে ১৭৮৭ চনত সেই স্থানৰ কিছু অংশত ইতিমধ্যে সুন্দৰ গছ-গছনি ৰোপণ কৰিছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=56}} সেই স্থানৰ মালিকীস্বত্ব লাভ কৰাৰ লগে লগে ভ'ৰণ্টছভে লগে লগে জাৰ্মান মালী কাৰ্ল কিবাখক নিযুক্ত কৰি স্থানটো আৰু অধিক উন্নত কৰে আৰু প্ৰস্তাৱিত নতুন প্ৰাসাদটোৰ বাবে ভূমি আৰু উদ্যানৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰে।{{sfnp|Brett|2005|p=58}}

১৮২৪ চনত স্থপতিবিদ ফিলিপ এলছনক নতুন প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণাধীন অৱস্থাত থকাৰ সময়ত ভ'ৰণ্টছভ পৰিয়ালে বাস কৰিবলৈ এটা সৰু ঘৰ সাজিবলৈ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। এতিয়া ইয়াৰ ৰূপ বহুখিনি সলনি হৈছে আৰু এছিয়াটিক পেভিলিয়ন নামেৰে জনাজাত এই ভৱনটো আজিও বৰ্তি আছে।{{sfnp|Brett|2005|p=58}}

প্ৰথম অৱস্থাত, ৰাজকুমাৰে এটা কঠোৰ ধ্ৰুপদী  ডিজাইন বিচাৰিছিল আৰু তেনে ডিজাইনৰ পৰিকল্পনা চেষ্টাৰত স্থপতিবিদ টমাছ হেৰিছনে প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু ওডেছাৰ স্থপতিবিদ ফ্ৰান্সিস্কো বফ’ই স্থানত ইয়াৰ কিছু সালসলনি কৰিছিল।&lt;ref name=qrim/&gt; এই দুয়োগৰাকী স্থপতিবিদে ইয়াৰ পূৰ্বে ওডেছাত থকা ভ'ৰণ্টছভৰ চৰকাৰী বাসস্থানৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবে একেলগে কাম কৰিছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=56}} আলুপকাৰ প্ৰাসাদৰ বাবে হেৰিছনৰ পৰিকল্পনাত বৰ্তমানৰ প্ৰাসাদৰ ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ স্থানত এটা ধ্ৰুপদী ভিলা আৰু তলত শোৱনি কোঠাৰ মহলা দেখুওৱা হৈছিল, যিবোৰ বৰ্তমানৰ প্ৰাসাদৰ নামনি ধাপত আছে। সাগৰৰ মুখী বাগিচাৰ সন্মুখভাগত পৰিকল্পনাবোৰত এটা ডাঙৰ দুগুণ উচ্চতাৰ ধ্ৰুপদী এক্সেড্ৰা দেখুওৱা হৈছিল; ভ'ৰণ্টছভে নিশ্চয় এই ধাৰণাটো অনুমোদন কৰিছিল, কিয়নো হেৰিছনৰ পৰিকল্পনাৰ পৰা নতুন পৰিকল্পনাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা ইয়েই আছিল একমাত্ৰ বৈশিষ্ট্য (যদিও ইয়াক ইছলামীয় শৈলীলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছিল)।{{sfnp|Brett|2005|p=58}}

১৮২৮ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হয়, অৱশ্যে ১৮৩১ চনৰ জুন মাহত অট্টালিকাটোৰ ভেটি সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেই নিৰ্মাণ কাৰ্য স্থগিত ৰখা হয়। ইয়াৰ কাৰণ হ’ব পাৰে যে প্ৰধান স্থপতিবিদ হেৰিছনৰ পূৰ্বৰ বছৰত মৃত্যু হৈছিল আৰু বফ’ই অকলে কাম কৰাটো সম্ভৱ নাছিল – ওডেছাত গভৰ্ণৰ বাসস্থানৰ বাবে হেৰিছনৰ পৰিকল্পনাত তেওঁ কৰা সালসলনিসমূহ ভালদৰে গ্ৰহণ কৰা হোৱা নাছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=56}}

=== পৰিকল্পনাৰ পৰিৱৰ্তন ===
{{multiple image
| align     = right
| image1    = Alupka castle.jpg
| width1    = 300
| caption1  = উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সমুখভাগৰ স্থাপত্যৰ সৈতে অমিল থকা ব্ল’ৰৰ ইছলামীয় শৈলীৰ দক্ষিণ বাগিচাৰ সমুখভাগত এটা বিশাল কেন্দ্ৰীয় এক্সেড্ৰা আছে, যিয়ে মছজিদৰ দৰে এটা মুকলি প্ৰৱেশ কোঠা গঠন কৰে।
| image2    = Jama Masjid, Delhi, morning view.jpg
| width2    = 276
| caption2  = দিল্লীৰ জামা মছজিদ (ওপৰত) ব্ল’ৰৰ নতুন ডিজাইনৰ বাবে অনুপ্ৰেৰণা আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=56}}
}}

ভ'ৰণ্টছভে সমগ্ৰ ইংলেণ্ডত ব্যাপকভাৱে ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু তেওঁ নিঃসন্দেহে স্থাপত্যৰ নতুনকৈ আত্মপ্ৰকাশ কৰা, কিন্তু অতীতমুখী জেকবেথান শৈলী প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল—যি আছিল ১৬ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ইংৰাজ অট্টালিকাসমূহৰ ওপৰত আধাৰিত এক মিশ্ৰিত পুনৰুত্থান শৈলী। এই শৈলীটো আকৌ ইংৰাজ নৱজাগৰণ শৈলীৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আছিল, যিটো এক শতিকা পূৰ্বৰ ইটালীৰ নৱজাগৰণ শৈলীৰ পৰা পলমকৈ বিকশিত হৈছিল। পশ্চিম ইউৰোপীয় স্থাপত্যৰ এই নতুন ধাৰাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ বাবে ভ'ৰণ্টছভে ডিজাইনটো পুনৰ পৰীক্ষা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=inua/&gt;

ধ্ৰুপদী ডিজাইনৰ পৰা ৰাছিয়াত বৰ কমকৈ জনাজাত এক বহুত জটিল পুনৰুত্থান শৈলীলৈ এই ডাঙৰ পৰিৱৰ্তনৰ অৰ্থ আছিল যে ভ'ৰণ্টছভে এটা নতুন ডিজাইন কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ এজন বিকল্প স্থপতিবিদ বিচাৰিব লগা হৈছিল। ভ'ৰণ্টছভে কেৱল এটা শিথিল জেকোবিয়ান শৈলীয়েই বিচৰা নাছিল, বৰঞ্চ ইয়াৰ সৈতে ইছলামীয় স্থাপত্যৰ আৰ্হিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব বিচাৰিছিল, যাতে খানৰ প্ৰাসাদ, এনিকলে দুৰ্গ আৰু অন্যান্য স্থানীয় তাতাৰ স্থাপত্যত স্পষ্টকৈ দেখা পোৱা প্ৰাচ্যদেশীয় প্ৰভাৱক প্ৰকাশ কৰিব পৰা যায়। ইয়াৰ দ্বাৰা এই পৰিৱৰ্তন আৰু অধিক জটিল হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰস্তুত হোৱা ডিজাইনটোৱে পূব আৰু পশ্চিমৰ মিলনস্থলী হিচাপে ক্ৰিমিয়াৰ অৱস্থিতিক প্ৰতিফলিত কৰিব লগা আছিল। এইটো সেই সময়ৰ ৰাছিয়ান স্থাপত্যত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰা নৱ-ধ্ৰুপদী ধাৰাৰ পৰা এক আমূল আঁতৰি যোৱা পদক্ষেপ আছিল।&lt;ref name=inua/&gt;

ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সম্প্ৰসাৰণৰ ফলস্বৰূপে ব্ৰিটেইনতো অনুৰূপ এক ধাৰা জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছিল। ইছলামীয় স্থাপত্যৰ এক ইংৰাজীকৃত ব্যাখ্যাৰ উদাহৰণ হৈছে ১৮২৩ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা ব্ৰাইটন ৰয়েল পেভিলিয়ন আৰু তাৰ কেইবছৰমান পূৰ্বে সম্পূৰ্ণ হোৱা চেজিনকোট হাউচ। এই দুয়োটা ভৱনতে ইছলামীয় আৰ্হিৰ ব্যাপক প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল, যিবোৰ পিছলৈ ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদত স্পষ্ট হৈ পৰিছিল আৰু ৰাজকুমাৰৰ ইংলেণ্ড ভ্ৰমণৰ সময়ত এইবোৰ নতুন তথা অভিনৱ ডিজাইন আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=70}}

ভ'ৰণ্টছভে অট্টালিকাটোৰ নতুন নক্সা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰু ইয়াক সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ ব্ৰিটিছ স্থপতিবিদ এডৱাৰ্ড ব্ল’ৰক বাছি লয়। ব্ল’ৰ স্থপতিবিদ হিচাপে এক আচৰিত পচন্দ আছিল; কিয়নো দক্ষ হ’লেও তেওঁৰ কামক প্ৰায়ে নীৰস আৰু অনুপ্ৰেৰণাহীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিশিষ্ট স্থাপত্য ইতিহাসবিদ হাউৱাৰ্ড কলভিনে দাবী কৰিছিল যে &quot;তেওঁৰ সকলো কামতে এক আমোদহীন দক্ষতা বিয়পি আছিল&quot;, আনহাতে গ্ৰাম্য অট্টালিকাৰ স্থাপত্য বিশেষজ্ঞ মাৰ্ক গিৰোৱাৰে ব্ল’ৰক &quot;অলপ আমোদহীন ব্যক্তি&quot; (a bit of a bore) বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;Colvin, p30&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Girouard, p51.&lt;/ref&gt; অৱশ্যে ব্ল’ৰৰ গম্ভীৰ আৰু পৰম্পৰাগত ডিজাইনসমূহ ইংৰাজ টোৰী অভিজাত শ্ৰেণীৰ দ্বাৰা সমাদৃত হৈছিল—যিটো শ্ৰেণীৰ সৈতে ভ'ৰণ্টছভৰ ভগ্নী জড়িত আছিল আৰু যাৰ বাবে ব্ল’ৰে ৱিল্টনত কাম কৰিছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=66}} ইংলেণ্ডপ্ৰেমী ভ'ৰণ্টছভ ছাৰ ৱালটাৰ স্কটৰো এজন ডাঙৰ প্ৰশংসক আৰু বন্ধু আছিল, যাৰ বাবে ব্ল’ৰে স্কটিছ বেৰনিয়েল শৈলীৰ ডাঙৰ গ্ৰাম্য ঘৰ আবট্সফৰ্ডত কাম কৰিছিল; গতিকে এই পিছৰ সংযোগসমূহে ভ'ৰণ্টছভক ব্ল’ৰৰ ওচৰলৈ লৈ যোৱাটো সম্ভৱপৰ যেন লাগে।

ব্ল’ৰে ইতিমধ্যে বহুতো ডাঙৰ ব্ৰিটিছ ভৱন আৰু ঔপনিৱেশিক অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কেইটামান ভৱনত কাম কৰিছিল।&lt;ref name=voroncov/&gt; ব্ল’ৰে নিজে আলুপকা চহৰ ভ্ৰমণ কৰা নাছিল,&lt;ref name=telegraph/&gt; তথাপিও তেওঁ অঞ্চলটোৰ পৰ্বতমালাৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু ভূখণ্ডৰ বিষয়ে ভালদৰে অৱগত আছিল।&lt;ref name=voroncov/&gt; ব্ল’ৰৰ সহযোগী স্থপতিবিদ ৱিলিয়াম হাণ্টৰ তত্ত্বাৱধানত ১৮৩০ চনত প্ৰাসাদৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য পুনৰ আৰম্ভ হয়।

=== স্থাপত্যশৈলী ===
{{multiple image
| align     = left
| direction = vertical
| width     = 225
| image1    = Комплекс споруд Воронцовського палацу 3.jpg
| caption1  = পশ্চিমীয়া গেটহাউছে গৌণ শাখাসমূহৰ গোলকধাঁধালৈ প্ৰৱেশ পথ প্ৰদান কৰে। সোঁফালে শুভালোভ পথ আৰু মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ, আৰু বাওঁফালে আস্তাবল আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ শাখা আছে।{{sfnp|Brett|2005|p=99}}
| image2    = Alupka castle5.jpg
| caption2  = মধ্যযুগীয় ৰাস্তাৰ দৰে দেখাকৈ ডিজাইন কৰা শুভালোভ পথটো পশ্চিমীয়া গেটহাউছৰ পৰা গৌণ শাখাসমূহৰ মাজেৰে গৈ উত্তৰ দিশৰ মুখমুখ ভাগৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সমুখৰ চোতাললৈ গৈছে।
}}

ভ'ৰণ্টছভৰ পূৰ্বৰ ইচ্ছা অনুসৰি হেৰিছনৰ মূল ডিজাইনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ভেটি আৰু বুৰুজসমূহ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাধ্যবাধকতাৰ বাবে ব্ল’ৰৰ ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ নতুন পৰিকল্পনাটো সীমাবদ্ধ হৈ পৰিছিল; ই প্ৰাসাদৰ প্ৰধান কোঠাসমূহৰ আকৃতি, আকাৰ আৰু বিন্যাসক তীব্ৰভাৱে সীমিত কৰিছিল। অৱশ্যে, হেৰিছনে ডিজাইন কৰা অনুসৰি এটা কম উচ্চতাৰ ধ্ৰুপদী ভিলা নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ব্ল’ৰৰ পৰিকল্পনা আছিল সম্পূৰ্ণ ব্যতিক্ৰম, য’ত উত্তৰ দিশত শক্তিশালী ইংৰাজ টিউডৰ নৱজাগৰণৰ বৈশিষ্ট্য আৰু দক্ষিণ দিশত পশ্চিমীয়া তথা ইছলামীয় বৈশিষ্ট্যৰ এক সংমিশ্ৰণ আছিল। দক্ষিণ সমুখভাগৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো দিল্লীৰ জামা মছজিদৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল, যাৰ ফলত হেৰিছনৰ নক্সাৰ ধ্ৰুপদী এক্সেড্ৰাটোক এটা ইছলামীয় ৰূপ দি ডিজাইনটোত সুন্দৰকৈ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পৰা গৈছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=70}}

কিছুমান ঠাইত, আপাত দৃষ্টিত অমিল যেন লগা এই স্থাপত্যশৈলীসমূহ একেলগে প্ৰত্যক্ষ কৰিব পাৰি; বিশেষকৈ ইছলামীয় মিনাৰৰ দৰে দেখা চিমনিবোৰত এইটো স্পষ্টকৈ ওলাই পৰে। এইবোৰে দেৱালৰ খাঁজকটা সুৰক্ষা বেৰৰ সৈতে মিলি উত্তৰ সমুখভাগৰ শেষ ইংৰাজ নৱজাগৰণৰ পৰিৱেশত এক প্ৰকাৰৰ মুৰিশ্ব উপাদান যোগ কৰে।

অৱশ্যে, অট্টালিকাটোৰ দক্ষিণ বাগিচাৰ সমুখভাগতহে আটাইতকৈ শক্তিশালী ইছলামীয় প্ৰভাৱ দেখা পোৱা যায়; ইয়াৰ চালিখন চেপেটা আৰু ইয়াৰ কেন্দ্ৰত দুটা মিনাৰ শৈলীৰ স্তম্ভ আছে। এই মিনাৰ দুটাই বিশাল কেন্দ্ৰীয় অংশটোক আগুৰি ৰাখিছে, যিটো এটা ওলাই থকা দুগুণ উচ্চতাৰ বাৰাণ্ডাৰ দৰে আৰু ইয়াত এটা ওখ ইছলামীয় ঘোঁৰা-খুৰা আকৃতিৰ তোৰণৰ মাজেৰে প্ৰৱেশ কৰা হয়। বাৰাণ্ডাৰ ভিতৰৰ অংশটো এটা এক্সেড্ৰাৰ দৰে, যিটো আচলতে এক অতি সুন্দৰকৈ সজ্জিত মুকলি প্ৰৱেশ কোঠা; ইয়াত আৰবী ভাষাত &quot;আল্লাৰ বাহিৰে কোনো উপাস্য নাই&quot; বুলি এটা 'শ্বাহাদত' খোদিত আছে।&lt;ref name=inua/&gt; এই বাৰাণ্ডাৰ দুয়োফালে দুটা চুটি শাখা আছে, প্ৰতিটোতে দুটাকৈ বে’ আছে আৰু ঢালাই লোহাৰ বেলকনি তথা বাৰাণ্ডাৰে সজ্জিত, য’ৰ পৰা তলৰ খোপসমূহ আৰু ইয়াৰ ভাস্কৰ্যসমূহ দেখা পোৱা যায়।

ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ ডিজাইনসমূহ হেৰিছনৰ আগৰ পৰিকল্পনাৰ ভেটিৰ দ্বাৰা সীমিত আছিল যদিও গৌণ শাখাসমূহ আৰু চৌহদসমূহ তেনে নাছিল। ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ তলৰ খোপসমূহত শোৱনি কোঠা স্থাপন কৰাৰ হেৰিছনৰ ধাৰণাটো সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰি ব্ল’ৰৰ সহকাৰী স্থপতিবিদ হাণ্টে ১৯ শতিকাৰ ইংৰাজ গ্ৰাম্য ঘৰৰ দৰে সাধাৰণ বিশাল স্প্ৰলিং ৱিংছ আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰাটো বাছি লয়।{{sfnp|Brett|2005|p=78}} এইবোৰে স্থানটোৰ ঢাল আৰু ভূ-প্ৰকৃতিৰ সম্পূৰ্ণ সুযোগ লৈছিল আৰু ইয়াৰ চোতালসমূহৰ সৈতে স্তম্ভ আৰু ওখ দেৱালযুক্ত এখন সৰু মধ্যযুগীয় দুৰ্গীকৃত চহৰৰ দৰে হৈ পৰিছিল। এইটো শুভালোভ পথত আটাইতকৈ স্পষ্টকৈ দেখা যায়, যিটো দুটা শাখাৰ ওখ দেৱালৰ মাজত চেপা খাই থকা এটা আৱদ্ধ গাড়ী চালনাৰ পথ, যি দেৱালযুক্ত পশ্চিমীয়া গেটহাউছৰ পৰা উত্তৰ সমুখভাগৰ সমুখৰ চোতাললৈ লৈ যায়। ওখ দেৱাল আৰু স্তম্ভৰ তলেৰে ঘূৰি ঘূৰি যোৱা আৰু আনকি এখন দলঙৰ তলেৰেও পাৰ হৈ যোৱা এই পথটো এটা গ্ৰাম্য ঘৰৰ প্ৰৱেশ পথতকৈ মধ্যযুগীয় চহৰৰ ৰাস্তাৰ দৰেহে বেছি দেখিবলৈ পোৱা যায়।{{sfnp|Brett|2005|p=98}}

[[File:Воронцовський палац 2.jpg|thumb|300px|right|উত্তৰ ফ’ৰকোৰ্ট, য’ত বাওঁফালৰ তোৰণৰ পৰা ওলাই অহা শুভালোভ পথৰ পৰা প্ৰৱেশ কৰা হয়, ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ (বাওঁফালে) বাবে এক দৰবাৰ হিচাপে কাম কৰে। সোঁফালে, বিশাল সেৱা শাখা আৰু আস্তাবলৰ অংশ দেখা পোৱা গৈছে]]

=== নিৰ্মাণ কাৰ্য ===
ভ'ৰণ্টছভে এই প্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ মস্কো, ভ্লাদিমিৰ আৰু ভোৰোনেঝ গভৰ্ণৰেটৰ পৰা তেওঁৰ হাজাৰ হাজাৰ ভূমিদাসক আমদানি কৰি আনিছিল।&lt;ref name=chernov/&gt;&lt;ref name=voroncov&gt;{{cite web |title=Alupkinsky palace |url=http://www.voroncov.net/article/dvorec1.html |work=Vorontsov Mikhail Semyonovich |publisher=voroncov.net |access-date=30 July 2011 |language=ru |archive-date=23 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023091829/http://www.voroncov.net/article/dvorec1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; এই বিনামূলীয়া শ্ৰমিকসকলে কেৱল আদিম হাতৰ সঁজুলিৰ সহায়ত সকলো শ্ৰম হাতেৰে কৰিছিল।&lt;ref name=voroncov/&gt; নিৰ্মাণ কাৰ্যত সহায় কৰিবলৈ ৰাজমিস্ত্ৰীসকলকো অনা হৈছিল। প্ৰাসাদটোৰ এশলাৰ ব্লকবোৰ স্থানীয় এক সেউজীয়া-ধূসৰ ৰঙৰ ডায়াবেচ শিলেৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=vlasenko-298&gt;{{harvnb|Zharikov|1983–1986|p=298.}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ অনন্য ৰংটোৰ বাবে ইয়াক বাছি লোৱা হৈছিল যাতে ই চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু অৰণ্যৰ সেউজীয়া ৰঙৰ সৈতে খাপ খাই পৰে।&lt;ref name=voroncov/&gt; বাকী সকলো নিৰ্মাণ সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যৰ বাহিৰৰ পৰা আমদানি কৰা হৈছিল।&lt;ref name=vlasenko-298/&gt;

প্ৰাসাদটোৰ কেইবাটাও কোঠাৰ ভিতৰত আটাইতকৈ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ হোৱা কোঠাবোৰৰ এটা আছিল মূল ডাইনিং ৰুম, যিটো ১৮৩০ চনৰ পৰা ১৮৩৪ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অট্টালিকাটোৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰীয় শাখা ১৮৩১ চনৰ পৰা ১৮৩৭ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮৪১ চনৰ পৰা ১৮৪২ চনৰ ভিতৰত ডাইনিং ৰুমৰ কাষতে এটা বিলিয়াৰ্ড খেলা কোঠাও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পৰা ১৮৪৪ চনলৈকে অতিথি শাখা, পূব শাখা, স্তম্ভসমূহ, কৰ্মচাৰীসকলৰ বাসস্থানৰ সেৱা শাখা আৰু সন্মুখৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল। অট্টালিকাটোৰ শেষৰটো নিৰ্মিত শাখা আছিল লাইব্ৰেৰী শাখা; এইটো ১৮৪২ চনৰ পৰা ১৮৪৪ চনলৈকে নিৰ্মাণাধীন অৱস্থাত আছিল। নিৰ্মাণ কাৰ্যৰ বাকী থকা চাৰি বছৰ প্ৰাসাদটোৰ ভিতৰভাগ সজোৱাৰ কামত ব্যয় কৰা হৈছিল।&lt;ref name=vlasenko-298/&gt;

ব্ল’ৰৰ ডিজাইনৰ তত্ত্বাৱধান ল’বলৈ নিযুক্ত কৰা স্থানীয় স্থপতিবিদ ৱিলিয়াম হাণ্টে ব্ল’ৰৰ সামগ্ৰিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰতি বিশ্বাসী হৈ থকাৰ লগতে সেইবোৰৰ সালসলনি কৰিবলৈ কুণ্ঠাবোধ কৰা নাছিল। আটাইতকৈ উল্লেখনীয়ভাৱে, প্ৰাসাদৰ প্ৰধান প্ৰৱেশ পথ পশ্চিমীয়া গেটহাউছটো অষ্টকোণীয় স্তম্ভৰে নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল, কিন্তু হাণ্টে গেটহাউছটোক ১৪ শতিকাৰ এটা ইংৰাজ দুৰ্গৰ শৈলীত পুনৰ ডিজাইন কৰে, য’ত শক্তিশালী ঘূৰণীয়া স্তম্ভ আৰু মেচিকুলেচন আছিল, যিটো পূব চাসেক্সৰ বোডিয়াম দুৰ্গৰ স্তম্ভসমূহৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=99}}

প্ৰাসাদটো সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছতো হাণ্ট আলুপকাতে থাকি যায় আৰু প্ৰাসাদৰ চাৰিওফালৰ বাগিচাসমূহৰ গাঁথনিগত উন্নতি, দীঘলীয়া কেৰেজ ড্ৰাইভ আৰু ৰাস্তা নিৰ্মাণৰ কেইবাটাও প্ৰকল্পত কাম কৰে। তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰকল্পবোৰৰ এটা আছিল প্ৰাসাদটোৰেই এটা সম্প্ৰসাৰিত অংশ—শুভালোভ শাখা, যিটো ভ'ৰণ্টছভৰ জীয়ৰী কাউন্টেচ ছফিয়া শুভালোভা আৰু তেওঁৰ সন্তানসকলৰ গ্ৰীষ্মকালীন অৱসৰ বিনোদন কেন্দ্ৰ হ’ব লাগিছিল (কাউন্টেচগৰাকী তেওঁৰ স্বামীৰ পৰা আঁতৰি আছিল)।{{sfnp|Brett|2005|p=111}} এই শাখাটোৱে প্ৰাসাদটোক পশ্চিমীয়া গেটহাউছৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল আৰু মূল প্ৰৱেশদ্বাৰলৈ যোৱা আৱদ্ধ শুভালোভ পথটোৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৮৫২ চনত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বলৈকে হাণ্টে ৰাজকুমাৰৰ অধীনত কৰ্মৰত হৈ আছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=107}}

== ভিতৰভাগ ==
প্ৰাসাদটোত সৰ্বমুঠ ১৫০টা কোঠা আছে, যাৰ ভিতৰত প্ৰধান কোঠাবোৰত কাঠৰ ব্লকৰ মজিয়া (Parquet) আৰু পেনেলিং কৰা হৈছে।{{sfnp|Brett|2005|p=80}} ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ ভিতৰত, ১৯ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ পৰম্পৰা অনুসৰি পুৰুষ আৰু মহিলাৰ বাবে সুকীয়া অভ্যৰ্থনা কোঠাৰ চুইট নিৰ্মাণ কৰাটো ব্ল’ৰৰ লক্ষ্য আছিল; য’ত কেন্দ্ৰীয় হলঘৰৰ বাওঁফালে পুৰুষৰ বাবে এটা লাইব্ৰেৰী, ডাইনিং ৰুম আৰু বিলিয়াৰ্ড খেলা কোঠা থাকিব আৰু সোঁফালে মহিলাৰ বাবে এটা বিশাল ড্ৰয়িং ৰুম থাকিব।{{sfnp|Brett|2005|p=81}} লিংগভিত্তিক নিৰ্দিষ্ট এলেকাৰ এই বিন্যাসটো ভিক্টোৰিয়ান ইংলেণ্ডত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল; অৱশ্যে ইয়াৰ উদ্দেশ্য পুৰুষ-মহিলাক পৃথক কৰা নাছিল, বৰঞ্চ আচবাবসমূহৰ ধৰণ নিৰ্ধাৰণ কৰাটোহে আছিল—পুৰুষৰ এলেকাবোৰত সাধাৰণতে গধূৰ ওক কাঠৰ আচবাব আৰু ক’লা তুৰ্কী কাৰ্পেট থকাৰ বিপৰীতে মহিলাৰ এলেকাবোৰত ৰ’জউডৰ সুক্ষ্ম আচবাব, অবুচন কাৰ্পেট আৰু চিন্টজ কাপোৰৰ কোমল আচবাব ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Girouard, Life in the English Country House, p292.&lt;/ref&gt; অৱশ্যে, কোনো অজ্ঞাত কাৰণত এই ধাৰণাটো কেতিয়াও কাৰ্যকৰী কৰা নহ’ল আৰু ঘৰটোৰ মহিলাৰ অংশটো পুৰুষৰ এলেকালৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰা হ’ল, যাৰ ফলত পৰিকল্পিত বিলিয়াৰ্ড কোঠাটো কাউন্টেচৰ শোৱনি কোঠা (Boudoir) হৈ পৰিল আৰু অধ্যয়ন কোঠাটো মহিলাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে আন এটা সৰু বহা কোঠাত পৰিণত হ’ল। সাগৰৰ মুখী এই কোঠাবোৰৰ ওপৰত পৰিয়ালটোৰ শোৱনি কোঠাবোৰ আছিল।

ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ প্ৰধান কোঠাবোৰ মহিলাৰ অধীনলৈ যোৱাৰ পিছত, লাইব্ৰেৰী আৰু ডাইনিং ৰুমটো বহু পিছলৈ নিৰ্মাণ কৰা এটা গৌণ শাখালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।{{sfnp|Brett|2005|p=80}} এই গৌণ শাখাটো ক’ৰ্পচ ডি ল’জিছৰ পশ্চিম দিশৰ সৈতে এটা ডাঙৰ তোৰণযুক্ত মুকলি বাৰাণ্ডা (Loggia)ৰ দ্বাৰা সংযুক্ত; প্ৰথম অৱস্থাত মুকলি থকা এই বাৰাণ্ডাখন এতিয়া কাচেৰে আৱৰা আৰু ইয়াক ৱিণ্টাৰ গাৰ্ডেন বা শীতকালীন উদ্যান বুলি জনা যায়। পিছৰ এটা গৌণ শাখা, যাক শুভালোভ শাখা (ভ'ৰণ্টছভৰ জোঁৱায়েক কাউণ্ট শুভালোভৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা) বুলি জনা যায়, সেইটো ব্ল’ৰৰ মূল পৰিকল্পনাৰ অংশ নাছিল আৰু ইয়াক তেওঁৰ সহকাৰী ৱিলিয়াম হাণ্টে ডিজাইন কৰিছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=111}}

বৰ্তমান ইয়াত এটা সংগ্ৰহালয় আছে য’ত কেইবাটাও কোঠা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যাৰ ভিতৰত নীলা কোঠা, চিন্টজ কোঠা, ডাইনিং ৰুম আৰু চাইনিজ কেবিনেট আটাইতকৈ উল্লেখনীয়।&lt;ref name=qrim/&gt; সংগ্ৰহালয়টোৱে প্ৰথম মহলাৰ প্ৰথম আঠটা কোঠা আৱৰি ৰাখিছে, য’ত ১১,০০০তকৈও অধিক প্ৰদৰ্শনী সামগ্ৰী আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৮ শতিকাৰ খোদাই কৰা ছবি, ১৬ শতিকাৰ পৰা ১৯ শতিকাৰ চিত্ৰকৰ্ম, য’ত আৰ্মেনিয়ান সাগৰীয় চিত্ৰশিল্পী ইভান আইভাজোভস্কিৰ দ্বাৰা অংকিত ক্ৰিমিয়াৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য সম্বলিত চিত্ৰসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, লগতে ১৯ শতিকাৰ ৰাছিয়ান কাঠমিস্ত্ৰীৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত আচবাবো প্ৰদৰ্শিত হৈছে।&lt;ref name=sunny/&gt;

প্ৰাসাদটোৰ শেষৰটো সম্পূৰ্ণ হোৱা কোঠা অৰ্থাৎ লাইব্ৰেৰীটো ছাৰ ৱালটাৰ স্কটৰ নিজৰ লাইব্ৰেৰীৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছে, যিয়ে স্কটৰ সৈতে ব্ল’ৰৰ ব্যক্তিগত বন্ধুত্বক প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{ODNBweb|id=2679|title=Blore, Edward|first=M. H.|last=Port}}&lt;/ref&gt; লাইব্ৰেৰীটোৰ ভিতৰত ১৮ আৰু ১৯ শতিকাৰ প্ৰায় ৬,০০০ সাহিত্যিক আৰু সংগীত বিষয়ক কৰ্ম সংৰক্ষিত হৈ আছে।&lt;ref name=qrim/&gt; দুৱাৰ, পেনেলিং আৰু চিলিংসমূহকে ধৰি ভিতৰভাগৰ কাঠৰ কাৰুকাৰ্য ওক কাঠেৰে কৰা হৈছে। দেৱালসমূহ কাপোৰেৰে সজোৱা হৈছে, য’ত ডাচ, ফ্লেমিছ, ফৰাচী আৰু ইটালিয়ান চিত্ৰশিল্পীৰ ডিজাইন আছে। প্ৰাসাদটোৰ গথিক শৈলীৰ ফায়াৰপ্লেচ বা অগ্নিকুণ্ডসমূহ পালিশ কৰা ডায়াবেচ শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

== চৌহদ ==
[[File:Alupkaberg.JPG|left|300px|thumb|একেবাৰে ওপৰৰ খোপ বা ধাপত থকা আনুষ্ঠানিক পাৰ্টেৰ বাগিচা]]

প্ৰাসাদটোৰ চাৰিওফালে সুন্দৰ উদ্যান আৰু এখন পাৰ্ক আছে; ১৯ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত জাৰ্মান লেণ্ডস্কেপ গাৰ্ডেনাৰ কেৰোলাচ কিবাখৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এই চৌহদটো প্ৰায় ৪০ হেক্টৰ&lt;ref name=sunny/&gt; জুৰি বিস্তৃত। তেওঁ ইয়াক এটা এম্ফিথিয়েটাৰ (Amphitheatre) আৰ্হিত সজাই তুলিছিল, য’ত বহল মুকলি ঠাই আৰু খোজকঢ়া পথৰ কাষে কাষে বাগিচাসমূহ স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=qrim/&gt; খোজকঢ়া পথবোৰ ক্ৰিমিয়াৰ ককটেবেল গাঁৱৰ পৰা অনা ২৯ বেগ ৰঙীন পাথৰেৰে সজোৱা হৈছে।&lt;ref name=qrim/&gt;

প্ৰাসাদৰ চৌহদত কৰা আটাইতকৈ ডাঙৰ লেণ্ডস্কেপ প্ৰকল্পসমূহ ১৮৪০-ৰ পৰা ১৮৪৮ চনৰ ভিতৰত সৈন্যসকলৰ সহায়ত কৰা হৈছিল, যিসকলে প্ৰাসাদৰ দক্ষিণ সমুখভাগৰ সন্মুখত থকা খোপ বা ধাপসমূহৰ গঠন আৰু সমতল কৰাত সহায় কৰিছিল।&lt;ref name=voroncov/&gt; ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চল, আমেৰিকা আৰু পূব এছিয়াসহ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা ইয়ালৈ প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদসমূহ (Fauna and Flora) অনা হৈছিল।&lt;ref name=vlasenko-299/&gt; ১৫০ বছৰৰো অধিক সময়ৰ পূৰ্বে আমদানি কৰা উদ্ভিদসমূহৰ বৰ্তমানো প্ৰায় ২০০টা প্ৰজাতি বৰ্তি আছে।&lt;ref name=vlasenko-299/&gt;&lt;ref name=sunny&gt;{{cite web |url=http://sunnycrimea.com |title=Vorontsovsky palace and Alupka park |access-date=2011-07-29 |work=Sunny Crimea |language=ru}}&lt;/ref&gt;

[[File:Alupka.jpg|thumb|200px|১৯ শতিকাৰ এটা পুৰণি প’ষ্টকাৰ্ড য’ত সুন্দৰকৈ সজোৱা বাগিচাৰ মাজেৰে ভ'ৰণ্টछভ প্ৰাসাদটো দেখা গৈছে]]

কিবাখে পাৰ্কখন এনেদৰে ডিজাইন কৰিছিল যাতে ইয়াত ভূমধ্যসাগৰ, উত্তৰ আৰু দক্ষিণ আমেৰিকাৰ লগতে পূব এছিয়াৰ পৰা অনা বিদেশী উদ্ভিদৰ উপৰিও অঞ্চলটোৰ থলুৱা উদ্ভিদ, পাহাৰীয়া নিজৰা আৰু ওচৰৰ শিলৰ খণ্ডসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পৰা যায়।&lt;ref name=sunny/&gt;&lt;ref name=vlasenko-299/&gt; বৰ্তমানো এই পাৰ্কখনত ২০০তকৈও অধিক প্ৰজাতিৰ বিদেশী গছ আৰু গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ আছে, যাৰ মধ্যে বিভিন্ন ধৰণৰ তাল গছ, অলিয়েণ্ডাৰ, লৰেল, চাইপ্ৰেছ, জলফাই গছ আৰু চিৰসেউজ ভাইবাৰ্নাম আদি অন্যতম।&lt;ref name=sunny/&gt;

১৮৪৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত প্ৰাসাদ আৰু ইয়াৰ চৌহদৰ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধি কৰিবলৈ তিনিযোৰ বগা মাৰ্বলৰ সিংহৰ ভাস্কৰ্য সংযোজন কৰা হয়; এই ভাস্কৰ্যসমূহ প্ৰাসাদলৈ যোৱা খোপবোৰৰ বহল খটখটীৰ কাষত স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=voroncov/&gt; ইটালিয়ান ভাস্কৰ্যশিল্পী জিওভানি বোনানিৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত প্ৰতিটো ভাস্কৰ্যৰ ভংগীমা ভিন্ন—খটখটীৰ একেবাৰে তলত এযোৰ &quot;টোপনি যোৱা সিংহ&quot;, মাজভাগৰ ওচৰত &quot;সাৰ পোৱা সিংহ&quot; আৰু প্ৰাসাদৰ একেবাৰে ওচৰৰ ওপৰৰ অংশত &quot;থিয় হৈ থকা মেডিচি সিংহ&quot; (Medici lions)।&lt;ref name=vlasenko-301&gt;{{harvnb|Zharikov|1983–1686|p=301.}}&lt;/ref&gt; এই 'সিংহ খোপ' (Lion Terrace)-ৰ ভাস্কৰ্যসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল যেতিয়া ইয়াৰ তিনিটা ভাস্কৰ্য—টোপনি যোৱা, সাৰ পোৱা আৰু অৰ্ধ-উত্থিত সিংহ—চেৰ্গেই আইজেনষ্টাইনৰ চলচ্চিত্ৰ ''বেটলশ্বিপ পটেমকিন'' (১৯২৫)-ত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। মণ্টাজ সম্পাদনাৰ জৰিয়তে আইজেনষ্টাইনে বিপ্লৱী জাগৰণৰ প্ৰতীক হিচাপে এটা সিংহ সাৰ পাই উঠাৰ বিভ্ৰান্তি সৃষ্টি কৰিবলৈ এই ভাস্কৰ্যসমূহৰ শ্বটসমূহ সজাইছিল।&lt;ref name=&quot;Winkler2021&quot;&gt;{{cite journal |last=Winkler |first=Martin M. |title=The Medici Lions: Culture and Cinema from Rome to Alupka and Beyond |journal=ClassicoContemporaneo |volume=7 |year=2021 |url=https://classicocontemporaneo.eu |access-date=2025-01-01 |issn=2421-4744 }}&lt;/ref&gt;

ক্ৰিমিয়াৰ উপকূলীয় ঘাইপথটো এই পাৰ্কৰ মাজেৰে গৈছে, যাৰ ফলত ই ওপৰৰ আৰু তলৰ দুটা অংশত বিভক্ত হৈ পৰিছে।&lt;ref name=sunny/&gt; ওপৰৰ পাৰ্কখনত পাহাৰীয়া নিজৰাৰ লগতে থলুৱা দক্ষিণ উপকূলীয় বননি আৰু বিদেশী গছ-গছনিৰ আধিপত্য দেখা যায়। ওপৰৰ পাৰ্কখনৰ এটা অন্যতম বৈশিষ্ট্য হ’ল ১৮২৯ চনত স্থাপন কৰা ত্ৰিলবীৰ নিজৰা (Fountain of Trilby)।&lt;ref name=sunny/&gt; আনহাতে তলৰ পাৰ্কখন ইটালিয়ান নৱজাগৰণ বাগিচাৰ শৈলীত গঢ়ি তোলা হৈছে।&lt;ref name=sunny/&gt;

== প্ৰভাৱ ==
[[File:Дворец Дадиани (1).jpg|thumb|left|জৰ্জিয়াৰ জুগডিডিত থকা ৰাজকুমাৰী একাতেৰিন দাদিয়ানীৰ প্ৰাসাদ (১৮৭৩–৭৮)]]
আলুপকাত মিখাইল ভ'ৰণ্টছভৰ গ্ৰীষ্মকালীন বাসস্থানৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যই জাৰ প্ৰথম নিকোলাছক ইমান গভীৰভাৱে আকৰ্ষিত কৰিছিল যে তেওঁ চুবুৰীয়া ওৰিয়েণ্ডাত নিজৰ পৰিয়ালৰ বাবে এটা বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৮৩৭ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জাৰ আৰু জাৰিনাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে ক্ৰিমিয়া ভ্ৰমণ কৰে। ভাইচৰয়ে তেওঁলোকক আলুপকাৰ নতুন বাসস্থানত আপ্যায়ন কৰে। প্ৰাসাদ আৰু ইয়াৰ পৰিৱেশ দেখি আপ্লুত হৈ প্ৰুচিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা সম্ৰাজ্ঞীগৰাকীয়ে বাৰ্লিনৰ স্থপতিবিদ কাৰ্ল ফ্ৰীডৰিখ শ্বিংকেলৰ পৰা এটা নতুন বাসস্থানৰ ডিজাইন বিচাৰে। তেওঁৰ ডিজাইনত গ্ৰীক পুনৰুত্থান আৰু ইজিপ্টৰ পুনৰুত্থান উপাদানৰ এক আশ্চৰ্যজনক সংমিশ্ৰণ আছিল। এই প্ৰাসাদটো ওৰিয়েণ্ডাৰ দুৰ্গম উপকূলত অৱস্থিত হ’ব লাগিছিল। অৱশ্যে ৰাজদৰবাৰৰ স্থপতিবিদ আন্দ্ৰেই ষ্টেকেনশ্বনাইডাৰে এটা কম খৰচী ডিজাইন আগবঢ়ায়, যিটো গ্ৰহণ কৰা হয়। সম্ৰাজ্ঞীৰ প্ৰাসাদটো ১৮৪৩ চনৰ পৰা ১৮৫৩ চনৰ ভিতৰত ৱিলিয়াম হাণ্ট আৰু ওডেছাৰ স্থপতিবিদ কম্বিঅ’জিঅ’ৰ তত্ত্বাৱধানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই ভৱনটো ১৮৮২ চনৰ এক অগ্নিকাণ্ডত ধ্বংস হয় আৰু মাত্ৰ এটা মাৰ্বলৰ ৰটণ্ডা অৱশিষ্ট থাকে। পৰৱৰ্তী সম্ৰাট দ্বিতীয় আলেকজেণ্ডাৰে ৰাজকীয় বাসস্থানটো লিভাডিয়া প্ৰাসাদলৈ স্থানান্তৰ কৰে।&lt;ref name=plokhy&gt;{{harvnb|Plokhy|2010|p=}}&lt;/ref&gt;

ভ'ৰণ্টছভৰ এই নিৰ্মাণ কাৰ্যই অঞ্চলটোত সাম্ৰাজ্যিক বাসস্থান গঢ়ি তোলাৰ এক পৰম্পৰাৰ সূচনা কৰিলে, যাৰ ফলত ৰাছিয়াৰ বহুতো অভিজাত লোকে ক্ৰিমিয়াত নিজৰ ভিলা আৰু প্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আকৰ্ষিত হৈছিল। তেনে ধৰণৰ প্ৰথম অট্টালিকাসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল গেচপ্ৰা প্ৰাসাদ, যিটো ১৮৩০-ৰ দশকত প্ৰথম আলেকজেণ্ডাৰৰ আটাইতকৈ বিশ্বাসী উপদেষ্টা ৰাজকুমাৰ আলেকজেণ্ডাৰ গোলিটচিনৰ বাবে ৱিলিয়াম হাণ্টে ডিজাইন কৰিছিল। ব্ল’ৰৰ এই ডিজাইনে কৃষ্ণ সাগৰৰ পূব উপকূলত আন এক প্ৰত্যক্ষ অনুকৰণক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল—জুগডিডিত থকা দাদিয়ানী প্ৰাসাদ, যিটো ১৮৭৩ চনত মিংগ্ৰেলিয়াৰ শেষ ৰাজকুমাৰী একাতেৰিন দাদিয়ানীৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ৰাছিয়াৰ বিপ্লৱৰ সময়ত ই মুৰাট পৰিয়ালৰ অধীনত আছিল। দুলবেৰ আৰু লিকানীৰ ৰাজকীয় ভিলাসমূহৰ ডিজাইনতো নব্য-মুৰিশ্ব (Neo-Moorish) স্থাপত্যৰ উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।

== মালিক আৰু বাসিন্দা ==
* কাউণ্ট, পৰৱৰ্তী সময়ত (১৮৪৫) ৰাজকুমাৰ '''মিখাইল ভ'ৰণ্টছভ''' (৩০ মে’ ১৭৮২ – ১৮ নৱেম্বৰ ১৮৫৬), নোভোৰোছিয়া (নতুন ৰাছিয়া)ৰ ভাইচৰয় আৰু এই প্ৰাসাদৰ নিৰ্মাতা। তেওঁ নেপোলিয়নৰ যুদ্ধত লাভ কৰা সফলতাৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। ১৮৪৪ চনৰ পৰা ১৮৫৩ চনলৈকে ককেছাছৰ ভাইচৰয় হিচাপে তেওঁ ককেচিয়ান যুদ্ধৰ পৰিচালনাৰ তত্ত্বাৱধান কৰিছিল। প্ৰাসাদটো সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত, ক্ৰমান্বয়ে অন্ধতাৰ বলি হোৱা ভ'ৰণ্টছভে তাত বৰ কম সময়হে অতিবাহিত কৰিছিল। সম্প্ৰসাৰিত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি থকা দায়বদ্ধতাই তেওঁক টিফলিচলৈ লৈ গৈছিল; তাত তেওঁ বিদ্ৰোহী স্থানীয় জনজাতীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ চলাইছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=21}} বৰ্ধিত বয়সৰ ভ'ৰণ্টছভ এগৰাকী প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ ইংলেণ্ডপ্ৰেমী আছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ক্ৰিমিয়া যুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে বিশেষভাৱে ব্যথিত হৈছিল। এই যুদ্ধখন ইংলেণ্ডত তেওঁৰ ইংৰাজ ভাগিন চিডনী হাৰ্বাৰ্টে ব্যাপকভাৱে প্ৰসাৰিত কৰিছিল। লজ্জিত আৰু দুঃখিত হৈ তেওঁ ৰাজহুৱা জীৱনৰ পৰা অৱসৰ লৈ ওডেছাৰ এক নিৰ্জন জীৱনলৈ আঁতৰি যায়।{{sfnp|Brett|2005|p=22}} ১৮৫৬ চনত পেৰিছ শান্তি চুক্তি স্বাক্ষৰিত হোৱা দেখাৰ পৰলৈকে জীয়াই থাকি ভ'ৰণ্টছভৰ মৃত্যু হয়। ওডেছা কেথেড্ৰেলত থকা ভ'ৰণ্টছভৰ সমাধিটো ছোভিয়েটসকলে ধ্বংস কৰিছিল, কিন্তু তেওঁৰ অৱশিষ্টসমূহ ছোভিয়েট যুগৰ পৰা বাচি ৰয় আৰু ২০০৫ চনত নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা কেথেড্ৰেলটোলৈ ঘূৰাই অনা হয়।
* কাউন্টেচ, পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাজকুমাৰী '''ইলিজাভেটা ভ'ৰণ্টছভা''' (১৯ ছেপ্টেম্বৰ ১৭৯২ – ২৭ এপ্ৰিল ১৮৮০), কাউণ্ট ফ্ৰান্সিস্কেক ক্সাবেৰী ব্ৰেনিকী আৰু আলেকজান্দ্ৰা ভন এংগেলহাৰ্ডৰ কন্যা আছিল। আলেকজান্দ্ৰা আছিল নোভোৰোছিয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক তথা নিঃসন্তান ৰাজকুমাৰ পোটেমকিনৰ অন্যতম ভতিজী আৰু উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁ সেই বহুতো পোলিশ সম্ভ্ৰান্ত মহিলাৰ ভিতৰত এগৰাকী আছিল যিয়ে &quot;পোলিশ আকৰ্ষণ&quot;ৰ চুটি সময়ছোৱাত ৰাছিয়ান অভিজাত পুৰুষক বিয়া কৰাইছিল, যেতিয়া প্ৰথম আলেকজেণ্ডাৰে মুকলিকৈ মেৰী চেটৱাৰ্টিনস্কাৰ সৈতে সম্পৰ্ক ৰাখিছিল আৰু তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী কোন্সটানটিন তেওঁৰ ভগ্নী জোয়ানা ৱিস্কোৱস্কাৰ প্ৰেমত পৰিছিল। 'দ্য গাব্ৰিলিয়াড' নামৰ বিতৰ্কিত ঘটনাৰ পিছত কৃষ্ণ সাগৰৰ পাৰলৈ নিৰ্বাসিত হোৱাৰ সময়ত, আলেকজেণ্ডাৰ পুষ্কিনে ওডেছাত ইলিছ ভ'ৰণ্টছভাক প্ৰেম নিবেদন কৰিছিল আৰু তেওঁৰ উদ্দেশ্যে কেইবাটাও কবিতা লিখিছিল। পুষ্কিনৰ এই প্ৰচেষ্টাত অসন্তুষ্ট হৈ কাউন্টেচে তেওঁৰ স্বামীৰ ওচৰত অভিযোগ কৰে, যাৰ বাবে তেওঁৰ ডেকা প্ৰতিদ্বন্দী পুষ্কিনক এখন উত্তৰৰ গাঁৱলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হয়। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পিছত, ইলিজাভেটায় ওডেছাত থকাটো বেছি পছন্দ কৰিছিল আৰু আলুপকা প্ৰাসাদলৈ বৰ কমকৈহে আহিছিল। [[File:Hadji-Mural by Lanceray.jpg|thumb|ইউজিন লান্সাৰেৰ দ্বাৰা অংকিত টিফলিচত থকা চেমিয়ন ভ'ৰণ্টছভৰ অট্টালিকাৰ এক অনুষ্ঠানৰ চিত্ৰ]]
** ৰাজকুমাৰ '''চেমিয়ন ভ'ৰণ্টছভ''' (২৩ অক্টোবৰ ১৮২৩ – ৬ মে’ ১৮৮২), ৰাজকুমাৰ মিখাইলৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁ ককেছাছত নিজৰ পিতৃৰ অধীনত অতি দক্ষতাৰে সেৱা আগবঢ়াইছিল আৰু লিয়ো টলষ্টয়ৰ উপন্যাস ''হাডজী মুৰাট''ত তেওঁ, তেওঁৰ পত্নী আৰু পিতৃৰ চৰিত্ৰ চিত্ৰিত কৰা হৈছে। ১৮৫১ চনৰ ২৬ আগষ্টত তেওঁ নিজৰ মাক-দেউতাকৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে আলুপকাত মেডাম ষ্টোলিপিনাক বিয়া কৰায়, যি তেওঁৰ উজ্জ্বল সৌন্দৰ্যৰ বাবে বিখ্যাত আছিল। এই দম্পতীহালে প্ৰাসাদটো পৰিচালনা কৰাৰ খৰচ অতি বেছি বুলি অনুভৱ কৰিলে আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ মিতব্যয়িতা অৱলম্বন কৰাৰ পিছতো তেওঁলোকে ক্ৰিমিয়ালৈ বৰ কমকৈহে আহিছিল। কোনো সন্তান নোহোৱাকৈ চেমিয়নৰ মৃত্যু হোৱাৰ পিছত, তেওঁৰ বিধৱা পত্নীয়ে প্ৰাসাদৰ বহুতো আচবাব আৰু চিত্ৰ লুণ্ঠন কৰে{{sfnp|Brett|2005|p=132}} আৰু পূৰ্বৰ বিবাহৰ পুত্ৰ ডুকা ডি মণ্টেলফিৰ সৈতে পেৰিছৰ এভিনিউ দু ব’ই ডি বুlogne-ত বসবাস কৰিবলৈ লয়।
** কাউন্টেচ '''ছফিয়া শুভালোভা''' (১৮২৫ – ১৫ আগষ্ট ১৮৭৯), ৰাজকুমাৰ মিখাইল আৰু ৰাজকুমাৰী ইলিজাভেটাৰ কন্যা। ১৮৪৪ চনত তেওঁ পাৰগোলোভোৰ গৰাকী কাউণ্ট আন্দ্ৰেই শুভালোভক বিয়া কৰায়। এই বিবাহ সুখৰ নাছিল, যাৰ বাবে তেওঁ স্বামীৰ পৰা পৃথককৈ বাস কৰিবলৈ লৈছিল। ১৮৭৬ চনত তেওঁৰ স্বামীৰ আন এগৰাকী মহিলাৰ ঘৰত মৃত্যু হয়। ১৮৫০-ৰ দশকৰ পৰা ছফিয়া আৰু তেওঁৰ সন্তানসকলে আলুপকাক গ্ৰাম্য অৱসৰ বিনোদন কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বৰ্তমান তেওঁলোকৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা দীঘল পশ্চিম শাখা অৰ্থাৎ শুভালোভ শাখা অধিকাৰ কৰি আছিল, আনহাতে তেওঁৰ ভাতৃ ৰাজকুমাৰ চেমিয়নে প্ৰাসাদৰ বাকী অংশত বাস কৰিছিল।
*** কাউণ্ট, পৰৱৰ্তী সময়ত (১৮৮২) ৰাজকুমাৰ '''পাভেল ভ'ৰণ্টছভ-শুভালোভ''' (১৮৪৬–১৮৮৫), ছফিয়াৰ পুত্ৰ আৰু মিখাইল ভ'ৰণ্টছভৰ নাতি। ১৮৮২ চনত তেওঁৰ খুৰাকৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁ প্ৰায় খালী হৈ থকা প্ৰাসাদটো আৰু ভ'ৰণ্টছভ উপাধি লাভ কৰে। ইয়াৰ তিনি বছৰ পিছত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। তেওঁৰ পত্নী ইলিজাভেটা ষ্টোলিপিনা তেওঁতকৈ ৫৪ বছৰ অধিক জীয়াই আছিল। তেওঁলোকৰ কোনো সন্তান নাছিল। ১৮৮২ চনৰ ৭ জুলাইৰ এক সাম্ৰাজ্যিক ডিক্ৰী (Ukase) অনুসৰি আলুপকাক ভ'ৰণ্টছভ মেজৰেটৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়, যিটো জ্যেষ্ঠাধিকাৰ (Primogeniture) নীতি অনুসৰি উত্তৰাধিকাৰীসূত্ৰে লাভ কৰিব লগা আছিল।
*** কাউণ্ট '''মিখাইল শুভালোভ''' (৭ জুলাই ১৮৫০ – ৫ জানুৱাৰী ১৯০৪) ১৮৮৫ চনত তেওঁৰ ভাতৃ কাউণ্ট পাভেলৰ পৰা এই সম্পত্তি লাভ কৰে। ১৮৮৬ চনৰ ১২ ফেব্ৰুৱাৰীত সম্ৰাটে তেওঁক ৰাজকুমাৰ উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰু নিজকে ৰাজকুমাৰ ভ'ৰণ্টছভ-শুভালোভ বুলি পৰিচিত কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। তেওঁ অবিবাহিত আছিল আৰু বিদেশত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ লগে লগে ৰাজকুমাৰ ভ'ৰণ্টছভ উপাধিটো বিলুপ্ত হৈ পৰে।
*** কাউন্টেচ '''ইলিজাভেটা ভ'ৰণ্টছভা-দাছকোভা''' (২৫ জুলাই ১৮৪৫ – ১৫ জুলাই ১৯২৪), পাভেল আৰু মিখাইল শুভালোভৰ ডাঙৰ ভগ্নী। তেওঁ এই প্ৰাসাদৰ শেষ ব্যক্তিগত মালিক আছিল আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ বহুতো আচবাব ঘূৰাই কিনি প্ৰাসাদটোৰ হেৰাই যোৱা মৰ্যাদা বহুখিনি ঘূৰাই আনিছিল। তেওঁ নিজৰ স্বামী কাউণ্ট ইলাৰিঅন ইভানোভিচ ভ'ৰণ্টছভ-দাছকভৰ সৈতে তাত শান্তিপূৰ্ণভাৱে বাস কৰিছিল, যি ভ'ৰণ্টছভ পৰিয়ালৰ একমাত্ৰ জীৱিত শাখাৰ বংশধৰ আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে কাউণ্ট ইলাৰিঅন ককেছাছৰ গভৰ্ণৰ-জেনেৰেল আছিল। ১৯১৬ চনত আলুপকাত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

কাউন্টেচ ইলিজাভেটা ভ'ৰণ্টছভা-দাছকোভা ১৯১৯ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে এই প্ৰাসাদত বাস কৰিছিল। ৰাছিয়াৰ শ্বেত বাহিনী (White movement)ৰ দ্বাৰা ক্ৰিমিয়া খালী কৰাৰ ডাঙৰ উচ্ছেদৰ সময়ত তেওঁ এখন ব্ৰিটিছ জাহাজেৰে মাল্টালৈ যাত্ৰা কৰে। তেওঁৰ সৈতে শ্বেৰেমেটেভ পৰিয়ালৰ নাতি-নাতিনীসকল আছিল, যাৰ ভিতৰত কাউণ্ট নিকোলাই শ্বেৰেমেটেভো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যিয়ে পিছলৈ ৰাজকুমাৰী ইৰিনা ইউচুপোভাক বিয়া কৰাইছিল। ইলিজাভেটাৰ বংশধৰসকলৰ ভিতৰত অভিনেত্ৰী এন ৱিয়াজেমেস্কীও অন্যতম।

== পৰৱৰ্তী ইতিহাস ==
[[File:Клумба перед Дворцом.jpg|300px|thumb|left|২০১০ চনত অহা পৰ্যটকসকলৰ সৈতে উত্তৰ ফ’ৰকোৰ্ট বা সমুখৰ চোতালৰ দৃশ্য।]]
অক্টোবৰ বিপ্লৱৰ চাৰি বছৰৰ পিছত, ১৯২১ চনত প্ৰাসাদটো ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰা হয়, যাৰ পিছত ইয়াক এটা সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ই অট্টালিকাটোৰ মূল, ডাইনিং আৰু লাইব্ৰেৰী শাখাসমূহ আৱৰি আছিল।&lt;ref name=inua/&gt; ৰাষ্ট্ৰই বাজেয়াপ্ত কৰা ভ'ৰণ্টছভ পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উপৰিও সংগ্ৰহালয়টোত ৰোমানভ, ইউচুপভ আৰু ষ্ট্ৰোগানভ পৰিয়ালৰ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰা সম্পত্তিৰ প্ৰদৰ্শনীও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, যাৰ আটাইৰে ওচৰতে জমিদাৰী আছিল।&lt;ref name=inua/&gt; ১৯২৭ চনত প্ৰাসাদৰ শুভালোভ শাখাত &quot;১০ ইয়াৰ্ছ অৱ অক্টোবৰ&quot; নামৰ এটা চেনিটৰিয়াম স্থাপন কৰা হয়, আনহাতে প্ৰাসাদৰ মূল অংশটো আলুপকা ৰিজৰ্টৰ পলিক্লিনিক আৰু স্পা বাথৰ গৃহ হৈ পৰে।&lt;ref name=inua/&gt;

১৯৪১ চনত যেতিয়া ছোভিয়েট ইউনিয়ন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত প্ৰৱেশ কৰে, তেতিয়া সুৰক্ষাৰ বাবে সংগ্ৰহালয়ৰ বেছিভাগ প্ৰদৰ্শনী সামগ্ৰী আলুপকাৰ পৰা স্থানান্তৰ কৰা হয়। অৱশ্যে প্ৰায় ৫৩৭টা কলাত্মক আৰু গ্ৰাফিক্স প্ৰদৰ্শনী সামগ্ৰী (ষ্টেট ৰাছিয়ান মিউজিয়াম আৰু চিমফেৰোপল আৰ্ট মিউজিয়ামৰ সাময়িক প্ৰদৰ্শনীৰ চিত্ৰসমূহ ধৰি), অট্টালিকাৰ সজ্জাৰ ৩৬০টা টুকুৰা, অনন্য আচবাবৰ গোট আৰু কেইবাখনো ঐতিহাসিক কিতাপ দখলকাৰী নাজী জাৰ্মান বাহিনীয়ে চুৰি কৰি লৈ যায়,&lt;ref name=vlasenko-299/&gt; যাৰ ফলত সেই সময়ত ৫ নিযুত ৰুবলৰ ক্ষতি হৈছিল।{{sfnp|Brett|2005|p=21}}&lt;ref name=wmu&gt;{{cite web |title=Vorontsov Palace-Museum |url=http://wmuseum.ru/ukraina/142-voroncovskiy-dvorec-muzey.html |work=World's Museums |date=22 March 2011 |access-date=4 March 2012 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

যুদ্ধৰ সময়ত এডল্ফ হিটলাৰে এই প্ৰাসাদটো ফিল্ড মাৰ্শেল ইৰিখ ফন মানষ্টাইনক পুৰস্কাৰ হিচাপে প্ৰদান কৰিছিল, যিয়ে ইয়াক তেওঁৰ ব্যক্তিগত মুখ্য কাৰ্যালয় কৰি তুলিছিল। ইয়াৰ দ্বাৰাই বুজা যায় যে প্ৰাসাদটো কিয় ইমান সুন্দৰকৈ সংৰক্ষিত হৈ আছিল।&lt;ref name=qrim/&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত অট্টালিকাটো ক্ৰিমিয়া আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা ৱেহমাৰ্ট (Wehrmacht) বিষয়াসকলৰ বাবে এটা সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref name=wmu/&gt; প্ৰথম অৱস্থাত নাজিসকলে ক্ৰিমিয়াৰ পৰা পিছুৱাই যোৱাৰ সময়ত প্ৰাসাদটো ডিনামাইটেৰে উৰুৱাই দিয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, কিন্তু ক্ৰিমিয়াৰ আক্ৰমণাত্মক অভিযানৰ সময়ত পৃথক উপকূলীয় সেনা আৰু সহায়ক য়াল্টা ছোভিয়েট গেৰিলা গোটসমূহৰ দ্ৰুত অগ্ৰগতিয়ে প্ৰাসাদটোক ধ্বংসৰ পৰা ৰক্ষা কৰিলে।&lt;ref name=wmu/&gt;

১৯৪৫ চন can ১১-ৰ পৰা ১৪ ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে চুবুৰীয়া পূৰ্বৰ ৰাজকীয় লিভাডিয়া প্ৰাসাদত য়াল্টা সন্মিলন অনুষ্ঠিত হৈছিল; এইখন আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, যুক্তৰাজ্য আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ মাজত হৈছিল। উইনষ্টন চাৰ্চিল আৰু তেওঁৰ ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধি দলৰ এটা অংশক&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Winston Churchill |author-link=Winston Churchill |title=Triumph and Tragedy: The Second World War, Vol 6 |url=https://archive.org/details/triumphtragedyse0000wins |year=1985 |orig-year=1954 |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-008616-4 |pages=[https://archive.org/details/triumphtragedyse0000wins/page/302 302]–303}}&lt;/ref&gt; ভোৰোণ্টচভ প্ৰাসাদৰ ভিতৰত সাময়িক বাসস্থান দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=telegraph/&gt; দুসপ্তাহৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ শ্ৰমিকসকলে মূল প্ৰাসাদৰ ২২টা কোঠা, শুভালোভ শাখাৰ ২৩টা কোঠা সংস্কাৰ কৰাৰ লগতে&lt;ref name=plokhy/&gt; প্ৰাসাদৰ বাগিচাবোৰো পুনৰ সজাই তুলিছিল। প্ৰাসাদটোৰ ইংৰাজ অনুপ্ৰাণিত স্থাপত্যশৈলীয়ে স্বয়ং চাৰ্চিলৰ পৰাও প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল:&lt;ref name=telegraph/&gt; চাৰ্চিল বাগিচাৰ মেডিচি সিংহবোৰ দেখি ইমান আপ্লুত হৈছিল যে তেওঁ পিছলেই ষ্টালিনক সেইবোৰ ঘৰলৈ লৈ যাব পাৰিবনেকি সুধিছিল; ষ্টালিনে এই অনুৰোধ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল।&lt;ref name=voroncov1&gt;{{cite web |title=Towers of Crim Tartary (Review) |url=http://www.gbrussia.org/reviews.php?id=157 |work=Great Britain – Russia Reviews |author=Lindsey Hughes |publisher=gbrussia.org |access-date=18 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022150633/http://www.gbrussia.org/reviews.php?id=157 |archive-date=22 October 2013 |url-status=dead |archivedate=22 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131022150633/http://www.gbrussia.org/reviews.php?id=157 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:Vorontsov's Lion.JPG|thumb|right|300px|চাৰ্চিলে ইমান প্ৰশংসা কৰা মেডিচি সিংহবোৰৰ এটা]]

{{Blockquote|আমাৰ বাসস্থানৰ পৰিৱেশটো অতি আকৰ্ষণীয় আছিল... আধা গথিক আৰু আধা মুৰিশ্ব শৈলীৰ ভিলাখনৰ পিছফালে বৰফেৰে আবৃত পাহাৰবোৰ মূৰ দাঙি থিয় দি আছিল, যিবোৰ ক্ৰিমিয়াৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগত পৰিণত হৈছিল। আমাৰ সন্মুখত কৃষ্ণ সাগৰৰ ক’লা বিশালতা বিস্তাৰিত হৈ আছিল, যিটো গম্ভীৰ আছিল, তথাপিও বছৰৰ এই সময়ছোৱাতো আৰামদায়ক আৰু উষ্ম আছিল। খোদিত কৰা বগা সিংহবোৰে ঘৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পহৰা দিছিল, আৰু চোতালৰ সিপাৰে উপ-ক্ৰান্তীয় উদ্ভিদ আৰু চাইপ্ৰেছ গছেৰে ভৰা এখন সুন্দৰ পাৰ্ক আছিল।|[[উইনষ্টন চাৰ্চিল]], ''Triumph and Tragedy: The Second World War, Vol 6'', 1953&lt;ref&gt;{{cite book|last=Churchill|first=Winston|title=Triumph and Tragedy: The Second World War, Vol 6|year=1986|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|isbn=978-0-395-41060-8|page=303|url=https://books.google.com/books?id=lnp3Z_ATd8oC&amp;q=%22Behind+the+villa%2C+half+Gothic+and+half+Moorish+in+style%2C+rose+the+mountains%22+-wikipedia&amp;pg=PA303|author-link=Winston Churchill|access-date=11 March 2012}}&lt;/ref&gt;}}

যুদ্ধৰ পিছত, প্ৰাসাদটো ছোভিয়েট গোপন আৰক্ষী চমুকৈ এনকেভিডি (NKVD)-ৰ গ্ৰীষ্মকালীন অৱসৰ বিনোদন কেন্দ্ৰ হিচাপে আৰু পিছলৈ এটা ট্ৰেড চেনিটৰিয়াম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=qrim/&gt; n ১৯৫৬ চনত প্ৰাসাদটোক পুনৰ এবাৰ সংগ্ৰহালয় হিচাপে বাহাল কৰা হয়,&lt;ref name=touring/&gt;&lt;ref name=Ivchenko-292&gt;{{harvnb|Ivchenko|Parkhomenko|2010|p=292.}}&lt;/ref&gt; আৰু দুবছৰৰ পিছত কলা সম্পদৰ দ্বাৰা ইয়াক আৰু অধিক সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। অৱশ্যে, যুদ্ধৰ সময়ত লুণ্ঠন কৰা বেছিভাগ কলাকৰ্ম কেতিয়াও উদ্ধাৰ কৰা নহ’ল, পূৰ্বৰ সংগ্ৰহৰ কেৱল এটা সৰু অংশহে সংগ্ৰহালয়লৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল।&lt;ref name=inua/&gt;  ১৯৬৫ চনত প্ৰাসাদটোক &quot;আলুপকা প্ৰাসাদ-উদ্যান চৌহদ&quot;ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়,&lt;ref name=vlasenko-299/&gt; যি হৈছে এটা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল, য’ত চুবুৰীয়া মাচান্দ্ৰাৰ মাচান্দ্ৰা প্ৰাসাদো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, যিটো জাৰ তৃতীয় আলেকজেণ্ডাৰৰ বাবে লুই XIII চাতো (Louis XIII château) শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Crimean republican establishment &quot;Alupka Palace-Park Museum-Reserve&quot;|url=http://www.mincult.crimea-portal.gov.ua/rus/index.php?v=5&amp;tek=67&amp;par=41&amp;l=&amp;art=93|archive-url=https://archive.today/20120805083632/http://www.mincult.crimea-portal.gov.ua/rus/index.php?v=5&amp;tek=67&amp;par=41&amp;l=&amp;art=93|url-status=dead|archive-date=5 August 2012|work=Ministry of Culture of the Autonomous Republic of Crimea|access-date=23 February 2012|language=ru}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

বছৰ বছৰ ধৰি ব্যৱহাৰ আৰু যুদ্ধ-বিগ্ৰহৰ পৰা বাচি থকাৰ পিছতো, ২০০০ চনত 'দ্য ডেইলী টেলিগ্ৰাফ'ৰ মতে প্ৰাসাদৰ এটা শাখা তলৰ কৃষ্ণ সাগৰত খহি পৰাৰ বিপদত পৰিছিল।&lt;ref name=telegraph/&gt; প্ৰায় ১০,০০০ কিতাপ আৰু পাণ্ডুলিপি সংৰক্ষিত থকা লাইব্ৰেৰীটোত ফাঁট মেলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=telegraph/&gt; যদিও এডৱাৰ্ড ব্ল’ৰে প্ৰাসাদৰ ভেটিত এটা অত্যাধুনিক নিষ্কাশন প্ৰণালী নিৰ্মাণ কৰিছিল, তথাপিও বছৰ বছৰ ধৰি হোৱা অৱহেলা, উপকূলীয় খহনীয়া আৰু ১৯৭৪ চনত ওচৰতে এটা নৰ্দমাৰ পাইপ নিৰ্মাণৰ বাবে ভূমিস্খলনৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=telegraph/&gt; আন এটা সম্ভাৱ্য আসন্ন দুৰ্যোগ আছিল প্ৰাসাদৰ পশ্চিম দিশৰ ওচৰত থকা মধ্যযুগীয় শৈলীৰ গেটহাউছটোক কেন্দ্ৰ কৰি।&lt;ref name=telegraph/&gt;

== চিত্ৰভঁৰাল ==
&lt;gallery&gt;

File:Vorontsov's Palace 2, Alupka, Crimea.jpg|দক্ষিণ সমুখভাগৰ সবিশেষ দৃশ্য।

File:Vorontsov's Palace, Architecture, Alupka, Crimea.jpg|দক্ষিণ সমুখভাগৰ আন এটা সবিশেষ দৃশ্য।

File:Vornontsov Palace001.jpg|মধ্যযুগীয় ইংৰাজ দুৰ্গৰ শৈলীত নিৰ্মিত প্ৰাসাদৰ সমুখৰ চোতালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ।

File:Alupka Vorontsov palace IMG 1987 01-119-9005.JPG|সিংহ খোপ (Lion Terrace)।

File:Комплекс споруд Воронцовського палац (Алупка, вул. Дворцове шосе, 18) 17.JPG|প্ৰাসাদৰ তলত মানুহে সাজি উলিওৱা এটা উপ-ক্ৰান্তীয় খোপ বা ধাপ।

File:Vorontsov Palace Blue room IMG 3610 1725.jpg|দেৱালত জটিল প্লাষ্টাৰৰ কাৰুকাৰ্যৰে সজোৱা ব্লু ড্ৰয়িং ৰুম (নীলা কোঠা)।

File:Воронцовский дворец.jpg|ইংৰাজ টিউডৰ শৈলীত ষ্ট্ৰেপৱৰ্ক আৰু পেণ্ডেণ্টেৰে সজ্জিত ডাইনিং ৰুমৰ ওক গছৰ কাঠৰ চিলিং।

File:Бильярд в одной из комнат.jpg|ডাইনিং ৰুমৰ কাষতে থকা গথিক শৈলীৰ বিলিয়াৰ্ড খেলা কোঠাটো।

File:Vorontsovsky Palace 4.jpg|চাইনা কেবিনেট নামেৰেও জনাজাত সৰু চাইনা ৰুমটোৰ জটিল কাঠৰ চিলিং।

File:Greenhouse of Vorontsovsky Palace (Crimea).JPG|কনজাৰভেটৰী (Conservatory) বা উদ্ভিদগৃহ।

&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons category|Vorontsov Palace (Alupka)}}
* {{cite web|url=http://worontsovpalace.com.ua/|title=আধিকাৰিক ৱেবছাইট|access-date=2011-07-29|work=আলুপকা প্ৰাসাদ-উদ্যান সংগ্ৰহালয় সংৰক্ষিত ক্ষেত্ৰ|language=ru}}
* {{cite encyclopedia|url=http://encyclosights.com/object_details.php?ln=1&amp;id=549|title=এম. ভ'ৰণ্টছভ প্ৰাসাদ, আলুপকা : প্ৰাসাদসমূহ|access-date=2011-07-29|encyclopedia=এনচাইক্ল’পেডিয়া অৱ ছাইট্ছ|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416145050/http://encyclosights.com/object_details.php?ln=1&amp;id=549|url-status=dead}}
==টোকা==
{{notelist}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>mstuygx44n7qmmgzt8k8ccjcb5j2h45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পেৰেয়াস্লাভ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138945</id>
    <revision>
      <id>633547</id>
      <parentid>628541</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:36:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43365" sha1="5djhou012x6h3vi3ki57uyegi80qb8x" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = পেৰেয়াস্লাভ
| native_name = Переяслав
| native_name_lang = uk
| settlement_type = [[চহৰ]]
| image_skyline = {{photomontage|position=center
 | photo1a = Переяслав Антон Петрусь.jpg
 | photo2a = Музей народної архітектури та побуту 12.jpg
 | photo2b = Музей народної архітектури та побуту 17.jpg
 | photo3a = Залишки Воскресенської церкви Переяслав-Хмельницький.jpg
 | photo3b = Пам'ятник давньоруському співцю Бояну Переяслав-Хмельницький.jpg
 | size = 270
 | spacing = 2
 | color = #FFFFFF
 | border = 0
 }}
| image_alt = 
| image_caption = ওপৰৰপৰা বাওঁৰপৰা সোঁলৈ: এচেঞ্চন মঠ, থ্ৰী হোলী হাইয়াৰাৰ্কছ চাৰ্চ (ৰুশ্বনিক সংগ্ৰহালয়), চেইণ্ট জৰ্জ চাৰ্চ, চাৰ্চ অৱ ৰিজাৰে্কচন, বোয়ানৰ প্ৰতিমূৰ্তি
| image_flag = Flag of Pereyaslav-Khmelnytsky.svg
| flag_alt = পেৰেয়াস্লাভৰ পতাকা
| image_seal = 
| seal_alt = 
| image_shield = Coat of arms of Pereiaslav.svg
| shield_alt = পেৰেয়াস্লাভৰ ৰাজকীয় প্ৰতীক
| nickname = 
| motto = 
| image_map = 
| map_alt = 
| map_caption = 
| pushpin_map = Ukraine Kyiv Oblast#Ukraine
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates = 
| coor_pinpoint = 
| coordinates_footnotes = 
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{UKR}}
| subdivision_type1 = ওব্লাষ্ট
| subdivision_name1 = কিভ ওব্লাষ্ট
| subdivision_type2 = ৰায় (Raion)
| subdivision_name2 = বৰিস্পিল ৰায়
| subdivision_type3 = হ্ৰোমাডা (Hromada)
| subdivision_name3 = পেৰেয়াস্লাভ নগৰীয়া হ্ৰোমাডা
| established_title = প্ৰতিষ্ঠা
| established_date = ৯০৭
| established_title2 = মাগডেবাৰ্গ অধিকাৰ
| established_date2 = ১৫৮৫
| founder = 
| seat_type = 
| seat = 
| government_footnotes = 
| leader_party = 
| leader_title = 
| leader_name = 
| unit_pref = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 32
| area_land_km2 = 
| area_water_km2 = 
| area_water_percent = 
| area_note = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_footnotes = 
| population_total = 26273
| population_as_of = 2022
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_note = 
| timezone = EET
| utc_offset = +2
| timezone_DST = EEST
| utc_offset_DST = +3
| postal_code_type = জিপ কোড
| postal_code = 08400–08409
| area_code_type = 
| area_code = +380 4567
| iso_code = 
| website = &lt;!-- {{URL|http://www.perejaslav.org.ua/index.php?go=home&amp;lang=us}} --&gt;
| footnotes = 
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 11
| mapframe-wikidata = yes
}}

'''পেৰেয়াস্লাভ''' ([[ইংৰাজী]]: Pereiaslav){{efn|পূৰ্বৰ আৰু স্থানীয় নামসমূহৰ বাবে [[#Etymology|ব্যুৎপত্তি (Etymology)]] অনুচ্ছেদ চাওক}} হৈছে মধ্য [[ইউক্ৰেইন]]ৰ কিভ ওব্লাষ্টৰ অন্তৰ্গত বৰিস্পিল ৰায়ত থকা এখন ঐতিহাসিক চহৰ। ই ৰাজধানী কিইভৰপৰা প্ৰায় {{convert|95|km|2|abbr=on}} দক্ষিণ-পূবত, আল্টা আৰু ত্ৰুবিজ নদীৰ সংগমস্থলৰ ওচৰত অৱস্থিত। ই [[মধ্যযুগ]]ত ক্ষমতাৰ এক অন্যতম প্ৰধান আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ আছিল আৰু এখন প্ৰিন্সিপালিটিৰ ৰাজধানী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। পেৰেয়াস্লাভে ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম হ্ৰোমাডা—পেৰেয়াস্লাভ নগৰীয়া হ্ৰোমাডাৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰে।&lt;ref name=&quot;admreform_2020_pereiaslav_city&quot;&gt;{{cite web |title=Переяславская городская громада |url=https://gromada.info/ru/obschina/pereyaslavska/ |publisher=Портал об'єднаних громад України |language=ru}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ অনুমাণিক হিচাপ অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ২৬,২৭৩ জন। 

২০টাতকৈও অধিক সংগ্ৰহালয় থকাৰ বাবে পেৰেয়াস্লাভক প্ৰায়েই এটা &quot;জীৱন্ত সংগ্ৰহালয়&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;pktm&quot;&gt;&quot;Pereyaslav Khmelnytsky – a town of museums&quot;, ''Welcome to Ukraine'' magazine, March 2007&lt;/ref&gt; এই চহৰখনক চৰকাৰীভাৱে {{ill|পেৰেয়াস্লাভ ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত ক্ষেত্ৰ|lt=ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত ক্ষেত্ৰ|uk|Національний історико-етнографічний заповідник «Переяслав»}}ৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হৈছে। 

== ব্যুৎপত্তি ==
=== বৰ্তমান নাম ===
ঐতিহাসিক নামটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে ২০১৯ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত ভেৰখোভ্না ৰাডা (ইউক্ৰেইনৰ সংসদ) - ই বৰ্তমানৰ ''পেৰেয়াস্লাভ'' নামটো কাৰ্যকৰী কৰে। 

অন্যান্য ভাষাত পেৰেয়াস্লাভৰ নামসমূহ হ’ল:

* {{langx|uk|Переяслав}}, {{IPA|uk|pereˈjɑslɐu̯|IPA|audio=LL-Q8798 (ukr)-Gzhegozh-Переяслав.wav}} (ইয়াক ''Pereyaslav'' বুলিও লিখা হয়)
* {{langx|yi|פּרעיאַסלעוו|Preyaslev}}
* {{langx|ru|Переяслав|Pereyaslav}}
* {{langx|la|Pereaslavia}}
* {{langx|pl|Perejasław}}
* {{langx|lt|Perejaslavas}}&lt;ref name=&quot;lt&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.vle.lt/straipsnis/perejaslav/ | title=Perejaslav }}&lt;/ref&gt;

=== পূৰ্বৰ নামসমূহ ===
* ''পেৰেয়াস্লাভ্ল''{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяславль}} (ইয়াক ''Pereyaslavl'' বুলিও লিখা হয়)|{{langx|ru|Переяславль|Pereyaslavl}}}}}} (৯০৭–১৯৪৩; ১১৫২ চনৰপৰা ই ''পেৰেয়াস্লাভ-ৰুস্কী''{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяслав-Руський}} ( can also rendered as ''Pereyaslav-Ruskyy'')}}}} বুলিও জনাজাত আছিল)
* ''পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী''&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Pereyaslav-Khmelnytskyy|title=Pereyaslav-Khmelnytskyy|website=britannica.com}}&lt;/ref&gt;{{efn|{{bulleted list|{{langx|uk|Переяслав-Хмельницький}} (''Pereyaslav-Khmelnytskyy'' বুলিও লিখা হয়)|{{langx|ru|Переяслав-Хмельницкий|Pereyaslav-Khmelnitsky}}}}}} (১৯৪৩–২০১৯),&lt;ref name=&quot;7230494Perey&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.pravda.com.ua/news/2019/10/30/7230494/ Rada renamed Pereyaslav-Khmelnitsky], [[Ukrayinska Pravda]] (30 October 2019){{in lang|en}} [https://ukranews.com/en/news/662876-rada-renames-pereyaslav-khmelnytskyi-of-kyiv-region-for-pereyaslav Rada Renames Pereyaslav-Khmelnytskyi Of Kyiv Region For Pereyaslav], [[Ukrainian News Agency]] (30 October 2019)&lt;/ref&gt; ১৯৪৩ চনৰপৰা ২০১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰলৈ। 

১১৫২ চনত, ইউৰি ডলগৰুকীয়ে কিভান ৰুছৰ উত্তৰ-পূব দিশত পেৰেচ্লাভ-জালেস্কী চহৰখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। এই দুয়োখন চহৰৰ মাজত পাৰ্থক্য দেখুৱাবলৈ ১২শ আৰু ১৩শ শতিকাত পেৰেয়াস্লাভক কেতিয়াবা ''পেৰেয়াস্লাভ-ৰুস্কী'' বুলিও কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=bor&gt;[http://www.boryspil-eparchy.org/index.php/переяслав-хмельницький/857-історія-міста-переяслав-хмельницький.html Історія міста Pereyaslav-Khmelnytsky]&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ইয়াক ''পেৰেয়াস্লাভ্ল-য়ুঝনী'' ({{langx|ru|Переяславль-Южный||দক্ষিণ পেৰেয়াস্লাভ্ল}}) বুলিও জনা যায়।&lt;ref&gt;{{ill|Sytin's military encyclopedia|ru|Военная энциклопедия Сытина|uk|Військова енциклопедія Ситіна}}. [[s:ru:ВЭ/ВТ/Переяславль Южный или Русский|Переяславль Южный или Русский]]&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
=== কিভান ৰুছ ===
অঞ্চলটোৰ ইতিহাসত পেৰেয়াস্লাভে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ৯১১ চনত [[বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৈতে হোৱা এক চুক্তিৰ পাঠ্যত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল,&lt;ref name=&quot;pktm&quot;/&gt; য’ত বুলগেৰিয়াৰ প্ৰেচ্লাভ আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত জালেচিয়ে অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা নতুন চহৰসমূহ, যেনে— পেৰেচ্লাভ-জালেস্কী আৰু পেৰেয়াস্লাভ্ল-ৰিয়াজান্স্কীৰপৰা ইয়াক পৃথক কৰিবলৈ ''Pereyaslav-Ruskyi'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। 

কিভৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্স ভ্লাদিমিৰ প্ৰথম (ভল’ডিমিল প্ৰথম)-এ বৰ্তমানৰ দক্ষিণ ইউক্ৰেইনৰ তৃণভূমি অঞ্চল (steppe)ৰপৰা অহা যাযাবৰীসকলৰ আক্ৰমণৰপৰা কিভান ৰুছৰ দক্ষিণ সীমান্ত সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ৯৯২ চনত এটা ডাঙৰ দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১১শ শতিকাৰ মাজভাগৰপৰা ১২৩৯ চনত মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত তাতৰসকলৰদ্বাৰা ধ্বংস হোৱালৈকে এই চহৰখন পেৰেয়াস্লাভ্ল প্ৰিন্সিপালিটিৰ ৰাজধানী আছিল। 

=== লিথুৱেনিয়া আৰু পোলেণ্ড ===
[[File:Rus and the Pechenegs (992).jpeg|thumb|ৰাডজিউইল ক্ৰনিকলৰপৰা পোৱা পেচেনেগসকলৰ বিৰুদ্ধে নিকিতা দ্য টেনাৰৰ বিজয়ৰ ছবি]]
১৪শ শতিকাৰ সময়ছোৱাত পেৰেয়াস্লাভক লিথুৱেনিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচীৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। তাৰ পিছৰেপৰা ই কিভ ভইভডশ্বিপৰ অংশ আছিল, যিটো ১৫৬৯ চনত [[পোলেণ্ড]] ৰাজ্যৰ মুকুট (Crown of the Kingdom of Poland)-ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৫৮৫ চনত পোলেণ্ডৰ ৰজা ষ্টিফেন বাথোৰীয়ে পেৰেয়াস্লাভক মাগডেবাৰ্গ চহৰৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ই পোলেণ্ডৰ এখন ৰাজকীয় চহৰ আছিল। 

=== কছাক হেটমেনেট ===
[[File:Coat of arms of Pereyaslav-Khmelnytsky 1620.svg|thumb|150px|১৬২০ চনত গ্ৰহণ কৰা পেৰেয়াস্লাভৰ ৰাজকীয় প্ৰতীক]]
১৬শ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধাংশত পেৰেয়াস্লাভ জাপোৰ’ঝিয়ান হ’ষ্টৰ এখন ৰেজিমেণ্টেল চহৰ হৈ পৰে। ইয়াতেই ১৬৫৪ চনত বোহডান খমেলনিটস্কীয়ে &quot;পেৰেয়াস্লাভ পৰিষদ (Pereiaslav Convent)&quot; অনুষ্ঠিত কৰিছিল, য’ত জাপোৰ’ঝিয়ান কছাকসকলে [[ৰাছিয়া]]ৰ জাৰতন্ত্ৰৰ সৈতে সামৰিক মিত্ৰতাৰ সপক্ষে ভোট দিছিল আৰু পেৰেয়াস্লাভ চুক্তি গ্ৰহণ কৰি তেওঁলোকৰ ভূমিক ৰাছিয়াৰ শাসনৰ অধীনলৈ আনিছিল। এই চুক্তিৰ ফলত ৰাছিয়াৰ জাৰতন্ত্ৰৰ অধীনত বাওঁ-পাৰৰ ইউক্ৰেইন (left-bank Ukraine)-ত কছাক হেটমেনেট প্ৰতিষ্ঠা হয়, আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ৰুছ-পোলিশ যুদ্ধ (১৬৫৪-১৬৬৭) সংঘটিত হয়। সেই সময়ত এই চহৰখন ''Pereiaslav'' নামেৰে জনাজাত আছিল, আৰু পিছলৈ ই ''Pereiaslav-Poltavskyi'' নামেৰে পৰিচিত হয়।{{citation needed|date=March 2024}} ১৬৬৭ চনৰ আন্দ্ৰুচ’ভ’ৰ সন্ধি (Truce of Andrusovo) অনুসৰি পেৰেয়াস্লাভ ৰাছিয়াৰ অংশ হৈ পৰে। 

=== ছোভিয়েট সংগ্ৰহালয় কেন্দ্ৰ ===
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত (যাৰ এটা অংশ ছোভিয়েট ইউনিয়ন আৰু ৰাছিয়াত মহান দেশপ্ৰেমমূলক যুদ্ধ বুলি জনাজাত), ছোভিয়েট চৰকাৰে ৰাছিয়াৰ সৈতে ইউক্ৰেইনৰ একত্ৰীকৰণৰ ভিত্তি হিচাপে পেৰেয়াস্লাভ চুক্তিক গৌৰৱান্বিত কৰিবলৈ ব্যাকুল হৈ পৰিছিল। সেইবাবে এই ঘটনাত বোহডান খমেলনিটস্কীৰ ভূমিক গুৰুত্ব দিবলৈ ১৯৪৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পেৰেয়াস্লাভৰ নাম সলাই ''Pereiaslav-Khmelnytskyi'' কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;7230494Perey&quot;/&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত, এই সাধাৰণ চহৰখনক এক উৎসৰ্গিত সংগ্ৰহালয় আৰু পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী চহৰ পৰিষদৰ অনুৰোধ মৰ্মে, ২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত [[ইউক্ৰেইন]]ৰ সংসদে চহৰখনক ইয়াৰ ঐতিহাসিক নাম পেৰেয়াস্লাভলৈ পুনৰ ঘূৰাই আনে।&lt;ref name=&quot;7230494Perey&quot;/&gt;

২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে, পেৰেয়াস্লাভক ওব্লাষ্ট গুৰুত্বৰ চহৰ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল আৰু ই পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী ৰায়ৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যদিও ই নিজেই সেই ৰায়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত নাছিল। ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে, যিয়ে কিভ ওব্লাষ্টৰ ৰায়ৰ সংখ্যা সাতখনলৈ হ্ৰাস কৰিছিল, পেৰেয়াস্লাভ চহৰখনক বৰিস্পিল ৰায়ৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|url=http://golos.com.ua|access-date=2020-10-03|date=2020-07-18|website=Голос України|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |url=https://minregion.gov.ua/ |publisher=Міністерство розвитку громад та teritoriy України |language=Ukrainian |access-date=2026-08-17 |archivedate=2023-04-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230424043336/https://www.minregion.gov.ua/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== জনসংখ্যা ==
=== জনগোষ্ঠীসমূহ ===
২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জনগোষ্ঠী ভিত্তিত জনসংখ্যাৰ বিভাজন:&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://datatowel.in.ua | title=Національний склад міст }}&lt;/ref&gt;
{{bar box|title=পেৰেয়াস্লাভৰ জনগোষ্ঠীসমূহ|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars={{bar percent|ইউক্ৰেনীয়ানানসকল|dodgerblue|94.95}}
{{bar percent|ৰাছিয়ানসকল|purple|3.91}}
{{bar percent|বেলাৰুছীয়ানসকল|red|0.41}}
{{bar percent|আৰ্মেনীয়ানসকল|brown|0.18}}
{{bar percent|পোলসকল|yellow|0.08}}
{{bar percent|মোলডোভীয়ানসকল|pink|0.07}}
{{bar percent|আজেৰবাইজানীসকল|green|0.05}}
{{bar percent|ইহুদীসকল|lightblue|0.05}}}}

=== ভাষা ===
২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মাতৃভাষা ভিত্তিত জনসংখ্যাৰ বিভাজন:&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://socialdata.org.ua | title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;standard&quot;
|-
! ভাষা
! শতাংশ
|-

| [[ইউক্ৰেনীয়ানান]]
| align=&quot;right&quot;| 95.89%
|-

| [[ৰাছিয়ান]]
| align=&quot;right&quot;| 3.61%
|-
| অন্যান্য/অনিৰ্ধাৰিত

| align=&quot;right&quot;| 0.5%
|}

=== ইহুদী সম্প্ৰদায় ===
পেৰেয়াস্লাভৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰথম উল্লেখ ১৬২০ চনৰ হয়, যেতিয়া চহৰবাসীয়ে ৰজা ছিগিস্মুণ্ডৰ ওচৰত পেৰেয়াস্লাভত [[ইহুদী]]সকলৰ ক্ৰমবৰ্ধমান সংখ্যা আৰু প্ৰভাৱৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি দৰ্শাইছিল। ইহুদীসকলক কৃষি কাৰ্যত নিয়োজিত হোৱাত ইতিপূৰ্বে নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পাছত, ৰজাই তেওঁলোকৰ সুৰা কাৰখানা, মল্ট-হাউচ আৰু ডিষ্টিলাৰী ৰখাৰ অধিকাৰ অস্বীকাৰ কৰি কমিছনাৰসকলক ইহুদীসকলৰ অন্যান্য অধিকাৰসমূহ বিবেচনা কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। তিনি বছৰৰ পাছত, এটা চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয় যাৰদ্বাৰা ইহুদীসকলক নগৰীয়া নাগৰিকৰ সকলো অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা ভোগ কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়। এই চুক্তিখন ৰজা ছিগিস্মুণ্ডে অনুমোদন জনাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pereyaslav |url=https://jewua.org |access-date=2026-03-23 |work=Ukraine Jewish Heritage}}&lt;/ref&gt;{{citation needed|date=March 2016}}

প্ৰথম খমেলনিটস্কী বিদ্ৰোহৰ সময়ত প্ৰাণ হেৰুওৱা প্ৰথমসকলৰ ভিতৰত পেৰেয়াস্লাভৰ ইহুদীসকল অন্যতম আছিল। বুৰঞ্জীবিদ নাথান হেনোভাৰে লিখিছে, &quot;আৰু যুদ্ধক্ষেত্ৰৰপৰা বেছি আঁতৰত নোহোৱা আৰু পলাই যাবলৈ অপাৰগ বহুতো পৱিত্ৰ সম্প্ৰদায়, যেনে— পেৰেয়াস্লাভ, বাৰীশিভ্কা, পিৰিয়াটিন, বৰিস্পিল, লুবনি, লোখভিটচা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা পৱিত্ৰ সম্প্ৰদায়সমূহ বিভিন্ন নিষ্ঠুৰ আৰু জঘন্য ধৰণৰ হত্যাকাণ্ডৰ শ্বহীদ হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে...&quot; («Yeven metsula», পৃষ্ঠা ৯৪)। আন এজন বুৰঞ্জীবিদ ৰব্বী মেইৰ অৱ শ্চেব্ৰজেচিনাই এটা বিতং বিৱৰণ দিছে: «পেৰেয়াস্লাভৰ পৱিত্ৰ সম্প্ৰদায়ে কেইবাবাৰো তিক্ততাৰ সোৱাদ লৈছিল; বিতত ইহুদীসকলে বৰীচোভ্কা (সম্ভৱতঃ বাৰীশিভ্কা)ৰ পৱিত্ৰ সম্প্ৰদায়লৈ পলাই গৈছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহীসকলে তাতো গৈ উপস্থিত হয় আৰু কেঁচুৱাকে ধৰি বহু ইহুদীক হত্যা কৰে। স্থানীয় অ-ইহুদীসকলে জীৱিত থকাসকলক দয়া কৰি পেৰেয়াস্লাভলৈ ঘূৰাই আনে, য’ত তেওঁলোক নিজৰ ঘৰতে বন্দীৰ দৰে আবদ্ধ হৈ আছিল, কাৰণ তেওঁলোকে বিদ্ৰোহীসকলৰ দৃষ্টিগোচৰ হ’বলৈ ভয় কৰিছিল। নিশা তেওঁলোকে জনা নাছিল যে পুৱাই কি কঢ়িয়াই আনিব, আৰু পুৱা জনা নাছিল যে গধূলিয়ে কি প্ৰতিশ্ৰুতি দিব»। 

বিখ্যাত য়িদ্দিচ লেখক শ্বলম আলেইচেম ১৮৫৯ চনত পেৰেয়াস্লাভত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ শৈশৱ কাল ভোৰোনকিভ চহৰত কটাইছিল, কিন্তু পৰিয়ালটো দৰিদ্ৰ হৈ পৰাত তেওঁ পেৰেয়াস্লাভলৈ ঘূৰি আহে আৰু ১৮৭৬ চনলৈকে ৰাছিয়ান জিমনেচিয়ামত অধ্যয়ন কৰে। ১৮৭৯ চনত তেওঁ কেইবছৰমানৰ বাবে পুনৰ পেৰেয়াস্লাভলৈ ঘূৰি আহে। চহৰখনৰ কথা তেওঁৰ আত্মজীৱনীমূলক গদ্যত বহলাই বৰ্ণনা কৰা হৈছে। চহৰখনৰ 'নৃতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত ক্ষেত্ৰ'ত তেওঁৰ নামত উৎসৰ্গিত এটা সংগ্ৰহালয় আছে। 

১৬৫৪ চনৰ পেৰেয়াস্লাভ পৰিষদৰ পিছত, পেৰেয়াস্লাভ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ অৱশিষ্ট অংশই ৰাছিয়াৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰে। বাৰী-পাৰৰ ইহুদীসকলক তেওঁলোকৰ ঘৰত থকাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল, কিন্তু পেৰেয়াস্লাভৰ চহৰবাসীয়ে জাৰ আলেক্সেই মিখাইলোভিচৰ ওচৰত ইহুদীসকলৰ অধিকাৰ সীমিত কৰা ১৬২০ চনৰ আইনখন দাঙি ধৰে, যাক জাৰে অনুমোদন জনায়। সেই একে ১৬৫৪ চনৰেপৰা পেৰেয়াস্লাভৰ ইহুদীসকলৰ বিষয়ে তথ্য নোহোৱা হৈ পৰে। 

১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে এটা নতুন সম্প্ৰদায় গঢ়ি উঠে। ১৮০১ চনৰ কৰ বহী অনুসৰি তাত ৫ জন খ্ৰীষ্টান ব্যৱসায়ী আছিল, কোনো ইহুদী ব্যৱসায়ী নাছিল; ৮৪৪ জন [[খ্ৰীষ্টান]] চহৰবাসী আৰু ৬৬ জন ইহুদী চহৰবাসী আছিল। ১৮৪৭ চনৰ অডিট অনুসৰি, জিলাখনত কেৱল এটাই 'পেৰেয়াস্লাভস্কোৱে' ইহুদী সম্প্ৰদায় আছিল, যি ১,৫১৯ জন লোকক লৈ গঠিত আছিল। ১৮৯৭ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনত ১,৮৫,০০০ জন বাসিন্দা আছিল, যাৰ ভিতৰত ৯,৮৫৭ জন ইহুদী আছিল; ইয়াৰে পেৰেয়াস্লাভত ১৪,৬১৪ জন বাসিন্দা আছিল, যাৰ ভিতৰত ৫,৭৫৪ জন ইহুদী আছিল। ১৯১০ চনত পেৰেয়াস্লাভত তিনিখন ইহুদী বিদ্যালয় চলি আছিল: প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰাথমিক ল’ৰাৰ বিদ্যালয়, এখন ব্যক্তিগত ল’ৰাৰ বিদ্যালয় আৰু এখন তালমুদ-তৰাহ। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে ছিনাগগ (synagogue) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, ই যুদ্ধৰপৰা বাচি গৈছিল আৰু এতিয়ালৈকে সুৰক্ষিত হৈ আছে— বৰ্তমান তাত বি. খমেলনিটস্কীৰ নামত নামকৰণ কৰা বোৱা সামগ্ৰীৰ কাৰখানা চলি আছে। 

১৮৮১ চনৰ ৩০ জুন – ২ জুলাইত পেৰেয়াস্লাভত ইহুদীসকলৰ বিৰুদ্ধে এক হত্যাকাণ্ড (pogrom) সংঘটিত হৈছিল। ভুক্তভোগীসকলৰ ভিতৰত কিভ হত্যাকাণ্ডৰ পিছত ইয়ালৈ পলাই অহা ইহুদীসকলো আছিল। পেৰেয়াস্লাভৰপৰা এই অশান্তি আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহলৈ বিয়পি পৰিছিল। ১৯১৯ চনৰ জুন মাহত আটামান জেলেনীয়ে পেৰেয়াস্লাভত এক হত্যাকাণ্ডৰ পৰিকল্পনা কৰে আৰু ২০ জন লোক নিহত হয়। ১৯২১ চনলৈ পেৰেয়াস্লাভত এটা ইহুদী 'আত্মৰক্ষা' সংগঠন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯২৬ চনত নিৰ্যাতনৰ পিছতো ইহুদী সম্প্ৰদায়টো বিকশিত হৈছিল আৰু পেৰেয়াস্লাভত ৩,৫৯০ জন ইহুদী আছিল।&lt;ref name=&quot;bh.org.il&quot;&gt;{{cite web |title=The Jewish Community of Pereiaslav-Khmelnytskyi |url=https://bh.org.il |publisher=[[The Museum of the Jewish People at Beit Hatfutsot]] |access-date=26 June 2018 |archive-date=26 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626111607/https://bh.org.il |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; এই সময়ছোৱাত তাত ৮খন অধ্যয়ন গৃহ (''বেথ মিড্ৰাছ (batei midrash)''), ৩খন বিভিন্ন ইহুদী বিদ্যালয় আৰু ২৬টা কোশ্বেৰ কছাইখানা আছিল।&lt;ref name=&quot;bh.org.il&quot; /&gt; ১৯৪১ চনৰ শৰৎকালত চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত (বৰ্তমানৰ আলটিটস্কি কবৰস্থানৰ এলেকা) পেৰেয়াস্লাভৰ ৮০০ জন ইহুদী বাসিন্দাক গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়। জ্যেষ্ঠ বাসিন্দা খলৰ মতে, গুলীচালনাৰ প্ৰকৃত তাৰিখ আছিল ৪–৫ নৱেম্বৰ, অৱশ্যে স্মৃতিফলকত অন্য এটা তাৰিখ ৬–৮ অক্টোবৰ বুলি উল্লেখ আছে। ১৯৪৩ চনৰ ১৯ মে’ত এক আক্ৰমণৰ পিছত আৰু ৭ গৰাকী ইহুদী মহিলা আৰু ১ জন পুৰুষক গুলীয়াই হত্যা কৰা হয় আৰু আলটিটস্কি কবৰস্থানত সমাধিস্থ কৰা হয়। 

বৰ্তমান পেৰেয়াস্লাভৰ ইহুদী জনসংখ্যা ১০০ জনতকৈও কম।{{citation needed|date=October 2019}} সম্প্ৰদায়ৰ কাৰ্যালয়টো পূৰ্বৰ সিনাগগৰ ভৱনটোতে অৱস্থিত। 

== অৰ্থনীতি ==
চহৰখনত এটা ডাঙৰ নদী বন্দৰ আছে, যি কিভ নদী বন্দৰৰ অংশ হিচাপে কাম কৰে। 

== শিক্ষা ==
=== বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ===
১৯৮৬ চনত কিভ ৰাজ্যিক শিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী শাখা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এইচ.এছ.ইউ.পি. (HSUP)-য়ে পেৰেয়াস্লাভৰ প্ৰাচীন শিক্ষাগত পৰম্পৰাক ধৰি ৰাখিছে। 

বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শিপা ১৮ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধলৈ, অৰ্থাৎ ২ অক্টোবৰ ১৭৩৮ চনলৈ বিস্তৃত, যেতিয়া পেৰেয়াস্লাভত এখন কলেজিয়াম প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৮০৮ চনত ধৰ্মীয় শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সংস্কাৰৰ পিছত, পেৰেয়াস্লাভ কলেজিয়ামক এখন চেমিনাৰী হিচাপে পুনৰ গঠিত কৰা হয়, যিয়ে অঞ্চলটোৰ শিক্ষক প্ৰশিক্ষণকে ধৰি শিক্ষাগত পৰম্পৰা ধৰি ৰাখিছিল। 

ইউক্ৰেইনৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীসভাৰ ১৯৯৩ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰৰ ৯৪৯ নং প্ৰস্তাৱ অনুসৰি, ড্ৰাহোমানভ ইউক্ৰেনীয়ান ৰাজ্যিক শিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী শাখাৰ ভিত্তিত ''ৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী ৰাজ্যিক শিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৯৯৪ চনত ইয়াৰ নাম ''এইছ. এছ. স্কোভোৰোডা''ৰ নামত নামকৰণ কৰা হয় আৰু ২০০০ চনত ৰাজ্যিক স্বীকৃতি আয়োগৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি ইয়াক তৃতীয় স্তৰৰ স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। 

২০০২ চনত ইউক্ৰেইনৰ কেবিনেট মন্ত্ৰীসভাৰ এক ডিক্ৰীৰ জৰিয়তে এই প্ৰতিষ্ঠানটোৰ ভিত্তিত ''পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী হ্ৰীহৰী স্কোভোৰোডা ৰাজ্যিক শিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। 

২০০৪ আৰু ২০১০ চনত বিশ্ববিদ্যালয়খনে চতুৰ্থ স্তৰৰ স্বীকৃতি লাভ কৰে, ২০০৫ চনত ইয়াৰ নাম সলাই এছ.এইছ.ই.আই. “পেৰেয়াস্লাভ-খমেলনিটস্কী হ্ৰীহৰী স্কোভোৰোডা ৰাজ্যিক শিক্ষণ বিশ্ববিদ্যালয়” (SHEI “Pereiaslav-Khmelnytskyi Hryhorii Skovoroda State Pedagogical University”) কৰা হয়। ২০২১ চনৰ ১৪ জুলাইত, চহৰখনৰ পূৰ্বৰ নাম সলনি হোৱাৰ বাবে আৰু উচ্চ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নাম নামকৰণৰ প্ৰতিষ্ঠিত ইউৰোপীয় পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম সৰল কৰাৰ উদ্দেশ্যে, ই এক নতুন চৰকাৰী নাম লাভ কৰে— ''পেৰেয়াস্লাভৰ হ্ৰীহৰী স্কোভোৰোডা বিশ্ববিদ্যালয়'' (Hryhorii Skovoroda University in Pereiaslav)।&lt;ref&gt;[https://uhsp.edu.ua/en/about-our-university/history-of-the-university/ History of the university]&lt;/ref&gt;

== ঐতিহাসিক স্থানসমূহ ==
[[File:Pereyaslav main square.jpg|thumb|900px|পেৰেয়াস্লাভৰ বোহডান খমেলনিটস্কী বৰচ’ক]]
পেৰেয়াস্লাভৰ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ঐতিহাসিক স্থানসমূহ হ’ল:
* মধ্য ডনিপাৰ ইউক্ৰেইনৰ লোক স্থাপত্য আৰু ঘৰুৱা পৰম্পৰাৰ সংগ্ৰহালয়, য’ত প্ৰাচীন কালৰপৰা ১৯ শতিকালৈকে ইউক্ৰেনীয়ানানসকলৰ স্থাপত্য আৰু পৰম্পৰা প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেইবাটাও উপ-সংগ্ৰহালয় অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে: ৰুটী সংগ্ৰহালয়, স্থল পৰিবহণ সংগ্ৰহালয়, ৰুশ্বনিক সংগ্ৰহালয় (ইউক্ৰেইনৰ আলংকাৰিক টাৱেল), মহাকাশ গৱেষণা সংগ্ৰহালয়, ডাক সেৱা সংগ্ৰহালয়, মৌপালন সংগ্ৰহালয়, প্ৰয়োগিক আৰু আলংকাৰিক কলা সংগ্ৰহালয়, ইউক্ৰেইনৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি সংগ্ৰহালয়, প্ৰত্নতত্ত্ব সংগ্ৰহালয়, কছাক গৌৰৱ সংগ্ৰহালয়, ত্ৰিপিলিয়া সংস্কৃতি সংগ্ৰহালয়, ইউক্ৰেইনৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পাৰ সংগ্ৰহালয় আদি। 
* ১০-১১ শতিকাৰ অট্টালিকাসমূহৰ খননকাৰ্যৰ জৰিয়তে উদ্ধাৰ হোৱা ধ্বংসাৱশেষ। 
* চেইণ্ট মাইকেলৰ গীৰ্জা (১৬৪৬-৬৬)। 
* এচেঞ্চন মঠ (১৬৯৫-১৭০০ চনত নিৰ্মিত কেথেড্ৰেলৰ সৈতে)। 

== প্ৰখ্যাত ব্যক্তি ==
[[File:Hanna Knyazyeva-Minenko by Augustas Didzgalvis.jpg|thumb|right|হান্না ক্নিয়াজেভা-মিনেনকো]]
* পাভলো টেটেৰিয়া (১৬২০-১৬৭০), ইউক্ৰেইনৰ হেটমেন 
* {{ill|ওলেহ বাবীশ্বকিন|uk|Бабишкін Олег Кіндратович}} (১৯১৮-১৯৯১), ইউক্ৰেনীয়ানান সাহিত্যিক আৰু কলা ইতিহাসবিদ, ফিল’লজীৰ ডক্টৰেট
* শ্বলম আলেইচেম (১৮৫৯–১৯১৬), ইহুদী-ইউক্ৰেনীয়ানান য়িদ্দিচ লেখক আৰু নাট্যকাৰ
* মেকিল ব্লিংকেন (১৮৭৯–১৯১৫), ইহুদী-আমেৰিকান লেখক
* {{ill|লিউডমিলা মেখ|uk|Мех Людмила Григорівна}} (জন্ম ১৯৫১), ইউক্ৰেনীয়ানান সাংবাদিক
* পেট্ৰ’ খলোডনয়ী (১৮৭৫–১৯৩০), ইউক্ৰেনীয়ানান ৰাজনীতিবিদ, ৰাজহুৱা ব্যক্তি, ইউক্ৰেনীয়ান কেন্দ্ৰীয় ৰাডাৰ সদস্য, ইউক্ৰেনীয়ান গণপ্ৰজাতন্ত্ৰৰ জনশিক্ষা মন্ত্ৰী, শিল্পী আৰু ৰসায়নবিদ। 
* হান্না ক্নিয়াজেভা-মিনেনকো (জন্ম ১৯৮৯), ইউক্ৰেনীয়ান আৰু ইজৰাইলী ত্ৰি-জাম্প আৰু লং জাম্প খেলুৱৈ
* লুইছ নেভেলচন (১৮৯৯–১৯৮৮), আমেৰিকান ভাস্কৰ্যশিল্পী

== চিত্ৰভঁৰাল ==
{{commons category|Pereiaslav}}
{{Commons category|Museum of folk architecture and way of life of Middle Naddnipryanschina}}
&lt;gallery&gt;
File:Колегіум Переяслав.jpg|কলেজিয়াম (Collegium)
File:Museum of the Kobzars, Pereiaslav-Khmelnytskyi.JPG|[[কোবজাৰ]] শিল্পৰ সংগ্ৰহালয়
File:Georgy Church in Pereyaslav Skansen IMG 3047 32-110-0011.JPG|চেইণ্ট জৰ্জৰ গীৰ্জা
File:Жилище ХІ века.jpg|লোক স্থাপত্য আৰু ঘৰুৱা পৰম্পৰাৰ সংগ্ৰহালয়ত থকা ১১শ শতিকাৰ এক [[কিভান ৰুছ]]ৰ ঘৰৰ প্ৰতিৰূপ
File:OldUkrainianPostOffice.JPG|লোক স্থাপত্য আৰু ঘৰুৱা পৰম্পৰাৰ সংগ্ৰহালয়ত থকা এটা পুৰণি ডাকঘৰ
File:ドニプロ・ウクライナ伝統的文化博物館..jpg|লোক স্থাপত্য আৰু ঘৰুৱা পৰম্পৰাৰ সংগ্ৰহালয়ত থকা [[ৰুশ্বনিক]] সংগ্ৰহালয়
File:Переяслав-Хмельницький. Вознесенський собор. 1695-1700 рр.jpg|এচেঞ্চন কেথেড্ৰেল (Ascension Cathedral)
File:Pereyaslav church.jpg|পেৰেয়াস্লাভৰ পুৰণি চহৰৰ এটা গীৰ্জা
File:32-110-0009 Покровська церква з с. Сухий Яр.jpg|চাৰ্চ অৱ দ্য ইণ্টাৰচেশ্বন (পক্ৰোভস্কা গীৰ্জা)
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
&lt;references group=&quot;টোকা&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]]</text>
      <sha1>5djhou012x6h3vi3ki57uyegi80qb8x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লোহিত সাগৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138979</id>
    <revision>
      <id>633676</id>
      <parentid>631199</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96747" sha1="plhk15gmip1y8cmqsaac46tscack12j" xml:space="preserve">{{In creation}}
{{Infobox body of water
| name = লোহিত সাগৰ
| image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.svg
| caption_bathymetry = লোহিত সাগৰৰ মানচিত্ৰ
| location = [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]], [[পূৱ আফ্ৰিকা]], আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]
| coordinates = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}}
| type = [[সাগৰ]]
| inflow = [[এডেন উপসাগৰ]], [[চুয়েজ উপসাগৰ]]
| outflow = [[বাব-ইল-মাণ্ডেব]], [[ছুয়েজ খাল]]
| catchment = 
| countries = 
{{Flatlist|
* [[জিবুতি]]
* [[মিচৰ]]
* [[ইৰিত্ৰিয়া]]
* [[ইজৰাইল]]
* [[জৰ্ডান]]
* [[চৌদি আৰব]]
* [[ছোমালিয়া]]
* [[চুডান]]
* [[য়েমেন]]
}}
| length = {{cvt|2250|km|mi}}
| width = {{cvt|355|km|mi}}
| area = {{cvt|438000|km2|sqmi}}
| depth = {{cvt|490|m|ft}}
| max_depth = {{cvt|2730|m|ft}}
| volume = {{cvt|233000|km3|cumi}}
| residence_time = 
| shore = 
| elevation = 
| frozen = 
| islands = 
| settlements = 
| mapframe = yes
| mapframe-stroke-width = 1
| mapframe-zoom = 3
}}
{{Contains special characters}}

'''লোহিত সাগ''' ({{Lang-en|Red Sea}}) [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ মাজত অৱস্থিত [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ সাগৰীয় প্ৰৱেশদ্বাৰ। ইয়াৰ সাগৰৰ সৈতে সংযোগ দক্ষিণে, বাব-এল-মাণ্ডেব জলদ্বীপ আৰু এডেন উপসাগৰৰ মাজেৰে। লোহিত সাগৰৰ উত্তৰ দিশত চিনাই উপদ্বীপ, আকাবা উপসাগৰ আৰু ছুৱেজ উপসাগৰ আছে, যিটোৱে [[ছুৱেজ খাল]]লৈ যায়। ইয়াৰ তলত ৰেড ছি ৰিফ্ট আছে, যিটো গ্ৰেট ৰিফ্ট উপত্যকাৰ অংশ। 

লোহিত সাগৰৰ পৃষ্ঠভাগ প্ৰায় {{cvt|438,000|km2|sqmi}},&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 June 2008 |title=State of the Marine Environment Report for the Red Sea and Gulf of Aden: 2006 |url=https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421194829/https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |archive-date=21 April 2021 |access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ দীঘ {{cvt|2250|km|mi}}, আৰু ইয়াৰ বহল {{cvt|355|km|mi}} ইয়াৰ গড় গভীৰতা {{cvt|490|m|ft}}, আৰু মধ্য ছুয়াকিন ট্ৰাফত ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ গভীৰতা {{cvt|2730|m|ft}}।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dinwiddie |first=Robert |title=Ocean: The World's Last Wilderness Revealed |url=https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9 |date=2008 |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0-7566-2205-3 |editor-last=Thomas |editor-first=Louise |location=London |page=[https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9/page/452 452]}}&lt;/ref&gt;

লোহিত সাগৰ যথেষ্ট অগভীৰ, ইয়াৰ প্ৰায় ৪০% অঞ্চল {{cvt|100|m|ft}} গভীৰ, আৰু প্ৰায় ২৫% অঞ্চল {{cvt|50|m|ft}} তকৈ কম গভীৰ। বিস্তৃত অগভীৰ শ্বেলফবোৰ ইহঁতৰ সাগৰীয় জীৱ আৰু প্ৰবালৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। সাগৰত ১০০০ৰো অধিক অকৃমি প্ৰজাতি আৰু ২০০প্ৰকাৰৰ কোমল আৰু কঠিন প্ৰবাল বাস কৰে। লোহিত সাগৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ উত্তৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় সাগৰ আৰু ইয়াক গ্ল’বেল ২০০ ইক’ৰিজিয়ন হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। 

== পৰিসৰ ==
[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলবিজ্ঞান সংস্থা]]ই লোহিত সাগৰৰ সীমা তলত দিয়া ধৰণে নিৰ্ধাৰণ কৰে:&lt;ref&gt;{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization}}&lt;/ref&gt;{{blockquote|''উত্তৰ দিশত''। চুয়েজ উপসাগৰৰ দক্ষিণ সীমা [ৰাছ মুহাম্মাদ (27°43'N) ৰপৰা শ্বাডৱান দ্বীপৰ দক্ষিণ বিন্দু (34°02'E) লৈকে আৰু তাৰপৰা আফ্ৰিকাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°27'N) পশ্চিম দিশলৈ যোৱা এটা ৰেখা&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; আৰু আকাবা [ৰাছ আল ফাছমা দক্ষিণ-পশ্চিমে ৰেকুইন দ্বীপলৈ লৈ যোৱা এটা ৰেখা ({{coord|27|57|N|34|36|E|display=inline}}) টিৰান দ্বীপৰ মাজেৰে ইয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম বিন্দুলৈকে আৰু তাৰপৰা পশ্চিম দিশলৈ চিনাই উপদ্বীপৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°54'N)&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;। 

''দক্ষিণ দিশত। '' হুছন মুৰাদ ({{coord|12|40|N|43|30|E|display=inline}}) আৰু ৰাছ ছিয়ায়ান ({{coord|12|29|N|43|20|E|display=inline}})ক সংযোগ কৰা এটা ৰেখা। }}

== একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল ==
লোহিত সাগৰত [[একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল]]:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sea Around Us {{!}} Fisheries, Ecosystems and Biodiversity |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223181456/http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |archive-date=23 February 2016 |access-date=25 February 2021 |website=www.seaaroundus.org}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%&quot;
|-
! নং
! দেশ
! অঞ্চল (কিমি&lt;sup&gt;২&lt;/sup&gt;)
|-
| align=center | ১ || {{KSA}} || align=center | ১৮৬,৩৯২
|-
| align=center | ২ || {{SUD}} || align=center | ৯২,৫১৩
|-
| align=center | ৩ || {{EGY}} || align=center | ৯১,২৭৯
|-
| align=center | ৪ || {{ERI}} || align=center | ৭৮,৩৮৩
|-
| align=center | ৫ || {{YEM}} || align=center | ৩৫,৮৬১
|-
| align=center | ৬ || {{DJI}} || align=center | ৭,০৩৭
|- style=&quot;background:#9acdff; &quot;
! মুঠ
| '''লোহিত সাগৰ''' || align=center | '''৪৯১,৪৬৫'''
|}
টোকা: হালাইব ট্ৰাইঙ্গল [[চুডান]] আৰু [[ইজিপ্ত]]ৰ মাজত বিবাদ কৰিছিল আৰু দুয়োটাৰে বাবে হিচাপ কৰিছিল। 

[[File:Tihama on the Red Sea near Khaukha, Yemen.jpg|thumb|[[য়েমেন]]ৰ খৌখাৰ ওচৰৰ লোহিত সাগৰৰ টিহামা]]
[[File:Empty Coast in Farasan Island.jpg|thumb|ফৰাছান দ্বীপপুঞ্জৰপৰা দেখা লোহিত সাগৰৰ উপকূল]]

== Name ==
The Red Sea has names in many languages of the region:
* {{langx|rtl=yes|ar|البحر الأحمر|translit=al-Baḥr al-ʾAḥmar|label=[[Modern Standard Arabic]]}}; {{langx|ar|بحر القلزم|translit=Baḥr al-Qulzum|links=no|rtl=yes|label=Medieval [[Arabic]]}}; 
* {{Langx|he|הַיָּם הָאָדוֹם|translit=hayYām hāʾĀḏōm|rtl=yes}}; {{Langx|hbo|יַם־סוּף|translit=[[Yam Suph|Yam Sūf]]|rtl=yes}}
* {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϩⲁϩ|Phiom Enhah}}, or {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϣⲁⲣⲓ|Phiom ǹšari|label=none}}
* {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|translit=Qeyyiḥ bāḥrī}}
* {{Langx|so|Badda Cas}}
* {{langx|aa|Qasa Bad}}

The English term ''Red Sea'' is a direct translation of the [[Ancient Greek]] {{tlit|grc|Erythrà Thálassa}} ({{lang|grc|Ἐρυθρὰ Θάλασσα}}). The sea itself was once referred to as the [[Erythraean Sea]] by Europeans. As well as {{lang|la|Mare Rubrum}} in [[Latin]]—alternatively, {{lang|la|Sinus Arabicus}} ({{literal translation|Arabian Gulf}})—the Romans called it {{lang|la|Pontus Herculis}} ({{literal translation|Sea of Hercules}}).&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Phillips |first1=Carl |last2=Villeneuve |first2=François |last3=Facey |first3=William |title=A Latin inscription from South Arabia |journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies |date=2004 |volume=34 |pages=239–250 |jstor=41223821 }}&lt;/ref&gt; Other designations include the Arabic {{lang|ar|البحر الأحمر|rtl=yes}} ({{tlit|ar|Al-Baḥr Al-Aḥmar}}; alternatively, {{langx|ar|بحر القلزم|Baḥr Al-Qulzum|translation=the Sea of [[Clysma]]|label=none}}); the Coptic {{lang|cop|ⲫⲓⲟⲙ ̀ⲛϣⲁⲣⲓ}} ({{tlit|cop|Phiom ̀nšari}}); the [[Syriac language|Syriac]] {{lang|rtl=yes|syc|ܝܡܐ ܣܘܡܩܐ}} ({{tlit|syc|Yammāʾ summāqā}}); the Somali {{lang|so|Badda Cas}}; and the Tigrinya {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|label=none}} ({{tlit|ti|Qeyyiḥ bāḥrī}}). The name of the sea may signify the seasonal blooms of the red-coloured ''[[Trichodesmium]] erythraeum'' near the water's surface.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Red Sea {{!}} sea, Middle East |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online Library Edition |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Red-Sea |access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123232055/https://www.britannica.com/place/Red-Sea |archive-date=23 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Some{{Who|date=October 2009}} suggest that it refers to the mineral-rich red [[mountain]]s nearby, which are called Harei Edom ({{langx|he|הרי אדום|links=no}}). ''[[Edom]]'', meaning &quot;ruddy complexion&quot;, is also an alternative [[Hebrew language|Hebrew]] name for the red-faced biblical character [[Esau]] (brother of [[Jacob]]), and the nation descended from him, the [[Edomites]], which in turn provides yet another possible origin for ''Red Sea''.{{Citation needed|date=February 2007}} --&gt; A theory favored by some modern scholars is that the name ''red'' refers to the direction south, just as the [[Black Sea]]'s name may refer to the north. The basis of this theory is that some [[Pre-Indo-European languages]] used color words to refer to the [[5 cardinal point|cardinal directions]].&lt;ref name=&quot;ChiTra&quot;&gt;{{Cite web |title=How the Red Sea Got its Name |work=Smithsonian Journeys |url=http://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926131326/https://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-date=26 September 2019 |access-date=20 July 2015}}&lt;/ref&gt; Writing in the fifth century [[BCE]], [[Herodotus]] uses the Red Sea and Southern Sea interchangeably.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Schmitt |first1=Rüdiger |chapter=Considerations on the name of the Black Sea: what can the historian learn from it? |pages=219–224 |editor1-last=Leschhorn |editor1-first=Wolfgang |editor2-last=Miron |editor2-first=Auguste V. B. |editor3-last=Miron |editor3-first=Andrei |title=Hellas und der griechische Osten: Studien zur Geschichte und Numismatik der griechischen Welt: Festschrift für Peter Robert Franke zum 70. Geburtstag |date=1996 |publisher=SDV Saarbrücker Druckerei und Verlag GmbH |isbn=978-3-930843-12-1 }}&lt;/ref&gt;

The term ''[[Yam Suph]]'' ({{langx|hbo|יַם־סוּף|translation=Sea of Reeds|label=none|rtl=yes}}) derives from the tale of God's [[parting of the Red Sea]] for the [[Israelites]]. Historically, it was also known to Western geographers as {{lang|la|Mare Mecca}} ('Sea of [[Mecca]]') and {{tlit|la|Sinus Arabicus}} ('Arabian Gulf').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arabia |url=http://www.wdl.org/en/item/2919/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |archive-date=5 June 2013 |access-date=11 August 2013 |publisher=World Digital Library |archivedate=5 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Some ancient geographers also called the Red Sea the &quot;Arabian Gulf&quot; or the &quot;Gulf of Arabia&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Michael D. Oblath |url=https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&amp;q=Red+sea+as+Arabian+gulf&amp;pg=PA53 |title=The Exodus itinerary sites: their locations from the perspective of the biblical sources |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=978-0-8204-6716-0 |page=53 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065000/https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&amp;q=Red+sea+as+Arabian+gulf&amp;pg=PA53 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1525/9780520943728-073 |chapter=Fish Stocks/ Overfishing |title=Encyclopedia of Islands |date=2019 |last1=Brodziak |first1=Jon |pages=310–311 |isbn=978-0-520-94372-8 }}&lt;/ref&gt;

== History ==
{{AI-generated|partial=y|section=History|date=January 2026|reason=[[Special:Diff/1159139217|This 2023 edit]]; note [[WP:AISIGNS]] in undue emphasis on significance, negative parallelism, vocab distribution typical of 2023 LLMs, etc}}
=== Ancient era ===
[[File:C+B-Ship-Fig1-HatshepsuSailingBoat.PNG|thumb|upright=1.4|[[Ancient Egypt]]ian expedition to the [[Land of Punt]] on the Red Sea coast during the reign of Queen [[Hatshepsut]]]]

The earliest known exploration of the Red Sea was conducted by [[ancient Egypt]]ians, as they attempted to establish commercial routes to [[Land of Punt|Punt]]. One such expedition took place around 2500 BCE and another around 1500 BCE (by [[Hatshepsut]]). Both involved long voyages down the Red Sea.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |page=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 24]}}&lt;/ref&gt;

The Hebrew Biblical [[Book of Exodus]] relates the account of the [[Israelites]]' [[crossing the Red Sea]], which the Hebrew text calls {{tlit|hbo|[[Yam Suph]]}} ({{Langx|hbo|יַם־סוּף|label=none|rtl=yes}}). {{tlit|hbo|Yam Suph}} was traditionally identified as the Red Sea. [[Rabbi]] [[Saadia Gaon]] (882‒942 CE), in his [[Judeo-Arabic]] translation of the [[Torah]], identifies the crossing place of the Red Sea as {{tlit|jrb|Baḥar al-Qulzum}}, meaning the &quot;[[Gulf of Suez]]&quot;.&lt;ref&gt;''Tafsir'', Saadia Gaon, s.v. Exodus 15:22, ''et al''.&lt;/ref&gt;

In the 6th century BCE, [[Darius the Great]], who was a prominent ruler of the [[Achaemenid Empire]] in [[Persia]], undertook significant efforts to improve and extend navigation in the Red Sea. He sent reconnaissance missions to explore the Red Sea and identify its navigational hazards, such as rocks and currents. This effort was significant, as it contributed to safer and more efficient navigation routes.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Darius' Red Sea Canal Stele {{!}} cabinet |url=https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |access-date=8 June 2023 |website=www.cabinet.ox.ac.uk |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |url-status=live |archivedate=16 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumb|upright=1.5|Settlements and commercial centres in the vicinity of the Red Sea involved in the [[spice trade]], as described in the ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'']]

In addition to the maritime explorations, during the reign of Darius the Great, a canal was constructed linking the [[Nile|Nile River]] to the northern end of the Red Sea at [[Suez]]. This canal is sometimes referred to as the ancient Suez Canal. It played a pivotal role in improving trade and communication between the Nile Valley and the Red Sea, and beyond to the Indian Ocean. This canal was a predecessor of the modern [[Suez Canal]], which was constructed in the 19th century and remains one of the world's most important waterways.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Colburn |first=Henry |date=2021 |title=King Darius' Red Sea Canal |url=https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |journal=FEZANA Journal |language=en-US |volume=35 |issue=4 |pages=27–30 |access-date=8 June 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Ancient records, including inscriptions, evidence the construction of the canal during Darius's reign. Darius commemorated the completion of the canal by creating stelae (stone monuments) with inscriptions in several languages, describing the construction and its benefits. The canal not only facilitated trade but also solidified Darius's control over Egypt and enhanced the Achaemenid Empire's economic and political power in the region.{{cn|date=February 2026}}

In the late 4th century BCE, [[Alexander the Great]] sent Greek naval expeditions down the Red Sea to the [[Indian Ocean]]. Greek navigators continued to explore and compile data on the Red Sea. [[Agatharchides]] collected information about the sea in the 2nd century BCE. The ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'' (or ''[[Periplus of the Red Sea]]''), a [[Greek language|Greek]] [[periplus]] written by an unknown author around the 1st century, contains a detailed description of the Red Sea's ports and sea routes.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |pages=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 32–33]}}&lt;/ref&gt; The Periplus also describes how [[Hippalus]] first discovered the direct route from the Red Sea to India.

The Red Sea was favored for [[Roman trade with India]] starting with the reign of [[Augustus]], when the [[Roman Empire]] gained control over the Mediterranean, [[Egypt]], and the northern Red Sea. The route had been used by previous states, but traffic volume increased under the Romans. From Indian ports, goods from [[China]] were introduced to the [[Roman Empire|Roman]] world. Contact between Rome and China depended on the Red Sea, but the route was broken by the [[Aksumite Empire]] around the 3rd century CE.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=East |first=W. Gordon |url=https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 |title=The Geography behind History |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=1965 |isbn=978-0-393-00419-9 |pages=[https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 174–175]}}&lt;/ref&gt;
From antiquity [[slavery in Saudi Arabia|until the 20th century]], the Red Sea was also a trade route for the [[Red Sea slave trade]] from Africa to the [[Middle East]].&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-031-13260-5 |title=The Palgrave Handbook of Global Slavery throughout History |date=2023 |isbn=978-3-031-13259-9 |editor-last1=Pargas |editor-last2=Schiel |editor-first1=Damian A. |editor-first2=Juliane }}{{pn|date=May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Middle Ages and modern era ===
During the [[Middle Ages]], the Red Sea was an important part of the [[spice trade]] route. In 1183, [[Raynald of Châtillon]] launched a raid down the Red Sea to attack the [[Hajj|Muslim pilgrim]] convoys to [[Mecca]].&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Mallett |first1=Alex |title=A Trip down the Red Sea with Reynald of Châtillon |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |date=2008 |volume=18 |issue=2 |pages=141–153 |jstor=27755928 |doi=10.1017/S1356186307008024 }}&lt;/ref&gt;{{rp|pages=143–144}} The possibility that Raynald's fleet might sack the holy cities of Mecca and [[Medina]] caused fury throughout the Muslim world.&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;/&gt;{{rp|pages=146–147}} However, it appears that Raynald's target was the lightly armed Muslim pilgrim convoys, rather than the well-guarded cities of Mecca and Medina, and the belief in the [[Muslim world]] that Raynald was seeking to sack the holy cities, due to the proximity of those cities to the areas that Raynald raided.&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;/&gt;{{rp|pages=152–153}}

In 1513, trying to secure that channel to [[Portugal]], [[Afonso de Albuquerque]] laid [[Siege of Aden (1513)|siege to Aden]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Newitt |first=M. D. D. |title=A history of Portuguese overseas expansion, 1400–1668 |url=https://archive.org/details/historyofportugu0000newi |publisher=New York Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-23979-0 |location=London |page=[https://archive.org/details/historyofportugu0000newi/page/87 87]}}&lt;/ref&gt; but was forced to retreat. They cruised the Red Sea through the [[Bab al-Mandab]], as the first fleet from Europe in modern times to sail these waters. Later in 1524, the city was delivered to Governor Heitor da Silveira as an agreement for protection from the [[Ottoman Empire]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mathew |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&amp;q=Heitor+da+Silveira+Aden&amp;pg=PA136 |title=History of the Portuguese Navigation in India, 1497–1600 |year=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-046-8 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&amp;q=Heitor+da+Silveira+Aden&amp;pg=PA136 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In 1798, [[France]] ordered General [[Napoleon I]] to invade [[Egypt]] and take control of the Red Sea.{{cn|date=February 2026}} Although he failed in his mission, the engineer [[Jean-Baptiste Lepère]], who took part in it, revitalised the plan for a canal which had been envisaged during the reign of the [[pharaoh]]s. Several canals were built in ancient times from the Nile to the Red Sea along or near the line of the present [[Sweet Water Canal]], but none lasted for long. The [[Suez Canal]] was opened in November 1869. During the first half of the 20th century, the [[Red Sea slave trade]] attracted substantial international condemnation.{{cn|date=February 2026}}

After the [[Second World War]], the Americans and Soviets exerted their influence whilst the volume of oil tanker traffic intensified. However, the [[Six-Day War]] culminated in the closure of the [[Suez Canal]] from 1967 to 1975. Despite the patrols by the major maritime fleets in the waters of the Red Sea, the Suez Canal has never recovered its supremacy over the Cape route, which is believed to be less vulnerable to piracy.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Piracy Resurges in the Indian Ocean as Red Sea Tensions Escalate – Ship Universe |url=https://www.shipuniverse.com/news/piracy-resurges-in-the-indian-ocean-as-red-sea-tensions-escalate/ |access-date=2025-06-25 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Red Sea crisis===
{{main|Red Sea crisis}}
[[Axis of Resistance|Iranian-backed]] [[Yemen]]i [[Houthis]] have attacked Western ships, including warships, next to the [[Bab al-Mandeb]] during the [[Gaza war]]. One ship was hijacked and taken back to Yemen.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/10/houthis-call-wests-bluff-with-renewed-red-sea-drone-assault | title=Houthis call west's bluff with renewed Red Sea drone assault | newspaper=The Guardian | date=10 January 2024 | last1=Sabbagh | first1=Dan }}&lt;/ref&gt;

== Oceanography ==
[[File:RedSea.A2004273.1050.250m.jpg|thumb|Red Sea image from [[NASA]]]]
[[File:Day Pass down the Red Sea.ogv|thumb|upright=1.35|This video over the south-eastern [[Mediterranean Sea]] and down the coastline of the Red Sea was taken by the crew of Expedition 29 on board the International Space Station.]]
The Red Sea is between arid land, [[desert]] and [[semi-desert]].&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-first=Najeeb M.A. |editor1-last=Rasul |editor2-first=Ian C.F. |editor2-last=Stewart |title=The Red Sea |series=Springer Earth System Sciences |date=2015 |doi=10.1007/978-3-662-45201-1 |isbn=978-3-662-45200-4 }}{{pn|date=March 2026}}&lt;/ref&gt; Many regions of the coastal zone of the Red Sea possess large areas of vigorously growing coral and extensive reef complexes. Due to the tidal currents, low human population, and the minimal development in this climatically inhospitable region, the Red Sea coral reefs are some of the healthiest reef environments in the world.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Acker |first1=James |last2=Leptoukh |first2=Gregory |last3=Shen |first3=Suhung |last4=Zhu |first4=Tong |last5=Kempler |first5=Steven |title=Remotely-sensed chlorophyll a observations of the northern Red Sea indicate seasonal variability and influence of coastal reefs |journal=Journal of Marine Systems |date=February 2008 |volume=69 |issue=3–4 |pages=191–204 |doi=10.1016/j.jmarsys.2005.12.006 |bibcode=2008JMS....69..191A }}&lt;/ref&gt; The Red Sea water mass-exchanges its water with the [[Arabian Sea]] and [[Indian Ocean]] via the [[Gulf of Aden]]. These physical factors reduce the effect of high salinity caused by evaporation in the north and relatively hot water in the south.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sofianos |first1=Sarantis S. |last2=Johns |first2=William E. |date=2002 |title=An Oceanic General Circulation Model (OGCM) investigation of the Red Sea circulation, 1. Exchange between the Red Sea and the Indian Ocean |journal=Journal of Geophysical Research: Oceans |language=en |volume=107 |issue=C11 |page=3196 |bibcode=2002JGRC..107.3196S |doi=10.1029/2001JC001184 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

The [[climate]] of the Red Sea is the result of two [[monsoon]] seasons: a northeasterly monsoon and a southwesterly monsoon. Monsoon winds occur because of differential heating between the land and the sea.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Climate - Monsoon, Rainfall, Seasonal {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312110911/https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-date=12 March 2026 |access-date=2026-05-30 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Very high surface temperatures and high salinity make this one of the warmest and saltiest bodies of seawater in the world.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sea Water {{!}} National Oceanic and Atmospheric Administration |url=https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |access-date=2026-05-30 |website=www.noaa.gov |language=en |archive-date=26 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126103754/https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The average surface water temperature of the Red Sea during the summer is about {{cvt|26|C|F|0}} in the north and {{cvt|30|C|F|0|}} in the south, with only about {{cvt|2|C-change}} variation during the winter months. The overall average water temperature is {{cvt|22|C|F|0|}}. Temperature and visibility remain good, with visibility around {{cvt|200|m|ft}}. The sea is known for its strong winds and unpredictable local currents.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=10 October 2009 |title=Zonal surface wind jets across the Red Sea due to mountain gap forcing along both sides of the Red Sea |url=https://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |pages=1 |archive-date=9 August 2017 |access-date=30 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809063700/http://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The [[rainfall]] over the Red Sea and its coasts is extremely low, averaging {{cvt|60|mm|in|2}} per year. The rain is mostly short showers, often with thunderstorms and occasionally with dust [[storm]]s. The scarcity of rainfall and no major source of fresh water to the Red Sea result in excess evaporation as high as {{cvt|2050|mm|in|0}} per year and high salinity with minimal seasonal variation. A recent{{When|date=June 2023}} underwater expedition to the Red Sea offshore from [[Sudan]] and [[Eritrea]]&lt;ref&gt;[[BBC 2]] television program &quot;''Oceans 3/8 The Red Sea''&quot;, 8 pm–9 pm Wednesday 26 November 2008&lt;/ref&gt;{{Verify source|date=June 2023}} found surface water temperatures {{cvt|28|C|F|0}} in winter and up to {{cvt|34|C|F|0}} in the summer, but despite that extreme heat, the coral was healthy with much fish life with very little sign of [[coral bleaching]], with only 9% infected by ''[[Thalassomonas loyana]]'', the 'white plague' agent. [[Favia|''Favia favus'']] coral there harbours a virus, BA3, which kills ''T.&amp;nbsp; loyana''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Virus power harnessed to protect Red Sea coral |url=https://www.newscientist.com/article/mg21528725-700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423092252/http://www.newscientist.com/article/mg21528725.700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral.html |archive-date=23 April 2015 |access-date=4 June 2023 |website=New Scientist |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
Scientists are investigating the unique properties of these corals and their [[commensal]] [[algae]] to determine whether they can be used to rescue bleached corals elsewhere.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fitzgerald |first=Sunny |date=8 April 2020 |title=The super-corals of the Red Sea |url=https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507075625/https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |archive-date=7 May 2022 |access-date=24 May 2022 |publisher=[[BBC Future]]}}&lt;/ref&gt;

=== Salinity ===
The Red Sea is one of the saltiest bodies of water in the world, owing to high evaporation and low precipitation; no significant rivers or streams drain into the sea, and its southern connection to the [[Gulf of Aden]], an arm of the Indian Ocean, is narrow.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Por |first=F. D. |url=https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA65 |title=The Legacy of Tethys: An Aquatic Biogeography of the Levant |date=6 December 2012 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-94-009-0937-3 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA65 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Its [[salinity]] ranges from between ~36&amp;nbsp; [[per mil|‰]] in the southern part and 41&amp;nbsp; ‰ in the northern part around the [[Gulf of Suez]], with an average of 40&amp;nbsp; ‰. (Average salinity for the world's [[seawater]] is ~35&amp;nbsp; ‰ on the Practical Salinity Scale, or PSU; that translates to 3.5% of actual dissolved salts).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hanauer |first=Eric |url=https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA67 |title=The Egyptian Red Sea: A Diver's Guide |date=1988 |publisher=Aqua Quest Publications, Inc. |isbn=978-0-922769-04-9 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA67 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Tidal range ===
In general, tide ranges between {{cvt|0.6|m|ft|1}} in the north, near the mouth of the Gulf of Suez and {{cvt|0.9|m|ft|1}} in the south near the Gulf of Aden, but it fluctuates between {{cvt|0.20|m|ft|2}} and {{cvt|0.30|m|ft|2}} away from the nodal point. The central Red Sea (Jeddah area) is therefore almost tideless, and as such, the annual water level changes are more significant. Because of the small tidal range, the water during high tide inundates the coastal [[sabkha]]s as a thin sheet of water up to a few hundred metres rather than flooding the [[sabkha]]s through a network of channels. However, south of Jeddah in the [[Shoiaba]] area, the water from the lagoon may cover the adjoining sabkhas as far as {{cvt|3|km|mi|0}}, whereas north of [[Jeddah]] in the [[Al-Kharrar]] area the sabkhas are covered by a thin sheet of water as far as {{cvt|2|km|mi|1}}. The prevailing north- and northeast winds influence the movement of water from coastal inlets into adjacent sabkhas, especially during storms. Winter mean sea level is {{cvt|0.5|m|ft|1}} higher than in summer. Tidal velocities passing through constrictions caused by reefs, sand bars, and low islands commonly exceed {{cvt|1–2|m/s|0}}. Coral reefs in the Red Sea are near Egypt, Eritrea, Jordan, Israel, Saudi Arabia, and Sudan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coral Reefs of the Gulf of Aqaba and the Red Sea in the Kingdom of Saudi Arabia |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |access-date=18 June 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216070415/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Current ===
Detailed information regarding current data is lacking, partially because the currents are weak and both spatially and temporally variable. The variation of temporal and spatial currents is as low as {{cvt|0.5|m|ft|1}}{{clarify|what does this mean?|date=October 2021}} and is governed by the wind. During the summer, northwesterly winds drive surface water south for about four months at a velocity of {{cvt|15–20|cm/s|0}}, whereas in winter the flow is reversed, resulting in the inflow of water from the Gulf of Aden into the Red Sea. The net value of the latter predominates, leading to an overall drift toward the north end of the Red Sea. Generally, the velocity of the tidal current is {{cvt|50–60|cm/s|0}} with a maximum of {{cvt|1|m/s|ft/s|1}} at the mouth of the al-Kharrar Lagoon. However, the range of the north-northeast current along the Saudi coast is {{cvt|8–29|cm/s|0}}.{{citation needed|date=February 2019}}

=== Wind regime ===
The northern part of the Red Sea is dominated by persistent north-west [[winds]], with speeds ranging between {{cvt|7|km/h|mph|1}} and {{cvt|12|km/h|mph|1}}. The rest of the Red Sea and the [[Gulf of Aden]] are subjected to regular and seasonally reversible winds. The wind [[regime]] is characterized by seasonal and regional variations in [[speed]] and [[direction (geometry, geography)|direction]] with average speed generally increasing northward.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Patzert |first1=William C. |title=Wind-induced reversal in Red Sea circulation |journal=Deep Sea Research and Oceanographic Abstracts |date=February 1974 |volume=21 |issue=2 |pages=109–121 |doi=10.1016/0011-7471(74)90068-0 |bibcode=1974DSRA...21..109P }}&lt;/ref&gt;

The wind is the driving force in the Red Sea, transporting material as suspended load or bedload. Wind-induced currents play an important role in the Red Sea by resuspending bottom sediments and transferring materials from dumping sites to burial sites in a quiescent depositional environment. Wind-generated current [[measurement]] is therefore important for determining sediment dispersal patterns and their role in the erosion and accretion of the coastal rock exposure and submerged coral beds.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Morcos |first=S. A. |date=1970 |title=Physical and chemical oceanography of the Red Sea |journal=Oceanography and Marine Biology: An Annual Review}}&lt;/ref&gt;

== Geology ==
[[File:Dust red sea.jpg|thumb|upright|[[Dust storm]] over the Red Sea]]
The Red Sea was formed by the [[Arabian Peninsula]] being split from the [[Horn of Africa]] by the movement of the [[Red Sea Rift]]. This split started in the [[Eocene]] and accelerated during the [[Oligocene]]. The sea is still widening (in 2005, following three weeks of [[tectonic]] activity. It had grown by {{cvt|8|m|ft|disp=sqbr}}),&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Rose |first1=Paul |title=Oceans: Exploring the hidden depths of the underwater world |url=https://archive.org/details/oceansexploringh0000rose |last2=Laking |first2=Anne |publisher=BBC Books |year=2008 |isbn=978-1-84-607505-6 |location=London}}&lt;/ref&gt; and it is considered that it will become an ocean in time (as proposed in the model of [[John Tuzo Wilson]]). In 1949, a deep water survey reported anomalously hot [[brine]]s in the central portion of the Red Sea. Later work in the 1960s confirmed the presence of hot, {{cvt|60|C|F}}, saline brines and associated metalliferous muds. The hot solutions were emanating from an active subseafloor [[Rift (geology)|rift]]. [[Lake Assal (Djibouti)|Lake Asal]] in Djibouti is eligible as an experimental site to study the evolution of the deep hot brines of the Red Sea.&lt;ref name=&quot;Boschetti-1&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boschetti |first1=Tiziano |last2=Awaleh |first2=Mohamed Osman |last3=Barbieri |first3=Maurizio |date=2018 |title=Waters from the Djiboutian Afar: a review of strontium isotopic composition and a comparison with Ethiopian waters and Red Sea brines |journal=Water |volume=10 |issue=11 |page=1700 |doi=10.3390/w10111700 |doi-access=free|bibcode=2018Water..10.1700B |hdl=11573/1202448 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; By observing the strontium isotope composition of the Red Sea brines, it is possible to deduce how these salt waters found at the bottom of the Red Sea could have evolved in a similar way to Lake Asal, which ideally represents their compositional extreme.&lt;ref name=&quot;Boschetti-1&quot; /&gt; The high salinity of the waters was not hospitable to living organisms.&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-662-28603-6 |title=Hot Brines and Recent Heavy Metal Deposits in the Red Sea |url=https://archive.org/details/hotbrinesrecenth0000dege |date=1969 |isbn=978-3-662-27120-9 |editor-last1=Degens |editor-last2=Ross |editor-first1=Egon T. |editor-first2=David A. }}{{pn|date=May 2025}}{{Failed verification|date=June 2023}}&lt;/ref&gt;

Sometime during the [[Tertiary (period)|Tertiary]], the [[Bab el Mandeb]] closed, and the Red Sea evaporated to an empty hot dry salt-floored sink.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lehmann |first=Jenny |date=2025-10-02 |title=The Red Sea Vanished From Earth for 100,000 Years Until a Catastrophic Flood Brought It Back |url=https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |access-date=2025-10-05 |website=Discover Magazine |language=en |archive-date=3 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192829/https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Effects causing this would have been:
* A &quot;race&quot; between the Red Sea widening and [[Perim Island]] [[volcano|erupting]] filling the Bab el Mandeb with [[lava]].
* The lowering of world [[sea level]] during [[Ice age]]s because of much water being locked up in the [[ice cap]]s.

Several volcanic islands rise from the center of the sea. Most are dormant. However, in 2007, [[Jabal al-Tair island]] in the Bab el Mandeb strait erupted violently. Two new islands were formed in 2011 and 2013 in the [[Zubair Group|Zubair Archipelago]], a small chain of islands owned by Yemen. The first island, Sholan Island, emerged in an eruption in December 2011, and the second island, Jadid, emerged in September 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 December 2011 |title=MSN – Outlook, Office, Skype, Bing, Breaking News, and Latest Videos |url=http://www.nbcnews.com/id/45807839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://www.nbcnews.com/id/wbna45807839 |archive-date=10 February 2023 |access-date=10 November 2019 |website=NBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Israel |first=Brett |date=28 December 2011 |title=New Island Rises in the Red Sea |url=http://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128081422/https://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |archive-date=28 January 2022 |access-date=31 July 2015 |website=LiveScience.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Oskin |first1=Becky |last2=SPACE.com |date=30 May 2015 |title=Red Sea Parts for 2 New Islands |url=http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803072542/http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands/ |archive-date=3 August 2015 |access-date=31 July 2015 |website=Scientific American}}&lt;/ref&gt; Approximately 40% of the Red Sea is quite shallow at less than {{cvt|100|m|ft}} deep, with about 25% less than {{cvt|50|m|ft}} deep.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;/&gt;

=== Oil and gas ===
Undiscovered oil reserves in the region have been estimated at {{convert|5,041|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off}}. Undiscovered gas reserves in the region have been estimated at {{convert|112,349|e9ft3|e9m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}. Undiscovered natural gas reserves have been estimated at {{convert|3,077|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}.&lt;ref&gt;{{cite report |doi=10.3133/fs20103119 |chapter=Assessment of Undiscovered Oil and Gas Resources of the Red Sea Basin Province |publisher=USGS |date=2010 |doi-access=free |title=Fact Sheet }}&lt;/ref&gt; Most of these plays are controlled by the structure of the basin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Dolson |first1=John C. |last2=Shann |first2=Mark V. |last3=Matbouly |first3=Sayed I. |last4=Hammouda |first4=Hussein |last5=Rashed |first5=Rashed M. |year=2001 |title=Egypt in the Twenty-First Century: Petroleum Potential in Offshore Trends |journal=GeoArabia |volume=6 |issue=2 |pages=211–230 |bibcode=2001GeoAr...6..211D |doi=10.2113/geoarabia0602211 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Normal faults are common as the Red Sea occupies an active diverging margin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Beydoun |first1=Z. R. |title=The Hydrocarbon Prospects of the Red Sea-Gulf of Aden: A Review |journal=Journal of Petroleum Geology |date=April 1989 |volume=12 |issue=2 |pages=125–144 |doi=10.1111/j.1747-5457.1989.tb00229.x |bibcode=1989JPetG..12..125B }}&lt;/ref&gt; These targets are commonly found below the Salt deposits of the [[Middle Miocene]].

Modern development is focused on the following fields. The Durwara 2 Field was discovered in 1963, while the Suakin 1 Field and the Bashayer 1A Field were discovered in 1976, on the Egyptian side of the Red Sea. The Barqan Field was discovered in 1969, and the Midyan Field in 1992, both within the Midyan Basin on the Saudi Arabian side of the Red Sea. The 20-m thick Middle Miocene Maqna [[formation (geology)|Formation]] is an oil source rock in the basin. [[Oil seep]]s occur near the [[Farasan Islands]], the [[Dahlak Archipelago]], along the coast of Eritrea, and in the southeastern Red Sea along the coasts of Saudi Arabia and Yemen.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lindquist |first=Sandra |title=The Red Sea Province: Sudr-Nubia(! ) and Maqna(! ) Petroleum Systems, USGS Open File Report 99-50-A |date=1998 |publisher=US Dept. of the Interior |pages=6–7, 9}}&lt;/ref&gt;

=== Mineral resources ===
{{Unreferenced section|date=May 2022}}
[[File:Red sea stony beach taba egypt.jpg|thumb|Red Sea coast in [[Taba, Egypt]]]]

In terms of mineral resources, the major constituents of the Red Sea sediments are as follows:
; [[Biogenic]] constituents
: [[Nanofossil]]s,{{Citation needed|date=May 2025}} [[foraminifera]], [[pteropod]]s, [[siliceous]] fossils{{Citation needed|date=May 2025}}
; [[Volcanogenic lake|Volcanogenic]] constituents:
:[[Tuff]]ites, [[volcanic ash]], [[montmorillonite]], [[cristobalite]], [[zeolite]]s
; [[Terrigenous sediment|Terrigenous]] constituents
: [[Quartz]], [[feldspar]]s, rock fragments, [[mica]], heavy minerals, [[clay mineral]]s&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2015 |title=Sudan, Saudi Arabia discuss minerals exploration in the Red Sea |url=https://sudantribune.com/article55069/ |access-date=18 June 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-date=26 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
; [[Authigenic]] minerals
: [[Sulfide mineral]]s, [[aragonite]], [[calcite]], [[wikt:protodolomite|protodolomite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[Dolomite (mineral)|dolomite]], quartz,{{Citation needed|date=May 2025}} [[chalcedony]]
; [[Evaporite]] minerals&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Shevchenko |first1=Illia |last2=Engelbrecht |first2=Johann P. |last3=Mostamandi |first3=Suleiman |last4=Stenchikov |first4=Georgiy |date=2021-07-01 |title=Evaluation of minerals being deposited in the Red Sea using gravimetric, size distribution, and mineralogical analysis of dust deposition samples collected along the Red Sea coastal plain |journal=Aeolian Research |volume=52 |article-number=100717 |doi=10.1016/j.aeolia.2021.100717 |doi-access=free |bibcode=2021AeoRe..5200717S |hdl=10754/669667 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;
: [[Magnesite]], [[gypsum]], [[anhydrite]], [[halite]], [[polyhalite]]
; [[Brine]] precipitate
: Fe-[[montmorillonite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[goethite]], [[hematite]], [[siderite]], [[rhodochrosite]], [[pyrite]], [[sphalerite]], anhydrite{{Citation needed|date=May 2025}}

== Ecosystem ==
[[File:Hawksbill turtle at Elphinstone Reef, Red Sea, Egypt (35150034493).jpg|thumb|[[Hawksbill sea turtle]] in the [[Elphinstone Reef]]]]
[[File:Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud.JPG|thumb|upright|Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud]]

The Red Sea is a rich and diverse ecosystem. For example, more than 1200 fish species have been recorded in the Red Sea,&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{Cite web |last1=Froese |first1=Rainer |last2=Pauly, Daniel |year=2009 |title=FishBase |url=http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217070339/http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |archive-date=17 December 2020 |access-date=12 March 2009}}&lt;/ref&gt; of which 10% are endemic, found nowhere else.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Siliotti |first=A. |title=Fishes of the red sea |year=2002 |publisher=Geodia Edizioni Internazionali |isbn=978-88-87177-42-8 |editor-last=Verona, Geodia}}&lt;/ref&gt;

Since the opening of the Suez Canal in November 1869, over a thousand marine species from the Red Sea—from plankton, seaweeds, invertebrates to fish—have migrated northward and settled in the [[Mediterranean Sea]]. To the point that a number of them now form a significant component of the Mediterranean ecosystem. The resulting change in biodiversity, without precedent in human memory, is currently accelerating, in particular for fishes according to surveys engaged by the [[Mediterranean Science Commission]].&lt;ref&gt;Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea. 2nd Edition. 2021. (F. Briand Ed.) CIESM Publishers, Paris, Monaco 366 p.[https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206224806/https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021 |date=6 December 2022 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Red sea coral reef.jpg|thumb|Red Sea coral and marine fish]]

The rich diversity of the Red Sea is in part due to the {{cvt|2000|km|mi|-1}} of [[coral reef]] extending along its coastline; these fringing reefs are 5000–7000 years old and are largely formed of stony [[acropora]] and [[porites|porite]] corals. The reefs form platforms and sometimes lagoons along the coast, and occasionally other features such as cylinders (e.g., the [[Blue Hole (Red Sea)]] at [[Dahab]]).

The Red Sea also hosts many offshore reefs, including several true atolls. Many of the unusual offshore reef formations defy classic (i.e., Darwinian) coral reef classification schemes and are generally attributed to the high levels of tectonic activity that characterize the area. Both offshore and coastal reefs are visited by pelagic species of fish, including many of the 44 recorded species of shark, and by many species (over 175) of [[nudibranch]], many of which are endemic to the Red Sea.&lt;ref name=&quot;SAW Yonow&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Yonow |first=Nathalie |year=2012 |title=Nature's Best-Dressed |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |url-status=live |magazine=Saudi Aramco World |publisher=Aramco Services Company |volume=63 |pages=2–9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220045032/http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |archive-date=20 December 2018 |access-date=11 December 2018 |number=4}}&lt;/ref&gt; Other coastal Red Sea habitats include [[sea grass|seagrass]] beds, [[Dry lake|salt pans]], [[mangroves]] and [[salt marshes]]. Furthermore, the deep Red Sea [[brine pools]] have been extensively studied for their microbial life, characterized by their diversity and adaptation to extreme environments.

The high marine biodiversity of the area is recognized by the Egyptian government, which set up the [[Ras Mohammed|Ras Mohammed National Park]] in 1983. The rules and regulations governing this area protect local marine life. Ras Mohammed is one of the world's top 10 sites recognized by the [[International Union for Conservation of Nature]] for effective management of marine ecosystems, and the first marine protected area in Africa and the Middle East.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-12-03 |title=Ras Mohammed National Park: Egypt's underwater paradise among the best protected marine reserves on the planet {{!}} IUCN |url=https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |access-date=2025-06-25 |website=International Union for Conservation of Nature |language=en |archive-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625094644/https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Due to the high volume of maritime traffic, which accounts for 12–15% of global trade, the Red Sea is considered highly vulnerable to marine pollution, particularly oil spills. Academic literature has increasingly focused on both past disasters and predictive modelling. Studies have modelled spill trajectories and their environmental consequences.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Abdallah |first1=Ibrahem M. |last2=Chantsev |first2=Valery YU. |title=Modeling marine oil spill trajectory and fate off Hurghada, Red Sea coast, Egypt |journal=Egyptian Journal of Aquatic Biology and Fisheries |date=November 2022 |volume=26 |issue=6 |pages=41–61 |doi=10.21608/ejabf.2022.269676 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Mittal |first1=H. V. R. |last2=Langodan |first2=Sabique |last3=Zhan |first3=Peng |last4=Li |first4=Shihan |last5=Knio |first5=Omar |last6=Hoteit |first6=Ibrahim |title=Hazard assessment of oil spills along the main shipping lane in the Red Sea |journal=Scientific Reports |date=23 August 2021 |volume=11 |issue=1 |page=17078 |doi=10.1038/s41598-021-96572-5 |doi-access=free|pmid=34426613 |pmc=8382762 |bibcode=2021NatSR..1117078M }}&lt;/ref&gt; Others have analysed the ecological impact of spills on coral reefs and marine biodiversity and assessed how chemical dispersants and specific oil compounds affect marine fauna and coastal ecosystems.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Epstein |first1=N. |last2=Bak |first2=R.P.M. |last3=Rinkevich |first3=B. |title=Toxicity of Third Generation Dispersants and Dispersed Egyptian Crude Oil on Red Sea Coral Larvae |journal=Marine Pollution Bulletin |date=June 2000 |volume=40 |issue=6 |pages=497–503 |doi=10.1016/S0025-326X(99)00232-5 |bibcode=2000MarPB..40..497E }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nukapothula |first1=Sravanthi |last2=Suneel |first2=V. |last3=Yunus |first3=Ali P. |last4=Rao |first4=V. Trinadha |last5=Chen |first5=Chuqun |title=Impact assessment of oil spills on the Red Sea waters using remote sensing and numerical modeling |journal=Regional Studies in Marine Science |date=September 2025 |volume=86 |article-number=104187 |doi=10.1016/j.rsma.2025.104187 |bibcode=2025RSMS...8604187N }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-030-39593-3_12 |chapter=Oil Pollution in the Northern Red Sea: A Threat to the Marine Environment and Tourism Development |title=Environmental Remote Sensing in Egypt |series=Springer Geophysics |date=2020 |last1=Kostianaia |first1=Evgeniia A. |last2=Kostianoy |first2=Andrey |last3=Lavrova |first3=Olga Yu. |last4=Soloviev |first4=Dmitry M. |pages=329–362 |isbn=978-3-030-39592-6 }}&lt;/ref&gt; Public health literature has raised concerns over the spill's impact on respiratory illness and waterborne contamination in coastal populations.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Huynh |first1=Benjamin Q. |last2=Kwong |first2=Laura H. |last3=Kiang |first3=Mathew V. |last4=Chin |first4=Elizabeth T. |last5=Mohareb |first5=Amir M. |last6=Jumaan |first6=Aisha O. |last7=Basu |first7=Sanjay |last8=Geldsetzer |first8=Pascal |last9=Karaki |first9=Fatima M. |last10=Rehkopf |first10=David H. |title=Public health impacts of an imminent Red Sea oil spill |journal=Nature Sustainability |date=11 October 2021 |volume=4 |issue=12 |pages=1084–1091 |doi=10.1038/s41893-021-00774-8 |pmid=34926834 |pmc=8682806 |bibcode=2021NatSu...4.1084H }}&lt;/ref&gt;

=== List of fauna species found in the Red Sea and the Gulf of Aqaba ===
{{Unreferenced section|date=November 2025}}

=== Crustaceans ===
* ''[[Alachosquilla vicina]]''
* Hairy elbow crab
* Rusty guard crab
* Brown guard crab
* Indo-Pacific hairy hermit crab
* Grapsus granulosus
* Furrowed crab
* Tiny rock crab
* Soft coral spider crab
* Purple estuarine rock crab
* One-horned spider crab
* Soft coral crab
* Scaly rock crab
* Haig's porcelain crab
* Violet crab
* Ornamental spider crab
* Xenia swimming crab
* Reticulated hermit crab
* Showy xanthid crab
* Giant elbow crab
* White-handed fiddler crab
* Woodmason's hermit crab
* Inversed fiddler crab
* African blue swimming crab
* Rosy hermit crab
* Tetralia nigrolineata
* Setiferous hermit crab
* Hairy coral crab

=== Sea turtles ===
* [[Green sea turtle]]
* [[Hawksbill sea turtle]]

=== Dolphins ===
* [[Spinner dolphin]]
* [[Indo-Pacific bottlenose dolphin]]
* [[Common bottlenose dolphin]]
* [[Indian humpback dolphin]]
* [[Risso's dolphin]]
* [[Pantropical spotted dolphin]]

=== Fish ===
{{See also|List of fishes of the Red Sea|List of reef fish of the Red Sea|List of deep water fish of the Red Sea}}
* [[Lyretail Anthias|Lyretail anthias]] (The most commonly found fish in the sea)
* Red Sea anemonefish
* [[Pterois miles|Indian lionfish]]
* [[Klunzinger's wrasse]]
* Indian bullethead parrotfish
* [[Sohal tang]]
* [[Red Sea bannerfish]]
* [[Masked puffer]]
* [[Raccoon butterflyfish]]
* [[Sergeant major (fish)|Sergeant major]]
* [[Giant moray eel]]
* [[Arabian Picasso triggerfish]]
* [[Rusty parrotfish]]
* [[White-spotted pufferfish]]
* [[Threadfin butterflyfish]]
* Lined bristletooth
* [[Bluespotted cornetfish]]
* [[Purple tang]]
* [[Coral grouper]]
* [[Crown Butterflyfish|Crown butterflyfish]]
* Red Sea goatfish
* Indian Ocean humbug
* [[Titan triggerfish]]
* [[Yellow boxfish]]
* [[Threespot dascyllus]]
* [[Orangestripe triggerfish]]
* [[Emperor angelfish]]
* [[Yellow-edged lyretail]]
* Dusky surgeonfish
* [[Arothron_stellatus|Starry pufferfish]]
* Greasy rockrod grouper
* [[Napoleon fish]]
* Geometric moray eel
* [[Sharksucker]] (Also called a remora.)
* Golden-striped mackerel
* [[Great barracuda]]
* Panther flounder
* Doublebar bream
* [[Giant trevally]]
* Zigzag wrasse
* [[Dogtooth tuna]]
* [[Needlefish]] (Houndfish)
* Black-barred halfbeak
* Red Sea garden eel
* [[Smallscale scorpionfish]]
* [[Fringelip mullet]]
* Flathead pomfret
* [[Yellowfin tuna]]
* [[Mahi-mahi]]

=== Jellyfish and cnidarians ===
* [[Cauliflower jellyfish]]
* Mangrove upside-down jelly
* Amakusa jelly
* [[Purple Jellyfish|Pelagic purple jelly]]
* [[Nomad jellyfish]]
* [[Moon Jellyfish|Moon jellyfish]]

=== Sharks ===
{{See also|List of sharks in the Red Sea}}
* [[Tawny nurse shark]]
* [[Whale shark]]
* [[Tiger shark]]
* [[Whitetip reef shark]]
* [[Great hammerhead]]
* [[Blacktip reef shark]]
* [[Gray reef shark]]
* [[Pelagic thresher shark]]
* [[Spinner shark]]
* [[Silky shark]]
* [[Oceanic whitetip shark]]
* [[Spot-tail shark]]
* [[Longfin mako shark]]
* [[Sicklefin lemon shark]]
* [[Shortfin mako shark]]
* [[Zebra shark]]
* [[Bull shark]]
* [[Great white shark]] (exceptionally rare)

=== Billfish ===
* [[Swordfish]]
* [[Striped marlin]]
* [[Indo-Pacific sailfish]]

=== Octopuses and other cephalopods ===
* [[Day octopus]]
* Ornate night octopus
* [[Mimic octopus]]
* Marbled octopus
* Red Sea long-arm octopus
* [[Giant squid]]

=== Rays ===
* [[Cowtail stingray]]
* [[Porcupine ray]]
* [[Ornate eagle ray]]
* [[Reticulate whipray]]
* [[Sicklefin devil ray]]
* Bluespotted fantail ray
* Oceanic manta ray

=== Lobsters ===
* Pronghorn spiny lobster
* [[Painted spiny lobster]]

=== Whales ===
* [[False killer whale]] (one was discovered off the coast of Saudi Arabia in December 2024)
* [[Pygmy blue whale]]
* [[Bryde's whale]] (one was found in Al-Qunfudah)
* [[Blue whale]] (one was seen in the Gulf of Aqaba in 2018)
* [[Sperm whale]]
* [[Humpback whale]] (rare to see, as they enter the ocean through the [[Bab Al-Mandeb]] strait)

== Environmental impacts of the Red Sea crisis ==
{{main|Red Sea crisis}}
Since November 2023, [[Houthi]] forces have conducted over 100 attacks against commercial and naval vessels, transforming the Red Sea into a high-risk zone for [[environmental disasters]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Raydan |first1=Noam |last2=Nadimi |first2=Farzin |title=Houthi Shipping Attacks: Patterns and Expectations for 2025 |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/houthi-shipping-attacks-patterns-and-expectations-2025 |website=The Washington Institute for Near East Policy |access-date=28 December 2025 |date=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Pollution through oil and chemical spills ===
The sinking of the [[MV Rubymar]] in February 2024 created an 18-mile oil slick resulting from approximately 200 tons of [[heavy fuel oil]] and 80 tons of [[marine diesel oil]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Additionally, the vessel was also carrying 21,000 metric tons of [[fertilizer]], raising concerns about large-scale nutrient overloading that could trigger extensive [[algal blooms]], potentially leading to seawater contamination and fish mortality.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The vessel sank two weeks after being attacked by [[Houthi]] forces, posing risks to marine life, including [[coral reefs]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The oil slick drifted toward [[Yemen]]'s [[Farasan Islands]] and [[Eritrea]]'s [[Dahlak Archipelago]] and posed a high threat to coastal communities, aquatic [[fauna]] and sensitive [[ecosystems]] in the region.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

Similar [[oil spill]]s forming around vessels have been reported following [[Houthi]] attacks. Some oil sinks to the ground while the rest follows the current and can be washed ashore where it affects [[flora]] and [[fauna]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025}}&lt;/ref&gt; The August 2024 [[attacks on the Sounion]] tanker carrying 150,000 tons of [[crude oil]] represented a further threat, with salvage operations repeatedly hindered by [[Houthi]] interference before it was safely removed by the EU's [[Operation Aspides]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wright |first=Robert |title=Attack on oil tanker in Red Sea threatens 'severe ecological disaster' |url=https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |website=Financial Times |url-access=subscription |access-date=28 December 2025 |date=24 August 2024 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918220025/https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The [[attacks on the MV Tutor]] in June 2024 and on the Chios Lion tanker in July 2024, generating a 136-mile [[oil slick]], illustrate the systematic pattern of environmental damage from sustained maritime conflict to the Red Sea ecosystem.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

=== Rising emissions through vessel rerouting ===
Container vessel traffic through the [[Suez Canal]] declined by approximately 75 percent in 2024 compared to 2023, as many shipping companies rerouted vessels around [[Africa]]'s [[Cape of Good Hope]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea crisis: Renewed attacks keep shipping at risk |url=https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |website=Project 44 |access-date=28 December 2025 |date=21 August 2025 |archive-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231004422/https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ships that would normally transit through the [[Suez Canal]] now travel 50-60 percent longer distances.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024 |archive-date=5 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205062321/https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The rerouting adds around 4575 [[nautical miles]] to the sailing distance between [[Shanghai]] and [[Rotterdam]], increasing voyage durations on average by 12 days.&lt;ref name=&quot;Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis&quot;&gt;{{cite journal |last1=Notteboom |first1=Theo |last2=Haralambides |first2=Hercules |last3=Cullinane |first3=Kevin |title=The Red Sea Crisis: ramifications for vessel operations, shipping networks, and maritime supply chains |journal=Maritime Economics &amp; Logistics |date=March 2024 |volume=26 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1057/s41278-024-00287-z }}&lt;/ref&gt; Thus, the rerouting leads to an increase in fuel consumption of up to 33 percent depending on speed, distance and the type of vessel.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024}}&lt;/ref&gt; The resulting environmental impact manifests as approximately 40 percent increase in [[CO₂ emissions]] per voyage&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024}}&lt;/ref&gt;, with speed increases potentially amplifying emissions by an additional 14 percent.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The longer round-trip schedules&amp;nbsp; imply that fleets require at least two additional ships to ensure a weekly service. Those supplementary vessels also contribute to total fleet emissions, leading to a 67 percent increase in [[CO₂ emissions]] for a typical Asia-North Europe service operating weekly.&lt;ref name=&quot;Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis&quot;/&gt; Given that maritime shipping accounts for approximately 3 percent of global [[greenhouse gas emissions]], the [[Red Sea crisis]] represents a setback to the international climate goal to reach [[net-zero emissions]] by or around 2050&lt;ref&gt;International Maritime Organization. 2023 IMO Strategy on Reduction of GHG Emissions From Ships, Annex 1—Resolution MEPC.377(80), Marine Environment Protection Committee, Adopted on 7 July 2023, London: International Maritime Organization. https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240802070852/https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf |date=2 August 2024 }}&lt;/ref&gt; and simultaneously makes it more difficult to comply with the long-term temperature goal set out in Article 2 of the [[Paris Agreement]].&lt;ref&gt;United Nations. (2015). Paris Agreement. UN Doc. FCCC/CP/2015/10/Add.1. https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251225150642/https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf |date=25 December 2025 }}&lt;/ref&gt; While regional emissions at the Red Sea dropped 60 percent&amp;nbsp; as fewer large vessels transit the waterway, this is offset by substantially increased global emissions resulting from longer rerouting.&lt;ref&gt;{{cite web |title=How the Red Sea Crisis has impacted international shipping activity and emissions at Saudi ports |url=https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |website=Ocean Mind |access-date=28 December 2025 |date=16 July 2025 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117012421/https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

Another discussed option for rerouting vessels is the [[Northern Sea Route]], which would reduce sailing distance by up to 40 percent compared to the Red Sea route. This would pose significant ecological risks, including higher per-container emissions due to smaller ship sizes, increased [[black carbon]] pollution in the fragile [[Arctic]], and disruption to marine ecosystems. Weak regulatory enforcement in the area and inadequate waste infrastructure further undermine the environmental sustainability of the [[Northern Sea Route]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhu |first1=Shengda |last2=Fu |first2=Xiaowen |last3=Ng |first3=Adolf K.Y. |last4=Luo |first4=Meifeng |last5=Ge |first5=Ying-En |title=The environmental costs and economic implications of container shipping on the Northern Sea Route |journal=Maritime Policy &amp; Management |date=19 May 2018 |volume=45 |issue=4 |pages=456–477 |doi=10.1080/03088839.2018.1443228 }}&lt;/ref&gt;

=== Biodiversity loss and damage to marine life ===
The increase in shipping traffic via the [[Cape of Good Hope]] leads to [[underwater noise pollution]] on this route, which affects local [[fish]] stocks and [[marine mammals]].&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baraniuk |first1=Chris |title=Red Sea crisis: What it takes to reroute the world's biggest cargo ships |url=https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |access-date=29 December 2025 |publisher=BBC |date=21 January 2024 |archive-date=23 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023850/https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Additionally, it results in increasing numbers of container losses. The region is associated with hazardous navigation conditions created by intersecting weather systems. In 2024, approximately 200 containers were lost along this passage, accounting for around 35 percent of all recorded container losses in that year.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Schuler |first1=Mike |title=Container Losses Rise in 2024 as Red Sea Crisis Forces Riskier Routes |website=gCaptain |date=30 June 2025}}&lt;/ref&gt; 

Furthermore, military operations like [[Prosperity Guardian]] and [[Poseidon Archer]] have deployed naval forces from more than fifteen nations in the Red Sea region.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025}}&lt;/ref&gt; Their military [[sonar]] systems can cause behavioral disruptions, habitat displacement, and physiological harm to [[marine life]]. [[Cetacean species]] in the Red Sea are particularly vulnerable to acoustic disturbances due to their reliance on [[Animal echolocation|echolocation]] and [[Underwater acoustic communication|acoustic communication]] for critical life functions including [[navigation]], [[foraging]], and [[social bonding]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Southall |first1=Brandon L. |last2=Durban |first2=John W. |last3=Calambokidis |first3=John |last4=Casey |first4=Caroline |last5=Fahlbusch |first5=James A. |last6=Fearnbach |first6=Holly |last7=Flynn |first7=Kiirsten R. |last8=Fregosi |first8=Selene |last9=Friedlaender |first9=Ari S. |last10=Leander |first10=Samantha G. M. |last11=Visser |first11=Fleur |title=Behavioural responses of common dolphins to naval sonar |journal=Royal Society Open Science |date=1 October 2024 |volume=11 |issue=10 |article-number=240650 |doi=10.1098/rsos.240650 |doi-access=free |pmid=39445093 |pmc=11495955 |bibcode=2024RSOS...1140650S }}&lt;/ref&gt;
In addition, the [[Houthis]]' implementation of [[naval mines]] to attack ships poses risks to marine ecosystems and coastal environments, particularly along the [[Yemeni]] coast.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025 |archive-date=14 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214034443/https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

=== Collapse of conservation governance ===
The Red Sea lacks a comprehensive regional [[environmental treaty]] comparable to, for example, the [[Barcelona Convention]] regarding the [[Mediterranean Sea]]. [[Environmental regulation]] is dispersed among national agencies and the regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Marine Protected Areas (MPAs) |url=https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |website=PERSGA |access-date=29 December 2025 |archive-date=15 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115054254/https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; However, it has limited enforcement capacity as many [[coastal states]] lack resources for [[Environmental monitoring|monitoring]] and rapid response.&lt;ref&gt;{{cite web |title=IMPLEMENTATION COMPLETION AND RESULTS REPORT TF014701 ON A GRANT IN THE AMOUNT OF US$3 MILLION TO THE Regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA) FOR THE Red Sea and Gulf of Aden Strategic Ecosystem Management Project |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/177091565292535045/pdf/Middle-East-and-North-Africa-Red-Sea-and-Gulf-of-Aden-Strategic-Ecosystem-Management-Project.pdf |access-date=29 December 2025 |date=28 June 2019}}&lt;/ref&gt; The region's [[Marine Protected Area]]s are characterized as poorly coordinated and weakly implemented even under conditions prior to the [[Red Sea crisis]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gajdzik |first1=Laura |last2=Green |first2=Alison L. |last3=Cochran |first3=Jesse E.M. |last4=Hardenstine |first4=Royale S. |last5=Tanabe |first5=Lyndsey K. |last6=Berumen |first6=Michael L. |title=Using species connectivity to achieve coordinated large-scale marine conservation efforts in the Red Sea |journal=Marine Pollution Bulletin |date=May 2021 |volume=166 |article-number=112244 |doi=10.1016/j.marpolbul.2021.112244 |pmid=33740655 |bibcode=2021MarPB.16612244G |hdl=10754/668163 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; 
Emergency cooperation efforts like the [[FSO Safer]] oil offloading in August 2023&lt;ref&gt;{{cite web |title=Race against time STOP RED SEA OIL SPILL |url=https://www.undp.org/safer |website=UNDP |access-date=29 December 2025 |date=2023 |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114193529/https://www.undp.org/safer |url-status=live }}&lt;/ref&gt; and the successful salvage operation, led by the [[EU]]'s [[Operation Aspides]], regarding the [[attacks on the Sounion]] demonstrate potential for coordinated action against environmental threats in the region.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}&lt;/ref&gt; At the same time, the inability to replicate such cooperation for the [[MV Rubymar]] incident reveals how active conflict constrains environmental response capacity.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Desalination plants ==
There is extensive demand for [[Desalination|desalinated]] water to meet the needs of the population and the industries along the Red Sea.

There are at least 18 desalination plants along the Red Sea coast of Saudi Arabia which discharge warm [[brine]] and treatment chemicals ([[chlorine]] and [[Anti-fouling agent|anti-scalants]]) that [[Coral bleaching|bleach]] and kill [[coral]]s and cause diseases in the fish. This is only localized, but it may intensify with time and profoundly impact the fishing industry.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Mabrook |first1=Badr |title=Environmental impact of waste brine disposal of desalination plants, Red Sea, Egypt |journal=Desalination |date=August 1994 |volume=97 |issue=1–3 |pages=453–465 |doi=10.1016/0011-9164(94)00108-1 |bibcode=1994Desal..97..453M }}&lt;/ref&gt;

== Trade ==
The Red Sea serves an important role in the [[global economy]], with cargo vessels traveling [[Indo-Mediterranean|between the Indian Ocean and the Mediterranean Sea]] every year, thus shortening the path between [[Asia]] and [[Europe]] almost by half (as compared to traveling [[Cape Route|around Africa]] via the Atlantic Ocean).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodrigue |first=Jean-Paul |date=1 November 2017 |title=Geographical Impacts of the Suez and Panama Canals |url=https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |access-date=4 June 2023 |publisher=Hofstra University |language=en-US |publication-place=New York |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604204437/https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 12% of global trade passes through the Red Sea.&lt;ref name=&quot;rsce&quot;&gt;{{cite news |last=Yerushalmy |first=Jonathan |date=20 December 2023 |title=Red Sea crisis explained: what is happening and what does it mean for global trade? |url=https://www.theguardian.com/business/2023/dec/19/red-sea-shipping-crisis-bp-oil-explained-what-is-happening-and-what-does-it-mean-for-global-trade |work=The Guardian |access-date=3 January 2024}}&lt;/ref&gt; This includes 30% of global [[Container ship|container]] traffic.&lt;ref name=&quot;rsce&quot;/&gt;

=== Tourism ===

The sea is known for its [[recreational diving]] sites, such as [[Ras Muhammad National Park|Ras Mohammed]], [[SS Thistlegorm]] (shipwreck), [[Elphinstone Reef]], [[El Ikhwa Islands|The Brothers]], [[Daedalus Reef]], [[St. John's Reef]], [[Rocky Island (Egypt)|Rocky Island]], [[Blue Hole (Red Sea)|Blue Hole]] in [[Egypt]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scuba Diving in Egypt – Red Sea – Dive The World Vacations |url=http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623214316/http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |archive-date=23 June 2013 |access-date=15 March 2013 |website=www.dive-the-world.com}}&lt;/ref&gt; and less known sites in [[Sudan]] such as [[Sanganeb]], [[Abington, Sudan|Abington]], [[Angarosh]] and [[Shaab Rumi]].

The Red Sea became a popular destination for diving after the expeditions of [[Hans Hass]] in the 1950s, and later by [[Jacques-Yves Cousteau]].&lt;ref name=&quot;Cousteau&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |title=Jacques Cousteau's underworld village in the Red Sea |date=23 April 2010 |publisher=BBC Earth |access-date=11 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627162343/https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |archive-date=27 June 2018 |url-status=live |people=Philippe Cousteau Jnr}}&lt;/ref&gt; Popular tourist resorts include [[El Gouna]], [[Hurghada]], [[Safaga]] and [[Marsa Alam]], on the west shore of the Red Sea, and [[Sharm-el-Sheikh]], [[Dahab]], [[Nuweiba]], and [[Taba, Egypt|Taba]] on the [[Egypt]]ian side of [[Sinaï]], as well as [[Aqaba]] in [[Jordan]] and [[Eilat]] in [[Israel]] in an area known as the [[Red Sea Riviera]].

The popular tourist beach of Sharm el-Sheikh was closed to all swimming in December 2010 due to several serious [[2010 Sharm El Sheikh shark attacks|shark attacks]], including a fatality. As of December 2010, scientists are investigating the attacks and have identified, but not verified, several possible causes including overfishing which causes large sharks to hunt closer to shore, tourist boat operators who chum offshore for shark-photo opportunities, and reports of ships throwing dead livestock overboard. The sea's narrowness, significant depth, and sharp drop-offs, all combine to form a geography where large deep-water sharks can roam in hundreds of meters of water, yet be within a hundred meters of swimming areas. The Red Sea Project is building the highest quality accommodation and a wide range of facilities on the coastline in Saudi Arabia. This will allow people to visit the coastline of the Red Sea by the end of 2022 but will be fully finished by 2030.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 April 2020 |title=Saudi Arabia's 'The Red Sea Project' breaks ground on coastal village |url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209103910/https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |archive-date=9 December 2020 |access-date=4 December 2020 |website=Al Arabiya English |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{see also|2016 Hurghada attack|2017 Hurghada attack|2006 Dahab bombings|2005 Sharm El Sheikh bombings|2004 Sinai bombings|Metrojet Flight 9268}}

Tourism to the region has been threatened by occasional terrorist attacks, and by incidents related to food safety standards.&lt;ref name=&quot;WalshKaraszDeath&quot;&gt;{{Cite news |last1=Walsh |first1=Declan |last2=Karasz |first2=Palko |date=24 August 2018 |title=Hundreds of Tourists Evacuated From Hotel in Egypt After Britons' Sudden Death |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825225328/https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |archive-date=25 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RegevCriticalBlow&quot;&gt;{{Cite news |last=Regev |first=Dana |date=15 July 2017 |title=Egypt's tourism industry suffers a critical blow |publisher=DW |url=http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716032022/http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |archive-date=16 July 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Security ===
{{See also|Red Sea crisis}}

The Red Sea is part of the [[sea road]]s between [[Europe]], the [[Persian Gulf]] and [[East Asia]], and as such has heavy [[shipping|shipping traffic]]. Government-related bodies responsible for policing the Red Sea area include the [[Port Said Port Authority]], the [[Suez Canal Authority]] and the Red Sea Ports Authority of [[Egypt]], [[Jordan Maritime Authority|the Jordan Maritime Authority]], [[Israel Port Authority|the Israel Port Authority]], [[Saudi Ports Authority|the Saudi Ports Authority]] and [[Sea Ports Corporation, Sudan|the Sea Ports Corporation]] of [[Sudan]].

[[Houthi]] rebels in Yemen have increased attacks on shipping vessels since mid-November 2023. The blocking of Israeli-linked ships was in response to Israel's war in [[Gaza Strip|Gaza]].&lt;ref name=&quot;rsce&quot; /&gt; In January 2024, it was reported that Red Sea shipping volumes had dropped to 30% of normal levels due to Houthi intervention.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Middle East faces economic chaos |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |access-date=21 January 2024 |newspaper=The Economist |archive-date=21 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121140915/https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In response, the US has announced a maritime coalition to defend shipping in the Red Sea for the [[Operation Prosperity Guardian]].&lt;ref name=&quot;rsce&quot; /&gt; In addition to the U.S.-led efforts, the European Union launched Operation Aspides in February 2024 to provide naval escorts and protect commercial shipping in the Red Sea.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|publisher=European External Action Service|title=EU launches Operation Aspides|year=2024|website=www.eeas.europa.eu|access-date=23 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528123424/https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In January 2025, the United Nations Security Council adopted Resolution 2768, calling for an end to Houthi attacks and demanding the release of detained crew from seized vessels.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|title=Security Council Adopts Resolution 2768 (2025), Sustaining Monthly Reporting on Houthi Attacks in Red Sea &amp;#124; Meetings Coverage and Press Releases|website=press.un.org|publisher=United Nations Security Council|access-date=23 May 2025|archive-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712162235/https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Beyond inter-state conflict, the Red Sea region is also shaped by non-traditional security threats, including piracy, illicit trafficking, and 'blue crime' – a convergence of arms smuggling, illegal fishing, and maritime terrorism within governance gaps.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bueger |first1=Christian |last2=Edmunds |first2=Tim |title=Blue Crime: Conceptualising Transnational Organised Crime at Sea |journal=Marine Policy |year=2020 |volume=119 |article-number=104067 |doi=10.1016/j.marpol.2020.104067|bibcode=2020MarPo.11904067B |doi-access=free |hdl=1983/408d06b7-7ea8-4a40-b371-e1c863c2f9c5 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. In March 2024, Chairman of WeCare Foundation, [[Saad Kassis-Mohamed]], was reported to have called on governments to reinforce maritime security protocols and protect Red Sea trade routes amid shipping disruptions and cargo diversions.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |title=WeCare calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025 |website=Sudan Post |archive-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223000127/https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sudantribune.com/article/283710 |title=Advocacy initiative calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Sudan Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.biztoday.news/2024/03/31/saad-kassis-mohamed-led-wecare-seek-red-sea-travel-security/ |title=Saad Kassis Mohamed led WeCare seek Red Sea travel security |date=31 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Biz Today}}&lt;/ref&gt;
Recent academic assessments highlight the role of 'shadow fleets', unregistered or covert vessels often linked to Iranian or Russian interests, which operate in the Red Sea to evade sanctions and transport illicit goods, including oil, weapons, and narcotics.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/red-sea/calm-red-seas-turbulent-waters|publisher=International Crisis Group|title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |year=2025}}&lt;/ref&gt; While international attention has largely focused on missile and drone attacks, scholars also warn of critical infrastructure vulnerabilities, including damage to undersea cables caused by bottom trawling and sabotage.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Umanets |first=Maksym |title=Geopolitical Dimensions of the Houthi Interference with Submarine Cable Communications in the Red Sea |journal=Przegląd Geopolityczny |year=2024 |volume=50 |pages=51–67 |id={{CEEOL|1284998}} |url=https://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |archive-date=22 May 2025 |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522125152/http://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Bordering countries ==
[[File:Red Sea map.svg|thumb|A four color map of the Red Sea and its bordering countries]]

The Red Sea may be geographically divided into three sections: the Red Sea proper, and in the north, the Gulf of Aqaba and the Gulf of Suez. The six countries bordering the Red Sea proper are:
* Eastern shore:
** [[Saudi Arabia]]
** [[Yemen]]
* Western shore:
** [[Egypt]]
** [[Sudan]]
** [[Eritrea]]
** [[Djibouti]]

The Gulf of Suez is entirely bordered by Egypt.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Schütz |first1=Karsten I. |title=Interior Rift Basins |chapter=Structure and Stratigraphy of the Gulf of Suez, Egypt |date=1994 |doi=10.1306/m59582c3 |isbn=978-1-6298-1091-1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Richardson |first1=Mark |last2=Arthur |first2=Michael A. |title=The Gulf of Suez—northern Red Sea neogene rift: a quantitive basin analysis |journal=Marine and Petroleum Geology |date=August 1988 |volume=5 |issue=3 |pages=247–270 |doi=10.1016/0264-8172(88)90005-0 |bibcode=1988MarPG...5..247R }}&lt;/ref&gt; The Gulf of Aqaba borders Egypt, [[Israel]], [[Jordan]] and Saudi Arabia.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Rumley |first1=Dennis |title=The Geography of Border Landscapes |last2=Minghi |first2=Julian |date=October 3, 2014 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-317-59879-4 |chapter=The Gulf of Aqaba coastline: An evolving border landscape}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Yossi |last1=Loya |chapter=Development and Protection of the Gulf of Aqaba |editor1-last=Spiegel |editor1-first=Steve L. |title=Practical Peacemaking in the Middle East |date=2014 |doi=10.4324/9780203822685 |isbn=978-0-203-82268-5 }}&lt;/ref&gt;

In addition to the standard geographical definition of the six countries bordering the Red Sea cited above, areas such as [[Somalia]] are sometimes also described as Red Sea territories. This is primarily due to their proximity to and geological similarities with the nations facing the Red Sea and/or political ties with them.&lt;ref name=&quot;Barth&quot;&gt;{{Cite book |last=Barth |first=Hans-Jörg |title=Sabkha ecosystems, Volume 2 |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-1-4020-0504-6 |page=148}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Makinda&quot;&gt;{{Cite book |last=Makinda |first=Samuel M. |title=Superpower diplomacy in the Horn of Africa |publisher=Routledge |year=1987 |isbn=978-0-7099-4662-5 |page=37 }}&lt;/ref&gt;

== Towns and cities ==
Towns and cities on the Red Sea coast (including the coasts of the Gulfs of Aqaba and Suez) include:

{{Div col|colwidth=18em}}
* [[Ain Sokhna]], Egypt (العين السخنة)
* [[Al Hudaydah]], Yemen (الحديدة)
* [[Al Lith]], Saudi Arabia (الليِّث)
* [[Al Qunfudhah]], Saudi Arabia (القنفذة)
* [[El Qoseir]], Egypt (القصير)
* [[Al Wajh]], Saudi Arabia (الوجه)
* [[Aqaba]], Jordan (العقبة)
* [[Asseb]], Eritrea (ዓሰብ / عصب)
* [[Dahab]], Egypt (دهب)
* [[Duba, Saudi Arabia|Duba]], Saudi Arabia (ضباء)
* [[Eilat]], Israel (אילת)
* [[El Gouna]], Egypt (الجونة)
* [[El Tor, Egypt|El Tor]], Egypt (الطور)
* [[Suez]], Egypt (السويس)
* [[Hala'ib]], Egypt and Sudan (حلايب) (disputed)
* [[Haql]], Saudi Arabia (حقل)
* [[Hirgigo]], Eritrea (ሕርጊጎ / حرقيقو)
* [[Hurghada]], Egypt (الغردقة)
* [[Jeddah]], Saudi Arabia (جدة)
* [[Jizan|Jazan]], Saudi Arabia (جازان)
* [[Makadi Bay]], Egypt (خليج مكادي)
* [[Marsa Alam]], Egypt (مرسى علم)
* [[Massawa]], Eritrea (ምጽዋዕ / مصوع)
* [[Mokha]], Yemen (المُخا)
* [[Moulhoule]], Djibouti (مول هولة)
* [[Nuweiba]], Egypt (نويبع)
* [[Port Sudan]], Sudan (بورت سودان)
* [[Rabigh]], Saudi Arabia (رابغ)
* [[Ras Sedr]], Egypt (راس سدر)
* [[Safaga]], Egypt (سفاجا)
* [[Sahl Hasheesh]], Egypt (سهل حشيش)
* [[Sharm El Sheikh]], Egypt (شرم الشيخ)
* [[Soma Bay]], Egypt (سوما باي)
* [[Suakin]], Sudan (سواكن)
* [[Taba, Egypt|Taba]], Egypt (طابا)
* [[Thuwal]], Saudi Arabia (ثول)
* [[Yanbu]], Saudi Arabia (ينبع)
{{Div col end}}

== See also ==
{{Portal|Ocean|Water|Asia|Africa}}
* {{MS|al-Salam Boccaccio 98}} ferry disaster
* [[Crossing the Red Sea]], a Biblical tale from the [[Book of Exodus]]
* [[List of islands in the Red Sea]]
* [[Red Sea Dam]]
* [[Red Sea species hazardous to humans]]
* [[The Red Sea Project]]

== References ==
{{Reflist|33em}}

== Further reading ==
* {{Cite EB1911 |wstitle=Red Sea | volume= 22 |last1=Dickson |first1=Henry Newton |author1-link=Henry Newton Dickson |pages=970–971 |short=1}}
* {{Cite book |last1=Hamblin |first1=W. Kenneth |last2=Christiansen |first2=Eric H. |name-list-style=amp |year=1998 |title=Earth's Dynamic Systems |edition=8th |location=Upper Saddle River |publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-745373-3}}
* {{cite book |doi=10.1017/9781108399722 |title=Oceanic Histories |date=2017 |isbn=978-1-108-39972-2 |editor-last1=Armitage |editor-last2=Bashford |editor-last3=Sivasundaram |editor-first1=David |editor-first2=Alison |editor-first3=Sujit |last1=Miran |first1=Jonathan |chapter=The Red Sea |pages=156–181 |chapter-url={{GBurl|TMk-DwAAQBAJ|p=156}} }}
* {{Cite web |last1=Potts |first1=D.T. |last2=Gillies |first2=Sean |last3=Scalfano |first3=Perry |last4=Talbert |first4=R. |last5=Elliott |first5=Tom |last6=Becker |first6=Jeffrey |date=2 March 2021 |title=Places: 39290 (Arabicus Sinus/Erythr(ae)um/Rubrum Mare) |url=http://pleiades.stoa.org/places/39290 |access-date=2 June 2023 |publisher=Pleiades}}

== External links ==
{{sister project links}}
* [https://www.coral-reef-info.com/red-sea-coral-reefs/ Red Sea Coral Reefs]
* [https://web.archive.org/web/20120326031330/http://www.redseadivinghurghada.co.uk/underwater-photography.html Red Sea Photography]

{{List of African seas}}
{{List of seas}}
{{Countries bordering the Red Sea}}
{{Corals}}
{{Authority control}}</text>
      <sha1>plhk15gmip1y8cmqsaac46tscack12j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138996</id>
    <revision>
      <id>633680</id>
      <parentid>628935</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T02:01:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21986" sha1="f9ewmaxgntecors4o1j448st7gktjcq" xml:space="preserve">'''শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Шарівський палац) হৈছে ১৯শ শতিকাৰ শেষভাগত নিৰ্মিত নৱ-গথিক শৈলীৰ এটা বগা-পাথৰৰ ভৱন। ই [[ইউক্ৰেইন]]ৰ খাৰকিভ অঞ্চলৰ বোহোদুখিভ ৰাইঅ'নৰ শ্বাৰিভকাত অৱস্থিত। ইয়াক '''শ্বাৰিভকা দুৰ্গ''', '''চেনি দুৰ্গ''' আৰু '''শ্বাৰিভকাৰ মুকুতা''' বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sharivka.org/about |title=Шарівський палац |website=sharivka.org |language=uk |access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== প্ৰথমগৰাকী মালিক ===
এসময়ত এখন সৰু গাঁও আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ ভূমি অলখভস্কি নামৰ জমিদাৰ পৰিয়ালৰ মালিকানাধীন আছিল। তেওঁলোকেই ইয়াত এটা জমিদাৰী নিৰ্মাণ কৰিছিল।

শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদটো নৱ-গথিক শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই স্থাপত্যশৈলী ১৯শ শতিকাৰ শেষভাগত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছিল। জমিদাৰ অলখভস্কিয়ে পশ্চিম ইউৰোপীয় স্থাপত্যৰ নতুন প্ৰৱণতাসমূহ গ্ৰহণ কৰি তেওঁৰ জমিদাৰী নিৰ্মাণত সেইবোৰৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰিছিল। একে সময়তে তেওঁ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ সৌন্দৰ্য সংৰক্ষণৰ প্ৰতিও গুৰুত্ব দিছিল। শ্বাৰিভকা দুৰ্গটো স্থানীয় ভূদৃশ্যৰ সৈতে অতি সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত হৈ আছে।

=== দ্বিতীয়গৰাকী মালিক ===
১৮৬০ চনত অলখভস্কিয়ে তাচ খেলত জমিদাৰীটো হেৰুৱায় আৰু ইয়াৰ মালিকীস্বত্ব জাৰ্মানীৰ গেবেনষ্ট্ৰেইট ভাতৃদ্বয়ৰ হাতলৈ যায়। তেওঁলোকে এটা ওখ পাহাৰৰ ওপৰত টেৰাছসহ এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে আৰু ইয়াৰ চৌহদত বিভিন্ন বিদেশী উদ্ভিদ ৰোপণ কৰে।

=== তৃতীয়গৰাকী মালিক ===
১৮৮১ চনত সেই সময়ৰ বিখ্যাত চেনি-উদ্যোগপতি লিঅ'পল্ড কেনিগে শ্বাৰিভকা দুৰ্গটো ক্ৰয় কৰে। তেওঁৰ সময়ত প্ৰাসাদৰ ওচৰত সেৱকৰ বাবে নৱ-গথিক শৈলীৰ বিভিন্ন গৃহ, পৰিচালকৰ ঘৰ, আস্তাবল, গাড়ীৰ গেৰেজ, এটা বৃহৎ ফেজেণ্ট পোহপালন কেন্দ্ৰ আৰু আনকি নিজা বিদ্যুৎকেন্দ্ৰও নিৰ্মাণ কৰা হয়। উদ্যানখনৰ পৰিসৰো যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰা হয় আৰু নতুন প্ৰজাতিৰ, ইয়াৰ ভিতৰত বিদেশী উদ্ভিদো, সংযোজন কৰা হয়। এই কামত স্থানীয় ভূদৃশ্য আৰু উদ্ভিদজগতৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ বিবেচনা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://slobozhanskyi.in.ua/location/sharivskyy-palats/ |title=Шарівський палац |website=Національний природний парк «Слобожанський» |language=uk |access-date=2026-08-19 |archivedate=2026-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260819010526/https://slobozhanskyi.in.ua/location/sharivskyy-palats/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

=== চতুৰ্থগৰাকী মালিক ===
১৯২৫ চনৰ পৰা প্ৰাসাদটোত যক্ষ্মা ৰোগীৰ বাবে এটা ছেনেটৰিয়াম স্থাপন কৰা হয়। এই ছেনেটৰিয়াম ২০০৮ চনলৈকে কাৰ্যক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://bogoduhivska-gromada.gov.ua/istorichna-dovidka-23-42-18-25-01-2021/ |title=ঐতিহাসিক তথ্য: বোহোদুখিভ পৌৰ এলেকা |website=bogoduhivska-gromada.gov.ua |language=uk |access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;

== বিৱৰণ ==
শ্বাৰিভকা জমিদাৰী বাহ্যিক ৰূপত সাধুকথাৰ দুৰ্গৰ দৰে দেখা যায়। ই দুমহলীয়া বগা ৰঙৰ ভৱন, যিটো কাৰ্নিছেৰে পৰিৱেষ্টিত আৰু ইয়াত তীক্ষ্ণ-খিলানযুক্ত খিৰিকী আৰু এটা বেলকনি আছে। মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰটো দাঁতযুক্ত প্ৰাচীৰ আৰু শিখৰেৰে সজ্জিত দুটা অষ্টভুজাকাৰ টাৱাৰেৰে সজোৱা হৈছে। সময়ৰ প্ৰভাৱত দুৰ্গটোৰ অৱস্থা সলনি হৈছে। দীৰ্ঘদিন ধৰি পৰিত্যক্ত অৱস্থাত থকাৰ পিছতো শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদে আজিও ইয়াৰ আকৰ্ষণ হেৰুৱাই পেলোৱা নাই। ইয়াত কিছু সজ্জাগত উপাদান, সমৃদ্ধ ষ্টাকো, অংকিত ছাদ আৰু অন্যান্য অলংকৰণ সংৰক্ষিত হৈ আছে।

দূৰৰ পৰাও দুৰ্গটোৰ মহিমা আৰু সৌন্দৰ্য অনুভৱ কৰিব পাৰি। দুৰ্গৰ পৰা টেৰাছসমূহে শ্বাৰিভকা উদ্যানলৈ লৈ যায়। ইয়াত পুৰণি ওক গছ, নীলা স্প্ৰুচ, ছাই গছ আদি আছে। ইয়াৰ এটা ওক গছৰ বয়স প্ৰায় ৬০০ বছৰ। উদ্যানখনত কেইবাটাও সুন্দৰ পুখুৰী আছে। ইয়াৰে এটা পুখুৰীৰ ওপৰত এখন শিলৰ সৰু দলং নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই দলংখন তথাকথিত ''চেনিৰ পাহাৰ''লৈ লৈ যায়।

প্ৰাসাদটো দুমহলীয়া। ইয়াৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ দক্ষিণমুখী আৰু পোনে পোনে উদ্যানৰ টেৰাছসমূহৰ ক্ৰমৰ ফালে অৱস্থিত। মুখ্য সন্মুখভাগত তীক্ষ্ণ-খিলানযুক্ত খিৰিকী, দাঁতযুক্ত প্ৰাচীৰ আৰু শিখৰযুক্ত দুটা অষ্টভুজাকাৰ টাৱাৰ আছে।

প্ৰাসাদটোত মুঠ ২৬টা কোঠা আৰু তিনিটা হল আছে। প্ৰাসাদৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো দুটা টাৱাৰেৰে চিহ্নিত। ইয়াত বৃহৎ বহাকোঠা, অধ্যয়নকক্ষ আৰু ওক কাঠেৰে সজ্জিত হল-পুথিভঁৰাল, লগতে পূৰ্বৰ বিলিয়াৰ্ড কক্ষটো (প্ৰথম মহলাত), মুখ্য চিৰি, বৃহৎ নৃত্য হল আৰু দ্বিতীয় মহলাৰ কিছু আৱাসিক কোঠা আছে। প্ৰাসাদৰ কেন্দ্ৰীয় অংশতেই ইয়াৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় সজ্জা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত দেৱালৰ চিত্ৰ, ছাদৰ শিল্পসমৃদ্ধ প্লাফন, বগা আৰু গুলপীয়া মাৰ্বলৰ অগ্নিকুণ্ড, টাইলচেৰে সজোৱা চৌকা আৰু কাঠৰ খোদাই কৰা অলংকৰণ দেখা যায়। এই কাঠৰ খোদাই মুখ্য চিৰি আৰু পুথিভঁৰাল দুয়ো ঠাইতে সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেনিগৰ সময়ত এই পুথিভঁৰালটো বিলিয়াৰ্ড কক্ষ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.nibu.kyiv.ua/exhibitions/305/ |title=দিবস স্থাপত্য ইউক্ৰেইন |website=Національна історична бібліотека України |language=uk |access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;

প্ৰাসাদৰ বাওঁফালৰ বা পশ্চিমীয়া অংশটো গৃহস্থালি আৰু আৱাসিক অংশ। প্ৰথম মহলাত পাকঘৰ আছে, য'ত প্ৰাসাদৰ মালিকসকলৰ বাবে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰা চৌকাটো এতিয়াও সংৰক্ষিত হৈ আছে। দ্বিতীয় মহলাত আৱাসিক কোঠাসমূহ আছে, যিবোৰ যক্ষ্মা ছেনেটৰিয়ামৰ সময়ত ৰোগীসকলৰ স্থায়ী বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

সোঁফালৰ বা পূবীয়া অংশটো দুমহলীয়া কাঁচেৰে আৱৰা এটা গ্যালাৰী। ২০শ শতিকাৰ ২০ৰ দশকত যক্ষ্মা ছেনেটৰিয়ামৰ প্ৰয়োজনত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই এই অংশটো সংযোজন কৰিছিল। এই সংযোজনটো প্ৰাসাদৰ মূল শৈলীৰ সৈতে মিলাই শক্তিশালী কংক্ৰিটেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই সমগ্ৰ স্থাপত্য-সমষ্টিটোক অধিক সমমিত ৰূপ দিছিল। প্ৰথম মহলাত এটা থিয়েটাৰ হল স্থাপন কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় মহলাত যক্ষ্মা ৰোগীসকলে সূৰ্যস্নান কৰিছিল আৰু মুকলি বতাহ উপভোগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.sharivka.org/history |title=ইতিহাস — শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ |website=sharivka.org |language=uk |access-date=2026-08-19}}&lt;/ref&gt;

== বৰ্তমানৰ অৱস্থা ==
২০০১ চনত প্ৰাসাদৰ মুখ্য সন্মুখভাগ মেৰামতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে উত্তৰ সন্মুখভাগ এতিয়াও জৰাজীৰ্ণ অৱস্থাত আছে। ২০০২ চনৰ পৰা প্ৰাসাদটোত বৰষুণৰ পানী নিষ্কাশনৰ নলী নথকাৰ ফলত বৰষুণৰ পানী পোনপটীয়াকৈ দেৱালৰ ওপৰেৰে বৈ আহি প্ৰাসাদৰ অলংকৰণ আৰু চিত্ৰসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰি আহিছে।

বৰ্তমান প্ৰাসাদত প্ৰৱেশৰ সুবিধা আছে। জমিদাৰী চৌহদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত প্ৰৱেশমূল্যৰ টিকট বিক্ৰী কৰা হয় আৰু দুৰ্গৰ হলসমূহত ফটো তোলাৰ বাবেও পৃথক টিকটৰ ব্যৱস্থা আছে। দুমহলীয়া বাৰাণ্ডা আৰু পশ্চিমীয়া অংশৰ বাহিৰে প্ৰায় সকলো কোঠাই পৰ্যটকৰ বাবে মুকলি।

''ওম্ৰিয়ানা ক্ৰাইনা'' নামৰ দাতব্য ন্যাসৰ সহযোগত '''চেনি দুৰ্গ''' সংৰক্ষণ, পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সংগ্ৰহালয়ত পৰিণত কৰাৰ এটা প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰা হৈছে। প্ৰাসাদটোৰ সংৰক্ষণ আৰু ধ্বংসৰ পৰা সুৰক্ষাৰ বাবে নথিপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা আৰু বিভিন্ন ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা হৈছে। একে সময়তে প্ৰাসাদ আৰু উদ্যান-সমষ্টিটো দীৰ্ঘম্যাদী ইজাৰাত দিয়াৰ বাবে নথিপত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।

ভৱিষ্যতে শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদত এটা '''আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু কলা কেন্দ্ৰ''' স্থাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই কেন্দ্ৰই সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, প্ৰদৰ্শনী আৰু উৎসৱৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইন আৰু বিদেশৰ পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।

== কিংবদন্তি ==

=== ''চেনিৰ পাহাৰ''ৰ কিংবদন্তি ===
এটা কিংবদন্তি অনুসৰি, এজন ধনী চেনি-উদ্যোগপতি স্থানীয় এগৰাকী সুন্দৰী যুৱতীৰ প্ৰেমত পৰিছিল আৰু তেওঁক বিয়া কৰাইছিল। তেওঁ নিজৰ পত্নীক সুখী কৰিবলৈ সকলো প্ৰকাৰে চেষ্টা কৰিছিল। কিছুদিনৰ পিছতে যুৱতীগৰাকী ক্ৰমাৎ দুৰ্বল হৈ পৰিবলৈ ধৰিলে। চিকিৎসকে তেওঁক যক্ষ্মা ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱা বুলি নিৰ্ণয় কৰিলে। সেই সময়ত এই ৰোগৰ কোনো ফলপ্ৰসূ চিকিৎসা নাছিল।

নিজৰ পত্নীৰ বাবে কেনিগে এটা উদ্ভিদ উদ্যান স্থাপনৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। খোজকাঢ়ি ফুৰাৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নীয়ে বিভিন্ন উদ্ভিদৰ সুগন্ধিৰে পৰিপূৰ্ণ বিশুদ্ধ বতাহ সেৱন কৰি নিজকে তুলনামূলকভাৱে ভাল অনুভৱ কৰিছিল। তাত এটা সুন্দৰ লিণ্ডেন গছৰ আলি ৰোপণ কৰা হৈছিল, যিটো আজিও সংৰক্ষিত হৈ আছে। আশ্চৰ্যজনকভাৱে এই আলিৰ লিণ্ডেন গছবোৰৰ ডালবোৰ কাষলৈ নাবাঢ়ি পপলাৰ গছৰ দৰে উৰ্ধ্বমুখীভাৱে বৃদ্ধি পায়।

পত্নীৰ হাতত অতি কম সময় বাকী থকা বুলি জানি কেনিগে তেওঁৰ কোনো ইচ্ছা পূৰণ কৰাত কৃপণালি কৰা নাছিল। এবাৰ তেওঁৰ পত্নীয়ে গ্ৰীষ্মকালত বৰফৰ স্লেজত উঠি ফুৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিলে। তেতিয়া কেনিগে তেওঁৰ প্ৰিয় পাহাৰটো টন টন চেনিৰে ঢাকি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিলে, যাতে তেওঁ তাত স্থানীয় শিশুসকলৰ সৈতে স্লেজত উঠিব পাৰে।

=== ''প্ৰেমৰ শিল''ৰ কিংবদন্তি ===
কেনিগে প্ৰায়ে তেওঁৰ পত্নীক সাগৰৰ পাৰৰ স্বাস্থ্যকেন্দ্ৰসমূহলৈ পঠিয়াইছিল। এজন ব্যৱসায়ী হিচাপে তেওঁ নিজে ব্যস্ত থকাৰ বাবে তেওঁৰ সৈতে যাব নোৱাৰিছিল। তেনে এটা ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁৰ পত্নীৰ এজন পুৰুষৰ সৈতে গভীৰ প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠে, যিটো পিছলৈ বিশ্বাসঘাতকতাত পৰিণত হয়।

কেনিগে এই ঘটনাৰ কথা জানিব পাৰিছিল যদিও তেওঁ পত্নীক কোনো অভিযোগ কৰা নাছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ সেই শিলটো প্ৰাসাদলৈ অনাৰ নিৰ্দেশ দিলে, য'ত তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ প্ৰেমিকৰ সৈতে সময় কটাইছিল, আৰু শিলটো উদ্যানত স্থাপন কৰালে। ই আছিল তেওঁৰ নীৰৱ অভিযোগ আৰু বৈবাহিক বিশ্বাসঘাতকতাৰ এটা স্মাৰক। আজিও সেই অদ্ভুত শিলটো উদ্যানৰ এটা আলিত দেখা যায়।

== চিত্ৰ ভঁৰাল ==
&lt;gallery widths=&quot;135&quot; heights=&quot;135&quot; class=&quot;center&quot;&gt;
File:Sharivka Palace from above.jpg
File:Inside the palace.jpg
File:Шпарівський палац з терасами 02.jpg
File:Шарівський маєток 8.jpg
File:Шаровка (поместье).jpg
File:Палацо-парковий ансамбль, смт.Шарiвка (ракурс 3).JPG
File:Палацо-парковий ансамбль, смт.Шарiвка (ракурс 10).JPG|শ্বাৰিভকা জমিদাৰী
File:Шарівський маєток 1.jpg|প্ৰৱেশদ্বাৰ। প্ৰহৰীৰ ঘৰ। (''বৰ্তমান টিকট বিক্ৰীৰ কাউণ্টাৰ হিচাপে ব্যৱহৃত'')
File:Альтанка-колодязь.Шарівка.JPG|কুঁৱাসহ মণ্ডপ
File:Шарівський палац, галерея.jpg|শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ
File:Шарівський палац, осінь.jpg|শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ, বাওঁফালৰ অংশ
File:Шарівський палац головний хол.jpg|শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদৰ মুখ্য হল
&lt;/gallery&gt;

== টোকা ==
{{reflist}}

== উৎস ==

* [https://mydim.ua/companies/sights/sharivskyy-castle ইউক্ৰেইনৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ তথ্য প'ৰ্টেল — শ্বাৰিভকা দুৰ্গ]
* [https://www.sharivka.org/about শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ]
* [https://web.archive.org/web/20150524213208/http://globalshapers.in.ua/projects/Sharivka-Palace শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদ: মুকুতা নে ধ্বংসাৱশেষ?]
* [http://ua.dorogovkaz.com/stati_scharovskij_dvorec.php দোৰোহোভকাজ — শ্বাৰিভকা প্ৰাসাদৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150524194323/http://ua.dorogovkaz.com/stati_scharovskij_dvorec.php |date=২৪ মে' ২০১৫}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commonscat|Sharivka Manor}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>f9ewmaxgntecors4o1j448st7gktjcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পিধিৰ্টছি দুৰ্গ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139036</id>
    <revision>
      <id>633533</id>
      <parentid>629632</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21263" sha1="bmhto0dbtdg5mmqus0ata8q498stemz" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name             = পিধিৰ্টছি দুৰ্গ
| native_name      = Підгорецький замок
| native_name_lang = uk
| image             = 46-203-0010 Pidhirci DSC 4252.jpg
| caption           = ২০১৫ চনত দুৰ্গটো
| location          = পিধিৰ্টছি, লভিভ অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]
| built             = ১৬৩৫–১৬৪০
| architect         = গিয়োম ল্য ভাছ্যৰ দ্য বোপ্লান, আন্দ্ৰেয়া দেল আকুৱা
| embedded          = {{Infobox historic site
 |embed = yes
 |designation1 = UKRAINE NATIONAL
 |designation1_offname = {{Lang|uk|Замок}} (''দুৰ্গ'')
 |designation1_type = স্থাপত্য
 |designation1_number = 130087/1
}}
}}

'''পিধিৰ্টছি দুৰ্গ''' ({{lang-en|Pidhirtsi Castle}}; {{langx|pl|zamek w Podhorcach}}) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ লভিভ অঞ্চলৰ পিধিৰ্টছি গাঁৱত অৱস্থিত এটা দুৰ্গ-ৰাজপ্ৰাসাদ। ই [[লভিভ]]ৰ পৰা প্ৰায় ৮০ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত।

দুৰ্গটো পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ গ্ৰেণ্ড ক্ৰাউন হেটমেন ষ্টানিস্লাভ কনিয়েপোলস্কিৰ নিৰ্দেশত ১৬৩৫ চনৰ পৰা ১৬৪০ চনৰ ভিতৰত পুৰণি দুৰ্গৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=9d4VAQAAIAAJ&amp;q=Pidhirtsi+Castle+Stanis%C5%82aw+Koniecpolski |title=Zamky ta fortet͡si |date=2007 |publisher=Mystet͡stvo |isbn=978-966-577-003-9 |language=uk}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নক্সাৰ সৈতে গিয়োম ল্য ভাছ্যৰ দ্য বোপ্লান আৰু আন্দ্ৰেয়া দেল আকুৱাৰ নাম জড়িত। দুৰ্গটো পূৰ্বৰ পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ পূব সীমান্তভূমিৰ ৰাজপ্ৰাসাদ-উদ্যান সমষ্টিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম উল্লেখযোগ্য স্থাপনা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Підгірці |url=https://castles.com.ua/gor.html |access-date=2023-08-03 |website=castles.com.ua}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pidhirtsi Castle |url=https://www.wmf.org/project/pidhirtsi-castle |access-date=2023-08-03 |website=World Monuments Fund |language=en}}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান দুৰ্গটো লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় কলা গেলেৰীৰ অধীনত আছে।

==স্থাপত্য==
দুৰ্গটো ইট আৰু শিলেৰে নিৰ্মিত আৰু ইয়াৰ স্থাপত্যত ''পালাজ্জো ইন ফৰ্তেজ্জা'' শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য দেখা যায়। ই ভোৰোনিয়াকি পাহাৰৰ উত্তৰ ঢালত, সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা প্ৰায় ৩৯৯ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু ষ্টিৰ নদীৰ উপত্যকালৈ চাই আছে।

১৭শ শতিকাত দুৰ্গটো আঙুৰৰ বাগিচা আৰু ইটালীয় শৈলীৰ পাৰ্টেৰ উদ্যানৰে আগুৰি আছিল। ইয়াৰ সুৰা য়াকুব ছোবিয়েস্কি আৰু আন্দ্ৰেই মৰ্ষ্টিনৰ কবিতাত প্ৰশংসিত হৈছিল। দুৰ্গটো এটা খাত আৰু উঠা-নমা কৰিব পৰা সেতু লগতে দুৰ্গপ্ৰাচীৰ আৰু বুৰ্জেৰে সুৰক্ষিত আছিল।&lt;ref name=&quot;NAR&quot;&gt;{{Cite web |title=Castle |url=http://www.p-castle.narod.ru/CastleEng.html |access-date=2023-08-03 |website=www.p-castle.narod.ru}}&lt;/ref&gt;

দুৰ্গটোৰ প্ৰতিটো বাহু প্ৰায় ১০০ মিটাৰ দীঘল আৰু ইয়াৰ আকৃতি প্ৰায় বৰ্গাকাৰ। ইয়াত তিনিটা মহলা আছে। মূলতঃ ইয়াৰ দুটা মহলা আছিল। তৃতীয়টো মহলা ১৮শ শতিকাত সংযোজন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Підгірці |url=https://castles.com.ua/gor.html |access-date=2023-08-03 |website=castles.com.ua}}&lt;/ref&gt; পশ্চিম অংশটো অতিথিসকলৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু পূব অংশটো গৰাকী আৰু সেৱকসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল। প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওপৰত থকা মাৰ্বলৰ ফলকত এটা লেটিন শিলালিপিত লিখিত আছে যে: &quot;সামৰিক পৰিশ্ৰমৰ কৃতিত্ব হৈছে বিজয়, বিজয়ৰ কৃতিত্ব হৈছে জয়োল্লাস, আৰু জয়োল্লাসৰ কৃতিত্ব হৈছে বিশ্ৰাম।&quot;&lt;ref name=&quot;NAR&quot;/&gt;

দুৰ্গৰ চৌহদত এটা খেতিপথাৰ, ব্যক্তিগত চিৰিয়াখানা, আঙুৰৰ বাগিচা, মৌ-পোহা ঠাই, ট্ৰাউট মাছৰ পুখুৰী আৰু এটা আটাৰ মিল আছিল।

==অভ্যন্তৰীণ অংশ==
[[File:Gryglewski Crimson Room.jpg|thumb|ক্ৰিমছন কক্ষ (১৮৭১), আলেক্সান্দাৰ গ্ৰিগ্লেভস্কিৰ চিত্ৰ]]

দুৰ্গটোত কেইবাটাও সভাকক্ষ আৰু এখন পুথিভঁৰাল আছিল। কক্ষসমূহৰ ভিতৰত ''ক্ৰিমছন কক্ষ'', ''চীনা কক্ষ'', ''দাপোণ কক্ষ'', ''হালধীয়া কক্ষ'' আৰু ''সেউজীয়া কক্ষ'' উল্লেখযোগ্য। এটা উপাসনাগৃহও আছিল। ১৮শ শতিকাৰ চিত্ৰশিল্পী শিমন চেখোভিচৰ ১০৬খন চিত্ৰ সেউজীয়া কক্ষত সংৰক্ষিত আছিল। কক্ষসমূহৰ নাম সজ্জাৰ ৰং অথবা তাত ৰখা সামগ্ৰীৰ ভিত্তিত দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NAR&quot;/&gt;

কক্ষসমূহৰ দেৱালত চিত্ৰ, প্ৰতিকৃতি আৰু দেৱাল-কাগজেৰে সজ্জা কৰা হৈছিল। মজিয়াবোৰ মাৰ্বলৰ টাইলছেৰে নিৰ্মিত আছিল আৰু প্ৰতিটো কক্ষতে এটা মাৰ্বলৰ অগ্নিকুণ্ড আছিল। ইয়াত ষ্টানিস্লাভ কনিয়েপোলস্কিয়ে তুৰ্ক আৰু তাতাৰসকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ সময়ত লাভ কৰা বহুতো লুণ্ঠিত সামগ্ৰী, বিশেষকৈ পাৰস্যৰ গালিচা আৰু তুৰ্কী তম্বু, সংৰক্ষিত আছিল। পুথিভঁৰালত কনিয়েপোলস্কি আৰু ৰজেভুস্কি পৰিয়ালৰ নথি-সংগ্ৰহ আছিল।

==ইতিহাস==
[[Image:Podhorce (Galicya) 1880 (75033590) (cropped).jpg|thumb|left|নেপোলিয়ন অৰ্ডা, পিধিৰ্টছি দুৰ্গ]]

দুৰ্গটোৰ নক্সা কোনে কৰিছিল সেয়া নিশ্চিতভাৱে জনা নাযায়। সম্ভৱতঃ ইটালীয় স্থপতি আন্দ্ৰেয়া দেল আকুৱাই ইয়াৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;KOBIDZ&quot;&gt;{{in lang|en}} [http://www.kobidz.pl/app/site.php5/article/13/170.html]&lt;/ref&gt; তেওঁ ওচৰৰ ব্ৰডি দুৰ্গটোও নক্সা কৰিছিল।

১৬৪৮ চনত খমেলনিত্স্কি বিদ্ৰোহৰ সময়ত ইউক্ৰেইনীয় কোছাকসকলে দুৰ্গটো আক্ৰমণ কৰিছিল যদিও ইয়াক দখল কৰিব পৰা নাছিল। তিনিবছৰৰ পিছত তেওঁলোকে পুনৰ আক্ৰমণ কৰে আৰু পুনৰ বিফল হয়। ইয়াৰ পিছত ষ্টানিস্লাভ কনিয়েপোলস্কিৰ পুত্ৰ আলেক্সান্দাৰে ক্ষতিসমূহ মেৰামতি কৰি দুৰ্গৰ সুৰক্ষা শক্তিশালী কৰে।

১৬৮২ চনত মূল নিৰ্মাতা আৰু মালিকৰ নাতি ষ্টানিস্লাভ কনিয়েপোলস্কিয়ে দুৰ্গটো আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ সম্পত্তি য়াকুব লুদভিক ছোবিয়েস্কিকৰ নামত ইচ্ছাপত্ৰ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;WILA&quot;&gt;{{Cite web |title=Chwilówki bez BIK – Najtańsze Oferty w Internecie - Najtaniej w Internecie |url=https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik |access-date=2023-08-03 |website=wilanow-palac.art.pl |language=pl-PL |archive-date=2023-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803142038/https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik |url-status=dead |archivedate=2023-08-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230803142038/https://wilanow-palac.art.pl/chwilowki-bez-bik |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৬৮৭ চনত অটোমান তুৰ্কসকলৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ পৰা উভতি আহোঁতে য়াকুব ছোবিয়েস্কিয়ে তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ, ৰজা জান তৃতীয় ছোবিয়েস্কি আৰু তেওঁৰ ফৰাচী পত্নী মাৰি কাসিমিৰে লুইজক দুৰ্গটোত আতিথ্য দিছিল।&lt;ref name=&quot;LWWI&quot;&gt;{{in lang|pl}} [http://lwow.wilno.w.interia.pl/lwow22.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029195213/http://lwow.wilno.w.interia.pl/lwow22.htm |date=2013-10-29 }}&lt;/ref&gt;

১৭২৫ চনত য়াকুবৰ সৰু ভায়েক কনষ্টান্টি ছোবিয়েস্কিয়ে দুৰ্গটো গ্ৰেণ্ড ক্ৰাউন হেটমেন ষ্টানিস্লাভ ৰজেভুস্কিক বিক্ৰী কৰে। ৰজেভুস্কিৰ পুত্ৰ ভাচ্লাভে দুৰ্গটো স্থায়ী আৱাস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁ তৃতীয় মহলা সংযোজন কৰাৰ লগতে ১৭৮৮ চনত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰে আৰু এটা নাট্যশালা মুকলি কৰে।&lt;ref name=&quot;LWWI&quot;/&gt;

ভাচ্লাভ ৰজেভুস্কিয়ে জান তৃতীয় ছোবিয়েস্কিৰ সৈতে জড়িত বহুতো সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰিছিল। ১৭৬৭ চনত তেওঁ ৱাৰ্ছ’লৈ গৈ ছেইমৰ বিতৰ্কত অংশগ্ৰহণ কৰে। ৰাছিয়ানসকলে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কালুগালৈ পঠিয়ায় আৰু তেওঁ কেতিয়াও পিধিৰ্টছিলৈ উভতি নাহিল। ১৭৭২ চনৰ পোলেণ্ডৰ বিভাজনৰ পিছত দুৰ্গটো [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ অংশ হৈ পৰে।

[[Image:46-203-0009 Pidhirtsi Castle RB 18.jpg|thumb|দুৰ্গটো]]
[[Image:Підгорецький замок з повітря.jpg|thumb|আকাশৰ পৰা দুৰ্গটোৰ দৃশ্য]]

১৮৬৯ চনলৈকে দুৰ্গটো ৰজেভুস্কি পৰিয়ালৰ মালিকানাত আছিল। ইয়াত সম্ৰাট ফ্ৰান্স জোচেফ প্ৰথমক আতিথ্য দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;LWWI&quot;/&gt; হেটমেন ভাচ্লাভ ৰজেভুস্কিৰ শেষ পুৰুষ বংশধৰ, সন্তানহীন কাউণ্ট লিয়ন ৰজেভুস্কিয়ে দুৰ্গটো ৰাজকুমাৰ ভ্লাদিস্লাভ ছাংগুশ্কোক ইচ্ছাপত্ৰত লিখি দিয়ে।

[[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত ৰাছিয়ানসকলে দুৰ্গটো দখল কৰিছিল আৰু ইয়াৰ বহুতো মূল্যৱান সামগ্ৰী লুণ্ঠন কৰিছিল। ১৯১৫ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত দুৰ্গটো পঞ্চম অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীয় বাহিনীৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হৈ পৰে। পিছত পোলেণ্ড-ছোভিয়েট যুদ্ধতো দুৰ্গটো ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। যুদ্ধৰ পিছত ই তাৰ্নোপল ভইভ'ডশ্বিপৰ অংশ হৈ পৰে। ৰাজকুমাৰ ৰোমান ছাংগুশ্কো ইয়াৰ গৰাকী আছিল। তেওঁ দুৰ্গটোৰ শেষ পোলেণ্ডীয় গৰাকী আছিল।&lt;ref name=&quot;WRO&quot;&gt;{{Cite web |title=Ukraina - Podhorce |url=https://www.amigo.wroc.pl/ukraina/podhorce.htm |access-date=2023-08-03 |website=www.amigo.wroc.pl}}&lt;/ref&gt;

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই দুৰ্গটোত এটা [[যক্ষ্মা]] চিকিৎসালয় স্থাপন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pidhirtsi castle {{!}} lviv.travel |url=https://lviv.travel/en/places/attractions/pidgoretskii-zamok |access-date=2023-08-03 |website=lviv.travel |language=en}}&lt;/ref&gt;

১৯৫৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মূল্যৱান চিত্ৰসমূহসহ দুৰ্গটো প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলি যায়। অগ্নিকাণ্ডটো তিনি সপ্তাহ ধৰি চলিছিল আৰু কেৱল দেৱালসমূহ অৱশিষ্ট আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Новини Львова: Згорілі скарби - Щоденний Львів |url=https://old.dailylviv.com/news/2171 |access-date=2023-08-03 |website=old.dailylviv.com}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৭ চনত লভিভ চিত্ৰশালা গেলেৰীয়ে দুৰ্গটো ক্ৰয় কৰি সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰে।

দুৰ্গটো কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰৰ দৃশ্যগ্ৰহণৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত দ্য ডেলুজ অন‍্যতম।&lt;ref name=&quot;WRO&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;LVIV&quot;&gt;{{Cite web |title=Pidhirtsy Castle Lviv {{!}} Ukraine - Local Life |url=https://www.local-life.com/lviv/entertainment/6-Pidhirtsy_Castle |access-date=2023-08-03 |website=www.local-life.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

ইউক্ৰেইনে ছোভিয়েট সংঘৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত দুৰ্গটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰি ৰাষ্ট্ৰপতিৰ আৱাস হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। পিছত সম্পত্তিটো লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় কলা গেলেৰীৰ অধীনলৈ দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://lvivgallery.org.ua/museums/muzey-zapovidnyk-pidgoreckyy-zamok|title=Музей-заповідник &quot;Підгорецький замок&quot; {{!}} Львівська національна галерея мистецтв імені Бориса Возницького|website=lvivgallery.org.ua|access-date=2019-12-25}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান ৰজেভুস্কি পৰিয়ালৰ সংগ্ৰহৰ এটা অংশ লভিভৰ সংগ্ৰহালয়সমূহত সংৰক্ষিত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;NAR&quot;/&gt; কিছুমান প্ৰত্নবস্তু তাৰ্নুভ আৰু ক্ৰাক'ভৰ সংগ্ৰহালয়তো সংৰক্ষিত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;WRO&quot;/&gt; লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় কলা গেলেৰীয়ে দুৰ্গটো ঐতিহাসিক ৰূপলৈ পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰি আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-03 |title=Реставрація храму у Підгірцях на Львівщині відкладена |url=https://dailylviv.com/news/kultura/restavratsiya-khramu-pidhirtsyakh-na-lvivshchyni-vidkladena-93660 |access-date=2023-08-03 |website=DailyLviv.com |language=uk}}&lt;/ref&gt;

==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত==
পিধিৰ্টছি দুৰ্গ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''মিষ্টেৰিজ অৱ দ্য এবেণ্ডনড''ৰ ষষ্ঠ ছিজনৰ অষ্টম খণ্ড ''&quot;দ্য থিং অন হেল মাউণ্টেন&quot;''ত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। এই খণ্ডটো ছায়েন্স চেনেলত ২০২০ চনৰ ১৪ মে'ত সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল। ইয়াত ১৮শ শতিকাৰ দুৰ্গটোৰ ইতিহাস আৰু ইয়াৰ গৰাকী ভাচ্লাভ ৰজেভুস্কিৰ বিষয়ে কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pidhirtsi Castle – Mysteries of the Abandoned |url=https://www.sciencechannel.com/tv-shows/mysteries-of-the-abandoned/full-episodes/the-thing-on-hell-mountain |access-date=2023-08-03 |website=www.sciencechannel.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mysteries of the Abandoned - Aired Order - All Seasons - TheTVDB.com |url=https://thetvdb.com/series/mysteries-of-the-abandoned/allseasons/official |access-date=2023-08-03 |website=thetvdb.com}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==অতিৰিক্ত পঠন==
* Roman Aftanazy. ''Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej — Wojewodztwo ruskie, Ziemia Halicka i Lwowska, ZakΠad Narodowy'' ( Ossolinskich-Wydawnictwo, Wrocław) 1995.
* A. Czolowski, B. ''Janusz Przeszlosc i zabytki wojewodztwa tarnopolskiego'', (Tarnopol) 1926.
* F. K. Martynowski, Starozytna Polska, (Warsaw) 1885.
* Jan K. Ostrowski, Jerzy T. Petrus, ''Podhorce. Dzieje wnętrz pałacowych i galerii obrazów'', Kraków 2001, ss. 400, il. 564.
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, (1880-1914), vol. 8, pages 395-398
* ''Slownik Geograficzny Krolestwa Polskiego i innych krajów slowianskich,'' vol. 8 (Filip Sulimierski, Bronislaw Chlebowski, Wladyslaaw Walewski, eds.), (Warsaw) 1887,

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Pidhirtsi Castle|পিধিৰ্টছি দুৰ্গ}}
* [http://univ.g.gp.edu.pl/index.php?co=dzial&amp;id=2&amp;typ=4&amp;sub=2|Pidhirtsi Castle]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]]</text>
      <sha1>bmhto0dbtdg5mmqus0ata8q498stemz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভজো</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139053</id>
    <revision>
      <id>633662</id>
      <parentid>629476</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T19:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20791" sha1="k3pbzxhery1h6406pbw8p2abt8t4sml" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ভজো
| native_name = 
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline =
| image_caption =
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত ভজোৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|27|3|49|N|95|1|56|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[চৰাইদেউ জিলা]]
| subdivision_type3 = মহকুমা
| subdivision_name3 = [[সোণাৰি]]
| subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড
| subdivision_name4 = [[সোণাৰি]]
| governing_body = ভজো গাঁও পঞ্চায়ত
| population_total = ১,৫৮৭
| population_as_of = ২০১১
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;Census2011&quot;&gt;{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://villageinfo.in/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}&lt;/ref&gt;
| area_total_ha = ২৬৪.৪৪
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code = ৭৮৫৬৮৯
| registration_plate = এএছ-০৪
}}

'''ভজো''' (ইংৰাজী: ''Bhojo'') অসমৰ [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ [[সোণাৰি]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। গাঁওখনৰ নাম ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ নথিত '''ভজো গাঁও''' হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। গাঁওখন সোণাৰি চহৰৰপৰা প্ৰায় ৫–৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

ভজো অঞ্চলটো ইয়াত থকা ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। ৰে’ল ষ্টেচনটো উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ তিনিচুকীয়া ৰে’ল মণ্ডলৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref name=&quot;Railway&quot;&gt;{{Cite web |title=ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://indiarailinfo.com/station/map/bhojo-boj/1366 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইণ্ডিয়া ৰে'ল ইনফো}}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==

ভজো [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ সোণাৰি অঞ্চলত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ ভৌগোলিক স্থানাংক প্ৰায় ২৭°৩′৪৯″ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৫°১′৫৬″ পূব দ্ৰাঘিমাংশ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ অৱস্থান |url=https://www.geonames.org/search.html?country=IN&amp;q=Charaideo |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=জিঅ'নেমছ}}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ ভৌগোলিক এলেকা ২৬৪.৪৪ হেক্টৰ।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

ভজো সোণাৰি চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি ভজো ৰে’ল ষ্টেচন জিলা সদৰ সোণাৰিৰপৰা পথযোগে প্ৰায় ৬.৩ কিলোমিটাৰ দূৰত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — জিলা সম্পৰ্কে |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==

ভজো সোণাৰি মহকুমা আৰু সোণাৰি উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখন ভজো গাঁও পঞ্চায়তৰ অধীনত স্থানীয়ভাৱে প্ৰশাসিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন |url=https://villageinfo.org/village/293021 |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজইনফো}}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ লোকপিয়লত গাঁওখনৰ লোকপিয়ল গাঁও কোড ২৯৩০২১ হিচাপে নথিভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — লোকপিয়লৰ তথ্য |url=https://assam.villagecodes.in/sivasagar/sonari-31102074/bhojo-gaon-and-bhojo-rly-stn-02074293021/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজ কোডছ}}&lt;/ref&gt;

== জনসংখ্যা ==

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,৫৮৭ জন। ইয়াৰে ৮২৭ জন পুৰুষ আৰু ৭৬০ গৰাকী মহিলা। মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা আছিল ৩৫৮টা।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি গাঁওখনৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৭৬.৮১ শতাংশ। ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১৬৯ জন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — জনসংখ্যা আৰু সাক্ষৰতা |url=https://villagegram.in/village/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজগ্ৰাম }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== পৰিবহণ ==

=== ৰে'ল ===

ভজোত ভজো ৰে’ল ষ্টেচন অৱস্থিত। ষ্টেচনটোৰ ৰে'ল সংকেত '''বিঅজে''' আৰু ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে'লৱেৰ তিনিচুকীয়া ৰে'ল মণ্ডলৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref name=&quot;Railway&quot;/&gt;

ষ্টেচনটো লামডিং–ডিব্ৰুগড় ৰে'লপথৰ সৈতে সংযুক্ত। ইয়াত দুটা প্লেটফৰ্ম আছে আৰু নিয়মীয়া যাত্ৰীবাহী ৰে'লৰ হাল্ট আছে।&lt;ref name=&quot;Railway&quot;/&gt;

ভজো ৰে'ল ষ্টেচনৰ ওচৰৰ ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত লংপটীয়া ৰে'ল ষ্টেচন, চাফ্ৰাই ৰে'ল ষ্টেচন আৰু সাপেখাতী ৰে'ল ষ্টেচন উল্লেখযোগ্য।&lt;ref name=&quot;Railway&quot;/&gt;

=== পথ ===

ভজো [[সোণাৰি]]ৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। সোণাৰি চহৰলৈ পথৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;

চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি ভজো ৰে'ল ষ্টেচন সোণাৰি জিলা সদৰৰ অন্যতম নিকটৱৰ্তী ৰে'ল সংযোগস্থল আৰু সোণাৰিৰপৰা ইয়াৰ পথ দূৰত্ব প্ৰায় ৬.৩ কিলোমিটাৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — যোগাযোগ ব্যৱস্থা |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==

ভজো আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ সোণাৰি অঞ্চলত বিভিন্ন শিক্ষানুষ্ঠান আছে। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি জিলাখনৰ উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত সোণাৰি বাণিজ্য মহাবিদ্যালয় আৰু [[সোণাৰি মহাবিদ্যালয়]] উল্লেখযোগ্য।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — জিলা প্ৰফাইল |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/district-profile |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;

== অৰ্থনীতি ==

ভজো অঞ্চলৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে কৃষি, স্থানীয় বাণিজ্য আৰু সেৱা খণ্ড জড়িত। সোণাৰি চহৰৰ নিকটৱৰ্তী অৱস্থান আৰু ৰে'ল যোগাযোগৰ বাবে অঞ্চলটোত বাণিজ্যিক কাৰ্যকলাপৰ গুৰুত্ব আছে। 

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভজো গাৱত মুঠ ৬১৭ জন লোক কৰ্মৰত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ভজো গাঁও আৰু ভজো ৰে’ল ষ্টেচন — কৰ্মসংস্থাপন |url=https://villagegram.in/village/assam/charaideo/sonari/bhojo-gaon-bhojo-rly-stn/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভিলেজগ্ৰাম }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ৰাজনীতি ==

ভজো [[সোণাৰি বিধানসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত। লোকসভা নিৰ্বাচনৰ ক্ষেত্ৰত ই [[যোৰহাট (লোকসভা সমষ্টি)|যোৰহাট লোকসভা সমষ্টি]]ৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref name=&quot;Census2011&quot;/&gt;


== ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ ==
ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ অসমৰ [[চৰাইদেউ জিলা]]ৰ [[সোণাৰি]]ৰ ওচৰত অৱস্থিত এটা আহোম যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান। অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ে স্থানটো সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয়}}&lt;/ref&gt;

মধ্যযুগত আহোমসকলে এই স্থানটো ''গেৰিলা যুদ্ধৰ কৌশলৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ'' হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰায় ১২৯ বিঘা মাটি-কালিৰ এই স্থানত বহুতো মানুহে নিৰ্মাণ কৰা মাটিৰ ঢিপি আছে। ঢিপিসমূহৰ মাজৰ দূৰত্ব প্ৰায় ৯০ৰপৰা ১০০ চেণ্টিমিটাৰ আৰু ইয়াৰ উচ্চতা প্ৰায় ১.১০ৰপৰা ১.২০ মিটাৰ। স্থানটোত পৰিখাসদৃশ গাঁতৰ অৱশেষো দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;AssamArchaeology&quot;&gt;{{Cite web |title=সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু কীৰ্তিচিহ্ন |url=https://archaeology.assam.gov.in/information-services/detail/list-of-protected-archaeological-sites-and-monuments |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম চৰকাৰৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয়}}&lt;/ref&gt;

এই মাটিৰ ঢাপ আৰু খাদসদৃশ গঠনসমূহৰ বিন্যাসৰপৰা স্থানটো সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পৰিকল্পিতভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি প্ৰত্নতাত্ত্বিক তথ্যই সূচায়। অসম পৰ্যটন বিভাগেও ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰক আহোমসকলৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণৰ সৈতে জড়িত এটা ঐতিহাসিক স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=অসমৰ পৰ্যটন — ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰ |url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam_2022.pdf |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=অসম পৰ্যটন বিভাগ, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আমাৰ বিষয়ে |url=https://dietcharaideo.com/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান, চৰাইদেউ}}&lt;/ref&gt;

=== সংৰক্ষণ ===

ভজো যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰটো ২০০৬ চনত সংৰক্ষিত প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=আহোম যুগৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰত বেদখল |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ahom-era-guerilla-warfare-training-site-in-charaideo-encroached/articleshow/121711283.cms |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}&lt;/ref&gt;

সাম্প্ৰতিক সময়ত স্থানটো বেদখল আৰু সংৰক্ষণৰ অভাৱৰ সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে। সংবাদমাধ্যমৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি সংৰক্ষিত এলেকাৰ কিছু অংশত কৃষিকাৰ্যৰ বাবে ভূমি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু কিছুমান প্ৰাচীন মাটিৰ ঢিপি ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=চৰাইদেউৰ আহোম যুগৰ গেৰিলা যুদ্ধ প্ৰশিক্ষণ ক্ষেত্ৰত বেদখল |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/ahom-era-guerilla-warfare-training-site-in-charaideo-encroached/articleshow/121711283.cms |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া}}&lt;/ref&gt;

এই স্থানটোৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক গঠনসমূহ সংৰক্ষণ কৰাটো আহোম যুগৰ সামৰিক ইতিহাস আৰু অসমৰ মধ্যযুগীয় ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। 

== স্থানীয় গুৰুত্ব ==

ভজো সোণাৰি চহৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ লগতে ৰে'ল যোগাযোগৰ বাবে চৰাইদেউ জিলাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসনে ভজো ৰে'ল ষ্টেচনক সোণাৰি জিলা সদৰৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল সংযোগ হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ জিলা — যোগাযোগ ব্যৱস্থা |url=https://charaideo.assam.gov.in/about-us/about-district |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=চৰাইদেউ জিলা প্ৰশাসন, অসম চৰকাৰ}}&lt;/ref&gt; ভজো আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ চৰাইদেউ অঞ্চল আহোম যুগৰ ইতিহাস আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভজোৰপৰা অলপ দূৰৈত অৱস্থিত চৰাইদেউ [[মৈদাম]]সমূহ আহোম ৰাজবংশৰ ৰাজকীয় সমাধি স্থাপত্যৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন। চৰাইদেউ মৈদামসমূহ আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ মৃত সদস্যসকলৰ সমাধিস্থল হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ মৈদাম |url=https://asi.nic.in/charideo/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ভাৰতীয় পুৰাতত্ত্ব জৰীপ}}&lt;/ref&gt;

চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহৰ স্থাপত্যত মাটি আৰু ইটাৰে নিৰ্মিত গম্বুজাকৃতিৰ সমাধি, পাথৰৰ গাঁথনি আৰু বিভিন্ন আনুষ্ঠানিক উপাদান দেখা যায়। এই স্থান আহোম যুগৰ ৰাজকীয় সমাধি পৰম্পৰা আৰু স্থাপত্য-সংস্কৃতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাক্ষ্য বহন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=চৰাইদেউ মৈদাম — আহোম ৰাজবংশৰ সমাধি |url=https://whc.unesco.org/en/list/1499/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ}}&lt;/ref&gt;

চৰাইদেউ মৈদামসমূহ ২০২৪ চনত ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ইয়াৰ ফলত চৰাইদেউ অঞ্চলৰ আহোম যুগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক ঐতিহ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=মৈদাম — আহোম ৰাজবংশৰ সমাধি ব্যৱস্থা |url=https://whc.unesco.org/en/list/1499/ |access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬ |website=ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ}}&lt;/ref&gt;

==লগতে চাওক ==
* [[সোণাৰি]]
* [[চৰাইদেউ জিলা]]
* [[সোণাৰি বিধানসভা সমষ্টি]]
* [[যোৰহাট লোকসভা সমষ্টি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]
[[শ্ৰেণী:চৰাইদেউ জিলা]]</text>
      <sha1>k3pbzxhery1h6406pbw8p2abt8t4sml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাঘজান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139054</id>
    <revision>
      <id>633597</id>
      <parentid>629478</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18371" sha1="ibtv1vfb35hnq4tzwqwf92dzq6vfbrh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = বাঘজান
| official_name = 
| settlement_type = গাঁও
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত বাঘজানৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|27.6002|95.4018|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[তিনিচুকীয়া জিলা]]
| subdivision_type3 = মহকুমা
| subdivision_name3 = [[ডুমডুমা]]
| unit_pref = মেট্ৰিক
| elevation_m = ১২৪.৯৯
| area_total_ha = ৫৩৩.৮৪
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ৪৪৮৮
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা
| postal_code = ৭৮৬১৫১
| blank_name_sec1 = লোকপিয়ল কোড
}}

'''বাঘজান''' বা '''বাঘজান গাঁও''' অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা]]ৰ [[ডুমডুমা]] মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও। গাঁওখন তিনিচুকীয়া জিলাৰ উজনি অসমৰ তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদন অঞ্চলৰ এটা অংশ।&lt;ref&gt;{{Cite book
|last1=কোটেশ্বৰ ৰাও
|first1=এন.
|last2=ৰাজিতা
|first2=জি.
|title=পাৰ্লিয়ামেণ্টাৰী এণ্ড এছেম্বলী কনষ্টিটুৱেন্সিজ
|publisher=এৰাইজ পাব্লিশ্বাৰ্ছ
|year=২০০৮
|location=নতুন দিল্লী
|pages=৪২
|language=ইংৰাজী
}}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি বাঘজান গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৪,৪৮৮ জন। ইয়াৰে ২,২৪৪ জন পুৰুষ আৰু ২,২৪৪ গৰাকী মহিলা।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাৰ প্ৰাথমিক লোকপিয়লৰ তথ্য
|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6500/download/9577/DDW_PCA1810_2011_MDDS%20with%20UI.xlsx
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভাৰতৰ পঞ্জীয়ক প্ৰধান আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়
}}&lt;/ref&gt;

বাঘজান ২০২০ চনত সংঘটিত এক বৃহৎ প্ৰাকৃতিক গেছ নিৰ্গমন দুৰ্ঘটনাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পৰিচিত হয়। [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ বাঘজান তেলক্ষেত্ৰৰ এটা খাদত ২০২০ চনৰ ২৭ মে'ত সংঘটিত হোৱা অনিয়ন্ত্ৰিত গেছ নিৰ্গমনে অঞ্চলটোৰ জনজীৱন, কৃষিভূমি, বনাঞ্চল আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত গুৰুতৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=নকভি
|first=ছাদিক
|title=উজনি অসমত তেলৰ খাদৰপৰা গেছ নিৰ্গমনে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ ভাবুকি
|url=https://www.downtoearth.org.in/news/pollution/blowout-at-oil-india-well-threatens-national-park-in-upper-assam-71464
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=ডাউন টু আৰ্থ
|date=৩০ মে' ২০২০
}}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==
[[File:Maguri Beel.jpg|thumb|[[মাগুৰী মতাপুং বিল]]]]
বাঘজান তিনিচুকীয়া জিলাৰ দক্ষিণ-পূব অংশত, ডুমডুমা মহকুমাৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ ভৌগোলিক স্থানাংক প্ৰায় ২৭.৬০০২° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৫.৪০১৮° পূব দ্ৰাঘিমাংশ। ইয়াৰ গড় উচ্চতা সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১২৫ মিটাৰ। 

গাঁওখনৰ মুঠ ভৌগোলিক এলেকা প্ৰায় ৫৩৩.৮৪ হেক্টৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বাঘজান গাঁৱৰ লোকপিয়লৰ তথ্য
|url=https://www.censusindia.co.in/villages/baghjan-gaon-population-tinsukia-assam-295125
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভাৰতীয় লোকপিয়লৰ তথ্য
}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

বাঘজানৰ ভৌগোলিক পৰিৱেশ উজনি অসমৰ সমভূমি, জলাশয়, কৃষিভূমি আৰু বনাঞ্চলৰে গঠিত। অঞ্চলটো [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু ইয়াৰ পাৰিপাৰ্শ্বিক পৰিৱেশৰ ওচৰত অৱস্থিত। 

== জনসংখ্যা ==

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বাঘজান গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ৪,৪৮৮ জন। পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা সমান আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বাঘজান গাঁৱৰ জনসংখ্যা
|url=https://www.censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6500/download/9577/DDW_PCA1810_2011_MDDS%20with%20UI.xlsx
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভাৰতৰ পঞ্জীয়ক প্ৰধান আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়
}}&lt;/ref&gt;

গাঁওখনৰ জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশ কৃষি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, সেৱা আৰু তেল উদ্যোগৰ সৈতে জড়িত। 

== অৰ্থনীতি ==

বাঘজান অঞ্চলৰ অৰ্থনীতি পৰম্পৰাগতভাৱে কৃষি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদভিত্তিক। ধান খেতি আৰু অন্যান্য কৃষিকাৰ্য স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। 

ইয়াৰ উপৰি বাঘজান অঞ্চলত [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]ৰ তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদন কাৰ্যকলাপ চলি আহিছে। তেল আৰু গেছ উদ্যোগৰ উপস্থিতিয়ে অঞ্চলটোৰ অৰ্থনীতি আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছে। 

বাঘজান তেলক্ষেত্ৰৰ অৱস্থান [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]] আৰু [[মাগুৰী মতাপুং বিল]]ৰ ওচৰত হোৱাৰ বাবে অঞ্চলটোৰ তেল আৰু গেছ উৎপাদন কাৰ্যকলাপৰ পৰিৱেশগত প্ৰভাৱক লৈ বিভিন্ন সময়ত আলোচনা আৰু উদ্বেগ প্ৰকাশ পাইছে। 

== ২০২০ চনৰ গেছ নিৰ্গমন দুৰ্ঘটনা ==

২০২০ চনৰ ২৭ মে'ত অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ বাঘজান তেলক্ষেত্ৰৰ এটা খাদত অনিয়ন্ত্ৰিত প্ৰাকৃতিক গেছ নিৰ্গমন আৰম্ভ হয়। কেইদিনমানৰ ভিতৰতে নিৰ্গমন অধিক তীব্ৰ হৈ পৰে আৰু পিছত খাদটোত বৃহৎ অগ্নিকাণ্ড সংঘটিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=বাঘজান তেলৰ খাদৰ ওচৰত বিস্ফোৰণ, বিদেশী বিশেষজ্ঞ আহত
|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-huge-explosion-near-baghjan-oil-well-in-assam/357194
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=আউতলুক
|date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২
}}&lt;/ref&gt;

এই ঘটনাত তিনিজন লোকৰ মৃত্যু হয় আৰু তিনিজন বিদেশী বিশেষজ্ঞ আহত হয়। গেছ নিৰ্গমনৰ ফলত বাঘজান আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ কেইবাখনো গাঁও, কৃষিভূমি, জলাশয় আৰু বনাঞ্চল ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=উজনি অসমত তেলৰ খাদৰ গেছ নিৰ্গমনে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ ভাবুকি
|url=https://www.downtoearth.org.in/news/pollution/blowout-at-oil-india-well-threatens-national-park-in-upper-assam-71464
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=ডাউন টু আৰ্থ
|date=৩০ মে' ২০২০
}}&lt;/ref&gt;

গেছ নিৰ্গমন সম্পূৰ্ণৰূপে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ কেইবামাহো সময় লাগে। ২০২০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত খাদটো সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=বাঘজানৰ গেছ নিৰ্গমন কৰা খাদ সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ
|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/baghjan-blowout-well-sealed-fully/article33103989.ece
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=দ্য হিন্দু
|date=১৫ নৱেম্বৰ ২০২০
}}&lt;/ref&gt;

গেছ নিৰ্গমনৰ ফলত স্থানীয় লোকসকলৰ ঘৰ-বাৰী, কৃষিভূমি আৰু জীৱিকাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে। বিস্তৃত অঞ্চলত অগ্নিকাণ্ড আৰু গেছৰ প্ৰভাৱৰ বাবে বহু লোকক নিৰাপদ স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=আগৰৱালা
|first=টোৰা
|title=বাঘজান গেছ নিৰ্গমনৰ চাৰি মাহ: খাদ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ আৰু সময় লাগিব
|url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/assam/four-months-of-baghjan-blowout-authorities-say-will-take-at-least-one-more-month-to-control-6635846/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=দ্য ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ
|date=২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০
}}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== পৰিৱেশ ==

বাঘজান অঞ্চলটো জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ দিশৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ। অঞ্চলটোৰ ওচৰত ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু মাগুৰী-মতাপুং বিল অৱস্থিত। এই জলাভূমি আৰু বনাঞ্চলসমূহ বহু প্ৰজাতিৰ চৰাই, মাছ, স্তন্যপায়ী আৰু অন্যান্য জলজ আৰু স্থলজ প্ৰাণীৰ বাসস্থান। 

২০২০ চনৰ গেছ নিৰ্গমনৰ ফলত অঞ্চলটোৰ জলাশয়, বনাঞ্চল আৰু বন্যপ্ৰাণীৰ ওপৰত ব্যাপক প্ৰভাৱ পৰাৰ আশংকা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=বাঘজানৰ গেছ নিৰ্গমনে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ ভাবুকি
|url=https://www.downtoearth.org.in/news/pollution/blowout-at-oil-india-well-threatens-national-park-in-upper-assam-71464
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=ডাউন টু আৰ্থ
|date=৩০ মে' ২০২০
}}&lt;/ref&gt;

মাগুৰী-মতাপুং বিলৰ জলজ পৰিৱেশ আৰু চৰাইৰ বাসস্থানৰ ওপৰত গেছ নিৰ্গমন আৰু অগ্নিকাণ্ডৰ প্ৰভাৱক লৈ পৰিৱেশবিদসকলে উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। 

== পৰিবহণ ==

বাঘজান ডুমডুমা আৰু তিনিচুকীয়াৰ সৈতে পথযোগে সংযুক্ত। ওচৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰসমূহৰ ভিতৰত ডুমডুমা আৰু তিনিচুকীয়া উল্লেখযোগ্য। 

ৰে'ল যোগাযোগৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ওচৰত থকা ষ্টেচনসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তিনিচুকীয়া ৰে'ল ষ্টেচন উজনি অসমৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল সংযোগ কেন্দ্ৰ। 

নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰ হৈছে [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]। 

== শিক্ষা == 

বাঘজান আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলত প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে। উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ডুমডুমা, তিনিচুকীয়া আৰু ডিব্ৰুগড়ৰ বিভিন্ন মহাবিদ্যালয় আৰু উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানলৈ যায়। 

== সামাজিক ইতিহাস ==

বাঘজান অঞ্চলটো বিভিন্ন সময়ত সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক ঘটনাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উদ্যোগৰ বিকাশৰ সমান্তৰালভাৱে ভূমি, পৰিৱেশ, জীৱিকা আৰু সম্পদৰ অধিকাৰক লৈ স্থানীয় সমাজত বিভিন্ন সময়ত উদ্বেগ প্ৰকাশ পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=শইকীয়া
|first=অৰুণাভ
|title=বাঘজান গেছ নিৰ্গমনে অইল ইণ্ডিয়াক লৈ দীৰ্ঘদিনীয়া অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰিলে
|url=https://scroll.in/article/966525/an-assamese-psu-the-baghjan-blowout-exposes-long-suppressed-resentments-against-oil-india
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=স্ক্ৰল
|date=৮ জুলাই ২০২০
}}&lt;/ref&gt;

বাঘজান অঞ্চলৰ সৈতে উগ্ৰপন্থী কাৰ্যকলাপৰ ইতিহাসৰ কথাও বিভিন্ন সংবাদ প্ৰতিৱেদনত উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২১ চনত অঞ্চলটোৰ কেইজনমান যুৱক নিৰুদ্দেশ হোৱা আৰু তেওঁলোকে নিষিদ্ধ উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদান কৰাৰ সন্দেহ প্ৰকাশ পোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=গোহাঁই
|first=চন্দন বি.
|title=তিনিচুকীয়াত তিনিজন যুৱক নিৰুদ্দেশ, উগ্ৰপন্থী সংগঠনত যোগদানৰ সন্দেহ
|url=https://www.eastmojo.com/news/2021/10/27/watch-3-youths-go-missing-in-assams-tinsukia-suspected-of-joining-ulfa-i/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=ইষ্টম'জ'
|date=২৭ অক্টোবৰ ২০২১
}}&lt;/ref&gt;

== গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান ==

* বাঘজান তেলক্ষেত্ৰ
* [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]
* [[মাগুৰী মতাপুং বিল]]

== লগতে চাওক ==
* [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]
* [[ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]
* [[তিনিচুকীয়া জিলা]]
* [[ডুমডুমা]]

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:তিনিচুকীয়া জিলা]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>ibtv1vfb35hnq4tzwqwf92dzq6vfbrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বৈঠালাংছ'</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139056</id>
    <revision>
      <id>633659</id>
      <parentid>629487</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:58:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16702" sha1="9w8z2hn7vm2bbd6e6g7lop3cqp1p4tr" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = বৈঠালাংছ'
| settlement_type = গাঁও
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_map_caption = অসমৰ মানচিত্ৰত বৈঠালাংছ'ৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|25.78|92.82|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
| subdivision_type3 = ৰাজহ চক্ৰ
| subdivision_name3 = ডংকা
| population_as_of = ২০১১
| population_total = ১৯৮৭
| population_density_km2 = auto
| area_total_ha = ১৯৮
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = প্ৰধান ভাষা
| demographics1_info1 = [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা
| postal_code = ৭৮২৪৫০
| blank_name_sec1 = লোকপিয়ল গাঁও কোড
| blank_info_sec1 = ২৯৫৪৪৯
}}

'''বৈঠালাংছ'''' {{en|Baithalangso}} অসমৰ [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]ৰ ডংকা ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও আৰু অঞ্চলটোৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ জনবসতি কেন্দ্ৰ। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বৈঠালাংছ'ৰ মুঠ জনসংখ্যা ১,৯৮৭ জন আৰু মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা ৪০৬টা। গাঁওখনৰ ভৌগোলিক এলেকা প্ৰায় ১৯৮ হেক্টৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁও
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==

বৈঠালাংছ' কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পশ্চিম অংশৰ পাহাৰীয়া আৰু সমভূমি সংলগ্ন অঞ্চলত অৱস্থিত। গাঁওখন ডংকা ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্গত আৰু ইয়াৰ লোকপিয়ল গাঁও কোড ২৯৫৪৪৯।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ মানচিত্ৰ, জনসংখ্যা আৰু প্ৰশাসনিক তথ্য
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ এলেকা প্ৰায় ১৯৮ হেক্টৰ বা ১.৯৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ ভৌগোলিক তথ্য
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

বৈঠালাংছ'ৰ নিকটৱৰ্তী উল্লেখযোগ্য নগৰসমূহৰ ভিতৰত ডংকা আৰু ডংকামোকাম উল্লেখযোগ্য।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁও
|url=https://vill.co.in/assam/karbi-anglong/donka-314020880/baithalangso-020882954490/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিল
}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==

বৈঠালাংছ' [[কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ প্ৰশাসনিক পৰিসৰৰ অন্তৰ্গত। অঞ্চলটো ডংকা ৰাজহ চক্ৰৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ প্ৰশাসনিক তথ্য
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

কাৰ্বি আংলং জিলাৰ প্ৰশাসনিক তথ্য অনুসৰি বৈঠালাংছ' অঞ্চলত স্বাস্থ্য, শিক্ষা আৰু অন্যান্য জনসেৱামূলক প্ৰতিষ্ঠান আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=কাৰ্বি আংলং জিলাৰ এক নজৰত
|url=https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
|archivedate=2024-07-30
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240730162945/https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

== জনসংখ্যা ==

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ মুঠ জনসংখ্যা ১,৯৮৭ জন। ইয়াৰে ১,০০৫ জন পুৰুষ আৰু ৯৮২ গৰাকী মহিলা। মুঠ পৰিয়ালৰ সংখ্যা আছিল ৪০৬টা।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁও — ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি গাঁওখনৰ লিংগ অনুপাত প্ৰতি ১,০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৭৭ গৰাকী মহিলা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ জনসংখ্যা আৰু লিংগ অনুপাত
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==

বৈঠালাংছ' কাৰ্বি আংলং জিলাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষাকেন্দ্ৰ। অঞ্চলটোত প্ৰাথমিক, মাধ্যমিক আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়ৰ কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=কাৰ্বি আংলং জিলাৰ এক নজৰত
|url=https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
|archivedate=2024-07-30
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240730162945/https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

=== বিদ্যালয় ===

বৈঠালাংছ' উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় অঞ্চলটোৰ এটা পুৰণি শিক্ষানুষ্ঠান। বিদ্যালয়খন ১৯৬৩ চনত স্থাপিত হৈছিল আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ শিক্ষা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়
|url=https://www.icbse.com/schools/baithalangso-higher-secondary-yor0zn
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=আইচিবিএছই
}}&lt;/ref&gt; ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ এখন বেচৰকাৰী ইংৰাজী মাধ্যমৰ শিক্ষানুষ্ঠান। বিদ্যালয়খনৰ আৰম্ভণি ২০০৬ চনত হয়। প্ৰথম অৱস্থাত বাঁহৰ বেৰা আৰু টিনৰ চালিৰ এটা সৰু ঘৰৰপৰা বিদ্যালয়খনৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। ২০১১ চনত পকী ভৱন নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ' — চমু ইতিহাস
|url=https://baithalangsodbschool.edu.in/brief-history/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ'
}}&lt;/ref&gt; বিদ্যালয়খনত ইংৰাজী শিক্ষাৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বিতৰ্ক, নাটক, ক্ৰীড়া আদি সহ-পাঠ্যক্ৰমীয় কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ' — সাধাৰণ তথ্য
|url=https://baithalangsodbschool.edu.in/general-information/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ'
}}&lt;/ref&gt; [[জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়]] বৈঠালাংছ' অঞ্চলৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষানুষ্ঠান। বিদ্যালয়খন লংঝাপ, হংগ্ৰাম, বৈঠালাংছ'ত অৱস্থিত আৰু [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, বৈঠালাংছ'
|url=https://saras.cbse.gov.in/SARAS/AffiliatedList/AfflicationDetails/240027
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ
|archivedate=2026-08-21
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821065029/https://saras.cbse.gov.in/SARAS/AffiliatedList/AfflicationDetails/240027
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

=== উচ্চ শিক্ষা ===
ছেমছনছিং ইংতি মহাবিদ্যালয় বৈঠালাংছ' অঞ্চলৰ এটা উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান॥&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ'ৰ ছেমছনছিং ইংতি মহাবিদ্যালয়ৰ উন্নয়নমূলক কাম
|url=https://karbianglong.co.in/cdms/Users/uploadsdoc/1726209588_CDC%20Annexures%20September.pdf
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ'ৰ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ
|url=https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
|archivedate=2024-07-30
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240730162945/https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

== স্বাস্থ্য সেৱা ==

বৈঠালাংছ' অঞ্চলত স্বাস্থ্য সেৱাৰ বাবে চৰকাৰী স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান আছে। কাৰ্বি আংলং জিলাৰ তথ্য অনুসৰি বৈঠালাংছ'ত এটা খণ্ড প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=কাৰ্বি আংলং জিলাৰ এক নজৰত
|url=https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
|archivedate=2024-07-30
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240730162945/https://karbianglong.co.in/2024/at-a-glance/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt; অঞ্চলটোত অন্যান্য প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য সেৱা আৰু মাতৃ-শিশু স্বাস্থ্য সেৱাৰ সুবিধাও উপলব্ধ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ জনসেৱা সুবিধা
|url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Karbi-Anglong/Donka/Baithalangso
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ৱানফাইভনাইন
}}&lt;/ref&gt;

== কৃষি আৰু অৰ্থনীতি ==

বৈঠালাংছ'ৰ গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিত কৃষিৰ গুৰুত্ব আছে। ধান আৰু বিভিন্ন শাক-পাচলি অঞ্চলটোৰ প্ৰধান কৃষিজ উৎপাদনৰ ভিতৰত পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ কৃষি আৰু স্থানীয় অৰ্থনীতি
|url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Karbi-Anglong/Donka/Baithalangso
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ৱানফাইভনাইন
}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ তথ্যৰ ভিত্তিত গাঁওখনৰ ভূমি ব্যৱহাৰত কৃষিভূমি আৰু বসতিপ্ৰধান এলেকা দুয়োটাই গুৰুত্বপূৰ্ণ। অঞ্চলটোত জলসিঞ্চনৰ বাবেও খাল ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ ভূমি ব্যৱহাৰ আৰু কৃষি
|url=https://www.onefivenine.com/india/census/village/Karbi-Anglong/Donka/Baithalangso
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ৱানফাইভনাইন
}}&lt;/ref&gt;

== পৰিবহণ ==

বৈঠালাংছ' পথযোগে কাৰ্বি আংলং জিলাৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত। ডংকামোকাম আৰু অন্যান্য নিকটৱৰ্তী নগৰলৈ নিয়মীয়া পথ যোগাযোগ আছে। অঞ্চলটোৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থাত স্থানীয় পথ আৰু ৰাজ্যিক পথৰ গুৰুত্ব আছে। বৈঠালাংছ'ৰ ওচৰৰ ডংকামোকাম প্ৰায় ১৭ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বৈঠালাংছ' গাঁৱৰ অৱস্থান আৰু যোগাযোগ
|url=https://www.villagemaps.in/assam/baithalangso-donka-karbi-anglong-295449/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ভিলেজমেপছ
}}&lt;/ref&gt;

== সংস্কৃতি ==

বৈঠালাংছ' কাৰ্বি আংলং জিলাৰ কাৰ্বি অধ্যুষিত অঞ্চলৰ এটা অংশ। অঞ্চলটোৰ সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক জীৱনত [[কাৰ্বি জনগোষ্ঠী]]ৰ ভাষা, পৰম্পৰা আৰু উৎসৱৰ প্ৰভাৱ আছে। কাৰ্বি আংলঙৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ দৰে বৈঠালাংছ'তো বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকৰ সহাৱস্থান দেখা যায়। 

== লগতে চাওক ==
* [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
* [[কাৰ্বি জনগোষ্ঠী]]
* [[কাৰ্বি ভাষা]]

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>9w8z2hn7vm2bbd6e6g7lop3cqp1p4tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শিকদামাখা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139061</id>
    <revision>
      <id>633678</id>
      <parentid>629493</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22891" sha1="gxlbzszupb7b5ksok44ca4wbdj9prgi" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = শিকদামাখা
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Shikdamakha Village.jpg
| image_alt = শিকদামাখা গাঁও
| image_caption = শিকদামাখা গাঁও
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_label_position = left
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ অসমত শিকদামাখাৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|25.9487|N|92.2237|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = অঞ্চল
| subdivision_name2 = [[হামৰেণ]]
| subdivision_type3 = জিলা
| subdivision_name3 = [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
| subdivision_type4 = উন্নয়ন খণ্ড
| subdivision_name4 = আমৰি
| governing_body = গাঁও পঞ্চায়ত
| unit_pref = মেট্ৰিক
| population_total = ৫৯৫
| population_as_of = ২০১১
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| demographics1_title2 = কথিত
| demographics1_info2 = [[তিৱা ভাষা|তিৱা]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[খাছি ভাষা|খাছি]], অসমীয়া, হিন্দী
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা
| postal_code = ৭৮২৪১৩
}}

[[File:Shikdamakha entrance gate.jpg|thumb|শিকদামাখাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]]

'''শিকদামাখা''' {{en|Shikdamakha}} অসমৰ [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]ৰ উমছৱাই উপত্যকাত অৱস্থিত এখন পাহাৰীয়া গাঁও। গাঁওখন আমৰি উন্নয়ন খণ্ডৰ অন্তৰ্গত আৰু [[বৈঠালাংছ']] বিধানসভা সমষ্টিৰ সৈতে জড়িত। শিকদামাখা ইয়াৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা, প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু তিৱা সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ বাবে পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=শিকদামাখা গাঁও
|url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
}}&lt;/ref&gt;

== নামৰ উৎপত্তি ==

''শিকদামাখা'' নামটো [[তিৱা ভাষা]]ৰপৰা অহা বুলি স্থানীয় পৰম্পৰাত কোৱা হয়। নামটোৰ সৈতে পাহাৰীয়া টিলা আৰু ফান্দৰ সৈতে জড়িত এক স্থানীয় লোককথা আছে। স্থানীয় লোকবিশ্বাস অনুসৰি অতীতত এই অঞ্চলত মানুহক ফান্দত পেলোৱা ভূতৰ কাহিনী প্ৰচলিত আছিল। 

== ভূগোল ==

শিকদামাখা প্ৰায় ২৫.৯৪৮৭° উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯২.২২৩৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশত অৱস্থিত। গাঁওখন উমছৱাই উপত্যকাৰ মাজভাগত অৱস্থিত আৰু চাৰিওফালে সেউজীয়া পাহাৰে আগুৰি আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অসমৰ এখন পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে শিকদামাখা
|url=https://swachhindia.ndtv.com/assam-hamlet-wishes-become-cleanest-village-asia-5016/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=স্বচ্ছ ইণ্ডিয়া
|date=১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭
|archivedate=2026-01-15
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260115060206/https://swachhindia.ndtv.com/assam-hamlet-wishes-become-cleanest-village-asia-5016/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

শিকদামাখাৰ ওচৰত তিৱা সমাজত সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও পাহাৰ আৰু টিলা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত পালাখংগৰ আৰু শাবৰি মাখা উল্লেখযোগ্য। 

অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগে উমছৱাই উপত্যকাক প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য আৰু তিৱা সংস্কৃতিৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন অঞ্চল হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অপৰূপ অসম
|url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=অসম পৰ্যটন বিভাগ
}}&lt;/ref&gt;

== জনসংখ্যা ==

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি শিকদামাখাত মুঠ ১০৩টা পৰিয়াল আছিল। গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৫৯৫ জন। ইয়াৰে ৩২১ জন পুৰুষ আৰু ২৭৪ গৰাকী মহিলা।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=গনি
|first=আব্দুল
|title=স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ বহু আগতেই অসমৰ এখন গাঁৱে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছিল
|url=https://scroll.in/article/828087/way-before-swacch-bharat-a-remote-assam-village-had-set-cleanliness-goals-for-itself
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=স্ক্ৰল
|date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭
}}&lt;/ref&gt;

গাঁওখনত মূলতঃ [[তিৱা জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকৰ বসতি আছে। ইয়াৰ উপৰি কাৰ্বি, খাছি আৰু অন্যান্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকেও অঞ্চলটোত বসবাস কৰে। 

== শিক্ষা ==

শিকদামাখা আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ উমছৱাই অঞ্চলত প্ৰাথমিকৰপৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ শিক্ষাৰ সুবিধা আছে। ডন বস্ক' উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, উমছৱাই অঞ্চলটোৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষানুষ্ঠান। বিদ্যালয়খন উমছৱাইৰ শিকদামাখা অঞ্চলত অৱস্থিত আৰু উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ শিক্ষা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ডন বস্ক' বিদ্যালয়, উমছৱাই
|url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ
}}&lt;/ref&gt; উমছৱাইৰ শিক্ষানুষ্ঠানখনৰ ইতিহাস ১৯৬৩ চনত পুণ্ডুৰিমাখাত আৰম্ভ হোৱা এখন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত। পিছত বিদ্যালয়খন উমছৱাইলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু ক্ৰমে উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ উন্নীত হয়। ২০০৪ চনত বিদ্যালয়খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়লৈ উন্নীত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ডিফু ধৰ্মপ্ৰদেশ — উমছৱাই
|url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ
}}&lt;/ref&gt; ২০০৬ চনৰপৰা বিদ্যালয়খনত তিৱা আৰু কাৰ্বি ভাষাৰ মাধ্যমত প্ৰাথমিক শিক্ষা প্ৰদানৰ ব্যৱস্থাও আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=উমছৱাইৰ শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী
|url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ
}}&lt;/ref&gt;

== পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা ==

শিকদামাখা অসমৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য গাঁও হিচাপে পৰিচিত। গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকলে ঘৰৰ সন্মুখত আৰু গাঁৱৰ বিভিন্ন স্থানত বাঁহৰ জাবৰ পেলোৱা পাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰে। সংগৃহীত জাবৰ নিয়মীয়াকৈ নিষ্কাষণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news
|last=গনি
|first=আব্দুল
|title=স্বচ্ছ ভাৰত অভিযানৰ বহু আগতেই অসমৰ এখন গাঁৱে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ লক্ষ্য স্থিৰ কৰিছিল
|url=https://scroll.in/article/828087/way-before-swacch-bharat-a-remote-assam-village-had-set-cleanliness-goals-for-itself
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=স্ক্ৰল
|date=২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭
}}&lt;/ref&gt; গাঁওবাসীয়ে সপ্তাহত একাধিক দিন সামূহিকভাৱে ৰাস্তা আৰু ৰাজহুৱা স্থান পৰিষ্কাৰ কৰে। এই সামূহিক অংশগ্ৰহণেই শিকদামাখাৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা ব্যৱস্থাৰ অন্যতম বৈশিষ্ট্য। 

২০১৬ চনত অসম চৰকাৰ আৰু জনস্বাস্থ্য কাৰিকৰী বিভাগে শিকদামাখাক পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজ্যৰ এখন উল্লেখযোগ্য গাঁও হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। একে বছৰতে কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্ত শাসিত পৰিষদে শিকদামাখাক পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=পশ্চিম কাৰ্বি আংলঙৰ গাঁওক মুকলি শৌচমুক্ত মৰ্যাদা
|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/west-karbi-anglong-village-to-get-open-defecation-free-status-today/articleshow/56770037.cms
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|publisher=দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া
|date=২৫ জানুৱাৰী ২০১৭
}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়তো জিলা প্ৰশাসনে শিকদামাখাক অসমৰ অন্যতম পৰিষ্কাৰ গাঁও হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=পৰ্যটন
|url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
}}&lt;/ref&gt;

== সংস্কৃতি ==

শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ তিৱা অধ্যুষিত গাঁওসমূহৰ অন্যতম। তিৱা সমাজৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, লোকবিশ্বাস, খাদ্যাভ্যাস আৰু সামাজিক জীৱন গাঁওখনৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ। উমছৱাই উপত্যকাৰ গাঁওসমূহত বাঁহৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ দেখা যায়। ঘৰ, বেৰ, গেট আৰু অন্যান্য দৈনন্দিন সামগ্ৰীত বাঁহ ব্যৱহাৰ কৰা পৰম্পৰা অঞ্চলটোৰ বিশেষ বৈশিষ্ট্য।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অপৰূপ অসম
|url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=অসম পৰ্যটন বিভাগ
}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন ==

শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ গ্ৰাম্য পৰ্যটনৰ সৈতে জড়িত এখন উল্লেখযোগ্য গাঁও। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, পাহাৰীয়া দৃশ্য, তিৱা সংস্কৃতি আৰু পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ বাবে গাঁওখন পৰ্যটকৰ আকৰ্ষণৰ কেন্দ্ৰ হৈ উঠিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=পৰ্যটন
|url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
}}&lt;/ref&gt;

=== পালাখংগৰ ===
পালাখংগৰ শিকদামাখাৰপৰা প্ৰায় ৬ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত এটা পাহাৰীয়া পৰ্যটনস্থলী। ইয়াৰপৰা উমছৱাই উপত্যকাৰ বিস্তৃত প্ৰাকৃতিক দৃশ্য দেখা যায়। 

=== তিৱা একশিলা স্মাৰক ===

শিকদামাখাৰ ওচৰৰ আমছাই পিনুং তিৱা জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ইয়াত বহুতো শিলৰ একশিলা স্মাৰক আছে। অসম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগে উল্লেখ কৰা অনুসৰি ইয়াত প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহত ''ফিদ্ৰি চংখাং'' নামৰ পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িতভাৱে এটা নতুন একশিলা স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=পৰ্যটন
|url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
}}&lt;/ref&gt; তিৱা সমাজত পূৰ্বপুৰুষৰ স্মৃতি আৰু আধ্যাত্মিক পৰম্পৰাৰ সৈতে এই একশিলা স্থাপনৰ ৰীতি জড়িত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=বাঁহবন আৰু একশিলা স্মাৰকৰ দেশ
|url=https://assamtribune.com/of-bamboo-groves-and-monoliths
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন
}}&lt;/ref&gt;

=== অৰ্কিড উদ্যান ===

শিকদামাখাৰ ওচৰত এখন অৰ্কিড উদ্যান আছে। অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশত গছৰ ওপৰত আৰু গছৰ কাণ্ডৰ সৈতে সংলগ্ন হৈ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ অৰ্কিড দেখা যায়। 

=== মেৰী মাদাৰ অৱ গড গীৰ্জা ===

মেৰী মাদাৰ অৱ গড গীৰ্জা উমছৱাইৰ এটা উল্লেখযোগ্য ধৰ্মীয় আৰু স্থাপত্যিক স্থান। উমছৱাই অঞ্চলত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহে শিক্ষা আৰু সামাজিক সেৱাৰ ক্ষেত্ৰতো ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ডিফু ধৰ্মপ্ৰদেশ — উমছৱাই
|url=https://donboscoguwahati.org/index.php/diphu-diocese/
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=ডন বস্ক' গুৱাহাটী প্ৰদেশ
}}&lt;/ref&gt;

== কৃষি আৰু জীৱিকা ==

উমছৱাই উপত্যকাৰ তিৱা গাঁওসমূহৰ অৰ্থনীতি কৃষিনিৰ্ভৰ। ধান, ঝাড়ু ঘাঁহ, আদা আৰু অন্যান্য কৃষিজাত সামগ্ৰী অঞ্চলটোৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎপাদনৰ ভিতৰত পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=বাঁহবন আৰু একশিলা স্মাৰকৰ দেশ
|url=https://assamtribune.com/of-bamboo-groves-and-monoliths
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=দ্য আছাম ট্ৰিবিউন
}}&lt;/ref&gt;

অঞ্চলটোৰ কৃষিত পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰো দেখা যায়। স্থানীয় উৎপাদিত সামগ্ৰীৰে তিৱা খাদ্য প্ৰস্তুত কৰাৰ পৰম্পৰা অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক পৰ্যটনৰ অন্যতম আকৰ্ষণ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অপৰূপ অসম
|url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=অসম পৰ্যটন বিভাগ
}}&lt;/ref&gt;

== পৰিবহণ ==

শিকদামাখা পথযোগে উমছৱাই উপত্যকাৰ অন্যান্য গাঁও আৰু অসমৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে সংযুক্ত। গাঁওখন ২৭নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগী পথৰ জৰিয়তে [[গুৱাহাটী]] আৰু [[উজনি অসম]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিব পাৰে। 

অসম পৰ্যটন বিভাগৰ তথ্য অনুসৰি উমছৱাই উপত্যকাৰ নিকটৱৰ্তী ৰে'ল ষ্টেচন প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দূৰত আৰু গুৱাহাটী বিমানবন্দৰ প্ৰায় ১১৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=অপৰূপ অসম
|url=https://publications.assamtourism.gov.in/publications/files/Aporup_Assam.pdf
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=অসম পৰ্যটন বিভাগ
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Road_in_Shikdamakha.jpg|thumb|শিকদামাখা গাঁৱৰ পথ]]

== পৰিৱেশ আৰু গ্ৰাম্য পৰ্যটন ==

শিকদামাখা উমছৱাই উপত্যকাৰ সেউজীয়া পাহাৰ, বাঁহবন আৰু পৰম্পৰাগত গাঁওসমূহৰ মাজত অৱস্থিত। এই প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশে গাঁওখনক গ্ৰাম্য আৰু পৰিৱেশভিত্তিক পৰ্যটনৰ বাবে উপযোগী কৰি তুলিছে।&lt;ref&gt;{{Cite journal
|title=অসমৰ পৰ্যটন আৰু উমছৱাই উপত্যকাৰ গ্ৰাম্য পৰ্যটন
|journal=ইণ্টাৰনেশ্যনেল জাৰ্নেল অৱ জিঅ'গ্ৰাফী, জিঅ'লজি এণ্ড এনভায়ৰনমেণ্ট
|year=২০২২
|volume=৪
|issue=২
|pages=১১২–১১৭
|url=https://www.geojournal.net/uploads/archives/4-2-17-389.pdf
}}&lt;/ref&gt; গাঁওখনৰ পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবে ইয়াক পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলাৰ পৰ্যটন মানচিত্ৰত বিশেষ স্থান দিয়া হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=পৰ্যটন
|url=https://westkarbianglong.assam.gov.in/resource/tourism
|access-date=২০ আগষ্ট ২০২৬
|website=পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা প্ৰশাসন
}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
* [[কাৰ্বি আংলং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]
* [[তিৱা জনগোষ্ঠী]]
* [[বৈঠালাংছ']]

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পৰ্যটনস্থলী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>gxlbzszupb7b5ksok44ca4wbdj9prgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰেইয়েক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139079</id>
    <revision>
      <id>633720</id>
      <parentid>630692</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:05:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13449" sha1="l8j0nzrddi2nu0nxak3rihv2yl3rxld" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ৰেইয়েক
| photo = Reiek.JPG
| photo_caption = ৰেইয়েক পাহাৰ
| elevation_m = ১৪৬৫
| location = [[আইজল জিলা]], [[মিজোৰাম]], [[ভাৰত]]
| range = [[লুচাই পাহাৰ]]
| coordinates = {{coord|23.678|92.603|region:IN_type:mountain|display=inline,title}}
}}

'''ৰেইয়েক''' {{en|Reiek}} মিজোৰামৰ [[আইজল জিলা]]ত অৱস্থিত এখন পাহাৰ আৰু পৰ্যটনস্থলী। ই মিজোৰামৰ ৰাজধানী [[আইজল]]ৰ পৰা প্ৰায় ২৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ৰেইয়েকৰ উচ্চতা প্ৰায় ১,৪৬৫ মিটাৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=মিজোৰামৰ পাহাৰ
|url=http://mizoram.nic.in/about/hill.htm
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম চৰকাৰ
}}&lt;/ref&gt;

ৰেইয়েকৰ শীৰ্ষৰ পৰা আইজল চহৰ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ উপত্যকা আৰু পাহাৰসমূহৰ বিস্তৃত দৃশ্য দেখা যায়। আকাশ পৰিষ্কাৰ থাকিলে পাহাৰৰ শীৰ্ষৰ পৰা [[বাংলাদেশ]]ৰ সমভূমিৰ কিছু অংশো দেখা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ৰেইয়েক
|url=http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2013-03-03
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130303183832/http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

ৰেইয়েক পাহাৰ ঘন সেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ গছ-গছনিৰে আৱৃত। ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, পাহাৰীয়া পৰিৱেশ আৰু আইজলৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে ৰেইয়েক মিজোৰামৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী।

== ভূগোল ==

ৰেইয়েকক স্থানীয়ভাৱে '''ৰেইয়েক ত্লাং''' বুলিও কোৱা হয়। ই এক প্ৰকাৰৰ কুয়েষ্টা ভূ-আকৃতি, য'ত এটা ফালে ঢাল আৰু আনটো ফালে তুলনামূলকভাৱে থিয় ঢাল থাকে। তৃতীয় যুগৰ বালিশিল আৰু শ্বেলৰ ক্ষয়ৰ ফলত এই ভূ-আকৃতি সৃষ্টি হোৱা বুলি ভূতাত্ত্বিক অধ্যয়নত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ভূ-পৰ্যটনস্থলী
|url=https://journalsofindia.com/gsi-lists-geo-tourism-sites-in-north-east/
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=জাৰ্নেলছ অৱ ইণ্ডিয়া
|date=২৪ আগষ্ট ২০২১
|archivedate=2022-05-19
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220519075752/https://journalsofindia.com/gsi-lists-geo-tourism-sites-in-north-east/
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

ৰেইয়েক লুচাই পৰ্বত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত। পাহাৰখনৰ ওপৰৰ অংশৰ পৰা চাৰিওফালৰ পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতি আৰু উপত্যকাৰ দৃশ্য স্পষ্টকৈ দেখা যায়।

== পৰ্যটন ==

ৰেইয়েক মিজোৰামৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক পৰ্যটনস্থলী। পাহাৰখনলৈ যোৱা পথ, সেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু শীৰ্ষৰ পৰা দেখা পৰ্বতমালাৰ দৃশ্য ইয়াৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ।

ৰেইয়েকৰ পৰা আইজলৰ লগতে পূব আৰু দক্ষিণ-পূব দিশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ দৃশ্য দেখা যায়। পৰিষ্কাৰ বতৰৰ দিনত দূৰৱৰ্তী বাংলাদেশৰ সমভূমিৰ দৃশ্যও দেখা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ৰেইয়েক
|url=http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2013-03-03
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130303183832/http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

== ৰেইয়েক ঐতিহ্য গাঁও ==

ৰেইয়েকৰ ওচৰত মিজোৰাম পৰ্যটন বিভাগে এটা ''ৰেইয়েক ঐতিহ্য গাঁও'' গঢ়ি তুলিছে। ইয়াত বিভিন্ন মিজো জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত বাসগৃহ, মিজো গাঁওবুঢ়াৰ ঘৰ, অবিবাহিত যুৱকৰ বাবে থকা পৰম্পৰাগত বাসস্থান আৰু বিধৱাৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ আদি পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

ঐতিহ্য গাঁওখনৰ ঘৰসমূহ পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীৰে সজ্জিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ জৰিয়তে পৰ্যটকসকলে মিজো সমাজৰ পুৰণি জীৱনশৈলী, স্থাপত্য আৰু সামাজিক পৰম্পৰাৰ সৈতে পৰিচিত হ'ব পাৰে।

ইয়াৰ উপৰি আধুনিক মিজো জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তন দেখুৱাবলৈ কিছুমান আধুনিক ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। পৰ্যটকৰ বাবে ইয়াত খাদ্য আৰু থকাৰ ব্যৱস্থাও আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=এন্থুৰিয়াম উৎসৱ
|url=http://tourism.mizoram.gov.in/page/anthurium-festival-14-11-12.html
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2017-02-01
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201114341/https://tourism.mizoram.gov.in/page/anthurium-festival-14-11-12.html
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Reiek Heritage Village.JPG|thumb|২০০px|ৰেইয়েক ঐতিহ্য গাঁও]]

== এন্থুৰিয়াম উৎসৱ ==

ৰেইয়েক ত্লাংত অনুষ্ঠিত ''এন্থুৰিয়াম উৎসৱ'' মিজোৰামৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটন উৎসৱ। এই উৎসৱৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে মিজোৰামত উৎপাদিত এন্থুৰিয়াম ফুলৰ প্ৰচাৰ আৰু বিপণন বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে মিজো সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাক পৰ্যটকৰ আগত উপস্থাপন কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=এন্থুৰিয়াম উৎসৱ
|url=http://tourism.mizoram.gov.in/page/anthurium-festival-14-11-12.html
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2017-02-01
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170201114341/https://tourism.mizoram.gov.in/page/anthurium-festival-14-11-12.html
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱটো পৰ্যটন আৰু উদ্যানশস্য বিভাগৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত মিজোৰামৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাগত নৃত্য, সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, খেল-ধেমালি আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত হয়। কেতিয়াবা ফেশ্বন প্ৰদৰ্শনীৰো আয়োজন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news
|title=এন্থুৰিয়াম উৎসৱ
|url=http://thezozamtimes.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=170:anthurium-festival&amp;catid=43:news&amp;Itemid=63
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|work=দ্য জোজাম টাইমছ
}}&lt;/ref&gt;

এই উৎসৱে একে সময়তে কৃষি, ফুলৰ খেতি, স্থানীয় সংস্কৃতি আৰু পৰ্যটনৰ প্ৰচাৰত সহায় কৰে।

== উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী ==

ৰেইয়েকৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চলত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ গছ-গছনি আৰু বন্যপ্ৰাণী পোৱা যায়। অঞ্চলটোৰ বনাঞ্চল বহু প্ৰজাতিৰ পাহাৰীয়া চৰাইৰ বাসস্থান।

ৰেইয়েক পাহাৰত বিৰল ''পেৰেগ্ৰিন ফেলকন''কে ধৰি বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ চৰাই দেখা পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ৰেইয়েক
|url=http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2013-03-03
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130303183832/http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

বসন্ত আৰু বাৰিষাৰ সময়ত পাহাৰীয়া অঞ্চলটো বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ সেউজীয়া উদ্ভিদ আৰু ফুলেৰে আৱৰি পৰে।

== সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব ==

ৰেইয়েক মিজো সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ঐতিহ্য গাঁওখনত পৰম্পৰাগত ঘৰ আৰু সামাজিক জীৱনশৈলী উপস্থাপন কৰাৰ ফলত এই অঞ্চলটো মিজো সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শনৰো এক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।

== যাতায়াত ==

ৰেইয়েক আইজলৰ পৰা পথযোগে সহজে যাব পৰা যায়। আইজলৰ পৰা পাহাৰখনলৈ যোৱা পথটো মিজোৰামৰ পাহাৰীয়া ভূ-প্ৰকৃতিৰ মাজেৰে গৈছে।

আইজলৰ পৰা ৰেইয়েকলৈ দূৰত্ব প্ৰায় ২৯ কিলোমিটাৰ।&lt;ref&gt;{{Cite web
|title=ৰেইয়েক
|url=http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|access-date=২১ আগষ্ট ২০২৬
|website=মিজোৰাম পৰ্যটন বিভাগ
|archivedate=2013-03-03
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130303183832/http://mizotourism.nic.in/reiek.htm
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰ হৈছে [[লেংপুই বিমানবন্দৰ]], যি আইজলৰ ওচৰত অৱস্থিত।

== পৰ্যটনৰ উপযুক্ত সময় ==

ৰেইয়েক ভ্ৰমণৰ বাবে শীতকাল আৰু বসন্তকাল তুলনামূলকভাৱে উপযোগী। এই সময়ত আকাশ সাধাৰণতে পৰিষ্কাৰ থাকে আৰু পাহাৰৰ শীৰ্ষৰ পৰা দূৰৱৰ্তী পৰ্বতমালা আৰু উপত্যকাৰ দৃশ্য ভালদৰে দেখা যায়।

এন্থুৰিয়াম উৎসৱৰ সময়ত ৰেইয়েকৰ সাংস্কৃতিক আৰু পৰ্যটনমূলক কাৰ্যসূচীও বিশেষভাৱে বৃদ্ধি পায়।

== লগতে চাওক ==

* [[মিজোৰাম]]
* [[আইজল]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মিজোৰাম]]</text>
      <sha1>l8j0nzrddi2nu0nxak3rihv2yl3rxld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাটুৰিন ফোৰ্ট্ৰেচ চিট্যাডেল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139145</id>
    <revision>
      <id>633600</id>
      <parentid>630011</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11770" sha1="lbcaf0khk1aw7fhp3toskssv1rpoxtm" xml:space="preserve">{{Infobox museum
| name             = বাটুৰিন ফোৰ্ট্ৰেচ  চিট্যাডেল
| native_name      = Цитадель Батуринської фортеці
| native_name_lang = ua
| logo             = 
| logo_upright     = 
| logo_alt         = 
| logo_caption     = 
| image            = Архітектурно-меморіальний комплекс Цитадель.jpg
| image_upright    = 
| alt              = 
| caption          = বাটুৰিন দুৰ্গৰ দুৰ্গ 
| pushpin_map      = 
| pushpin_relief   = 
| pushpin_map_size = 
| pushpin_caption  = 
| coordinates      = {{coord|51.3427|32.8868|type:landmark_region:UA|display=inline,title}}
| former_name      = 
| established      = {{Start date|2008|df=y}}
| dissolved        = &lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --&gt;
| location         = [[বাটুৰিন]], [[ইউক্ৰেইন]]
| type             = [[মুকলি আকাশৰ তলত সংগ্ৰহালয়]]
| accreditation    = 
| key_holdings     = 
| collections      = 
| collection_size  = 
| visitors         = বছৰি ৬০ হাজাৰ
| founder          = 
| director         = 
| president        = 
| ceo              = 
| chairperson      = 
| curator          = 
| architect        = 
| historian        = 
| owner            = 
| public_transit   = 
| parking          = 
| network          = 
| website          = http://www.baturin-capital.gov.ua
| embedded         = {{Infobox historic site
 |embed = yes
 |designation1 = UKRAINE LOCAL
 |designation1_offname = {{Lang|uk|Поселення укріплене багатошарове «Батуринська фортеця»}} (''বহুস্তৰীয় দুৰ্গম বসতি &quot;বাটুৰিন দুৰ্গ।&quot;&quot;)
 |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব
 |designation1_number = 5505-Чр
}}
}}
'''বাটুৰিন ফোৰ্ট্ৰেচ চিট্যাডেল''' ({{Lang-en| Baturyn Fortress Citadel}}) বা '''বাটুৰিন দুৰ্গৰ দুৰ্গ''' হৈছে বাটুৰিন অঞ্চলত অৱস্থিত এটা স্থাপত্য আৰু স্মৃতিসৌধ। ই ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সংৰক্ষিত বনাঞ্চল &quot;হেটমেনৰ ৰাজধানী&quot;ৰ ভিতৰত সংগ্ৰহালয় হিচাপে কাম কৰে।
 
ইউক্ৰেইনৰ এইখনেই একমাত্ৰ মুকলি আকাশৰ তলত প্ৰত্নতাত্ত্বিক উদ্যান, যিখন স্থানীয়ভাৱে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।

==ইতিহাস==
১৭-১৮ শতিকাত [[ইউক্ৰেইন]]ৰ হেটমেনৰ ৰাজধানী বাটুৰিন চহৰৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন হৈছে বাটুৰিন দুৰ্গৰ দুৰ্গ&lt;ref&gt;[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CB%5CA%5CBaturyn.htm Baturyn]&lt;/ref&gt;

১৭ শতিকাৰ প্ৰথম তৃতীয়াংশত নিৰ্মাণ হোৱাৰ পিছৰে পৰা এই দুৰ্গটোৱে পোলেণ্ডৰ আউটপোষ্ট হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৬৬৯–১৭০৮ চন&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The territory of the “Citadel of Baturyn Fortress” – Гетьманська столиця EN |url=https://baturin-capital.gov.ua/en/museum/%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97-%D1%84%D0%BE/ |access-date=2024-10-16 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ৰ ভিতৰত ই হেটমেন্স ডেমিয়ান ইহনাটোভিচ, ইভান চামোইলোভিচ আৰু ইভান মাজেপাৰ আনুষ্ঠানিক বাসগৃহ আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The territory of the “Citadel of Baturyn Fortress” – Гетьманська столиця EN |url=https://baturin-capital.gov.ua/en/museum/%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97-%D1%84%D0%BE/ |access-date=2024-10-16 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

১৯৯৬ চনৰ পৰা দুৰ্গৰ ভূখণ্ডত চলি থকা প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণাৰ ফলত এই কমপ্লেক্সটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিব পৰা গৈছে। এই পুনৰ্গঠনৰ উদ্দেশ্য হৈছে ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসত বাটুৰিন চহৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাক স্মৰণ কৰা আৰু ইয়াৰ বিখ্যাত ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলক স্মৰণ কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Volodymyr Mezentsev, “Archaeological Research of Mazepa’s Capital Baturyn in 2013-2014”, Ukrainian Echo (Toronto), vol. 28, no. 26, November 25, 2014, pp. 1-2. |url=http://www.lucorg.com/index.php/id/244/lang/en |access-date=August 23, 2026 |archivedate=March 15, 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220315022611/https://www.lucorg.com/index.php/id/244/lang/en |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Volodymyr Mezentsev, “Update: Baturyn Excavations in 2014-2015”, The Ukrainian Weekly, no. 4, January 24, 2016, pp. 16-17. |url=http://www.lucorg.com/index.php/id/244/lang/en |access-date=August 23, 2026 |archivedate=March 15, 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220315022611/https://www.lucorg.com/index.php/id/244/lang/en |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ukrweekly.com/uwwp/pylyp-orlyks-coat-of-arms-and-other-archaeological-finds-at-baturyn-in-2017-2018/ Volodymyr Mezentsev, “Pylyp Orlyk’s Coat of Arms and Other Archaeological Finds at Baturyn in 2017-2018”, The Ukrainian Weekly (Parsippany, N.J.), No. 7, February 17, 2019, pp. 10-11, 15.]&lt;/ref&gt;

ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইউচেংকোৰ উদ্যোগত ২০০৮ চনত বাটুৰিন দুৰ্গৰ দুৰ্গ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=The territory of the “Citadel of Baturyn Fortress” – Гетьманська столиця EN |url=https://baturin-capital.gov.ua/en/museum/%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D1%86%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D1%8C-%D0%B1%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D1%97-%D1%84%D0%BE/ |access-date=2024-10-16 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; এই কীৰ্তিচিহ্নবোৰে নিজকে মৌলিক বুলি দাবী নকৰে, ই ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বেটুৰিন দুৰ্গৰ এক সাধাৰণ স্থাপত্য আৰু কলাত্মক প্ৰতিচ্ছবি সৃষ্টি কৰে। ২০২০ চনলৈকে চিটাডেলৰ শিল্পকৰ্মসমূহৰ প্ৰজনন, অভিযান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ, সংগ্ৰহালয় সৃষ্টিৰ প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হোৱা নাই।

==মেম’ৰিয়েল কমপ্লেক্স==
১৭০০ চনত মাস্কোভাইট ৰাষ্ট্ৰৰ নেতৃত্বত গঠিত মিত্ৰজোঁটে উত্তৰ, মধ্য আৰু পূব ইউৰোপত আধিপত্যৰ বাবে ছুইডেন সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। ইউক্ৰেইনৰ কছাকসকলে জাৰক তেওঁৰ আক্ৰমণাত্মক যুদ্ধত সহায় কৰিব লাগিছিল। যুদ্ধৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই কছাকসকলে সকলো ফ্ৰণ্টতে যুঁজিছিল আৰু যথেষ্ট লোকচানৰ সন্মুখীন হৈছিল। অৰ্থনীতি দ্ৰুতগতিত হ্ৰাস পাইছিল; ইউক্ৰেইনৰ মানৱ সম্পদ বিপৰ্যয়জনকভাৱে ক্ষয় হৈ গ’ল, আৰু যেতিয়া যুদ্ধ হেটমানেটৰ ভূখণ্ডলৈ আহিল।

২০০৪ চনৰ ১০ এপ্ৰিলত বাটুৰিনত নিহত হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ স্মৃতিত চিটাডেলৰ চৌহদত গাঢ় গ্ৰেনাইট শিলেৰে নিৰ্মিত এঘাৰ মিটাৰ উচ্চতাৰ এটা ক্ৰছ স্থাপন কৰা হয়। শিলৰ ক্ৰুচৰ আঁৰত যীচু খ্ৰীষ্টৰ ব্ৰঞ্জৰ ক্ৰুচিফিক্স আছে – বাটুৰিন আৰু ইউক্ৰেইনৰ ক্ৰুচবিদ্ধ আৰু পুনৰুত্থানৰ প্ৰতীক। ১৭০৮ চনৰ বেটুৰিন ট্ৰেজেডীৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ স্মৃতিসৌধৰ সিটো পাৰে বেটুৰিনৰ বীৰত্বপূৰ্ণ প্ৰতিৰক্ষাৰ প্ৰতীক হিচাপে শিশু আৰু ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। ইয়াৰ মূল প্ৰতিচ্ছবিখন প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ সময়ত মূৰৰ খুলি ভাঙি যোৱা এগৰাকী মহিলাৰ কবৰত পোৱা গৈছিল – বেটুৰিন ট্ৰেজেডীৰ বলি। এই স্মৃতিসৌধ স্থপতিবিদ আনাটোলি হাইডামাকা আৰু ভাস্কৰ্য শিল্পী মাইকোলা ওবেজিউকে নিৰ্মাণ কৰিছিল।

==চিত্ৰ==
&lt;gallery&gt;
Батуринская Цитадель.JPG|মূল ভ্ৰমণ টাৱাৰ
Baturyn - Fortress wall.JPG|প্ৰতিৰক্ষামূলক দেৱাল আৰু দক্ষিণ টাৱাৰ
Охоронний рів навколо цитаделі.jpg|দুৰ্গযুক্ত ঢালৰ সৈতে প্ৰতিৰক্ষামূলক খাদ
Батуринська цитадель з зовні.jpg|দুৰ্গসমূহ
На території Батуринської фортеці Панорама.jpg|দুৰ্গৰ অট্টালিকা
Пушки на території цитаделі.jpg|কছাক বন্দুক
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]]
[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]]</text>
      <sha1>lbcaf0khk1aw7fhp3toskssv1rpoxtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বাৰ্নাৰ্ডাইন মঠ, জবাৰাঝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139151</id>
    <revision>
      <id>633620</id>
      <parentid>630034</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:40:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13700" sha1="l6lsjsy10bc1tp17nscja3bl4id18y9" xml:space="preserve">[[File:Збараж. Бернардинський монастир Костел.jpg|250px|thumb|right|বাৰ্নাৰ্ডাইন গীৰ্জাৰ মিনাৰসমূহ]]

'''বাৰ্নাৰ্ডাইন মঠ''' ({{lang-en| Bernardine Monastery, Zbarazh}}) ইউক্ৰেইনীয় ৰোমান কেথলিক গীৰ্জামঠসমূহৰ এটা ঐতিহাসিক সমষ্টি। ই জবাৰাঝ, টাৰ্নোপিল অঞ্চল, [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। মঠটো ১৮শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই ইউক্ৰেইন ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ এটা স্থাপত্য স্মাৰক।&lt;ref&gt;[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/22/Лист_ТОЦОНДПКС_№_326_від_20_жовтня_2021_року.pdf Лист Тернопільського обласного центру охорони та наукових досліджень пам'яток культурної спадщини № 326 від 20 жовтня 2021 року].&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

বাৰ্নাৰ্ডাইনসকলৰ প্ৰথমটো মঠ জবাৰাঝত ১৬২৭ চনত ইয়াৰ্জি জবাৰাস্কিয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=Geo&gt;{{cite book|author-link=Filip Sulimierski |author-link2=Bronisław Chlebowski |author-link3=Władysław Walewski |date=1880–1902 |first=Filip |first2=Bronisław |first3=Władysław |last=Sulimierski |last2=Chlebowski |last3=Walewski |location=Warszawa |page=509 |title=Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV}}&lt;!-- auto-translated from Polish by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt; ১৬৭৫ চনত পোলেণ্ড-তুৰস্ক যুদ্ধৰ সময়ত মঠটো ধ্বংস হয়।&lt;ref name=Geo/&gt; ১৭২৬ চনত ভৱিষ্যতৰ গ্ৰেণ্ড ক্ৰাউন হেটমেন য়োজেফ পোটোৎস্কিয়ে মঠটোৰ বাবে দিয়া আৰ্থিক সাহায্য পুনৰ আৰম্ভ কৰে। 

১৮শ শতিকাত কিয়েভৰ ৰাজ্যপাল ষ্টানিস্লাভ পোটোৎস্কি আৰু তেওঁৰ পত্নী হেলেনা জামোয়স্কাৰ উদ্যোগত মঠটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা মঠটোৰ নক্সা ইয়ান আন্তোনি গান্সয়ে প্ৰস্তুত কৰিছিল। ছেইণ্ট এণ্টনি আৰু ছেইণ্ট জৰ্জৰ গীৰ্জাসহ সম্পূৰ্ণ মঠ সমষ্টিটো ১৭৫৫ চনৰ ২ আগষ্টত লুটস্কৰ বিচপ এণ্টনি এৰাজম ভোল্লোভিচে পৱিত্ৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;prz&quot;&gt;{{cite book|author=J. Tokarski |date=2001 |isbn=83-87654-11-6 |page=252–254 |publisher=Burchard Edition |title=Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Ukrainie |volume=2}}&lt;!-- auto-translated from Polish by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

ভৱনটোৰ ভিতৰৰ বেদীসমূহ পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত, ১৭৫৯ চনলৈকে, [[লভিভ]]ৰ শিল্পী এণ্টনি অসিন্স্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। মঠটো অঞ্চলটোৰ বাৰ্নাৰ্ডাইনসকলৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৭৮২ চনৰপৰা ইয়াত দৰ্শন বিষয়ৰ অধ্যয়ন চলিছিল। ১৭৮৪ চনৰপৰা ১৮০৫ চনলৈ ইয়াত লেটিন বিদ্যালয় আছিল। পিছত বিদ্যালয়খন বেৰেজানিলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। 

১৭৮৮ চনত এক বৃহৎ অগ্নিকাণ্ডত সমগ্ৰ চহৰখন ধ্বংস হোৱাৰ সময়ত মঠৰ গীৰ্জাটোও গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। অৱশ্যে গীৰ্জাটো অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। একেটা অগ্নিকাণ্ডত জবাৰাঝৰ পেৰিছ গীৰ্জাটো সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হোৱাৰ বাবে মঠৰ গীৰ্জাটোৱে পেৰিছ গীৰ্জাৰ কামো গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt;

অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ সময়তো মঠটোৱে নিজৰ গুৰুত্ব অটুট ৰাখিছিল। ই মঠীয়া জীৱনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৭৯৮ চনৰপৰা সন্ন্যাসীসকলে ইয়াত ধৰ্মতত্ত্বৰ অধ্যয়ন চলাইছিল। ১৮১৬ চনৰপৰা ইয়াত মাধ্যমিক বিদ্যালয়ো চলিছিল। 

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰু পোলেণ্ড-বলছেভিক যুদ্ধৰ সময়ত মঠ সমষ্টিটো গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। কিন্তু মঠাধ্যক্ষ ডানিয়েল মাগোন্স্কিৰ উদ্যোগত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাতো মঠটো বাৰ্নাৰ্ডাইনসকল আৰু তেওঁলোকে পৰিচালনা কৰা বিদ্যালয়সমূহৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt; ইয়াৰ ভিতৰত হেনৰিক ছিয়েনকেভিচ চৰকাৰী মাধ্যমিক বিদ্যালয়ো আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |date=1927 |location=Zbaraż |page=3-4 |title=Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Zbarażu za rok szkolny 1926/27 |url=https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2279 |access-date=2026-08-23 |archivedate=2024-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130190948/https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2279 }}&lt;!-- auto-translated from Polish by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |date=1928 |location=Zbaraż |page=5 |title=Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Zbarażu za rok szkolny 1927/28 |url=https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2280 |access-date=2026-08-23 |archivedate=2024-11-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241130192548/https://www.pbc.rzeszow.pl/publication/2280 }}&lt;!-- auto-translated from Polish by Module:CS1 translator --&gt;&lt;/ref&gt;

১৯৪৫ চনলৈকে বাৰ্নাৰ্ডাইন সন্ন্যাসীসকলক জবাৰাঝ এৰিবলৈ বাধ্য কৰা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ঐতিহাসিক মঠটো প্ৰথমে চিকিৎসালয় আৰু পিছত অৰ্ধপৰিবাহী সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ কাৰখানালৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;wbc&quot;/&gt; ইয়াৰ ফলত পৱিত্ৰ স্থাপত্যৰ এই সমষ্টিটো যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt;

১৯৯০ চনত বাৰ্নাৰ্ডাইনসকলে জবাৰাঝৰ মঠটো পুনৰ লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt; কিন্তু মঠৰ গীৰ্জাটো ইমানেই ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যে তাত উপাসনা অনুষ্ঠিত কৰিব পৰা নাছিল। স্থানীয় ৰোমান কেথলিক লোকসকলে কেৱল এটা সৰু প্ৰাৰ্থনাগৃহ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;wbc&quot;/&gt;

২০০০ চনৰ ৩ ছেপ্টেম্বৰত লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপৰিষদৰ মুৰব্বী মাৰিয়ান ইয়াভৰ্স্কিয়ে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা মঠৰ গীৰ্জাটো পুনৰ পৱিত্ৰ কৰে। এই অনুষ্ঠানত বাৰ্নাৰ্ডাইনসকলৰ এটা প্ৰতিনিধি দল, স্থানীয় পূব কেথলিক ধৰ্মগুৰু, পৌৰ কৰ্তৃপক্ষ আৰু লভিভস্থিত পোলেণ্ডৰ দূতাবাসৰ প্ৰতিনিধিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। স্থানীয় বিশ্বাসীসকলৰ লগতে জবাৰাঝৰ ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু পূব কেথলিক লোকসকলো অনুষ্ঠানত উপস্থিত আছিল। ১৯৪৫ চনত চহৰখনৰপৰা বহিষ্কৃত হোৱা জবাৰাঝৰ প্ৰাক্তন বাসিন্দাসকলেও অনুষ্ঠানটোত অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;wbc&quot;&gt;[http://www.wbc.poznan.pl/Content/8313/Biuletyn%20nr45%202001.03.pdf Jadwiga Kowalska, Niemożliwe stało się możliwym! (Zabytkowy kościół w Zbarażu uratowany)] Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa Biuletyn, nr 44. 2001&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==

মঠৰ মুখ্য গীৰ্জাটো হৈছে সন্ত আন্তোনি আৰু ছেইণ্ট জৰ্জৰ গীৰ্জা। ই দুটা মিনাৰ আৰু তিনিটা নাভ থকা এটা বেছিলিকা। গীৰ্জাটোৰ সন্মুখভাগ অৱতল আৰু ওপৰত এটা ওখ স্থাপত্যৰ ওপৰৰ উচ্চাংশ আছে।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt; প্ৰথমতে মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ দুয়োকাষে গীৰ্জাটোৰ পৃষ্ঠপোষক ছেইণ্টসকলৰ দুটা মূৰ্তি আছিল।&lt;ref name=&quot;wbc&quot;/&gt; ভৱনটোৰ চুকসমূহত অলংকাৰিক দেৱালস্তম্ভ আছে। এণ্টনি অসিন্স্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰা বেদীসমূহৰ কেৱল কিছুমান অংশহে বৰ্তমানলৈ সংৰক্ষিত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;prz&quot; /&gt;

গীৰ্জাটোত মুঠ তেৰটা বেদী আছিল। মুখ্য বেদীত গীৰ্জাটোৰ পৃষ্ঠপোষক সন্তসকলৰ ছবি আছিল।&lt;ref name=&quot;wbc&quot;/&gt;

গীৰ্জাটোৰ আন বহুতো সা-সামগ্ৰী বিভিন্ন সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালাত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত টাৰ্নোপিলৰ আঞ্চলিক সংগ্ৰহালয় আৰু অলেস্কোৰ লভিভ চিত্ৰশালা উল্লেখযোগ্য। মঠৰ সন্ন্যাসীসকলৰ কোঠাসমূহ থকা এটা একমহলীয়া ভৱন গীৰ্জাটোৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ আছে। মন্দিৰটোৰ উত্তৰফালে এটা ঘণ্টাঘৰ আছে। অতীতত এই ঘণ্টাঘৰটোৱে মঠ সমষ্টিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপেও কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;prz&quot;/&gt;

&lt;gallery class=center&gt;
File:P1410864 Бернардинський монастир.jpg|বাৰ্নাৰ্ডাইন গীৰ্জা
File:Zbaraz22.JPG|বাৰ্নাৰ্ডাইন গীৰ্জা
File:Zbarazh church.jpg|বাৰ্নাৰ্ডাইন মঠৰ পাদুয়াৰ এণ্টনিৰ গীৰ্জা
File:Zbaraz19.JPG|বাৰ্নাৰ্ডাইন গীৰ্জাৰ ভিতৰৰ অংশ
File:Zbaraz17.JPG|ধৰ্মোপদেশ মঞ্চ বাৰ্নাৰ্ডাইন গীৰ্জাত
File:Zbaraz26.JPG|গীৰ্জাত থকা মিকিৱিচৰ ফলক
File:Zbaraz25.JPG|বেদীৰ অংশ
File:Zbaraz7.JPG|বেদীৰ অংশ
File:Zbaraz9.JPG|বেদীৰ অংশ
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]]</text>
      <sha1>l6lsjsy10bc1tp17nscja3bl4id18y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139196</id>
    <revision>
      <id>633708</id>
      <parentid>630385</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:55:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12376" sha1="tky2bxgwsqt4f3nkz30sathp3cf52te" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
| native_name = Bongaigaon Medical College
| image = 
| caption = 
| established = {{Start date and age|2026|08|21}} &lt;ref name=&quot;toi&quot;&gt;{{cite news |title=Bongaigaon to get Assam's 15th state-run medical college |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/bongaigaon-to-get-assams-15th-state-run-medical-college/articleshow/133410328.cms |work=The Times of India |date=August 21, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;
| type = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
| principal = হিৰণ‍্য বৰা&lt;ref name=&quot;reshuffle&quot;&gt;{{cite news |title=Assam Govt Reshuffles Medical College Leadership, Key Changes at GMCH |url=https://pratidintime.com |work=Pratidin Time |date=July 7, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;
| location = মাজগাঁও, [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
| campus = নগৰীয়া
| capacity = ১০০খন আসন (এম.বি.বি.এছ.)
| affiliation = [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]]
| website = [https://bongaigaon-mch.assam.gov.in/ bongaigaon-mch.assam.gov.in]
}}

'''বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Bongaigaon Medical College}}) অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাত অৱস্থিত এখন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;livenews&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Gets 100 MBBS Seats Approval |url=https://assamlivenews.com/article/bongaigaon-medical-college-100-mbbs-seats-assam-total-1925 |website=Assam Live News |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; ২০২৬ বৰ্ষৰ ২১ আগষ্টত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে এই মহাবিদ্যালয়খনক ১০০গৰাকী এম.বি.বি.এছ. (MBBS) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ বাবে আনুষ্ঠানিক অনুমোদন প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;ই অসমৰ ১৫খন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;edex&quot;&gt;{{cite web |title=Assam: Bongaigaon Medical College gets nod to admit students |url=https://edexlive.com |website=EdexLive |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; এই মহাবিদ্যালয়খনে নামনি অসমৰ স্বাস্থ্য খণ্ডৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়নত আৰু চিকিৎসা শিক্ষাৰ বিস্তাৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt;

== অৱস্থান ==
বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাৰ মাজগাঁও অঞ্চলৰ হাতীমুত্ৰাত অৱস্থিত। &lt;ref name=&quot;location&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College &amp; Hospital Directory Profile |url=https://google.com |website=Google Maps |date=August 24, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; ই বঙাইগাঁও চহৰৰ সমীপৱৰ্তী চিলাৰায় পথত অৱস্থিত আৰু নামনি অসমৰ এক অন্যতম কেন্দ্ৰীয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে জিলাখনৰ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য উভয় অঞ্চলৰ লগতে কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ বাবেও চিকিৎসা সেৱা সুচল কৰি তুলিছে।&lt;ref name=&quot;location&quot; /&gt;

== ইতিহাস ==
২০২২ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত বঙাইগাঁৱৰ উত্তৰ বঙাইগাঁও ষ্টেডিয়াম খেলপথাৰত আয়োজিত এক চৰকাৰী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই এই চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;gplus&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Gets Approval for 100 MBBS Seats, Assam Total Rises to 1,925 |url=https://guwahatiplus.com |website=G Plus |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াক এখন ২০০খন বিছনাযুক্ত শিক্ষণ চিকিৎসালয় হিচাপে পৰিকল্পনা কৰি ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;livenews&quot; /&gt; এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰায় ৫৫৫ কোটি টকা মঞ্জুৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;funds&quot; /&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত অসম আন্তঃগাঁথনি বিত্তীয় প্ৰাধিকৰণ (AIFA) আৰু নাৱাৰ্ড (NABARD) আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন সাহায্যৰ অধীনত ইয়াৰ অত্যাধুনিক আন্তঃগাঁথনিৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;funds&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Development Decisions |url=https://www.facebook.com/officialbongaigaontimes/posts/bongaigaon-bongaigaon-medical-college-set-to-begin-operations-within-monthsafter/1669596981840406/ |website=Bongaigaon Times via Facebook |date=June 18, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৬ চনৰ ২১ আগষ্টত কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াক আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gplus&quot; /&gt; এই অনুমোদনৰ পাছত অসমৰ মুঠ চৰকাৰী এম.বি.বি.এছ. আসনৰ সংখ্যা ১,৯২৫খনলৈ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=&quot;gplus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt; অসমৰ চিকিৎসা শিক্ষাৰ আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণৰ লক্ষ্যৰে ২০২৬ বৰ্ষৰ ভিতৰত কাৰ্যক্ষম কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা তিনিখন নতুন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ (বঙাইগাঁও, চৰাইদেউ আৰু বিশ্বনাথ) ভিতৰত ই অন্যতম। &lt;ref name=&quot;expansion&quot;&gt;{{cite web |title=Assam Health Sector Expansion Roadmap |url=https://www.facebook.com/theghytimes/posts/assam-chief-minister-himanta-biswa-sarma-on-friday-august-21-announced-that-the-/1503436651816997/ |website=The Guwahati Times via Facebook |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==
অসম চৰকাৰৰ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু গৱেষণা বিভাগৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক সাল-সলনিৰ জৰিয়তে নগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ তথা জ্যেষ্ঠ অধ্যাপক ড° বিষ্ণু ৰাম দাসক বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ ক’মিউনিটি মেডিচিন (SPM) বিভাগৰ মুৰব্বী তথা প্ৰশাসনিক তত্ত্বাৱধায়ক হিচাপে নিযুক্তি দি মহাবিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক আৰু প্ৰশাসনিক কাম-কাজ সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;reshuffle&quot; /&gt;

== শৈক্ষিক ব্যৱস্থা ==
বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম (MBBS) আগবঢ়ায়। ইয়াত বাৰ্ষিক নামভৰ্তিৰ ক্ষমতা হৈছে ১০০খন আসন। মহাবিদ্যালয়খন গুৱাহাটীত অৱস্থিত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ (SSUHS) সৈতে অনুমোদিত তথা জড়িত।&lt;ref name=&quot;official_site&quot; /&gt; ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ্যতা তথা প্ৰৱেশ পৰীক্ষা (NEET UG) উত্তীৰ্ণ হৈ সৰ্বভাৰতীয় আৰু ৰাজ্যিক কোটাৰ জৰিয়তে ইয়াত নামভৰ্তি কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt;

== চিকিৎসালয় আৰু সেৱাসমূহ ==
মহাবিদ্যালয়খনৰ সৈতে এখন অত্যাধুনিক সুযোগ-সুবিধাযুক্ত ২০০খন বিছনাৰ চিকিৎসালয় সংলগ্ন হৈ আছে। &lt;ref name=&quot;official_site&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College &amp; Hospital Official Website |url=https://bongaigaon-mch.assam.gov.in/ |website=Government of Assam |date=August 24, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; এই চিকিৎসালয়খনে বঙাইগাঁও জিলাৰ লগতে ইয়াৰ কাষৰীয়া চিৰাং, কোকৰাঝাৰ, বৰপেটা আৰু গোৱালপাৰা জিলাৰ ৰাইজক তৃতীয় পৰ্যায়ৰ স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰে। ইয়াত ২৪ ঘণ্টাই খোলা থকা জৰুৰীকালীন সেৱা, বহিৰ্বিভাগ (OPD), অন্তৰ্ভাগ সেৱা (IPD), আধুনিক অপাৰেচন থিয়েটাৰ, আই.চি.ইউ. (ICU) আৰু বিভিন্ন বিশেষত্ব থকা বিভাগৰ উন্নত চিকিৎসা সেৱা উপলব্ধ।&lt;ref name=&quot;singhal&quot;&gt;{{cite web |title=Assam Health Minister Ashok Singhal reviews medical facilities |url=https://www.facebook.com/officialbongaigaontimes/posts/assam-health-minister-ashok-singhal-visited-bongaigaon-medical-college-today-dur/1724106393056131/ |website=Bongaigaon Times via Facebook |date=August 14, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; অসমৰ স্বাস্থ্যমন্ত্ৰী অশোক সিংঘালে ২০২৬ চনৰ আগষ্ট মাহত চিকিৎসালয়খন পৰিদৰ্শন কৰি ইয়াৰ বিনামূলীয়া ঔষধ যোগান আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য সেৱাৰ পৰ্যালোচনা কৰে।&lt;ref name=&quot;singhal&quot; /&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:বঙাইগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>tky2bxgwsqt4f3nkz30sathp3cf52te</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633709</id>
      <parentid>633708</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:56:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>633709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11286" sha1="8ag0mrex8bz489qnd0fa94nteth18a7" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
| native_name = Bongaigaon Medical College
| image = 
| caption = 
| established = {{Start date and age|2026|08|21}} &lt;ref name=&quot;toi&quot;&gt;{{cite news |title=Bongaigaon to get Assam's 15th state-run medical college |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/bongaigaon-to-get-assams-15th-state-run-medical-college/articleshow/133410328.cms |work=The Times of India |date=August 21, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;
| type = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
| principal = হিৰণ‍্য বৰা&lt;ref name=&quot;reshuffle&quot;&gt;{{cite news |title=Assam Govt Reshuffles Medical College Leadership, Key Changes at GMCH |url=https://pratidintime.com |work=Pratidin Time |date=July 7, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;
| location = মাজগাঁও, [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
| campus = নগৰীয়া
| capacity = ১০০খন আসন (এম.বি.বি.এছ.)
| affiliation = [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]]
| website = [https://bongaigaon-mch.assam.gov.in/ bongaigaon-mch.assam.gov.in]
}}

'''বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Bongaigaon Medical College}}) অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাত অৱস্থিত এখন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;livenews&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Gets 100 MBBS Seats Approval |url=https://assamlivenews.com/article/bongaigaon-medical-college-100-mbbs-seats-assam-total-1925 |website=Assam Live News |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; ২০২৬ বৰ্ষৰ ২১ আগষ্টত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে এই মহাবিদ্যালয়খনক ১০০গৰাকী এম.বি.বি.এছ. (MBBS) ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ নামভৰ্তিৰ বাবে আনুষ্ঠানিক অনুমোদন প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;ই অসমৰ ১৫খন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;edex&quot;&gt;{{cite web |title=Assam: Bongaigaon Medical College gets nod to admit students |url=https://edexlive.com |website=EdexLive |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; এই মহাবিদ্যালয়খনে নামনি অসমৰ স্বাস্থ্য খণ্ডৰ সৰ্বাংগীণ উন্নয়নত আৰু চিকিৎসা শিক্ষাৰ বিস্তাৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt;

== অৱস্থান ==
বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাৰ মাজগাঁও অঞ্চলৰ হাতীমুত্ৰাত অৱস্থিত। &lt;ref name=&quot;location&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College &amp; Hospital Directory Profile |url=https://google.com |website=Google Maps |date=August 24, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; ই বঙাইগাঁও চহৰৰ সমীপৱৰ্তী চিলাৰায় পথত অৱস্থিত আৰু নামনি অসমৰ এক অন্যতম কেন্দ্ৰীয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে জিলাখনৰ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য উভয় অঞ্চলৰ লগতে কাষৰীয়া জিলাসমূহৰ বাবেও চিকিৎসা সেৱা সুচল কৰি তুলিছে।&lt;ref name=&quot;location&quot; /&gt;

== ইতিহাস ==
২০২২ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত বঙাইগাঁৱৰ উত্তৰ বঙাইগাঁও ষ্টেডিয়াম খেলপথাৰত আয়োজিত এক চৰকাৰী অনুষ্ঠানত [[অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]]ই এই চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খনৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;gplus&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Gets Approval for 100 MBBS Seats, Assam Total Rises to 1,925 |url=https://guwahatiplus.com |website=G Plus |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; প্ৰথম অৱস্থাত ইয়াক এখন ২০০খন বিছনাযুক্ত শিক্ষণ চিকিৎসালয় হিচাপে পৰিকল্পনা কৰি ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;livenews&quot; /&gt; এই প্ৰকল্পৰ নিৰ্মাণৰ বাবে প্ৰায় ৫৫৫ কোটি টকা মঞ্জুৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;funds&quot; /&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত অসম আন্তঃগাঁথনি বিত্তীয় প্ৰাধিকৰণ (AIFA) আৰু নাৱাৰ্ড (NABARD) আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন সাহায্যৰ অধীনত ইয়াৰ অত্যাধুনিক আন্তঃগাঁথনিৰ কাম সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;funds&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College Development Decisions |url=https://www.facebook.com/officialbongaigaontimes/posts/bongaigaon-bongaigaon-medical-college-set-to-begin-operations-within-monthsafter/1669596981840406/ |website=Bongaigaon Times via Facebook |date=June 18, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৬ চনৰ ২১ আগষ্টত কেন্দ্ৰীয় স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াক আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;toi&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;gplus&quot; /&gt; এই অনুমোদনৰ পাছত অসমৰ মুঠ চৰকাৰী এম.বি.বি.এছ. আসনৰ সংখ্যা ১,৯২৫খনলৈ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=&quot;gplus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt; অসমৰ চিকিৎসা শিক্ষাৰ আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণৰ লক্ষ্যৰে ২০২৬ বৰ্ষৰ ভিতৰত কাৰ্যক্ষম কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা তিনিখন নতুন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ (বঙাইগাঁও, চৰাইদেউ আৰু বিশ্বনাথ) ভিতৰত ই অন্যতম। &lt;ref name=&quot;expansion&quot;&gt;{{cite web |title=Assam Health Sector Expansion Roadmap |url=https://www.facebook.com/theghytimes/posts/assam-chief-minister-himanta-biswa-sarma-on-friday-august-21-announced-that-the-/1503436651816997/ |website=The Guwahati Times via Facebook |date=August 22, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt;

== শৈক্ষিক ব্যৱস্থা ==
বঙাইগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ে চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম (MBBS) আগবঢ়ায়। ইয়াত বাৰ্ষিক নামভৰ্তিৰ ক্ষমতা হৈছে ১০০খন আসন। মহাবিদ্যালয়খন গুৱাহাটীত অৱস্থিত [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ (SSUHS) সৈতে অনুমোদিত তথা জড়িত।&lt;ref name=&quot;official_site&quot; /&gt; ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ্যতা তথা প্ৰৱেশ পৰীক্ষা (NEET UG) উত্তীৰ্ণ হৈ সৰ্বভাৰতীয় আৰু ৰাজ্যিক কোটাৰ জৰিয়তে ইয়াত নামভৰ্তি কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;edex&quot; /&gt;

== চিকিৎসালয় আৰু সেৱাসমূহ ==
মহাবিদ্যালয়খনৰ সৈতে এখন অত্যাধুনিক সুযোগ-সুবিধাযুক্ত ২০০খন বিছনাৰ চিকিৎসালয় সংলগ্ন হৈ আছে। &lt;ref name=&quot;official_site&quot;&gt;{{cite web |title=Bongaigaon Medical College &amp; Hospital Official Website |url=https://bongaigaon-mch.assam.gov.in/ |website=Government of Assam |date=August 24, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; এই চিকিৎসালয়খনে বঙাইগাঁও জিলাৰ লগতে ইয়াৰ কাষৰীয়া চিৰাং, কোকৰাঝাৰ, বৰপেটা আৰু গোৱালপাৰা জিলাৰ ৰাইজক তৃতীয় পৰ্যায়ৰ স্বাস্থ্যসেৱা প্ৰদান কৰে। ইয়াত ২৪ ঘণ্টাই খোলা থকা জৰুৰীকালীন সেৱা, বহিৰ্বিভাগ (OPD), অন্তৰ্ভাগ সেৱা (IPD), আধুনিক অপাৰেচন থিয়েটাৰ, আই.চি.ইউ. (ICU) আৰু বিভিন্ন বিশেষত্ব থকা বিভাগৰ উন্নত চিকিৎসা সেৱা উপলব্ধ।&lt;ref name=&quot;singhal&quot;&gt;{{cite web |title=Assam Health Minister Ashok Singhal reviews medical facilities |url=https://www.facebook.com/officialbongaigaontimes/posts/assam-health-minister-ashok-singhal-visited-bongaigaon-medical-college-today-dur/1724106393056131/ |website=Bongaigaon Times via Facebook |date=August 14, 2026 |accessdate=August 24, 2026}}&lt;/ref&gt; অসমৰ স্বাস্থ্যমন্ত্ৰী অশোক সিংঘালে ২০২৬ চনৰ আগষ্ট মাহত চিকিৎসালয়খন পৰিদৰ্শন কৰি ইয়াৰ বিনামূলীয়া ঔষধ যোগান আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা স্বাস্থ্য সেৱাৰ পৰ্যালোচনা কৰে।&lt;ref name=&quot;singhal&quot; /&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:বঙাইগাঁও জিলা]]</text>
      <sha1>8ag0mrex8bz489qnd0fa94nteth18a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মোগাও গুহা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139215</id>
    <revision>
      <id>633692</id>
      <parentid>631597</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য সংগ্ৰহ */</comment>
      <origin>633692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29421" sha1="jwwhnec59jcesrbgrzk2x4p4czmngrt" xml:space="preserve">{{Infobox historic site
| name = মোগাও গুহা
| image = {{multiple image
| border      = infobox
| total_width = 270
| image_style = border:1;
| perrow      = 1/2/2
| image1      = Mogao Caves (54376969262).jpg
| caption1    = 
| image2      = Mogao Caves (54376977152).jpg
| caption2    = 
| image3      = Mogao Caves (54378083103).jpg
| caption3    = 
| image4      = Mogao Caves (54377844096).jpg
| caption4    = 
| image5      = Mogao Caves (54378048664).jpg
| caption5    = 
}}
| image_size = 300
| caption = 
| type = 
| coordinates = {{coord|40|02|14|N|94|48|15|E|type:landmark_region:CN-62|display=it}}
| location = [[ডুনহুয়াং]], [[গানছু]], [[চীন]]
| area = 
| built = 
| architect = 
| architecture = 
| governing_body = 
| owner = 
| designation1 = WHS
| designation1_date = 1987 &lt;small&gt;(11th [[World Heritage Committee|session]])&lt;/small&gt;
| designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/440 440]
| designation1_criteria = i, ii, iii, iv, v, vi
| designation1_type = Cultural
| designation1_free1name = Region
| designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
}}
{{Infobox Chinese
| pic = Mogao ku (Chinese characters).svg
| piccap = &quot;Mogao Caves&quot; in Chinese characters
| picupright = 0.475
| c = {{linktext|莫高窟}}
| p = Mògāo kū
| mi = {{IPAc-cmn|m|o|4|.|g|ao|1|-|k|u|1}}
| y = Mohk-gōu fāt
| j = Mok6-gou1 fat1
| ci = {{IPAc-yue|m|ok|6|.|g|ou|1|-|f|at|1}}
| tl = Bo̍k-ko khut
}}
'''মোগাও গুহা''' ({{Lang-en| Mogao Caves}}) হৈছে [[চীন]]ৰ গানছু প্ৰদেশৰ [[ডুনহুয়াং]] চহৰৰ মাজমজিয়াৰ পৰা ২৫ কিলোমিটাৰ (১৬ মাইল) দক্ষিণ-পূবে অৱস্থিত ৫০০টা মন্দিৰৰ&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Murray|first=Stuart A. P.|title=The Library: An Illustrated History|url=https://archive.org/details/libraryillustrat0000stua|publisher=Skyhorse Publishing|year=2009|isbn=978-1-61608-453-0|location=Chicago|page=[https://archive.org/details/libraryillustrat0000stua/page/49 49]}}&lt;/ref&gt;  এটা গোট, যাক '''হাজাৰ বুদ্ধ গ্ৰ’ট'''’ বুলিও কোৱা হয়। ডানহুয়াং ৰেচম পথৰ এটা অ’এছিছ, ঐতিহাসিকভাৱে ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক সংযোগস্থল হিচাপে পৰিচিত। এই গুহাবোৰক &quot;ডুনহুয়াং গুহা&quot; বুলিও ক'ব পাৰি; কিন্তু এই নামটো ডুনহুয়াং অঞ্চল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অন্যান্য বৌদ্ধ গুহা স্থান যেনে পশ্চিম হাজাৰ বুদ্ধ গুহা, পূব হাজাৰ বুদ্ধ গুহা, ইউলিন গুহা আৰু পাঁচটা মন্দিৰ গুহা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈও সামূহিক শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই গুহাবোৰত ১০০০ বছৰ আগৰ বৌদ্ধ শিল্পৰ কিছুমান উত্তম উদাহৰণ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;unesco&quot;&gt;{{cite web
|url=https://whc.unesco.org/en/list/440
|title=Mogao Caves
|publisher=UNESCO
|access-date=2007-08-05
}} &lt;/ref&gt;{{Paragraph break}}প্ৰথম গুহাবোৰ ৩৬৬ খ্ৰীষ্টাব্দত বৌদ্ধ ধ্যান আৰু পূজাৰ স্থান হিচাপে খনন কৰা হৈছিল, পিছলৈ গুহাবোৰ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয় আৰু চতুৰ্দশ শতিকালৈকে এই ঠাইত গুহা নিৰ্মাণৰ কাম চলি থাকে।&lt;ref name=&quot;unesco&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Zhang Wenbin&lt;/ref&gt; চীনৰ বৌদ্ধ গুহাসমূহৰ ভিতৰত মোগাও গুহা আটাইতকৈ বিখ্যাত আৰু [[লংমেন গুহা]] আৰু [[ইউংগাং গুহা]]ৰ সৈতে মিলি চীনৰ তিনিটা প্ৰাচীন বৌদ্ধ ভাস্কৰ্য্যৰ স্থানৰ ভিতৰত অন্যতম।

১৯০০ চনত একাদশ শতিকাত দেৱালেৰে আবৃত তথাকথিত &quot;লাইব্ৰেৰী গুহা&quot;ত এক উল্লেখযোগ্য নথি-পত্ৰৰ সংগ্ৰহ আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। 
পৰৱৰ্তী সময়ত পুথিভঁৰালটোৰ বিষয়বস্তু বিশ্বজুৰি বিয়পি পৰে আৰু এতিয়া বেইজিং, লণ্ডন, পেৰিছ আৰু বাৰ্লিনত সৰ্ববৃহৎ সংগ্ৰহ পোৱা যায়।  ডুনহুয়াং পাণ্ডুলিপি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ ওপৰত বিদ্বান কৰ্মৰ সমন্বয় আৰু সংগ্ৰহৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ডুনহুয়াং প্ৰকল্পৰ কাম চলি আছে। বৰ্তমান এই গুহাসমূহ পৰ্যটকৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় যদিও সংৰক্ষণৰ বাবে দৰ্শনাৰ্থীৰ সংখ্যা সীমিত।&lt;ref name=LAT&gt;{{cite news |last=Makinen|first= Julie |date=27 September 2014|url=http://www.latimes.com/entertainment/arts/la-et-cm-mogao-grottoes-buddhist-caves-dunhuang-20140928-story.html |title=Getty Institute helps save China's Mogao Grottoes from tourism's impact|work= [[Los Angeles Times]]}}&lt;/ref&gt;

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
সাধাৰণতে চীনা ভাষাত এই গুহাবোৰক হাজাৰ বুদ্ধৰ গুহা বুলি কোৱা হয়, যিটো নাম ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ কিংবদন্তিৰ পৰাই আহিছে বুলি একাংশ পণ্ডিতে অনুমান কৰিছে, যেতিয়া এজন সন্ন্যাসী ইউজুনে এই স্থানত হাজাৰ বুদ্ধৰ দৰ্শন পাইছিল। এই নামটো অৱশ্যে সেই স্থানত থকা বৃহৎ সংখ্যক বুদ্ধৰ মূৰ্তিৰ পৰা বা এই গুহাবোৰৰ দেৱালত অংকন কৰা ক্ষুদ্ৰ আকৃতিৰ বুদ্ধৰ মূৰ্তিবোৰৰ পৰাও আহিব পাৰে কাৰণ এই মূৰ্তিবোৰক কথিত ভাষাত &quot;হাজাৰ বুদ্ধ&quot; বুলি কোৱা হয়।{{sfn|Chung|1994|pp=29&amp;ndash;30}} &quot;মোগাও গুহা&quot; নামটো টাং বংশৰ পৰাই ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে,  সেই সময়ত &quot;মোগাও&quot; বুলিলে সেই স্থানত অৱস্থিত প্ৰশাসনিক জিলাক বুজোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=voerPYsAB5wC&amp;pg=PA242 |title=Asia and Oceania: International Dictionary of Historic Places|editor1= Trudy Ring |editor2=Noelle Watson |editor3=Paul Schellinger|page=242 |publisher=Routledge|year=1996|isbn= 978-1-884964-04-6 }}&lt;/ref&gt; &quot;মোগাও&quot;ৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে &quot;অপ্ৰতিদ্বন্দ্বী&quot; বা &quot;অতুলনীয়&quot; (আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;কোনোতকৈ উচ্চ&quot;, য'ত &quot;মো&quot;ৰ অৰ্থ হ'ল &quot;কোনোৱেই নহয়&quot; আৰু &quot;গাও&quot;ৰ অৰ্থ হ'ল &quot;উচ্চ&quot;),&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Riefe |first=Jordan |date=13 May 2016 |title=Artifacts from ancient Chinese cave temples সাধাৰণতে চীনা ভাষাত এই গুহাবোৰক হাজাৰ বুদ্ধৰ গুহা বুলি কোৱা হয়, যিটো নাম ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ কিংবদন্তিৰ পৰাই আহিছে বুলি একাংশ পণ্ডিতে অনুমান কৰিছে, যেতিয়া এজন সন্ন্যাসী ইউজুনে এই স্থানত হাজাৰ বুদ্ধৰ দৰ্শন পাইছিল। এই নামটো অৱশ্যে সেই স্থানত থকা বৃহৎ সংখ্যক বুদ্ধৰ মূৰ্তিৰ পৰা বা এই গুহাবোৰৰ দেৱালত অংকন কৰা ক্ষুদ্ৰ আকৃতিৰ বুদ্ধৰ মূৰ্তিবোৰৰ পৰাও আহিব পাৰে কাৰণ এই মূৰ্তিবোৰক কথিত ভাষাত \&quot;হাজাৰ বুদ্ধ\&quot; বুলি কোৱা হয়।[1] \&quot;মোগাও গুহা\&quot; নামটো টাং বংশৰ পৰাই ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে, সেই সময়ত \&quot;মোগাও\&quot; বুলিলে সেই স্থানত অৱস্থিত প্ৰশাসনিক জিলাক বুজোৱা হৈছিল।[2] \&quot;মোগাও\&quot;ৰ অৰ্থ হ'ব পাৰে \&quot;অপ্ৰতিদ্বন্দ্বী\&quot; বা \&quot;অতুলনীয়\&quot; (আক্ষৰিক অৰ্থত \&quot;কোনোতকৈ উচ্চ\&quot;, য'ত \&quot;মো\&quot;ৰ অৰ্থ হ'ল \&quot;কোনোৱেই নহয়\&quot; আৰু \&quot;গাও\&quot;ৰ অৰ্থ হ'ল \&quot;উচ্চ\&quot;),ref&gt;Riefe, Jordan (13 May 2016). \&quot;Artifacts from ancient Chinese cave temples head west for California exhibit\&quot;. The Guardian.\u003C/ref&gt;[3]head west for California exhibit |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2016/may/13/dunhuang-caves-artifacts-ancient-history-chinese-civilization-getty-institute-silk-road-los-angeles |access-date=2018-05-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=EWmmCgAAQBAJ&amp;pg=PA55 |title=Cave Temples of Mogao at Dunhuang: Art History on the Silk Road: Second Edition |author=Roderick Whitfield |author2=Susan Whitfield |author3=Neville Agnew |page=55 |publisher=Getty Publications|edition= 2nd |year=2015|isbn= 978-1-60606-445-0}}&lt;/ref&gt; যদি &quot;মো&quot;ক &quot;মৰুভূমি&quot;ৰ বাবে চীনা শব্দৰ এটা ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়, তেন্তে ইয়াৰ অৰ্থ &quot;মৰুভূমিৰ উচ্চ স্থান&quot;ও হ'ব পাৰে। &lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=6wmQAAAAMAAJ&amp;q=mo+desert+high |title=Frescoes and Fables: Mural Stories from the Mogao Grottoes in Dunhuang|first=Naomi |last=McPherson |publisher=New World Press|date= 1998|page=14 |isbn=978-7-80005-400-6}}&lt;/ref&gt;  &quot;মোগাও&quot; নামটো ডুনহুয়াং চহৰৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত থকা এখন আধুনিক চহৰৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়: মোগাও চহৰ।&lt;ref name=&quot;xzqhdh&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.xzqh.org/html/show/gs/30392.html |script-title=zh:敦煌市历史沿革 |trans-title=Dunhuang City Historical Development |publisher=XZQH.org |language=zh|date=27 June 2016 |access-date=27 May 2018 |quote={{lang|zh-hans|莫高镇}}}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;statsdh&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stats.gov.cn/tjsj/tjbz/tjyqhdmhcxhfdm/2016/62/09/620982.html |script-title=zh:2016年统计用区划代码和城乡划分代码：敦煌市 |trans-title=2016 Statistical Area Numbers and Rural-Urban Area Numbers: Duhuang City |language=zh-hans |publisher=[[National Bureau of Statistics of the People's Republic of China]] |date=2016 |access-date=27 May 2018 |quote={{lang|zh-hans|莫高镇}}}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১১১ চনত হান বংশৰ সম্ৰাট ৱুডিয়ে জিয়ংনুসকলৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ডুনহুয়াঙক সীমান্ত সামৰিক আউটপোষ্ট হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ই পশ্চিম দিশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দুৱাৰমুখ আৰু ৰেচম পথৰ বাণিজ্যৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হোৱাৰ লগতে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দৰে বিভিন্ন ধৰ্ম আৰু জনগোষ্ঠীৰ মিলনস্থলী হৈ পৰিল। ডুনহুয়াঙৰ ওচৰৰ মোগাও গুহাসমূহ প্ৰথমে খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পূজা আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই গুহাবোৰত ৪ লাখ বৰ্গফুটতকৈও অধিক ঠাইৰ মিউৰেল আৰু ভাস্কৰ্য্য আছে, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ ভিতৰতে বৌদ্ধ শিল্পৰ সৰ্ববৃহৎ সংগ্ৰহ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Unesco |url=https://whc.unesco.org/en/list/440/}}&lt;/ref&gt;

সাধাৰণতে মোগাও গুহা নিৰ্মাণৰ কাম খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাৰ কোনোবা এটা সময়ত আৰম্ভ হোৱা বুলি ধৰা হয়, যেতিয়া ডুনহুয়াং পূৰ্বৰ লিয়াং বংশৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। সম্ৰাজ্ঞী ৱু জেটিয়ানৰ ৰাজত্বকালত লি জংছিউৰ ফ’কান জি নামৰ এখন গ্ৰন্থ অনুসৰি লে জুন নামৰ এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে ৩৬৬ খ্ৰীষ্টাব্দত সেই স্থানত সোণালী পোহৰত গা ধুই থকা হাজাৰ বুদ্ধৰ দৰ্শন দেখিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ ইয়াত এটা গুহা নিৰ্মাণৰ বাবে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;''Fokan Ji'' {{lang|zh-hant|《佛龕記》}} '''Original text:''' {{lang|zh-hans|莫高窟者厥，秦建元二年，有沙门乐僔，戒行清忠，执心恬静。当杖锡林野，行至此山，忽见金光，状有千佛。□□□□□，造窟一龛。}}&lt;/ref&gt;
এই কাহিনীটো আন উৎসতো পোৱা যায়, যেনে ৩৩২ নং গুহাত থকা এটা স্তম্ভৰ ওপৰত লিখা শিলালিপি,  কিন্তু আন এটা নথি, শ্বাঝৌ টুজিং (শ্বাঝৌৰ ভূগোল)ত ইয়াৰ প্ৰাচীন তাৰিখ ৩৫৩ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Le Huu Phuoc |title=Buddhist Architecture |url=https://books.google.com/books?id=9jb364g4BvoC |publisher=Grafikol |year=2010 |isbn=978-0-9844043-0-8 }}&lt;/ref&gt;  পিছলৈ ফালিয়াং নামৰ আন এজন সন্ন্যাসীয়ে তেওঁলোকৰ লগত যোগ দিলে আৰু সেই ঠাইখন ক্ৰমান্বয়ে বাঢ়ি আহিল, উত্তৰ লিয়াঙৰ সময়লৈকে সেই স্থানত সন্ন্যাসীৰ এটা সৰু সম্প্ৰদায় আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত গুহাবোৰ কেৱল অকলশৰীয়া সন্ন্যাসীসকলে ধ্যান কৰাৰ ঠাই আছিল যদিও পিছলৈ ইয়াৰ বৃদ্ধি হৈ চাৰিওফালৰ মঠসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিছিল।

বৰ্তমানলৈকে বাকী থকা আটাইতকৈ প্ৰাচীন সজ্জিত মোগাও গুহাসমূহ (গুহা ২৬৮, ২৭২ আৰু ২৭৫), উত্তৰ ৱেই আক্ৰমণৰ পূৰ্বে ৪১৯ আৰু ৪৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত উত্তৰ লিয়াং যুগত নিৰ্মাণ আৰু সজাই তোলা হৈছিল। কিজিল গুহা (যেনে গুহা ১৭)ৰ সৈতে বহুতো শৈলীগত বৈশিষ্ট্য আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Bell |first1=Alexander Peter |title=Didactic Narration: Jataka Iconography in Dunhuang with a Catalogue of Jataka Representations in China |date=2000 |publisher=LIT Verlag Münster |isbn=978-3-8258-5134-7 |page=107 |url=https://books.google.com/books?id=77hHrXX4COgC&amp;pg=PA107 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Whitfield |first1=Roderick |last2=Whitfield |first2=Susan |last3=Agnew |first3=Neville |title=Cave Temples of Mogao at Dunhuang: Art History on the Silk Road: Second Edition |date=15 September 2015 |publisher=Getty Publications |isbn=978-1-60606-445-0 |page=55 |url=https://books.google.com/books?id=EWmmCgAAQBAJ&amp;pg=PA55 |language=en}}&lt;/ref&gt;  তাৰ পিছত উত্তৰ ৱেই আৰু উত্তৰ ঝৌ ৰাজকীয় পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে অসংখ্য গুহা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু অল্পকালীন ছুই বংশৰ সময়ছোৱাত এই অঞ্চলটোৱে গঢ়ি উঠে। টাং বংশৰ সময়লৈকে গুহাৰ সংখ্যা হাজাৰৰো অধিক হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.travelchinaguide.com/attraction/gansu/dunhuang/mogao_grottoes/index.htm
|title=Dunhuang &amp;ndash; Mogao Caves
|access-date=2007-07-23
}}&lt;/ref&gt;

টাং বংশৰ সময়ত ডুনহুয়াং ৰেচম পথৰ ব্যৱসায়ৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আৰু ধৰ্মীয় প্ৰধান কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। এই সময়ছোৱাত মোগাওত বৃহৎ সংখ্যক গুহা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, য’ত দুটা বিশাল বুদ্ধ মূৰ্তিও আছিল।  ইয়াৰে আটাইতকৈ ডাঙৰটো ৬৯৫ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, সম্ৰাজ্ঞী ৱু জেটিয়ানে সমগ্ৰ দেশতে বিশাল মূৰ্তি নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশৰ পিছত।&lt;ref name=&quot;duanwenjie&quot;&gt;{{cite book |first= Chung |last=Tan |title=Dunhuang art: through the eyes of Duan Wenjie |url=https://books.google.com/books?id=0SdXEVaFTJ0C&amp;q=daqin |isbn=81-7017-313-2 |year=1994 |publisher= Indira Gandhi National Centre for the Arts }}&lt;/ref&gt; ৮৪৫ চনত সম্ৰাট ৱুজঙৰ নিৰ্দেশত বৌদ্ধসকলৰ অত্যাচাৰৰ পৰা এই স্থান ৰক্ষা পৰে কাৰণ তেতিয়া ই তিব্বতৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল। তিব্বতী আধিপত্যৰ এই সময়ছোৱাত (৭৮৭–৮৪৮) ডুনহুয়াং কেৱল দখল কৰাই নহয়, তিব্বতী সাম্ৰাজ্যৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত এক বিশাল প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ অংশ হৈ পৰে। এই অঞ্চলটো &quot;খ্ৰম&quot; নামৰ ব্যৱস্থাৰ অধীনত পৰিচালিত হৈছিল, য'ত তিব্বতৰ ৰাজনৈতিক ক্ষমতা আৰু হান প্ৰশাসনিক পদ্ধতিৰ  সৈতে একত্ৰিত কৰিছিল।
[[File:Dunhuang mural flying apsarasa.jpg|thumb|উৰন্ত অপ্সৰা বা আকাশী সত্তা। গুহা ২৮৫, ৫৩৮-৫৩৯ খ্ৰীষ্টাব্দ, পশ্চিম ৱেই বংশ।]]

==গুহা==
এই গুহাবোৰ প্ৰায় দুই কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এটা শিলৰ কাষত কাটি পেলোৱা হৈছিল। তাৰ শিখৰত, টাং বংশৰ সময়ত, হাজাৰৰো অধিক গুহা আছিল যদিও সময়ৰ লগে লগে আটাইতকৈ পুৰণি গুহাকে ধৰি বহুতো গুহা ধ্বংস হৈছিল। মোগাওত বৰ্তমান ৭৩৫টা গুহা আছে; ইয়াৰে আটাইতকৈ বিখ্যাত হৈছে শিলৰ দক্ষিণ দিশত অৱস্থিত ৪৮৭টা গুহা, যিবোৰে তীৰ্থযাত্ৰা আৰু পূজাৰ স্থান হিচাপে কাম কৰিছিল। উত্তৰ দিশতো ২৪৮টা গুহা পোৱা গৈছে, যিবোৰ সন্ন্যাসীৰ বাসস্থান, ধ্যান কক্ষ আৰু সমাধিস্থল আছিল। দক্ষিণ অংশৰ গুহাবোৰ বিশৃংখলভাৱে সজাই তোলা হৈছে, আনহাতে উত্তৰ অংশৰ গুহাবোৰ বেছিভাগেই সমতল।

ডুনহুয়াঙত ধনী স্থানীয় পৰিয়ালে বহুতো গুহা &quot;পৰিয়ালৰ গুহা&quot; হিচাপে নিৰ্মাণ কৰিছিল। মানুহে নিজৰ ধৰ্মীয় ভক্তি প্ৰদৰ্শন আৰু পৰিয়ালৰ পৰিচয়বোধক শক্তিশালী কৰিবলৈ এই গুহাবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৃষ্ঠপোষকৰ পৰা পোৱা শিলালিপি আৰু গুহাসমূহত দাতাৰ ছবিসমূহে সাধাৰণতে পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক আৰু সামাজিক মৰ্যাদাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation |chapter=3. Historical and Cultural Values of the Zhai Family Cave |date=2017-12-31 |title=Art, Religion, and Politics in Medieval China |pages=106–134 |chapter-url=https://doi.org/10.1515/9780824861490-009 |access-date=2026-04-30 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=978-0-8248-6149-0}}&lt;/ref&gt;

== চিত্ৰ ==
&lt;gallery&gt;
File:Mogao Cave 61, painting of Mount Wutai monasteries.jpg|৬১ নং গুহাৰ পৰা দশম শতিকাৰ মিউৰেল, ছানচি প্ৰদেশৰ মাউণ্ট ৱুটাইৰ টাং বৌদ্ধ মঠসমূহ দেখুওৱা হৈছে
File:DunhuangCave323.jpg|ঝাং কিয়ানৰ পশ্চিমলৈ ভ্ৰমণ, সম্পূৰ্ণ দৃশ্য, গ. ৭০০ টকা 
File:Zhang Qian.jpg|ঝাং কিয়ানৰ পশ্চিমলৈ যাত্ৰা, গুহাৰ পৰা মিউৰেলৰ বিৱৰণ ৩২৩, ৬১৮–৭১২File:Sakyamuni cuts his hair, detail, Tang Dynasty.jpg|টাং বংশৰ ৰেচমৰ ওপৰত চীনা লেণ্ডস্কেপ পেইন্টিং, য'ত ডেকা শাক্যমুনিয়ে চুলি কাটি থকাৰ দৃশ্য।
File:Varjapani magao caves.jpg|মোগাও গুহাত বজ্ৰপানী চিত্ৰকলা (লাইব্ৰেৰী গুহা)
File:Bandit attack.JPG|ডকাইতৰ আক্ৰমণ
File:Vaishravana riding across the waters. 61,8x54,7cm From Dunhuang, Cave17. Five Dynasties, mid-10th century AD. British Museum..jpg|বৈশ্ৰৱণ ঘোঁৰাত উঠি পানীৰ ওপৰেৰে। পাঁচটা বংশ, দশম শতিকাৰ মাজভাগ।
File:Mural Worshipping Bodhisattva.jpg|বোধিসত্ত্বৰ পূজা, গুহা ২৮৫, ৱেই বংশ।
File:FireLanceAndGrenade10thCenturyDunhuang.jpg|শক্যমুনিৰ মৰাৰ প্ৰলোভনৰ এক দৃষ্টান্ত
File:Story of the Five Hundred Robbers (535–557 CE), Mogao Cave 285, Dunhuang, China.jpg|পাঁচশ ডকাইতৰ অৱদান কাহিনীৰ চিত্ৰণ। গুহা ২৮৫, পশ্চিম ৱেই।
File:Buddhist donors from Cave 98 at Mo-kao.jpg|যুৱতী বৌদ্ধ দাতা। গুহা ৯৮, পাঁচ বংশৰ যুগ।
File:Dunhuang Mogao cave Cao donor figures.jpg|ডুনহুয়াং শাসক কাও ইয়ানলুৰ পত্নী আৰু খোটানৰ ৰজাৰ কন্যা, জেডৰ মূৰত পিন্ধা। গুহা ৬১, পাঁচ বংশ।
File:Portrait of a Khotan King - full.jpg|খোটানৰ ৰজা
File:Dunhuang Uighur king.jpg|উইঘুৰ ৰজাৰ উপস্থিত থাকে চাকৰ। গুহা ৪০৯, পশ্চিম জিয়া।
File:Dunhuang mogao mural cave 409.jpg|৪০৯ নং গুহা, পশ্চিম জিয়াৰ পৰা পোৱা ছবি।
File:Dinastia tang, bodhisattva avalokitesvara a 8 braccia, dalle grotte di mogao, 890-910 ca..JPG|মোগাও গুহাৰ পৰা বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ ভাস্কৰ্য্য, ৮৯০–৯১০, Musée Guimet
File:Great Buddha of Mogao Caves.jpg|গুহাৰ বিশাল বুদ্ধ ১৩০
File:Dinastia tang, re celeste (lokapala), grotte di mogao, VII-VIII sec..JPG|লোকপালাৰ অভিভাৱক ফিগাৰ, মিউজেই গুইমেট
File:Grottos of dunhuang.jpg|এটা মূল বুদ্ধ মূৰ্তিৰ ওপৰৰ এটা নিচত ভাস্কৰ্য্য, মোগাও গুহা ২৭, হাই টাং
File:Grotta nr 158.JPG|১৪৮ নং গুহাত হেলান দি থকা বুদ্ধ, মোগাওৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম হেলান বুদ্ধ। হাই টাং যুগ।
File:Mogao Cave 217 architecture 02.jpg|এটা ফ্ৰেস্কোত টাং বংশৰ স্থাপত্যৰ শৈলী দেখুওৱা হৈছে।
File:T'ang Architecture in the Mo-kao Fresco 2.jpg|এটা ফ্ৰেস্কোত বৌদ্ধ ভূমিৰ টাং শৈলীৰ স্থাপত্য দেখুওৱা হৈছে।
File:Sogdian-Zoroastrian Deities, Tunhwang.jpg|এসময়ত ছগডিয়ানসকলে পূজা কৰা দুজন জৰদস্তি দেৱতাৰ চিত্ৰণ কৰা ছগডিয়ান ডায়েনাছ
File:Mogao Christian painting (original version).jpg|লাইব্ৰেৰী গুহাত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে চাৰ্চ অৱ দ্য ইষ্টৰ যীচু খ্ৰীষ্টৰ চিত্ৰ
File:Sogdian whirl with large pipa.jpg|বৌদ্ধ গুহা শিল্প, অৰ্কেষ্ট্ৰাই বজাই থকাৰ সময়ত এগৰাকী নৃত্যশিল্পীয়ে ঘূৰি থাকে। গ্ৰ'ট' ৪৬ বাওঁফালৰ ভিতৰৰ দেৱাল, দ্বিতীয় পেনেল। গুহা ১১২ বুলিও কোৱা হয়।
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>jwwhnec59jcesrbgrzk2x4p4czmngrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পাটাবাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139221</id>
    <revision>
      <id>633525</id>
      <parentid>630740</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="7c1gmyuagyb075e15s83zw5fw2ic9am" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = পাটাবাৰী এফ.ভি.
| other_name = 
| nickname = পাটাবাৰী দ্বীপ
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Aie River Bridge.jpg
| image_alt = 
| image_caption = আই নদীৰ দলং
| pushpin_map = India Assam#India
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = অসম, ভাৰতত অৱস্থান
| coordinates = 
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]]
| established_title = &lt;!-- প্ৰতিষ্ঠা --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type =
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 689
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 1148
| population_as_of = ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি
| population_rank = 
| population_density_km2 = 
| population_demonym = [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]]
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[বড়ো ভাষা|বড়ো]]
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|আই.ছ.টি. (IST)]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = &lt;!-- [[পিন ক’ড|PIN]] --&gt;
| postal_code = 783394
| registration_plate = 
| website = Patabari.org
| iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-AS-26]]
| footnotes = 
}}

'''পাটাবাৰী''', যাক সাধাৰণতে '''পাটাবাৰী দ্বীপ''' বা '''পাটাবাৰী গাঁও''' বুলি জনা যায়, ভাৰতৰ [[অসম]] ৰাজ্যৰ [[চিৰাং জিলা]]ৰ বেংতল মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Patabari Pin Code |url=https://wwnw.indiatvnews.com/pincode/assam/bongaigaon/patabari/ |access-date=21 April 2023 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; পাটাবাৰীৰ জিলা আৰু মহকুমা সদৰ স্থানসমূহ ক্ৰমে কাজলগাঁও আৰু বেংতল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=PUB PATABARI Village PATABARI Panchayat SIDLI CHIRANG Block Chirang, Assam |url=https://www.brandbharat.com/english/assam/districts/Chirang/Chirang_SIDLI%20CHIRANG_PATABARI_PUB%20PATABARI.html/ |access-date=21 April 2023}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী চহৰখন হৈছে [[বঙাইগাঁও]], যি পাটাবাৰীৰপৰা প্ৰায় ৩৭ কিলোমিটাৰ নিলগত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Patabari |url=https://geoiq.io/places/Patabari/d30FBYVsz2/ |access-date=21 April 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Patabari-I, Bengtol, Chirang, Assam, India |url=https://geolysis.com/p/in/as/chirang/bengtol/patabari-i/ |access-date=21 April 2023}}&lt;/ref&gt;

== জনসংখ্যা আৰু লোকপিয়ল ==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি পাটাবাৰীৰ ০ ৰপৰা ৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১৮৫ জন, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৬.১১%। গাঁওখনৰ গড় লিংগ অনুপাত ৯৬৯, যি অসম ৰাজ্যৰ গড় লিংগ অনুপাত (৯৫৮) তকৈ বেছি। লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি, পাটাবাৰীৰ শিশু-মহিলা অনুপাত ৭৭৯, যি অসমৰ গড় অনুপাত (৯৬২) তকৈ কম। 

অসমৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ তুলনাত পাটাবাৰী গাঁৱৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ কিছু কম। ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি পাটাবাৰীৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৫৪.৬২%, য’ত অসমৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৭২.১৯%। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৫৯.৫০% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৪৯.৭৯%।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Patabari F.V. Population - Bongaigaon, Assam|url=https://www.census2011.co.in/data/village/302025-patabari-f-v--assam}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষানুষ্ঠানসমূহ ==
* ৰেভাৰেণ্ড ৰিকুম মেমৰিয়েল ইংলিছ স্কুল 
* পাটাবাৰী হাই এণ্ড এম. ই. স্কুল 
* ঔগুৰী হাই এণ্ড এম. ই. স্কুল 

== চিত্ৰভঁৰাল ==
&lt;gallery&gt;
Patabari Village.jpg|পাটাবাৰী গাঁও
Sand of river.jpg|নদীৰ বালি
Aie river bamboo bridge.jpg|আই নদীৰ বাঁহৰ দলং
Fishing point of AIE river.jpg|আই নদীৰ মাছ ধৰা স্থান
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:চিৰাং জিলা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>7c1gmyuagyb075e15s83zw5fw2ic9am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বান্দৰ ৰজা উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139223</id>
    <revision>
      <id>633604</id>
      <parentid>633339</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11759" sha1="14hb3q7uf60h665jxst3hvvatwffniy" xml:space="preserve">[[File:A Modern Journey to the West7 detail.jpg|thumbnail|right|ছুন উকং, বান্দৰ ৰজা ]]
'''বান্দৰ ৰজা উৎসৱ ({{lang-en| Monkey King Festival}}) '''(চীনা ভাষাত 齊天大聖千秋) হংকঙত চীনা পঞ্জিকাৰ অষ্টম চন্দ্ৰ মাহৰ ১৬ তাৰিখে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এই দিনটো মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ পাছদিনা আৰু গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা অনুসৰি সাধাৰণতে ছেপ্টেম্বৰ মাহত পৰে। এই উৎসৱৰ উৎপত্তি ১৬শ শতিকাৰ বিখ্যাত চীনা মহাকাব্যিক উপন্যাস ''জাৰ্নি টু দ্য ৱেষ্ট''ৰ সৈতে জড়িত। উপন্যাসখন মিং বংশৰ (১৩৬৮–১৬৪৪) সময়ত {{Sfn|Melton|2011|p=586}}&lt;ref name=Town&gt;{{Cite web|url=https://chinatownology.com/monkey_god.html|title=Monkey God|access-date=16 November 2012|publisher=Chinatownalogy}}&lt;/ref&gt; চীনা ঔপন্যাসিক উ চেং'এন (উ চেং'এন, ১৫০০–১৫৮২)এ ৰচনা কৰিছিল। উপন্যাসখনত তাওবাদৰ অমৰত্বৰ ধাৰণা আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ পুনৰ্জন্মৰ ধাৰণা প্ৰকাশ পাইছে।{{Sfn| Yuan |2006|p=15}} উৎসৱৰ মুখ্য চৰিত্ৰ হৈছে উপন্যাসখনৰ বিখ্যাত বান্দৰ চৰিত্ৰ ছুন উকং, যাক বান্দৰ ৰজা বুলিও জনা যায়। 

==কাহিনী==

এই কাহিনী চীনৰ লোককথাৰ ইতিহাসত স্থান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ হৈছে শুৱানজাং, তেওঁ টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) সময়ৰ এজন বৌদ্ধ ভিক্ষু আছিল। অসুৰ আৰু ডকাইতৰদ্বাৰা হাৰাশাস্তিৰ সন্মুখীন হৈ তেওঁ নিজৰ শিষ্য আৰু ৰক্ষকসকলক বান্দৰ ৰজা ছান উকং, পিগ্‌ছি (猪八戒) আৰু ছেণ্ডি (沙悟净)ৰ সৈতে প্ৰাচীন [[ভাৰত]]লৈ যাত্ৰা কৰে। তেওঁলোকে পিছলৈ বৌদ্ধ ধৰ্মগ্ৰন্থ লৈ চীনলৈ উভতি আহে। 

উপন্যাসখনৰ কাহিনী [[চীন]]ৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ অংশ হৈ পৰে। বান্দৰ ৰজা যেতিয়া এখন বৌদ্ধ [[উপন্যাস]]ত স্থান লাভ কৰে, তেতিয়া প্ৰাচীন চীনৰ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা বহুগুণে বৃদ্ধি পায়। তেওঁৰ সন্মানত মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু তেওঁৰ জীৱন-চৰিত্ৰও প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। বান্দৰ ৰজাৰ জন্মদিন নতুন বছৰৰ দিন হিচাপেও পালন কৰা হয়। তেওঁৰ অসীম প্ৰতিভা আৰু চতুৰ বুদ্ধিৰ বাবে এই দিনটো ‘কৌশলীজনৰ দিন’ হিচাপেও পৰিগণিত হয়।{{Sfn|Stepanchuk|Wong|1991|p=127}}

==উদ্‌যাপন==

বান্দৰ ৰজা উৎসৱৰ উদ্‌যাপনত সাধাৰণতে ধূপ আৰু কাগজৰ নৈৱেদ্য জ্বলোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Monkey God Festival|url=http://www.discoverhongkong.com/us/see-do/events-festivals/chinese-festivals/monkey-god-festival.jsp|work=DiscoverHongKong.com|publisher=Hong Kong Tourism Board|access-date=2012-12-03|archivedate=2020-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200215111327/http://www.discoverhongkong.com/us/see-do/events-festivals/chinese-festivals/monkey-god-festival.jsp|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তাওবাদীসকলে হাৰিকেন ঘূৰ্ণি লাথিৰ দৰে কিছুমান ক্ৰিয়াশীল কৌশল প্ৰদৰ্শন কৰি বান্দৰ ৰজা উৎসৱ পালন কৰে। &lt;ref name=&quot;Inc.1983&quot;&gt;{{cite journal|title=Black Belt|journal = Black Belt. Buyer's Guide|url=https://books.google.com/books?id=cNIDAAAAMBAJ&amp;pg=PA56|access-date=20 November 2012|date=October 1983|publisher=Active Interest Media, Inc.|pages=56–|issn=0277-3066}}&lt;/ref&gt; 
কাউলুনৰ ছাউ মাউ পিঙত থকা বান্দৰ ৰজা মন্দিৰত &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong Tourism Board: Monkey God Festival |url=http://www.discoverhongkong.com/seasia/see-do/events-festivals/chinese-festivals/monkey-god-festival.jsp |access-date=2026-08-25 |archivedate=2020-02-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200204182301/http://www.discoverhongkong.com/seasia/see-do/events-festivals/chinese-festivals/monkey-god-festival.jsp |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;losing&quot;&gt;{{cite web
 | last =Ng
 | first =June
 | title =Losing Our Religion
 | publisher =[[HK Magazine]]
 | date =4 December 2008
 | url =http://hk.asia-city.com/city-living/article/losing-our-religion
 | archive-url =https://web.archive.org/web/20121119220746/http://hk.asia-city.com/city-living/article/losing-our-religion
 | url-status =dead
 | archive-date =19 November 2012
 | access-date =2 January 2013
 | archivedate =19 November 2012
 | archiveurl =https://web.archive.org/web/20121119220746/http://hk.asia-city.com/city-living/article/losing-our-religion
 | deadurl =yes
 }}&lt;/ref&gt;  এজন মাধ্যমৰ জৰিয়তে ''পশ্চিমলৈ যাত্ৰা'' উপন্যাসত বৰ্ণিত বান্দৰ ৰজাৰ স্বৰ্গৰ আন দেৱতাসকলৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ পুনৰাভিনয় কৰা হয়। মাধ্যমজনৰ ওপৰত বান্দৰ ৰজাৰ আত্মাই ভৰ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ খালী ভৰিৰে জ্বলি থকা কয়লাৰ ওপৰেৰে দৌৰি যায় আৰু কটাৰীৰে নিৰ্মিত জখলাত উঠে। বান্দৰ ৰজাৰ মূৰ তামৰ আৰু কান্ধ লোহাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়; সেয়েহে এই কৌশলসমূহ প্ৰদৰ্শন কৰাৰ পাছতো তেওঁ আঘাতপ্ৰাপ্ত নহয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Briefing: Monkey God Festival|date=September 27, 2004|work=[[The Herald (Glasgow)|The Herald]]}}&lt;/ref&gt;

==সম্পৰ্কিত ৰীতি-নীতি==

দক্ষিণ-পশ্চিম শানডংৰ এজন জাৰ্মান মিছনেৰীয়ে আন এটা প্ৰথাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল, য’ত “অগতানুগতিক কাৰ্যকলাপ” আৰু জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ দেখা যায়।{{Sfn| Esherick |1987|pp=62-63}} এই উৎসৱত ছান উকং অৰ্থাৎ বান্দৰ ৰজাৰ আত্মাক এক বিশেষ আচাৰস্থলীলৈ আহিবলৈ আহ্বান জনোৱা হয়। 

এই উদ্দেশ্যে চাৰিজন যুৱকক নিৰ্বাচন কৰা হয়। তেওঁলোকে ছান উকঙক তেওঁৰ যুদ্ধকৌশল প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। নিৰ্বাচিত পৱিত্ৰ স্থানত তেওঁলোকে মাটিত মুখ লগাই পৰি থাকে আৰু অৱশেষত তেওঁলোকৰ এজনৰ ওপৰত বান্দৰ দেৱতাৰ আত্মাই ভৰ কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আত্মাই ভৰ কৰা ব্যক্তিজনক মা-পি বুলি কোৱা হয়, যাৰ অৰ্থ ‘ঘোঁৰা’; আত্মাই ভৰ কৰা লোকক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

ইয়াৰ পিছত সেই ব্যক্তিজনক জগাই তোলা হয় আৰু এখন তৰোৱাল দিয়া হয়। তেওঁ তৰোৱালখন ইফালে-সিফালে ঘূৰাই, টেবুল আৰু বেঞ্চৰ ওপৰেৰে জঁপিয়াই একপ্ৰকাৰৰ যুদ্ধকলা প্ৰদৰ্শন কৰে। অনুষ্ঠানস্থলীত জ্বলি থকা ধূপ শেষ হৈ নুমাই যোৱাৰ লগে লগে যুৱকজন ক্লান্ত হৈ মাটিত পৰি যায়। {{Sfn| Esherick |1987|pp=62-63}}
ছিংগাপুৰতো বান্দৰ দেৱতাৰ জন্মদিন উদ্‌যাপন কৰা হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}
==গ্ৰন্থপঞ্জী==

*{{cite book|last= Avant |first= Gerald Rodney |title= The Magic Lotus Lantern And Other Tales from the Han Chinese |url= https://books.google.com/books?id=60y7fnXqq7sC&amp;pg=PA129|year=2005|publisher= AuthorHouse |isbn=978-1-4184-9278-6|page=129}}
*{{cite book|last= Esherick |first= Joseph W. |title= The Origins of the Boxer Uprising
|url=https://archive.org/details/originsofboxerup00jose|url-access= registration |year=1987|publisher= University of California Press |isbn=978-0-520-06459-1|pages=[https://archive.org/details/originsofboxerup00jose/page/62 62]–63}}
*{{cite book|last1= Stepanchuk |first1= Carol |last2= Wong |first2= Charles Choy |title= Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China|url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro|url-access= registration |year=1991|publisher= China Books |isbn=978-0-8351-2481-2|page=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/127 127]}}
*{{cite book|last= Melton |first= J. Gordon |title= Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations |url= https://books.google.com/books?id=KDU30Ae4S4cC&amp;pg=PA586|year=2011|publisher= ABC-CLIO |isbn=978-1-59884-205-0|page=586}}
*{{cite book|last= Yuan |first= Haiwang |title= The Magic Lotus Lantern And Other Tales from the Han Chinese
|url=https://books.google.com/books?id=UBHQC_Iz6OMC&amp;pg=PA234|year=2006|publisher= Libraries Unlimited|isbn=978-1-59158-294-6|pages=15, 209}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>14hb3q7uf60h665jxst3hvvatwffniy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139235</id>
    <revision>
      <id>633693</id>
      <parentid>632896</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য সংগ্ৰহ */</comment>
      <origin>633693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11057" sha1="azy4fvrkdqa86iixmw05ihwefid4h55" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name          = মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট, চেংডে
| image         = Chengde Mountain Resort 22944-Chengde (44830038471).jpg
| image_upright = 
| caption       = Mountain Resort, Chengde
| location      = [[Shuangqiao District, Chengde|Shuangqiao District]], China
| part_of       = Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde
| criteria      = {{UNESCO WHS type|(ii), (iv)}}(ii), (iv)
| ID            = 703
| coordinates   = {{coord|40|59|15|N|117|56|15|E|region:CN-13_type:landmark|display=title, inline|format=dms}}
| year          = 1994
| pushpin_map   = China Hebei#China
| map_caption   = 
}}
{{Infobox Chinese
|order=st
|s=避暑山庄
|t=避暑山莊
|p=Bìshǔ Shānzhuāng
|w=Pi-shu Shan-chuang
|l=Mountain Estate for Avoiding the Heat
|altname=Ligong
|s2=离宫
|t2=離宮
|p2=Lígōng
|w2=Li-kung
|l2=detached palace
|mnc={{MongolUnicode|ᡥᠠᠯᡥᡡᠨ ᠪᡝ ᠵᠠᡳ᠌ᠯᠠᡵᠠ ᡤᡠᡵᡠᠩ|style=height:3em|lang=mnc}}
|mnc_rom=Halhūn be jailara gurung
}}
'''চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট''' ({{Lang-en| Chengde Mountain Resort}}) হৈছে [[চীন]]ৰ ৰাজধানী বেইজিঙৰ পৰা প্ৰায় ২২৫ কিলোমিটাৰ (১৪০ মাইল) উত্তৰ-পূবে উত্তৰ চীনৰ উত্তৰ-পূব হেবেই প্ৰদেশৰ চেংডেৰ শ্বুয়াংকিয়াও জিলাত অৱস্থিত সাম্ৰাজ্যিক প্ৰাসাদ আৰু বাগিচাৰ এটা বৃহৎ জটিল। এই ৰিজৰ্টখন চীনৰ কুওমিন্টাং গণৰাজ্যৰ আগতে গ্ৰীষ্মকালীন ছুটীৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name = &quot;unesco&quot;&gt;{{cite web |title = Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde |url = http://whc.unesco.org/en/list/703 |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 3 Apr 2021}}&lt;/ref&gt; চীনৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য আৰু স্থাপত্যৰ বিশাল আৰু সমৃদ্ধ সংগ্ৰহৰ সৈতে চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট বহু দিশত চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ বাগিচা, পেগোডা, মন্দিৰ আৰু ৰাজপ্ৰসাদৰ বৈচিত্ৰ্যৰ এক নিখুঁত উদাহৰণ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Journal of garden history, Volume 19|publisher=[[Taylor &amp; Francis]] from [[University of California]]|year=1999}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৪ চনত এই পাহাৰীয়া ৰিজৰ্টখনক [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।&lt;ref name = &quot;unesco&quot;/&gt;

চেংডে চীনৰ চাৰিখন বিখ্যাত উদ্যানৰ ভিতৰত অন্যতম, ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহ্য সংৰক্ষণ একক আৰু চীনৰ ৫এ শ্ৰেণীৰ পৰ্যটনস্থলী।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mcprc.gov.cn/|title=中华人民共和国文化和旅游部|website=MCPRC|access-date=2018-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111163659/http://www.mcprc.gov.cn/|archive-date=2007-11-11|url-status=dead|archivedate=2007-11-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071111163659/http://www.mcprc.gov.cn/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
==নাম==
চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্টক কেতিয়াবা ৰেহে জিংগং বা লিগং বুলিও কোৱা হয়।
==ইতিহাস==
[[File:Chengde 1875-1890.jpg|thumb|left|১৮৭৫ চনৰ ৰিজৰ্টখনৰ মানচিত্ৰ]]
১৭০৩ চনৰ পৰা ১৭৯২ চনৰ ভিতৰত চীনা স্থপতিবিদসকলে নিৰ্মাণ কৰা এই মাউণ্টেন ৰিজ’ৰ্টখন নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ৮৯ বছৰ সময় লাগিছিল। ইয়াৰ মুঠ আয়তন ৫.৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২.২ বৰ্গমাইল) যিটো চেংডেৰ চহৰীয়া অঞ্চলৰ প্ৰায় আধা। ই ৰাজপ্ৰসাদ আৰু প্ৰশাসনিক আৰু আনুষ্ঠানিক অট্টালিকাৰ বিশাল জটিল। বিভিন্ন চীনা স্থাপত্য শৈলীৰ মন্দিৰ আৰু বাগিচাসমূহ হ্ৰদ, ঘাঁহনি আৰু অৰণ্যৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্যৰ সৈতে সুন্দৰভাৱে মিলি গৈছে।

ৰাজধানী বেইজিঙৰ গৰমৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ কিং সম্ৰাটসকলে প্ৰায়ে বছৰত কেইবামাহো ইয়াত কটায় আৰু সেয়েহে ৰিজৰ্টখনৰ দক্ষিণ অংশৰ প্ৰাসাদ অঞ্চলটো বেইজিঙৰ নিষিদ্ধ চহৰৰ সৈতে মিল থকাকৈ ডিজাইন কৰা হৈছিল। ইয়াত দুটা খণ্ড আছে:  সন্মুখত এখন দৰবাৰ, য'ত সম্ৰাটে উচ্চ বিষয়া, বিভিন্ন সংখ্যালঘু জাতিৰ সম্ভ্ৰান্ত লোক আৰু বিদেশী দূতৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল; আৰু পিছফালৰ শোৱা কোঠাবোৰ, যিবোৰ সাম্ৰাজ্যবাদী পৰিয়ালৰ বাসস্থান আছিল, বিশেষকৈ য়ানবোজিছুয়াং হল, য'ত কাংচিয়ে তেওঁৰ ৰাজত্বকালত মুঠ ১২টা গ্ৰীষ্মকাল কটায়, আনহাতে কিয়ানলঙে ৫২টা গ্ৰীষ্মকাল হলটোত কটায়।

==জলবায়ু==
চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট উষ্ণ নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চল আৰু শীতল নাতিশীতোষ্ণ অঞ্চলৰ মাজৰ এটা পৰিৱৰ্তন অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াত আংশিকভাৱে নাতিশীতোষ্ণ আৰু আংশিকভাৱে শুকান মহাদেশীয় বাৰিষা জলবায়ু আছে। দিন আৰু ৰাতিৰ উষ্ণতাৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য থাকে। শীতকাল ঠাণ্ডা আৰু বৰফৰ দৰে হয়। গ্ৰীষ্মকালৰ লগে লগে প্ৰায়ে ধুমুহাও হয়, যাৰ ফলত গৰমৰ দিনবোৰ কম হয়। চেংডে মাউণ্টেন ৰিজৰ্ট প্ৰতিটো ঋতুতে ভ্ৰমণৰ বাবে উপযোগী, কিন্তু এপ্ৰিলৰ পৰা অক্টোবৰলৈকে সৰ্বোত্তম সময়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.weather.com.cn/cityintro/101090402.shtml|title=承德-气象数据-中国天气网|website=www.weather.com.cn|access-date=2018-07-05}}&lt;/ref&gt;

==অনুষ্ঠান==
২০১৮ চনৰ মহিলা বেণ্ডী বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপত কমপ্লেক্সটোৰ হ্ৰদত প্ৰাকৃতিকভাৱে জমা হোৱা বৰফৰ ওপৰত অনুষ্ঠিত হয়।

==চিত্ৰ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:避暑山庄小金山.jpg|লিটিল গোল্ডেন মাউণ্টেনৰ এটা টাৱাৰ
File:Chengde Mountain Resort 22731-Chengde (43552735720).jpg|পদুমৰ পুখুৰী
File:Chengde Mountain Resort 11.jpg|কমপ্লেক্সৰ ভিতৰৰ বহুতো পেভিলিয়নৰ ভিতৰত এটা
File:Chengde Mountain Resort 22750-Chengde (44604124271).jpg|মাউণ্টেন ৰিজৰ্টখনত চীনৰ বিভিন্ন ঠাইৰ প্ৰাকৃতিক দৃশ্য অনুকৰণ কৰা হ্ৰদ আৰু বাগিচা আছে
File:承德永佑寺.jpg|য়ংয়ু মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ পেগোডা
File:避暑山庄匾额 20120803.JPG|কাংচি সম্ৰাটৰ শিলালিপি ড্ৰেগন বৰ্ড
File:Chengde Mountain Resort 22521-Chengde (44715198634).jpg|এটা ধূপদানী
File:Chengde Mountain Resort 22514-Chengde (45439616581).jpg|এজন চীনা অভিভাৱক সিংহ
File:承德避署山庄格扇.JPG|গ্ৰীড দুৱাৰৰ উদাহৰণ
File:Wenjin Imperial Library.JPG|ৱেনজিন চেম্বাৰ
File:Chengde Mountain Resort 22681-Chengde (30429321647).jpg|পাইফাং আৰু পেভিলনৰ শৃংখলা
File:须弥福寿之庙.JPG|মাউণ্টেন ৰিজৰ্টৰ এটা পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা জুমি ফুছৌ মন্দিৰৰ চৰাইৰ চকুৰ দৃশ্য
File:Chengde Mountain Resort 22504-Chengde (31564529148).jpg|লিজেং গেট, কিং সম্ৰাটসকলৰ বাবে সংৰক্ষিত প্ৰৱেশদ্বাৰ
File:Yanbozhishuang hall.JPG|য়ানবোজিছুয়াং হল, য'ত [[জিয়াকিং সম্ৰাট]] আৰু [[জিয়ানফেং সম্ৰাট]]ৰ মৃত্যু হয় ক্ৰমে ১৮২০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰ আৰু ১৮৬১ চনৰ ২২ আগষ্টত
File:Chengdemountainresortpic2.jpg|[[২০১৮ মহিলা বেণ্ডী বিশ্ব চেম্পিয়নশ্বিপ]] খেলা হ্ৰদটোৰ ওপৰত বৰফ
File:Putuo Zongcheng Temple 22434-Chengde (43898509280).jpg|[[Putuo Zongcheng Temple]]
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>azy4fvrkdqa86iixmw05ihwefid4h55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱুডাং পৰ্বতমালা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139236</id>
    <revision>
      <id>633691</id>
      <parentid>633002</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:18:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্য সংগ্ৰহ */</comment>
      <origin>633691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11140" sha1="ayhvj5ukgu2vaq7u3digc0kg6azdoa6" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = ৱুডাং পৰ্বতমালা
| other_name = 
| image = 武当山玄武门.JPG
| image_caption = ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ সোণালী শৃংগ
| location = [[হুবেই]], [[চীন]]
| area_km2 = 
| highest = 
| elevation_m = 1612
| coordinates = {{coord|32.400833|N|111.003889|E|type:mountain_region:CN|format=dms|display=inline,title}}
| geology = 
| age = 
| orogeny = 
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
| official_name = Ancient Building Complex in the Wudang Mountains
| criteria = Cultural: i, ii, vi
| ID = 705
| year = 1994
| child = yes
}}
}}
{{infobox Chinese
| pic = Wudang shan (Chinese characters).svg
| piccap = সৰলীকৃত (ওপৰত) আৰু পৰম্পৰাগত (তলত) চীনা ভাষাত &quot;ৱুডাং পৰ্বতমালা&quot;
| picsize = 145px
| s = {{linktext|武当山}}
| t = {{linktext|武當山}}
| p = Wǔdāng shān
| w = Wu&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;-tang&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; shan&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|wu|3|.|d|ang|1|-|sh|an|1}}
| wuu = Ghu&lt;sup&gt;入&lt;/sup&gt; taon&lt;sup&gt;平&lt;/sup&gt; sae&lt;sup&gt;平&lt;/sup&gt;
| j = Mou&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;-dong&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Saan&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;
| y = Móuh-dōng Sāan
| poj = Bú-tong-soaⁿ
| ci = {{IPAc-yue|m|ou|5|-|d|ong|1|-|s|aan|1}}
}}
'''ৱুডাং পৰ্বতমালা''' ({{Lang-en| Wudang Mountains}}) [[চীন]]ৰ হুবেই প্ৰদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত অৱস্থিত। উত্তৰৰ দেৱতা জুয়ান্টিয়ান শ্বাংডিৰ সৈতে জড়িত তাওবাদী মন্দিৰ আৰু মঠৰ এটা বিখ্যাত কমপ্লেক্সৰ বাসস্থান। ৱুডাং পৰ্বতমালা টাই চি আৰু তাও ধৰ্মৰ প্ৰথাৰ বাবে জনাজাত, আৰু ইয়াক চান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত চাওলিন মঠৰ তাওবাদী সমতুল্য হিচাপে দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;wudanglife&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&amp;id=1 |title=武當集團 |language=zh |trans-title=Wudang Group |website=www.wudanglife.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150107103921/http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&amp;id=1 |archive-date=7 January 2015 |access-date=26 August 2026 |archivedate=7 January 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150107103921/http://www.wudanglife.com/index.php?route=info&amp;id=1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চীনৰ &quot;তাওবাদৰ চাৰিটা পবিত্ৰ পাহাৰ&quot;ৰ ভিতৰত অন্যতম ৱুডাং পৰ্বতমালা আৰু ই তাওবাদী তীৰ্থযাত্ৰাৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান। ৱুডাং উদ্যানৰ&lt;ref name=&quot;wudanglife&quot;/&gt; দৰে মঠসমূহক ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য আৰু স্থাপত্যৰ কৃতিত্বৰ বাবে ১৯৯৪ চনত [[ইউনেস্কো]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=unesco&gt;{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/705|title=Ancient Building Complex in the Wudang Mountains|first=UNESCO World Heritage|last=Centre|website=whc.unesco.org}}&lt;/ref&gt; 

==ভূগোল==
[[চীন]]ৰ মানচিত্ৰত &quot;ৱুডাংছান&quot; নামটো সমগ্ৰ পৰ্বতমালা (যিটো হান নদীৰ দক্ষিণ পাৰৰ কাষেৰে পূব-পশ্চিমে বিস্তৃত আৰু ছিয়ানৰ কেইবাটাও কাউন্টি পৰ্যায়ৰ অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়) আৰু ছিয়ানৰ ডানজিয়াংকৌৰ ৱুডাংছান মহকুমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত শৃংগৰ গোট দুয়োটাতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। পিছৰটো এটা নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল যিটো তাওবাদী কেন্দ্ৰ বুলি জনা যায়।&lt;ref name=maps&gt;Road Atlas of Hubei (湖北省公路里程地图册; ''Hubei Sheng Gonglu Licheng Dituce''), published by 中国地图出版社 ''[[SinoMaps Press]]'', 2007, {{ISBN|978-7-5031-4380-9}}. Page 11 (Shiyan City), and the map of the Wudangshan world heritage area, within the back cover.&lt;/ref&gt;

আধুনিক মানচিত্ৰত ৱুডাংছানৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগৰ উচ্চতা ১৬১২ মিটাৰ বুলি দেখুওৱা হৈছে, &lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=&quot;Atlas of World Heritage: China&quot;/&gt; অৱশ্যে সমগ্ৰ ৱুডাংছান ৰেঞ্জৰ উচ্চতা কিছুমান ঠাইত অধিক উচ্চ।&lt;ref name=maps/&gt;

কিছুমানে ৱুডাং পৰ্বতমালাক ডাবা পৰ্বতমালাৰ এটা &quot;শাখা&quot; বুলি গণ্য কৰে,&lt;ref name=&quot;Atlas of World Heritage: China&quot;&gt;{{cite book|title=Atlas of World Heritage: China|url=https://books.google.com/books?id=tFRgajxu3wIC&amp;pg=PT99|access-date=9 August 2012|date=1 January 2005|publisher=Long River Press|isbn=978-1-59265-060-6|pages=99–100}}&lt;/ref&gt; পশ্চিম হুবেই, ছানচি, চংকিং আৰু ছিচুয়ানৰ মাজেৰে বিস্তৃত বৃহত্তৰ পৰ্বতমালা।

==ইতিহাস==
যুগ যুগ ধৰি ৱুডাং পৰ্বতমালা তাও ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আৰু বিশেষকৈ তাওবাদী যুদ্ধ কলা বা টাই চিৰ বাবে বিখ্যাত।&lt;ref name=&quot;Wang&quot;&gt;{{cite news
|last= Wang
|first= Fang
|url= http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-05/11/content_329676.htm
|title= Pilgrimage to Wudang
|work= Beijing Today
|date= May 11, 2004
|access-date=2008-04-19}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথম পবিত্ৰ স্থান—পাঁচ অজগৰ মন্দিৰ—টাং বংশৰ সম্ৰাট টাইজোঙৰ নিৰ্দেশত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=unesco/&gt; ছং আৰু ইউয়ান বংশৰ সময়ত অধিক অট্টালিকা সংযোজন কৰা হৈছিল, আনহাতে পৰ্বতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কমপ্লেক্সটো মিং বংশৰ সময়ত (১৪–১৭ শতিকা) নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়ংগলে সম্ৰাটে বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁক বেইডি বা জুয়ান্টিয়ান শ্বাংডি দেৱতাৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত।&lt;ref name=unesco/&gt; মিং বংশৰ সময়ত এই স্থানত ৯টা ৰাজপ্ৰসাদ, ৯টা মঠ, ৩৬টা ননেৰী আৰু ৭২টা মন্দিৰ আছিল।&lt;ref name=unesco/&gt; নিয়মিতভাৱে মন্দিৰবোৰ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু সকলোবোৰ বাচি নাথাকিল, বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ পুৰণি অট্টালিকাসমূহ হ'ল ১৩০৭ চনত নিৰ্মিত গোল্ডেন হল আৰু প্ৰাচীন ব্ৰঞ্জৰ মন্দিৰ।&lt;ref name=unesco/&gt; আন উল্লেখযোগ্য অট্টালিকাসমূহৰ ভিতৰত নানয়াং প্ৰাসাদ (১২৮৫–১৩১০ চনত নিৰ্মিত আৰু ১৩১২ চনত সম্প্ৰসাৰিত), শিখৰত থকা টাইহে প্ৰাসাদৰ শিলৰ দেৱালযুক্ত নিষিদ্ধ চহৰ (১৪১৯ চনত নিৰ্মিত), আৰু বেঙুনীয়া ডাৱৰ মন্দিৰ (১১১৯–১১২৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা, ১৪১৩ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা আৰু ১৮০৩–১৮২০ চনত সম্প্ৰসাৰণ কৰা) আদি উল্লেখযোগ্য।&lt;ref name=unesco/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last= Huadong |first= Guo |date= 2013 |title= Atlas of Remote Sensing for World Heritage: China |publisher= Springer |page= 126 |isbn= 978-3-642-32823-7}}&lt;/ref&gt; আজিও ৫৩টা প্ৰাচীন অট্টালিকা  আছে।&lt;ref name=unesco/&gt;

২০০৩ চনৰ ১৯ জানুৱাৰীত যুদ্ধ কলা বিদ্যালয়ৰ এজন কৰ্মচাৰীৰ অসাৱধানতাৰ বাবে ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ ৬০০ বছৰীয়া ইউজেংগং পেলেচত জুই লাগিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news
|url= http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-12/22/content_765749.htm
|title= China's world heritage sites over-exploited
|work= China Daily
|date= December 22, 2006
|access-date=2008-04-19}}&lt;/ref&gt; অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত হলঘৰটোকে ধৰি ২০০ বৰ্গমিটাৰ জুৰি থকা তিনিটা কোঠা ছাই হৈ পৰে। সাধাৰণতে ইউজেনগঙত থকা জাং ছানফেঙৰ সোণৰ মূৰ্তিটো জুই জ্বলোৱাৰ ঠিক আগতেই আন এটা অট্টালিকালৈ লৈ যোৱা হৈছিল আৰু এইদৰে জুইৰ শিখাৰ পৰা ৰক্ষা পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Wang&quot;/&gt;

== চিত্ৰ==
&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
File:Wudangshan pic 12.jpg|ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ বেঙুনীয়া ক্লাউড মঠ
File:武当山玄武门.JPG|ৱুডাং পৰ্বতমালাৰ ইউয়ান ৱুৰ গেট
File:Wudangshan pic 11.jpg
File:武当山紫霄宫.JPG|বেঙুনীয়া ৰঙৰ হেভেন পেলেচ
File:琼台中观.JPG
File:Wudangshan pic 8.jpg
&lt;/gallery&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>ayhvj5ukgu2vaq7u3digc0kg6azdoa6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডা হে ডিং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139242</id>
    <revision>
      <id>633527</id>
      <parentid>632904</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:39:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10174" sha1="jp35ccssf5vvuu4clz395j4vw341yec" xml:space="preserve">{{Short description|Shang dynasty bronze vessel}}
{{DISPLAYTITLE:ডা হে ''ডিং''}}
{{Infobox artefact
|image=Da He ding side.jpg
|created={{circa}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩০০ 
|location=[[চাংছা]], [[হুনান]], চীন
|material=[[ব্ৰঞ্জ]]
|discovered_date=১৯৫৯
|discovered_place=[[হুনান]], চীন|height=৩৮.৫ চে.মি}}
'''ডা হে ডিং''' বা '''ডা হে ফাংডিং''' ({{lang-en|Da He ''ding''}}; চীনা: 大禾方鼎; পিনয়ন: Dà Hé fāngdǐng) হৈছে শ্বান বংশৰ শেষৰফালৰ (অনুমাণিক ১৬০০–১০৪৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এক প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ আয়তাকাৰ ঝনঝন বা টুংটাং শব্দ কৰা পাত্ৰ। ১৯৫৯ চনত হুনানৰ নিংছিয়াঙৰ টানহেলিত উদ্ধাৰ হোৱা এই পাত্ৰটি‍ হুনান সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। চাৰিওফালৰ প্ৰতিটো ফাল মানুহৰ মুখেৰে অনন্যভাৱে সজাই তোলা এক বিশেষ ধৰণৰ ভাস্কৰ্য শিল্প, ই একমাত্ৰ প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ কলহ য'ত মানুহৰ মুখক সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে‍।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kaogu.cn/cn/kaoguyuandi/kaogubaike/2014/1205/48480.html|script-title=zh:商大禾人面纹方鼎——禁止出国（境）展览文物|last=|first=|date=2014-12-05|publisher=[[Institute of Archaeology, Chinese Academy of Social Sciences]]|access-date=2018-02-23|language=Chinese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hnmuseum.com/zh-hans/content/%E5%A4%A7-%E7%A6%BE-%E4%BA%BA-%E9%9D%A2-%E7%BA%B9-%E6%96%B9-%E9%BC%8E|title=大禾人面纹方鼎|last=|first=|date=|publisher=Hunan Museum|access-date=2018-02-23|language=Chinese|archivedate=2023-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230320151548/http://www.hnmuseum.com/zh-hans/content/%E5%A4%A7-%E7%A6%BE-%E4%BA%BA-%E9%9D%A2-%E7%BA%B9-%E6%96%B9-%E9%BC%8E|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
==বিৱৰণ==
[[File:Da He ding inscription.jpg|thumb|upright|পাত্ৰটোৰ ভিতৰত ব্ৰঞ্জৰ শিলালিপি: ডা হে (大禾)]]
ডা হে ডিঙৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ ভিতৰৰ দেৱালত ব্ৰঞ্জৰ লিপিৰে লিখা শিলালিপিৰ বাবে, য'ত লিখা আছে &quot;ডা হে&quot; (চীনা: 大禾), বা &quot;গ্ৰেট গ্ৰেইন&quot;।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; শিলালিপিৰ পৰা বিচাৰ কৰিলে হয়তো ইয়াক শস্য চপোৱাৰ সময়ত বলিদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ভাবিব পাৰি‍।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt; চিংহুয়া বাঁহৰ স্লিপৰ গৱেষক দলৰ ১১ সংখ্যক প্ৰকাশনে এখন গ্ৰন্থ উন্মোচন কৰে য'ত &quot;ডা হে&quot;ক চাৰিও দিশৰ দেৱতাৰ ভিতৰৰ এজনৰ নাম বুলি স্পষ্ট কৰিছে‍।&lt;ref name=&quot;u363&quot;&gt;{{cite web |script-title=zh:验证码_哔哩哔哩 | website=bilibili | url=https://www.bilibili.com/opus/630629433963708452 | language=zh | access-date=2025-07-14}}&lt;/ref&gt;

যদিও দক্ষিণ ইয়াংচে অঞ্চলত ডা হে ডিং আৱিষ্কাৰ হৈছিল, ইয়াৰ শিলালিপিটো শ্বাং বংশৰ মূল ঝংয়ুয়ান অঞ্চলত পোৱা শিলালিপিৰ সৈতে মিল আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |editor=[[Wen Fong]] |title=The Great Bronze Age of China: An Exhibition from the People's Republic of China |url=https://books.google.com/books?id=vJAK1qI6MVgC&amp;pg=PA375 |year=1980 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=978-0-87099-226-1 |page=375}}&lt;/ref&gt;

ডিং আয়তাকাৰ, চাৰিটা ভৰি, শ্বাঙৰ শেষৰ ফালে এক সাধাৰণ আকৃতি আছে‍।&lt;ref name=&quot;Chen2013&quot;&gt;{{cite book|author=Chen Ya |script-title=zh:艺术欣赏 |url=https://books.google.com/books?id=6GVUDQAAQBAJ&amp;pg=PT188|date=31 August 2013|publisher=中国财政经济出版社|isbn=978-7-5095-4688-8|pages=188–9|language=Chinese}}&lt;/ref&gt;  ইয়াৰ উচ্চতা ৩৮.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১৫.২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ মুকলিৰ জোখ ২৯.৮ চেণ্টিমিটাৰ (১১.৭ ইঞ্চি) আৰু ২৩.৭ চেণ্টিমিটাৰ (৯.৩ ইঞ্চি), যিটো তলৰ অংশতকৈ অলপ ডাঙৰ।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;

পাত্ৰটোৰ আটাইতকৈ অনন্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ চাৰিওফালৰ প্ৰতিটো ফাল প্ৰধানকৈ‍ মানুহৰ মুখেৰে সজাই তোলা এক বিশেষ ধৰণৰ ভাস্কৰ্য শিল্প, যিটো আন কোনো প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰত পোৱা নাযায়।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; মুখবোৰৰ চাৰিওফালে শিং আৰু নখৰ সৰু সৰু প্ৰতীকী সজ্জা আছে, যিয়ে মূৰ্তিবোৰৰ আধা মানুহ, আধা প্ৰাণী স্বভাৱৰ ইংগিত দিয়ে। প্ৰাচীন পৌৰাণিক ব্যক্তি যেনে টাওটি, জুৰং, চিয়ু, আৰু চাৰিমুখীয়া হালধীয়া সম্ৰাট আদিকে ধৰি সেই আকৃতি বা গঠনৰ (বা চৰিত্ৰসমূহৰ) পৰিচয়ক লৈ বহুতো জল্পনা-কল্পনা বা অনুমান চলি আছে৷ ইয়াৰ উপৰিও এইবোৰে‍ নুও মুখা বা স্থানীয় পূৰ্বপুৰুষৰ দেৱতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;

==আৱিষ্কাৰ==
১৯৫৯ চনত হুনান প্ৰদেশৰ নিংছিয়াং কাউন্টিৰ হুয়াংকাই চহৰৰ টানহেলি (বৰ্তমান প্ৰত্নতাত্ত্বিক উদ্যান)ত ডা হে ডিঙক উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। নিজৰ পথাৰত হাল বাই থাকোঁতে‍ এজন কৃষকে আকস্মিকভাৱে পাত্ৰটো আৱিষ্কাৰ কৰি পেলনীয়া ধাতু হিচাপে ইয়াক বিক্ৰী কৰে। এইটো আছিল গ্ৰেট লিপ ফৰৱাৰ্ডৰ সময়ৰ কথা যেতিয়া চীনত পুৰণি লোহা-লক্কৰ গলাই ইয়াৰ জৰিয়তে লোহা উৎপাদন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ প্ৰয়াস যথেষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; ইয়াক ভাগ কৰি হুনানৰ ৰাজধানী চাংছাৰ এটা বৰ্জ্য বা পুৰণি তামৰ গুদামলৈ পঠিওৱা হৈছিল। সাংস্কৃতিক ধ্বংসাৱশেষ উদ্ধাৰৰ বাবে গুদামত নিয়োজিত হুনান সংগ্ৰহালয়ৰ এজন কৰ্মচাৰীয়ে পাত্ৰটিৰ ভঙা টুকুৰা এটা দেখা পায়। তেওঁ গুদামত বাকী অংশ বিচাৰিবলৈ ধৰিলে‍ আৰু অৱশেষত দহটাতকৈও অধিক টুকুৰাৰ সন্ধান পালে, মাত্ৰ এখন ভৰি আৰু তলৰ অংশ পোৱা নগ’ল। হুনান সংগ্ৰহালয়ৰ ব্ৰঞ্জ মেৰামতি বিশেষজ্ঞ জাং জিনৰু (张欣如)ৱে‍ টুকুৰাবোৰ পুনৰ একত্ৰিত কৰিছিল৷ হেৰাই যোৱা ভৰিখন দুবছৰৰ পিছত পুনৰ উদ্ধাৰ কৰি পাত্ৰটোত ভৰাই থোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;

==গেলেৰী==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
File:Da He ding.jpg |ডা হে ডিং
File:Da He ding 1.jpg |আন এটা দিশৰ পৰা
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces.jpg |ডা হে ডিং
File:Da He ding closeup.jpg |মানুহৰ মুখৰ ক্ল'জআপ দৃশ্য
File:Da He ding side.jpg|ডা হে ডিং
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces 02.jpg|মানুহৰ মুখ থকা ব্ৰঞ্জৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ আকাৰৰ ডিং (পাত্ৰ)
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces.jpg|ডা হে ডিং
File:Da He ding, Zhou dynasty, Hunan Museum, 2017070601.jpg|ডা হে ডিং, হুনান সংগ্ৰহালয়
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]</text>
      <sha1>jp35ccssf5vvuu4clz395j4vw341yec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633529</id>
      <parentid>633527</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T14:46:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10173" sha1="t95w7tvwg5r2t5fs7bms86uml6j1avg" xml:space="preserve">{{Short description|Shang dynasty bronze vessel}}
{{DISPLAYTITLE:ডা হে ''ডিং''}}
{{Infobox artefact
|image=Da He ding side.jpg
|created={{circa}} খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৩০০ 
|location=[[চাংছা]], [[হুনান]], চীন
|material=[[ব্ৰঞ্জ]]
|discovered_date=১৯৫৯
|discovered_place=[[হুনান]], চীন|height=৩৮.৫ চে.মি}}
'''ডা হে ডিং''' বা '''ডা হে ফাংডিং''' ({{lang-en|Da He ''ding''}}; চীনা: 大禾方鼎; পিনয়ন: Dà Hé fāngdǐng) হৈছে শ্বান বংশৰ শেষৰফালৰ (অনুমাণিক ১৬০০–১০৪৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এক প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ আয়তাকাৰ ঝনঝন বা টুংটাং শব্দ কৰা পাত্ৰ। ১৯৫৯ চনত হুনানৰ নিংছিয়াঙৰ টানহেলিত উদ্ধাৰ হোৱা এই পাত্ৰটি‍ হুনান সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। চাৰিওফালৰ প্ৰতিটো ফাল মানুহৰ মুখেৰে অনন্যভাৱে সজাই তোলা এক বিশেষ ধৰণৰ ভাস্কৰ্য শিল্প, ই একমাত্ৰ প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ কলহ য'ত মানুহৰ মুখক সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে‍।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.kaogu.cn/cn/kaoguyuandi/kaogubaike/2014/1205/48480.html|script-title=zh:商大禾人面纹方鼎——禁止出国（境）展览文物|last=|first=|date=2014-12-05|publisher=[[Institute of Archaeology, Chinese Academy of Social Sciences]]|access-date=2018-02-23|language=Chinese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.hnmuseum.com/zh-hans/content/%E5%A4%A7-%E7%A6%BE-%E4%BA%BA-%E9%9D%A2-%E7%BA%B9-%E6%96%B9-%E9%BC%8E|title=大禾人面纹方鼎|last=|first=|date=|publisher=Hunan Museum|access-date=2018-02-23|language=Chinese|archivedate=2023-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230320151548/http://www.hnmuseum.com/zh-hans/content/%E5%A4%A7-%E7%A6%BE-%E4%BA%BA-%E9%9D%A2-%E7%BA%B9-%E6%96%B9-%E9%BC%8E|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
==বিৱৰণ==
[[File:Da He ding inscription.jpg|thumb|upright|পাত্ৰটোৰ ভিতৰত ব্ৰঞ্জৰ শিলালিপি: ডা হে (大禾)]]
ডা হে ডিঙৰ নামকৰণ কৰা হৈছে ইয়াৰ ভিতৰৰ দেৱালত ব্ৰঞ্জৰ লিপিৰে লিখা শিলালিপিৰ বাবে, য'ত লিখা আছে &quot;ডা হে&quot; (চীনা: 大禾), বা &quot;গ্ৰেট গ্ৰেইন&quot;।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; শিলালিপিৰ পৰা বিচাৰ কৰিলে হয়তো ইয়াক শস্য চপোৱাৰ সময়ত বলিদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল বুলি ভাবিব পাৰি‍।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt; চিংহুয়া বাঁহৰ স্লিপৰ গৱেষক দলৰ ১১ সংখ্যক প্ৰকাশনে এখন গ্ৰন্থ উন্মোচন কৰে য'ত &quot;ডা হে&quot;ক চাৰিও দিশৰ দেৱতাৰ ভিতৰৰ এজনৰ নাম বুলি স্পষ্ট কৰিছে‍।&lt;ref name=&quot;u363&quot;&gt;{{cite web |script-title=zh:验证码_哔哩哔哩 | website=bilibili | url=https://www.bilibili.com/opus/630629433963708452 | language=zh | access-date=2025-07-14}}&lt;/ref&gt;

যদিও দক্ষিণ ইয়াংচে অঞ্চলত ডা হে ডিং আৱিষ্কাৰ হৈছিল, ইয়াৰ শিলালিপিটো শ্বাং বংশৰ মূল ঝংয়ুয়ান অঞ্চলত পোৱা শিলালিপিৰ সৈতে মিল আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |editor=[[Wen Fong]] |title=The Great Bronze Age of China: An Exhibition from the People's Republic of China |url=https://books.google.com/books?id=vJAK1qI6MVgC&amp;pg=PA375 |year=1980 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=978-0-87099-226-1 |page=375}}&lt;/ref&gt;

ডিং আয়তাকাৰ, চাৰিটা ভৰি, শ্বাঙৰ শেষৰ ফালে এক সাধাৰণ আকৃতি আছে‍।&lt;ref name=&quot;Chen2013&quot;&gt;{{cite book|author=Chen Ya |script-title=zh:艺术欣赏 |url=https://books.google.com/books?id=6GVUDQAAQBAJ&amp;pg=PT188|date=31 August 2013|publisher=中国财政经济出版社|isbn=978-7-5095-4688-8|pages=188–9|language=Chinese}}&lt;/ref&gt;  ইয়াৰ উচ্চতা ৩৮.৫ চেণ্টিমিটাৰ (১৫.২ ইঞ্চি) আৰু ইয়াৰ মুকলিৰ জোখ ২৯.৮ চেণ্টিমিটাৰ (১১.৭ ইঞ্চি) আৰু ২৩.৭ চেণ্টিমিটাৰ (৯.৩ ইঞ্চি), যিটো তলৰ অংশতকৈ অলপ ডাঙৰ।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;

পাত্ৰটোৰ আটাইতকৈ অনন্য বৈশিষ্ট্য হ’ল ইয়াৰ চাৰিওফালৰ প্ৰতিটো ফাল প্ৰধানকৈ‍ মানুহৰ মুখেৰে সজাই তোলা এক বিশেষ ধৰণৰ ভাস্কৰ্য শিল্প, যিটো আন কোনো প্ৰাচীন চীনা ব্ৰঞ্জৰ পাত্ৰত পোৱা নাযায়।&lt;ref name=&quot;kaogu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; মুখবোৰৰ চাৰিওফালে শিং আৰু নখৰ সৰু সৰু প্ৰতীকী সজ্জা আছে, যিয়ে মূৰ্তিবোৰৰ আধা মানুহ, আধা প্ৰাণী স্বভাৱৰ ইংগিত দিয়ে। প্ৰাচীন পৌৰাণিক ব্যক্তি যেনে টাওটি, জুৰং, চিয়ু, আৰু চাৰিমুখীয়া হালধীয়া সম্ৰাট আদিকে ধৰি সেই আকৃতি বা গঠনৰ (বা চৰিত্ৰসমূহৰ) পৰিচয়ক লৈ বহুতো জল্পনা-কল্পনা বা অনুমান চলি আছে৷ ইয়াৰ উপৰিও এইবোৰে‍ নুও মুখা বা স্থানীয় পূৰ্বপুৰুষৰ দেৱতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;

==আৱিষ্কাৰ==
১৯৫৯ চনত হুনান প্ৰদেশৰ নিংছিয়াং কাউন্টিৰ হুয়াংকাই চহৰৰ টানহেলি (বৰ্তমান প্ৰত্নতাত্ত্বিক উদ্যান)ত ডা হে ডিঙক উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। নিজৰ পথাৰত হাল বাই থাকোঁতে‍ এজন কৃষকে আকস্মিকভাৱে পাত্ৰটো আৱিষ্কাৰ কৰি পেলনীয়া ধাতু হিচাপে ইয়াক বিক্ৰী কৰে। এইটো আছিল গ্ৰেট লিপ ফৰৱাৰ্ডৰ সময়ৰ কথা যেতিয়া চীনত পুৰণি লোহা-লক্কৰ গলাই ইয়াৰ জৰিয়তে লোহা উৎপাদন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ প্ৰয়াস যথেষ্ট আছিল।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt; ইয়াক ভাগ কৰি হুনানৰ ৰাজধানী চাংছাৰ এটা বৰ্জ্য বা পুৰণি তামৰ গুদামলৈ পঠিওৱা হৈছিল। সাংস্কৃতিক ধ্বংসাৱশেষ উদ্ধাৰৰ বাবে গুদামত নিয়োজিত হুনান সংগ্ৰহালয়ৰ এজন কৰ্মচাৰীয়ে পাত্ৰটিৰ ভঙা টুকুৰা এটা দেখা পায়। তেওঁ গুদামত বাকী অংশ বিচাৰিবলৈ ধৰিলে‍ আৰু অৱশেষত দহটাতকৈও অধিক টুকুৰাৰ সন্ধান পালে, মাত্ৰ এখন ভৰি আৰু তলৰ অংশ পোৱা নগ’ল। হুনান সংগ্ৰহালয়ৰ ব্ৰঞ্জ মেৰামতি বিশেষজ্ঞ জাং জিনৰু (张欣如)ৱে‍ টুকুৰাবোৰ পুনৰ একত্ৰিত কৰিছিল৷ হেৰাই যোৱা ভৰিখন দুবছৰৰ পিছত পুনৰ উদ্ধাৰ কৰি পাত্ৰটোত ভৰাই থোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;hn&quot; /&gt;
==গেলেৰী==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
File:Da He ding.jpg |ডা হে ডিং
File:Da He ding 1.jpg |আন এটা দিশৰ পৰা
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces.jpg |ডা হে ডিং
File:Da He ding closeup.jpg |মানুহৰ মুখৰ ক্ল'জআপ দৃশ্য
File:Da He ding side.jpg|ডা হে ডিং
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces 02.jpg|মানুহৰ মুখ থকা ব্ৰঞ্জৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ আকাৰৰ ডিং (পাত্ৰ)
File:Bronze square ding (cauldron) with human faces.jpg|ডা হে ডিং
File:Da He ding, Zhou dynasty, Hunan Museum, 2017070601.jpg|ডা হে ডিং, হুনান সংগ্ৰহালয়
&lt;/gallery&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]</text>
      <sha1>t95w7tvwg5r2t5fs7bms86uml6j1avg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139310</id>
    <revision>
      <id>633539</id>
      <parentid>633120</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46172" sha1="49uijdjk10aean3ewidfhrlj790yl7e" xml:space="preserve">[[File:Floriculture.jpg|thumb|&lt;big&gt;''ফ্লʼৰিকালচাৰ''&lt;/big&gt;]]
[[File:027 Flowers at Algemene warenmarkt - market in Grote Markt, Breda, Netherlands.jpg|thumb|right|[[নেদাৰলেণ্ড]]ৰ ব্ৰেডাৰ এক স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ফুলৰ পুলি]]

'''পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান'''&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.xobdo.org/dic/floriculture | title=florculture | work=Xobdo | accessdate=27 August 2026}}&lt;/ref&gt; ({{lang-en|Floriculture}}, {{lang-la|[[wikt:flos#Latin|floris]] + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত}}) বা '''ফ্লʼৰিকালচাৰ''' হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য [[ফুল|পুষ্প]] আৰু [[পাত|পত্ৰ]] উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু [[কৃষি|কৃষিকৰ্ম]]ৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা। পুষ্প উদ্যোগত ব্যৱহৃত শ শ উদ্ভিদ বৰ্গক কেন্দ্ৰ কৰি বিগত বৰ্ষসমূহত কেইবাটাও দক্ষ উৎপাদন পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ উদ্ভিদ-জীৱবিজ্ঞানৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্ভিদ প্ৰজনন আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে মানৱ ব্যৱহাৰোপযোগী অযুতসংখ্যক নতুন জিন’টাইপ (genotypes) উদ্ভাৱন কৰা হৈছে। 

== সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ ==
ফুল মানৱ সমাজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি প্ৰায়ে আনন্দ আৰু বিষাদৰ মুহূৰ্তসমূহত তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। ফুল তথা উদ্ভিদসমূহ গৃহৰ অভ্যন্তৰত সূৰ্যৰ পোহৰপৰা খিৰিকীত, সন্মুখৰ চোতালৰ ভূ-দৃশ্য সজ্জা হিচাপে, অথবা পিছফালৰ চোতালৰ বাৰাণ্ডা বা ডেকত সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়। মানৱজাতিয়ে ফুল আৰু উদ্ভিদ, মানুহৰ সৈতে এইবোৰৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া, আৰু এইসমূহৰ উৎপাদন পদ্ধতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি আহিছে যাতে সমগ্ৰ মানৱ সমাজে ইয়াৰ সুফল লাভ কৰিব পাৰে। বিশ্বজুৰি ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকল এই কাৰ্যত ব্ৰতী হৈ আছে। 

ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহৰ ভিতৰত কৰ্তন কৰা পুষ্প&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Armitage |first=Allan M |title=Specialty cut flowers. The production of annuals, perennials, bulbs and woody plants for fresh and dried cut flowers. |publisher=cabdirect.org |year=1993}}&lt;/ref&gt; আৰু কৰ্তন কৰা আলংকাৰিক পত্ৰ, ভেটিৰ পুলি বা শয্যা উদ্ভিদ (যেনে বাৰ্ষিক বা বহুবৰ্ষজীৱী উদ্যান পুষ্প), আৰু গৃহ-অভ্যন্তৰীণ উদ্ভিদ (যেনে পত্ৰ উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰস্থ সপুষ্পক উদ্ভিদ) অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Dole |first1=John M |title=Floriculture: Principles and Species |last2=Wilkins |first2=Harold F. |publisher=Pearson. |year=2004 |edition=2nd}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Larson |first=Roy A |title=Introduction to Floriculture |publisher=Elsevier Science |year=2013 |location=United States}}&lt;/ref&gt; এই উদ্ভিদসমূহ মাটিৰ ভেটিত, পুষ্প পথাৰত অথবা সেউজগৃহৰ ভিতৰত পাত্ৰত উৎপাদন কৰা হয়। এই উদ্ভিদসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন হোৱাৰ হেতুকে প্ৰায়েই সংৰক্ষিত কৃষি পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়। 

পুষ্প শস্যসমূহ অতি সৰল পদ্ধতিৰপৰা আৰম্ভ কৰি অত্যন্ত উচ্চখাপৰ অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিগত প্ৰণালীৰে খেতি কৰা হয়।&lt;ref&gt;H. Chris Wien. Floral Crop Production in High Tunnels. HortTechnology Jan 2009 19(1): 56-60 {{doi|10.21273/HORTSCI.19.1.56}}&lt;/ref&gt; এই শস্যবোৰ কৃষিপথাৰৰ মাটিত অথবা কম খৰচী উচ্চস্তৰীয় সুৰংগযুক্ত সেউজগৃহৰ ভিতৰত থকা ভূমিত উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। পূৰ্বতে দীৰ্ঘদিন ধৰি [[ইউৰোপ]], [[উত্তৰ আমেৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]] মহাদেশৰ বজাৰসমূহৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলত নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে ঋতুভিত্তিকভাৱে ফুলৰ খেতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, পুষ্প উদ্যোগৰ বহু শস্য বৰ্তমান একোটা নিৰ্দিষ্ট জলবায়ু অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে—বিশেষকৈ [[দক্ষিণ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[চীন]] দেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহলৈ,&lt;ref&gt;Van Rijswick C. World floriculture map 2015. Gearing Up for Stronger Competition, Rabobank Industry Note. 2015 Jan(475).&lt;/ref&gt; যাতে সুলভ হস্তশ্ৰমৰ সহায়ত কিছুমান বিশেষ উদ্ভিদ সমগ্ৰ বছৰজুৰি উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Harisha |first=BN |date=Oct 2017 |title=An economic analysis of floriculture in India. |journal=In Proceedings of the Sixth Middle East Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking (ME17Dubai Conference) |pages=6–8}}&lt;/ref&gt;

পুষ্প শস্য আৰু বজাৰৰ ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংৰক্ষিত উদ্যান শস্য বিজ্ঞান বা সুৰক্ষিত উদ্যানকৃষিৰ বিকাশ ঘটিছে। নিয়ন্ত্ৰিত-পৰিৱেশ কৃষি (Controlled-environment agriculture—CEA)ৰ এক অন্যতম প্ৰধান উপাদান হৈছে ফ্লʼৰিকালচাৰ। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন, সেয়েহে বিশ্বজোৰা বজাৰৰ বাবে এই উদ্ভিদসমূহ দক্ষতাপূৰ্ণভাৱে উৎপাদন কৰিবলৈ এক ব্যয়-বহুল উৎপাদন প্ৰণালীৰ প্ৰয়োজন হয়—যেনে সেউজগৃহ,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Hanan |first=Joe J |title=Greenhouses: Advanced Technology for Protected Horticulture. |year=2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Hanan |first1=J.J |title=Greenhouse Management |last2=Holley |first2=W.D. |last3=Goldsberry |first3=K.L. |publisher=[[Springer-Verlag]] |year=1978 |series=[[Advanced Series in Agricultural Sciences]] |number=5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Chris Beytes (Editor). 2021. Ball RedBook: Greenhouse Structures, Equipment, and Technology 19th Edition. Ball Publishing.&lt;/ref&gt; স্বয়ংক্ৰিয় পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ, স্বয়ংক্ৰিয় [[জলসিঞ্চন]] আৰু সাৰ প্ৰয়োগ, যান্ত্ৰিক বা ৰব’টচালিত বীজ, পুলি স্থানান্তৰণ আৰু পাত্ৰ পৰিচালন, আৰু পৰিপূৰক সালোকসংশ্লেষণকাৰী পোহৰৰ ব্যৱস্থা।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Khair Rabiya |first1=Ummul |title=Modern Innovations and Sustainability in Floriculture: Trends, Technologies, and Practices |journal=Journal of Diversity Studies |date=2024 |volume=3 |issue=2 |pages=1–5 |doi=10.51470/JOD.2024.03.02.01 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে কিছুমান শস্যত হস্তচালিতভাৱে জলসিঞ্চন কৰা হয় যদিও বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে টোপাল জলসিঞ্চন, বুম জলসিঞ্চন বা প্লাৱিত মজিয়া পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বহুতো কৰ্তন কৰা পুষ্প শস্যৰ বাবে হাইড্ৰ’পনিক্স বা মাটিবিহীন জলীয় কৃষি পদ্ধতিও প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ফ্লʼৰিকালচাৰৰ মূল্যাংকন ২০২২ ==
২০২২ বৰ্ষত গোলকীয় ফ্লʼৰিকালচাৰ বজাৰৰ সামগ্ৰিক আকাৰ অনুমাণিক ৫০.০৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে আৰু পৰ্যালোচনা কালছোৱাত ২.৫% মিশ্ৰ বাৰ্ষিক বিকাশৰ হাৰ অনুসৰি ২০২৮ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইয়াৰ পুনৰীক্ষিত আকাৰ ৫৮.০৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ হ’বগৈ বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Floriculture Market 2022. Size, Share, Growth. Trends, Recent Developments, Company Profiles, Key Suppliers, Production Capacity, Revenue &amp; Gross Margin, Market Drivers, Opportunities, Challenges and Forecast 2028. Market Reports World. April 04, 2022 07:48 ET.&lt;/ref&gt;

২০২২ বৰ্ষত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ সৰ্বমুঠ ৮,৯৫১ গৰাকী পুষ্প উৎপাদকৰদ্বাৰা ৮৩৩ নিযুত বৰ্গফুট উৎপাদন এলেকাত উৎপাদিত সকলো পুষ্প শস্যৰ মুঠ পাইকাৰী বিক্ৰী মূল্য আছিল ৬.৬৯ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ।&lt;ref&gt;2022 Commercial Floriculture Survey NASS's Quick Stats. National Agricultural Statistics Service. United States Department of Agriculture. 05/31/2023.
&lt;/ref&gt;

== ফ্লʼৰিকালচাৰৰ অগ্ৰগতি ==
উদ্ভিদ অনুৰাগী আৰু উৎপাদকসকলে বিগত বৰ্ষবোৰত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্ভিদৰ খেতিৰ সন্দৰ্ভত গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য লাভ কৰিছে। চীন দেশত ৩০০০ তকৈও অধিক বছৰ ধৰি ইন্দ্ৰমালতীৰ (Chrysanthemum) কৰ্ষণ বা খেতি কৰা হৈছে,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Visitor Team at Manchester Museum |date=2020 |title=FOUR NOBLE PLANTS IN CHINESE CULTURE PART 4: CHRYSANTHEMUM, October 23, 2020 |url=https://storiesfromthemuseumfloor.wordpress.com/2020/10/23/four-noble-plants-in-chinese-culture-part-4-chrysanthemum/ }}&lt;/ref&gt; যাৰ বাবে উৎপাদকসকল এই উদ্ভিদজোপা আৰু ইয়াৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ বিষয়ে অৱগত আছিল। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকলে মানুহে উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু ধৰ্মীয় বা সামাজিক সমাৱেশৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ দিনবোৰত প্ৰয়োজন হোৱা ফুল লাভ কৰিব পৰাকৈ পুষ্পায়ন (Flowering) নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ উদ্ভিদজোপাৰ পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ এই প্ৰৱণতাটোকে কেৱল আগুৱাই লৈ গৈছে। 

=== আলোক-পৰ্যাবৃত্তিতা ===
ইন্দ্ৰমালতী আছিল এনে এবিধ উদ্ভিদ, যাক আলোককাল (Photoperiod) আৰু আলোক-পৰ্যাবৃত্তিতা (Photoperiodism)-ৰ সংজ্ঞা নিৰূপণ কৰা পৰীক্ষাসমূহত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Garner, W. and H. Allard. 1920. Effect of the relative length of day and night and other factors of the environment on growth and reproduction in plants. Jour. Agr. Res. 18:553-606.&lt;/ref&gt; তথাপি, সম্ভৱতঃ চীন, কোৰিয়া আৰু জাপানৰ উদ্ভিদবিদসকলৰ তেওঁলোকৰ বহু বছৰৰ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত এই বিষয়ে এক গভীৰ বুজা-বুজি আছিল। এই শাৰীৰিক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সংঘটন আৰু ইয়াৰ কাৰণসমূহ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু উদ্যোগত বহুতো পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বিষয় হৈ পৰিছে।&lt;ref&gt;Withrow, R.B. and H.M. Benedict. 1936. Photoperiodic responses of certain greenhouse annuals as influenced by intensity and wavelength of artificial light used to lengthen the daylight period. Plant Physiol. 11:225-249.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Popham, R. A., &amp; Chan, A. P. (1952). Origin and development of the receptacle of Chrysanthemum morifolium. ''American Journal of Botany'', 329-339.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Higuchi, Y., Sumitomo, K., Oda, A., Shimizu, H., &amp; Hisamatsu, T. (2012). Day light quality affects the night-break response in the short-day plant chrysanthemum, suggesting differential phytochrome-mediated regulation of flowering. ''Journal of plant physiology'', ''169''(18), 1789-1796.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lee, B. J., Won, M. K., Choi, W. C., Yang, E. S., Lee, J. S., &amp; Atherton, J. G. (2004). Floral development of chrysanthemum influenced by photoperiod. ''HORTICULTURE ENVIRONMENT and BIOTECHNOLOGY'', ''45''(3), 149-153.&lt;/ref&gt; পইনচেটিয়া হৈছে ফুল উৎপাদনকাৰীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ আন এবিধ হ্ৰস্ব-দিৱস উদ্ভিদ।&lt;ref&gt;Parker, M. W., Borthwick, H. A., &amp; Rappleye, L. E. (1950). Photoperiodic responses of poinsettia. ''Florists' Exchange'', ''115''(20), 11-50.&lt;/ref&gt; এইসমূহ আৰু অতিৰিক্ত পৰীক্ষা তথা অভিজ্ঞতাই দেখুৱাইছে যে আলোককালবৃত্তিৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ওপৰত উষ্ণতাৰ এক প্ৰভাৱ থাকে।&lt;ref&gt;Alden, M., &amp; Faust, J. E. (2021). Unravelling the role of temperature and photoperiod on poinsettia heat delay. ''HortScience'', ''56''(9), 1097-1103.&lt;/ref&gt; বহুতো কৰ্তন কৰা ফুল আৰু তলিৰ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিয়ে খৰতকীয়া ফুল ফুলাৰ বাবে দীৰ্ঘ-দিৱস বা হ্ৰস্ব-দিৱসৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰে।&lt;ref&gt;Harshitha, H. M., Chandrashekar, S. Y., &amp; Harishkumar, K. (2021). Photoperiod manipulation in flowers and ornamentals for perpetual flowering. ''Pharma Innov J'', ''10''(6), 127-134.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Erwin, J. E. 2000, pp. 95-99&quot;&gt;Erwin, J. E., &amp; Warner, R. M. (2000, November). Determination of photoperiodic response group and effect of supplemental irradiance on flowering of several bedding plant species. In ''IV International ISHS Symposium on Artificial Lighting 580'' (pp. 95-99).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Adams, S. R., &amp; Langton, F. A. (2005). Photoperiod and plant growth: a review. ''The Journal of Horticultural Science and Biotechnology'', ''80''(1), 2-10.&lt;/ref&gt; উদ্ভিদ উৎপাদনৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ পুষ্পচাষিত দিনৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে আলোক সজ্জাৰ ব্যৱহাৰ আৰু দিনৰ দৈৰ্ঘ্য হ্ৰাস কৰাৰ বাবে ক’লা কাপোৰৰ ব্যৱহাৰ একো একোটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোজন। 

=== উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণ, অণুপ্ৰৱৰ্ধন ===
উদ্ভিদ প্ৰৱৰ্ধন সদায়েই পুষ্প আৰু উদ্ভিদ উদ্যানকৃষিৰ এটা অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। অৰ্কিড অনুৰাগীসকলে যেতিয়া নতুন কৃষিজাত প্ৰকাৰ বা কাল্টিভাৰ প্ৰজনন কৰিছিল, তেতিয়া অৰ্কিডৰ ভ্ৰূণ সংৰক্ষণ কৰাৰ এক উপায় হিচাপে উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণৰ আৰম্ভণি হৈছিল। ১৯৫০ ৰপৰা ১৯৮০ ৰ দশকলৈকে পৃথিৱীৰ অধিকাংশ উদ্যানকৃষি আৰু বহুতো উদ্ভিদবিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমত বিজ্ঞানীসকলে কলা কৰ্ষণ পদ্ধতিৰ জৰিয়তে উদ্ভিদ প্ৰৱৰ্ধনৰ ওপৰত কাম কৰি আছিল।&lt;ref&gt;Thorpe, T. A. (2007). History of plant tissue culture. ''Molecular biotechnology'', ''37'', 169–180.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gamborg, O. L., Murashige, T., Thorpe, T. A., &amp; Vasil, I. K. (1976). Plant tissue culture media. ''In vitro'', ''12''(7), 473-478.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;García-Gonzáles, R., Quiroz, K., Carrasco, B., &amp; Caligari, P. (2010). Plant tissue culture: Current status, opportunities and challenges. ''International Journal of Agriculture and Natural Resources'', ''37''(3), 5-30.&lt;/ref&gt; এই কাৰ্যসূচীসমূহে বিভিন্ন ট্যাক্সা (শ্ৰেণীবিভাজন গোট) সম্পৰ্কে জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু উদ্যোগখণ্ডক বাণিজ্যিক উৎপাদনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল। উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণে নতুন, অনন্য ফিন'টাইপ (বাহ্যিক লক্ষণ) আৰু জিনʼটাইপ (জিনীয় গঠন) অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰৱৰ্ধন কৰাটো সম্ভৱ কৰি তুলিছিল। পত্ৰজাত উদ্ভিদৰ বহুতো কাল্টিভাৰ কেৱল কলা কৰ্ষণৰ জৰিয়তেহে উপলব্ধ হয়।&lt;ref&gt;Griffith, L. P. (1998). Tropical Foliage Plants: A Grower's Guide. United States: Ball Pub.&lt;/ref&gt; এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰক্ৰিয়াৰে, কলা কৰ্ষিত জেৰেনিয়াম উদ্ভিদক তাপীয় চিকিৎসা কৰা হৈছিল যাতে বহুতো ভাইৰাছ চিনাক্ত কৰি আঁতৰাব পৰা যায়, যাক ভাইৰাছ-সূচকীকৃত বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;Oglevee-O'Donovan, W. (1986). Production of culture virus-indexed geraniums. In ''Tissue culture as a plant production system for horticultural crops: Conference on Tissue Culture as a Plant Production System for Horticultural Crops, Beltsville, MD, October 20–23, 1985'' (pp. 119-123). Dordrecht: Springer Netherlands.&lt;/ref&gt; ভাইৰাছসমূহ আঁতৰাই পেলোৱাৰ ফলত বহুতো কাল্টিভাৰৰ বহুসংখ্যক উদ্যানকৃষি সম্পৰ্কীয় বৈশিষ্ট্য বিলুপ্ত হৈ গৈছিল; ইয়াৰ বাবেই উদ্ভিদ প্ৰজননবিদসকলে ভৱিষ্যতৰ কাল্টিভাৰৰ বাবে প্ৰজনন লাইনত বহুতো ভাইৰাছ অৱশিষ্ট হিচাপে এৰি দিছিল। তেতিয়াৰপৰাই বিভিন্ন পুষ্পকৃষি শস্যৰপৰা বেক্টেৰিয়া আৰু ভাইৰাছজনিত ৰোগজীৱাণু আঁতৰাবলৈ বহু শ্ৰেণীৰ উদ্ভিদৰ কলা কৰ্ষণত তাপীয় চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰা হৈ আহিছে। 

=== পাত্ৰ আৰু বৰ্ধন মাধ্যম ===
উদ্ভিদৰ কৰ্ষণত দীৰ্ঘদিন ধৰি{{As of?|date=November 2024}} বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ পাত্ৰ বা টাব ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। সম্ভৱতঃ জৈৱিক পদাৰ্থ (পচন সাৰ বা কম্পোষ্ট) মিশ্ৰিত পথাৰৰ মাটি বা বাগিছাৰ মাটি পাত্ৰটোত দি তাত এটা উদ্ভিদ ৰোপণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত নিয়মীয়াকৈ পানী যোগান ধৰা হৈছিল। অতিৰিক্ত জলসিঞ্চন বা অতিমাত্ৰা পানী দিয়া কাৰ্য প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ অভিজ্ঞতা আৰু এক সতৰ্ক দৃষ্টিৰ প্ৰয়োজন আছিল। 

এই সফলতা তুলনামূলকভাৱে এটা গভীৰ পাত্ৰ বা টাবৰ সৈতে জড়িত আছিল, যি সাধাৰণতে ৬–১০ ইঞ্চি (১৫–২৫ চে.মি.) গভীৰ বা তাতকৈ ডাঙৰ আছিল।{{citation needed|date=November 2024}} মাটিৰপৰা পানী নিষ্কাষণ বা তললৈ টানি আনিবলৈ মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়েই যথেষ্ট আছিল, যাৰ ফলত পাত্ৰটোৰ মাটিৰ এক উপযুক্ত অংশ সু-নিষ্কাষিত হৈ আছিল আৰু শিপা তন্ত্ৰৰ বাবে অক্সিজেন উপলব্ধ হৈছিল। ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ ৰ দশকত যেতিয়া আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গ্ৰীণহাউচসমূহে তলতি উদ্ভিদৰ ব্যৱসায় সম্প্ৰসাৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, তেতিয়া উদ্ভিদৰ ব্যৱধান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিবহণৰ দৰে লজিষ্টিক দিশসমূহৰ বাবে তেওঁলোকক সৰু আকৃতিৰ পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। ভেকুৱাম-গঠিত প্লাষ্টিকৰ ট্ৰে আৰু পেকেটসমূহে এই সৰু আকৃতিক সামৰি লৈছিল, কিন্তু সৰু পাত্ৰবোৰত পচন সাৰযুক্ত পথাৰৰ মাটিত অতিৰিক্ত পানী জমা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। ইয়াৰ প্ৰথম পদক্ষেপ আছিল পথাৰৰ মাটিৰ সৈতে ১:১:১ অনুপাতত পিট মচ আৰু পাৰ্লাইট মিহলি কৰা। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ আছিল ১:১ অনুপাতত অন্যান্য সামগ্ৰী, যেনে স্ফাগ্নাম মচ পিট আৰু ভাৰ্মিকুলাইট ব্যৱহাৰ কৰা, যাক কৰ্নেল পিট-লাইট মিশ্ৰণ বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;Sheldrake Jr, R., &amp; Boodley, J. W. (1965, May). Plant growing in lightweight artificial mixes. In ''Symposium on Vegetable Growing under Glass 4'' (pp. 155-157).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Boodley, J. W., &amp; Sheldrake, R. (1972). Cornell peat-lite mixes for commercial growing.&lt;/ref&gt; ১৯৭০ ৰ দশকত, সমগ্ৰ দেশজুৰি থকা ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহলৈ বৰ্ধন মাধ্যম সংসাধন আৰু বিতৰণ কৰিবলৈ গঢ়ি উঠা কোম্পানীসমূহে বৰ্ধন মাধ্যমৰ বাবে অধিক সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে লোৱা অৰ্থনৈতিক সিদ্ধান্তসমূহৰ সৈতে সুচিন্তিত বিকল্প বাছনি কৰিবলৈ আটাইবোৰ সামগ্ৰীৰ ভৌতিক ধৰ্মসমূহ এক মানক ভিত্তিত মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।&lt;ref&gt;Bilderback, T. E., &amp; Fonteno, W. C. (1987). Effects of container geometry and media physical properties on air and water volumes in containers. ''Journal of Environmental Horticulture'', ''5''(4), 180–182.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fonteno, W. C., Cassel, D. K., &amp; Larson, R. A. (1981). Physical Properties of Three Container Media and their Effect on Poinsettia Growth1. ''Journal of the American Society for Horticultural Science'', ''106''(6), 736–741.&lt;/ref&gt; ১৯৮০ ৰ দশকত যেতিয়া প্লাগ বা পোখা উদ্ভিদ উৎপাদন, বীজ অংকুৰণৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু ৰোপণ কাৰ্যৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰম্ভ হৈছিল, তেতিয়া প্লাগ ট্ৰেসমূহত থকা বৰ্ধন মাধ্যমৰ কম পৰিমাণক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল।&lt;ref&gt;Di Benedetto, A. H., &amp; Klasman, R. (2004). The effect of plug cell volume on the post-transplant growth for Impatiens walleriana pot plant. ''European Journal of Horticultural Science'', ''69''(2), 82-86.&lt;/ref&gt; বৰ্ধন মাধ্যম আৰু পাত্ৰৰ নক্সা প্ৰস্তুতকৰণৰ সকলো দিশৰ ওপৰত গৱেষণা এতিয়াও অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;Gallegos, J., Álvaro, J. E., &amp; Urrestarazu, M. (2020). Container Design Affects Shoot and Root Growth of Vegetable Plant. HortScience horts, 55(6), 787-794. Retrieved Jul 22, 2023, from {{doi|10.21273/HORTSCI14954-20}}&lt;/ref&gt;

বৰ্ধন মাধ্যমৰ বাবে পিট আহৰণ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত এক পাৰিপাৰ্শ্বিক বা পৰিৱেশগত সমস্যা হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে।&lt;ref&gt;Kitir, N., Yildirim, E., Şahin, Ü., Turan, M., Ekinci, M., Ors, S., ... &amp; Ünlü, H. (2018). Peat use in horticulture. ''Peat; Topcuoglu, B., Turan, M., Eds.; IntechOpen: London, UK'', 75-90.&lt;/ref&gt; বৰ্ধন মাধ্যমৰ সংসাধন প্ৰক্ৰিয়াত বিকল্প আৰু অধিক বহনক্ষম সামগ্ৰী—যেনে পাইন গছৰ ছাল, সংসাধিত পাইনৰ ছাল, কʼকʼ কয়ৰ বা নাৰিকলৰ চোঁচ, কাঠৰ আঁহ আদি ধাৰাবাহিকভাৱে সংযোজন কৰি থকা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jackson B., Fields J., Altland J., Owen J. |date=2022 |title=The Latest on Growing Media Research Jan 1, 2022 |url=https://www.growertalks.com/Article/?articleid=25544 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Eveleens, B., van Winkel, A., &amp; Blok, C. (2021, August). Wood fiber in pot plant culture; peat replacement up to 50% in volume?. In ''II International Symposium on Growing Media, Soilless Cultivation, and Compost Utilization in Horticulture 1317'' (pp. 165–174).&lt;/ref&gt; বৰ্ধন মাধ্যমৰ সামগ্ৰীসমূহৰ বাবে বহনক্ষম সমাধান সূত্ৰায় কৰাটো এই উদ্যোগ খণ্ডৰ বাবে এক উচ্চ অগ্ৰাধিকাৰৰ বিষয় হৈ আছে।&lt;ref&gt;Barrett, G. E., Alexander, P. D., Robinson, J. S., &amp; Bragg, N. C. (2016). Achieving environmentally sustainable growing media for soilless plant cultivation systems–A review. ''Scientia horticulturae'', ''212'', 220–234.&lt;/ref&gt;

=== কীটনাশকৰ অৱশিষ্ট ===
পুষ্পকৃষিৰ শস্যসমূহৰ ক্ষেত্ৰত কীটনাশকৰ অৱশিষ্ট এক উল্লেখযোগ্য সমস্যা হৈয়েই আছে। বহুতো দেশত কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত সীমিত নিয়ন্ত্ৰণহে থাকে, যাৰ ফলত ফুল সংগ্ৰহকাৰী বা ফুলৰ ব্যৱসায়ী আৰু গ্ৰাহকসকল এই অৱশিষ্টৰদ্বাৰা প্ৰদূষিত বা সংক্ৰমিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে॥&lt;ref&gt;Toumi, K., Vleminckx, C., Van Loco, J., Schiffers, B. 2016. Pesticide Residues on Three Cut Flower Species and Potential Exposure of Florists in Belgium.International Journal of Environmental Research and Public Health 13:943.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pereira, P., Parente, C., Carvalho, G., Torres, J., Meire, R., Dorneles, P., Malm, O. (2021) A review on pesticides in flower production: A push to reduce human exposure and environmental contamination. Environmental Pollution, Volume 289:117817&lt;/ref&gt; 

মৌমাখি আৰু অন্যান্য পৰাগযোগকাৰী বা পৰাগবাহকসমূহৰ ওপৰত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট কীটনাশক, যেনে নিয়’নিক্সৰ (নিয়নিকপ্টিনয়ড) প্ৰভাৱ এক গুৰুতৰ চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছে। গ্ৰীণহাউচ উৎপাদনৰ সময়ত বাগিছাৰ ফুলত এই কীটনাশকসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে গ্ৰাহকৰ বাগিছাত থকা পৰাগযোগকাৰী জীৱসমূহৰ আবাদীৰ ওপৰত ইয়াৰ এক বৃহৎ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;Potts, S. G., Imperatriz-Fonseca, V., Ngo, H. T., Aizen, M. A., Biesmeijer, J. C., Breeze, T. D., ... &amp; Vanbergen, A. J. (2016). Safeguarding pollinators and their values to human well-being. ''Nature'', ''540''(7632), 220–229.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Thompson, D. A., Lehmler, H. J., Kolpin, D. W., Hladik, M. L., Vargo, J. D., Schilling, K. E., ... &amp; Field, R. W. (2020). A critical review on the potential impacts of neonicotinoid insecticide use: current knowledge of environmental fate, toxicity, and implications for human health. ''Environmental Science: Processes &amp; Impacts'', ''22''(6), 1315-1346.&lt;/ref&gt; 

পুষ্পকৃষিৰ শস্য উৎপাদনত কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ উদ্দেশ্যে গ্ৰীণহাউচৰ পতংগ, মাইট (উঁহী বা একপ্ৰকাৰৰ কীট) আৰু উদ্ভিদৰ ৰোগজীৱাণুৰ জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;Messelink, G. J., &amp; Janssen, A. (2014). Increased control of thrips and aphids in greenhouses with two species of generalist predatory bugs involved in intraguild predation. ''Biological Control'', ''79'', 1-7.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;van Lenteren, J. C. (2007). Biological control for insect pests in greenhouses: an unexpected success. ''Biological control: a global perspective. CAB Int, Wallingford'', 105–117.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Van Driesche, R., &amp; Hoddle, M. (2009). ''Control of pests and weeds by natural enemies: an introduction to biological control''. John Wiley &amp; Sons.&lt;/ref&gt;

=== পৰিপূৰক পোহৰ যোগান ===
পুষ্প শস্যৰ বাবে পৰিপূৰক পোহৰ যোগান ব্যৱস্থা দীপ্তি পৰ্যায়কাল বা ফটোপিৰিয়ড চিকিৎসাৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত শীতকালৰ পৰিৱেশত সূৰ্যৰ পোহৰৰ বিকল্প হিচাপে বৈদ্যুতিক লেম্পৰপৰা ওলোৱা কৃত্ৰিম পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাবনে নাই, তাক নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref&gt;Werner, H. O. (1942). Relation of length of photoperiod and intensity of supplemental light to the production of flowers and berries in the greenhouse by several varieties of potatoes. ''Journal of Agricultural Research'', ''64'', 257–275.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ramaley, F. (1934). Influence of supplemental light on blooming. ''Botanical Gazette'', ''96''(1), 165–174.&lt;/ref&gt; ইনকেণ্ডিচেণ্ট লেম্পসমূহ এই ক্ষেত্ৰত সফল হোৱা নাছিল, গতিকে পুষ্পকৃষি খণ্ডই পোহৰ প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হৈছিল। ফ্লুৰোচেণ্ট লেম্প আৰু উদ্যোগিক লেম্পসমূহৰ (যেনে: পাৰা বাষ্প বা মাৰ্কুৰী ভেপৰ, উচ্চ চাপৰ ছ’ডিয়াম, নিম্ন চাপৰ ছ’ডিয়াম আদি) প্ৰযুক্তিগত প্ৰগতিয়ে জেৰেনিয়াম, গোলাপ আৰু অন্যান্য শস্যৰ উদ্ভিদ উৎপাদন উন্নত কৰি তুলিছিল।&lt;ref&gt;Carpenter, W. J., &amp; Rodriguez, R. C. (1971). Earlier Flowering of Geranium cv. Carefree Scarlet by High Intensity Supplemental Light Treatment1. ''HortScience'', ''6''(3), 206–207.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Armitage, A. M., &amp; Tsujita, M. J. (1979). Supplemental lighting and nitrogen nutrition effects on yield and quality of Forever Yours roses. ''Canadian Journal of Plant Science'', ''59''(2), 343–350.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cathey, H. M., &amp; Campbell, L. E. (1979). Relative Efficiency of High-and Low-pressure Sodium and Incandescent Filament Lamps Used to Supplement Natural Winter Light in Greenhouses1. ''Journal of the American Society for Horticultural Science'', ''104''(6), 812–825.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lee, M.J., Seo, H.S., Min, S.Y., Lee, J., Park, S., Jeon, J.B., Kim, J. and Oh, W., 2021. Effects of supplemental lighting with high-pressure sodium or plasma lamps on quality and yield of cut roses. ''Horticultural Science and Technology'', ''39''(1), pp.49-61.&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী দশকসমূহত ইউৰোপ, উত্তৰ আমেৰিকা আৰু জাপানত কৃত্ৰিম পোহৰ যোগান এক মানক পদ্ধতি হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;Moe, R., Grimstad, S. O., &amp; Gislerod, H. R. (2005, June). The use of artificial light in year round production of greenhouse crops in Norway. In ''V International Symposium on Artificial Lighting in Horticulture 711'' (pp. 35–42).&lt;/ref&gt;

প্ৰাকৃতিক আৰু কৃত্ৰিম উৎসৰপৰা উদ্ভিদৰ পোহৰৰ (বিকিৰণ শক্তি) প্ৰয়োজনীয়তা মানকীকৰণ কৰাৰ বাবে কাৰ্য সম্পাদন কৰা হৈছিল। প্ৰতিজোপা উদ্ভিদৰ সৰ্বোত্তম বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিকিৰণ শক্তিৰ অনুকূল পৰিমাণ জোখাৰ এক একক হিচাপে ডেইলী লাইট ইনটিগ্ৰেল (Daily Light Integral বা DLI) শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Faust, J. E., Holcombe, V., Rajapakse, N. C., &amp; Layne, D. R. (2005). The effect of daily light integral on bedding plant growth and flowering. ''HortScience'', ''40''(3), 645–649.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kjaer, K. H., Ottosen, C. O., &amp; Jørgensen, B. N. (2012). Timing growth and development of Campanula by daily light integral and supplemental light level in a cost-efficient light control system. ''Scientia Horticulturae'', ''143'', 189–196.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Faust, J. E., &amp; Logan, J. (2018). Daily light integral: A research review and high-resolution maps of the United States. ''HortScience'', ''53''(9), 1250-1257.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oh, W., Cheon, I. H., Kim, K. S., &amp; Runkle, E. S. (2009). Photosynthetic daily light integral influences flowering time and crop characteristics of Cyclamen persicum. ''HortScience'', ''44''(2), 341-344.&lt;/ref&gt;

লাইট এমিটিং ডায়োড (LED) লেম্পৰ প্ৰৱৰ্তনে অতিৰিক্ত পোহৰ যোগান ধৰাৰ অধিক সুযোগ আনি দিলে। এই লেম্পবোৰ অন্যান্য লেম্পৰ তুলনাত পোহৰ উৎপাদনত অধিক দক্ষ আৰু তুলনামূলকভাৱে শীতল আছিল, লগতে ই পোহৰৰ বিভিন্ন তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ গুণাগুণ নিয়ন্ত্ৰণ বা পৰিচালনা কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;Mitchell, C. A., Both, A. J., Bourget, C. M., Burr, J. F., Kubota, C., Lopez, R. G., ... &amp; Runkle, E. S. (2012). LEDs: The future of greenhouse lighting! . ''Chronica Horticulturae'', ''52''(1), 6-12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jeong, S.W., Hogewoning, S.W. and van Ieperen, W., 2014. Responses of supplemental blue light on flowering and stem extension growth of cut chrysanthemum. ''Scientia Horticulturae'', ''165'', pp.69-74.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kobori, M. M. R. G., da Costa Mello, S., de Freitas, I. S., Silveira, F. F., Alves, M. C., &amp; Azevedo, R. A. (2022). Supplemental light with different blue and red ratios in the physiology, yield and quality of Impatiens. ''Scientia Horticulturae'', ''306'', 111424.&lt;/ref&gt;

পুলি,&lt;ref&gt;Oh, W., Runkle, E. S., &amp; Warner, R. M. (2010). Timing and duration of supplemental lighting during the seedling stage influence quality and flowering in petunia and pansy. ''HortScience'', ''45''(9), 1332-1337.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Randall, W. C., &amp; Lopez, R. G. (2015). Comparison of bedding plant seedlings grown under sole-source light-emitting diodes (LEDs) and greenhouse supplemental lighting from LEDs and high-pressure sodium lamps. ''HortScience'', ''50''(5), 705–713.&lt;/ref&gt; ভেটিৰ উদ্ভিদ,&lt;ref name=&quot;Erwin, J. E. 2000, pp. 95-99&quot;/&gt; কৰ্তন কৰা ফুল&lt;ref&gt;Spall, C. E., &amp; Lopez, R. G. (2023). Supplemental Lighting Quality Influences Time to Flower and Finished Quality of Three Long-Day Specialty Cut Flowers. ''Horticulturae'', ''9''(1), 73.&lt;/ref&gt; আৰু অন্যান্য শস্যৰ উৎপাদন সৰ্বোত্তম কৰিবলৈ অতিৰিক্ত পোহৰ যোগান ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। 

=== উদ্ভিদৰ পুষ্টি, পানীৰ গুণগত মান আৰু জলসিঞ্চন ===
আন সকলো উদ্যানশস্য আৰু কৃষি শস্যৰ দৰেই ফুলৰ শস্যও পথাৰৰ মাটিত খেতি কৰা হৈছিল। ফুলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ পুষ্টিবোৰ মাটিৰ ধাৰে থকা ভৌতিক গাঁথনিত নিহিত হৈ আছিল আৰু ইয়াক জৈৱিক পদাৰ্থ তথা গোবৰ বা প্ৰাণীৰ সাৰ প্ৰয়োগ কৰি পৰিপূৰ্ণ কৰা হৈছিল। এই জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগৰ প্ৰক্ৰিয়া আছিল যথেষ্ট শ্ৰম-নিবিড় আৰু অসংগত, যাৰ ফলত ফুলৰ উৎপাদন সৰ্বোত্তম কৰাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৫০ আৰু ১৯৬০-ৰ দশকত পাত্ৰত শস্য উৎপাদনৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পুষ্পপালন বিজ্ঞান ক্ৰমান্বয়ে খেতিৰ মাধ্যম আৰু অজৈৱিক সাৰৰ ব্যৱহাৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়। এই পৰিৱৰ্তনক মৃত্তিকা বিজ্ঞানৰ গৱেষণাতকৈ হাইড্ৰ’পনিক্স (মৃত্তিকাবিহীন কৃষি) সম্পৰ্কীয় গৱেষণাই অধিক সমৰ্থন কৰিছিল। হাইড্ৰ’পনিক্সৰ &quot;মৃত্তিকাবিহীন&quot; প্ৰকৃতি, খেতিৰ মাধ্যমৰ &quot;মৃত্তিকাবিহীন&quot; প্ৰকৃতিৰ সৈতে অধিক সাদৃশ্যপূৰ্ণ আছিল। 

== তথ্য উৎস ==
{{reflist}}
*

== অতিৰিক্ত পঠন ==
* [https://usda.mannlib.cornell.edu/MannUsda/viewDocumentInfo.do?documentID=1072 USDA - National Agricultural Statistics Service Floriculture Crops ]
* [http://hort.ifas.ufl.edu/floriculture/ University of Florida]
* [http://ccfc.org/ California Cut Flower Commission]
* [http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/floriculture/ North Carolina State University Floriculture Information Center] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127174229/http://www.ces.ncsu.edu/depts/hort/floriculture/ |date=2016-11-27 }}
* https://www.researchgate.net/publication/295862115_Diversification_Through_Floriculture_in_Kashmir_Valley

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Floriculture|পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান}}

* {{Cite EB1911|wstitle=Fruit and Flower Farming|short=x}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:কৃষি]]
[[শ্ৰেণী:ফুল]]
[[শ্ৰেণী:কৃষি বিজ্ঞান]]
[[শ্ৰেণী:উদ্ভিদবিজ্ঞান]]</text>
      <sha1>49uijdjk10aean3ewidfhrlj790yl7e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139319</id>
    <revision>
      <id>633568</id>
      <parentid>633037</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="116481" sha1="g4omwr7dkgr5sdtnrqy9ngccwyyillf" xml:space="preserve">{{Short description|পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি}}
[[File:Everyday Life in Old China 06.jpg|thumb|right|350px|ছিং ৰাজবংশৰ এখন বিবাহ। দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ বহি আছে। মাজত ৰঙা পোছাক আৰু নীলা মূৰৰ অলংকাৰ পিন্ধা কইনাগৰাকীয়ে শাহুৱেকক [[চাহ]] আগবঢ়াইছে। দৰাই সাধাৰণতে সন্মুখত &quot;X&quot; আকৃতিৰ ফিতা পিন্ধে। কেতিয়াবা এই &quot;X&quot; আকৃতিৰ ফিতাত এটা ডাঙৰ ধনু বা ফুল থাকে, যদিও এই ছবিখনত তেনে নাই। ]]

'''পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ''' ({{lang-en|Traditional Chinese marriage}}, {{zh|c=婚姻|p=hūnyīn}}) [[চীন|চীনা]] সমাজসমূহত অনুষ্ঠিত এক আনুষ্ঠানিক বিবাহ-অনুষ্ঠান। এই বিবাহ-অনুষ্ঠানত কেৱল স্বামী-স্ত্ৰীৰ মিলনেই নহয়, এজন পুৰুষ আৰু এগৰাকী নাৰীৰ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজতো সম্পৰ্ক স্থাপন হয়। কেতিয়াবা এই বিবাহ দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত আগতীয়াকৈ হোৱা বন্দোবস্তৰ জৰিয়তে স্থিৰ কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিবাহ আৰু পৰিয়াল ইমানেই ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত আছিল যে ইয়াত দুয়োটা পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ জড়িত আছিল। চীনা সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব নিৰ্ধাৰিত আছিল। এই বিবাহত এজন পুৰুষৰ এগৰাকী আনুষ্ঠানিক পত্নী (妻 বা 正妻) থাকিব পাৰিছিল, যদিও বাস্তৱত তেওঁলোকক অতিৰিক্ত উপপত্নী (妾) ৰখাৰো অনুমতি আছিল। আদিম সমাজৰ শেষৰফালে পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ ৰীতি-নীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। ফুচিৰ যুগত হৰিণৰ ছালেৰে চীনা বিবাহ-পূৰ্ব ৰীতি-নীতিৰে বাগদান কৰাৰপৰা আৰম্ভ কৰি ছিয়া আৰু শাং ৰাজবংশত &quot;মিলন কক্ষ&quot;ৰ আবিৰ্ভাৱ আৰু তাৰ পিছত চৌ ৰাজবংশত সম্পূৰ্ণ বিবাহ-আচাৰ (&quot;ছয়টা ৰীতি&quot;) ক্ৰমান্বয়ে গঢ় লৈ উঠিছিল। এই ৰীতিসমূহৰ সমৃদ্ধিয়ে প্ৰাচীন লোকসকলে বিবাহক কিমান গুৰুত্ব দিছিল সেয়া দেখুৱায়। &quot;তিনি চিঠি আৰু ছয় ৰীতি&quot;ৰ অনন্য বৈশিষ্ট্যৰ উপৰি পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহ-সংস্কৃতিত একপত্নীত্ব, পুনৰ্বিবাহ আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদো বিশেষ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ। 

==শব্দৰ উৎপত্তি==
[[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 7, leaf 5, Empress Xiaoding entering the palace in phoenix palanquin, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07870.jpg|thumb|১৮৮৯ চনত গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]]
[[File:Grand Imperial Wedding of the Guangxu Emperor, vol. 1, leaf 2, The future Empress Xiaoding exiting the Gate of Divine Prowess, by Qing Kuan, c. 1889, ink and color on silk - Peabody Essex Museum - DSC07875.jpg|thumb|গুৱাংছু সম্ৰাটৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা]]
দুটা-চীনা আখৰৰ 婚姻 (বিবাহ) শব্দটো তলত দিয়া ধৰণে বিশ্লেষণ কৰিব পাৰি:

* {{Linktext|婚|lang=zh}} (hūn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত এজন পুৰুষৰ পত্নীৰ পিতৃ (যেনে এজন পুৰুষৰ শহুৰ) বুজাইছিল,&lt;ref name=&quot;Erya&quot;&gt;{{Lang|zh-Hant|《爾雅·釋親》: 「女子子之夫爲婿(壻), 婿(壻)之父爲姻, 婦之父爲婚.」}} ''[[এৰ্যা]]: আত্মীয়ৰ ব্যাখ্যা'': &quot;এগৰাকী কন্যাৰ স্বামীক 婿 (বিকল্প ৰূপ: 壻 বুলি কোৱা হয়, 婿ৰ পিতৃক 姻 আৰু কাৰোবাৰ পত্নীৰ পিতৃক 婚 বুলি কোৱা হয়।&quot; (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)&lt;/ref&gt; কিন্তু এতিয়া আধুনিক মানক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে &quot;বিবাহ&quot; বুজায়। এই আখৰটোত মূল আখৰৰ কাষত 昏 (সন্ধিয়া, নিশাৰ আৰম্ভণি, গোধূলি, অন্ধকাৰ) ধ্বনিগত উপাদান আৰু অৰ্থগত উপাদান 女 (মহিলা) আছে। 昏 ধ্বনিগত উপাদানটো নিজেই প্ৰাচীন চীনা ভাষাত 婚 ৰ প্ৰাচীন (মূল) ৰূপ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বিবাহৰ অনুষ্ঠান সাধাৰণতে সন্ধিয়া অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যেতিয়া [[য়িন আৰু য়াং|''য়াং'' (দিন/পুৰুষৰ প্ৰতীক) আৰু ''য়িন'' (নিশা/নাৰীৰ প্ৰতীক)]] ইটোৱে সিটোৰ সৈতে মিলিত হয়।&lt;ref&gt;{{Lang|zh-Hant|《儀禮·士昏禮註》: 「士娶妻之禮, 以昏爲期, 因而名焉.必以昏者, 陽往而隂來, 日入三商爲昏.」}} ''[[আচাৰ আৰু অনুষ্ঠান]]'': &quot;এজন ভদ্ৰলোকে পত্নী গ্ৰহণ কৰাৰ অনুষ্ঠান সন্ধিয়াত (আধুনিক চীনা ভাষাত ''hūn'') অনুষ্ঠিত কৰা হয়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াক সন্ধিয়াত অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে, কাৰণ সূৰ্যাস্তৰ তিনি ভাগৰ পিছত ''য়াং'' কমি যায় আৰু ''ইন'' আহে।&quot; (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত)&lt;/ref&gt;
* {{Linktext|姻|lang=zh}} (yīn) শব্দটোৱে ''এৰ্যা''ত কন্যাৰ স্বামীৰ পিতৃ বুজাইছিল,&lt;ref name=&quot;Erya&quot;/&gt; কিন্তু এতিয়া আধুনিক চীনা ভাষাত সাধাৰণতে &quot;বিবাহ&quot; বা &quot;বিবাহৰ সম্পৰ্ক&quot; বুজায়। এই আখৰটোৰ ধ্বনি ইয়াৰ ধ্বনিগত উপাদান {{Linktext|因|lang=zh}} (yīn)ৰ সৈতে একে। প্ৰাচীন চীনা আখৰৰ এখন [[অভিধান]] ''শুওৱেন জিয়েৎজি]]'' অনুসৰি, এই আখৰটোৰ {{Lang|zh|因}} কেৱল ধ্বনিগত উপাদান নহয়, ই স্বামীৰ ওচৰলৈ &quot;যোৱা&quot; বা স্বামীক &quot;অনুসৰণ কৰা&quot; বুজায়।&lt;ref&gt;{{Lang|zh-Hant|《說文解字》: 「姻, 壻家也.女之所因, 故曰姻.从女从因, 因亦聲.」}} ''শুওৱেন জিয়েৎজি'': &quot;{{Lang|zh|姻}}&quot; মানে স্বামীৰ ঘৰ। এই ঘৰলৈ নাৰীজনী {{Lang|zh|因}} অৰ্থাৎ যায়, সেয়ে ইয়াক তেনে নামেৰে কোৱা হয়। ইয়াত {{Lang|zh|女}} (নাৰী) আৰু {{Lang|zh|因}} (যোৱা) আছে আৰু {{Lang|zh|因}} ধ্বনিগত উপাদান হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছে।&quot; (প্ৰাক্-ধ্ৰুপদী চীনা ভাষাত) (মন কৰিবলগীয়া যে {{Lang|zh|婿/壻}} শব্দৰ অৰ্থ প্ৰসংগ অনুসৰি বেলেগ হ'ব পাৰে। ''শুওৱেন জিয়েৎজি''ত ইয়াৰ অৰ্থ &quot;স্বামী&quot; বুলি দিয়া হৈছে। )&lt;/ref&gt;

==কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ==
[[File:Ruyi (wish granting scepter) used in Empress Xiaoding's wedding, Imperial Workshop, Beijing, China, Guangxu period, c. 1888-1889 AD, gold alloy, silk, coral, seed pearls - Peabody Essex Museum - DSC07847.jpg|thumb|ৰুই (ইচ্ছা পূৰণ কৰা দণ্ড), সম্ৰাজ্ঞী শিয়াওডিংৰ বিবাহত ব্যৱহৃত]]
কনফুচীয় চিন্তাধাৰাত বিবাহ দুয়োটা পৰিয়াল আৰু সমাজৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, লগতে গুণৰ বিকাশৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। পৰম্পৰাগতভাৱে অন্তঃস্বজন বিবাহক একে উপাধিৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হৈছিল। &lt;blockquote&gt;&quot;আটাইতকৈ পুৰণি বিবাহ-নিষেধসমূহৰ ভিতৰত এটা, যি আজিও চলি আছে, হৈছে একে উপাধিৰ লোকক বিবাহ কৰাত বাধা দিয়া নিয়ম। ৪৮৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটা ৰাজকীয় আদেশত কোৱা হৈছে যে এই নিয়ম চৌ ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰাই প্ৰচলিত আছিল, যি ১১২২ৰপৰা ২৫৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্বলৈ চলিছিল। নিজৰ বংশৰ ভিতৰত বিবাহ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক ষাঠিটা কোব দিয়া হৈছিল আৰু বিবাহটো বাতিল বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল। এনে বিবাহে দুৰ্বল সন্তান জন্ম দিব বুলি আশংকা কৰা হৈছিল।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Baber|first=Ray Erwin|date=1934|title=Marriage in Ancient China|url=[https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The](https://www.jstor.org/stable/2961796|journal=The) Journal of Educational Sociology|volume=8|issue=3|pages=131–140|doi=10.2307/2961796|jstor=2961796 |issn=0885-3525|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;কনফুচীয় পৰিয়ালৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা বিবাহে ভিন্ন উপাধিৰ পৰিয়ালসমূহক একত্ৰিত কৰে আৰু পিতৃৰ বংশৰ পৰিয়ালৰ ধাৰাবাহিকতা ৰক্ষা কৰে। সাধাৰণতে এই কাৰণেই ছোৱালীতকৈ ল'ৰা সন্তান জন্ম দিয়াক অধিক পছন্দ কৰা হৈছিল। সেয়ে যিকোনো বিবাহৰ লাভ-ক্ষতি কেৱল বিবাহিত দম্পতীৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ পৰিয়ালৰ বাবেই গুৰুত্বপূৰ্ণ। সামাজিকভাৱে বিবাহিত দম্পতীক সমাজৰ মৌলিক একক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। চীনৰ ইতিহাসত বহু সময়ত বিবাহে দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কত প্ৰভাৱ পেলাইছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্কৰ ক্ষেত্ৰত, &quot;ব্যক্তিগত ক্ষেত্ৰত পৰিয়ালসমূহৰ মাজত সম্পৰ্ক স্থাপন আৰু বজাই ৰখাৰ উপায় হিচাপে, লগতে ৰাজনৈতিক জীৱনৰ এক কাৰক হিচাপে, আন্তঃবিবাহ চীনৰ সমগ্ৰ ইতিহাসতে চলি আহিছে।&quot; উদাহৰণস্বৰূপে, &quot;বিবাহ-জোঁট বা হো-ছি {{Lang|zh|和亲}}, আক্ষৰিক অৰ্থত 'সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আত্মীয়তা', নতুন কিবা নহয় যদিও [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত ইয়াৰ প্ৰয়োগ নতুন আছিল। ই আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ আনুষ্ঠানিক শান্তি-চুক্তিৰ এক অংশ, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল শক্তিশালী শ্যুংনু ({{Lang|zh|匈奴}}) সাম্ৰাজ্যক শান্ত কৰা।&quot; [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত শক্তিশালী শ্যুংনু জনগোষ্ঠীৰ শাসকসকলে ৰাজপৰিয়ালৰপৰা নাৰী বিচাৰিছিল। চীনৰ ইতিহাসৰ বহু সময়ত শাসনকৰ্তা সম্ৰাটৰ পত্নী বা মাতৃৰ পৰিয়ালে প্ৰভাবিত কৰিছিল। দেশৰ ৰাজনৈতিক স্থিৰতাৰ বাবে ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত, যদিও &quot;আঠ পতাকাৰ ভিতৰত জাতিগত আন্তঃবিবাহ নিষিদ্ধ কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই&quot;,&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Chen|first1=Bijia|last2=Campbell|first2=Cameron|last3=Dong|first3=Hao|date=2018|title=Interethnic marriage in Northeast China, 1866–1913|journal=Demographic Research|volume=38|pages=929–966|article-number=34 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.34 |jstor=26457068 |issn=1435-9871|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &quot;শাসক শ্ৰেণীৰ অভিজাত পৰিয়ালসমূহত প্ৰধান পত্নীসকল প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে মাঞ্চু আছিল, আনহাতে ছিয়ে (সাধাৰণতে 'উপপত্নী' বুলি অনুবাদ কৰা হয়) আৰু নিম্ন মৰ্যাদাৰ আন সংগীসকল হান আছিল।&quot; &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ছিং ৰাজবংশত অধিকাংশ উচ্চপদস্থ বিষয়া মূলতঃ মাঞ্চু আছিল। সেয়ে পৰিয়ালৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ পত্নী বাছনি কৰাটো বিশেষকৈ নাৰীজনী &quot;আঠ পতাকা&quot;ৰ কোনটোত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সেয়া অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, &quot;ৰাজপৰিয়ালৰ বংশধৰসকলৰ দৰে অভিজাত মাঞ্চু বংশগোষ্ঠীৰ বংশাৱলীত পত্নীৰ অবিবাহিত অৱস্থাৰ উপাধিত দেখা পোৱা জাতিগত পৰিচয়।&quot; &lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

==বিবাহত নাৰীৰ ভূমিকা==
[[File:双喜 (6896705793).jpg|thumb|দ্বৈত আনন্দ ({{Lang|zh|双喜}}) আখৰৰ অলংকৰণ চীনা বিবাহত শুভ বুলি গণ্য কৰা হয়]]
কইনাগৰাকীয়ে নিজৰ পৰিয়াল এৰি শাহুৱেকৰ অধীনত বোৱাৰী হিচাপে থাকিব লাগিছিল। এই ভূমিকাত, বিশেষকৈ যদি তাই পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিব নোৱাৰিছিল, তেন্তে তাই স্বামীৰ দ্বিতীয় পত্নী বা উপপত্নীত্ব গ্ৰহণ কৰাৰ ঘটনা দেখিবলৈ পাইছিল। স্বামীয়ে বিভিন্ন কাৰণত তাইক ত্যাগ কৰিব পাৰিছিল আৰু স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহ কৰাটোও কঠিন আছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে নাৰীৰ অৰ্থনৈতিক স্বাধীনতাৰ অভাৱ প্ৰকাশ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কাম ঘৰুৱা দায়িত্বৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত আছিল আৰু ইয়াৰপৰা উপাৰ্জন নাছিল। কৃষিজীৱী নাৰীসকলৰ অধিকাংশই নিৰক্ষৰ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ সম্পত্তিৰ অধিকাৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাছিল।&lt;ref name=&quot;:022&quot;/&gt;

প্ৰাচীন চীনে পৃথিৱীক দুটা পৰস্পৰ-পূৰক উপাদানৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ ফল হিচাপে দেখিছিল, [[য়িন আৰু য়াং]]। য়িন সকলো নাৰীসুলভ, অন্ধকাৰ, দুৰ্বল আৰু নিষ্ক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল, আনহাতে ইয়াং সকলো পুৰুষসুলভ, উজ্জ্বল, শক্তিশালী আৰু সক্ৰিয় বস্তুৰ প্ৰতীক আছিল। যদিও পুৰুষ আৰু মহিলা দুয়োকে প্ৰয়োজনীয় আৰু পৰস্পৰ-পূৰক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, তথাপি এজনক আনজনৰ তুলনাত নিষ্ক্ৰিয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই মতাদৰ্শগত ভিত্তিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চীনা পুৰুষ নীতিবাদীসকলে নাৰীৰপৰা আশা কৰা আনুগত্য আৰু নিষ্ক্ৰিয়তাৰ আচৰণগত নিয়ম বিকশিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{Cite book |last1=Fairbank |first1=John |title=China: A New History |last2=Goldman |first2=Merle |publisher=Harvard University Press |year=2006 |isbn=0674116739 |pages=19}}&lt;/ref&gt;

এই নিয়মসমূহে শৈশৱৰপৰাই ছোৱালীক ল'ৰাতকৈ অধীন কৰি ৰাখিছিল আৰু পত্নীক স্বামীৰ অধীন আৰু মাতৃক প্ৰাপ্তবয়স্ক পুত্ৰৰ অধীন কৰি ৰাখিছিল। পৰিয়ালৰ ভিতৰত মৰ্যাদা বিখ্যাত &quot;তিনিটা বন্ধন&quot;ত আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্ধাৰিত হৈছিল, যাক কনফুচীয় দাৰ্শনিকসকলে গুৰুত্ব দিছিল। এই বন্ধনসমূহৰ ভিতৰত আছিল শাসকৰ প্ৰতি প্ৰজাৰ আনুগত্য, পিতৃৰ প্ৰতি পুত্ৰৰ আনুগত্য আৰু স্বামীৰ প্ৰতি পত্নীৰপৰা আশা কৰা সতীত্ব, কিন্তু স্বামীৰপৰা নহয়। যদিও এই তত্ত্বত মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হোৱা নাছিল, তথাপি বাস্তৱ জীৱনত ইয়াৰ গুৰুত্ব আছিল।&lt;ref name=&quot;:022&quot; /&gt;

যেতিয়া কোনো পিতৃয়ে নিজৰ পুত্ৰৰ মাজত ব্যক্তিত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ উন্মেষ লক্ষ্য কৰিছিল, তেতিয়া পৰিয়ালত সম্ভাৱ্য অস্থিৰতাৰ বিষয়ে তেওঁ চিন্তিত হৈছিল। পুত্ৰ আৰু মাতৃ বা পত্নীৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ আত্মীয়তাই পৰিয়ালৰ গাঁথনি আৰু পিতৃৰ কৰ্তৃত্বক ধৰি ৰখা আনুগত্য আৰু সন্মানৰ উলম্ব ধাৰাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি সৃষ্টি কৰিছিল। নাৰীসকলক পৰিয়ালৰ স্থিৰতা বিঘ্নিত কৰিব পৰা ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁলোকে সন্তান জন্ম দিয়াৰ নিশ্চয়তা দিলেও পিতৃ-মাতৃ আৰু পুত্ৰৰ মাজৰ আনুগত্যৰ বন্ধনৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকিও সৃষ্টি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:022&quot; /&gt;

==প্ৰাচীন চীনা বিবাহ==

===প্ৰাৰম্ভিক সমাজৰ বিবাহ===
নাৰী আৰু পুৰুষ তুলনামূলকভাৱে কম বয়সতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। নাৰীসকলৰ ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে বয়ঃসন্ধিৰ অলপ পাছতেই আৰু পুৰুষসকলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰায় পোন্ধৰ আৰু বিছ বছৰ বয়সত বিবাহ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ebrey |first1=Patricia |editor1-last=Ropp |editor1-first=Paul |title=Heritage of China: Contemporary perspectives on Chinese civilization |date=1990 |publisher=University of California Press |location=Berkeley |isbn=978-0520064416 |pages=197–223 |language=English |chapter=Women, marriage, and the family in Chinese history}}&lt;/ref&gt;

===পৌৰাণিক উৎপত্তি===
ভাই-ভনী নুৱাসী আৰু ফুচিৰ বিবাহৰ কাহিনীত কোৱা হৈছে যে তেওঁলোকে বিবাহৰ উপযুক্ত ৰীতি-নীতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। সেই সময়ত পৃথিৱী জনশূন্য আছিল, সেয়ে ভাই-ভনী দুয়োজনে বিবাহপাশত আবদ্ধ হ'ব বিচাৰিছিল, কিন্তু একে সময়তে তেওঁলোকে লাজ অনুভৱ কৰিছিল। তেওঁলোকে কুনলুন পৰ্বতমালালৈ গৈ আকাশৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিলে। তেওঁলোকে বিবাহৰ অনুমতি বিচাৰি ক'লে, &quot;যদি আপুনি আমাক বিবাহ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি কুঁৱলীৰে আমাক আগুৰি ধৰক।&quot; আকাশে তেওঁলোকক অনুমতি দিলে আৰু লগে লগে পৰ্বতৰ শিখৰ কুঁৱলীৰে আবৃত হ'ল। কোৱা হয় যে নিজৰ লাজ লুকুৱাবলৈ নুৱাসীয়ে বিচনীৰে নিজৰ ৰঙা পৰা মুখ ঢাকিছিল। আজিও চীনৰ কিছুমান গাঁৱত কইনাই নিজৰ মুখ ঢাকিবলৈ বিচনী ব্যৱহাৰ কৰাৰ এই ৰীতি অনুসৰণ কৰে।

===ঐতিহাসিক বিবাহৰ ৰীতি===
[[File:Xu Yang - Marriage.jpg|thumb|বিবাহ অনুষ্ঠান, ছু ইয়াংৰ ১৭৫৯ চনৰ ''সমৃদ্ধ ছুচৌ'' চিত্ৰত]]
চীনত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ মাজত অন্তঃবিবাহ প্ৰচলিত আছিল। উচ্চ শ্ৰেণীৰ শ্বিসকলে নিজৰ শ্ৰেণীৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল। সাধাৰণ লোকসকলেও নিজৰ মাজতে বিবাহ কৰিছিল আৰু দাস আৰু আন সাধাৰণ লোকৰ সৈতে বিবাহ এৰাই চলিছিল। এই প্ৰথা আইনৰদ্বাৰা বলৱৎ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|url=[https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&amp;q=chinese+marriage+endogamy&amp;pg=PA225|title=Marriage](https://books.google.com/books?id=gAIcwz3V_JsC&amp;q=chinese+marriage+endogamy&amp;pg=PA225|title=Marriage) and inequality in Chinese society|author1=Rubie Sharon Watson |author2=Patricia Buckley Ebrey |author3=Joint Committee on Chinese Studies (U.S.)|year=1991|publisher=University of California Press|isbn=0-520-07124-7|page=225|access-date=2011-05-12}}&lt;/ref&gt;

===মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহ আৰু একপত্নীত্ব===
মাতৃকেন্দ্ৰিক বিবাহত বিবাহৰ পিছত স্বামীজনী নাৰীগৰাকীৰ পৰিয়ালৰ ঘৰত থাকিবলৈ গৈছিল। এই প্ৰথাই বিপৰীতমুখী বিবাহৰপৰা একপত্নীত্বলৈ হোৱা পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, যিয়ে [[মাতৃতন্ত্ৰ]]ৰ অৱনতি আৰু প্ৰাচীন চীনত পিতৃতন্ত্ৰৰ ক্ৰমবৰ্ধমান আধিপত্য সূচাইছিল।

===হান ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহ (২০২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ)===
এই সময়ৰ বিবাহত কেইবাটাও বাধ্যতামূলক পদক্ষেপ আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত দৰা আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰপৰা কইনা আৰু তাইৰ পৰিয়াললৈ বাগদানৰ উপহাৰ আগবঢ়োৱা  আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ পৰিয়ালে যৌতুক আগবঢ়াইছিল। কেতিয়াবা কইনাৰ পৰিয়ালে বাগদানৰ ধনেৰে সামগ্ৰী কিনিছিল। বাগদানৰ উপহাৰৰ ধন কইনাৰ বাবে সাঁচি নথৈ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক প্ৰয়োজনত ব্যৱহাৰ কৰাটো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ ইয়াৰ ফলত কইনাগৰাকীক বিক্ৰী কৰা হৈছে যেন লাগিছিল। যৌতুক বা বাগদানৰ উপহাৰ নথকা বিবাহো অসন্মানজনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কাৰণ তেনে ক্ষেত্ৰত কইনাগৰাকীক পত্নীৰ সলনি উপপত্নী হিচাপে দেখা হৈছিল। সকলো সামগ্ৰী বিনিময় হোৱাৰ পিছত কইনাগৰাকীক দৰাৰ পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তাত তাই স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ আত্মীয়সকলৰ সৈতে বাস কৰিব লাগিছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পাছতো নাৰীসকল স্বামীৰ পৰিয়ালৰ অংশ হৈ থাকিছিল। যদি বিধৱাৰ জন্মপৰিয়ালে তাইক পুনৰ বিবাহ কৰাব বিচাৰিছিল, তেন্তে প্ৰায়ে মৃত স্বামীৰ পৰিয়ালৰপৰা তাইক মুক্ত কৰিবলৈ ধন দিব লাগিছিল। যদি তেওঁলোকৰ সন্তান আছিল, তেন্তে সন্তানসকল স্বামীৰ পৰিয়ালতে থাকিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Gender in history: global perspectives|last=Merry E.|first=Wiesner |date=2011|publisher=Wiley-Blackwell|isbn=9781405189958|edition=2nd|location=Malden, Mass|oclc=504275500}}&lt;/ref&gt;

===মিং ৰাজবংশৰ সময়ৰ বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী===
[[File:Suzhou ming wedding 2.jpg|thumb|ছুচৌ, [[মিং ৰাজবংশ]]ত বিবাহ, ১৭শ শতিকাৰ]]
[[File:Suzhou ming wedding 1.jpg|thumb|ছুচৌত বিবাহ, মিং যুগ, ১৭শ শতিকাৰ]]
[[File:QingMingShangHeTu wedding.jpg|thumb|বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা, ''ছিংমিং উৎসৱৰ সময়ত নদীৰ কাষেৰে জীৱন''ৰ ছিং ৰাজবংশৰ প্ৰতিলিপি]]
মিং যুগত বিবাহক পৱিত্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ''মিং বিধি'' (দা মিং লু)-ত লিখা আইন অনুসৰি সকলো সাধাৰণ লোকৰ বিবাহ ''ড্যুক ৱেনৰ পৰিয়ালৰ নিয়ম'' (ৱেন গং জিয়া লি)-ত লিখা নিয়ম অনুসৰি হ'ব লাগিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|script-title=zh:大明律附录大明令|publisher=辽沈书社|year=1990|location=沈阳}}&lt;/ref&gt; নিয়মত কোৱা হৈছিল যে &quot;বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰিবলৈ এজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে আহি দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তা আদান-প্ৰদান কৰিব লাগিব।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book|script-title=zh:大明集禮·士庶婚禮|publisher=台灣商務印書館|year=1986|location=台北}}&lt;/ref&gt; বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীক দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰাৰ অনুমতি আছিল। কেতিয়াবা দুয়োটা পৰিয়াল প্ৰভাৱশালী আৰু ধনী আছিল আৰু মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োটা পৰিয়ালক শক্তিশালী গৃহস্থালিত পৰিণত কৰিছিল। অধ্যয়নসমূহে দেখুৱায় যে, &quot;মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝেজিয়াঙৰ জিয়াছিংত কেইবাটাও অভিজাত পৰিয়ালৰ উত্থান হৈছিল, য'ত বংশৰ শক্তি বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিবাহ আছিল আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপায়।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ed|first=Fei, C.K.|date=1998|title=Chinese Family Rules and Clan Regulations|journal=Shanghai Academy of Social Sciences Press}}&lt;/ref&gt; সেয়ে মিং যুগত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ জৰিয়তে মিং যুগৰ সাধাৰণ লোকসকলৰ জীৱনৰ বিষয়ে জানিব পাৰি। 

লিংগ-নিৰপেক্ষ &quot;মেই ৰেন&quot; ({{lang|zh|媒人}}) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে লিখিত সমলত বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলক অধিক সঘনাই &quot;মেই পো&quot; ({{lang|zh|媒婆}}) বুলি কোৱা হৈছিল। &quot;পো&quot; ({{Lang|zh|婆}}) শব্দৰ ইংৰাজী অৰ্থ &quot;আইতা&quot; হোৱাৰ বাবে ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে বয়সস্থ নাৰীসকলেই &quot;বিবাহৰ বজাৰ&quot;ত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল। সঁচাকৈয়ে ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই) উপন্যাসখনত ৱাং, শ্যুয়ে, ৱেন আৰু ফেং নামৰ চাৰিগৰাকী মধ্যস্থতাকাৰী আটাইকেইগৰাকী বয়সস্থ নাৰী আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|script-title=zh:金瓶梅|author=兰陵笑笑生|publisher=新加坡南洋出版社|year=2016|location=新加坡}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন চীনত মানুহে বিশ্বাস কৰিছিল যে বিবাহ &quot;ইন&quot; ({{Lang|zh|陰}})পক্ষৰ অন্তৰ্গত, যিটো &quot;য়াং&quot;ৰ বিপৰীত আৰু নাৰীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ইন আৰু ইয়াঙৰ মাজৰ ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ নাৰীয়ে ইয়াং পক্ষত আৰু পুৰুষে ইন পক্ষত হস্তক্ষেপ কৰিব নালাগিছিল। এই ভৰসাম্য ভংগ হ'লে বিশৃংখলা আৰু দুৰ্ভাগ্য আহিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল,&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=P. Steven|first=Sangren|date=1987|title=Orthodoxy, Heterodoxy, and the Structure of Value in Chinese Rituals|journal=Modern China|volume= 13| issue = 1|pages=63–89|doi=10.1177/009770048701300104|s2cid=145645906}}&lt;/ref&gt; সেয়ে বিবাহৰ বন্দোবস্তত পুৰুষক খুব কমেই দেখা গৈছিল। তদুপৰি, অবিবাহিত ছোৱালীয়ে এই কামত জড়িত হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁলোকে নিজেই বিবাহৰ বিষয়ে কম জানিছিল আৰু বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোক বিশ্বাসযোগ্য নাছিল। ফলত সাহিত্যত প্ৰায় সকলো বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী বয়সস্থ নাৰী হিচাপে দেখুওৱা হৈছিল। 

সফল বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হ'বলৈ কেইবাটাও বিশেষ দক্ষতাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। প্ৰথমতে, মধ্যস্থতাকাৰীজনী অতি বুজাব পৰা হ'ব লাগিছিল। দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজৰ বিবাহৰ বন্দোবস্তু নিখুঁত নহ'লেও তেওঁলোকে সেই বন্দোবস্তু নিখুঁত বুলি দুয়োটা পক্ষক বিশ্বাস কৰাব লাগিছিল। ফেং মেংলঙৰ ''পুৰণি আৰু নতুন কাহিনী'' (গু জিন শ্বিয়াও শুও) সংকলনৰ &quot;বৃদ্ধ ঝাঙে তিয়ঁহ খেতি কৰে আৰু ৱেননুক বিয়া কৰায়&quot; কাহিনীত তেওঁ আশীবছৰীয়া এজন বৃদ্ধই ওঠৰবছৰীয়া এগৰাকী যুৱতীক বিবাহ কৰোৱাৰ কথা লিখিছিল। এই বিবাহ ঝাং আৰু লি নামৰ দুজন মধ্যস্থতাকাৰীয়ে বন্দোবস্তু কৰিছিল। বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে বিবাহটো অসম্ভৱ যেন লাগিছিল, কিন্তু দুয়ো মধ্যস্থতাকাৰীয়ে তথাপি ছোৱালীজনীৰ পিতৃক বৃদ্ধজনৰ সৈতে তাইৰ বিবাহ কৰাবলৈ সন্মত কৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল। ফেং মেংলঙে তেওঁলোকক এনেদৰে বৰ্ণনা কৰিছিল: &quot;তেওঁলোকে কথা আৰম্ভ কৰিলেই বিবাহ সফলভাৱে বন্দোবস্তু হয়, আৰু মুখ খুলিলেই কেৱল সামঞ্জস্যৰ কথাহে কয়।&quot; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|script-title=zh:三言-喻世明言|last=冯|first=梦龙|publisher=齐鲁书社|year=1993|location=山东}}&lt;/ref&gt; মধ্যস্থতাকাৰীসকলে তেওঁলোকে বন্দোবস্তু কৰা দম্পতীসকলৰ মাজৰ পাৰ্থক্যৰ কথা উল্লেখ নকৰি শক্তিশালী যুক্তিৰে মানুহক বুজাইছিল। বুজোৱাৰ কৌশলৰ উপৰি মধ্যস্থতাকাৰীসকলৰ উৎকৃষ্ট সামাজিক দক্ষতা থাকিব লাগিছিল। তেওঁলোকে মানুহৰ এটা বিস্তৃত পৰিচয়-জাল জানিব লাগিছিল, যাতে বিবাহৰ সময়ত আন মধ্যস্থতাকাৰীৰ সহায় বিচাৰিব পাৰে। তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীয়ে স্থানীয় লোকসকলৰ বিষয়ে থকা জ্ঞানৰ ভিত্তিত উপযুক্ত পাত্ৰ বাছি উলিয়াব পাৰিব লাগিছিল। সাধাৰণতে এক আদৰ্শ দম্পতীৰ সামাজিক মৰ্যাদা, আৰ্থিক অৱস্থা আৰু বয়স একে ধৰণৰ আছিল। ধনী পৰিয়ালসমূহে একে সামাজিক মৰ্যাদাৰ কইনা বিচাৰিছিল, যিয়ে পৰিয়ালৰ আৰ্থিক ব্যৱস্থা চম্ভালিব পাৰিব আৰু আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰী হ'বলৈ পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব পাৰিব। আনহাতে, দৰিদ্ৰ পৰিয়ালসমূহে ইমান দাবী নকৰিছিল আৰু কেৱল পথাৰত কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিবলৈ ইচ্ছুক কইনা বিচাৰিছিল। কেতিয়াবা তেওঁলোকে পাত্ৰ বা পাত্ৰী বিচাৰি ওচৰৰ নগৰলৈও যাব লাগিছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, &quot;পূবৰ ঘৰলৈ যাওঁ, পশ্চিমৰ ঘৰলৈ যাওঁ, তেওঁলোকৰ ভৰি সদায় ব্যস্ত আৰু মাত সদায় উচ্চ।&quot; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তদুপৰি, মধ্যস্থতাকাৰীসকলে বিবাহৰ চুক্তি লিখিবলৈ সাধাৰণ গণিত আৰু আখৰ জানিব লাগিছিল। চুক্তিত &quot;কইনাৰ মূল্যৰ পৰিমাণ, দুয়ো সংগীৰ পৰিচয় আৰু বয়স, আৰু বিবাহ অনুষ্ঠানৰ সভাপতিত্ব কৰা ব্যক্তিজনৰ পৰিচয়, সাধাৰণতে পিতৃ-মাতৃ বা ককা-আইতাৰ পৰিচয়&quot; অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Dominiek|first=Delporte|date=2003|title=Precedents and the Dissolution of Marriage Agreements in Ming China (1368–1644). Insights from the 'Classified Regulations of the Great Ming,' Book 13|journal=Law and History Review|volume= 21| issue = 2|pages=271–296|doi=10.2307/3595093|jstor=3595093|s2cid=143073968 }}&lt;/ref&gt;

মধ্যস্থতাকাৰীসকলে কেৱল সফল বিবাহৰ বন্দোবস্তু কৰি উপাৰ্জন কৰা নাছিল, তেওঁলোকে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বাৰ্তাও কঢ়িয়াই নিছিল। বাৰ্তা দিবলৈ কোনো ঘৰলৈ গ'লে গৃহস্থই সাধাৰণতে তেওঁলোকক খাদ্য আৰু পানীয় আগবঢ়াইছিল। সেয়ে এটা পদ্যত কোৱা হৈছিল, &quot;এপিয়লা চাহ বিচৰা, এপিয়লা মদ বিচৰা, তেওঁলোকৰ মুখ ৩.৩ ইঞ্চি ডাঠ (তেওঁলোক সঁচাকৈয়ে নিৰ্লজ্জ্জ্জ্জ্জ)।&quot; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; অৱশ্যে এই &quot;ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক&quot; সফল বিবাহৰ বাবে পোৱা পাৰিশ্ৰমিকৰ তুলনাত অতি কম আছিল। ভ্ৰমণৰ পাৰিশ্ৰমিক সদায় &quot;ৱেন&quot; বা নগদ ধনেৰে জোখা হৈছিল, আনহাতে চূড়ান্ত পাৰিশ্ৰমিক &quot;লিয়াং&quot; বা তায়েলেৰে জোখা হৈছিল। (এটা তায়েল এক হাজাৰ ৱেনৰ সমান আছিল। ) সেয়ে মধ্যস্থতাকাৰীসকলে দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত অহা-যোৱা কৰি তেওঁলোকক বিবাহৰ বাবে বুজাবলৈ অধিকাংশ সময় ব্যয় কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ধনী পুৰুষৰ সৈতে যুৱতীসকলৰ পৰিচয় কৰাই দিয়াৰ বাবেও মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধন পাইছিল। ঝাং দাইৰ চুটি ৰচনাৰ সংকলন ''তাও'আনৰ সপোনৰ সংকলন'' (তাও'আন মেং ই)ত তেওঁ এনে এটা দৃশ্য বৰ্ণনা কৰিছে, য'ত মধ্যস্থতাকাৰীসকলে ধনী গ্ৰাহকৰ ঘৰত বাছনিৰ বাবে সুন্দৰী যুৱতীসকলক লৈ আহিছিল। গ্ৰাহকজন সন্তুষ্ট নহ'লেও তেওঁ মধ্যস্থতাকাৰীগৰাকীক কেইবাশ ৱেন পুৰস্কাৰ হিচাপে দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|script-title=zh:陶庵夢憶|last=張|first=岱|section=揚州瘦馬}}&lt;/ref&gt;

বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰী হিচাপে এই বয়সস্থ নাৰীসকলৰ গোপন প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বিষয়েও &quot;অপৰাধমূলক জ্ঞান&quot; আছিল। ''সোণালী পদুম'' (জিন পিং মেই)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;ত মধ্যস্থতাকাৰী ৱাঙে অনুমান কৰিছিল যে শ্বিমেন ছিং বিবাহিত নাৰী পান জিনলিয়ানৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত। সেয়ে তাই পানক শ্বিমেনৰ সৈতে পৰিচয় কৰাই দি তেওঁলোকক প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু পিছত তেওঁলোকৰ গোপনীয়তাও ৰক্ষা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=李|first=军锋|date=2011|script-title=zh:民俗学视野下的《金瓶梅》媒妁现象探析|journal=郧阳师范高等专科学校学报|volume=2011年04期}}&lt;/ref&gt; আইন অনুসৰি বিবাহিত নাৰীয়ে স্বামীৰ প্ৰতি আনুগত্যশীল হ'ব লাগিছিল আৰু কোনোবাই কোনো নাৰীৰ অবৈধ প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ কথা জানিলে তৎক্ষণাৎ জনাব লাগিছিল। মধ্যস্থতাকাৰীসকলক প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ গোপন কথা ৰখাৰ অনুমতি আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকৰ ব্যক্তিগত গোপনীয়তা ৰক্ষা কৰাটো তেওঁলোকৰ কৰ্তব্য আছিল। তথাপি এনে কামৰ বাবে তেওঁলোকক সাধাৰণতে সমালোচনা কৰা হৈছিল। ''সোণালী পদুম''ত ৱাঙক নাৰীসকলক অনুচিত প্ৰেম-সম্পৰ্কত উৎসাহিত কৰাৰ বাবে দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।{{Citation needed|date=March 2023}}

===শিনজিয়াঙত বিবাহৰ বিষয় (১৮৮০–১৯৪৯)===
যদিও ইছলামীয় আইনত মুছলমান নাৰীক অমুছলমান পুৰুষক বিবাহ কৰোৱাটো নিষিদ্ধ, তথাপি ১৮৮০ৰপৰা ১৯৪৯ চনলৈ শিনজিয়াঙত এই নিয়ম সঘনাই উলংঘা কৰা হৈছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষে মুছলমান তুৰ্কি (উইঘুৰ) নাৰীক বিবাহ কৰিছিল। তুৰ্কি সমাজে চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰা তুৰ্কি নাৰীক বেশ্যা বুলি অভিহিত কৰিছিল; ইছলামীয় আইন অনুসৰি এই বিবাহসমূহ অবৈধ আছিল। চীনা পুৰুষক বিবাহ কৰাৰ ফলত তুৰ্কি নাৰীসকলে সুবিধা লাভ কৰিছিল, কাৰণ চীনা পুৰুষসকলে তেওঁলোকক ইছলামীয় কৰ্তৃপক্ষৰপৰা সুৰক্ষা দিছিল। এই নাৰীসকলৰ ওপৰত বেশ্যাবৃত্তিৰ কৰ আৰোপ কৰা হোৱা নাছিল আৰু তেওঁলোকে নিজৰ উপাৰ্জন নিজৰ বাবে সাঁচি ৰাখিব পাৰিছিল।

চীনা পুৰুষে তেওঁলোকৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তুৰ্কি পুৰুষৰ পত্নীসকলতকৈ অধিক সুবিধা দিছিল। চীনা পুৰুষৰ পত্নীসকলে মুখ ঢাকিব নালাগিছিল। কাশগৰত এজন চীনা পুৰুষে এবাৰ এজন মৌলৱীক প্ৰহাৰ কৰিছিল, যিজনে তেওঁৰ তুৰ্কি কাশগৰী পত্নীক মুখ ঢাকিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলৰ চীনা স্বামীৰ প্ৰতি কোনো আইনী বাধ্যবাধকতাও নাছিল আৰু তেওঁলোকে ইচ্ছামতে স্বামীক নিজৰ আৰু আত্মীয়ৰ বাবে যিমান ধন লাগে সিমান দিবলৈ বাধ্য কৰিব পাৰিছিল, কাৰণ নাৰীসকলে ইচ্ছা কৰিলেই স্বামীক এৰি যাব পাৰিছিল। চীনা পুৰুষৰ মালিকানাধীন সকলো সম্পত্তি তেওঁলোকৰ মৃত্যুৰ পাছত তুৰ্কি পত্নীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Bellér-Hann2008&quot;&gt;{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;q=turki+woman+married+to&amp;pg=PA83](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;q=turki+woman+married+to&amp;pg=PA83) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=83–}}&lt;/ref&gt;

তেওঁলোকক &quot;অশুচি&quot; বুলি গণ্য কৰাৰ বাবে ইছলামীয় সমাধিক্ষেত্ৰসমূহে চীনা পুৰুষৰ তুৰ্কি পত্নীসকলক তাত সমাধিস্থ কৰিবলৈ নিষেধ কৰিছিল। এই সমস্যাৰপৰা হাত সাৰিবলৈ তুৰ্কি নাৰীসকলে অন্য নগৰত সমাধিস্থল কিনিবলৈ উপাসনাস্থলসমূহক দান আগবঢ়াইছিল। চীনা পুৰুষৰ উপৰি আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ৰাছিয়ান আৰু বদাখশানী পুৰুষসকলেও স্থানীয় তুৰ্কি নাৰীসকলক আন্তঃবিবাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;pg=PA84](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;pg=PA84) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=84–}}&lt;/ref&gt;

স্থানীয় তুৰ্কি সমাজে তুৰ্কি নাৰী আৰু চীনা পুৰুষৰ মিশ্ৰ সন্তানক নিজৰ সমাজৰ লোক হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও সেই বিবাহসমূহ ইছলামীয় আইনবিৰোধী আছিল। তুৰ্কি নাৰীসকলে সাময়িকভাৱে তেওঁলোকৰ ওচৰত নিয়োজিত চীনা সৈনিকসকলৰ সৈতেও বিবাহ কৰিছিল। সৈনিকজনৰ নিয়োগৰ সময় শেষ হ'লে তেওঁলোকে প্ৰায়ে নিজৰ পত্নী আৰু কন্যাসকলক সেই স্থানত নিয়োজিত আন চীনা সৈনিকক বিক্ৰী কৰিছিল। সামৰ্থ্য থাকিলে তেওঁলোকে পুত্ৰসকলক লগত লৈ গৈছিল আৰু নোৱাৰিলে তেওঁলোকক এৰি গৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Ildikó Bellér-Hann |url=[https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;pg=PA85](https://books.google.com/books?id=cF4lMj8skvoC&amp;pg=PA85) |title=Community Matters in Xinjiang, 1880–1949: Towards a Historical Anthropology of the Uyghur |publisher=Brill |year=2008 |isbn=978-90-04-16675-2 |pages=85–}}&lt;/ref&gt;[[File:Chinese traditional wedding.jpg|thumb|কইনা আৰু দৰা আত্মীয়, বন্ধু আৰু বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ উপস্থিতিত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছে। ]]

==পৰম্পৰাগত বিবাহৰ ৰীতি-নীতি==
[[File:Traditional chinese wedding.jpg|thumb|right|300px|[[মিং ৰাজবংশ]]ৰ আৰ্হিত অনুষ্ঠিত আধুনিক বিবাহ]]
চীনত ৪০২ৰপৰা ২২১ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত বিবাহৰ এক ৰীতি গঢ় লৈ উঠিছিল। চীনৰ দীঘলীয়া ইতিহাস আৰু বহুতো ভৌগোলিক অঞ্চল থকা সত্ত্বেও মূলতঃ ছয়টা ৰীতি আছে, যাক সাধাৰণতে '''তিনি চিঠি আৰু ছয় আচাৰ''' ({{lang|zh|三書六禮}}) বুলি কোৱা হয়। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে কিছুমান পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত কইনাৰ মাকে বিয়াৰ পাছত এবছৰ (চীনা চান্দ্ৰ পঞ্জিকা বা চীনা নৱবৰ্ষ অনুসৰি) পাৰ নোহোৱালৈকে জোঁৱাইৰ পৰিয়াললৈ যাব নোৱাৰে। অৱশ্যে এই এবছৰৰ ভিতৰত জীয়ৰী যিকোনো সময়তে মাকৰ ঘৰলৈ উভতি যাব পাৰে। 

===ছয়টা আচাৰ===

বিবাহ অনুষ্ঠান ছয়টা মৌলিক প্ৰক্ৰিয়াৰে গঠিত আছিল: বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া (নাছাই), কইনাৰ নাম আৰু জন্মতাৰিখ বিচৰা (ৱেনমিং), ভাগ্য গণনাৰ ফল আৰু বাগদানৰ উপহাৰৰ বাতৰি পঠোৱা (নাজি), কইনাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ উপহাৰ পঠোৱা (নাজেং), বিবাহৰ তাৰিখ বিচৰা (ছিংছি), আৰু নিজে গৈ কইনাক লৈ অহা (ছিনয়িং)। প্ৰতিটো ৰীতিৰ সবিশেষ ভিন্ন হ'ব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;
# ''প্ৰস্তাৱ:'' অবিবাহিত ল'ৰাজনৰ পিতৃ-মাতৃয়ে সম্ভাৱ্য বোৱাৰী বিচাৰি পোৱাৰ পিছত দুয়োটা পৰিয়ালৰ মাজত বিবাহৰ সম্ভাৱনা আলোচনা কৰোঁতে স্বাৰ্থৰ সংঘাত আৰু সাধাৰণ অস্বস্তি কমাবলৈ তেওঁলোকে এজন মধ্যস্থতাকাৰী বিচাৰিছিল। বিবাহৰ বাছনি সন্তান জন্ম দিয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু সন্মানৰ লগতে পিতৃ আৰু স্বামীৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছিল। 
# ''জন্মতাৰিখ:'' নিৰ্বাচিত ছোৱালী আৰু ল'ৰা আৰু ছোৱালীজনীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰস্তাৱত আপত্তি নকৰিলে, মধ্যস্থতাকাৰীয়ে দুয়োৰে জন্মতাৰিখ মিলাই চাইছিল ({{zh|c=秊庚八字|p=niángēng bāzì|l=এজন পুৰুষৰ জন্মৰ বছৰ, মাহ, দিন আৰু ঘণ্টা নিৰ্ধাৰণ কৰা আঠটা চক্ৰীয় আখৰ, যিয়ে তেওঁৰ ভাগ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে}}), যাৰ জৰিয়তে ''ছুৱান মিং'' (চীনা ভাগ্য গণনা) ব্যৱহাৰ কৰি ভৱিষ্যৎ দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ অনুমান কৰা হৈছিল। ফল ভাল হ'লে পৰৱৰ্তী পদক্ষেপলৈ গৈ কইনাৰ মূল্য দিয়া হৈছিল। 
# ''[[কইনাৰ মূল্য|কইনাৰ ধন]] (বাগদানৰ উপহাৰ):'' এই সময়ত দৰাৰ পৰিয়ালে মধ্যস্থতাকাৰীৰ জৰিয়তে কইনাৰ পৰিয়াললৈ কইনাৰ মূল্য (বাগদানৰ উপহাৰ) আৰু বাগদানৰ চিঠি পঠিয়াইছিল। 
# ''বিবাহৰ উপহাৰ:'' দৰাৰ পৰিয়ালে কইনাৰ পৰিয়াললৈ বিভিন্ন ধৰণৰ খাদ্য, পিঠা আৰু ধৰ্মীয় সামগ্ৰীৰ সমাহাৰ পঠিয়াইছিল। 
# ''বিবাহৰ বন্দোবস্ত:'' বিবাহ অনুষ্ঠানৰ আগতে দুয়োটা পৰিয়ালে চীনা ''তুং ছিং'' অনুসৰি বিবাহৰ দিন ঠিক কৰিছিল। দম্পতীৰ ভৱিষ্যৎ ভাল হ'বলৈ শুভ দিন বাছনি কৰাটো অশুভ দিন এৰাই চলাৰ দৰেই গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। কেতিয়াবা কোনো শুভ তাৰিখ নাছিল আৰু তেতিয়া দম্পতীয়ে সম্ভাৱ্য তাৰিখৰ পৰিসৰ পুনৰ পৰীক্ষা কৰিব লাগিছিল। 
# ''বিবাহ অনুষ্ঠান:'' শেষৰ ৰীতিটো আছিল প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান, য'ত কইনা আৰু দৰা বিবাহিত দম্পতী হৈছিল। ইয়াত বহুতো জটিল অংশ আছিল:
#* ''বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা:'' সাক্ষাৎ কৰাৰ আগতে এজন সন্মানীয় বৃদ্ধা মহিলাই কইনাক সহায় কৰি ৰঙীন কপাহী সূতাৰে তাইৰ চুলি বান্ধিছিল। তাই সুখৰ প্ৰতীক হিচাপে ৰঙা স্কাৰ্ট পিন্ধিছিল। দলটো আহি পোৱাৰ সময়ত কইনাই ঘৰৰপৰা যাবলৈ অনিচ্ছা প্ৰকাশ কৰিবলৈ মাকৰ সৈতে কান্দিব লাগিছিল। তাৰ পিছত তাইৰ ককায়েকে তাইক পালকীলৈ লৈ গৈছিল বা উঠাই নিছিল। ইয়াৰ পিছত কইনাৰ ঘৰৰপৰা দৰাৰ ঘৰলৈ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰাত পৰম্পৰাগত বাদ্যযন্ত্ৰৰ দল, কইনাৰ পালকী, সন্মানীয় দাসীৰ পালকী (যদি তেনে দাসী আছিল) আৰু ধনৰ বাহিৰে আন ৰূপত দিয়া কইনাৰ [[যৌতুক]] আছিল। আটাইতকৈ সাধাৰণ যৌতুকৰ সামগ্ৰীৰ ভিতৰত আছিল কেঁচি, যি কেতিয়াও পৃথক নোহোৱা দুটা পখিলাৰ দৰে; মাটি জোখা কাঠি, যিয়ে পথাৰৰ একৰ মাটি বুজাইছিল; আৰু শান্তি আৰু সম্পদৰ প্ৰতীক ফুলদানি। 
#* ''কইনাক আদৰণি:'' কইনাৰ পৰিয়ালৰ বিবাহৰ শোভাযাত্ৰা দৰাৰ ঘৰৰ দুৱাৰত ৰৈছিল। আদৰণি দলত দৰাই খেল, বাধা, সাঁথৰ আদি ধাৰাবাহিক প্ৰত্যাহ্বান অতিক্ৰম কৰিব লাগিছিল, যিবোৰ ইচ্ছাকৃতভাৱে তেওঁৰ পথত ৰখা হৈছিল। এইবোৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছতহে তেওঁ ভৱিষ্যৎ পত্নীক দেখা পাব পাৰিছিল।[[File:Traditional Chinese wedding dresses.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত চীনা বিবাহৰ পোছাক]]
#* ''প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান:'' পালকীখন বিবাহস্থলীত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত সংগীত বজোৱা হৈছিল আৰু আতচবাজী ফুটোৱা হৈছিল। উৎসৱমুখৰ পৰিৱেশত কইনাক ৰঙা কাৰ্পেটৰ ওপৰেৰে লৈ যোৱা হৈছিল। ৰঙা পোছাক পিন্ধা দৰায়ো তিনিবাৰ মূৰ দোঁৱাই আকাশ, পিতৃ-মাতৃ আৰু পত্নীক সেৱা কৰিছিল। পশ্চিমীয়া দেশৰ শপত বিনিময়ৰ সমতুল্য হিচাপে দম্পতীয়ে জেড সম্ৰাট, পৰিয়ালৰ ৰক্ষক দেৱতা (বা ৰক্ষক বুদ্ধ আৰু বোধিসত্ত্ব), মৃত পূৰ্বপুৰুষ, কইনা আৰু দৰাৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু আন জ্যেষ্ঠ লোকক সন্মান জনাইছিল আৰু ইজনে সিজনকো সন্মান কৰিছিল। তাৰ পিছত নৱদম্পতী বিবাহকক্ষলৈ গৈছিল আৰু অতিথিসকলক ভোজ দিয়া হৈছিল। 
#* ''বিবাহৰ ভোজ:'' চীনা সমাজত বিবাহৰ ভোজক 喜酒 (আনন্দৰ মদ) বুলি কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ই প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠানতকৈও অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। এনে অনুষ্ঠানত কইনাই পিতৃ-মাতৃ, অতিথি আৰু স্বামীক মদ বা চাহ আগবঢ়াইছিল। আধুনিক বিবাহত কইনাই সাধাৰণতে বিবাহৰ বাবে ৰঙা (চীনা পৰম্পৰা অনুসৰি) বা বগা (অধিক পশ্চিমীয়া সংস্কৃতি অনুসৰি) ৰং বাছি লয়। পৰম্পৰাগতভাৱে দৰা বিবাহৰ নিমন্ত্ৰণী মিঠাই (সাধাৰণতে পিঠা) বা ভোজৰ নিমন্ত্ৰণ বা বিবাহৰ খৰচৰ বাবে দায়ী নাছিল। বিবাহৰ ভোজবোৰ আড়ম্বৰপূৰ্ণ আছিল আৰু সাধাৰণতে ৫–১০টা পদেৰে গঠিত হৈছিল। ইয়াত শ্বাৰ্ক মাছৰ ফিন, এবেলোন, [[লবষ্টাৰ]], [[পাৰ চৰাই]], সামুদ্ৰিক তিয়ঁহ, চুইফট চৰাইৰ বাহ বা [[মাছৰ কণী]] আদি সামগ্ৰী চুপত বা খাদ্যৰ ওপৰত সজ্জা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এইবোৰে উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক বহন কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। স্থানীয় সুস্বাদু খাদ্যও পৰিৱেশন কৰা হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে কইনাৰ পিতৃয়ে কইনাৰ পক্ষত আয়োজন কৰা বিবাহৰ ভোজ আৰু দুয়োটা ভোজত ব্যৱহৃত মদৰ খৰচ বহন কৰিছিল। দুটা পৃথক বিবাহৰ ভোজ আছিল: প্ৰথম আৰু মুখ্য ভোজ কইনাৰ পক্ষত আৰু দ্বিতীয়, সৰু ভোজ দৰাৰ পক্ষত অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিবাহ অনুষ্ঠানটো প্ৰায়ে দম্পতীৰ পছন্দৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল যদিও বিবাহৰ ভোজ আছিল কইনা আৰু দৰাক ডাঙৰ-দীঘল কৰা লোকসকলৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা আৰু ধন্যবাদ জ্ঞাপনৰ এক উপায়। ইয়াৰ লগতে দুয়োপক্ষৰ আত্মীয়সকলে যাতে ইজনে সিজনক লগ পায় সেয়াও নিশ্চিত কৰা হৈছিল। সেয়ে জ্যেষ্ঠসকলৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাবলৈ বিবাহৰ ভোজ সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল, যাতে বয়সস্থ প্ৰজন্মে অধিক স্বাচ্ছন্দ্য অনুভৱ কৰে। বিবাহৰ দিনৰ নিশা কিছুমান ঠাইত আত্মীয় বা বন্ধুসকলে নৱদম্পতীক ধেমালি কৰাৰ ৰীতি আছিল। এই আচৰণ কিছু হুলস্থূলীয়া যেন লাগিলেও ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল কইনা আৰু দৰাক লাজ এৰাই ইজনে সিজনৰ সৈতে অধিক পৰিচিত হ'বলৈ সহায় কৰা। বিবাহৰ তৃতীয় দিনা নৱদম্পতী কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰলৈ উভতি গৈছিল। তাত আত্মীয়সকলক লৈ আয়োজন কৰা ভোজেৰে তেওঁলোকক আদৰণি জনোৱা হৈছিল (সৰু ভোজ)।

==আধুনিক ৰীতি-নীতি==
[[File:Collective wedding Chungking.jpg|thumb|১৯৪১ চনত চুংকিঙত সামূহিক বিবাহ (হেৰিছন ফৰ্মান)|alt=中華民國三十年(1941年)11月12日, 重慶.抗戰非常時期, 重慶政府組織舉辦的集體婚禮.時任重慶市長的吳國楨親臨現場主持證婚]]

[[File:Wedding photography at Temple of Heaven.jpg|right|thumb|বেইজিঙৰ স্বৰ্গৰ মন্দিৰত পৰম্পৰাগত ৰঙা পোছাক পিন্ধা কইনাৰ সৈতে এখন ছবিৰ বাবে থিয় হোৱা দম্পতী|alt=এগৰাকী মহিলাই এখন দীঘল, অলংকৃত ৰঙা পোছাক পিন্ধি শিলৰ সৰু খটখটীৰ কাষত ক'লা চুট পিন্ধা এজন পুৰুষৰ কাষত থিয় হৈ আছে আৰু আন এজন পুৰুষে খটখটীৰ তলৰপৰা তেওঁলোকৰ ছবি তুলিছে]]
১৯৯০ৰ দশকৰ শেষৰ পৰা এটা বিস্তৃত বিবাহৰ ফটো এলবাম প্ৰস্তুত কৰাটো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই এলবাম সাধাৰণতে ফটোগ্ৰাফী ষ্টুডিঅ'ত তোলা বহু ছবি লৈ গঠিত হয়।&lt;ref name=&quot;ed&quot;&gt;{{cite book|last=Davis|first=Edward|title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2005|pages=897–899|isbn=9780415241298}}&lt;/ref&gt; এলবামত সাধাৰণতে বিভিন্ন ঠাইত বিভিন্ন পোছাক পিন্ধা [[কইনা]] আৰু [[দৰা]]ৰ বহু ছবি থাকে। [[ছিংগাপুৰ]]ত এই পোছাকসমূহৰ ভিতৰত প্ৰায়ে বিভিন্ন সংস্কৃতিৰ বিবাহৰ পোছাক, যেনে আৰবীয় আৰু জাপানী বিবাহৰ পোছাকো থাকে। ইয়াৰ বিপৰীতে পশ্চিমীয়া বিবাহৰ ছবিৰ দৰে চীনা বিবাহৰ এলবামত প্ৰকৃত বিবাহ অনুষ্ঠান বা বিবাহৰ ছবি নাথাকে। 

মেণ্ডাৰিন চীনা ভাষাত 盲年, অৰ্থাৎ 'অন্ধ বছৰ'ত বসন্তৰ প্ৰথম দিন নাথাকে। সেই সময়ক বিবাহ কৰা বা ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰাৰ বাবে অশুভ সময় বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;জেনিফাৰ ৮. লি, ''''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ'''', দেওবাৰ ৮ জানুৱাৰী ২০১০, পৃ. ST-15 (দেওবাৰৰ শৈলী)&lt;/ref&gt; তাৰ আগৰ বছৰত বসন্তৰ দুটা প্ৰথম দিন আছিল। 

শেহতীয়া বছৰসমূহত কনফুচীয় বিবাহৰ ৰীতি-নীতি চীনা দম্পতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে। এই অনুষ্ঠানসমূহত, যিবোৰ ঐতিহাসিক পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি নথকা সাম্প্ৰতিক উদ্ভাৱন, কইনা আৰু দৰাই ভোজৰ হলত ওলমাই থোৱা [[কনফুচিয়াছ]]ৰ এখন ডাঙৰ প্ৰতিকৃতিৰ সন্মুখত মূৰ দোঁৱাই সন্মান জনায় আৰু বিবাহৰ সহায়ক আৰু দম্পতী নিজেও পৰম্পৰাগত চীনা পোছাক পিন্ধে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Yang|first=Fenggang|author2=Joseph Tamney|title=Confucianism and Spiritual Traditions in Modern China and Beyond|publisher=Brill|year=2011|pages=325–327|isbn=9789004212398}}&lt;/ref&gt;

কইনা আৰু দৰা বিবাহকক্ষত সোমোৱাৰ আগতে তেওঁলোকে বিবাহৰ পাত্ৰ বিনিময় কৰে আৰু তলত দিয়া ধৰণে আনুষ্ঠানিকভাৱে মূৰ দোঁৱায়:&lt;ref name=&quot;lwx&quot;&gt;{{cite encyclopedia|url=http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |title=Worshipping in the Ancestral Hall |author=Li Wenxian |year=2011 |encyclopedia=Encyclopedia of Taiwan |publisher=Council for Cultural Affairs |access-date=12 September 2012 |location=Taipei |archive-url=https://web.archive.org/web/20140501144423/http://taiwanpedia.culture.tw/en/content?ID=2009 |archive-date=1 May 2014 }}&lt;/ref&gt;

# প্ৰথম মূৰ দোঁৱোৱা – আকাশ আৰু পৃথিৱী
# দ্বিতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পূৰ্বপুৰুষ
# তৃতীয় মূৰ দোঁৱোৱা – পিতৃ-মাতৃ
# চতুৰ্থ মূৰ দোঁৱোৱা – স্বামী বা পত্নী

==পৰম্পৰাগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰক্ৰিয়া==
পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত বিবাহ ভংগ কৰাৰ তিনিটা প্ৰধান উপায় আছিল। 

প্ৰথমটো আছিল দোষবিহীন বিবাহ-বিচ্ছেদ। টাং বিধি অনুসৰি, আইন সংহিতা, টাং ৰাজবংশৰ (৬১৮–৯০৭) আইন সংহিতা, ব্যক্তিগত অসামঞ্জস্যৰ বাবে বিবাহ ভংগ কৰিব পাৰিছিল, যদিহে স্বামীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ পত্ৰ লিখিছিল। 

দ্বিতীয়টো, ({{Lang|zh|義絕}}) আছিল ৰাষ্ট্ৰৰ নিৰ্দেশত বিবাহ বাতিল কৰা। ইয়াক তেতিয়া প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল যেতিয়া কোনো এজন স্বামী বা পত্নীয়ে আনজন বা তেওঁৰ বংশৰ বিৰুদ্ধে গুৰুতৰ অপৰাধ কৰিছিল (যাৰ সংজ্ঞা বিভিন্ন আছিল আৰু সাধাৰণতে পত্নীৰ ক্ষেত্ৰত অধিক বিস্তৃত আছিল)। যদি অপৰাধমূলক বিবাহ-বাতিল ({{Lang|zh|義絕}})ৰ পৰিস্থিতি সৃষ্টি হোৱাৰ পিছতো দম্পতীয়ে নিজে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ উদ্যোগ নলয়, তেন্তে ৰাষ্ট্ৰই হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁলোকক বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। কোনোপক্ষই বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, আইনে সেইপক্ষৰ অপৰাধমূলক দায়বদ্ধতাৰ তদন্ত কৰি এবছৰৰ কাৰাদণ্ড দিব লাগিছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদৰ সিদ্ধান্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হ'ব নোৱাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Lang|zh|崔蘭琴 (2008).《中国古代的义绝制度》載《法学研究》2008 年第5期}}, pp. 149–160, Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1 |date=2019-03-06 }}(http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1 |date=2019-03-06 }}&lt;/ref&gt;

তৃতীয়টো আছিল পাৰস্পৰিক বিবাহ-বিচ্ছেদ ({{Lang|zh|和離}})। ইয়াত স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰাৰ অধিকাৰ আছিল। ইয়াৰ বাবে দুয়োৰে সন্মতিৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। এই পদ্ধতিয়ে স্বামী আৰু পত্নী দুয়োৰে নিজৰ আৰু নিজৰ সম্পত্তি ৰক্ষা কৰাৰ সমান অধিকাৰ নিশ্চিত কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা দায়িত্বৰ ধাৰণাও অধিক শক্তিশালী হৈছিল। বিবাহ-বিচ্ছেদক ইজনে সিজনৰ প্ৰতি থকা এক দায়িত্ব হিচাপে দেখা হৈছিল আৰু দেশ বা চৰকাৰে সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Lang|zh|易松国, 陈丽云, and 林昭寰. &quot;中国传统离婚政策简析.&quot; 深圳大学学报(人文社会科学版)}} 19.6 (2002): 39–44. Retrieved from [http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1 |date=2019-03-06 }}(http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1) {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306235320/http://www.faxueyanjiu.com/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=20080512&amp;year_id=2008&amp;quarter_id=5&amp;falg=1 |date=2019-03-06 }}&lt;/ref&gt;

শেষত, স্বামীয়ে একপক্ষীয়ভাৱে বিবাহ-বিচ্ছেদ ঘোষণা কৰিব পাৰিছিল। আইনগতভাৱে স্বীকৃতি পাবলৈ তলৰ সাতটা কাৰণৰ (七出) এটাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব লাগিছিল:

* পত্নীয়ে শাহু-শহুৰৰ প্ৰতি আনুগত্য নেদেখুৱায় ({{Lang|zh|不順舅姑}})। ইয়াৰ ফলত শাহু-শহুৰে দুয়ো সংগীৰ ইচ্ছাৰ বিৰুদ্ধে বিবাহ ভংগ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব পাৰিছিল।
* তাই পুত্ৰ সন্তান জন্ম দিব নোৱাৰে ({{Lang|zh|無子}})। 
* তাই অশালীন বা ব্যভিচাৰী ({{Lang|zh|淫}})। 
* তাই ঈৰ্ষাপৰায়ণ ({{Lang|zh|妒}})। ইয়াৰ ভিতৰত স্বামীয়ে অতিৰিক্ত পত্নী বা [[উপপত্নী]] গ্ৰহণ কৰাত আপত্তি কৰাটোও অন্তৰ্ভুক্ত।
* তাইৰ কোনো গুৰুতৰ ৰোগ আছে ({{Lang|zh|有惡疾}})। 
* তাই অধিক কথা কয় বা পৰচৰ্চা কৰে ({{Lang|zh|口多言}})। 
* তাই চুৰি কৰে ({{Lang|zh|竊盜}})। 

অৱশ্যে তিনিটা স্পষ্ট ব্যতিক্ৰম ({{Lang|zh|三不去}}) আছিল, যাৰ অধীনত ওপৰত উল্লেখ কৰা সাতটা কাৰণৰ যিকোনো এটা থাকিলেও একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ নিষিদ্ধ আছিল:

* তাইৰ উভতি যাবলৈ কোনো পৰিয়াল নাই ({{Lang|zh|有所取無所歸}})। 
* তাই শাহু-শহুৰৰ কোনো এজনৰ মৃত্যুত সম্পূৰ্ণ তিনিবছৰ শোক পালন কৰিছিল ({{Lang|zh|與更三年喪}})। 
* বিবাহৰ সময়ত স্বামী দৰিদ্ৰ আছিল আৰু এতিয়া ধনী হৈছে ({{Lang|zh|前貧賤後富貴}})। 

একপক্ষীয় বিবাহ-বিচ্ছেদ সম্পৰ্কীয় ওপৰৰ আইন টাং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ দেৱানী বিধিৰ (চতুৰ্থ খণ্ড) পঞ্চম অধ্যায়ত ১৯৩০ চনত আইনখন সম্পূৰ্ণৰূপে বাতিল নোহোৱালৈকে বলবৎ আছিল।&lt;ref&gt;[[http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&amp;msgType=en&amp;keyword=marriage](http://law.moj.gov.tw/Eng/Fnews/FnewsContent.asp?msgid=740&amp;msgType=en&amp;keyword=marriage) law.moj.gov.tw]{{Dead link|date=June 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==সমসাময়িক চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ==
১৯৪৯ চনত [[চীন গণৰাজ্য]] প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত দেশখনৰ নতুন বিবাহ আইনতো আইনগত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ স্পষ্ট ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল। নাৰীসকলক স্বামীৰপৰা বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল আৰু বহু নাৰীয়ে সেয়া কৰিছিল, যাৰ ফলত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পুৰুষসকলৰ মাজত প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। কে এন জনছনে জনাইছিল যে মধ্য-উত্তৰ চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদ বিচৰাৰ বাবে বা বিবাহ-বিচ্ছেদৰপৰা বাধা দিয়াৰ ফলত আত্মহত্যা কৰাৰ বাবে দহ হাজাৰ হাজাৰ নাৰী নিহত হৈছিল।&lt;ref&gt;Kay Ann Johnson, Women, the Family, and Peasant Revolution in China {{Deprecated archive|url=[https://20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&amp;bookkey=76671}}](https:/20110604111554/http://www.press.uchicago.edu/presssite/metadata.epl?mode=toc&amp;bookkey=76671}})&lt;/ref&gt;

মাও যুগত (১৯৪৯–১৯৭৬) বিবাহ-বিচ্ছেদ বিৰল আছিল, কিন্তু সংস্কাৰৰ পিছৰ যুগত ই অধিক সহজ আৰু সাধাৰণ হৈ পৰিছে। [http://china.usc.edu ইউ এছ চি চীন-আমেৰিকা প্ৰতিষ্ঠান]ৰ এটা প্ৰবন্ধ অনুসৰি ২০০৬ চনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ প্ৰতি ১,০০০ জনত প্ৰায় ১.৪ আছিল, যিটো ১৯৯০ চনৰ তুলনাত প্ৰায় দুগুণ আৰু ১৯৮২ চনৰ তুলনাত তিনিগুণতকৈও অধিক। তথাপি চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ আমেৰিকাৰ তুলনাত আধাতকৈও কম।&lt;ref&gt;{{cite web |url=[http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |title=Divorce is increasingly common |access-date=2009-10-11 |url-status=dead |publisher=USC US–China Institute |archive-url=[https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592](https://web.archive.org/web/20140219220539/http://www.china.usc.edu/ShowAverageDay.aspx?articleID=592) |archive-date=2014-02-19 }}&lt;/ref&gt; বিবাহ প্ৰতিষ্ঠানৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ২০০১ চনত বিবাহ আইনত কৰা সংশোধন, যিয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়া সংক্ষিপ্ত কৰিছিল আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বৈধ কাৰণসমূহ যোগ কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত বিবাহিত দম্পতীৰ মাজত বিশ্বাসযোগ্যতাৰ গুৰুত্বৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল। বিবাহৰ সময়ত অবিশ্বাসী প্ৰেম-সম্পৰ্কৰ বাবে বৃদ্ধি পোৱা বিবাহ-বিচ্ছেদৰ প্ৰতিক্ৰিয়া জনসাধাৰণৰ মাজলৈ আহিছিল।&lt;ref&gt;[[http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128](http://thinkingchinese.com/index.php?page_id=128) Romantic Materialism (the development of the marriage institution and related norms in China)], [[http://thinkingchinese.com](http://thinkingchinese.com) Thinking Chinese], October 2011&lt;/ref&gt; বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনসাধাৰণৰ আলোচনা আৰু চৰকাৰী সংস্থাসমূহে বহু দম্পতীয়ে বিবাহ ৰক্ষা কৰিবলৈ যথেষ্ট চেষ্টা নকৰাৰ বাবে সমালোচনা কৰিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে কিছুমান প্ৰদেশৰ বিবাহ পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত স্থাপন কৰা নতুন 'বিবাহ-বিচ্ছেদৰ মধ্যৱৰ্তী কক্ষ'। এই কক্ষত দম্পতীয়ে বিবাহ-বিচ্ছেদৰ আবেদন প্ৰক্ৰিয়াৰ এটা পৰ্যায় হিচাপে সাধাৰণতে ৩০ দিন অপেক্ষা কৰে আৰু তেওঁলোকক বিষয়বোৰ আলোচনা কৰি বিবাহক আন এটা সুযোগ দিয়াৰ কথা বিবেচনা কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;[[http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml](http://news.sina.com.cn/c/2011-05-23/034922510726.shtml) {{Lang|zh|江苏将推广设立离婚缓冲室}}] (চীনা), [[http://news.sina.com.cn/](http://news.sina.com.cn/) sina.com], May 23, 2011&lt;/ref&gt; তথাপি এনে ঘটনাই চীনত বিবাহ-বিচ্ছেদৰ হাৰ হ্ৰাস কৰা নাই। 

২০০১ চনত সংশোধিত বিবাহ আইনৰ ৩২নং ধাৰাতো সংশোধন কৰা হৈছিল। বিবাহিত পক্ষসমূহে তলৰ কাৰণসমূহ দেখুৱাই বিবাহ-বিচ্ছেদৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰে:

* [[বহুপত্নীত্ব|দ্বৈত বিবাহ]] বা বিবাহিত ব্যক্তিয়ে তৃতীয় কোনো ব্যক্তিৰ সৈতে একেলগে বাস কৰা; 
* ঘৰুৱা হিংসা বা কোনো পৰিয়ালৰ সদস্যই আন সদস্যক নিৰ্যাতন কৰা আৰু এৰি যোৱা; 
* বাৰে বাৰে বুজোৱাৰ পিছতো শুধৰাব নোৱাৰা জুৱা খেলা বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ আসক্তিৰ দৰে বেয়া অভ্যাস; 
* অসামঞ্জস্যৰ বাবে হোৱা পৃথক বাস, যি সম্পূৰ্ণ দুবছৰ ধৰি চলি থাকে; 
* পাৰস্পৰিক মৰমৰ সম্পৰ্ক নোহোৱা কৰাৰ আন যিকোনো পৰিস্থিতি। 

==একপত্নীত্ব==
প্ৰাচীন চীনত এগৰাকী নাৰীৰ সামাজিক মৰ্যাদা পুৰুষৰ তুলনাত ভাল নাছিল। নাৰীয়ে কেৱল স্বামীৰ আজ্ঞা মানি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰিছিল। স্বামীজন কৃষক, ব্যৱসায়ী বা বিষয়া যিয়েই নহওক, তাই তেওঁৰ শ্ৰেণীৰ অংশীদাৰ আছিল। তাই পিন্ধিব পৰা পোছাক আৰু পালন কৰিবলগীয়া আচাৰ-ব্যৱহাৰ স্বামীৰ পটভূমি আৰু কৃতিত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctvcwnwj4|title=Sexuality in China: Histories of Power and Pleasure|date=2018|publisher=University of Washington Press|jstor=j.ctvcwnwj4|isbn=978-0-295-74346-2}}&lt;/ref&gt; স্বামীৰ মৃত্যু হ'লে তাই পুনৰ বিবাহ কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু ইয়াক অশোভনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মতবাদীসকলৰ বিৰোধিতা ঝু ছিৰ বহুল উদ্ধৃত এটা কথাত প্ৰকাশ পাইছিল: &quot;ভোকত মৃত্যুবৰণ কৰাটো সৰু কথা, কিন্তু নিজৰ নীতি হেৰুৱাটো ডাঙৰ কথা।&quot; &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; তদুপৰি চৰকাৰে বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধেও ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, &quot;ৰাজ্যই পুনৰ্বিবাহ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা নাৰীসকলক সন্মান জনাবলৈ স্মাৰক তোৰণ নিৰ্মাণ কৰি বিধৱাৰ পুনৰ্বিবাহৰ বিৰুদ্ধে নব্য-কনফুচীয় মনোভাব শক্তিশালী কৰিছিল। ১৩০৪ চনত য়ুয়ান ৰাজবংশৰ চৰকাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে ত্ৰিছ বছৰৰ আগতে বিধৱা হোৱা আৰু পঞ্চাশ বছৰ বয়সলৈকে সতী বিধৱা হৈ থকা সকলো নাৰীক এনে সন্মান দিয়া হ'ব। মিং আৰু ছিং ৰাজবংশেও এই প্ৰথা অব্যাহত ৰাখিছিল।&quot; &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

সতী বিধৱাৰ গুণ নাৰীসকলৰ বাবে লিখা নিৰ্দেশনা, যেনে ''নু লুন ইউ'' (নাৰীৰ বাবে নীতি-কথা),ৰ জৰিয়তে প্ৰশংসিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|last=Waltner|first=Ann|date=1981|title=Widows and Remarriage in Ming and Early Qing China|url=https://www.jstor.org/stable/41298764|journal=Historical|journal=Historical) Reflections / Réflexions Historiques|volume=8|issue=3|pages=129–146|jstor=41298764|issn=0315-7997}}&lt;/ref&gt; এজন পুৰুষৰ কেৱল এগৰাকী পত্নী থাকিব পাৰিছিল যদিও বহু উপপত্নী ৰাখিব পাৰিছিল আৰু পত্নীৰ আগতে পত্নীৰ মৃত্যু হ'লে আন এগৰাকীক নতুন পত্নী হিচাপে বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। সাধাৰণ উচ্চপদস্থ ব্যক্তিসকলৰো কেৱল এগৰাকী পত্নী আছিল যদিও বহু উপপত্নী আছিল।

===ভগ্নী-বিবাহ===
[[ভগ্নী-বিবাহ]] এনে এক প্ৰথা য'ত এজন পুৰুষে নিজৰ পত্নীৰ ভগ্নী বা ভগ্নীসকলক বিবাহ কৰে। পিছত ইয়াৰ পৰিসৰ তাইৰ সম্পৰ্কীয় ভগ্নী বা একে [[বংশ|বংশগোষ্ঠী]]ৰ নাৰীলৈও বিস্তাৰিত হৈছিল। চীনা নামটো হৈছে {{Lang|zh|妹媵}} ({{Lang|zh|妹}}=সৰু ভগ্নী, {{Lang|zh|媵}}=সহ-পত্নী/উপপত্নীত্ব)। প্ৰথম পত্নীক বিবাহ কৰাৰ সময়তে বা পিছত পত্নী জীয়াই থকা অৱস্থাত বা পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছতো এই বিবাহ হ'ব পাৰিছিল। চৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৫–২৫৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) অভিজাতসকলৰ মাজত এই প্ৰথা সঘনাই দেখা গৈছিল আৰু পিছৰ সময়তো ইয়াৰ উদাহৰণ পোৱা যায়।

===সমমৰ্যাদাৰ একাধিক পত্নী===

* কিছুমান তুলনামূলকভাৱে সৰু ৰাজবংশৰ সম্ৰাটৰ একাধিক সম্ৰাজ্ঞী থকাৰ কথা জনা যায়। 
* বিশেষ পৰিস্থিতিৰ ফলত এনে হ'ব পাৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, যুদ্ধৰ সময়ত এজন পুৰুষ তেওঁৰ পত্নীৰপৰা পৃথক হৈ গৈছিল আৰু ভুলকৈ ভাবিছিল যে তাইৰ মৃত্যু হৈছে। তেওঁ পুনৰ বিবাহ কৰিছিল আৰু পিছত প্ৰথম পত্নী জীয়াই থকা বুলি জানিব পাৰিছিল। তেওঁলোক পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত দুয়োগৰাকী পত্নীক স্বীকৃতি দিয়া হ'ব পাৰিছিল। 
* ছিয়ানলুং সম্ৰাটে ছিং ৰাজবংশত পৰিয়ালৰ আন এটা শাখাৰ বাবে উত্তৰাধিকাৰী জন্ম দিয়াৰ বিশেষ উদ্দেশ্যে [[বহুবিবাহ]]ৰ অনুমতি দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াক &quot;একাধিক উত্তৰাধিকাৰ&quot; ({{Lang|zh|兼祧}}) বুলি কোৱা হৈছিল। যদি কোনো পুৰুষ তেওঁৰ পিতৃৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ আছিল আৰু তেওঁৰ খুৰাকৰ কোনো পুত্ৰ নাছিল, তেন্তে পাৰস্পৰিক সন্মতিৰে তেওঁ অতিৰিক্ত পত্নী বিবাহ কৰিব পাৰিছিল। এই মিলনৰপৰা জন্ম লোৱা পুৰুষ সন্তানজন খুৰাকৰ নাতি আৰু উত্তৰাধিকাৰী হৈছিল। অতিৰিক্ত খুৰাকৰ ক্ষেত্ৰতো এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰাবৃত্তি কৰিব পৰা গৈছিল। 

পৰিয়ালৰ নাম আগবঢ়াই নিবলৈ পুৰুষ সন্তানৰ পৰম্পৰাগত আকাংক্ষাৰ উপৰি এই অনুমতিয়ে সম্ৰাটে নিজেই সৃষ্টি কৰা এটা সমস্যাৰ আংশিক সমাধানো কৰিছিল। তেওঁ শেহতীয়াকৈ পিতৃৰ বংশৰ বাহিৰৰ সকলো উত্তৰাধিকাৰৰ ৰূপ নিষিদ্ধ কৰিছিল, আনহাতে চীনা আত্মীয়তাত উপযুক্ত উত্তৰাধিকাৰৰ ব্যৱস্থা বজাই ৰাখিব বিচাৰিছিল। সেয়ে পুত্ৰ নথকা দম্পতীয়ে বিস্তৃত পৰিয়ালৰ ভিতৰৰপৰা কোনো পুত্ৰক দত্তক ল'ব নোৱাৰিছিল। তেওঁলোকে হয় বাহিৰৰপৰা দত্তক ল'বলগীয়া হৈছিল (যি বহুতে পৰিয়ালৰ সম্পদ সম্পৰ্ক নথকা &quot;বাহিৰৰ লোক&quot;ক দিয়াৰ দৰে বুলি ভাবিছিল), নহয় উত্তৰাধিকাৰী নথকা হ'ব লাগিছিল। স্বামীৰ ভাতৃৰ পুত্ৰ থাকিলে একাধিক উত্তৰাধিকাৰৰ বিবাহে এই সমস্যাৰপৰা ওলাই অহাৰ এটা উপায় দিছিল। 

=== ''ৰুজুই'' বিবাহ===
''ৰুজুই'' ({{Lang|zh|入贅}}) প্ৰথা তেতিয়া প্ৰযোজ্য হৈছিল যেতিয়া তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়াল এটাৰ কোনো পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰী নাছিল আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়াল এটাৰ একাধিক পুৰুষ সন্তান আছিল। এনে পৰিস্থিতিত দৰিদ্ৰ পৰিয়ালৰ এজন পুৰুষ, সাধাৰণতে সৰু ভাতৃজন, ধনী পৰিয়াললৈ বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল যাতে তেওঁলোকৰ বংশধাৰা অব্যাহত থাকে। ''ৰুজুই'' (আক্ষৰিক অৰ্থত, 'অপ্ৰয়োজনীয় হৈ পৰা পুৰুষ') বিবাহত সন্তানসকলে পত্নীৰ উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/12/world/asia/china-women-surnames.html|title=For Chinese Women, a Surname Is Her Name|last=Tatlow|first=Didi Kirsten|date=2016-11-11|work=The New York Times|access-date=2019-05-08|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

===উপপত্নীত্ব===

প্ৰাচীন চীনত উপপত্নীত্ব অতি সাধাৰণ আছিল আৰু সামৰ্থ্য থকা পুৰুষসকলে সাধাৰণতে উপপত্নী কিনি পত্নীৰ উপৰি নিজৰ ঘৰলৈ লৈ আহিছিল। &quot;উপপত্নী&quot; হিচাপে অনুবাদ কৰা চীনা সাধাৰণ শব্দটোৰ অৰ্থ &quot;উপপত্নী: মোৰ আৰু তোমাৰ দাসী।&quot; পৰিয়ালৰ স্তৰবিন্যাসত প্ৰধান পত্নী (দিছি) স্বামীৰ পিছতেই দ্বিতীয় স্থানত আছিল, আনহাতে উপপত্নী সদায় পত্নীতকৈ নিম্ন স্থানত আছিল, যদিও স্বামীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ হ'ব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; উপপত্নীত্বত থকা নাৰীসকলক ({{Lang|zh|妾}}) অধীন বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু পত্নী থাকিলে তেওঁৰ অধীনত থাকিব লাগিছিল।&lt;ref&gt;Patrick Fuliang Shan, &quot;Unveiling China's Relinquished Marital Mode: A Study of Yuan Shikai's Polygamous Household,&quot; ''Frontiers of History in China'', (Vol. 14, No. 2, July 2019), pp. 185–211; &lt;/ref&gt; এই নাৰীসকলক আনুষ্ঠানিক বিবাহ অনুষ্ঠানত বিবাহ কৰা হোৱা নাছিল, সম্পৰ্কত তেওঁলোকৰ অধিকাৰ কম আছিল আৰু তেওঁলোকক ইচ্ছামতে বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিব পৰা গৈছিল। তেওঁলোক সাধাৰণতে নিম্ন সামাজিক মৰ্যাদাৰ আছিল বা দাসী হিচাপে কিনি অনা হৈছিল। 

পিতৃ-মাতৃৰ অংশগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হোৱা আনুষ্ঠানিক বিবাহ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে পলাই যোৱা নাৰীসকলো উপপত্নী হ'ব পাৰিছিল। 

উপপত্নীৰ সংখ্যা কেতিয়াবা নিয়ন্ত্ৰিত আছিল আৰু পুৰুষজনৰ মৰ্যাদা অনুসৰি ভিন্ন হৈছিল। প্ৰাচীন চীনত উচ্চ সামাজিক মৰ্যাদাৰ পুৰুষে প্ৰায়ে কেইবাগৰাকীও উপপত্নীক ভৰণ-পোষণ কৰিছিল আৰু চীনা সম্ৰাটসকলৰ প্ৰায় সদায় কেইবা ডজন, আনকি কেইবা শ ৰাজকীয় উপপত্নী আছিল।&lt;ref name=CAC&gt;{{cite web|title=Concubines in Ancient China|url=http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|publisher=Beijing Made Easy|access-date=2013-07-06|archive-date=2012-06-08|archive-url=[https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead|archivedate=2012-06-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china%7Curl-status%3Ddead%7D%7D|deadurl=unfit}}](https://web.archive.org/web/20120608030129/http://www.beijingmadeeasy.com/beijing-history/concubines-of-ancient-china|url-status=dead}})&lt;/ref&gt;

===বহুপুৰুষ বিবাহ===
বহুপুৰুষ বিবাহ হৈছে এগৰাকী নাৰীৰ একাধিক স্বামী থকাৰ প্ৰথা। পৰম্পৰাগত চীনা সমাজত, বিশেষকৈ ধনী অভিজাত শ্ৰেণীৰ মাজত, এই প্ৰথা অস্বাভাৱিক নাছিল আৰু ১৯৭১ চনলৈকে [[হংকং]]ত ই আইনসন্মত আছিল।{{citation needed|date=August 2021}} মিং ৰাজবংশত সংকলিত বিভিন্ন তথ্যৰ এখন সংকলনত বৰ্তমানৰ ঝেজিয়াং প্ৰদেশৰ উপকূলীয় অঞ্চলৰ শৌজিন'আও নামৰ এখন গাঁৱৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল, য'ত ভাতৃসকলে একেগৰাকী নাৰীক বিবাহ কৰাটো প্ৰথা আছিল। আচলতে আৰ্থিক সুৰক্ষাৰ কাৰণে পত্নীগৰাকীয়ে এই ব্যৱস্থাকে পছন্দ কৰিছিল। শোৱনি-কোঠাৰ বাহিৰত ওলোমাই থোৱা ৰুমালেৰে স্বামীসকলে কাৰ পাল পৰিছে সেইটো জনাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-10-26 |title=Two brothers, same wife – how China ended polyandry |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/short-reads/article/2040172/two-brothers-same-wife-how-china-ended-polyandry |access-date=2023-06-19 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[য়ুনান]]ত পুমি সমাজ পৰম্পৰাগতভাৱে পিতৃ-মাতৃয়ে বন্দোবস্তু কৰা বহিৰ্বিবাহী বংশগোষ্ঠীৰদ্বাৰা সংগঠিত আছিল। একে বংশৰ ভিতৰত আৰু ক্ৰছ-কাজিনৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ আছিল। বৰ্তমান বিবাহৰ ধৰণ আৰু ৰীতিত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে। কিছুমান অঞ্চলত আন জাতিগোষ্ঠীৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ সাধাৰণ, আন কিছুমানত সেয়া কম। পুমিসকলৰ মাজত কিছু বহুপুৰুষ বিবাহো আছে। মছুওসকলৰ ওচৰত বাস কৰা পুমিসকলে তেওঁলোকৰ কিছুমান বিবাহৰ ৰীতি গ্ৰহণ কৰিছে। সাধাৰণতে বিবাহ পিতৃগৃহকেন্দ্ৰিক আছিল আৰু পুৰুষসকলে সম্পত্তি উত্তৰাধিকাৰ হিচাপে পাইছিল। কিন্তু মছুও-অধ্যুষিত লুগু হ্ৰদ আৰু ইয়ংনিং অঞ্চলৰ ওচৰত পুমিসকলে যেন মছুওসকলৰ &quot;ভ্ৰমণ বিবাহ&quot;ৰ প্ৰথা গ্ৰহণ কৰিছিল, য'ত স্বামীয়ে ৰাতি পত্নীৰ ঘৰলৈ গৈছিল কিন্তু দিনত কাম কৰিবলৈ নিজৰ মাতৃগৃহলৈ উভতি গৈছিল। পুমি আৰু মছুওসকল একেলগে বাস কৰা অঞ্চলত দুয়ো গোষ্ঠীৰ মাজত আন্তঃবিবাহো অস্বাভাৱিক নাছিল। 

ভাতৃভিত্তিক বহুপুৰুষ বিবাহ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত]]ত পৰিয়ালৰ পুৰুষ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ মাজত পৰিয়ালৰ সম্পদ বিভক্ত হোৱাত বাধা দিয়াৰ এক উপায় হিচাপে ব্যাপকভাৱে গণ্য কৰা হয়। পৰিয়ালৰ সম্পদ সংৰক্ষণৰ কৌশল হিচাপে তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে ইউৰোপীয় পৰিয়াল ব্যৱস্থাৰ দৰে একে লক্ষ্য পূৰণ কৰে, কিন্তু একেবাৰে বেলেগ ধৰণে। গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে তিব্বতত বহুপুৰুষ বিবাহৰ বিকাশৰ কাৰণ হ'ল, ই [[হিমালয়]]ৰ সীমিত কৃষিভূমিৰ সম্পূৰ্ণ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ পৰিয়ালক যথেষ্ট পুৰুষ শ্ৰমিক প্ৰদান কৰে, জনসংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে বা সামন্তীয় তিব্বতীয় শাসকসকলক দিবলগীয়া কৰ কম কৰাৰ উপায় হিচাপে কাম কৰে। তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহ কিয় প্ৰচলিত তাৰ অধিক বিশ্বাসযোগ্য ব্যাখ্যা নেন্সি ই. লেভিনে আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ মতে বহুপুৰুষ বিবাহে এটা পৰিয়ালক বৃহৎ শ্ৰমিক শক্তি প্ৰদান কৰে, যাৰ ফলত পৰিয়ালটোৱে তিব্বতৰ অৰ্থনীতিৰ তিনিটা ক্ষেত্ৰ—কৃষি, পশুপালন আৰু বাণিজ্য—একে সময়তে আৰু ব্যাপকভাৱে চলাব পাৰে (১৯৮৮)। যিহেতু তিব্বতীয় বহুপুৰুষ বিবাহে পৰিয়ালসমূহক ইমান গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সুবিধা প্ৰদান কৰে, সেয়ে ধৰি ল'ব পাৰি যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ মূলতঃ ব্যক্তিগত স্বাৰ্থ। লেভিন (১৯৮১) আৰু মেলভিন চি. গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়ে বিচাৰি পাইছে যে বহুপুৰুষ বিবাহ ভংগ হোৱাৰ কাৰণ সাধাৰণতে পৰিয়ালৰ সৰু ভাতৃসকল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল পত্নীৰ সৈতে অসন্তুষ্টি, ডাঙৰ ভাতৃসকলতকৈ কম প্ৰজনন সফলতা, ব্যক্তিগত স্বাধীনতাৰ আকাংক্ষা বা বৃহৎ পৰিয়াল এটা চলাই নিয়াৰ অসুবিধা। গোল্ডষ্টেইন (১৯৮১)য়েও বিচাৰি পাইছে যে অপ্ৰত্যাশিত অৰ্থনৈতিক সুযোগ আহিলে ভাতৃসকলে বহুপুৰুষ বিবাহ এৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Willett |first=Jeff |date=1997 |title=Tibetan Fraternal Polyandry: A Review of its Advantages and Breakdown |url=https://digitalcommons.unl.edu/nebanthro/113/ |access-date=2023-06-19 |journal=Nebraska Anthropologist}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==অতিৰিক্ত পঠন==

* [http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer চীনৰ বিবাহ-বিচ্ছেদ আৰু পৃথক বাসৰ নিৰ্দেশিকা] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140128045754/http://shanghai-attorney.com/chinese-divorce-lawyer|date=2014-01-28 }}
* [http://www.sinoblawg.com/?p=1965 চীনত বৈবাহিক সম্পত্তি আৰু কৰ্প'ৰেট অংশীদাৰিত্বত স্বামী বা পত্নীৰ স্বাৰ্থ]
* উল্ফ, আৰ্থাৰ পি. আৰু চিয়ে-শ্বান হুয়াং। ১৯৮৫। ''চীনত বিবাহ আৰু দত্তক গ্ৰহণ, ১৮৪৫–১৯৪৫''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। চীনা বিবাহৰ এইখন আটাইতকৈ বিশদ নৃতাত্ত্বিক বিৱৰণ। 
* ডায়ামেণ্ট, নীল জে. ২০০০। ''পৰিয়ালৰ বিপ্লৱ: ১৯৪৯–১৯৬৮ চনৰ নগৰীয়া আৰু গ্ৰাম্য চীনত ৰাজনীতি, প্ৰেম আৰু বিবাহ-বিচ্ছেদ''। কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। 
* উল্ফ, মাৰ্জেৰী। ১৯৮৫। ''পিছ পেলোৱা বিপ্লৱ: সমসাময়িক চীনৰ-নাৰী''। ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। 
* আলফৰ্ড, উইলিয়াম পি., [https://web.archive.org/web/20100219043458/http://www.wcfia.harvard.edu/node/661 &quot;আপুনি খাইছেনে, আপুনি বিবাহ-বিচ্ছেদ কৰিছে নেকি? চীনত বিবাহৰ স্বাধীনতাৰ অৰ্থক লৈ বিতৰ্ক&quot;], ''আধুনিক চীনত স্বাধীনতাৰ ক্ষেত্ৰসমূহ'' (উইলিয়াম চি. কিৰ্বি সম্পা., ষ্টেনফ'ৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন, ২০০৪)।

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]
[[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:বিবাহ]]</text>
      <sha1>g4omwr7dkgr5sdtnrqy9ngccwyyillf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নব্য কনফুচিয়াছবাদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139322</id>
    <revision>
      <id>633519</id>
      <parentid>633059</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T12:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58150" sha1="n25i1fktfldlc1ouchrb6qrfavpdivb" xml:space="preserve">{{Short description|কনফুচিয়াছবাদৰ দাৰ্শনিক পুনৰুত্থান (১৩শ–১৯শ শতিকা)}}
{{Infobox Chinese
| t = 宋明理學
| s = 宋明理学
| l = &quot;ছং-মিং [ৰাজবংশৰ] যুক্তিবাদী আদৰ্শবাদ&quot;
| p = Sòng-Míng lǐxué
| w = Sung&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;-Ming&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; li&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;-hsüeh&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|s|ong|4|-|m|ing|2|-|l|i|3|x|üe|2}}
| bpmf = ㄙㄨㄥˋ ㄇㄧㄥˊ ㄌㄧˇ ㄒㄩㄝˊ
| gr = Sonq-Ming liishyue
| j = Sung3 Ming4 lei5 hok6
| y = Sung-Mìhng léih-hohk
| ci = {{IPAc-yue|s|ung|3|.|m|ing|4|-|l|ei|5|.|h|ok|6}}
| tl = Sòng-Bîng lí-ha̍k
| kanji = 宋明理学
| hiragana = そうみんりがく
| revhep = Sō Min rigaku
| kunrei = Sô Min rigaku
| hangul = 성리학
| hanja = 性理學
| rr = Seongnihak
| chuhan = 宋儒
| vie = Tống nho
| l2 =
}}
'''নব্য কনফুচিয়াছবাদ''' ({{en|Neo-Confucianism}}, {{zh|宋明理學|p=Sòng-Míng lǐxué}}, প্ৰায়ে ''lǐxué'' 理學 বুলি সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;নীতিৰ বিদ্যালয়&quot;) [[কনফুচিয়াছবাদ]]ৰ এক সাংস্কৃতিক পুনৰুত্থান। ই কনফুচিয়াছবাদক এক নৈতিক, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় ব্যৱস্থা হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৩শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈকে ই চীনা [[দৰ্শন]]ত প্ৰধান প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Foster |first=Robert |date=June 2014 |encyclopedia=Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Chinese Studies |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780199920082-0101 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199920082/obo-9780199920082-0101.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |last=Angle |first=Stephen |date=August 2024 |encyclopedia=[[Oxford Bibliographies Online|Oxford Bibliographies]]: Philosophy |title=Neo-Confucianism |publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/obo/9780195396577-0243 |url=https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780195396577/obo-9780195396577-0243.xml |url-access=subscription}} {{subscription required}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল যদিও ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ঝু শি (১১৩০–১২০০)ৰ ব্যাখ্যাৰ অধীনত ই সম্পূৰ্ণৰূপে বিকশিত হৈছিল। ঝু শি, চেং ই আৰু চেং হাওৰ সৈতে মিলি প্ৰধান চেং–ঝু বিদ্যালয় গঠন কৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে পিছলৈ ৱাং ইয়াংমিং আৰু লু শিয়াংশানৰ নেতৃত্বত লু–ৱাং বিদ্যালয় গঢ় লৈ উঠে। 

নব্য কনফুচিয়াছবাদ হয়তো কনফুচিয়াছবাদৰ অধিক যুক্তিবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ ৰূপ সৃষ্টি কৰাৰ এক প্ৰয়াস আছিল। ইয়াৰ বাবে [[তাওবাদ]] আৰু [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদী উপাদানসমূহ প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল, যিবোৰে হান ৰাজবংশৰ সময়ত আৰু তাৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদক প্ৰভাবিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1= Blocker |first1=H. Gene|last2= Starling |first2=Christopher L.|year=2001 | page= 64|title=Japanese Philosophy|publisher=SUNY Press}}&lt;/ref&gt; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাওবাদ আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ সমালোচনা কৰিছিল যদিও এই দুয়োটাই তেওঁলোকৰ দৰ্শনত প্ৰভাৱ পেলাইছিল আৰু তেওঁলোকে ইয়াৰ বহুতো শব্দ আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলে য'ত অধিবিদ্যাক আধ্যাত্মিক বিকাশ, ধৰ্মীয় জ্ঞানলাভ আৰু অমৰত্বৰ উপায় হিচাপে দেখিছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে তাত অধিবিদ্যাক যুক্তিবাদী নৈতিক দৰ্শন বিকাশৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;huang5&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CSB&quot;&gt;{{Harvnb|Chan|1963|p=460}}.&lt;/ref&gt; ১৩শ শতিকাত মংগোল চীন বিজয়ৰ পিছত চীনা পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে চীনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰাৰ উপায় হিচাপে নব্য কনফুচিয়াছবাদ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু সংৰক্ষণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last= Taylor|first=Jay |year=2011 |page= 13|title=The Generalissimo: Chiang Kai-shek and the Struggle for Modern China |publisher=Harvard University Press}}&lt;/ref&gt;

==উৎপত্তি==
[[File:庐山白鹿洞书院周敦颐铜像.JPG|thumb|right|বগা হৰিণ গুহা একাডেমীত ঝৌ দুনিইৰ ব্ৰঞ্জৰ মূৰ্তি]]

নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ উৎপত্তি টাং ৰাজবংশৰ সময়ত হৈছিল। কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত হান ইউ আৰু লি আওক ছং ৰাজবংশৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;huang5&quot;&gt;{{Harvnb|Huang|1999|p=5}}.&lt;/ref&gt; ছং ৰাজবংশৰ দাৰ্শনিক ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)ক নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰথম প্ৰকৃত &quot;অগ্ৰদূত&quot; হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁ নিজৰ নৈতিক দৰ্শনৰ কাঠামো হিচাপে তাওবাদী অধিবিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;CSB&quot;/&gt; নব্য কনফুচিয়াছবাদ একে সময়তে ধ্ৰুপদী কনফুচিয়াছবাদৰ পুনৰুত্থান আছিল আৰু ছং ৰাজবংশৰ সামাজিক মূল্যবোধৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি ইয়াৰ সংশোধন কৰা হৈছিল। লগতে ই ঝৌ আৰু হান ৰাজবংশৰ সময়ত উদ্ভৱ হোৱা বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী দৰ্শন আৰু ধৰ্মৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰতিক্ৰিয়াও আছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=302–307}} নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বৌদ্ধ অধিবিদ্যাৰ নিন্দা কৰিলেও নব্য কনফুচিয়াছবাদে তাওবাদী আৰু বৌদ্ধ পৰিভাষা আৰু ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;huang5&quot;/&gt;

নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিনিধি আছিল ঝু শি (১১৩০–১২০০)। তেওঁৰ শিক্ষাৰ প্ৰভাৱ ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে প্ৰায় ১৩১৪ চনৰপৰা ১৯০৫ চনলৈকে সেইবোৰ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।{{sfn|Levinson|Christensen|2002|pp=305–307}} তেওঁ বহুতো গ্ৰন্থ লিখিছিল আৰু সামাজিক সম্প্ৰীতি আৰু উপযুক্ত ব্যক্তিগত আচৰণ সম্পৰ্কে নিজৰ কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বাসৰ সমৰ্থন কৰিছিল। তেওঁৰ স্মৰণীয় গ্ৰন্থসমূহৰ ভিতৰত ''পাৰিবাৰিক আচাৰ'' অন্যতম। ইয়াত তেওঁ বিবাহ, অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া, পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠান আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশৰ পদ্ধতিৰ বিষয়ে বিশদ পৰামৰ্শ দিছিল। বৌদ্ধ চিন্তাধাৰাই সোনকালেই তেওঁক আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু তেওঁ কনফুচিয়াছবাদী ধৰণে বৌদ্ধসকলৰ উচ্চ নৈতিক মানদণ্ড পালন কৰাৰ পক্ষত যুক্তি আগবঢ়াবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁ এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে ব্যাৱহাৰিক বিষয়ৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে শৈক্ষিক আৰু দাৰ্শনিক দুয়োটা অনুসন্ধানতে অংশগ্ৰহণ কৰা উচিত। অৱশ্যে তেওঁৰ লিখনিসমূহ ব্যাৱহাৰিক বিষয়তকৈ তাত্ত্বিক বিষয়ত অধিক কেন্দ্ৰীভূত আছিল। তেওঁ নিজৰ ধাৰণাসমূহ বৌদ্ধ বা তাওবাদী নহয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা আৰু বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ কঠোৰ নিন্দা কৰা বহুতো ৰচনা লিখিছিল বুলি কোৱা হয়। শ্বিনিং যুগ (১০৬৮–১০৭৭)ৰ পিছত ৱাং ইয়াংমিং (১৪৭২–১৫২৯)ক সাধাৰণতে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাবিদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ৱাঙৰ কনফুচিয়াছবাদৰ ব্যাখ্যায় ঝুৰ প্ৰামাণিক দৰ্শনৰ যুক্তিবাদী দ্বৈতবাদ প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। 

নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজৰ ভিতৰত বহুতো পৰস্পৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী মত আছিল। তথাপি সামগ্ৰিকভাৱে এনে এক ব্যৱস্থা গঢ় লৈ উঠিছিল যিটো সেই সময়ৰ বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী চিন্তাধাৰাৰ লগতে ই চিং বা ''পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থ''ত প্ৰকাশ পোৱা কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে মিল আছিল। তাইজি চিহ্ন (তাইজিতু)ৰ সৈতে জড়িত [[য়িন আৰু য়াং]] তত্ত্বসমূহো ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ এটা জনপ্ৰিয় বিষয় আছিল [[ভিনেগাৰ আস্বাদনকাৰী|চিত্ৰ]], য'ত [[কনফুচিয়াছ]], [[গৌতম বুদ্ধ]] আৰু [[লাও জি]]ক একেটা ভিনেগাৰৰ পাত্ৰৰপৰা পান কৰি থকা দেখা যায়। এই চিত্ৰসমূহ &quot;তিনিটা শিক্ষাই এক&quot; শীৰ্ষক বাক্যৰ সৈতে জড়িত আছিল। 

নব্য কনফুচিয়াছবাদে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধাৰণা গ্ৰহণ কৰিলেও বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদীয়ে বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁলোকে প্ৰকৃততে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদী ধৰ্ম প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। হান ইউৰ অন্যতম বিখ্যাত ৰচনাত বৌদ্ধ ধৰ্মাৱশেষ পূজাৰ নিন্দা কৰা হৈছিল। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদী ৰচনাসমূহে বৌদ্ধ চিন্তা আৰু বিশ্বাসক কনফুচিয়াছবাদী উদ্দেশ্যৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল। [[চীন]]ত ছং ৰাজবংশৰ সময়ত ইয়াৰ বিকাশৰপৰা ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে নব্য কনফুচিয়াছবাদ চৰকাৰীভাৱে স্বীকৃত মতবাদ আছিল। ছং চীনৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱক্ষেত্ৰৰ [[ভিয়েটনাম]], [[কোৰিয়া]] আৰু [[জাপান]] নব্য কনফুচিয়াছবাদৰদ্বাৰা পাঁচ শতিকাতকৈও অধিক সময় গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। 

==দৰ্শন==
নব্য কনফুচিয়াছবাদ হৈছে এক সামাজিক আৰু নৈতিক দৰ্শন, যিয়ে অধিবিদ্যাৰ ধাৰণাক নিজৰ কাঠামো হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ কিছুমান ধাৰণা তাওবাদৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এই দৰ্শনক মানৱতাবাদী আৰু যুক্তিবাদী বুলি ক'ব পাৰি। ইয়াৰ মতে মানুহৰ যুক্তিৰ জৰিয়তে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক বুজিব পাৰি আৰু বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড আৰু ব্যক্তিৰ মাজত এক সুসম সম্পৰ্ক সৃষ্টি কৰাটো মানুহৰ দায়িত্ব।&lt;ref name=&quot;craig&quot;&gt;{{Harvnb|Craig|1998|p=552}}.&lt;/ref&gt;

নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ যুক্তিবাদ পূৰ্বতে প্ৰধান হৈ থকা [[জেন|চান বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ ৰহস্যবাদৰ বিপৰীত আছিল। বৌদ্ধসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে বাস্তৱতা অস্তিত্বশীল আৰু মানুহে ইয়াক বুজিব পাৰে। যদিও নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিভিন্ন বিদ্যালয়ৰ মতে বাস্তৱতাৰ ব্যাখ্যা কিছু পৃথক আছিল।&lt;ref name=&quot;craig&quot;/&gt;

{{quote|কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদী যুক্তিবাদৰ আত্মা বৌদ্ধ ৰহস্যবাদৰ আত্মাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। বৌদ্ধধৰ্মে বস্তুৰ অবাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল, আনহাতে নব্য কনফুচিয়াছবাদে বস্তুৰ বাস্তৱতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু তাওবাদে কৈছিল যে অস্তিত্ব অনস্তিত্বৰপৰা আহে আৰু পুনৰ অনস্তিত্বলৈ ঘূৰি যায়; নব্য কনফুচিয়াছবাদে বাস্তৱতাক মহান পৰমৰ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰকাশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল... বৌদ্ধসকল আৰু কিছু পৰিমাণে তাওবাদীসকলেও পৰম যুক্তি লাভৰ বাবে ধ্যান আৰু অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে যুক্তিৰ অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;chan&quot;&gt;{{Harvnb|Chan|1946|p=268}}&lt;/ref&gt;}}

নব্য কনফুচিয়াছবাদত ''লি''ৰ গুৰুত্বই এই আন্দোলনটোক চীনা নাম দিছিল, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ &quot;নীতিৰ অধ্যয়ন।&quot; 

নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলৰ মতে মেংজিৰ পিছত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত ৰূপ হেৰাই গৈছিল। তেওঁলোকৰ মতে &quot;পিছৰ&quot; কনফুচিয়াছবাদীসকলে জ্ঞান লাভৰ মাধ্যম, যেনে ধ্ৰুপদী গ্ৰন্থ বা সাহিত্যিক ৰচনাৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বিপৰীতে &quot;সকলোৰে অংশীদাৰ হ'বলগীয়া মূল্যবোধ&quot;ৰ ওপৰত কম গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁলোকৰ মতে &quot;পিছৰ&quot; কনফুচিয়াছবাদীসকলে শাস্ত্ৰত থকা সঠিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি &quot;সঠিক শিক্ষাক&quot; অৱহেলা কৰিছিল, অথচ সঠিক শিক্ষাই নৈতিক শৃংখলাৰ প্ৰয়োজনীয় ভিত্তি আছিল। পণ্ডিতসকলৰদ্বাৰা চৰকাৰৰ বাহিৰতো গঢ়ি তুলিব পৰা তেওঁলোকৰ নৈতিক শৃংখলাৰ আদৰ্শ পূৰ্বৰ শাসকসকলৰ নৈতিক শিক্ষাদানৰ ধাৰণাৰ বিপৰীত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=79, 85, 100-101, 128}}&lt;/ref&gt; নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলক ব্যক্তিগত নীতি আৰু নৈতিকতাৰ প্ৰতি অধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে পৃথক কৰিব পাৰি। ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকে সম্ৰাটৰ দৰবাৰত ক্ষমতাৰ কেন্দ্ৰিকৰণৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে অধিক স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন আৰু সমাজৰ উন্নতিৰ বাবে স্থানীয়, পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কভিত্তিক প্ৰতিষ্ঠান গঠনৰ পক্ষপাতী আছিল। এই স্বেচ্ছামূলক স্থানীয় পণ্ডিত সংগঠনসমূহে চৰকাৰী সেৱা বা চৰকাৰী বিষয়াসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে নিজকে মিলোৱাৰ পৰিৱৰ্তে স্থানীয় শিক্ষা আৰু স্থানীয় সাহায্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। চৰকাৰত সেৱা নকৰা কিন্তু নিজকে বিষয়াসকলৰ সমকক্ষ আৰু তলৰপৰা সমূহীয়া কাৰ্য সম্পাদন কৰিবলৈ সক্ষম বুলি ভবা পণ্ডিতৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত স্থানীয় বিষয়াসকলৰ ক্ষমতা সীমিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Peter K. Bol |title=Neo-Confucianism in History |date=2020 |publisher=BRILL |isbn=9781684174805 |pages=7, 41-42, 88, 141-145}}&lt;/ref&gt;

==বিদ্যালয়সমূহ==
নব্য কনফুচিয়াছবাদ এক বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দাৰ্শনিক পৰম্পৰা আছিল আৰু সাধাৰণতে ইয়াক দুটা পৃথক বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। 

===দুই-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি আৰু তিনি-বিদ্যালয়ৰ আৰ্হি===
মধ্যযুগীয় চীনত নব্য কনফুচিয়াছবাদী চিন্তাৰ মূল ধাৰাটোৱে, যাক &quot;তাও বিদ্যালয়&quot; বুলি কোৱা হৈছিল, লু জিউয়ুৱান নামৰ এজন চিন্তাবিদক দীৰ্ঘদিন ধৰি অগতানুগতিক আৰু কনফুচিয়াছবাদ-বিৰোধী লেখক হিচাপে গণ্য কৰিছিল। কিন্তু ১৫শ শতিকাত বিশিষ্ট দাৰ্শনিক ৱাং ইয়াংমিঙে লুৰপক্ষ লৈ তাও বিদ্যালয়ৰ কিছুমান মৌলিক ধাৰণাৰ সমালোচনা কৰিছিল, যদিও বিদ্যালয়খনক সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Wilson|first1=Thomas A.|title=Genealogy of the Way: The Construction and Uses of the Confucian Tradition in Late Imperial China |date=1995|publisher=Stanford Univ. Press|location=Stanford, CA |isbn=978-0804724258|pages=168–169}}&lt;/ref&gt; ৱাঙৰ জীৱনকালতেই তেওঁৰ দৰ্শনৰ বিৰুদ্ধে আপত্তি উঠিছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ কিছুদিন পাছতে চেন জিয়ানে (১৪৯৭–১৫৬৭) ৱাং আৰু লুক অগতানুগতিক লেখক হিচাপে একেলগে গণ্য কৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদক দুটা বিদ্যালয়ত ভাগ কৰিছিল।{{sfn|de Bary|1989|pp=94–95}} সেয়েহে বৰ্তমান নব্য কনফুচিয়াছবাদক সাধাৰণতে দুটা পৃথক চিন্তাধাৰাৰ বিদ্যালয়ত ভাগ কৰা হয়। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিলৈকে প্ৰধান হৈ থকা বিদ্যালয়খনক চেং–ঝু বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয়, কাৰণ ই চেং ই, চেং হাও আৰু ঝু শিক বিশেষ সন্মান দিয়ে। তুলনামূলকভাৱে কম প্ৰভাৱশালী বিপৰীত বিদ্যালয়খন আছিল লু–ৱাং বিদ্যালয়, যি লু জিউয়ুৱান আৰু ৱাং ইয়াংমিংৰ প্ৰতি থকা সন্মানৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। 

এই দুই-শাখাৰ আৰ্হিৰ বিপৰীতে নৱ কনফুচিয়াছবাদী মৌ জংছানে যুক্তি দিছিল যে শিক্ষাৰ তৃতীয় এটা শাখাও আছিল। এই শাখাক হু-লিউ বিদ্যালয় বুলি কোৱা হয় আৰু ই হু হং (হু উফেং, ১১০৬–১১৬১) আৰু লিউ জংঝৌ (লিউ জিশান, ১৫৭৮–১৬৪৫)ৰ শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। মৌৰ মতে এই তৃতীয় শাখাৰ গুৰুত্ব এই কথাত আছিল যে ইয়াৰ প্ৰতিনিধিসকলে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ অগ্ৰদূত ঝৌ দুনিই, ঝাং জাই আৰু চেং হাওৰ সৈতে পোনপটীয়া পৰম্পৰা বহন কৰিছিল। তদুপৰি এই তৃতীয় হু-লিউ বিদ্যালয় আৰু দ্বিতীয় লু–ৱাং বিদ্যালয় একেলগে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰকৃত মূল ধাৰা গঠন কৰে। এই মূল ধাৰাই [[কনফুচিয়াছ]], [[মেংজি]], মধ্যমাৰ মতবাদ আৰু পৰিৱৰ্তনৰ গ্ৰন্থৰ ভাষ্যসমূহৰ শিক্ষালৈ উভতি যোৱাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। সেয়েহে চেং–ঝু বিদ্যালয় কেৱল মহান শিক্ষাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এক সংখ্যালঘু শাখা আছিল আৰু ই জ্ঞানী হোৱাৰ অধ্যয়নতকৈ বৌদ্ধিক অধ্যয়নক ভুলকৈ অধিক গুৰুত্ব দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Yao|first=Xinzhong|title=An Introduction to Confucianism|url=https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453|url-access=limited|year=2000|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0-521-64430-3|page=[https://archive.org/details/introductiontoco00yaox_453/page/n278 259]}}&lt;/ref&gt;

===চেং–ঝু বিদ্যালয়===

ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিশ্বদৃষ্টিৰ ব্যাখ্যা এনেধৰণৰ আছিল। তেওঁৰ মতে তিয়ানৰ তাও ({{zh|c=道|p=dào|l=পথ}}) নীতি বা ''লি'' ({{zh|c=理|p=lǐ}})ৰ ৰূপত প্ৰকাশ পায়, কিন্তু ই পদাৰ্থ বা ''ছি'' ({{zh|c=氣|p=qì}})ৰ আৱৰণেৰে আৱৃত হৈ থাকে। এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ব্যৱস্থা সেই সময়ৰ বৌদ্ধ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল, য'ত বস্তুসমূহক নীতি আৰু কাৰ্যত ভাগ কৰা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যাখ্যাত ''লি'' নিজে বিশুদ্ধ আৰু প্ৰায় সম্পূৰ্ণ, কিন্তু ''ছি'' যোগ হোৱাৰ ফলত মৌলিক অনুভূতি আৰু সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে [[মেংজি]]ৰ অনুসৰণ কৰি কৈছিল যে মানুহৰ স্বভাৱ মূলতঃ ভাল, কিন্তু কোনো কাৰ্য গ্ৰহণ নকৰিলে ই বিশুদ্ধ হৈ নাথাকে। সেয়েহে নিজৰ ''লি'' বিশুদ্ধ কৰাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। অৱশ্যে বৌদ্ধ আৰু তাওবাদীসকলৰ বিপৰীতে নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে পদাৰ্থৰ জগতৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন কোনো বাহ্যিক জগতৰ অস্তিত্বত বিশ্বাস কৰা নাছিল। তদুপৰি নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে সাধাৰণতে পুনৰ্জন্ম আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত কৰ্মৰ ধাৰণা প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। 

বিভিন্ন নব্য কনফুচিয়াছবাদীৰ ইয়াক কেনেদৰে কৰিব লাগে সেই বিষয়ে ভিন্ন মত আছিল। ঝু শিয়ে ''গেউউ'' ({{zh|格物|p=géwù}}), অৰ্থাৎ বস্তুৰ অনুসন্ধানৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰিছিল। ই পৰ্যবেক্ষণভিত্তিক বিজ্ঞানৰ একপ্ৰকাৰৰ শৈক্ষিক পদ্ধতি আছিল আৰু ''লি'' জগতৰ ভিতৰতেই নিহিত হৈ থাকে বুলি ধাৰণাটোৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত আছিল। 

===লু–ৱাং বিদ্যালয়===

ৱাং ইয়াংমিং (ৱাং শৌৰেন) সম্ভৱতঃ দ্বিতীয়গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী নব্য কনফুচিয়াছবাদী আছিল। তেওঁ আন এক সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল। তেওঁৰ মতে যদি ''লি'' সকলো বস্তুতে আছে আৰু ''লি'' মানুহৰ হৃদয়-মনত আছে, তেন্তে ইয়াক বিচাৰিবলৈ নিজৰ ভিতৰতকৈ ভাল ঠাই আন একো নাই। ইয়াৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ পদ্ধতি আছিল ''জিংজুও'' ({{zh|靜坐|p=jìngzuò|l=নীৰৱে বহা}}), [[জেন|চান (জেন)]] [[ধ্যান]] বা ''জুওছান'' ({{langx|ja|座禅}}; {{zh|坐禪|p=zuòchán|l=বহি ধ্যান কৰা}})ৰ সৈতে যথেষ্ট মিল আছিল। ৱাং ইয়াংমিঙে ''জন্মগত জ্ঞান''ৰ ধাৰণা বিকাশ কৰিছিল। তেওঁৰ মতে প্ৰতিজন মানুহে জন্মৰপৰাই ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য জানে। এই জ্ঞান অন্তৰ্দৃষ্টিমূলক, যুক্তিনিৰ্ভৰ নহয়। ৱাং ইয়াংমিংৰ এই বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহে পিছলৈ মটোৰি নৰিনাগাৰ দৰে বিশিষ্ট জাপানী চিন্তাবিদক প্ৰভাবিত কৰিছিল। তেওঁ যুক্তি দিছিল যে [[শ্বিণ্ট']] দেৱতাসকলৰ বাবে জাপানী লোকসকলৰেই জটিল যুক্তিবাদৰ অবিহনে ভাল আৰু বেয়াৰ পাৰ্থক্য বুজিব পৰা অন্তৰ্দৃষ্টিগত ক্ষমতা আছে। ৱাং ইয়াংমিংৰ বিদ্যালয়ে, জাপানী ভাষাত ''ওয়োমেই-গাকু'' বুলি কোৱা হয়, কিছুমান সামুৰাইৰ বাবে আংশিকভাৱে এনে এক মতাদৰ্শগত ভিত্তিও প্ৰদান কৰিছিল, যিসকলে পাণ্ডিত্যৰ পৰিৱৰ্তে অন্তৰ্দৃষ্টিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কাৰ্য সম্পাদন কৰিব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত মেইজি পুনৰুদ্ধাৰৰ (১৮৬৮) পূৰ্বৰ দশকসমূহত নিম্নপদস্থ সামুৰাইসকলৰ উগ্ৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ বাবে বৌদ্ধিক ভিত্তিও সৃষ্টি হৈছিল। সেই সময়ত টোকুগাৱা শোগুনতন্ত্ৰ (১৬০০–১৮৬৮) উৎখাত কৰা হৈছিল। 

==কোৰিয়া ==
[[File:Cho Kwang-jo in 1750.jpg|left|thumb|চো কোৱাংজোৰ প্ৰতিকৃতি]]
জোছন ৰাজবংশৰ কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। য়ুয়ান ৰাজবংশৰ কোৰিয়া উপদ্বীপ দখলে ঝু শিৰ নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিদ্যালয় কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল।&lt;ref name=&quot;columbia 53-12&quot;&gt;Paragraph 12 in Emanuel Pastreich &quot;The Reception of Chinese Literature in Korea&quot;&lt;/ref&gt;{{sfn|Mair|2001|loc=chapter 53}} গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ সময়ত আন হিয়াঙে কোৰিয়াত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তেওঁ নব্য কনফুচিয়াছবাদ প্ৰৱৰ্তন কৰাৰ সময়ত গোৰিয়ো ৰাজবংশৰ অস্তিত্বৰ শেষ শতিকা চলি আছিল আৰু মংগোল য়ুয়ান ৰাজবংশৰ প্ৰভাৱত আছিল। 

য়ুয়ান যুগত বহুতো কোৰিয়ান পণ্ডিতে চীন ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু আন তেওঁলোকৰ মাজৰ এজন আছিল। ১২৮৬ চনত তেওঁ [[বেইজিং|ইয়ানজিং]]ত ঝু শিৰ এখন গ্ৰন্থ পঢ়ি ইমানেই প্ৰভাবিত হৈছিল যে তেওঁ গ্ৰন্থখন সম্পূৰ্ণৰূপে নকল কৰি কোৰিয়ালৈ লৈ আহিছিল। ইয়াৰ ফলত সেই সময়ৰ কোৰিয়ান বুদ্ধিজীৱীসকল গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু বহুতো লোক, বিশেষকৈ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ লোক আৰু সংগঠিত ধৰ্ম, বিশেষকৈ বৌদ্ধধৰ্মৰ অত্যাচাৰত হতাশ হোৱা লোকসকলে, নব্য কনফুচিয়াছবাদ গ্ৰহণ কৰিছিল। নৱউদীয়মান নব্য কনফুচিয়াছবাদী বুদ্ধিজীৱীসকলে পুৰণি আৰু ক্ৰমাৎ বিদেশী প্ৰভাৱাধীন হৈ পৰা গোৰিয়ো ৰাজবংশ উৎখাত কৰাৰ উদ্দেশ্যে গোটসমূহৰ নেতৃত্ব দিছিল। 

গোৰিয়োৰ পতন আৰু ই ছংগেৰদ্বাৰা ১৩৯২ চনত জোছন ৰাজবংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পিছত নব্য কনফুচিয়াছবাদক ৰাষ্ট্ৰীয় মতাদৰ্শ হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বৌদ্ধধৰ্ম আৰু সাধাৰণভাৱে সংগঠিত ধৰ্মক নব্য কনফুচিয়াছবাদী ব্যৱস্থাৰ বাবে বিষাক্ত বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সেই অনুসৰি জোছন শাসনত বৌদ্ধধৰ্ম সীমিত কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা নিৰ্যাতনো চলোৱা হৈছিল। নব্য কনফুচিয়াছবাদে শিক্ষাক উৎসাহিত কৰাৰ ফলত দেশজুৰি বহুতো নব্য কনফুচিয়াছবাদী বিদ্যালয়, যেনে ''ছেওৱন'' আৰু ''হ্যাংগিয়ো'' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়সমূহে চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫২০), ই হোৱাং (উপনাম ট'গ্যে; ১৫০১–১৫৭০) আৰু ই ই (১৫৩৬–১৫৮৪)কে ধৰি বহুতো পণ্ডিত সৃষ্টি কৰিছিল। 

১৬শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জোৱে একাধিক উগ্ৰ সংস্কাৰৰ জৰিয়তে জোছনক এক আদৰ্শ নব্য কনফুচিয়াছবাদী সমাজলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু ১৫২০ চনত তেওঁক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ পাছত এই প্ৰচেষ্টা শেষ হয়। তথাপি নব্য কনফুচিয়াছবাদে অতি সোনকালেই জোছন ৰাজবংশত আৰু অধিক গুৰুত্ব লাভ কৰিছিল। শীঘ্ৰেই নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিতসকলে কেৱল মূল চীনা নীতিসমূহ পঢ়ি মনত ৰখাত সন্তুষ্ট নথকা হৈ নতুন নব্য কনফুচিয়াছবাদী তত্ত্ব বিকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই হোৱাং আৰু ই ই এই নতুন তত্ত্ববিদসকলৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বিশিষ্ট আছিল। 

ই হোৱাঙৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট শিষ্যসকল আছিল কিম ছংগিল (১৫৩৮–১৫৯৩), ইউ ছংনিয়ং (১৫৪২–১৬০৭) আৰু জিয়ং গু (১৫৪৩–১৬২০), যিসকলক &quot;তিনিজন বীৰ&quot; বুলি জনা গৈছিল। তেওঁলোকৰ পিছত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত চাং হিয়নগুৱাং (১৫৫৪–১৬৩৭) আৰু চাং হুংহিয়ো (১৫৬৪–১৬৩৩) আছিল। তৃতীয় প্ৰজন্মৰ পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰত হো মোক, ইউন হিউ, ইউন ছনডো আৰু ছং ছি-ইয়ল আছিল। তেওঁলোকৰ জৰিয়তে বিদ্যালয়খন ১৮শ শতিকালৈকে আগবাঢ়িছিল। &lt;!-- 갈암 이현일 (庵李玄逸, 1627–1704） and 密庵李栽（1657–1730)--&gt;&lt;ref&gt;【李甦平】 Lisu Ping, 论韩国儒学的特点和精神 &quot;On the characteristics and spirit of Korean Confucianism&quot;, 《孔子研究》2008年1期 (''Confucius Studies'' 2008.1).
See also [[List of Korean philosophers]].

&lt;!--from a cached version of Lisu Ping 2008:
Yi Hwang 李滉退溪（1501–1570）
identified as the founder (?) of the &quot;mainstream&quot; (&quot;main reason&quot;) school “主理”学

The &quot;three back door heroes&quot;(?) 退门三杰。(what does this actually mean?)
forming the &quot;first generation&quot;:
鹤峰（1538–1593）
...（1542–1607）
寒冈（1543–1620）

second generation:
轩张显光（1554–1637）
愚伏郑经世（1563–1633）
敬堂张兴孝（1564–1633）
拙斋柳元之（1598–1674)

third generation:
庵李玄逸（1627–1704）
密庵李栽（1657–1730）
--&gt;

&lt;/ref&gt;

কিন্তু নব্য কনফুচিয়াছবাদ তুলনামূলকভাৱে অতি সোনকালেই এক কঠোৰ মতবাদত পৰিণত হোৱাত অতি প্ৰয়োজনীয় আৰ্থ-সামাজিক বিকাশ আৰু পৰিৱৰ্তনত বাধা আহিছিল। ইয়াৰ ফলত অভ্যন্তৰীণ বিভাজন সৃষ্টি হৈছিল আৰু বহুতো নতুন তত্ত্বৰ জনপ্ৰিয়তা থাকিলেও সেইবোৰৰ সমালোচনা কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, চীনা [[মিং ৰাজবংশ]]ত জনপ্ৰিয় ৱাং ইয়াংমিঙৰ তত্ত্বসমূহক মতবিৰোধী বুলি গণ্য কৰি কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদীসকলে কঠোৰভাৱে নিন্দা কৰিছিল। তদুপৰি ঝু শিৰপৰা পৃথক যিকোনো কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থৰ টীকাও বাদ দিয়া হৈছিল। জোছন শাসনত নৱউদীয়মান শাসক শ্ৰেণী, যাক ''ছাৰিম'' বুলি কোৱা হৈছিল, নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ৰাজনীতি সম্পৰ্কীয় মতৰ বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি ৰাজনৈতিক দলত বিভক্ত হৈছিল। দুটা বৃহৎ দল আৰু বহুতো উপদল গঠন হৈছিল। 

কোৰিয়াত জাপানী আক্ৰমণ (১৫৯২–১৫৯৮)ৰ সময়ত বহুতো কোৰিয়ান নব্য কনফুচিয়াছবাদী গ্ৰন্থ আৰু পণ্ডিতক জাপানলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। তেওঁলোকে ফুজিৱাৰা ছেইকাৰ দৰে জাপানী পণ্ডিতক প্ৰভাবিত কৰিছিল আৰু জাপানী নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ বিকাশতো প্ৰভাৱ পেলাইছিল। 

==ভিয়েটনাম==
[[File:Chu Van An.jpg|220px|thumb|right|চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)ৰ প্ৰতিকৃতি, ১৪শ শতিকাৰ বিশিষ্ট ভিয়েটনামীয় কনফুচিয়াছবাদী শিক্ষক। ]]

১০৭০ চনত সম্ৰাট লি থান টঙেে হানয়ত ''ভান মিয়েউ'' নামৰ প্ৰথম কনফুচিয়াছ বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰিছিল। লি আৰু চেন দৰবাৰে বাৰ্ষিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে ভিয়েটনামত কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু ১৪০৭ চনত মিং আক্ৰমণকাৰীয়ে দেশখন দখল নকৰালৈকে টাং ৰাজবংশৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি গৈছিল। ১৪৬০ চনত লে ৰাজবংশৰ সম্ৰাট লে থান টঙে নব্য কনফুচিয়াছবাদক দাই ভিয়েটৰ মৌলিক মূল্যবোধ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। 

==আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষা==
মিং ৰাজবংশৰ সময়ত আমোলাতান্ত্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হ'বলৈ কনফুচিয়াছবাদৰ যি ব্যাখ্যা আয়ত্ত কৰা প্ৰয়োজন আছিল, সেই ব্যাখ্যা নব্য কনফুচিয়াছবাদে প্ৰদান কৰিছিল। ১৯০৫ চনত সাম্ৰাজ্যিক পৰীক্ষা ব্যৱস্থা শেষ নোহোৱালৈকে ছিং ৰাজবংশতো এই পৰম্পৰা চলি আছিল। কিন্তু বেনজামিন এলমেনৰ দৰে বহুতো পণ্ডিতে প্ৰশ্ন তুলিছে যে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰীক্ষাত নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰামাণিক ব্যাখ্যা হিচাপে থকা ভূমিকা প্ৰকৃততে আমোলা আৰু চীনা অভিজাত শ্ৰেণীয়ে সেই ব্যাখ্যাসমূহ কিমান বিশ্বাস কৰিছিল তাৰ প্ৰতিফলন কৰে নে নকৰে। তেওঁলোকে এই কথাও উল্লেখ কৰিছে যে হান শিক্ষণৰ দৰে অতি সক্ৰিয় বিদ্যালয় আছিল, যিয়ে কনফুচিয়াছবাদৰ বিকল্প ব্যাখ্যা আগবঢ়াইছিল। 

কনফুচিয়াছবাদৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী বিদ্যালয়খনক প্ৰমাণভিত্তিক বিদ্যালয় বা হান শিক্ষণ বুলি কোৱা হৈছিল। এই বিদ্যালয়ে যুক্তি দিছিল যে নব্য কনফুচিয়াছবাদৰ ফলত বৌদ্ধ চিন্তাৰদ্বাৰা কনফুচিয়াছবাদৰ শিক্ষা ইমানেই দূষিত হৈছিল যে সেই শিক্ষা প্ৰায় অৰ্থহীন হৈ পৰিছিল। এই বিদ্যালয়ে নব্য কনফুচিয়াছবাদক বাস্তৱৰ সৈতে সম্পৰ্কহীন শূন্য দাৰ্শনিক অনুমানৰ প্ৰতি অত্যধিক গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবেও সমালোচনা কৰিছিল। 

==কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থ==
বৰ্তমানৰ কনফুচিয়াছবাদী মূলগ্ৰন্থসমূহ মূলতঃ ঝু শিয়ে সংকলন কৰিছিল। ঝুয়ে চাৰি গ্ৰন্থ—''মহান শিক্ষা'', ''মধ্যমাৰ মতবাদ'', কনফুচিয়াছৰ ''বচনামৃত'' আৰু ''মেংজি গ্ৰন্থ''—ক্ৰমবদ্ধ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী মিং আৰু ছিং ৰাজবংশত এই গ্ৰন্থসমূহ অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাৰ চৰকাৰী পাঠ্যক্ৰমৰ মূল অংশ হৈ পৰিছিল। 


==বিশিষ্ট নব্য কনফুচিয়াছবাদী পণ্ডিত==
===চীন===
{{Div col|colwidth=22em}}

* চেং ই (১০৩৩–১১০৭) আৰু চেং হাও (১০৩২–১০৮৫)
* লু শিয়াংশান, লু জিউয়ুৱান নামেৰেও জনাজাত (১১৩৯–১১৯৩)
* ওয়াং ইয়াংমিং (১০০৭–১০৭২)
* শাও ইয়ং (১০১১–১০৭৭)
* ছু শি, ছু দংপো নামেৰেও জনাজাত (১০৩৭–১১০১)
* ৱাং ইয়াংমিং, ৱাং শৌৰেন নামেৰেও জনাজাত
* উ চেং (১২৪৯–১৩৩৩)
* য়ে শি (১১৫০–১২২৩)
* ঝাং শি (১১৩৩–১১৮০)
* ঝাং জাই (১০২০–১০৭৭)
* ঝৌ দুনিই (১০১৭–১০৭৩)
* ঝু শি (১১৩০–১২০০)
* চেং দুয়ানলি (১২৭১–১৩৪৫)
{{div col end}}

===কোৰিয়া===

{{Div col|colwidth=22em}}

* আন হিয়াং (১২৪৩–১৩০৬)
* উ তাক (১২৬৩–১৩৪২)
* ই ছেক (১৩২৮–১৩৯৬)
* জিয়ং মং-জু (১৩৩৭–১৩৯২)
* জিয়ং তোজিয়ন (১৩৪২–১৩৯৮)
* গিল জে (১৩৫৩–১৪১৯)
* হা ৰিয়ুন
* কোৱন গুণ
* জিয়ং ইনজি (১৩৯৬–১৪৭৮)
* কিম ছুকজা
* কিম জং-জিক (১৪৩১–১৪৯২)
* নাম হিয়োউন
* কিম গোয়েংপিল
* চো কোৱাংজো (১৪৮২–১৫১৯)
* ছো কিয়ংদক
* ই অনজক
* ই হোৱাং (উপনাম টোৱেগ্যে) (১৫০১–১৫৭০)
* ছো ছিক (১৫০১–১৫৭২)
* ইউ ছংনিয়ং
* ই হাং (১৪৯৯)
* কিম ইনহু
* কি তায়েছুং (১৫২৭–১৫৭২)
* ছং ইকপিল (১৫৩৪–১৫৯৯)
* ছং হন (১৫৩৫–১৫৯৮)
* ই ই (উপনাম ইউলগোক) (১৫৩৬–১৫৮৪)
* কিম জাংছেং (১৫৪৮–১৬৩১)
* ছং ছি-ইয়ল (১৬০৭–১৬৮৯)
* ই কান (১৬৭৭–১৭২৭)
* ই ইক (১৬৮১–১৭৬৩)
* হান ৱনজিন (১৬৮২–১৭৫১)
* হং তায়েয়ং (১৭৩১–১৭৮৩)
* পাক চিৱন (১৭৩৭–১৮০৫)
* পাক জেগা (১৭৫০–১৮১৫)
* জিয়ং ইয়াগিয়ং (১৭৬২–১৮৩৬)
{{div col end}}

===জাপান===

{{Div col|colwidth=22em}}

* ফুজিৱাৰা ছেইকা (১৫৬১–১৬১৯)
* হায়াশি ৰাজান (১৫৮৩–১৬৫৭)
* নাকায়ে তোজু (১৬০৮–১৬৪৮)
* য়ামাজাকি আনছাই (১৬১৯–১৬৮২)
* কুমাজাৱা বানজান (১৬১৯–১৬৯১)
* য়ামাগা ছোকো (১৬২২–১৬৮৫)
* ইতো জিনছাই (১৬২৭–১৭০৫)
* কাইবাৰা এক্কেন (একিকেন নামেৰেও জনাজাত) (১৬৩০–১৭১৪)
* আৰাই হাকুছেকি (১৬৫৭–১৭২৫)
* ওগিউ ছোৰাই (১৬৬৬–১৭২৮)
* নাকাই চিকুঁজান (১৭৩০–১৮০৪)
* ওছিও হেইহাচিৰো (১৭৯৩–১৮৩৭)
{{div col end}}

===ভিয়েটনাম===
{{Div col|colwidth=22em}}

* লে ভান থিন (১০৫০–১০৯৬)
* বুই কুওক খাই (১১৪১–১২৩৪)
* চেন থাই টং (১২১৮–১২৭৭)
* চুয়ং হান ছিউ (১২৭৪–১৩৫৪)
* চু ভান আন (১২৯২–১৩৭০)
* লে কোৱাট (১৩১৯–১৩৮৬)
* নগুয়েন ত্ৰাই (১৩৮০–১৪৪২)
* নগো ছি লিয়েন (১৪০০–১৪৯৮)
* লে থান টং (১৪৪২–১৪৯৭)
* নগুয়েন বিন খিয়েম (১৪৯১–১৫৮৫)
* লে কুই দুন (১৭২৬–১৭৮৪)
* নগুয়েন খুয়েন (১৮৩৫–১৯০৯)
* ফান দিন ফুং (১৮৪৭–১৮৯৬)
* মিন মাং (১৭৯১–১৮৪১)
* টু ডুক (১৮২৯–১৮৮৩)
{{div col end}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
*{{citation |last=Chan|first=Wing-tsit |title=A Sourcebook of Chinese Philosophy |year=1963 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |isbn=978-0-691-07137-4}}

* {{Cite book|last=Chan|first=Wing-tsit|year=1946|url=https://books.google.com/books?id=nIWV8RqaBnAC|title=China|location=Berkeley and Los Angeles|publisher=[[University of California Press]]}}

* {{Cite book|last=Craig|first=Edward |title=Routledge Encyclopedia of Philosophy, Volume 7 |year=1998 |publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-0-415-07310-3}}

* {{Cite book|last=de Bary|first=William Theodore|title=The Message of the Mind in Neo-Confucianism|date=1989|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=0231068085}}

* {{Cite book|last=Huang|first=Siu-chi|title=Essentials of Neo-Confucianism: Eight Major Philosophers of the Song and Ming Periods|location=Westport|publisher=[[Greenwood Press]]|year=1999}}

* {{Cite book|editor-last1=Levinson| editor-first=David |editor-last2=Christensen|editor-first2=Karen |title=Encyclopedia of Modern Asia |volume=4 |date=2002 |publisher=[[Charles Scribner's Sons]] |pages=302–307}}

* {{Cite book|editor-link=Victor H. Mair|editor-last=Mair|editor-first=Victor H.|date=2001|title=[[The Columbia History of Chinese Literature]]|location=New York|publisher=Columbia University Press|isbn=0-231-10984-9}} ([[Amazon Kindle]] edition).

==অতিৰিক্ত পঠন==

* Chan, Wing-tsit, trans. ''Instructions for Practical Living and Other Neo-Confucian Writings by Wang Yang-ming''. New York: [[Columbia University Press]], 1963.
* Daehwan, Noh. [https://web.archive.org/web/20110614035130/http://www.ekoreajournal.net/upload/html/HTML43412.html &quot;The Eclectic Development of Neo-Confucianism and Statecraft from the 18th to the 19th Century&quot;]. ''Korea Journal'' (Winter 2003).
* {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|editor-last2=Chaffee|editor-first2=John W.|title=Neo-confucian Education: The Formative Stage|url=https://books.google.com/books?id=Gb0RcMQ-sOkC&amp;q=john+dardess&amp;pg=PA455|year=1989|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-06393-8|pages=455–}}
* {{Cite book|editor-last1=de Bary|editor-first=William Theodore|display-editors=etal|title=Sources of East Asian Tradition|location=New York|publisher=Columbia University Press|date=2008}} (Vol. 1 {{ISBN|978-0-231-14305-9}}) (Vol. 2 {{ISBN|978-0-231-14323-3}})
* Ebrey, Patricia Buckley. ''Chinese Civilization: A Sourcebook''. New York: Free, 1993. Print.
* {{Cite book|last=Henderson|first=John B.|title=The Construction of Orthodoxy and Heresy: Neo-Confucian, Islamic, Jewish, and Early Christian Patterns|year=1998|location=Albany, NY|publisher=State University of New York Press|isbn=9780791437599|url=https://books.google.com/books?id=FALN_kpyzEUC}}
* Tu Weiming. ''Neo-Confucian Thought in Action: Wang Yang-ming’s Youth (1472–1509)''. Berkeley and Los Angeles: [[University of California Press]], 1976.
* Tu Weiming. ''Confucian Thought: Selfhood as Creative Transformation''. New York: [[State University of New York Press]], 1985.

==বাহ্যিক সংযোগ==

* {{Cite IEP |url-id=neo-conf |title=Neo-Confucian Philosophy}}
* [http://www.wdl.org/en/item/4682 Writings of the Orthodox School]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} from the ছং ৰাজবংশ 
[[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]
[[শ্ৰেণী:দৰ্শন]]</text>
      <sha1>n25i1fktfldlc1ouchrb6qrfavpdivb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শনি শিংগণাপুৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139324</id>
    <revision>
      <id>633677</id>
      <parentid>633076</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T01:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22746" sha1="n6g0msrm10av9yexo0d6qenqjneccig" xml:space="preserve">{{short description|মহাৰাষ্ট্ৰৰ এখন গাঁও}}
{{Infobox settlement
| name = শনি শিংগণাপুৰ
| other_name = সোণাই
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Shani Shignapur renowned for its Shani temple.jpg
| pushpin_map_caption = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ [[ভাৰত]]ত অৱস্থান
| coordinates = {{coord|19.4000|N|74.8167|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]
| subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]]
| subdivision_name2 = আহিল্যা নগৰ
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| parts_type = তহচিল
| parts = নেভাসা
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt;
| area_total_km2 = 82.36
| elevation_m = 499
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|ডাসূসং]]
| postal_code = 414105
| area_code_type = দূৰভাষ সংকেত
| area_code = 02427
| blank1_name_sec1 = [[আহমেদনগৰ]]ৰপৰা দূৰত্ব
| blank1_info_sec1 = {{convert|35|km|mi}}
| blank2_name_sec1 = [[ঔৰংগাবাদ, মহাৰাষ্ট্ৰ|ঔৰংগাবাদ]]ৰপৰা দূৰত্ব
| blank2_info_sec1 = {{convert|84|km|mi}}
| blank3_name_sec1 = [[শিৰডী]]ৰপৰা দূৰত্ব
| blank3_info_sec1 = {{convert|74|km|mi}}
| footnotes = &lt;sup&gt;'''†'''&lt;/sup&gt; [http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html Maharashtra Govt. gazetteer Website]
&lt;sup&gt;'''‡'''&lt;/sup&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Sonai.html Falling grain]
}}

'''শনি শিংগণাপুৰ'''&lt;ref name = &quot;TOI&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3096822.cms |title=TOI |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-06-03 |access-date=2010-08-30 |first1=Vasundhara |last1=Sanger}}&lt;/ref&gt; {{en|Shani Shingnapur}} বা '''শনি শিংগনাপুৰ'''&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Kpd9lLY_0-IC&amp;q=SHINGaNAPUR&amp;pg=PA26 |title=''Students' Britannica India'' By Dale Hoiberg, Indu Ramchandani |isbn=9780852297605 |access-date=2010-08-30|last1=Hoiberg |first1=Dale |year=2000 |publisher=Popular Prakashan }}&lt;/ref&gt; বা '''শিংনাপুৰ'''&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?State_Code=27&amp;SearchKey=Shinganapur |title=Census – India |publisher=Censusindia.gov.in |access-date=2010-08-30}}&lt;/ref&gt; [[ভাৰত]]ৰ [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। এই গাঁওখন আহমেদনগৰ জিলাৰ নেভাসা তহচিলত অৱস্থিত। গাঁওখন [[শনি (দেৱতা)|শনি]]ৰ জনপ্ৰিয় মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। শনি হৈছে [[হিন্দু]] ধৰ্মৰ সেই দেৱতা, যাক [[শনি গ্ৰহ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন আহমেদনগৰ চহৰৰপৰা ৩৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। 

== বিৱৰণ ==

শিংনাপুৰ গাঁওখনত কোনো ঘৰতে দুৱাৰ নথকাৰ বাবেও বিখ্যাত। ঘৰসমূহত কেৱল দুৱাৰৰ চৌকাঠ থাকে। ইয়াৰ পিছতো চৰকাৰীভাৱে গাঁওখনত কোনো চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল&lt;ref name = &quot;mahagov&quot;/&gt; যদিও ২০১০ আৰু ২০১১ চনত চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱাৰ বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Jain|first=Swati|title=The Village With No Locks or Doors|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|publisher=[[BBC]]|date=31 May 2016|access-date=13 June 2017}}&lt;/ref&gt;

মন্দিৰটো &quot;জাগ্ৰত দেৱস্থান&quot; বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে &quot;জীৱন্ত মন্দিৰ।&quot; ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল দেৱতা এতিয়াও মন্দিৰটোত বাস কৰে। গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে কোনোবাই চুৰি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে ভগৱান শনিয়ে তেওঁক শাস্তি দিয়ে।&lt;ref name = &quot;mahagov&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ahmadnagar/places_Sonai.html |title=Maharashtra Govt. gazetteer Website |publisher=Maharashtra.gov.in |access-date=2010-08-30}}&lt;/ref&gt; ইয়াত থকা দেৱতাক &quot;স্বয়ম্ভু&quot; ([[সংস্কৃত]]: নিজে উদ্ভৱ হোৱা দেৱতা) বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মাটিৰপৰা নিজে ওলাই অহা ক'লা আৰু বিশাল শিলৰ ৰূপত আছে। ইয়াৰ সঠিক সময় কোনেও নাজানে যদিও বিশ্বাস কৰা হয় যে সেই সময়ৰ স্থানীয় সৰু গাঁৱৰ মেৰপালকসকলে এই স্বয়ম্ভু শনৈশ্বৰ মূৰ্তিটো বিচাৰি পাইছিল। ইয়াক অন্ততঃ [[কলিযুগ]]ৰ আৰম্ভণিৰপৰাই অস্তিত্বত থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। 

গাঁওখনত এখন ডাকঘৰ আৰু ''শ্ৰী শনিশ্বৰ বিদ্যা মন্দিৰ'' নামৰ এখন উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় আছে। ইয়াৰ উপৰি জিলা পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ো আছে। গাঁওখনৰ পানী যোগানৰ মুখ্য উৎস হৈছে কুঁৱা।&lt;ref name = &quot;mahagov&quot;/&gt;

== ঐতিহাসিক গুৰুত্ব ==
[[File:Shrine of Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ উপাসনাস্থল]]
প্ৰজন্মৰ পাছত প্ৰজন্ম ধৰি মুখে মুখে প্ৰচলিত স্বয়ম্ভু মূৰ্তিটোৰ কাহিনীটো এনেধৰণৰ—এজন মেৰপালকে এডাল জোঙা লাঠিৰে ডাঙৰ ক'লা শিলটো স্পৰ্শ কৰাৰ সময়ত শিলটোৰপৰা তেজ ওলাবলৈ ধৰিলে। মেৰপালকসকল আচৰিত হৈ পৰিল। অলপ সময়ৰ ভিতৰতে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক এই অলৌকিক ঘটনা চাবলৈ তাত গোট খালে। সেই নিশা আটাইতকৈ ভক্তিশীল আৰু ধাৰ্মিক মেৰপালকজনৰ সপোনত ভগৱান শনৈশ্বৰ আবিৰ্ভাৱ হ'ল। 

তেওঁ ভক্ত মেৰপালকজনক ক'লে যে তেওঁ &quot;শনৈশ্বৰ&quot; আৰু সেই অনন্য ক'লা শিলটো তেওঁৰ স্বয়ম্ভু ৰূপ। মেৰপালকজনে ভগৱানক সুধিলে যে তেওঁৰ বাবে এটা মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে নেকি। ইয়াৰ উত্তৰত ভগৱান শনিয়ে ক'লে যে মন্দিৰটোৰ ওপৰত ছাদৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই, কাৰণ সমগ্ৰ আকাশেই তেওঁৰ ছাদ আৰু তেওঁ মুকলি আকাশৰ তলত থাকিবলৈ পছন্দ কৰে। তেওঁ মেৰপালকজনক প্ৰতিদিনে পূজা আৰু প্ৰতি শনিবাৰে 'তেল [[অভিষেক]]' কৰিবলৈ ক'লে। তেওঁ লগতে প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে যে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ লোক ডকাইত, ঘৰফলা চোৰ বা চোৰৰপৰা নিৰ্ভয় হৈ থাকিব। 

সেইবাবেই আজিও ভগৱান শনৈশ্বৰক কোনো ছাদ নথকা মুকলি চোতালত দেখা যায়। আজিলৈকে কোনো ঘৰ, দোকান বা মন্দিৰতে দুৱাৰ নাই।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Why-this-village-including-its-bank-has-no-front-doors/articleshow/45779747.cms|title= No front doors in village of Shani Shingnapur|work=The Times of India|date=6 January 2015}}&lt;/ref&gt; ভগৱান শনিৰ ভয়ৰ বাবে এই মন্দিৰৰ এক কিলোমিটাৰ ব্যাসাৰ্ধৰ ভিতৰত থকা কোনো বাসগৃহ, জুপুৰি, দোকান আদি কোনো গাঁথনিতে দুৱাৰ বা তলা নাই।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.com/travel/story/20160526-the-village-with-no-locks-or-doors|title=Village with no locks and doors|work=BBC.com|date=31 May 2016}}&lt;/ref&gt; ২০১০ চনলৈকে কোনো চুৰি বা ঘৰফলা চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা বুলি জনোৱা হোৱা নাছিল। সেই বছৰত প্ৰথম চুৰিৰ ঘটনা সংঘটিত হয় আৰু ২০১১ চনত পুনৰ আন এটা ঘটনা সংঘটিত হয়। শনি শিংগণাপুৰলৈ প্ৰতিদিনে হাজাৰ হাজাৰ ভক্ত ভগৱান শনেশ্বৰৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰি আহে। শনিবাৰে এই স্থান আটাইতকৈ ব্যস্ত হৈ পৰে। শনি [[ত্ৰয়োদশী]]কো ভগৱানৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। একেদৰে '[[অমাৱস্যা]]'ৰ সৈতে মিলি যোৱা শনিবাৰকো ভগৱান শনৈশ্বৰৰ প্ৰিয় দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। সেই দিনসমূহত আশীৰ্বাদ বিচৰা ভক্তসকল বৃহৎ সংখ্যাত এই মন্দিৰলৈ আহে। গাঁওখনৰ ইতিহাসত কোনো দাংগা, হত্যা বা ধৰ্ষণৰ ঘটনা সংঘটিত হোৱা নাই। বিশ্বাস কৰা হয় যে গাঁওখনৰ কোনো লোকেই কেতিয়াও বৃদ্ধাশ্ৰমলৈ যোৱা নাই আৰু কোনো আৰক্ষী থানাতো কোনো অভিযোগ দাখিল হোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |title=Shani Shingapur |access-date=10 June 2019 |archive-date=28 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |url-status=dead |archivedate=28 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528231910/http://www.shanidev.com/an-unique-devasthan.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:Shree Shanidev Temple, Shani Shingnapur.jpg|left|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, শনি শিংগণাপুৰ]]
[[File:Shree Shanidev Temple, Stambha.jpg|right|thumb|শ্ৰী শনিদেৱ মন্দিৰ, স্তম্ভ]]

== শনিৰ উপাসনাস্থল ==
শনিৰ উপাসনাস্থলত মুকলি আকাশৰ তলত থকা এখন বেদীৰ ওপৰত পাঁচ ডেৰ ফুট ওখ ক'লা শিল স্থাপন কৰা আছে। এই শিলটোৱে ভগৱান শনিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। মূৰ্তিটোৰ কাষত এটা [[ত্ৰিছূল]] স্থাপন কৰা হৈছে আৰু দক্ষিণফালে [[নন্দী]]ৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি আছে। সন্মুখত [[শিৱ]] আৰু [[হনুমান]]ৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে। 

সাধাৰণতে মন্দিৰটোলৈ প্ৰতিদিনে ৩০,০০০–৪৫,০০০জন লোক আহে। [[অমাৱস্যা]]ৰদিনা এই সংখ্যা প্ৰায় তিনি লাখলৈ বৃদ্ধি পায়। অমাৱস্যাক শনিদেৱক সন্তুষ্ট কৰাৰ বাবে আটাইতকৈ মংগলময় দিন বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref name = &quot;TOI&quot;/&gt; এই দিনা গাঁওখনত দেৱতাৰ সন্মানত এখন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। শনিবাৰেপৰা হোৱা অমাৱস্যাৰ দিনত ইয়াত অধিক ডাঙৰ উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। ভক্তসকলে শনিৰ মূৰ্তিটো পানী আৰু তেলেৰে স্নান কৰোৱায় আৰু তেওঁক ফুল আৰু ''উড়িদ'' অৰ্পণ কৰে। মেলাৰদিনা শনিদেৱৰ পাল্কী শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref name = &quot;mahagov&quot;/&gt; আন এটা উৎসৱ হৈছে শনিদেৱৰ জন্মদিন, ''শনি জয়ন্তী''।&lt;ref name = &quot;TOI&quot;/&gt;

চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা গুলশন কুমাৰে নিৰ্মাণ কৰা ''সূৰ্য পুত্ৰ শনিদেৱ'' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে এই উপাসনাস্থলটোৱে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।&lt;ref name = &quot;TOI&quot;/&gt; চলচ্চিত্ৰখনত পুনীত ইছাৰ, মহেশ ঠাকুৰ, ধৰ্মেশ তিৱাৰী আৰু [[অনুৰাধা পৌডৱাল|অনুৰাধা পৌডৱালে]] অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8-u_OX7aUhE |title=सूर्यपुत्र शनि देव Surya Putra Shani Dev I Hindi Devotional Full Movie I Hindi Film Bollywood |language=en |access-date=2024-05-10 |via=www.youtube.com}}&lt;/ref&gt;

== মহিলাৰ প্ৰৱেশ ==
[[File:ShaniShingnapurEntranceGate.jpg|thumb|শনি শিংগণাপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ]]
৪০০বছৰীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি মহিলাসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ বাধা দিয়া হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[ত্ৰুপ্তি দেশাই]]ৰ নেতৃত্বত ৫০০ৰো অধিক মহিলাৰ এটা দলে &quot;ভূমাতা ৰণৰাগিনী ব্ৰিগেড&quot; নামৰ সংগঠনৰ অধীনত মন্দিৰলৈ সমদল কৰি গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। আৰক্ষীয়ে তেওঁলোকক বাধা দিয়ে।&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/news/national/other-states/women-activists-try-to-enter-shani-shingnapur/article8154850.ece Women marching to Shani temple stopped]&lt;/ref&gt;

২০১৬ চনৰ ৩০ মাৰ্চত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰায়ত বোম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ে মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰক কোনো মন্দিৰত যাতে মহিলাক প্ৰৱেশৰপৰা বঞ্চিত কৰা নহয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/women-cant-be-barred-from-entering-shani-shinganapur-temple-bombay-hc/|title=Shani Shingnapur row: Allow women entry to temples, says Bombay HC|date=2016-03-31|website=The Indian Express|access-date=2016-04-08}}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত শনি শিংগণাপুৰ ন্যাসে অৱশেষত মহিলা ভক্তসকলক গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shani-shingnapur-temple-trust-allows-women-devotees-inside-inner-sanctum-316951-2016-04-08|title=Shani Shingnapur temple allows women inside inner sanctum|website=indiatoday.intoday.in|date=8 April 2016 |access-date=2016-04-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/religious-head-s-statement-receives-flak-all-round-656 | title=Religious head's statement receives flak all round | date=12 April 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.asianage.com/mumbai/meeting-shani-temple-row-fails-resolve-issue-056 | title=Meeting on Shani temple row fails to resolve issue | date=7 February 2016 }}&lt;/ref&gt;

== ইউচিঅ' বেংক ==

২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউনাইটেড কমাৰ্চিয়েল বেংকে গাঁওখনত এখন 'তলাবিহীন' শাখা মুকলি কৰে। এইটো দেশখনত ইয়াৰ ধৰণৰ প্ৰথম শাখা আছিল। অঞ্চলটোত প্ৰায় শূন্য অপৰাধৰ হাৰ লক্ষ্য কৰি এই শাখা স্থাপন কৰা হৈছিল। স্থানীয় আৰক্ষীয়ে এই সিদ্ধান্তত অসন্তুষ্ট হোৱা বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল যে এই ব্যৱস্থাই নিয়ম ভংগ কৰিছিল, কিয়নো ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সকলো বেংকতে উচ্চ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা থকাটো বাধ্যতামূলক কৰিছে। বেংকটোত দুৱাৰ আছে, কিন্তু সেই দুৱাৰ সদায় খোলা থাকে। অৱশ্যে স্থানীয় বিধায়ক আৰু বেংকৰ বিষয়াসকলে জনোৱা মতে, লকাৰ আৰু তাত থকা গুৰুত্বপূৰ্ণ নথি-পত্ৰৰ সুৰক্ষাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সাৱধানতা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name = &quot;Lockless&quot;&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/God-as-guard-Bank-opens-lockless-branch/articleshow/7300436.cms|access-date=January 17, 2010|title=God as guard: Bank opens 'lockless' branch|work=[[The Times of India]]|date=January 17, 2010}}&lt;/ref&gt;

== ষাঁড়ৰ গাড়ী চলোৱা ==
[[File:Sugar cane juice extraction by bull carting, on way to Shani Shingnapur.webm|thumb|শনি শিংগণাপুৰলৈ যোৱাৰ পথত ষাঁড়ৰ গাড়ীৰে কুঁহিয়াৰৰ ৰস উলিওৱা]]
শিংনাপুৰ গাঁওখনলৈ যোৱা পথৰ দুয়োকাষে কুঁহিয়াৰৰ খেতি আছে। স্থানীয় লোকসকলে যন্ত্ৰৰ সলনি [[ষাঁড়]] ব্যৱহাৰ কৰি কুঁহিয়াৰৰপৰা ৰস উলিয়ায়। এই ধৰণৰ ৰস উলিওৱা কেন্দ্ৰসমূহক ''ৰসৱন্তী'' বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=A village with no doors, no thefts|url=https://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/2017/mar/17/a-village-with--no-doors-no-thefts-1582603.html|access-date=25 July 2017|work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commonscat|Shani Shingnapur|শনি শিংগণাপুৰ}}
* [http://www.shanidev.com/ মন্দিৰৰ চৰকাৰী স্থান]
* [https://web.archive.org/web/20190824194156/http://www.travelpraise.com/shani-shingnapur/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ আকৰ্ষণীয় তথ্য]
* [http://shanishingnapur.blogspot.com/ শনি শিংগণাপুৰৰ তথ্য]
* [http://ahmednagar.gov.in/html_docs/shani.htm মন্দিৰ সম্পৰ্কে আহমেদনগৰ জিলাৰ পৃষ্ঠা]
* [https://templeknowledge.com/shani-shingnapur-temple/ শনি শিংগণাপুৰ মন্দিৰৰ তথ্য]

[[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰ]]</text>
      <sha1>n6g0msrm10av9yexo0d6qenqjneccig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰাজশাহী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139327</id>
    <revision>
      <id>633714</id>
      <parentid>633114</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23827" sha1="gyyt7rklwr5vyaj2hspskbyxgbex7yw" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name = ৰাজশাহী
| nickname = ৰেচম নগৰী, নিৰ্মল বায়ুৰ চহৰ, সেউজ নগৰী
| settlement_type = [[চহৰ]]
| image_skyline = {{Photomontage
|photo1a = Rajshahi city (3).jpg
|photo2b = Varendra Research Museum 10.jpg
|photo2a = Administration Building, University of Rajshahi.jpg
|photo3a = Mango roundabout, Rajshahi.jpg
|photo3b = Administration Building of Rajshshi College.jpg
|photo4a =
|size = 280
|spacing =
|color = transparent
|border = 1
|foot_montage = ওপৰৰ পৰা: ৰাজশাহী চহৰৰ স্কাইলাইন, বৰেন্দ্ৰ গৱেষণা সংগ্ৰহালয়, ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম প্ৰশাসনিক ভৱন, আমৰ চক্ৰ, ৰাজশাহী কলেজৰ প্ৰশাসনিক ভৱন
}}
| image_blank_emblem = 
| blank_emblem_type = ব্ৰেণ্ডিং ল'গ'
| pushpin_map = বাংলাদেশ ৰাজশাহী বিভাগ#বাংলাদেশ
| pushpin_label_position = centre
| pushpin_map_caption = বাংলাদেশত ৰাজশাহীৰ অৱস্থান
| pushpin_mapsize = 300
| coordinates = 
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[বাংলাদেশ]]
| subdivision_type1 = বিভাগ
| subdivision_name1 = ৰাজশাহী
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = ৰাজশাহী
| established_title = প্ৰতিষ্ঠা
| established_date = ১৭৭২
| established_title2 = পৌৰসভা
| established_date2 = ১৮৭৬
| established_title3 = চিটি কৰ্প'ৰেচন
| established_date3 = ১৯৯১
| government_footnotes =
| government_type = মেয়ৰ-কাউন্সিলৰ
| governing_body = ৰাজশাহী চিটি কৰ্প'ৰেচন
| leader_title =
| leader_name =
| unit_pref = Imperial
| area_footnotes = &lt;ref name=&quot;bangladesh1&quot;&gt;{{cite web
|url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf
 |title=পৌৰসভা অনুসৰি আয়তন, জনসংখ্যা আৰু সাক্ষৰতাৰ হাৰ – ২০০১
 |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics
 |access-date=১৯ August ২০০৯
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050327072826/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/census/municip.pdf
 |archive-date=২০০৫-০৩-২৭
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2 = ৯৬.৭২
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 18
| population_as_of = ডিজিটেল জনশুমাৰী আৰু গৃহগণনা-২০২২
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;bangladesh2&quot;&gt;{{cite web
 |title=Statistical Pocket book 2008, Bangladesh Bureau of Statistics
|url=http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf
 |access-date=১৪ December ২০১৪
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419080055/http://www.bbs.gov.bd/dataindex/pby/pk_book_08.pdf
 |archive-date=১৯ April ২০০৯
 |url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
| population_total = ৫,৫২,৭৯১ জন (চিটি কৰ্প'ৰেচনৰ স্থায়ী বাসিন্দা)
| population_density_km2 = auto
| timezone = [[বাংলাদেশ মান সময়|বিএছটি]]
| utc_offset = +৬
| postal_code_type = [[বাংলাদেশৰ ডাক সংকেতৰ তালিকা|পোষ্ট কোড]]
| postal_code = ৬০০০, ৬১০০, ৬২০৩
| blank_name = ৰাষ্ট্ৰীয় টেলিফোন কোড
| blank_info = +৮৮০
| blank1_name = [[বাংলাদেশৰ টেলিফোন কোডসমূহ|টেলিফোন কোড]]
| blank1_info = ০২৫৮৮৮
| website = {{URL|http://www.erajshahi.portal.gov.bd|দাপ্তৰিক ৱেবছাইট}}
| footnotes =
| pushpin_relief = y
}}

'''ৰাজশাহী''' [[বাংলাদেশ]]ৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু ঐতিহ্যবাহী মহানগৰ। ৰাজশাহী আয়তনৰফালৰপৰা বাংলাদেশৰ ৪ৰ্থ আৰু জনসংখ্যাৰফালৰপৰা ৪ৰ্থ বৃহত্তম মহানগৰ। ৰাজশাহী চহৰ [[পদ্মা নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। ই ৰাজশাহী বিভাগৰ বিভাগীয় চহৰ। ৰাজশাহী চহৰৰ ওচৰত প্ৰাচীন বাংলাৰ কেইবাখনো ৰাজধানী চহৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ ভিতৰত লক্ষ্ণৌতি বা লক্ষণাৱতী, [[মহাস্থানগড়]] আদি উল্লেখযোগ্য। 

ৰাজশাহী [[ৰেচম]] বস্ত্ৰ, [[আম]], [[লিচু]] আৰু মিষ্টান্ন সামগ্ৰীৰ বাবে বিখ্যাত। ৰেচম বস্ত্ৰৰ বাবে ৰাজশাহীক ''ৰেচম নগৰী'' বুলিও কোৱা হয়। ৰাজশাহী চহৰত উল্লেখযোগ্যসংখ্যক শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত বাংলাদেশৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম বিশ্ববিদ্যালয় ''ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়'' আৰু ''ৰাজশাহী কলেজ'' এই চহৰতে অৱস্থিত। 

ৰাজশাহী চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কেইবাখনো বিখ্যাত আৰু ঐতিহাসিক [[মছজিদ]], [[মন্দিৰ]] আৰু উপাসনাস্থল তথা ঐতিহাসিক স্থাপত্য আছে। ৰাজশাহী বাংলাদেশৰ চহৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম পৰিষ্কাৰ আৰু সেউজীয়া চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.theguardian.com/world/2016/jun/17/rajshahi-bangladesh-city-air-pollution-won
 |title=Rajshahi: the city that took on air pollution – and won
 |newspaper=[[The Guardian]]
 |access-date=১৭ June ২০১৯
}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
ৰাজশাহী সুপ্ৰাচীন ঐতিহ্যমণ্ডিত এখন চহৰ। বহু পুৰণি কালৰপৰাই এই চহৰখন প্ৰাচীন বাংলাত পৰিচিত আছিল। 

=== প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগ ===
ৰাজশাহী প্ৰাচীন বাংলাৰ পুণ্ড্ৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। বিখ্যাত সেন বংশৰ ৰজা বিজয় সেনৰ সময়ত ৰাজধানী বৰ্তমানৰ ৰাজশাহী চহৰৰপৰা মাত্ৰ ৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত আছিল। মধ্যযুগত বৰ্তমানৰ ৰাজশাহী ''ৰামপুৰ বোয়ালিয়া'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। ইয়াৰপৰাই বৰ্তমানেও ৰাজশাহী চহৰৰ এখন থানাৰ নাম বোয়ালিয়া। 

=== আধুনিক যুগ ===
ৰাজশাহী চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি ১৭৭২ চনত জিলা গঠন কৰা হয়। ১৮৭৬ চনত ৰাজশাহী পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯১ চনত ইয়াক ৰাজশাহী চিটি কৰ্প'ৰেচনলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। 

ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়তো ৰাজশাহী ''বোয়ালিয়া'' নামেৰে পৰিচিত আছিল। সেই সময়ত ই তদানীন্তন [[পূৰ্ববংগ আৰু অসম]] অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত ৰাজশাহী জিলাৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ আছিল। সেই সময়ত ৰাজশাহীক [[ৰেচম]] খেতিৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। তেতিয়া ৰাজশাহীত এখন চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় আৰু ৰেচম শিল্পৰ বাবে এখন শিক্ষানুষ্ঠান স্থাপন কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰপৰা দেশ বিভাজনৰ পূৰ্বলৈকে পদ্মা নদীৰে প্ৰতিদিনে যাত্ৰীবাহী ষ্টীমাৰ চলাচল কৰিছিল। 

১২ জুন ১৮৯৭ চনৰ ভয়ংকৰ ভূমিকম্পত ৰাজশাহী চহৰৰ অধিকাংশ অট্টালিকা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত বহুতো অট্টালিকা পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। 

=== মুক্তিযুদ্ধত ৰাজশাহী ===
মুক্তিযুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে ৰাজশাহী তথা সমগ্ৰ বাংলাদেশৰ অন্যতম স্মৰণীয় আৰু গৌৰৱময় অধ্যায় আছিল ৰাজশাহী আৰক্ষী লাইনৰ ৰক্তক্ষয়ী প্ৰতিৰোধ যুদ্ধ। ১৯৭১ চনৰ [[অসহযোগ আন্দোলন]]ৰ সময়ৰপৰাই তদানীন্তন পূব পাকিস্তানৰ প্ৰায় প্ৰতিটো জনপদতে আন্দোলনকাৰী ছাত্ৰ-জনতাৰ সৈতে সকলো স্তৰৰ আৰক্ষী সদস্যই প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষভাৱে নিজকে জড়িত কৰিছিল। এই ঘটনাসমূহে জিলা, মহকুমা আৰু থানা পৰ্যায়ৰ সংগ্ৰামী জনসাধাৰণক যথেষ্ট অনুপ্ৰাণিত আৰু উৎসাহিত কৰি তুলিছিল। 

২৫ মাৰ্চৰ ক'লা ৰাতি ৰাজাৰবাগ আৰক্ষী লাইন আক্ৰমণৰ বাতৰি সমগ্ৰ দেশতে বিয়পি পৰিছিল। ৰাজশাহী আৰক্ষী লাইনতো সেনাবাহিনীয়ে আক্ৰমণ কৰিব পাৰে বুলি বাঙালী আৰক্ষী সদস্যসকলৰ মনত আশংকা সৃষ্টি হৈছিল। এই কাৰণসমূহৰ বাবে ৰাজশাহী আৰক্ষী লাইনৰ আৰক্ষী সদস্যসকল আগৰপৰাই মানসিকভাৱে প্ৰস্তুত আছিল। মাৰ্চ মাহৰ দ্বিতীয় সপ্তাহৰপৰাই ৰাজশাহী আৰক্ষী লাইনৰ বাঙালী আৰক্ষী সদস্যসকলে নিৰাপত্তাৰ বাবে আৰক্ষী লাইনৰ চাৰিওফালে পৰিখা খান্দিছিল। কেইবাটাও বাংকাৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। 

== ভূ-প্ৰকৃতি ==
ভৌগোলিকভাৱে ৰাজশাহী [[বৰেন্দ্ৰ|বৰেন্দ্ৰ অঞ্চল]]ত অৱস্থিত। ই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ২৩ মিটাৰ (৭৫ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{Coord|24|22|26|N|88|36|04|E|type:city_region:BD}}। চহৰখন [[পদ্মা নদী]]ৰ পলসুৱা সমভূমিত অৱস্থিত। পদ্মা নদী চহৰখনৰ দক্ষিণ দিশেৰে বৈ গৈছে। চহৰখন পূব, উত্তৰ আৰু পশ্চিম দিশৰপৰা পবা উপজিলাৰদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web
 |title=Rajshahi topographic map, elevation, terrain
 |url=https://en-gb.topographic-map.com/map-rn4nh/Rajshahi/
 |access-date=১৯ February ২০২৫
 |website=Topographic maps
 |language=en
 |archive-date=২০২৫-০১-১৪
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114230115/https://en-gb.topographic-map.com/map-rn4nh/Rajshahi/
 |url-status=live
}}&lt;/ref&gt;

ৰাজশাহী জিলা উত্তৰে নওগাঁ জিলা, পূবে নাটোৰ জিলা, আৰু দক্ষিণে চাঁপাইনবাবগঞ্জ জিলা, পদ্মা নদী আৰু কুষ্টিয়া জিলাৰদ্বাৰা সীমাবদ্ধ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== জলবায়ু ===
কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি ৰাজশাহীত ক্ৰান্তীয় ছাভানা জলবায়ু বিৰাজ কৰে। ৰাজশাহীৰ জলবায়ুত সাধাৰণতে [[মৌচুমী বায়ু]], উচ্চ উষ্ণতা, উল্লেখযোগ্য [[আৰ্দ্ৰতা]] আৰু মধ্যমীয়া বৰষুণ দেখা যায়। গ্ৰীষ্মকাল মাৰ্চ মাহৰ আৰম্ভণিতে আৰম্ভ হয় আৰু জুলাই মাহৰ মাজভাগলৈকে স্থায়ী হয়। [[এপ্ৰিল]], [[মে']], [[জুন]] আৰু [[জুলাই]] মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|32|to|36|C|F}} আৰু জানুৱাৰী মাহত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা প্ৰায় {{convert|7|to|16|C|F}} ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে। সৰ্বাধিক [[বৰষুণ]] মৌচুমী সময়ছোৱাত হয়। জিলাখনত বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ১,৪৪৮ মিলিমিটাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web
 |title=Climate: Rajshahi in Bangladesh
 |url=https://www.worlddata.info/asia/bangladesh/climate-rajshahi.php
 |access-date=১৯ February ২০২৫
 |website=Worlddata.info
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

এসময়ত [[বায়ু প্ৰদূষণ]]ৰ বাবে পৰিচিত ৰাজশাহীত ২০১৪ চনৰপৰা বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত কণিকাজাত প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা নাটকীয়ভাৱে হ্ৰাস পাইছে। এই পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত পৰিষ্কাৰ ইন্ধনলৈ ৰূপান্তৰ, বেটাৰিচালিত যান-বাহনৰ ব্যৱহাৰ, কেঁচা পথসমূহ পকী কৰা, খোজকঢ়া আৰু চাইকেল চলোৱাত উৎসাহ যোগোৱা আৰু গছ-গছনি ৰোপণ আদি উল্লেখযোগ্য।&lt;ref name=&quot;guardianharrison&quot;&gt;{{cite news
 |last1=Graham-Harrison
 |first1=Emma
 |last2=Doshi
 |first2=Vidhi
 |date=17 June 2016
 |title=Rajshahi: the city that took on air pollution – and won
 |url=https://www.theguardian.com/world/2016/jun/17/rajshahi-bangladesh-city-air-pollution-won
 |newspaper=The Guardian
 |access-date=9 July 2016
}}&lt;/ref&gt; পিএম১০-ৰ মাত্ৰা ৬৭% হ্ৰাস পাইছিল আৰু মানৱ স্বাস্থ্যৰ বাবে বিশেষভাৱে ক্ষতিকাৰক পিএম২.৫-ৰ মাত্ৰা ২০১৪ চনৰপৰা ২০১৬ চনৰ ভিতৰত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ৭০ মাইক্ৰ'গ্ৰামৰপৰা ৩৭ মাইক্ৰ'গ্ৰামলৈ হ্ৰাস পাইছিল।&lt;ref name=&quot;guardianharrison&quot; /&gt; ৰাজশাহীত সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা ৩.৪°ছে. ২০০৩ চনৰ ৯ জানুৱাৰীত আৰু সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা ৪৫.১°ছে. ১৯৭২ চনৰ ১৮ মে'ত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। 

=== উদ্যান আৰু সেউজীকৰণ ===
[[File:Rajsahi Park.JPG|right|thumb|কামাৰুজ্জামান কেন্দ্ৰীয় উদ্যান|263x263px]]

শ্বহীদ এ.এইচ.এম. কামাৰুজ্জামান কেন্দ্ৰীয় উদ্যান আৰু চিৰিয়াখানা ৰাজশাহী চহৰৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় ৰাজহুৱা স্থান। সেউজীয়া গছ-গছনি আৰু ঘাঁহেৰে আৱৰি থকা বিস্তৃত অঞ্চলটোত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ জীৱ-জন্তু সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। ই [[পদ্মা নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখনৰ আন উদ্যানসমূহৰ ভিতৰত ভুবন মোহন পাৰ্ক আৰু কেপ্টেইন মনছুৰ আলী পাৰ্ক উল্লেখযোগ্য। শ্বহীদ জিয়া শিশু পাৰ্ক বিশেষভাৱে শিশুসকলৰ বিনোদনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। 

চহৰৰ কাষেৰে বৈ যোৱা পদ্মা নদীৰ পাৰো এটা বিনোদন কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চহৰখনৰ বহু অংশত নদীৰ পাৰ পৰিকল্পিতভাৱে উন্নয়ন কৰা হৈছে, যাতে নগৰবাসীয়ে বিনোদনৰ সুবিধা লাভ কৰিব পাৰে। ২০১৫ চনত পুৰণি ডাচ বৰকুঠি ভৱনৰ কাষত অডভাৰ মুনক্সগাৰ্ড পাৰ্ক আৰু শাহ মখদুম ঈদগাহৰ কাষত লালন শ্বাহ পাৰ্ক নদীৰ পাৰতে নিৰ্মাণ কৰা হয়,&lt;ref&gt;{{cite news
 |url=https://www.kalerkantho.com/online/country-news/2015/11/08/288346
 |title=লালন শাহ পাৰ্ক লিজ দেওয়া হবে না: ৰাসিক
 |newspaper=Kaler Kantho
 |language=bn
 |access-date=28 August 2019
}}&lt;/ref&gt; যাতে নগৰবাসীয়ে পদ্মা নদীৰ দৃশ্য উপভোগ কৰিব পাৰে। 

== নগৰ প্ৰশাসন ==
ৰাজশাহী মহানগৰ ৰাজশাহী চিটি কৰ্প'ৰেচন|ৰাজশাহী চিটি কৰ্প'ৰেচনৰ অধীনস্থ, যি ''ৰাছিক'' (ৰাসিক) নামেৰে পৰিচিত। ৰাজশাহী মহানগৰক ৰাছিকৰ অধীনত ৩০টা ৱাৰ্ডত বিভক্ত কৰা হৈছে। 

== উল্লেখযোগ্য স্থাপত্য ==
=== বৰেন্দ্ৰ গৱেষণা সংগ্ৰহালয় ===
বাংলাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংগ্ৰহালয় হৈছে ৰাজশাহীৰ বৰেন্দ্ৰ গৱেষণা সংগ্ৰহালয়।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.amaderrajshahi.com/gallery/index.php?s=3&amp;photo_id=18
 |title=All about Rajshahi
 |website=amaderrajshahi.com
 |access-date=20 October 2010
 |archive-date=5 March 2016
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305114642/http://www.amaderrajshahi.com/gallery/index.php?s=3&amp;photo_id=18
 |url-status=dead
 |archivedate=5 March 2016
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305114642/http://www.amaderrajshahi.com/gallery/index.php?s=3&amp;photo_id=18
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://www.dcrajshahi.gov.bd/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=92&amp;Itemid=60
 |title=জিলা প্ৰশাসনৰ পটভূমি
 |website=dcrajshahi.gov.bd
 |access-date=20 October 2010
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101026022137/http://www.dcrajshahi.gov.bd/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=92&amp;Itemid=60
 |archive-date=26 October 2010
 |url-status=dead
 |archivedate=26 October 2010
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101026022137/http://www.dcrajshahi.gov.bd/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=92&amp;Itemid=60
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt;

১৯১৩ চনৰ ১৩ নৱেম্বৰত বাংলাৰ তদানীন্তন গভৰ্ণৰ লৰ্ড কাৰ্মাইকেলে ইয়াৰ উদ্বোধন কৰে। বঙালী ইতিহাস, ঐতিহ্য আৰু স্থাপত্যকলাৰ এক বিশাল সম্ভাৰ এই বৰেন্দ্ৰ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৈ আছে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাচীন ইতিহাস, সংস্কৃতি আৰু প্ৰত্নতত্ত্ব বিষয়ক গৱেষণাৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংগ্ৰহশালা। প্ৰতিদিনে প্ৰাচীন হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু মুছলমান সভ্যতাৰ নিদৰ্শন চাবলৈ শতাধিক দৰ্শনাৰ্থী ইয়ালৈ আহে। ১৯৬৪ চনৰপৰা ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয়য়ে এই সংগ্ৰহালয় পৰিচালনা কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-05-06/news/61178
 |title=শতবৰ্ষত বৰেন্দ্ৰ গৱেষণা সংগ্ৰহালয়
 |website=prothom-alo.com
 |access-date=18 June 2014
 |archive-date=2017-07-06
 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706102829/http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-05-06/news/61178
 |url-status=dead
 |archivedate=2017-07-06
 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706102829/http://archive.prothom-alo.com/detail/date/2010-05-06/news/61178
 |deadurl=yes
 }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ== 
{{commons|Rajshahi}}

[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ নগৰ-মহানগৰ]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]]</text>
      <sha1>gyyt7rklwr5vyaj2hspskbyxgbex7yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মচ্ছনু</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139333</id>
    <revision>
      <id>633663</id>
      <parentid>633164</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T20:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6035" sha1="909pj2bgmoc5mrwfmh24gfqobvcngzj" xml:space="preserve">[[File:ภาพบรรยากาศงาน อุ่นไอรัก คลายความหนาว สายน้ำแห่งรัตนโกสินทร์ (34).jpg|thumb|মচ্ছনু আৰু হনুমান]]
'''মচ্ছনু''' (থাই: มัจฉานุ; RTGS: Matchanu; Khmer: មច្ឆានុប; RTGS: Macchanub) [[হনুমান]]ৰ পুত্ৰ, যি কাহিনী ৰামায়ণৰ থাই আৰু অন্যান্য সংস্কৰণত দেখা যায়।&lt;ref name=z/&gt;&lt;ref name=x/&gt;&lt;ref name=y/&gt;&lt;ref name=a&gt;{{Cite web |url=http://www.learnnc.org/lp/multimedia/2588 |title=Archived copy |access-date=2012-11-05 |archive-date=2015-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150304115428/http://www.learnnc.org/lp/multimedia/2588 |url-status=dead |archivedate=2015-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150304115428/http://www.learnnc.org/lp/multimedia/2588 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=b&gt;{{Cite web |url=http://www.learnnc.org/lp/editions/ramayana/1189 |title=Archived copy |access-date=2012-11-05 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104071410/http://www.learnnc.org/lp/editions/ramayana/1189 |url-status=dead |archivedate=2012-11-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104071410/http://www.learnnc.org/lp/editions/ramayana/1189 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[ৰামায়ণ]]ৰ এই সংস্কৰণসমূহৰ মতে [[ৰাৱণ]]ৰ সৈন্যৰ সৈতে হোৱা এখন যুদ্ধৰ সময়ত হনুমানে এজন শক্তিশালী প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সন্মুখীন হয়। প্ৰতিদ্বন্দ্বীজন কঁকালৰপৰা ওপৰলৈ বানৰৰ দৰে দেখা গৈছিল যদিও মাছৰ ঠেং আছিল। তীব্ৰ যুদ্ধৰ অন্তত হনুমানে জীৱটোক নিজৰ অস্ত্ৰৰে আঘাত কৰিবলৈ ওলোৱাৰ সময়ত ওপৰৰ আকাশত জিলিকি থকা সোণালী তৰা এটাই আকাশবাণীৰ কৰে যে তেওঁ যাৰ ক্ষতি কৰিবলৈ ওলাইছে সেই শত্ৰুজন ৰাৱণৰ জলপৰী কন্যা সুৱন্নমচ্চাৰ সৈতে তেওঁৰ মিলনৰ ফলত জন্ম হোৱা তেওঁৰ নিজৰ পুত্ৰ। হনুমানে লগে লগে বায়ুৰ মাজত নিজৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ধৰি ৰাখে আৰু পিতৃ-পুত্ৰৰ যুটিয়ে ইজনে সিজনক চিনি পায়।&lt;ref name=a/&gt;&lt;ref name=b/&gt;

কাহিনীৰ আন এটা সংস্কৰণত কোৱা হৈছে যে, [[অহিৰাৱণ|মাইয়াৰপে]] অপহৰণ কৰি পাতালত থকা নিজৰ ৰাজ্যলৈ লৈ যোৱা ৰাম আৰু লক্ষ্মণক বিচাৰি উলিয়াবলৈ মাইয়াৰপক অনুসৰণ কৰি থাকোঁতে হনুমানে এটা পুখুৰীত উপনীত হয়, য'ত তেওঁ মচ্ছনুৰ সম্মুখীন হয়। তেওঁলোকৰ মাজত হোৱা কাজিয়া অনিৰ্ণায়ক, সেয়ে হনুমান আচৰিত হৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বীক সুধিছে, তেওঁ কোন? মচ্ছনুৱে নিজকে হনুমান আৰু [[সুভন্নমচ্ছ|সুৱন্নমচ্ছ]]ৰ পুত্ৰ বুলি পৰিচয় দিয়ে আৰু সেয়েহে অৱশেষত তেওঁলোকে ইজনে সিজনক চিনাক্ত কৰি আঁকোৱালি লয়। তেওঁ হনুমানক কয় যে [[অহিৰাৱণ|মাইয়াৰপ]] তেওঁৰ পালক পিতৃ, যিয়ে তেওঁক মাকে পৰিত্যাগ কৰাৰ পিছত সাগৰৰ পাৰত পৰি থকা অৱস্থাত তুলি লৈছিল। যদিও, তেওঁ মাইয়াৰপক বিশ্বাসঘাতকতা কৰিব নিবিচাৰে কিন্তু এটা সাঁথৰেৰে হনুমানক কয় যে তেওঁ পহৰা দি থকা পুখুৰীটোৰ পদুমটোৰ ভিতৰত পাতালৰ প্ৰৱেশদ্বাৰটো পৰি আছে।&lt;ref name=z&gt;{{cite book|title=The Ramayana and the Malay shadow-play by Amin Sweeney, Vālmīki|year=1972|publisher=Penerbit Universiti Kebangsaan Malaysia|pages=238, 246, 440|url=https://books.google.com/books?id=qGrYAAAAMAAJ&amp;q=Macchanu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=x&gt;{{cite book|title=Satya sudhā, a critical evaluation of Dr. Satya Vrat Shastri's creative works by Satya Vrat Varma|year=1991|publisher=Eastern Book Linkers|pages=190, 205, 214|isbn=9788185133539|url=https://books.google.com/books?id=9vxjAAAAMAAJ&amp;q=Macchanu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=y&gt;{{cite book|title=Śrīrāmakīrtimahākāvyam: Thāirāmakathāmāśritya praṇītamabhinavaṃ Saṃskr̥tamahākāvyam by Satyavrat Sastri|year=1990|publisher=Mūlāmala Sacadeva Pratiṣṭhānam|pages=xvi,224, 282|isbn=9789748358512|url=https://books.google.com/books?id=A6QtAAAAMAAJ&amp;q=Macchanu}}&lt;/ref&gt;
*লগতে চাব পাৰে হনুমানৰ আন এক পুত্ৰ:[[মকৰধ্বজ]]
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:হিন্দু কিংবদন্তি]]
[[শ্ৰেণী:ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ]]</text>
      <sha1>909pj2bgmoc5mrwfmh24gfqobvcngzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লণ্ঠন উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139339</id>
    <revision>
      <id>633670</id>
      <parentid>633338</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43807" sha1="3qcs6q9vnwnbe8417xb9e7b8v7mslfl" xml:space="preserve">{{Short description|চীনা নৱবৰ্ষ উদ্‌যাপনৰ শেষ দিন}}
{{Infobox holiday
| holiday_name = লণ্ঠন উৎসৱ&lt;br /&gt;{{nobold|{{lang|zh-Hant|元宵節}}}} / {{nobold|{{lang|zh-Hans|元宵节}}}}
| type = chinese
| image = Lantern Festival in Taiwan at night 5.jpg
| caption = নিশা [[টাইৱান|টাইৱানৰ]] টাইনানত উদযাপিত লণ্ঠন উৎসৱ
| observedby = চীনা লোক
| longtype = সাংস্কৃতিক, ধৰ্মীয়
| significance = [[চীনা নৱবৰ্ষ]] উদ্‌যাপনৰ সমাপ্তি সূচায়
| date = চন্দ্ৰ-সৌৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহৰ ১৫তম দিন
| date{{LASTYEAR}} = 
| date{{CURRENTYEAR}} = 
| date{{NEXTYEAR}} = 
| observances = কাগজৰ লণ্ঠন উৰুৱা; &lt;br/&gt;তাংইউয়ান খোৱা
| relatedto = চোত্ৰুল দুচেন &lt;small&gt;([[তিব্বত]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;দেবোৰেউম &lt;small&gt;(কোৰিয়া)&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; কোশোগাৎসু &lt;small&gt;([[জাপান]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt; [[মাঘ পূজা]] &lt;small&gt;([[থাইলেণ্ড]], [[শ্ৰীলংকা]], [[ম্যানমাৰ]], [[কম্বোডিয়া]] আৰু [[লাওছ]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;টেট নুৱেন তিউ &lt;small&gt;([[ভিয়েটনাম]])&lt;/small&gt;
| nickname = 
}}
{{Infobox Chinese
| s = 元宵节
| t = 元宵節
| l = &quot;প্ৰথম নিশাৰ উৎসৱ&quot;
| p = Yuánxiāo jié
| w = Yüan&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-hsiao&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; chieh&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|yuan|2|.|x|iao|1|-|j|ie|2}}
| wuu = Nyioe siau tsih
| j = Jyun&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; siu&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; zit&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| y = Yùhnsīu jit
| ci = {{IPAc-yue|j|yun|4|-|s|iu|1|-|z|it|3}}
| buc = Nguòng-siĕu-cáik
| poj = Goân-siau-chiat
| tl = Guân-siau-tsiat
| altname = হক্কিয়েন নাম
| t2 = 十五暝 / 上元
| l2 = &quot;১৫তম নিশা&quot; / &quot;শীৰ্ষ প্ৰাথমিক&quot;
| poj2 = Cha̍p-gō͘-mê / Siōng-goân
| tl2 = Tsa̍p-gōo-mê / Siōng-guân
| t3 = {{linktext|上元節}}
| s3 = {{linktext|上元节}}
| p3 = Shàngyuánjié
| l3 = প্ৰথম মহান সম্ৰাট-কৰ্মকৰ্তা উৎসৱ
}}[[File:Statues of mother and daughter celebrating the Lantern Festival. Xi'an.jpg|thumb|[[চীন|চীনৰ]] শানছি প্ৰদেশৰ ছিয়ানত লণ্ঠন উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা মাতৃ আৰু কন্যাৰ মূৰ্তি। ]]

'''লণ্ঠন উৎসৱ''' ({{lang-en|Lantern Festival}}, {{lang-zh|[[wikt:元宵節|元宵節]]|s=[[wikt:元宵节|元宵节]]|hp=Yuánxiāo jié}})&lt;ref&gt;{{Cite web |title=元宵节的由来_元宵节_首都之窗_北京市人民政府门户网站 |url=https://www.beijing.gov.cn/renwen/zt/wmdjr/yxj/202303/t20230303_2928272.html |access-date=2025-11-21 |website=www.beijing.gov.cn |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219143006/https://www.beijing.gov.cn/renwen/zt/wmdjr/yxj/202303/t20230303_2928272.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; চীনা পৰম্পৰাগত উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম উৎসৱ। চীনা চন্দ্ৰ-সৌৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহৰ ১৫তম দিনা পূৰ্ণিমাৰ সময়ত ইয়াক উদ্‌যাপন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hodous |first=Lewis |url=https://www.google.com/books/edition/Folkways_in_China/yDrXAAAAMAAJ |title=Folkways in China |date=1929 |publisher=A. Probsthain |pages=41 |language=en}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চৰ আৰম্ভণিতে পৰা এই উৎসৱে পৰম্পৰাগত [[চীনা নৱবৰ্ষ]] উদ্‌যাপনৰ শেষ দিনটো সূচায়।&lt;ref name=&quot;Melton&quot;&gt;{{cite encyclopedia|last=Melton |first=J. Gordon | author-link =J. Gordon Melton |editor-first=J. Gordon |editor-last=Melton |encyclopedia=Religious Celebrations: An Encyclopedia of Holidays, Festivals, Solemn Observances, and Spiritual Commemorations |title=Lantern Festival (China) |url=https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&amp;pg=PA514 |access-date=February 15, 2014 |year=2011 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-5988-4206-7 |pages=514–515}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০৬ৰপৰা খ্ৰীষ্টাব্দ ২৫লৈ চলা পশ্চিম [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়লৈকে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱত পৰিণত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;china.org.cn&quot;&gt;{{cite web|title=Traditional Chinese Festivals: Lantern Festival|url=http://www.china.org.cn/english/features/Festivals/78320.htm|access-date=14 August 2014|archive-date=16 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116162510/http://www.china.org.cn/english/features/Festivals/78320.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

লণ্ঠন উৎসৱৰ সময়ত শিশুসকলে নিশা কাগজৰ লণ্ঠন লৈ বাহিৰলৈ ওলাই যায় আৰু সেইবোৰত লিখা সাঁথৰ সমাধান কৰে ({{zh|猜燈謎|s=猜灯谜|p=cāidēngmí|j=|first=t}})।&lt;ref name=&quot;McDowell&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=K0_dHrRY3gIC&amp;pg=PA139 |title=World Religions at Your Fingertips |publisher=Penguin Group |year=2009 |isbn=9781592578467}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wei&quot;&gt;{{cite book |last=Wei |first=Liming |url=https://books.google.com/books?id=TrgpwaH8UnYC&amp;pg=PA25 |title=Chinese Festivals |date=2011 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-52118-659-9 |pages=25–28 |access-date=February 15, 2014}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন কালত লণ্ঠনসমূহ যথেষ্ট সৰল আছিল আৰু কেৱল সম্ৰাট আৰু অভিজাত লোকসকলৰ ডাঙৰ আৰু অলংকৃত লণ্ঠন আছিল।&lt;ref name=&quot;Birmingham Lantern Festival&quot;&gt;{{cite web |title=Lantern Festival |url=http://www.bhmchinesefestival.org/org/lantern_festival.html |access-date=April 27, 2019 |publisher=Birmingham Chinese Festival Association |archive-date=April 27, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427022410/http://www.bhmchinesefestival.org/org/lantern_festival.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; আধুনিক কালত লণ্ঠনসমূহ জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Wei&quot; /&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, বৰ্তমান লণ্ঠনসমূহ প্ৰায়ে বিভিন্ন প্ৰাণীৰ আকৃতিত নিৰ্মাণ কৰা হয়। লণ্ঠনসমূহে মানুহে নিজৰ অতীতৰ সত্তাক এৰি নতুন সত্তা গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰতীক হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=China HHS|url=http://www.hhscenter.com/?PG=NEWS&amp;R_ID=1742&amp;EDI=3|website=hhscenter.com|publisher=HHS News|access-date=13 August 2014|archive-date=28 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180928200852/http://www.hhscenter.com/?PG=NEWS&amp;R_ID=1742&amp;EDI=3|url-status=dead|archivedate=28 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180928200852/http://www.hhscenter.com/?PG=NEWS&amp;R_ID=1742&amp;EDI=3|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে পৰৱৰ্তী বছৰত সেই নতুন সত্তাও এৰি দিব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। শুভ ভাগ্যৰ প্ৰতীক হিচাপে লণ্ঠনসমূহ প্ৰায় সদায় ৰঙা ৰঙৰ হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Red Lanterns of Prosperity|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1998/chinese_new_year/50400.stm|website=BBC News|access-date=13 August 2014}}&lt;/ref&gt;

এই উৎসৱে চীনা বৰ্ষপঞ্জীত [[উপোসথ]]ৰ দিন।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Encyclopedia of Contemporary Chinese Culture |last=Davis|first= Edward L. |publisher=[[Taylor &amp; Francis]] |year=2009 |isbn=9780415777162 |pages=68}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=The Full Moons: Topical Letters In Esoteric Astrology |last=Artley|first= Malvin |publisher=eBookIt.com |year=2014 |isbn=9781456622275}}&lt;/ref&gt; ইয়াক মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সৈতে একে বুলি ভাবিব নালাগে। [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[ছিংগাপুৰ]]ৰ দৰে ঠাইত মধ্য-শৰৎ উৎসৱক কেতিয়াবা &quot;লণ্ঠন উৎসৱ&quot; বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;china.org.cn&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;travelchinaguide.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.travelchinaguide.com/essential/holidays/lantern.htm |title=China Lantern Festival: Customs, Activities, Glutinous Rice Balls |publisher=Travelchinaguide.com |date=2015-02-14 |access-date=2015-12-17 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222113309/http://www.travelchinaguide.com/essential/holidays/lantern.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ একাধিক স্থানত অনুষ্ঠিত হোৱা জল লণ্ঠন উৎসৱৰ দৰে লণ্ঠন উৎসৱ পশ্চিমীয়া দেশসমূহতো জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.waterlanternfestival.com/|title=Water Lantern Festival – Tickets on Sale!|first=Water Lantern|last=Festival|website=Water Lantern Festival}}&lt;/ref&gt;

==উৎপত্তি==
লণ্ঠন উৎসৱৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে কেইবাটাও বিশ্বাস আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=元宵节的由来_元宵节_首都之窗_北京市人民政府门户网站 |url=https://www.beijing.gov.cn/renwen/zt/wmdjr/yxj/202303/t20230303_2928272.html |access-date=2025-11-21 |website=www.beijing.gov.cn |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219143006/https://www.beijing.gov.cn/renwen/zt/wmdjr/yxj/202303/t20230303_2928272.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে ইয়াৰ শিপা ২,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি আৰু ইয়াক সাধাৰণতে [[হান ৰাজবংশ|হান ৰাজবংশৰ]] সম্ৰাট ৱেনৰ শাসনৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Lantern Festival&quot;&gt;{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=Carol Stepanchuk |title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China |date=1991 |publisher=China Books &amp; Periodicals |location=San Francisco |isbn=0-8351-2481-9 |pages=33–40}}&lt;/ref&gt; বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমৰ্থক সম্ৰাট মিঙে লক্ষ্য কৰিছিল যে বৌদ্ধ [[ভিক্ষু]]সকলে প্ৰথম চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা মন্দিৰত লণ্ঠন জ্বলায়। সেয়েহে তেওঁ সকলো পৰিয়াল, মন্দিৰ আৰু ৰাজপ্ৰাসাদক সেই সন্ধিয়া লণ্ঠন জ্বলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=3r-3YH3t45cC |title = China, Japan, Korea: Culture and Customs|isbn = 9781419648939|last1 = Brown|first1 = Ju|last2 = Brown|first2 = John|year = 2006| publisher=Ju Brown }}&lt;/ref&gt; তাৰপৰাই ই এক লোকাচাৰত পৰিণত হয়। আন এটা সম্ভাৱ্য উৎপত্তি হৈছে &quot;শীতকালৰ কমি অহা আন্ধাৰ&quot; আৰু সমাজৰ মানুহে &quot;মানৱ-নিৰ্মিত পোহৰৰ সহায়ত নিশা চলাচল কৰিব পৰা&quot; ক্ষমতাৰ উদ্‌যাপন, অৰ্থাৎ লণ্ঠনৰ ব্যৱহাৰ। হান ৰাজবংশৰ সময়ত এই উৎসৱ [[ধ্ৰুৱতৰা]]ৰ দেৱতা টি য়িনৰ সৈতে জড়িত আছিল।&lt;ref name=Melton/&gt;

[[File: Red lanterns.JPG|thumb|চীনত উৎসৱৰ সময়ত প্ৰায়ে দেখা পোৱা ৰঙা লণ্ঠন]]
এটা কিংবদন্তি অনুসৰি, প্ৰাচীন কালত এই দিনটো স্বৰ্গৰ দেৱতা টাইইক পূজা কৰাৰ সময় আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=今夕何夕春灯明_品鉴赏学_首都之窗_北京市人民政府门户网站 |url=https://www.beijing.gov.cn/renwen/pjsx/201803/t20180301_1874811.html |access-date=2025-11-21 |website=www.beijing.gov.cn}}&lt;/ref&gt; বিশ্বাস কৰা হৈছিল যে টাইয়ে মানৱ জগতৰ ভাগ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=张若琼 |title=Yuanxiao Festival 元宵节的起源 |url=https://language.chinadaily.com.cn/a/201402/14/WS5b2070e6a31001b82572029b.html |access-date=2025-11-21 |website=language.chinadaily.com.cn |archive-date=2022-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220928171116/http://language.chinadaily.com.cn/a/201402/14/WS5b2070e6a31001b82572029b.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অধীনত ষোল্লটা [[ড্ৰেগন]] আছিল আৰু তেওঁ মানুহৰ ওপৰত খৰাং, ধুমুহা, দুৰ্ভিক্ষ বা মহামাৰী কেতিয়া আনিব সেই সিদ্ধান্ত ল'ব পাৰিছিল। চীনৰ প্ৰথম সম্ৰাট ছিন ছি হুৱাঙৰপৰা আৰম্ভ কৰি সকলো সম্ৰাটে প্ৰতি বছৰে আড়ম্বৰপূৰ্ণ অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল। সম্ৰাটে টাইইক অনুকূল বতৰ আৰু নিজৰ লগতে প্ৰজাসকলৰ সুস্বাস্থ্য প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.chinatraveldesigner.com/travel-guide/culture/chinese-festivals/lantern-festival-origin.htm |title=Origin of Lantern Festival: Legends of Yuan Xiao Festival |publisher=Chinatraveldesigner.com |access-date=2015-12-17 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115623/http://www.chinatraveldesigner.com/travel-guide/culture/chinese-festivals/lantern-festival-origin.htm |archive-date=2016-03-04 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304115623/http://www.chinatraveldesigner.com/travel-guide/culture/chinese-festivals/lantern-festival-origin.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Birmingham Lantern Festival&quot;/&gt;

হান ৰাজবংশৰ সম্ৰাট ৱুৱে এই অনুষ্ঠানটোৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্ব দিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪ চনত তেওঁ ইয়াক অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্‌যাপন হিচাপে ঘোষণা কৰে আৰু অনুষ্ঠানটো গোটেই নিশা চলিছিল। 

আন এটা কিংবদন্তিয়ে লণ্ঠন উৎসৱক [[তাওবাদ]]ৰ সৈতে জড়িত কৰে। তিয়ানগুয়ান শুভ ভাগ্যৰ বাবে দায়বদ্ধ তাওবাদী দেৱতা। তেওঁৰ জন্মদিন প্ৰথম চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা পৰে। কোৱা হয় যে তিয়ানগুয়ানে সকলো ধৰণৰ মনোৰঞ্জন ভাল পায়। সেয়েহে অনুগামীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰে আৰু তাৰ মাজেৰে শুভ ভাগ্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে।&lt;ref name=&quot;wollombismallfarmsfair.com.au&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.wollombismallfarmsfair.com.au/wp-content/uploads/2013/08/Lantern-Parade-in-history.pdf |title=Archived copy |access-date=2014-08-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211230239/http://www.wollombismallfarmsfair.com.au/wp-content/uploads/2013/08/Lantern-Parade-in-history.pdf |archive-date=2014-02-11 |archivedate=2014-02-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140211230239/http://www.wollombismallfarmsfair.com.au/wp-content/uploads/2013/08/Lantern-Parade-in-history.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

আন এটা কিংবদন্তিয়ে লণ্ঠন উৎসৱক প্ৰাচীন চীনৰ এজন যোদ্ধা লান মুনৰ সৈতে জড়িত কৰে। তেওঁ অত্যাচাৰী ৰজাৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহৰ নেতৃত্ব দিছিল। নগৰ আক্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ নিহত হয় আৰু বিজয়ী বিদ্ৰোহীসকলে তেওঁৰ নামেৰে এই উৎসৱৰ স্মৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;wollombismallfarmsfair.com.au&quot;/&gt;

লণ্ঠন উৎসৱৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত আন এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি হৈছে স্বৰ্গৰপৰা পৃথিৱীলৈ উৰি অহা এটা সুন্দৰ সাৰসৰ কাহিনী। পৃথিৱীত অৱতৰণ কৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে সাৰসটোক চিকাৰ কৰি হত্যা কৰে। এই কথাত স্বৰ্গৰ জেড সম্ৰাট ক্ৰোধিত হয়, কাৰণ সাৰসটো তেওঁৰ প্ৰিয় আছিল। সেয়েহে তেওঁ চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা গাঁওখন ধ্বংস কৰিবলৈ অগ্নিৰ ধুমুহা পঠোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰে। জেড সম্ৰাটৰ কন্যায় গাঁওবাসীক তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিকল্পনাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিয়ে। গাঁওখনত হুলস্থূলৰ সৃষ্টি হয়, কাৰণ আগন্তুক ধ্বংসৰপৰা কেনেকৈ ৰক্ষা পাব পাৰি কোনেও নাজানিছিল। অৱশেষত আন এখন গাঁৱৰ এজন জ্ঞানী মানুহে পৰামৰ্শ দিলে যে প্ৰতিটো পৰিয়ালে ঘৰৰ চাৰিওফালে ৰঙা লণ্ঠন ওলোমাব লাগে, ৰাস্তাত জুই জ্বলাব লাগে আৰু চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৪, ১৫ আৰু ১৬তম দিনা আতচবাজী ফুটাব লাগে। ইয়াৰ ফলত জেড সম্ৰাটৰ চকুত গাঁওখন জ্বলি থকা যেন লাগিব। চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা গাঁওখন ধ্বংস কৰিবলৈ স্বৰ্গৰপৰা পঠোৱা সৈন্যসকলে দেখিলে যে গাঁওখন ইতিমধ্যে জ্বলি আছে। তেওঁলোকে স্বৰ্গলৈ উভতি গৈ জেড সম্ৰাটক খবৰ দিলে। জেড সম্ৰাট সন্তুষ্ট হৈ গাঁওখন জ্বলাই নিদিয়াৰ সিদ্ধান্ত ল'লে। সেই দিনৰপৰা মানুহে প্ৰতি বছৰে চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা ৰাস্তাত লণ্ঠন লৈ আৰু আতচবাজী ফুটাই এই দিনটোৰ বাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;the origin of Lantern Festival&quot;&gt;{{cite web|title=元宵节的由来和传说(the Origin of Lantern Festival)|url=http://news.xinhuanet.com/ziliao/2010-02/20/content_13013374_1.htm|publisher=news.xinhuanet.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150929003004/http://news.xinhuanet.com/ziliao/2010-02/20/content_13013374_1.htm|archive-date=2015-09-29}}&lt;/ref&gt;

লণ্ঠন উৎসৱৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে আন এটা কিংবদন্তি ইউয়ান-শিয়াও নামৰ এগৰাকী পৰিচাৰিকাক লৈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=元宵节源于一场对汉武帝的欺骗？元宵原为宫女名字-浙江特殊教育职业学院 |url=https://www.zcse.edu.cn/info/1252/10841.htm |access-date=2025-11-21 |website=www.zcse.edu.cn}}&lt;/ref&gt; হান ৰাজবংশৰ সময়ত দোংফাং শ্বুও সম্ৰাটৰ প্ৰিয় উপদেষ্টা আছিল। এদিন শীতকালত তেওঁ বাগিছালৈ গৈ এজনী সৰু ছোৱালীক কান্দি থকা আৰু কুঁৱাত জঁপিয়াই আত্মহত্যা কৰিবলৈ সাজু হোৱা দেখিলে। শ্বুওৱে তাইক ৰখাই কিয় তেনে কৰিছে সুধিলে। তাই ক'লে যে তাই ইউয়ান-শিয়াও, সম্ৰাটৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ এগৰাকী পৰিচাৰিকা আৰু তাত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ পিছৰেপৰা পৰিয়ালক লগ পোৱাৰ কোনো সুযোগ পোৱা নাই। যদি এই জীৱনত তাই পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰতি নিজৰ কৰ্তব্য পালন কৰাৰ সুযোগ নাপায়, তেন্তে তাই মৃত্যুবৰণ কৰাটোৱেই ভাল বুলি ভাবিছে। শ্বুওৱে তাইক পৰিয়ালৰ সৈতে পুনৰ মিলিত কৰাৰ উপায় বিচাৰি উলিয়াব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে। শ্বুওৱে ৰাজপ্ৰাসাদ এৰি ৰাস্তাত ভাগ্য গণনাৰ এখন দোকান পাতিলে। তেওঁৰ খ্যাতিৰ বাবে বহু মানুহে ভাগ্য গণাবলৈ আহিল, কিন্তু সকলোৱে একে ভৱিষ্যদ্বাণী পালে—চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা এক ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ড হ'ব। এই উৰাবাতৰি দ্ৰুতগতিত বিয়পি পৰিল।&lt;ref name=&quot;wollombismallfarmsfair.com.au&quot;/&gt;

সকলোৱে ভৱিষ্যৎক লৈ চিন্তিত হৈ দোংফাং শ্বুওৰ সহায় বিচাৰিলে। দোংফাং শ্বুওৱে ক'লে যে চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৩তম দিনা অগ্নিদেৱতাই ক'লা ঘোঁৰাত উঠা ৰঙা পোছাক পিন্ধা এগৰাকী পৰীক নগৰখন জ্বলাই দিবলৈ পঠাব। মানুহে পৰীগৰাকীক দেখিলে তেওঁৰ ওচৰত দয়া বিচাৰিব লাগে। সেই দিনা ইউয়ান-শিয়াওৱে ৰঙা পৰীৰ ৰূপ লৈছিল। মানুহে তেওঁৰ সহায় বিচৰাত তেওঁ ক'লে যে তেওঁৰ ওচৰত অগ্নিদেৱতাৰ এটা আদেশৰ নকল আছে আৰু সেইখন সম্ৰাটৰ ওচৰলৈ লৈ যাব লাগে। তেওঁ যোৱাৰ পাছত মানুহে ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গৈ সম্ৰাটক সেই আদেশ দেখুৱালে। তাত লিখা আছিল যে ১৫তম দিনা ৰাজধানী নগৰ জ্বলি যাব। সম্ৰাটে দোংফাং শ্বুওৰ পৰামৰ্শ বিচৰাত তেওঁ ক'লে যে অগ্নিদেৱতাই ''[[তাংইউয়ান]]'' নামৰ মিঠা পিঠা খাবলৈ ভাল পায়। ইউয়ান-শিয়াওৱে ১৫তম দিনা ''তাংইউয়ান'' ৰান্ধিব লাগে আৰু সম্ৰাটে সকলো ঘৰতে একে সময়তে অগ্নিদেৱতাক পূজা কৰিবলৈ ''তাংইউয়ান'' প্ৰস্তুত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিব লাগে। লগতে নগৰৰ প্ৰতিটো ঘৰতে ৰঙা লণ্ঠন ওলোমাব লাগে আৰু আতচবাজী ফুটাব লাগে। শেষত ৰাজপ্ৰাসাদৰ সকলো মানুহ আৰু নগৰৰ বাহিৰৰ মানুহে ৰাস্তাত লণ্ঠন লৈ লণ্ঠনৰ সজ্জা আৰু আতচবাজী চাবলৈ ওলাই যাব লাগে। এইদৰে জেড সম্ৰাটক প্ৰতাৰিত কৰি সকলোৱে ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ডৰপৰা ৰক্ষা পাব পাৰিব।&lt;ref name=&quot;the origin of Lantern Festival&quot;/&gt;

সম্ৰাটে আনন্দৰে এই পৰিকল্পনা অনুসৰণ কৰিলে। চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনৰ নিশা ৰাজধানী নগৰখনত সকলোতে লণ্ঠন দেখা গ'ল আৰু মানুহে ৰাস্তাত খোজ কাঢ়ি ফুৰিলে। আতচবাজীৰ শব্দত চাৰিওফালে কোলাহলৰ সৃষ্টি হ'ল। এনে লাগিল যেন সমগ্ৰ নগৰখন জ্বলি আছে। ইউয়ান-শিয়াওৰ পিতৃ-মাতৃ লণ্ঠনৰ সজ্জা চাবলৈ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গ'ল আৰু তাত তেওঁলোকৰ জীয়ৰীৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হ'ল। সম্ৰাটে প্ৰতি বছৰে একে ধৰণে এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰিবলৈ আদেশ দিলে। ইউয়ান-শিয়াওৱে আটাইতকৈ ভাল ''তাংইউয়ান'' ৰান্ধিছিল বাবে মানুহে এই দিনটোক ইউয়ান-শিয়াও উৎসৱ বুলি ক'বলৈ ধৰিলে। 

প্ৰতিটো লণ্ঠন উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ সময়ত চীনা ৰাশিচক্ৰৰ এটা পৰিৱৰ্তন ঘটে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০২২—বাঘৰ বছৰ; ২০২৩—শহাপহুৰ বছৰ (জল শহাপহু); আৰু এনেদৰে আগবাঢ়ে। 

==পৰম্পৰা==

===প্ৰেমৰ সন্ধান===
[[File:cmglee_Penang_Esplanade_tossing_orange.jpg|thumb|পেনাংৰ এস্প্লানেডত সাগৰত পেলাবলৈ কমলা ফলত লিখা নাম আৰু তথ্য]]
চীনা সংস্কৃতিত এই উৎসৱক প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত চীনা প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাৰ দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। ঐতিহাসিকভাৱে এইটো এনে কেইটামান সময়ৰ ভিতৰত এটা আছিল যেতিয়া যুৱতীসকলক লণ্ঠন চাবলৈ ঘৰৰপৰা ওলাই যাবলৈ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ফলত তেওঁলোকে সম্ভাৱ্য জীৱন-সংগীৰ সৈতে সাক্ষাৎ আৰু মত বিনিময় কৰাৰ বিৰল সুযোগ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=元宵节才是中国的情人节？ |url=https://www.dw.com/zh/%E5%85%83%E5%AE%B5%E8%8A%82%E6%89%8D%E6%98%AF%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%9A%84%E6%83%85%E4%BA%BA%E8%8A%82/g-19064995 |access-date=2026-02-28 |website=dw.com |language=zh |archive-date=2021-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210526062815/https://www.dw.com/zh/%E5%85%83%E5%AE%B5%E8%8A%82%E6%89%8D%E6%98%AF%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%9A%84%E6%83%85%E4%BA%BA%E8%8A%82/g-19064995 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=元宵情人節 |url=https://skypost.hk/column/article/3898557/https%3A%2F%2Fskypost.hk%2Fcolumn%2Farticle%2F3898557%2F%E5%85%83%E5%AE%B5%E6%83%85%E4%BA%BA%E7%AF%80 |access-date=2026-02-28 |website=skypost.hk |language=zh}}&lt;/ref&gt; বিবাহৰ মধ্যস্থতাকাৰীসকলে যুৱক-যুৱতীৰ যোৰা মিলোৱাৰ আশাত ব্যস্ত হৈ পৰিছিল। আটাইতকৈ উজ্জ্বল লণ্ঠনসমূহ শুভ ভাগ্য আৰু আশাৰ প্ৰতীক আছিল। সময়ৰ লগে লগে চীনৰ মূল ভূ-খণ্ড, টাইৱান বা হংকঙৰ অধিকাংশ ঠাইত এই উৎসৱৰ এনে অৰ্থ আৰু নাথাকিল।&lt;ref name=&quot;travelchinaguide.com&quot;/&gt;

মালয়েছিয়া আৰু ছিংগাপুৰত কিছুমান অবিবাহিত মহিলাই মেণ্ডাৰিন [[কমলা]] ফলত নিজৰ নাম আৰু যোগাযোগৰ তথ্য লিখে। তাৰ পিছত তেওঁলোকে সেই কমলাবোৰ হ্ৰদ বা নদীত পেলাই দিয়ে, যাতে কোনো সম্ভাৱ্য জীৱন-সংগীয়ে সেইবোৰ উদ্ধাৰ কৰে বুলি আশা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://thestar.com.my/news/nation/2025/02/11/putting-a-modern-spin-on-a-chap-goh-meh-tradition | title=Putting a modern spin on a Chap Goh Meh tradition | date=11 February 2025 |last=Zalani|first=Emalin|archive-url=https://web.archive.org/web/20250211043034/https://www.thestar.com.my/news/nation/2025/02/11/putting-a-modern-spin-on-a-chap-goh-meh-tradition|archive-date=11 Feb 2025|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===তাংইউয়ান বা ইউয়ানশিয়াও===
লণ্ঠন উৎসৱৰ সময়ত খোৱা তাংইউয়ান '湯圓' (দক্ষিণ চীন, টাইৱান আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত) বা ইউয়ানশিয়াও '元宵' (উত্তৰ চীনত) হৈছে আঠাযুক্ত চাউলেৰে তৈয়াৰ কৰা এটা গোলাকাৰ খাদ্য। ইয়াৰ ভিতৰত সাধাৰণতে মিঠা ৰঙা মাহৰ পেষ্ট, তিলৰ পেষ্ট বা বাদামৰ মাখন দিয়া হয়।&lt;ref name=McDowell/&gt; তাংইউয়ান আৰু ইউয়ানশিয়াওৰ মাজত হাতেৰে প্ৰস্তুত কৰা আৰু ভিতৰৰ ভৰোৱা সামগ্ৰীৰ পদ্ধতিৰ পাৰ্থক্য আছে। অৱশ্যে আকৃতি আৰু সোৱাদত দুয়োটা অতি একে। সেয়েহে সুবিধাৰ বাবে অধিকাংশ মানুহে দুয়োটাৰ মাজত পাৰ্থক্য নকৰে আৰু একে বস্তু বুলি গণ্য কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm|title=Do you know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan|website=www.chinaeducationaltours.com|access-date=2019-02-24|archive-date=2019-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720112115/https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt; চীনা লোকসকলে বিশ্বাস কৰে যে এই গোলাকাৰ খাদ্য আৰু ইয়াক পৰিৱেশন কৰা বাটিটোৰ আকৃতিয়ে পৰিয়ালৰ একতা আৰু মিলনৰ প্ৰতীক। তাংইউয়ান বা ইউয়ানশিয়াও খালে নতুন বছৰত পৰিয়াললৈ সম্প্ৰীতি, সুখ আৰু সৌভাগ্য আহে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;china.org.cn&quot;/&gt;&lt;ref name=Wei/&gt;&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot;&gt;
File:Yuanxiao and fillings (20210225185338).jpg|''ইউয়ানশিয়াও'' আৰু ইয়াৰ ভিতৰৰ ভৰোৱা সামগ্ৰী
File:Tangyuan.JPG|''ইউয়ানশিয়াও''
File:HK Lee Chun Food Seesame Tong Yuen Glutinous Rice Ball 8.JPG|''ইউয়ানশিয়াও''
File:HK food company Lee Chun 利川 芝麻湯圓 Sesame Tong Yuen tablepoon April-2011.JPG|''ইউয়ানশিয়াও''
File:圓仔.jpg|''তাংইউয়ান''
File:Chinese Tangyuan.jpeg|''তাংইউয়ান''
File:Chinese Sweet Dumpling.JPG|''তাংইউয়ান''
File:汤圆 Cooked Tang Yuan (329781165).jpg|''তাংইউয়ান''
File:Glutinous Rive Balls (Tang Yuan).jpg|তাংইউয়ান
&lt;/gallery&gt;

===ষষ্ঠ শতিকাৰপৰা পৰৱৰ্তী সময়===
[[File:Lanterns in Nanjing Fuzimiao.jpg|thumb|250px|ছিনহুৱাই লণ্ঠন মেলাত লণ্ঠন]]
ষষ্ঠ শতিকাৰ সুই ৰাজবংশৰ সময়ত সম্ৰাট ইয়াঙে]] আন দেশৰ দূতসকলক চীনলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰি ৰঙীন পোহৰযুক্ত লণ্ঠন চাবলৈ আৰু উৎসৱমুখৰ অনুষ্ঠান উপভোগ কৰিবলৈ দিছিল।&lt;ref name=Ning&gt;{{cite book|last=Ning|first=Qiang|title=Art, Religion, and Politics in Medieval China: The Dunhuang Cave of the Zhai Family|date=2011|publisher=University of Hawaii Press|page=131|url=https://books.google.com/books?id=o62gkAg8WX0C&amp;pg=PA131|isbn=9780824827038}}&lt;/ref&gt;

সপ্তম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে টাং ৰাজবংশৰ সময়ত লণ্ঠন প্ৰদৰ্শন তিনিদিনলৈ চলিছিল। সম্ৰাটে ৰাতি বাহিৰত থকাৰ নিষেধাজ্ঞাও উঠাই দিছিল, ফলত মানুহে দিন-ৰাতি উৎসৱৰ লণ্ঠন উপভোগ কৰিব পাৰিছিল। এই আনন্দময় দৃশ্য বৰ্ণনা কৰা চীনা কবিতা সহজেই পোৱা যায়।&lt;ref name=Ning/&gt;

ছং ৰাজবংশৰ সময়ত এই উৎসৱ পাঁচ দিনলৈ উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল&lt;ref name=&quot;Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Lantern Festival&quot;/&gt; আৰু ইয়াৰ কাৰ্যসূচী চীনৰ বহুতো ডাঙৰ নগৰলৈ বিয়পি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। 

আজিও চীনৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰথম চন্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫তম দিনা লণ্ঠন প্ৰদৰ্শন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰম্পৰা হিচাপে চলি আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ-পশ্চিম চীনৰ ছিছুয়ান প্ৰদেশৰ ছেংদু নগৰত প্ৰতি বছৰে সংস্কৃতি উদ্যানত লণ্ঠন মেলা অনুষ্ঠিত হয়। লণ্ঠন উৎসৱৰ সময়ত উদ্যানখন যেন লণ্ঠনৰ এক বিশাল সাগৰত পৰিণত হয়। বহু নতুন নক্সাই বৃহৎসংখ্যক দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰে। আটাইতকৈ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰা লণ্ঠনটো হৈছে ড্ৰেগন পোল। এই লণ্ঠনটো সোণালী অজগৰৰ আকৃতিত নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ৩৮ মিটাৰ ওখ এডাল খুঁটাৰ চাৰিওফালে পাক খাই ওপৰলৈ উঠে। ইয়াৰ মুখৰপৰা আতচবাজী ওলাই আহে। হাংঝৌ আৰু ছাংহাইৰ দৰে নগৰসমূহেও বৈদ্যুতিক আৰু নীয়ন লণ্ঠন ব্যৱহাৰ কৰিছে, যিবোৰ প্ৰায়ে পৰম্পৰাগত কাগজ বা কাঠৰ লণ্ঠনৰ কাষত দেখা যায়। এই উৎসৱৰ আন এটা জনপ্ৰিয় কাৰ্যসূচী হৈছে লণ্ঠনৰ সাঁথৰ অনুমান কৰা।&lt;ref&gt;Richard C. Rudolph, '[https://www.jstor.org/stable/1495728 Notes on the Riddle in China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200125223326/https://www.jstor.org/stable/1495728 |date=2020-01-25 }}',''California Folklore Quarterly'', 1.1 (Jan. 1942), pp. 65–82 (pp. 75–79).&lt;/ref&gt; এই পৰম্পৰা ছং ৰাজবংশৰ সময়ৰপৰা চলি আহিছে।&lt;ref name=&quot;Wei Chinese Festivals Yuanxiao Festival&quot;&gt;{{cite book |last1=Wei |first1=Liming |title=Chinese Festivals: Traditions, Customs and Rituals |date=2010 |location=Beijing |isbn=9787508516936 |pages=26–29 |edition=Second}}&lt;/ref&gt;

===উৎসৱমুখৰ কাৰ্যসূচী===
{{wide image|Ming Emperor Xianzong Enjoying the Lantern Festival (Ming Dynasty).jpg|3000px|১৪৮৫ চনত ৰাজদৰবাৰৰ এজন চিত্ৰশিল্পীয়ে অংকন কৰা এই ছবিখনত ছেংহুৱা সম্ৰাটে পৰম্পৰাগত চীনা লণ্ঠন উৎসৱৰ সময়ত নিষিদ্ধ নগৰৰ ভিতৰত পৰিয়ালসমূহৰ সৈতে উৎসৱ উপভোগ কৰা দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে। ইয়াত কচৰৎ প্ৰদৰ্শন, অপেৰা, যাদু প্ৰদৰ্শন আৰু আতচবাজী ফুটোৱা দৃশ্য আছে। |dir=rtl}}

[[সিংহ নৃত্য]] ({{lang|zh|舞獅}}), খুঁটিৰ ওপৰত খোজ কঢ়া ({{lang|zh|踩高蹺}}), সাঁথৰৰ খেল ({{lang|zh|猜燈謎}}) আৰু অজগৰ নৃত্য ({{lang|zh|耍龍燈}}) উৎসৱৰদিনা আৰু তাৰ পিছৰ দিনসমূহত অতি জনপ্ৰিয় কাৰ্যসূচী। 

জাপানী পণ্ডিতসকলৰ মতে, লণ্ঠনৰ সাঁথৰ উত্তৰ ছং ৰাজবংশৰ সময়তে (৯৬০–১১২৬) জনপ্ৰিয় হৈছিল। লণ্ঠনৰ সাঁথৰ প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত লণ্ঠনৰ এটা ফাল ঢাকি বাকী তিনিটা ফালত সাঁথৰ লিখা হয়। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে সাঁথৰ সমাধান কৰি ঢাকি থোৱা ফালটোৰ উত্তৰ অনুমান কৰে। ইয়াক &quot;লণ্ঠনৰ সাঁথৰ ভঙা বা সমাধান কৰা&quot; বুলি কোৱা হয়। সাঁথৰৰ বিষয়-বস্তু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ, জীৱনী, কবিতা, বিভিন্ন দাৰ্শনিকৰ জনপ্ৰিয় কাহিনী আৰু উপন্যাস, প্ৰবাদ, বিভিন্ন চৰাই, প্ৰাণী আৰু পোক-পৰুৱাৰ নাম, লগতে ফুল, ঘাঁহ, শাক-পাচলি আৰু ঔষধি উদ্ভিদৰপৰা ল'ব পাৰি। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে লণ্ঠনৰপৰা সাঁথৰটো খুলি লৈ আয়োজকক নিজৰ উত্তৰ পৰীক্ষা কৰিবলৈ দিব পাৰে। সঠিক উত্তৰ দিয়া লোকসকলে &quot;সাঁথৰ পুৰস্কাৰ&quot; লাভ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত চিয়াহী, কাগজ, লিখনী, চিয়াহীৰ পাত্ৰ, বিচনী, সুগন্ধি থলী, ফল বা খাদ্য সামগ্ৰী থাকিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Richard C |first1=Rudolph |title=Notes on the Riddle in China |journal=California Folklore Quarterly |volume=1}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{Commons category-inline|Lantern festivals|লণ্ঠন উৎসৱ}}
* {{Wiktionary-inline|Lantern Festival|লণ্ঠন উৎসৱ}}

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]
[[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>3qcs6q9vnwnbe8417xb9e7b8v7mslfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লাবা উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139348</id>
    <revision>
      <id>633672</id>
      <parentid>633346</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T00:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17089" sha1="ax6jg6puezyzldy69bz39489262826s" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name = লাবা উৎসৱ
| type = পূব এছীয়
| image = 腊八粥.jpg
| imagesize = 
| caption = বাটি এটাত লাবা কঞ্জী
| official_name = লাবা জিয়ে, লাপ বাক জিট (臘八節, 腊八节)
| nickname = 
| observedby = চীনা লোকসকল
| litcolor = 
| longtype = 
| significance = বছৰৰ সামৰণি উদ্‌যাপন, বুদ্ধৰ বোধিজ্ঞান লাভৰ উদ্‌যাপন
| date = চান্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীৰ দ্বাদশ মাহৰ অষ্টম দিন
| date{{LASTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=last|cite=no}} {{CURRENTYEAR}}
| date{{CURRENTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=current|cite=no}} {{NEXTYEAR}}
| date{{NEXTYEAR}} = {{Calendar date/infobox|year=next|cite=no}} {{NEXTYEAR|2}}
| date{{NEXTYEAR|2}} = {{Calendar date/infobox|year=next2}} {{NEXTYEAR|3}}
| celebrations = 
| observances = লাবা কঞ্জী গ্ৰহণ, ইত্যাদি
| relatedto = বোধি দিৱস&lt;br/&gt; [[:ja:成道会|ৰোহাটছু]] &lt;small&gt;(জাপানত)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt; '''অন্যান্য সম্পৰ্কীয় উৎসৱসমূহ'''&lt;br/&gt; [[বুদ্ধ পূৰ্ণিমা]] &lt;small&gt;(শ্ৰীলংকা, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছত)&lt;/small&gt;
}}
{{Infobox Chinese
| t = {{linktext|臘八}}
| s = 腊八
| l = &quot;Eighth of ''La''&quot;
| p = Làbā
| mi = {{IPAc-cmn|l|a|4|.|b|a|1}}
| j = Laap&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;-baat&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| y = Laahp-baat
| ci = {{IPAc-yue|l|aap|6|-|b|aat|3}}
}}
'''লাবা উৎসৱ''' ({{Lang-en|Laba Festival}}, চীনা: 臘八節) হৈছে চীনা দিনপঞ্জীৰ দ্বাদশ মাহ অৰ্থাৎ লা মাহৰ (বা লায়ুৱে 臘月) অষ্টম দিনা উদ্‌যাপন কৰা এটা পৰম্পৰাগত চীনা উৎসৱ। ইয়াৰ জৰিয়তে [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ সময়ছোৱাৰ সূচনা হয়। এই দিনটোত লাবা কঞ্জী (একপ্ৰকাৰৰ চাউলৰ জাউ বা পায়স) খোৱাটো এক পৰম্পৰাগত ৰীতি। 

উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ৰাজবংশৰ সময়লৈকে লাবা উৎসৱ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট দিনত অনুষ্ঠিত হোৱা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ই বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হয় আৰু দ্বাদশ মাহৰ অষ্টম দিনটোত ইয়াক স্থিৰ কৰা হয়, যিটো দিন বুদ্ধদেৱৰ দিব্যজ্ঞান লাভৰ দিনো আছিল। সেয়েহে, লাবা উৎসৱৰ বহুতো আচাৰ-পৰম্পৰা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত। ই জাপানী ৰোহাটছু আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ বোধি দিৱসৰ সৈতে পোনপটীয়াভাৱে সাদৃশ্যপূৰ্ণ। 

== ইতিহাস ==
লাবা উৎসৱৰ নামকৰণে চীনা দিনপঞ্জীত ইয়াৰ তিথি বা তাৰিখটোক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। 'লা' হৈছে দ্বাদশ তথা অন্তিম মাহটোৰ নাম, আৰু 'বা' মানে হৈছে &quot;আঠ।&quot; &lt;ref name=&quot;Eight treasure congee shines during Laba Festival&quot;/&gt; প্ৰাচীন চীনত, এই &quot;আঠ&quot; সংখ্যাটোৱে বছৰৰ শেষত আঠগৰাকী দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে উৎসৰ্গিত বলিপ্ৰথাক বুজাইছিল।&lt;ref name=&quot;Buddhist Impact on Chinese Culture Guang&quot;/&gt;

মূলতঃ, নতুন বছৰত সৌভাগ্য, স্বাস্থ্য, সুৰক্ষা আৰু প্ৰচুৰ শস্য উৎপাদনৰ কামনা কৰি দেৱ-দেৱী আৰু পূৰ্বপুৰুষসকলৰ উদ্দেশ্যে বলিদান বা নৈৱেদ্য আগবঢ়াই এই উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;The Laba Festival Dang Xiaofei&quot;&gt;{{cite news |title=The Laba Festival |url=https://www.magzter.com/stories/News/China-Today-English/The-Laba-Festival |access-date=22 November 2022 |work=www.magzter.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Buddhist Impact on Chinese Culture Guang&quot;/&gt; 'লা' শব্দটোৱে প্ৰথমাৱস্থাত এই ধৰ্মীয় বলি-বিধানকে বুজাইছিল।&lt;ref name=&quot;The Laba Festival Dang Xiaofei&quot;/&gt;

খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাত চীন দেশত [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰসাৰ ঘটাৰ পিছত, এই উৎসৱটো [[গৌতম বুদ্ধ]]ৰ দিব্যজ্ঞান লাভৰ স্মাৰক হিচাপে পালিত হ’বলৈ ধৰে।&lt;ref name=&quot;Buddhist Impact on Chinese Culture Guang&quot;/&gt; উত্তৰ আৰু দক্ষিণ ৰাজবংশৰ ৰাজত্বকালত ইয়াক এটা নিৰ্দিষ্ট দিনত (দ্বাদশ মাহৰ অষ্টম দিন) স্থিৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;The Laba Festival Dang Xiaofei&quot;/&gt;

[[চিং ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত [[বেইজিং|বেইজিঙ]]ৰ য়োংহে মন্দিৰত লাবা উৎসৱৰ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহ অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=新年纳余庆 嘉节启新芳——古诗词里的春节习俗 |url=http://guoqing.china.com.cn/2021-02/13/content_77213881.htm |access-date=22 November 2022 |work=guoqing.china.com.cn}}&lt;/ref&gt;

== আচাৰ-পৰম্পৰা ==
লাবা উৎসৱক [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ প্ৰাক-পৰ্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়, যাৰ প্ৰায় তিনি সপ্তাহৰ পিছত মূল নৱবৰ্ষ আহে।&lt;ref name=&quot;The Laba Festival Dang Xiaofei&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Lifestyle in China page 14 Laba Festival&quot;/&gt;

ৰোগ-ব্যাধি দূৰ কৰাৰ বাবে ঢোল বজোৱাটো ইয়াৰ এক প্ৰাচীন পৰম্পৰা। তন্ত্ৰ-মন্ত্ৰ বা ডাইনী বিদ্যাৰ প্ৰাচীন পৰম্পৰাৰপৰা উৎপত্তি হোৱা এই প্ৰথা আজিও হুনান প্ৰদেশৰ চিনহুৱাৰ দৰে ঠাইত প্ৰচলিত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;腊八节的传说和习俗 xinhuanet&quot;/&gt;

=== লাবা কঞ্জী ===
{{main|লাবা কঞ্জী}}
পৰম্পৰাগতভাৱে, লাবা কঞ্জী গ্ৰহণ কৰাটো এই উৎসৱৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। এই খাদ্যবিধৰ উৎপত্তিৰ সন্দৰ্ভত একাধিক পৌৰাণিক বা কিংবদন্তিমূলক আখ্যান আছে।&lt;ref name=&quot;Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Laba&quot;/&gt; এটা কাহিনী অনুসৰি, ছং ৰাজবংশৰ সময়ত বৌদ্ধ মঠ-মন্দিৰসমূহে মানুহক এই কঞ্জী বা জাউ বিতৰণ কৰাৰপৰাই ইয়াৰ আৰম্ভণি হৈছিল। এই প্ৰথাটো সেই আখ্যানৰ সন্মানত প্ৰচলিত হৈছিল য’ত উল্লেখ আছে যে [[গৌতম বুদ্ধ|শাক্যমুনি]]য়ে (গৌতম বুদ্ধ) দ্বাদশ মাহৰ অষ্টম দিনা কঞ্জী খোৱাৰ পাছতহে দিব্যজ্ঞান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Buddhist Impact on Chinese Culture Guang&quot;&gt;{{cite journal |last1=Guang |first1=Xing |title=Buddhist Impact on Chinese Culture |journal=Asian Philosophy |date=November 2013 |volume=23 |issue=4 |pages=305–322 |doi=10.1080/09552367.2013.831606 |s2cid=145072418 |access-date=22 November 2022 |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09552367.2013.831606|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

চীনৰ বহু ঠাইত লাবা কঞ্জী বা লাবা পায়স ({{zh|t=臘八粥|hp=Làbāzhōu|labels=no}}) অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ চাউল, মাহ, বাদাম আৰু শুকান ফল ইয়াৰ প্ৰধান উপাদান। শীতকালত ই স্বাস্থ্যৰ বাবে উপকাৰী বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Eight treasure congee shines during Laba Festival&quot;/&gt;

ইয়াক &quot;অষ্ট-ৰত্ন কঞ্জী&quot; ({{zh|s=八宝粥|hp=Bā bǎo zhōu|labels=no}})&lt;ref name=&quot;农历腊八节:有悠久传统和历史 喝腊八粥腌腊八蒜&quot;/&gt; বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠ বা ততোধিক উপাদানেৰে প্ৰস্তুত কৰা হয়, যিয়ে সৌভাগ্যৰ প্ৰতীক বহন কৰে।&lt;ref name=&quot;Eight treasure congee shines during Laba Festival&quot;&gt;{{cite news |title='Eight treasure congee' shines during Laba Festival |url=https://www.chinadaily.com.cn/m/innermongolia/2017-01/05/content_28606209.htm |access-date=22 November 2022 |work=www.chinadaily.com.cn}}&lt;/ref&gt; চীন দেশত 'আঠ' সংখ্যাটোক ভাগ্যশালী সংখ্যা হিচাপে গণ্য কৰা হয়,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hoon Ang |first1=Swee |title=Chinese consumers' perception of alpha-numeric brand names |journal=Journal of Consumer Marketing |date=1 January 1997 |volume=14 |issue=3 |pages=220–233 |doi=10.1108/07363769710166800 |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/07363769710166800/full/html |access-date=22 November 2022 |issn=0736-3761|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আৰু লাবাৰ 'বা' শব্দৰ অৰ্থও হৈছে আঠ।&lt;ref name=&quot;Eight treasure congee shines during Laba Festival&quot;/&gt;

চীনৰ বিভিন্ন অঞ্চলত লাবা কঞ্জীৰ বহুতো ভিন্ন ৰূপ দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Laba&quot;/&gt; ইয়াৰ উপাদানসমূহৰ ভিতৰত মিশ্ৰিত শস্য যেনে চাউল, বাজৰা আৰু [[যৱ]]; মাহ আৰু বাদাম জাতীয় শস্য যেনে মগু মাহ, ৰঙা মাহ, পদুমৰ বীজ, চীনাবাদাম, আখৰোট আৰু চেষ্টনাট; শুকান ফল যেনে [[বগৰী]], লংগান, কিচমিচ আৰু গোজি বেৰী; আৰু অন্যান্য উপাদান যেনে শাক-পাচলি আৰু মাংস অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;农历腊八节:有悠久传统和历史 喝腊八粥腌腊八蒜&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=7 Chinese dishes that are completely plant-based |url=https://www.scmp.com/magazines/style/leisure/article/3004652/it-vegan-7-chinese-dishes-are-completely-plant-based |access-date=22 November 2022 |work=South China Morning Post |date=5 April 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;腊八节的传说和习俗 xinhuanet&quot;&gt;{{cite news |title=腊八节的传说和习俗(图) |url=http://news.xinhuanet.com/food/2005-01/12/content_2448753.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110114024848/http://news.xinhuanet.com/food/2005-01/12/content_2448753.htm |archivedate=2011-01-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Stepanchuk Mooncakes and Hungry Ghosts Laba&quot;&gt;{{cite book |last1=Stepanchuk |first1=Carol |title=Mooncakes and Hungry Ghosts: Festivals of China |date=1991 |publisher=China Books &amp; Periodicals |location=San Francisco |isbn=0-8351-2481-9 |pages=3–6}}&lt;/ref&gt;

=== লাবা নহৰু ===
{{main|লাবা নহৰু}}
[[File:Laba Garlic.jpg|thumbnail|লাবা নহৰু]]
লাবা উৎসৱৰ আন এবিধ খাদ্য হৈছে লাবা নহৰু, যিটো বিশেষকৈ উত্তৰ চীনত অতি জনপ্ৰিয়।&lt;ref&gt;{{cite book | author=Block, E. | title=Garlic and Other Alliums: The Lore and the Science | publisher=Royal Society of Chemistry | year=2010 | isbn=978-0-85404-190-9}}&lt;/ref&gt; চীনা ভাষাত নহৰুৰ ({{zh|s=蒜|hp=suàn|labels=no}}) উচ্চাৰণ ‘হিচাপ কৰা’ বা গণনা কৰা ({{zh|s=算|hp=suàn|labels=no}}) শব্দটোৰ সৈতে একে। লোকবিশ্বাস অনুসৰি লাবা উৎসৱৰদিনা ব্যৱসায়ীসকলে তেওঁলোকৰ হিচাপ-নিকাচ মিলাব লাগে আৰু বছৰটোৰ আয়-ব্যয়ৰ গণনা কৰিব লাগে।&lt;ref name=&quot;农历腊八节:有悠久传统和历史 喝腊八粥腌腊八蒜&quot;&gt;{{cite news |title=农历腊八节:有悠久传统和历史 喝腊八粥腌腊八蒜 |url=https://www.chinanews.com.cn/cul/2013/01-19/4502277.shtml |access-date=22 November 2022 |work=中新网}}&lt;/ref&gt; ভিনেগাৰত নহৰু ডুবাই থৈ লাবা নহৰু প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;腊八节的传说和习俗 xinhuanet&quot;/&gt; লাবা উৎসৱৰদিনাৰপৰা [[চীনা নৱবৰ্ষ]] অহালৈকে নহৰুখিনি ভিনেগাৰত ভিজাই ৰখা হয়। ইয়াৰ পিছত চীনা নৱবৰ্ষৰ সময়ত চীনা ডাম্পলিং (একপ্ৰকাৰৰ মʼমʼ)ৰ সৈতে এই নহৰু আৰু ভিনেগাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Lifestyle in China page 14 Laba Festival&quot;&gt;{{cite book |last1=Gong |first1=Wen |title=Lifestyle in China |date=2007 |publisher=五洲传播出版社 |isbn=978-7-5085-1102-3 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=33DE2sJEjH0C&amp;dq=laba%20festival&amp;pg=PA14 |access-date=23 November 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==
জিন ইয়ং নামৰ ঔপন্যাসিকগৰাকীৰ ওড টু গেলেণ্ট্ৰী নামৰ উপন্যাসখনৰ পটভূমিৰ সৈতে এই উৎসৱটো প্ৰাসংগিকভাৱে জড়িত। 

২০১১ চনত গুগলে এই উৎসৱৰ স্মৃতিত এটা গুগল ডুডল প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Laba Rice Porridge Festival 2011|url=https://doodles.google/doodle/laba-rice-porridge-festival-2011/|access-date=11 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==
* [[লিটল নিউ ইয়াৰ]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{cite web|url=http://cn.netor.com/know/tcustom/tcust13.htm|title=腊八节|website=Netor网同纪念|archive-url=https://web.archive.org/web/20100108101652/http://cn.netor.com/know/tcustom/tcust13.htm|archive-date=2010-01-08|url-status=dead|language=zh|access-date=2026-08-29|archivedate=2010-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100108101652/http://cn.netor.com/know/tcustom/tcust13.htm|deadurl=yes}}
* {{cite web|url=http://www.arakakikamada.com/fuushuu1.html|title=沖縄エコツアー-沖縄の風習編|website=のんびりゆっくり沖縄自然体験エコツアー|archive-url=https://web.archive.org/web/20081214201201/http://www.arakakikamada.com/fuushuu1.html|archive-date=2008-12-14|url-status=dead|language=ja|access-date=2026-08-29|archivedate=2008-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081214201201/http://www.arakakikamada.com/fuushuu1.html|deadurl=yes}}

[[শ্ৰেণী:চীনা সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>ax6jg6puezyzldy69bz39489262826s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৰঘুৰাজপুৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139367</id>
    <revision>
      <id>633712</id>
      <parentid>633357</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:02:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17865" sha1="2vcqj0wp5fntuhr0l18brrm9sy57f08" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ৰঘুৰাজপুৰ
| native_name = ରଘୁରାଜପୁର
| native_name_lang = or
| settlement_type = ঐতিহ্যবাহী হস্তশিল্প গাঁও
| image_skyline = Entrance of Raghurajpur.jpg
| image_caption = ৰঘুৰাজপুৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
| pushpin_map = India Odisha
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = ওড়িশাত ৰঘুৰাজপুৰৰ অৱস্থান
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[ওড়িশা]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[পুৰী জিলা]]
| population_total = 
| population_as_of = 
| population_density_km2 = auto
| timezone = ভাৰতীয় মান সময়
| utc_offset = +৫:৩০
| postal_code_type = ডাক সূচক সংখ্যা
| postal_code = 
| area_code_type = দূৰভাষ সংকেত
| area_code = 
| website = 
| footnotes = 
}}

{{Short description|গাঁও, ওড়িশা, ভাৰত}}

'''ৰঘুৰাজপুৰ''' {{en|Raghurajpur}}ভাৰতৰ [[ওড়িশা]]ৰ [[পুৰী জিলা]]ৰ এখন ঐতিহ্যবাহী হস্তশিল্প গাঁও। এই গাঁওখন ইয়াৰ প্ৰসিদ্ধ [[পট্টচিত্ৰ]] চিত্ৰশিল্পীসকলৰ বাবে জনাজাত। এই শিল্পৰূপ অঞ্চলটোত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাৰপৰাই প্ৰচলিত হৈ আহিছে। গাঁওখন [[গোটিপুৱা নৃত্য| গোটিপুৱা নৃত্যদলসমূহৰ]] বাবেও জনাজাত। এই নৃত্য [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্য]]ৰ অন্তৰ্গত [[ওড়িছী নৃত্য|ওড়িছী]] নৃত্যৰ পূৰ্বসূৰী। ইয়াৰ উপৰি ওড়িছীৰ বিশিষ্ট শিল্পী পদ্মবিভূষণ গুৰু [[কেলুচৰণ মহাপাত্ৰ]] আৰু গোটিপুৱা নৃত্যশিল্পী পদ্মশ্ৰী গুৰু মাগুণী চৰণ দাসৰ জন্মস্থান হিচাপেও ৰঘুৰাজপুৰ পৰিচিত। শিল্প গুৰু ড॰ জগন্নাথ মহাপাত্ৰৰো জন্মস্থান এই গাঁওখন। তেওঁ এগৰাকী বিশিষ্ট পট্টচিত্ৰ শিল্পী আৰু পট্টচিত্ৰ শিল্প তথা ৰঘুৰাজপুৰ গাঁওখনৰ বিকাশত যথেষ্ট অৱদান আগবঢ়াইছে। ইয়াৰ উপৰি গাঁওখনত তছৰ চিত্ৰকলা, তালপাতৰ খোদাই, শিলৰ খোদাই, কাঠৰ খোদাই, গোবৰৰে নিৰ্মিত পুতলা, কাগজৰ মণ্ডৰে নিৰ্মিত পুতলা আৰু মুখা আদি বিভিন্ন হস্তশিল্পৰ প্ৰচলন আছে।&lt;ref name=bi&gt;[[#Bo|Bindloss, p. 648]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fr&gt;{{cite news |title=A visitors' delight |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1924/stories/20021206002208600.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606123938/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1924/stories/20021206002208600.htm |url-status=usurped |archive-date=6 June 2011 |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |volume=19 |issue=24 |date=6 December 2002 |access-date=29 August 2026 |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606123938/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1924/stories/20021206002208600.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Section link||Bu, Bundgaard. p. 65}}&lt;/ref&gt;
[[File:The Paintings on Betel nut (Areca nut) by the artists of Raghurajpur.JPG|thumb|ৰঘুৰাজপুৰৰ শিল্পীসকলে তামোলত অংকন কৰা [[জগন্নাথ]]ৰ চিত্ৰ]]
[[File:Palm leaf etching of Odisha.webm|thumb|ৰঘুৰাজপুৰত এগৰাকী শিল্পীয়ে তালপাতত খোদাই কৰি দেখুৱাইছে]]

২০০০ চনত ভাৰতীয় কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ন্যাসে দুবছৰীয়া গৱেষণা আৰু তথ্য-নথিভুক্তকৰণ প্ৰকল্প সম্পন্ন কৰাৰ পাছত এই গাঁওখনক ওড়িশাৰ প্ৰথমখন ঐতিহ্যবাহী গাঁও হিচাপে উন্নয়নৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয় আৰু ইয়াক ঐতিহ্যবাহী হস্তশিল্প গাঁও হিচাপে গঢ়ি তোলা হয়। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে গাঁওখনত এটা ব্যাখ্যা কেন্দ্ৰ, শিল্পীসকলৰ ঘৰৰ দেৱালত অংকন কৰা বিশেষ চিত্ৰকৰ্ম আৰু এটা অতিথিশালা স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Rangan&quot;&gt;{{cite news |last1=Datta |first1=Rangan |title=Raghurajpur: The Odisha village of patachitra painters |url=https://www.telegraphindia.com/my-kolkata/places/visit-to-raghurajpur-a-patachitra-artisans-village-and-the-first-heritage-crafts-village-of-the-odisha-near-puri/cid/1861166 |access-date=29 August 2023 |agency=My Kolkata |publisher=The Telegraph |date=18 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=fr/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=HERITAGE: Mural village |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2516/stories/20080815251607400.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606124215/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2516/stories/20080815251607400.htm |url-status=usurped |archive-date=6 June 2011 |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |volume=25 |issue=16 |date=15 August 2008 |access-date=29 August 2026 |archivedate=6 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110606124215/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2516/stories/20080815251607400.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

এই গাঁওখনৰ আন এক বিশেষত্ব হৈছে ইয়াত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত সজ্জা ''পট'' কেৱল এই ঠাইতে নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পট ভগৱান [[জগন্নাথ]]ৰ সিংহাসনৰ তলত আৰু প্ৰতি বছৰে [[ৰথযাত্ৰা]] উৎসৱৰ সময়ত তিনিখন ৰথত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই উৎসৱ [[পুৰী]]ৰ তীৰ্থনগৰত অনুষ্ঠিত হয়। পুৰী ৰঘুৰাজপুৰৰপৰা প্ৰায় ১৪&amp;nbsp; কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত আৰু [[জগন্নাথ মন্দিৰ, পুৰী|জগন্নাথ মন্দিৰ]]ৰ বাবে বিখ্যাত।&lt;ref&gt;[http://pattachitra.com/raghurajpur.htm Rajhurajpur – pattachitra]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Behind-the-scene action before the Rath Yatra|url=http://ibnlive.in.com/news/behindthescene-action-before-the-rath-yatra/44947-3.html|publisher=[[CNN-IBN]]|date=15 July 2007|access-date=27 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121006222043/http://ibnlive.in.com/news/behindthescene-action-before-the-rath-yatra/44947-3.html|archive-date=6 October 2012|url-status=dead|archivedate=6 October 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121006222043/http://ibnlive.in.com/news/behindthescene-action-before-the-rath-yatra/44947-3.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

চৰকাৰ আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলে অনলাইন অভিযানৰ জৰিয়তে ৰঘুৰাজপুৰ গাঁওখনৰ পট্টচিত্ৰ শিল্পৰ প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A Twitter campaign lifts Pattachitra artists out of crisis in Odisha |url=https://www.newindianexpress.com/good-news/2021/jun/27/a-twitter-campaign-lifts-pattachitraartists-out-of-crisis-in-odisha-2322121.html |access-date=2022-06-10 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== বৰ্ণনা ==
[[নাৰিকল]], তাল, [[আম]] আৰু [[কঁঠাল]] গছৰ বাগিছাৰ মাজত অৱস্থিত মূল গাঁওখনত দুটা পথৰ কাষে কাষে ১২০টাতকৈ অধিক ঘৰ আছে। এই ঘৰসমূহৰ অধিকাংশতে দেৱালচিত্ৰ অংকিত হৈ আছে। ইয়াত শিল্পীসকলে বাস কৰি পট্টচিত্ৰ শিল্পৰ অনুশীলন কৰে। ইয়াৰ উপৰি সমগ্ৰ গাঁওখনতে বহুতো শিল্পীয়ে পৰম্পৰাগত মুখা, শিলৰ মূৰ্তি, কাগজৰ মণ্ডৰে নিৰ্মিত বস্তু, ভাস্কৰ্য, কাঠৰ পুতলা আদি নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref name=bi/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.mapsofindia.com/puri/weekend-tours/raghurajpur.html Rajhurajpur] mapsofindia.&lt;/ref&gt; গাঁওখনত কেৱল স্থানীয় দেৱী ভূআসুনীলৈ নহয়, ৰাধামোহন, গোপীনাথ, ৰঘুনাথ, লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু [[গৌৰাংগ]]কে ধৰি বিভিন্ন [[হিন্দু]] দেৱ-দেৱীলৈ উৎসৰ্গিত কেইবাটাও মন্দিৰো আছে। 

প্ৰায় ২০০০ চনত ভাৰতীয় কলা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য ন্যাসে ইয়াক এখন ঐতিহ্যবাহী গাঁও হিচাপে উন্নয়ন কৰে। ইয়াৰ পিছতে ই ৰাজ্যখনৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰাম্য পৰ্যটনস্থলীলৈ পৰিণত হয় আৰু দেশ-বিদেশৰ পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ ধৰে।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071012194004/http://hindu.com/2007/10/11/stories/2007101157960200.htm INTACH to develop village in Ganjam district] ''The Hindu'', 11 October 2007.&lt;/ref&gt; সংগঠনটোৱে গাঁওবাসীসকলক পৰ্যটকসকলক ঐতিহ্যবাহী ভ্ৰমণ কৰোৱাৰ বাবেও প্ৰশিক্ষণ দিছিল। ইয়াৰ পিছত এই ব্যৱস্থা অঞ্চলটোৰ ঐতিহ্য পৰ্যটনৰ এক আদৰ্শ ৰূপত পৰিণত হৈছে।&lt;ref&gt;[http://www.unescobkk.org/fileadmin/user_upload/culture/AAHM/heritage_guides_training/training_kit/Core_module/English_version.pdf Heritage Guide training] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160713075336/http://www.unescobkk.org/fileadmin/user_upload/culture/AAHM/heritage_guides_training/training_kit/Core_module/English_version.pdf |date=13 July 2016 }} [[UNESCO]], Bangkok.Feb 2007. '' p. 6-5''&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ই বাৰ্ষিক ''বসন্ত উৎসৱ – পৰম্পৰা ৰঘুৰাজপুৰ''ৰো স্থান। এই উৎসৱ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৯৩ চনত ৰাজ্যিক পৰ্যটন বিভাগ আৰু কলকাতাৰ পূব মণ্ডল সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আয়োজন কৰা হৈছিল। এই উৎসৱ ফেব্ৰুৱাৰী বা মাৰ্চ মাহত অনুষ্ঠিত হয় আৰু ই পৰ্যটকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আকৰ্ষণ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raghurajpur gears up for Vasant Utsav |url=http://www.hindu.com/2007/03/10/stories/2007031005740200.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312150522/http://www.hindu.com/2007/03/10/stories/2007031005740200.htm |url-status=dead |archive-date=12 March 2007 |work=[[The Hindu]] |date=10 March 2007 |access-date=29 August 2026 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312150522/http://www.hindu.com/2007/03/10/stories/2007031005740200.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== পট্টচিত্ৰ ==
[[File:Patta Chitra 02.jpg|right|380px|thumb|[[পট্টচিত্ৰ]] চিত্ৰ]]
[[পট্টচিত্ৰ]] চিত্ৰ ''পট'' নামেৰে জনাজাত এখন কাপোৰৰ টুকুৰা বা কপাহী কাপোৰৰ কেইবাটাও তৰপৰ ওপৰত অংকন কৰা হয়। প্ৰথমে পিচি লোৱা তেঁতেলীৰ গুটিৰে প্ৰস্তুত কৰা লেপৰ তৰপ প্ৰয়োগ কৰি ইয়াৰ ভিত্তি তৈয়াৰ কৰা হয়। শুকাই যোৱাৰ পাছত চূৰ্ণ কৰা চকীৰ লেপ প্ৰয়োগ কৰি আৰু দুবিধ ঘঁহনি শিলৰ সহায়ত ইয়াক মসৃণ কৰা হয়। প্ৰস্তুত কৰা পৃষ্ঠভাগত তাৰ পিছত বিভিন্ন দেৱ-দেৱী আৰু পৌৰাণিক দৃশ্যৰ ৰঙীন আৰু সূক্ষ্ম চিত্ৰ অংকন কৰা হয়। এই চিত্ৰসমূহ ফুল, গছ-গছনি আৰু জীৱ-জন্তুৰ অলংকৰণেৰে সজোৱা হয়। তছৰ শাৰীত অংকিত চিত্ৰসমূহ, বিশেষকৈ [[সম্বলপুৰী শাৰী]]ত মথুৰা বিজয়, ৰসলীলা আৰু অযোধ্যা বিজয়ৰ চিত্ৰসমূহৰ উৎপত্তি ''ৰঘুৰাজপুৰ [[পট্টচিত্ৰ]] চিত্ৰ''ৰপৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Where every villager is an artist|url=https://www.tribuneindia.com/2002/20020414/spectrum/main7.htm |work=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]] |date=14 April 2002 }}&lt;/ref&gt;

== অৱস্থান ==
ই হিন্দু তীৰ্থনগৰ [[পুৰী]]ৰপৰা ১৪&amp;nbsp; কিলোমিটাৰ দূৰত, ভাৰ্গৱী নদীৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত। পুৰীৰপৰা অহা পৰ্যটকসকলে [[ভুৱনেশ্বৰ]] পথত চন্দনপুৰ ওচৰত থকা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৩১৬ৰে আহি চন্দনপুৰ বজাৰত উপস্থিত হোৱাৰ পিছত সোঁফালে ঘূৰি ৰঘুৰাজপুৰত উপস্থিত হ'ব পাৰে। গাঁওখন চন্দনপুৰৰপৰা প্ৰায় ১.৫&amp;nbsp; কিলোমিটাৰ দূৰত।&lt;ref name=bi/&gt;&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/9354769/Raghurajpur Raghurajpur] wikimapia.&lt;/ref&gt;

এই গাঁওখন দ্য জেংগাবুৰু কাৰ্ছ ধাৰাবাহিকতো উল্লেখ কৰা হৈছে। এই ধাৰাবাহিক চনীলিভত প্ৰচাৰিত হয়। 

== টোকা ==
{{commons category| Rajhurajpur| ৰঘুৰাজপুৰ}}
{{Reflist}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
* {{cite book |title=India|chapter= Southeastern Orissa- Rajhurajpur|last=Bindloss |first=Joe |author2=Sarina Singh |year=2007 |publisher=Lonely Planet |isbn=978-1-74104-308-2|page=[https://archive.org/details/lonelyplanetindi00sari/page/648 648]|url=https://archive.org/details/lonelyplanetindi00sari |url-access=registration|ref=Bo }}
* {{cite book |title=Indian art worlds in contention: local, regional and national discourses on Odishan patta paintings|last= Bundgaard |first=Helle |year=1999 |chapter=3. A Crafts Village and its Making|publisher=Routledge|isbn=0-7007-0986-X|chapter-url=https://books.google.com/books?id=royx-12WRiwC&amp;dq=raghurajpur+population&amp;pg=PA67 |ref=Bu }}
* {{YouTube|id = P885j16NNxs|title = Rajhurajpur}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://web.archive.org/web/20090410042003/http://orissagov.nic.in/e-magazine/Orissareview/nov2004/englishPdf/raghurajpur-craftvillage.pdf Raghurajpur Crafts village] Orissa Review, [[Government of Orissa]], November 2004.
* [http://exploreruralindia.org/HTML/view_site.php?site=Raghurajpur&amp;page=factfile Raghurajpur Crafts village]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Rural tourism, [[Govt. of India]]
* [http://www.livemint.com/2009/06/12210340/Myths-on-a-cloth.html?h=B Myths on a cloth] at ''[[Mint (newspaper)|Mint]]'' add more sections wikified

{{coord|19|53|08|N|85|49|35|E|type:city_region:IN|display=title}}

[[শ্ৰেণী:ওড়িশা]]</text>
      <sha1>2vcqj0wp5fntuhr0l18brrm9sy57f08</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মধ্য-শৰৎ উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139376</id>
    <revision>
      <id>633695</id>
      <parentid>633518</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* চন্দ্ৰপূজা */</comment>
      <origin>633695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115680" sha1="l8o0gg4xxx9xo4e8gtr0y2xxcujnbja" xml:space="preserve">{{Short description|চীনা শস্য চপোৱা উৎসৱ}}
{{Infobox holiday
| holiday_name = মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
| type = এচীয়
| image = Mid-Autumn Festival-beijing.jpg
| caption = [[বেইজিং]]ত উৎসৱৰ সজ্জা
| nickname = চন্দ্ৰ উৎসৱ, চন্দ্ৰ-পিঠা উৎসৱ
| observedby = চীনা লোক
| longtype = সাংস্কৃতিক, ধৰ্মীয়
| significance = শৰৎকালীন শস্য চপোৱাৰ সমাপ্তি উদ্‌যাপন
| frequency = বাৰ্ষিক
| scheduling = চীনৰ চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখ
| celebrations = বন্তি জ্বলোৱা, [[মুনকেক]] প্ৰস্তুত আৰু বিতৰণ, প্ৰণয় আৰু বিবাহৰ বাবে যোৰা মিলোৱা, আতচবাজী, পৰিয়ালৰ সমাৱেশ, [[ড্ৰেগন নৃত্য]], পৰিয়ালৰ সৈতে ভোজন, বন্ধু আৰু আত্মীয়ক সাক্ষাৎ, উপহাৰ দিয়া
| observances = [[মুনকেক]] আৰু [[কেছিয়া সুৰা]] সেৱন
| relatedto = [[চুছক]] (কোৰিয়া), [[ছুকিমি]] (জাপান), [[টেট ছুং থু]] (ভিয়েটনাম), [[অশ্বিনী]] বা [[কৃত্তিকা|কৃত্তিকাৰ]] [[উপোসথ]] ([[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু [[থাইলেণ্ড]])
| module = {{Infobox Chinese
| child = yes
| pic = Mid-Autumn Festival (Chinese characters).svg
| piccap = &quot;মধ্য-শৰৎ উৎসৱ&quot;ৰ পৰম্পৰাগত (ওপৰত) আৰু সৰলীকৃত (তলত) চীনা আখৰ
| picupright = 0.475
| t = {{linktext|中秋節}}
| s = {{linktext|中秋节}}
| l = &quot;মধ্য-শৰৎ উৎসৱ&quot;
| p = Zhōngqiū jié
| w = Chung&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;-ch'iu&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; chieh&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|zh|ong|1|.|q|iu|1|-|j|ie|2}}
| wuu = Tson-tshieu tsiq
| j = Zung&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;-cau&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; zit&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| y = Jūng-chāu jit
| poj = Tiong-chhiu-cheh
| buc = Dṳ̆ng-chiŭ-cáik
| ci = {{IPAc-yue|z|ung|1|.|c|au|1|-|z|it|3}}
| h = Chûng-chhiû-chiet&lt;br&gt;Zúng qiú jièd
| altname = পঞ্জিকাৰ তাৰিখৰ নাম
| c2 = {{linktext|八月十五}}/{{linktext|八月半}}
| l2 = &quot;অষ্টম মাহৰ পোন্ধৰ তাৰিখ/আধা মাহ&quot;
| p2 = Bāyuè shíwǔ/bàn
| j2 = Baat&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; jyut&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; sap&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ng&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
| wuu2 = Paq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;-yuq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; zeq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;-ng&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;&lt;br&gt;Paq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;-yuq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;-poe&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
| poj2 = Poeh-ge̍h-cha̍p-gō͘&lt;br&gt;Poeh-ge̍h-pòaⁿ
| h2 = Bàd ngiad seb ǹg&lt;br&gt;Bàd ngiad ban
| altname3 = আঞ্চলিক নাম
| t3 = {{linktext|八月節}}
| l3 = &quot;অষ্টম মাহৰ উৎসৱ&quot;
| poj3 = Peh-go̍eh-cheh
| buc3 = Báik-nguŏk-cáik
| h3 = Pat-ngie̍t-chiet
}}
| date = 
}}

'''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ''', '''চন্দ্ৰ উৎসৱ''' বা '''মুনকেক উৎসৱ''' নামেৰেও পৰিচিত, চীনা সংস্কৃতিত উদযাপিত এটা শস্য চপোৱা উৎসৱ। ই চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয় আৰু [[গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা]] অনুসৰি ৭ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ৮ অক্টোবৰৰ ভিতৰত যিকোনো তাৰিখত পৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;&gt;{{cite news | last = Yang | first = Fang | title = Mid-Autumn Festival and its traditions | url = http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2011-09/12/c_131134150.htm | date = 12 September 2011 | publisher= Xinhuanet | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120413010432/http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2011-09/12/c_131134150.htm | archive-date = 13 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112110310/https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-date=2026-01-12 |access-date=2026-01-12 |website=taiwan-database.net}}&lt;/ref&gt; এই দিনটোত চীনাসকলে বিশ্বাস কৰে যে শৰৎকালৰ মাজভাগত শস্য চপোৱাৰ সময়ৰ সৈতে একেলগে চন্দ্ৰ আটাইতকৈ পূৰ্ণ আৰু উজ্জ্বল হৈ থাকে।&lt;ref&gt;{{cite news | last1= Chng |first1= Pinky | last2= Tan |first2= William | title = Mooncakes, lanterns and legends: Your guide to the Mid-Autumn Festival in Singapore | url = https://www.asiaone.com/lifestyle/mooncakes-lanterns-and-legends-your-guide-mid-autumn-festival-singapore | publisher = [[AsiaOne]] | date = 19 September 2020 | access-date = 16 October 2024 }}&lt;/ref&gt;

মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চীনা সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্ধ আৰু উদ্‌যাপন। এই উৎসৱৰ ইতিহাস এতিয়া ৩,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news|date=3 June 2021|title=Moon Festival – The Chinese Mid Autumn Festival|url=https://moonfestivalblog.com/moon-festival-the-chinese-mid-autumn-festival/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803090247/https://moonfestivalblog.com/moon-festival-the-chinese-mid-autumn-festival/|url-status=usurped|archive-date=3 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;roy2&quot;&gt;{{cite book|last=Roy|first=Christian|url=https://books.google.com/books?id=IKqOUfqt4cIC&amp;pg=PA282|title=Traditional Festivals: A Multicultural Encyclopedia, Volume 1|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1576070895|pages=282–286}}&lt;/ref&gt; [[পূব এছিয়া|পূব]] আৰু [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ আন সংস্কৃতিসমূহতো একেধৰণৰ উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। 

উৎসৱৰ সময়ত বিভিন্ন আকাৰ আৰু আকৃতিৰ বন্তি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই বন্তিসমূহে মানুহৰ সমৃদ্ধি আৰু সৌভাগ্যৰ পথ পোহৰোৱা নিৰ্দেশক হিচাপে প্ৰতীকী অৰ্থ বহন কৰে। [[মুনকেক]] হৈছে সাধাৰণতে মিঠা বীন বা পদুমৰ গুটিৰ পেষ্টেৰে ভৰোৱা এক সমৃদ্ধ পিঠাজাতীয় খাদ্য, যি এই উৎসৱৰ সময়ত খোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mid-Autumn Festival in Other Asian Countries|work=www.travelchinaguide.com|url=https://www.travelchinaguide.com/essential/holidays/mid-autumn-asia.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=A Chinese Symbol of Reunion: Moon Cakes – China culture|language=en|work=kaleidoscope.cultural-china.com|url=http://kaleidoscope.cultural-china.com/en/8Kaleidoscope562.html|url-status=dead|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170505183442/http://kaleidoscope.cultural-china.com/en/8Kaleidoscope562.html|archive-date=5 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 August 2014|title=Back to Basics: Baked Traditional Moon Cakes|website=Guai Shu Shu|url=https://kwgls.wordpress.com/2014/08/10/back-to-basicsbaked-traditional-mooncake-%E4%BC%A0%E7%BB%9F%E7%B2%A4%E5%BC%8F%E6%9C%88%E9%A5%BC%EF%BC%89/|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt; মধ্য-শৰৎ উৎসৱ [[চীনা পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ চন্দ্ৰ দেৱী [[ছাং'এ]]ৰ কিংবদন্তিৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=zh:中秋传说故事四：嫦娥奔月|trans-title=The Mid-Autumn Festival's Fourth Legend: Chang'e Running to the Moon |url=http://guoqing.china.com.cn/2023-09/20/content_116698284.htm |access-date=2025-03-31 |website=China.com}}&lt;/ref&gt;

ই [[চীন]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=China's public holidays for 2026 |url=https://english.www.gov.cn/policies/featured/202511/04/content_WS6909c915c6d00ca5f9a074f7.html |access-date=2026-01-12 |website=english.www.gov.cn}}&lt;/ref&gt; আৰু [[টাইৱান]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中華民國一百一十五年政府行政機關辦公日曆表 行政院人事行政總處全球資訊網-DGPA--辦公日曆表 |url=https://www.dgpa.gov.tw/information?uid=41&amp;pid=12573 |access-date=2026-01-12 |website=www.dgpa.gov.tw}}&lt;/ref&gt; দুয়োখন ঠাইতে চৰকাৰী বন্ধৰ দিন। মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ পাছদিনা [[হংকং]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=GovHK (www.gov.hk) |title=GovHK: General holidays for 2026 |url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/holiday/2026.htm |access-date=2026-01-12 |website=www.gov.hk |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু [[মাকাও]]তো চৰকাৰী বন্ধৰ দিন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 |url=https://www.gov.mo/en/public-holidays/year-2026/ |access-date=2026-01-12 |website=Macao SAR Government Portal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==নামৰ উৎপত্তি==
এই উৎসৱক এই নামেৰে জনা হয়, কাৰণ [[জল বিষুৱ]]ৰ সময়ছোৱাত চীনা পঞ্জিকাৰ অষ্টম চান্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে ইয়াক পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt; চীনা ভাষাসমূহত ইয়াৰ নাম বিভিন্ন ধৰণৰ, ইয়াৰে আটাইতকৈ প্ৰচলিত নাম হৈছে ''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ'' বা কেৱল ''মধ্য-শৰৎ'' ({{lang|zh-hant|中秋}})। ইয়াৰ পৰম্পৰাগত পঞ্জিকাৰ তাৰিখ অনুসৰি ''অষ্টম মাহৰ পোন্ধৰ তাৰিখ'' বা ''অষ্টম মাহৰ আধা'' বুলিও কোৱা হয়, যি নামসমূহ অঞ্চলভেদে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন আঞ্চলিক নামৰ ভিতৰত ''অষ্টম মাহৰ উৎসৱ'' উল্লেখযোগ্য। এই নাম উত্তৰ-পূব চীন, দক্ষিণ ফুজিয়ান আৰু জিয়ানঘুৱাই আদি ঠাইত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ''ঐক্যৰ উৎসৱ'' ({{lang-zh|團圓節|s=团圆节}}; উ চীনা ভাষাৰ ৰোমানীকৰণ: ''doe&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-yoe&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ciq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;'';নানজিং উপভাষা: ''tuang&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; üän&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; zie&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;''), যি [[ছাংহাই]] আৰু নানজিঙত ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আৰু ''মুনকেকৰ উৎসৱ'' ({{lang-zh|月餅節|s=月饼节|j=jyut&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; beng&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; zit&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;}}) গুৱাংডং আৰু [[হংকং]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=2023, 2024與2025年中秋節 |url=https://publicholidays.hk/zh/mid-autumn-festival/ |website=PublicHolidays.hk}}&lt;/ref&gt; চীনৰ বাহিৰত এই উৎসৱৰ আন কেইবাটাও নাম আছে:

* ছুচেঅক (추석) {{lit|'autumn eve'}}, কোৰিয়াত পালন কৰা এটা উৎসৱ। এই উৎসৱ চীনা আৰু পূব এছিয়াৰ অন্যান্য চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাত একেটা দিনতে পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chuseok |url=https://asia.si.edu/whats-on/events/celebrations/chuseok/ |website=Smithsonian National Museum of Asian Art |language=en}}&lt;/ref&gt;
* {{Nihongo|চুকিমি|月見||{{Literal translation|moon viewing}}}}, চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ একেটা দিনতে পালন কৰা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ জাপানী ৰূপ।
**চন্দ্ৰ উৎসৱ বা শস্য চপোৱাৰ পূৰ্ণিমাৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়, কাৰণ এই নিশাৰ পূৰ্ণিমা আৰু চন্দ্ৰপূজা তথা চন্দ্ৰদৰ্শনৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই উৎসৱৰ সম্পৰ্ক আছে।
* {{lang|vi|Tết Trung Thu}} ({{lang|vi-hant|節中秋}} চু নোম), [[ভিয়েটনাম]]ত।
** ভিয়েটনামত ইয়াক শিশুৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। উৎসৱৰ অধিকাংশ গীত শিশুসকলে গায়।&lt;ref name=&quot;lee&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/encyclopediaofas00leej|title=Encyclopedia of Asian American Folklore and Folklife|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-0313350665|editor-last1=Lee|editor-first1=Jonathan H. X.|location=Santa Barbara, California|page=1180|editor-last2=Nadeau|editor-first2=Kathleen M.|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;
* চীনা লণ্ঠন উৎসৱৰ সৈতে একে নামৰ এটা শব্দ। এই নাম [[ছিংগাপুৰ]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lantern Festival {{!}} Definition, History, Traditions, &amp; Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Lantern-Festival|access-date=2021-11-30|website=www.britannica.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াক চীনৰ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সৈতে একে বুলি ভাবিব নালাগে, কাৰণ সেই উৎসৱ চীনা পঞ্জিকাৰ প্ৰথম মাহৰ ১৫ তাৰিখে পালন কৰা হয়।
** অৱশ্যে, ইংৰাজীত এই উৎসৱৰ কথা কওঁতে স্থানীয় লোকসকলে ''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ'' নামটোৱেই অধিক ব্যৱহাৰ কৰে আৰু চীনা ভাষাত এই উৎসৱৰ কথা কওঁতে ''ঝংকিউ জিয়ে'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
* বন অম টৌক, বা [[খমেৰ ভাষা]]ত জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ। [[কম্বোডিয়া]]ত এই উৎসৱ প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত ৩ দিন ধৰি পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Water and Moon Festival (Bon Om Tuk, Bondet Protit, Sam Peah Preah Khae) |url=https://intocambodia.org/content/water-and-moon-festival-bon-om-tuk-bondet-protit-sam-peah-preah-khae |website=intocambodia.org |access-date=30 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==অৰ্থ ==
এই উৎসৱ তিনিটা পৰস্পৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত মৌলিক ধাৰণাক উদ্‌যাপন কৰে:
* ''সমবেত হোৱা'': পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গ একেলগে হোৱা, অথবা উৎসৱৰ বাবে শস্য চপোৱা। কোৱা হয় যে এই দিনটোত চন্দ্ৰ আটাইতকৈ উজ্জ্বল আৰু ঘূৰণীয়া হয়, যাৰ অৰ্থ পৰিয়ালৰ পুনৰ মিলন। সেয়েহে উৎসৱটো গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ভবা হয়।
* ''কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ'': শস্য চপোৱাৰ বাবে বা ইজনে সিজনক মুনকেক দিয়াৰ দৰে কাৰ্যৰ জৰিয়তে সুসম্পৰ্কৰ বাবে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰা।
* ''প্ৰাৰ্থনা'' (ধাৰণাগত বা বস্তুগত সন্তুষ্টিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা): সন্তান, জীৱনসংগী, সৌন্দৰ্য, দীৰ্ঘায়ু বা সুন্দৰ ভৱিষ্যতৰ দৰে বিষয়ৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা।

এই ধাৰণাসমূহৰ আধাৰত উৎসৱটোক কেন্দ্ৰ কৰি পৰম্পৰা আৰু লোককথা গঢ় লৈ উঠিছে,&lt;ref name=&quot;siu&quot;&gt;{{cite journal|last=Siu|first=K. W. Michael|title=Lanterns of the mid-Autumn Festival: A Reflection of Hong Kong Cultural Change|journal=The Journal of Popular Culture|year=1999|volume=33|issue=2|pages=67–86|doi=10.1111/j.0022-3840.1999.3302_67.x}}&lt;/ref&gt; যদিও প্ৰযুক্তি, বিজ্ঞান, অৰ্থনীতি, সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সময়ৰ সৈতে এই পৰম্পৰাসমূহৰো পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

==উৎপত্তি আৰু বিকাশ==
শ্বাং ৰাজবংশৰ সময়ৰ পৰাই ({{circa|১৬০০}}–১০৪৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) চীনাসকলে শৰৎকালৰ পূৰ্ণিমাৰ সময়ত শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ পালন কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;yu&quot;&gt;{{cite book|last=Yu|first=Jose Vidamor B.|title=Inculturation of Filipino-Chinese culture mentality|year=2000|publisher=Pontificia università gregoriana|location=Roma|isbn=978-8876528484|pages=111–112}}&lt;/ref&gt; ''মধ্য-শৰৎ'' (中秋) শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঝৌৰ আচাৰ-বিধি নামৰ পশ্চিম ঝৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৬-৭৭১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) লিখিত আচাৰ-সংগ্ৰহত দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; ৰাজদৰবাৰত এই উৎসৱ দেৱী [[:zh:姜皇后|তাইয়িনছিংজুন]] ({{lang-zh|太陰星君|p=Tàiyīn xīng jūn|labels=no}})ৰ বাবে উৎসৰ্গিত আছিল। [[তাওবাদ]] আৰু চীনা লোকধৰ্মতো এই পৰম্পৰা এতিয়াও আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Overmyer|first=Daniel L.|url=https://books.google.com/books?id=nYkbAAAAQBAJ|title=Religions of China: The World as a Living System|publisher=Harper &amp; Row|year=1986|isbn=9781478609896|location=New York|page=51|author-link=Daniel L. Overmyer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fan, Chen 2013. p. 23&quot;&gt;{{cite journal|last1=Fan|first1=Lizhu|last2=Chen|first2=Na|date=2013|title=The Revival of Indigenous Religion in China|url=http://fudan-uc.ucsd.edu/_files/201306_China_Watch_Fan_Chen.pdf|journal=China Watch|page=23}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱ হিচাপে ইয়াৰ উদ্‌যাপন তাং ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত (৬১৮-৯০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)হে জনপ্ৰিয় হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; এটা লোককথা অনুসৰি, তাং সম্ৰাট ছুৱানজঙে চন্দ্ৰ-ৰাজপ্ৰাসাদ ভ্ৰমণ কৰাৰ পিছত নিজৰ ৰাজপ্ৰাসাদত আনুষ্ঠানিকভাৱে এই উৎসৱ পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়লৈকে মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চীনৰ অন্যতম প্ৰধান লোকউৎসৱত পৰিণত হৈছিল। সম্ৰাজ্ঞী বিধৱা ছিচি (১৯ শতিকাৰ শেষভাগত) মধ্য-শৰৎ উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰি ইমান আনন্দ পাইছিল যে তেওঁ অষ্টম মাহৰ ১৩ তাৰিখৰ পৰা ১৭ তাৰিখলৈকে বিস্তৃত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰি সময় কটাইছিল।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt;

===চন্দ্ৰপূজা===
 {{multiple image
 | direction = vertical
 | image1 = The Moon Goddess Chang E - Unidentified artist, after Tang Yin.jpg
 | caption1 = চাং ই, অমৰত্বৰ চন্দ্ৰদেৱী
 | image2 = Chang'e_flies_to_the_moon_-_Project_Gutenberg_eText_15250.jpg
 | caption2 = হৌ য়িয়ে অসহায়ভাৱে নিজৰ পত্নী চাং ইক অমৰত্বৰ ঔষধ সেৱন কৰাৰ পিছত চন্দ্ৰলৈ উৰি যোৱা চাই আছে।
}}

উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে চন্দ্ৰপূজা। প্ৰাচীন চীনাসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে পুনৰ যৌৱন লাভৰ সৈতে চন্দ্ৰ আৰু পানীৰ সম্পৰ্ক আছে। তেওঁলোকে এই ধাৰণাটোৰ সৈতে [[ঋতুস্ৰাৱ]]কো সংযোগ কৰিছিল আৰু ইয়াক ''মাহেকীয়া পানী'' বুলি কৈছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot;&gt;{{cite book|last=Li|first=Xing|title=Festivals of China's Ethnic Minorities|year=2006|publisher=China Intercontinental Press|isbn=978-7508509990|pages=124–127|chapter=Chapter VI: Women's Festivals}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ঝুৱাং জনগোষ্ঠীৰ এটা প্ৰাচীন সাধুকথাত কোৱা হয় যে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ এহাল দম্পতী আৰু তৰাবোৰ তেওঁলোকৰ সন্তান। চন্দ্ৰ গৰ্ভৱতী হ’লে ই ঘূৰণীয়া হয় আৰু সন্তান জন্ম দিয়াৰ পিছত কাঁচি চন্দ্ৰৰ ৰূপ লয়। এই বিশ্বাসৰ ফলত এই নিশা মহিলাসকলৰ মাজত চন্দ্ৰক পূজা কৰা আৰু চন্দ্ৰলৈ নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt; চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত এতিয়াও এনে প্ৰথা আছে য’ত ''পুৰুষে চন্দ্ৰক পূজা নকৰে আৰু মহিলাই পাকঘৰৰ দেৱতালৈ বলি নিদিয়ে''।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

চীনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱে পৰিয়ালৰ পুনৰ মিলনৰ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰে আৰু এই দিনা সকলো পৰিয়ালে সন্ধিয়া চন্দ্ৰ উপভোগ কৰে। কাৰণ চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে চন্দ্ৰ আটাইতকৈ পূৰ্ণ ৰূপত থাকে।

অমৰত্বৰ চন্দ্ৰদেৱী হিচাপে পৰিচিত অধিক জনপ্ৰিয় চন্দ্ৰদেৱী চাং ইলৈও নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হয়। চাং'ইৰ সৈতে জড়িত লোককথাসমূহে এই দিনা চন্দ্ৰপূজাৰ উৎপত্তিৰ ব্যাখ্যা দিয়ে। কাহিনীটোৰ এটা ৰূপ লিহুই ইয়াংৰ ''চীনা ধৰ্মীয় আখ‍্যানৰ হাতপুথি'' নামৰ গ্ৰন্থত এইদৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;handbook&quot;&gt;{{cite book |last=Yang |first=Lihui |author2=Deming An |title=Handbook of Chinese Mythology |year=2005 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara, Calif. |isbn=978-1576078068 |pages=89–90 |url=https://i.4pcdn.org/tg/1560731269210.pdf |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;প্ৰাচীন কালত হৌ য়ি নামৰ এজন বীৰ আছিল, যি ধনুৰ্বিদ্যাত অতি নিপুণ আছিল। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল চাং ই। এবছৰ আকাশত একেলগে দহটা সূৰ্য উদয় হোৱাত মানুহৰ ওপৰত ভয়ংকৰ দুৰ্যোগ নামি আহিছিল। য়িয়ে নটা সূৰ্যক কাঁড় মাৰি পেলাই দিলে আৰু পোহৰ দিয়াৰ বাবে এটা সূৰ্যহে ৰাখিলে। এজন অমৰে য়িৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাই তেওঁক অমৰত্বৰ ঔষধ দিলে। য়িয়ে চাং'ইক এৰি অমৰ হ’ব নিবিচাৰিলে। সেয়েহে তেওঁ ঔষধটো চাং'ইৰ ওচৰত ৰাখিবলৈ দিলে। কিন্তু তেওঁৰ এজন শিষ্য পেং মেঙে এই গোপন কথাটো জানিছিল। সেয়েহে চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে য়ি চিকাৰ কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত পেং মেঙে য়িৰ ঘৰত সোমাই চাং'ইক ঔষধটো তেওঁক দিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। চাং'ই মানি নল’লে। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ঔষধটো নিজেই সেৱন কৰি আকাশলৈ উৰি গ’ল। তেওঁ নিজৰ স্বামীক ভাল পাইছিল আৰু তেওঁৰ ওচৰত থাকিব বিচাৰিছিল। সেয়েহে তেওঁ চন্দ্ৰক নিজৰ বাসস্থান হিচাপে বাছি ল’লে। য়ি উভতি আহি ঘটনাটো জানিব পাৰি অতি দুখী হ’ল। তেওঁ চাং ই ভাল পোৱা ফল-মূল আৰু পিঠা চোতালত থ’লে আৰু নিজৰ পত্নীৰ বাবে বলি আগবঢ়ালে। মানুহে সোনকালেই এই কথা জানিব পাৰিলে আৰু চাং'ইৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল হৈ য়িৰ সৈতে তেওঁলোকেও এই বলিত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰিলে।&lt;/blockquote&gt;

''যেতিয়া মানুহে এই কাহিনীটো জানিব পাৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে দীঘল বেদীত ধূপ জ্বলাই সৌভাগ্য আৰু নিৰাপত্তাৰ বাবে এতিয়া চন্দ্ৰদেৱী হিচাপে পৰিচিত চাং ইৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ ধৰিলে। সেই সময়ৰ পৰা মধ্য-শৰৎ দিৱসত চন্দ্ৰৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ এই প্ৰথা হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।''&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lemei|first=Yang|date=2006|title=China's Mid-Autumn Day|journal=Journal of Folklore Research|volume=43|issue=3|pages=263–270|issn=0737-7037|jstor=4640212|doi=10.2979/JFR.2006.43.3.263|s2cid=161494297}}&lt;/ref&gt;

''চীনা ধৰ্মীয় আখ‍্যানৰ হাতপুথি'' গ্ৰন্থখনত এই লোককথাটোৰ আন এটা প্ৰচলিত ৰূপো বৰ্ণনা কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;handbook&quot; /&gt;
&lt;blockquote&gt;হৌ য়িয়ে দহটা সূৰ্যৰ ভিতৰত নটা সূৰ্য কাঁড় মাৰি পেলোৱাৰ পিছত কৃতজ্ঞ মানুহে তেওঁক ৰজা পাতিলে। কিন্তু অতি সোনকালেই তেওঁ অহংকাৰী আৰু অত্যাচাৰী শাসকত পৰিণত হ’ল। মৃত্যুৰ পৰা হাত সাৰি দীৰ্ঘদিন জীয়াই থাকিবলৈ তেওঁ ছিৱাংমুৰ ওচৰত অমৰত্বৰ ঔষধ বিচাৰিলে। কিন্তু তেওঁৰ পত্নী চাং ইয়ে অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে সেই ঔষধ চুৰি কৰিলে, কাৰণ তেওঁ নিষ্ঠুৰ ৰজাজনে দীৰ্ঘদিন জীয়াই থাকি আৰু অধিক মানুহক কষ্ট দিয়াটো নিবিচাৰিছিল। স্বামী অমৰ হৈ নপৰিবলৈ তেওঁ যাদুকৰী ঔষধটো সেৱন কৰিলে। চাং ইয়ে ঔষধটো লৈ চন্দ্ৰৰ ফালে উৰি যোৱা দেখি হৌ য়ি অতি খঙাল হ’ল আৰু পত্নীলৈ কাঁড় মাৰিলে, কিন্তু কাঁড় লক্ষ্যভ্ৰষ্ট হ’ল। চাং ইয়ে চন্দ্ৰলৈ পলাই গ’ল আৰু চন্দ্ৰৰ আত্মাত পৰিণত হ’ল। অতিশয় খঙত আক্ৰান্ত হোৱাৰ বাবে হৌ য়ি অতি সোনকালেই মৃত্যুবৰণ কৰিলে। তাৰ পিছৰে পৰা চাং ইৰ কাৰ্যক স্মৰণ কৰি মানুহে প্ৰতি অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে চাং ইলৈ বলি আগবঢ়াবলৈ ধৰিলে।&lt;/blockquote&gt;

==উদ্‌যাপন==
এই উৎসৱত ধান আৰু ঘেঁহু সফলভাৱে চপোৱাৰ আনন্দত চন্দ্ৰৰ সন্মানত খাদ্য নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমানো ই বন্ধু-বান্ধৱ আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ মাজত বাহিৰত একেলগে মিলিত হৈ মুনকেক খোৱা আৰু সমন্বয় তথা ঐক্যৰ প্ৰতীক চন্দ্ৰ দৰ্শন কৰাৰ এক উপলক্ষ।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot;&gt;{{cite book|last=Stepanchuk|first=Carol|title=Mooncakes and hungry ghosts: festivals of China|year=1991|publisher=China Books &amp; Periodicals|location=San Francisco|isbn=978-0835124812|author2=Wong, Charles|pages=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/51 51]–60|url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; সূৰ্যগ্ৰহণ হোৱা বছৰত গ্ৰহণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দীঘলীয়া আকাশীয় উদ্‌যাপন উপভোগ কৰিবলৈ চৰকাৰী কাৰ্যালয়, বেংক আৰু বিদ্যালয়সমূহ সাধাৰণতে অতিৰিক্ত দিন বন্ধ থাকে। এই উৎসৱৰ সৈতে বহুতো সাংস্কৃতিক বা আঞ্চলিক প্ৰথা জড়িত হৈ আছে, তাৰ ভিতৰত আছে:

* ধূপ জ্বলাই চাং ইকে ধৰি দেৱতাসকলৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰা।
* [[ড্ৰেগন নৃত্য|ড্ৰেগন]] আৰু [[সিংহ নৃত্য]] পৰিৱেশন কৰা (মূলতঃ দক্ষিণ চীনত প্ৰচলিত)।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt;

===লণ্ঠন===
{{Hatnote|লণ্ঠন জড়িত আন এটা উৎসৱৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে [[লণ্ঠন উৎসৱ]] চাওক}}

 {{multiple image
 | direction = vertical
 | image1 = Mid-Autumn Festival, Chinatown 32, 102006.JPG
 | caption1 = ছিংগাপুৰৰ চায়না টাউনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ লণ্ঠন
 | image2 = HK SYP Queen's Road West Mid-Autumn Festival Lanterns 01 Shop.JPG
 | caption2 = হংকঙৰ এখন দোকানত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ লণ্ঠন
}}

এই উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ হৈছে উজ্জ্বলভাৱে জ্বলি থকা লণ্ঠন কঢ়িয়াই নিয়া, স্তম্ভৰ ওপৰত লণ্ঠন জ্বলোৱা বা আকাশী লণ্ঠন উৰুৱা।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; লণ্ঠনৰ সৈতে জড়িত আন এটা পৰম্পৰা হৈছে সেইবোৰৰ ওপৰত সাঁথৰ লিখি আন লোকক তাৰ উত্তৰ অনুমান কৰিবলৈ দিয়া ({{lang-zh | s=灯谜 | t=燈謎 |p=dēng mí |l=lantern riddles}})।&lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{cite journal|last=Yang|first=Lemei|title=China's Mid-Autumn Day|journal=Journal of Folklore Research|date=Sep–Dec 2006|volume=43|issue=3|pages=263–270|jstor=4640212|doi=10.2979/jfr.2006.43.3.263|s2cid=161494297}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱৰ সৈতে লণ্ঠনৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল সেয়া নিৰ্ণয় কৰা কঠিন, কিন্তু এইটো নিশ্চিত যে তাং ৰাজবংশৰ আগতে চন্দ্ৰপূজাৰ সৈতে লণ্ঠনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে লণ্ঠন উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু মূলতঃ খেলনা আৰু সজ্জা হিচাপে কাম কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান লণ্ঠন নিজেই উৎসৱৰ প্ৰতীকত পৰিণত হৈছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; পুৰণি কালত লণ্ঠন প্ৰাকৃতিক বস্তু, পৌৰাণিক কাহিনী আৰু স্থানীয় সংস্কৃতিৰ আকৃতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; সময়ৰ লগে লগে স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহে ওচৰ-চুবুৰীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত অধিক বিভিন্ন ধৰণৰ লণ্ঠন দেখা যাবলৈ ধৰিলে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

চীন কৃষিভিত্তিক সমাজৰ পৰা ক্ৰমে কৃষি আৰু বাণিজ্যৰ সংমিশ্ৰিত সমাজলৈ বিকশিত হোৱাৰ লগে লগে আন উৎসৱৰ প্ৰথাসমূহ মধ্য-শৰৎ উৎসৱলৈও আহিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল এমাহ আগতে পালন কৰা ভূত উৎসৱৰ সময়ত ডুবি মৃত্যু হোৱা লোকসকলৰ আত্মাক পথ দেখুৱাবলৈ নদীত লণ্ঠন ৰখাৰ প্ৰথা।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত হংকঙৰ মাছমৰীয়াসকলে ভূত উৎসৱৰ বাবে নিজৰ নাওত লণ্ঠন লগাইছিল আৰু মধ্য-শৰৎ উৎসৱলৈকে সেই লণ্ঠনবোৰ জ্বলাই ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

===মুনকেক===
 {{multiple image
 | image1            = 
 | caption1          = সাধাৰণ মুনকেক ৰখা বাকচ
 | image2            = Moon Cakes.jpg
 | caption2          = উৎসৱৰ সময়ত খোৱা পদুমগুটিৰে ভৰোৱা সাধাৰণ মুনকেক
 | image3            = Banhtrungthu.jpg
 | caption3          = [[ভিয়েটনাম]]ত প্ৰাণীৰ আকৃতিৰ মুনকেক
 | align             = 
 | direction         = 
 | total_width       = 
 | alt1              = 
}}

{{Main|মুনকেক}}

মুনকেক প্ৰস্তুত কৰা আৰু ইজনে সিজনৰ মাজত বিলাই খোৱাটো এই উৎসৱৰ অন্যতম প্ৰধান পৰম্পৰা। চীনা সংস্কৃতিত ঘূৰণীয়া আকৃতিয়ে পূৰ্ণতা আৰু পুনৰমিলনৰ প্ৰতীক বহন কৰে। সেয়েহে উৎসৱৰ সপ্তাহটোত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে ঘূৰণীয়া মুনকেক ভাগ কৰি খোৱাটোৱে পৰিয়ালৰ পূৰ্ণতা আৰু ঐক্যক সূচায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.huaxia.com/zhwh/whrd/whrdwz/2016/09/5008345.html|title=中秋节传统习俗：吃月饼|website=www.huaxia.com|access-date=24 September 2018|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924145403/http://www.huaxia.com/zhwh/whrd/whrdwz/2016/09/5008345.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ নিশা মুনকেক বনোৱাৰ পৰম্পৰা আছে।&lt;ref name=&quot;chiculture1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chiculture.net/1302/html/1302festivals_b02b01.shtml |title=中秋食品 |publisher=Academy of Chinese Studies |access-date=16 December 2012}}&lt;/ref&gt; ঘৰৰ জ্যেষ্ঠ ব্যক্তিজনে মুনকেকবোৰ টুকুৰা কৰি প্ৰতিজন পৰিয়ালৰ সদস্যৰ মাজত বিলাই দিয়ে, যিয়ে পৰিয়ালৰ পুনৰমিলন সূচায়।&lt;ref name=&quot;chiculture1&quot; /&gt; অৱশ্যে আধুনিক কালত ঘৰত মুনকেক বনোৱাৰ ঠাইত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক মুনকেক উপহাৰ দিয়াৰ অধিক জনপ্ৰিয় প্ৰথাই স্থান লৈছে, যদিও পৰিয়ালৰ ঐক্য অটুট ৰখাৰ অৰ্থটো একেই আছে।{{Citation needed|reason=Reliable source needed for the previous sentence.|date=December 2012}}

সাধাৰণ মুনকেকৰ ব্যাস কেইছেণ্টিমিটাৰমান হ'ব পাৰে যদিও ৰাজকীয় ৰান্ধনীসকলে ৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ব্যাসৰ মুনকেকও প্ৰস্তুত কৰিছিল। সেইবোৰৰ পৃষ্ঠত কেচিয়া গছ, চাং ই বা চন্দ্ৰ-ৰাজপ্ৰাসাদৰ নক্সা অংকন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; এটা পৰম্পৰা অনুসৰি ১৩টা মুনকেক এটাৰ ওপৰত আনটো থৈ পোগোডাৰ দৰে আকৃতি দিয়া হয়। ১৩ সংখ্যাটো এটা সম্পূৰ্ণ চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ বছৰৰ ১৩টা মাহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ বাছি লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; অতি ডাঙৰ মুনকেক বনোৱাৰ এই দৃশ্য আধুনিক চীনতো অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Yan |first=Alice |title=Chinese city's record 2.4-metre-wide Mid-Autumn Festival mooncake cut down to size for hungry fans |url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/2014482/chinese-citys-record-24-metre-diameter-mid-autumn-festival |newspaper=South China Morning Post |date=4 September 2016 |access-date=25 December 2017}}&lt;/ref&gt;

চীনা লোকবিশ্বাস অনুসৰি, অষ্টম চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে শিওংনুৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ সময়ত তাং সম্ৰাট তাইজঙক তুৰ্পানৰ এজন ব্যৱসায়ীয়ে পিঠা আগবঢ়াইছিল। তাইজঙে ঘূৰণীয়া পিঠাবোৰ লৈ হাঁহি হাঁহি চন্দ্ৰলৈ আঙুলি টোৱাই কৈছিল, &quot;মই ভেকুলীটোক ''হু'' (胡) পিঠা খাবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিব বিচাৰোঁ।&quot; মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে পিঠাবোৰ ভাগ কৰি খোৱাৰ পিছত এই ''হু'' পিঠা খোৱাৰ প্ৰথা সমগ্ৰ দেশতে বিয়পি পৰিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Wei|first=Liming|title=Chinese festivals|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0521186599|edition=Updated|author2=Lang, Tao|year=2011}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ এইবোৰ [[মুনকেক]] নামেৰে পৰিচিত হ'ল। যদিও এই কিংবদন্তিটোৱে মুনকেক উপহাৰ দিয়াৰ আৰম্ভণিৰ ব্যাখ্যা দিয়ে, ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু উৎসৱৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছং ৰাজবংশৰ সময়ত (৯০৬–১২৭৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

আন এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি য়ুয়ান ৰাজবংশৰ (১২৮০–১৩৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) শেষৰ ফালে শাসন কৰা মংগোলসকলৰ বিৰুদ্ধে হান চীনাসকলৰ বিদ্ৰোহৰ সৈতে জড়িত। হান চীনাসকলে মধ্য-শৰৎ দিৱসত বিদ্ৰোহ কৰাৰ বাৰ্তা পৰম্পৰাগত মুনকেকৰ ভিতৰত লুকুৱাইছিল।&lt;ref name=&quot;yang&quot; /&gt; মংগোলসকলে হান চীনা পৰিয়ালসমূহৰ ওপৰত কঠোৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰোপ কৰিছিল আৰু কেৱল প্ৰতি ১০টা পৰিয়ালৰ ভিতৰত এটাকহে মংগোল সৈন্যৰ তত্বাৱধানত এখন ছুৰী ৰখাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। সেয়েহে যিমান পাৰি অধিক অস্ত্ৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এই সমন্বিত বাৰ্তাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।

===অন্যান্য খাদ্য আৰু খাদ্য প্ৰদৰ্শন===
 {{multiple image
 | image1            = Chinesischer Duftwein Flasche.jpg
 | caption1          = মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ত খোৱা &quot;পুনৰমিলনৰ সুৰা&quot;ৰ পৰম্পৰাগত পছন্দ হৈছে কেচিয়া সুৰা
 | width1            = 141
 | image2            = Tò he.JPG
 | caption2          = ''ত' হে'' নামেৰে পৰিচিত ভিয়েটনামৰ চাউলৰ মূৰ্তি
 | width2            = 250
}}

এই উপলক্ষত পৰিৱেশন কৰা ৰাজকীয় খাদ্যৰ ভিতৰত নটা গাঁঠিযুক্ত পদুমৰ শিপা আছিল, যিয়ে শান্তিৰ প্ৰতীক বহন কৰিছিল। আনহাতে পদুমৰ পাহিৰ আকৃতিত কটা তৰমুজে পুনৰমিলনৰ প্ৰতীক বহন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; বাগিচাৰ শিলৰ মেজত চাহৰ কাপ ৰখা হৈছিল। পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে তাত চাহ ঢালি কথা পাতি থাকিছিল আৰু পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰৰ প্ৰতিচ্ছবি কাপৰ মাজত দেখা দিয়ালৈ অপেক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; গছজোপাৰ ফুল ফুলাৰ সময়ৰ বাবে কেচিয়া সুৰা এই উপলক্ষত খোৱা &quot;পুনৰমিলনৰ সুৰা&quot;ৰ পৰম্পৰাগত পছন্দ। মানুহে কেচিয়া গছৰ পিঠা আৰু মিঠাই খায়। কিছুমান ঠাইত মানুহে সুগন্ধি ফুলৰ সুৰা পান কৰি সুগন্ধি ফুলৰ মুনকেক খায়।&lt;ref&gt;Li Zhengping. ''Chinese Wine'', [https://books.google.com/books?id=Ph2QpKioOCcC&amp;pg=PA101 p. 101]. Cambridge University Press (Cambridge), 2011. Accessed 8 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Qiu Yaohong. ''Origins of Chinese Tea and Wine'', [https://books.google.com/books?id=o75duHSMRp8C&amp;pg=PA121 p. 121]. Asiapac Books (Singapore), 2004. Accessed 7 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Liu Junru. ''Chinese Food'', [https://books.google.com/books?id=XzAQ2xulj8IC&amp;pg=PA136 p. 136]. Cambridge Univ. Press (Cambridge), 2011. Accessed 7 November 2013.&lt;/ref&gt;

দেৱতাসকলৰ বাবে আগবঢ়োৱা খাদ্য নৈবেদ্যসমূহ চোতালত স্থাপন কৰা বেদীত ৰখা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আপেল, নাচপতি, পীচ, আঙুৰ, [[ডালিম]], বগৰী, কমলা আৰু পমেলো থাকে।&lt;ref name=&quot;tom&quot;&gt;{{cite book|last=Tom|first=K.S.|title=Echoes from old China: life, legends, and lore of the Middle Kingdom|url=https://archive.org/details/echoesfromoldchi0000tomk|url-access=registration|year=1989|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=978-0824812850}}&lt;/ref&gt; উৎসৱৰ মেজৰ বাবে কিনা প্ৰথম সজ্জাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে জেড শহাপহুৰ মাটিৰ মূৰ্তি। চীনা লোককথাত জেড খৰগোশ চন্দ্ৰত বাস কৰা আৰু চাং ইৰ সংগী হোৱা এটা প্ৰাণী। জেড খৰগোশৰ বাবে সৰিয়হৰ গুটি আৰু কুকুৰা-ঝুঁটি ফুলৰ নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

বৰ্তমান দক্ষিণ চীনত মানুহে ঋতুভেদে উপলব্ধ কিছুমান ফলও খায়। এই ফলসমূহ অঞ্চলভেদে বেলেগ হ'ব পাৰে যদিও আশীৰ্বাদৰ একে অৰ্থ বহন কৰে।

===প্ৰণয় আৰু বিবাহৰ মিলন===
মধ্য-শৰৎৰ চন্দ্ৰ পৰম্পৰাগতভাৱে বিবাহ উদ্‌যাপনৰ বাবে এটা উপযুক্ত উপলক্ষ আছিল। ছোৱালীয়ে চন্দ্ৰদেৱী [[চাং ই]]ৰ ওচৰত নিজৰ প্ৰেমৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt;

চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত যুৱক-যুৱতীয়ে জীৱনসংগী বিচাৰি পোৱাৰ বাবে নৃত্যৰ আয়োজন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, যুৱতীসকলক ভিৰৰ মাজলৈ নিজৰ ৰুমাল দলিয়াবলৈ উৎসাহিত কৰা হয় আৰু যুৱকসকলৰ ভিতৰত যিজনে ৰুমালখন ধৰি ঘূৰাই দিয়ে, তেওঁৰ প্ৰেমৰ সম্ভাৱনা থাকে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; দাগুয়াঙত, দক্ষিণ-পশ্চিম গুইঝৌ প্ৰদেশত, ডং জনগোষ্ঠীৰ যুৱক-যুৱতীসকলে এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইত সাক্ষাৎ কৰাৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। যুৱতীসকল আগতীয়াকৈ আহি যুৱকসকলে তেওঁলোকৰ বিষয়ে কৰা মন্তব্য শুনিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। যুৱকসকলে নিজৰ বন্ধুসকলৰ সন্মুখত তেওঁলোকৰ প্ৰেয়সীসকলৰ প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু অৱশেষত শুনি থকা যুৱতীসকলে জোপোহাৰ পৰা ওলাই আহিছিল। প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাসকলে নিৰ্জন ঠাইলৈ গৈ ইজনে সিজনৰ আগত নিজৰ মনৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

===খেল আৰু কাৰ্যকলাপ===
১৯২০ আৰু ১৯৩০ৰ দশকত নৃতত্ত্ববিদ ছাও ৱেই-পাঙে গুৱাংডং প্ৰদেশত মধ্য-শৰৎ দিৱসৰ দিনা বা তাৰ ওচৰৰ সময়ত পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুৰ মাজত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত খেলৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছিল। এই খেলসমূহ আত্মাৰ উৰণ, আত্মাৰ আৱেশ বা ভৱিষ্যৎ গণনাৰ সৈতে জড়িত আছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

* &quot;স্বৰ্গলৈ আৰোহণ&quot; ({{lang-zh|上天堂}} ''shàng tiāntáng'') নামৰ এটা কাৰ্যকলাপত মহিলাৰ এটা বৃত্তৰ পৰা নিৰ্বাচিত এগৰাকী যুৱতীক আকাশী জগতলৈ &quot;আৰোহণ&quot; কৰোৱা হয়। জ্বলি থকা ধূপৰ ধোঁৱাই তেওঁক আগুৰি ধৰাৰ সময়ত তেওঁ দেখা সুন্দৰ দৃশ্য আৰু শুনা সুন্দৰ শব্দৰ বৰ্ণনা কৰে।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* &quot;বাগিচালৈ অৱতৰণ&quot; ({{lang-zh|落花园}} ''luò huāyuán'') নামৰ আন এটা কাৰ্যকলাপ কিশোৰী ছোৱালীৰ মাজত খেলা হয়। ইয়াত প্ৰতিগৰাকী ছোৱালীয়ে স্বৰ্গীয় বাগিচালৈ যোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰে। কিংবদন্তি অনুসৰি, এটা ফুলৰ গছে ছোৱালীজনীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু ফুলৰ সংখ্যা আৰু ৰঙে তাইৰ জীৱনকালত জন্ম হ'বলগীয়া সন্তানৰ সংখ্যা আৰু লিংগ সূচাইছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* পুৰুষসকলে &quot;আঠজন অমৰৰ অৱতৰণ&quot; (''jiangbaxian'') নামৰ এটা খেল খেলিছিল। ইয়াত আঠজন অমৰৰ ভিতৰত এজনে এজন খেলুৱৈৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু খেলুৱৈজনে পণ্ডিত বা যোদ্ধাৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* শিশুসকলে &quot;ভেকুলীক আগুৰি ধৰা&quot; (''guanxiamo'') নামৰ এটা খেল খেলিছিল। দলটোৱে ভেকুলী ৰজা হ'বলৈ নিৰ্বাচিত কৰা এটা শিশুক আগুৰি এটা বৃত্ত গঠন কৰিছিল আৰু শিশুটোক ভেকুলীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা এটা গীত গাইছিল। শিশুটোৱে ভেকুলীৰ দৰে জপিয়াই ফুৰিছিল আৰু মূৰত পানী ছটিয়াই নিদিয়ালৈকে তেনেদৰে কৰি আছিল। পানী ছটিয়াই দিয়াৰ পিছত তেওঁ ৰৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

===আঞ্চলিক উদ্‌যাপন===
 {{multiple image
 | align             = center
 | image1            = Montreal JBotanique2 tango7174.jpg
 | caption1          = [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ উদ্ভিদ উদ্যানত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
 | width1            = 150
 | image2            = Chinese Mid-Autumn Festival, Belfast, September 2012 (10).JPG
 | caption2          = উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ বেলফাষ্ট নগৰ ভৱনত চীনা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা
 | width2            = 300
 | image3            = Mid-Autumn Festival 21, Chinatown, Singapore, Sep 06.JPG
 | caption3          = [[ছিংগাপুৰ]]ৰ চায়না টাউনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
 | width3            = 150
 | image4            = Mid-Autumn Festival1.JPG
 | caption4          = হংকঙৰ ভিক্টোৰিয়া পাৰ্কত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ উদ্‌যাপন
 | width4            = 169
}}

====শিয়ামেন====
শিয়ামেন দ্বীপ চহৰত প্ৰায় একান্তভাৱে পালন কৰা এক অনন্য পৰম্পৰা আছে। উৎসৱৰ সময়ত পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গ একেলগে মিলিত হৈ বো বিং নামৰ এক জুৱাৰ দৰে খেল খেলে, য'ত ৬টা পাশা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মানুহে পাল পাতি মাটিৰ বাটিত পাশাবোৰ গৰকায় আৰু ফলাফল অনুসৰি তেওঁলোকে কি পুৰস্কাৰ লাভ কৰিব সেয়া নিৰ্ধাৰিত হয়। পুৰস্কাৰৰ আকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাত ৪ সংখ্যাটোৱেই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.shanghaidaily.com/Feature/travel/Xiamen-rolls-the-dice-parties-for-Moon-Festival/shdaily.shtml|title=Xiamen rolls the dice, parties for Moon Festival|website=www.shanghaidaily.com|date=27 August 2013 |access-date=8 October 2016}}&lt;/ref&gt;

====হংকং আৰু মাকাও====
[[File:25 Largo do Senado, Macau - panoramio.jpg|thumb|চেনাডো স্কোৱেৰ, মাকাওত লণ্ঠন]]
[[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ পিছদিনটো উৎসৱৰ দিনটোৰ পৰিৱৰ্তে চৰকাৰী বন্ধৰ দিন, অৱশ্যে উৎসৱৰ দিনটো দেওবাৰে পৰিলে সোমবাৰটোও বন্ধ থাকে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে বহুতো উদ্‌যাপনমূলক অনুষ্ঠান নিশা অনুষ্ঠিত হয়। বহুতো ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানে আগদিনা কৰ্মচাৰীসকলক সোনকালে কামৰ পৰা যাবলৈ দিয়ে। লণ্ঠন জ্বলোৱাৰ দৰে বিভিন্ন উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপ থাকে, কিন্তু [[মুনকেক|মুনকেকই]] ইয়াত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। অৱশ্যে মানুহে সাধাৰণতে নিজৰ বাবে মুনকেক কিনা নকৰে, বৰং আত্মীয়-স্বজনক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে। উৎসৱৰ বহু আগৰ পৰাই মানুহে এই উপহাৰসমূহ ইজনে সিজনক দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেয়েহে মুনকেক আকৰ্ষণীয় বাকচত বিক্ৰী কৰা হয়। এই বাকচবোৰৰ মূল্য সাধাৰণতে কম নহয়—কণীৰ কুহুম থকা পদুমগুটিৰ মিশ্ৰণযুক্ত চাৰিটা মুনকেকৰ এটা বাকচৰ মূল্য সাধাৰণতে ৪০ আমেৰিকান ডলাৰ বা তাতকৈ অধিক হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lifestyleasia.com/518332/10-must-order-mooncakes-mid-autumn-festival-2017/|title=10 must-order mooncakes for Mid-Autumn Festival 2017 |website=Lifestyle Asia – Hong Kong|date=9 August 2017}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত পৰিৱেশ সংৰক্ষণ জনসাধাৰণৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰাৰ ফলত হংকঙৰ বহুতো মুনকেক নিৰ্মাতাই মোড়কজাতকৰণ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰিক সীমালৈ হ্ৰাস কৰাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;hkepd-1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.epd.gov.hk/epd/english/environmentinhk/waste/eco_responsibility/gts_packaging.html|title=Voluntary Agreement on Management of Mooncake Packaging|publisher=Environmental Protection Department of Hong Kong|date=18 March 2013|access-date=10 September 2013|archive-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826121217/http://www.epd.gov.hk/epd/english/environmentinhk/waste/eco_responsibility/gts_packaging.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; মুনকেক নিৰ্মাতাসকলে নতুন ধৰণৰ মুনকেক, যেনে আইচক্ৰীম মুনকেক আৰু বৰফৰ ছালৰ মুনকেক, প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবেও চেষ্টা কৰিছে।

হংকঙত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান পৰম্পৰাও আছে। হংকঙৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পৰম্পৰাগত মঞ্চ অনুষ্ঠান, খেলৰ দোকান, হস্তৰেখা পঢ়া আৰু অন্যান্য বহুতো উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে মনোমোহা লণ্ঠনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হয়। আটাইতকৈ বৃহৎ উদ্‌যাপন ভিক্টোৰিয়া পাৰ্ক (হংকং)ত অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.discoverhongkong.com/ca/see-do/events-festivals/chinese-festivals/mid-autumn-festival.jsp|title=Mid-Autumn Festival|publisher=Hong Kong Tourism Board}}&lt;/ref&gt; ১৯ শতিকাৰ পৰা চলি অহা আৰু চীনৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত অগ্নি-ড্ৰেগন নৃত্য অন্যতম উজ্জ্বল অনুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rove.me/to/hong-kong/mid-autumn-festival|title=Mid-Autumn Festival|date=21 March 2023 |publisher=rove.me}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HKMemory8thMonth&quot;&gt;{{cite web |title=Local Festivals: 8th Lunar Month |website=Hong Kong Memory |url=https://www.hkmemory.hk/collections/local_festivals/festivals/lunar8/8_1/index.html |access-date=5 March 2019}}&lt;/ref&gt; ২০০ ফুট দীঘল অগ্নি-ড্ৰেগনটো চলাবলৈ ৩০০জনতকৈ অধিক লোকৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু তেওঁলোকে পাল পাতি কাম কৰে। অগ্নি-ড্ৰেগন নৃত্যৰ নেতা হাক্কা পৰম্পৰাত আশীৰ্বাদৰ জৰিয়তে শান্তি আৰু সৌভাগ্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ পিছত অগ্নি-ড্ৰেগনটো লণ্ঠন আৰু কাগজৰ ফলকৰ সৈতে সাগৰত পেলাই দিয়া হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ড্ৰেগনটো সাগৰলৈ ঘূৰি গৈ দুৰ্ভাগ্যবোৰ লগত লৈ যাব।&lt;ref name=&quot;HKMemory8thMonth&quot;/&gt;

১৯৪১ চনলৈকে হংকঙৰ সৰু সৰু গাঁৱতো মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ কিছুমান উদ্‌যাপন অনুষ্ঠিত হৈছিল। শা পোত প্ৰতি চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে মধ্য-শৰৎ উৎসৱ পালন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkmemory.hk/collections/oral_history/All_Items_OH/oha_104/highlight/index.html |work=Hong Kong memory |title=Ng Sai Ming was part of a large rural polygamous family |date=2012-11-05}}&lt;/ref&gt; মানুহে মধ্য-শৰৎ উৎসৱক কোৱাং ছিন উৎসৱ বুলি কৈছিল। তেওঁলোকে শা পোত থকা দাতং পুখুৰীত পক ছান ঙাউ ছাই অনুষ্ঠিত কৰিছিল। পক ছান ঙাউ ছাই আছিল কোৱাং ছিন উৎসৱৰ এক উদ্‌যাপনমূলক অনুষ্ঠান আৰু মানুহে ইয়াক চাবলৈ একত্ৰিত হৈছিল। অনুষ্ঠানৰ সময়ত কোনোবাই ঢোল-বাদ্য বজাইছিল আৰু কিছুমান গাঁৱৰ লোকে আৱিষ্ট হোৱা যেন অভিনয় কৰি নিজকে &quot;মাওছান গুৰু&quot; বুলি কৈছিল। তেওঁলোকে ধূপৰ কাঠিৰে নিজৰ গাত জুই লগাইছিল আৰু প্ৰকৃত তৰোৱাল আৰু বৰছাৰে যুঁজিছিল।{{citation needed|date=December 2023}}

====মূল চীনৰ সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী====
* কোৰিয়ান সংখ্যালঘু লোকসকলে ইয়ানবিয়ান কোৰিয়ান স্বায়ত্তশাসিত প্ৰিফেকচাৰত চন্দ্ৰক আদৰাৰ এটা পৰম্পৰা পালন কৰে। তেওঁলোকে শুকান পাইন গছৰ ডালৰে &quot;চন্দ্ৰ ঘৰ&quot; নামৰ এটা ডাঙৰ শংকু আকৃতিৰ ঘৰৰ কাঠামো নিৰ্মাণ কৰে। চন্দ্ৰৰ পোহৰ ইয়াৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহে আৰু মানুহে তাক উপভোগ কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* বুয়েই জনগোষ্ঠীয়ে এই উপলক্ষক &quot;চন্দ্ৰপূজা উৎসৱ&quot; বুলি কয়। পূৰ্বপুৰুষৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰি একেলগে আহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে চাউলৰ পিঠা দুৱাৰমুখলৈ লৈ গৈ চন্দ্ৰ আইতাক পূজা কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* তু জনগোষ্ঠীয়ে &quot;চন্দ্ৰ প্ৰহাৰ&quot; নামৰ এটা অনুষ্ঠান পালন কৰে। তেওঁলোকে চোতালত স্বচ্ছ পানীৰে ভৰা এটা চৰিয়া থৈ তাত চন্দ্ৰৰ প্ৰতিচ্ছবি প্ৰতিফলিত কৰে আৰু তাৰ পিছত ডালেৰে পানীৰ পৃষ্ঠত &quot;প্ৰহাৰ&quot; কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* মাওনান জনগোষ্ঠীয়ে মেজৰ ওচৰত বাঁহ বান্ধি তাত এটা ৰবাব টেঙা ফল ওলোমাই দিয়ে আৰু তাত তিনিডাল জ্বলি থকা ধূপকাঠি লগাই দিয়ে। ইয়াক &quot;চন্দ্ৰলৈ লক্ষ্যভেদ&quot; বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

====টাইৱান====
[[টাইৱান]] আৰু ইয়াৰ দ্বীপ পেংহু, কিনমেন আৰু মাটছু দ্বীপপুঞ্জত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চৰকাৰী বন্ধৰ দিন। বন্ধুবৰ্গ আৰু পৰিয়াল একেলগে মিলিত হৈ পৰস্পৰৰ সংগ উপভোগ কৰাৰ বাবে বাহিৰত মাংস পুৰি খোৱাৰ অনুষ্ঠান জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Yeo|first=Joanna|date=20 September 2012|title=Traditional BBQ for Mid-Autumn Festival?|newspaper=Makansutra|url=http://sg.entertainment.yahoo.com/news/traditional-bbq-mid-autumn-festival-132534304.html|access-date=10 November 2012|archive-date=21 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021000142/http://sg.entertainment.yahoo.com/news/traditional-bbq-mid-autumn-festival-132534304.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শিশুসকলেও জাম্বুৰাৰ বাকলিৰে বনোৱা টুপী প্ৰস্তুত কৰি পিন্ধে। বিশ্বাস কৰা হয় যে চন্দ্ৰত থকা মহিলা চাং ইয়ে নিজৰ প্ৰিয় ফল থকা শিশুসকলক লক্ষ্য কৰিব আৰু তেওঁলোকক সৌভাগ্য প্ৰদান কৰিব।&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Ciaran McEneaney|date=7 January 2019|title=5 Taiwanese Customs to Celebrate Moon Festival|newspaper=Culture Trip|url=https://theculturetrip.com/asia/taiwan/articles/5-taiwanese-customs-to-celebrate-moon-festival/|access-date=5 September 2022}}&lt;/ref&gt;

====কানাডা আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ====
[[File:Singer (1434033239).jpg|thumb|right|২০০৭ চনত ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউনত শৰৎকালীন চন্দ্ৰ উৎসৱ]]
২০১৪ চনলৈকে উত্তৰ আমেৰিকাত এছিয়ান বজাৰ আৰু খাদ্যৰ দোকানৰ বাহিৰত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ সাধাৰণতে লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.dailybulletin.com/2014/09/13/mid-autumn-festival-and-being-chinese-american/ |title=Mid-Autumn Festival and being Chinese-American |author=Vuong, Zen |date=13 September 2014 |work=Daily Bulletin |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt; কিন্তু তাৰ পিছৰে পৰা [[নিউয়ৰ্ক]], [[ছিকাগো]], [[লছ এঞ্জেলছ]] আৰু [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]ৰ দৰে বিদেশত উল্লেখযোগ্য চীনা জনগোষ্ঠী থকা অঞ্চলসমূহত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=Xinhua-2019&gt;{{cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-09/14/c_138391757.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917233816/http://www.xinhuanet.com/english/2019-09/14/c_138391757.htm |url-status=dead |archive-date=17 September 2019 |title=Feature: Mid-Autumn Festival gives Americans a taste of China |date=14 September 2019 |newspaper=Xinhua |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt; চীনত প্ৰচলিত পৰম্পৰাৰ বিপৰীতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত উদ্‌যাপন সাধাৰণতে দিনৰ সময়তে সীমাবদ্ধ থাকে আৰু সাধাৰণতে সন্ধিয়াৰ আৰম্ভণিতে শেষ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sites.google.com/a/stonybrook.edu/mid-autumn-festival-aas-220/celebrations/celebration-in-ameria |title=Celebration in America |website=Mid-Autumn Festival (AAS 220) |publisher=Stonybrook |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|+উত্তৰ আমেৰিকাৰ মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
|-
! চহৰ !! জিলা !! আৰম্ভণি !! class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ
|-
! [[বষ্টন]]
| বষ্টনৰ চায়না টাউন
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bostoncentral.com/events/august_moon_festival/p1041.php|title=Annual August Moon Festival: Chinatown 2019 (Tips, Reviews, Local Guide)|website=www.bostoncentral.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ছিকাগো]]
| ছিকাগোৰ চায়না টাউন
| ২০০৫
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.moonfestchicago.com/about/ |title=About Moon Fest Chicago |website=Moon Festival Chicago |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[লছ এঞ্জেলছ]]
| লছ এঞ্জেলছৰ চায়না টাউন
| ১৯৩৮
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://chinatownla.com/wp1/event/81st-annual-mid-autumn-moon-festival/|title=81st Annual Mid-Autumn Moon Festival (2019-09-14)|access-date=8 September 2020|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035712/http://chinatownla.com/wp1/event/81st-annual-mid-autumn-moon-festival/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[নিউয়ৰ্ক চিটি]]
| ম্যানহাটনৰ চায়না টাউন, ফ্লাশিং, কুইন্স, আৰু ছানছেট পাৰ্ক
| ২০১৯
| &lt;ref name=Xinhua-2019/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mommypoppins.com/newyorkcitykids/moon-cakes-and-flying-lanterns-chinese-mid-autumn-festival-in-new-york-city|publisher= MommyPoppins.com |date=5 August 2014 |first=Raven |last=Snook |title=Chinese Mid-Autumn Moon Festivals in New York City: Moon Cakes and Flying Lanterns}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ফিলাডেলফিয়া]]
| ফিলাডেলফিয়াৰ চায়না টাউন
| ১৯৯৫
| &lt;ref name=Philadelphia&gt;{{cite web|url= https://www.phillyvoice.com/philadelphia-chinatown-22nd-annual-mid-autumn-festival/|title= Join in a lantern parade at annual Mid-Autumn Festival in Chinatown|date= 19 September 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]
| ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউন
| ১৯৯১
| &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.moonfestival.org/about-us.html |title=About |website=MoonFestival.org |publisher=Chinatown Merchants Association |access-date=25 April 2020 |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417131530/http://www.moonfestival.org/about-us.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! [[টৰণ্টো]]
| কেডিলাক ফেয়াৰভিউৰ বজাৰ অঞ্চলসমূহ
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/cadillac-fairview-celebrates-the-mid-autumn-festival-823482467.html|title=Cadillac Fairview Celebrates the Mid-Autumn Festival|first=Cadillac|last=Fairview|website=www.newswire.ca}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cfshops.com/pacific-centre/news-events/events/mid-autumn-festival-2019.html|title=Celebrate Mid-Autumn Festival|website=www.cfshops.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ভেংকুভাৰ]]
| ড° ছান ইয়াত-ছেন ধ্ৰুপদী চীনা উদ্যান
|
| &lt;ref name=Vancouver&gt;{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/22/c_137486546.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811175652/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/22/c_137486546.htm|url-status=dead|archive-date=11 August 2020|title=Mid-Autumn Festival celebration held in Vancouver – Xinhua &amp;#124; English.news.cn|website=www.xinhuanet.com}}&lt;/ref&gt;
|}

==আন সংস্কৃতিৰ একেধৰণৰ উৎসৱ==
এছিয়াৰ আন অঞ্চলতো একেধৰণৰ শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ পালন কৰা হয় আৰু এইবোৰো পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱসমূহ সাধাৰণতে একেটা দিনতে বা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰে-পাজৰে অনুষ্ঠিত হয়।

===পূব এছিয়া===

====জাপান====

জাপানী চন্দ্ৰ দৰ্শন উৎসৱ, o-চুকিমি ({{lang|ja|お月見}}, &quot;চন্দ্ৰ দৰ্শন&quot;), এই সময়তে অনুষ্ঠিত হয়। মানুহে শস্য চপোৱাৰ আনন্দ উদ্‌যাপন কৰিবলৈ পূৰ্ণিমাৰ তলত বনভোজ কৰে আৰু ছাকে পান কৰে।

====কোৰিয়া====

চুছক (추석); [tɕʰu.sʌk̚]), আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;শৰৎৰ সন্ধিয়া&quot;, পূৰ্বতে হানগাৱি ({{lang|ko|한가위}}; [han.ɡa.ɥi]; &quot;শৰৎৰ মহান মধ্যভাগ&quot;ৰ প্ৰাচীন কোৰিয়ান শব্দৰ পৰা) নামেৰে জনাজাত আছিল। ই উত্তৰ কোৰিয়া আৰু দক্ষিণ কোৰিয়াত পালন কৰা এটা প্ৰধান শস্য চপোৱা উৎসৱ আৰু তিনিদিনীয়া বন্ধ। চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে পূৰ্ণিমাৰ দিনা ইয়াক পালন কৰা হয়। ছিলাত তিনিটা ৰাজ্যৰ সময়ৰ পৰাই ইয়াক পালন কৰি অহা হৈছে। ভাল শস্য চপোৱাৰ আনন্দত কোৰিয়ানসকলে পূৰ্বপুৰুষৰ গৃহভূমিলৈ যায়, পৰিয়ালৰ অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে পূৰ্বপুৰুষসকলক সন্মান জনায় আৰু ছংপিয়ন ({{lang|ko|송편}}), তোহৰাংগুক ({{lang|ko|토란국}}) আৰু ছিন্দোজু আৰু দোংদোংজুৰ দৰে চাউলৰ সুৰাকে ধৰি পৰম্পৰাগত কোৰিয়ান খাদ্যৰ ভোজ ভাগ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chuseok – Korean Day of the Dead |url=https://intldaysofthedead.weebly.com/chuseok.html |website=International Days of the Dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===দক্ষিণ-পূব এছিয়া===

[[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো উৎসৱ পালন কৰা হয়। মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ দৰে এই উৎসৱসমূহৰো বৌদ্ধ ধৰ্মীয় উৎপত্তি আছে আৰু পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি পালন কৰা হয়। কিন্তু পূব এছিয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱৰ বিপৰীতে এইবোৰ বছৰত কেৱল এদিন নহয়, প্ৰতিটো পূৰ্ণিমাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি বছৰত কেইবাবাৰো অনুষ্ঠিত হয়। ''[[অশ্বিনী]]'' আৰু ''[[কৃত্তিকা]]'' চান্দ্ৰ মাহত অনুষ্ঠিত উৎসৱসমূহ সাধাৰণতে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়তে পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chinesetimeschool.com/en-us/articles/how-the-world-celebrates-mid-autumn-festival/|title=How the world celebrates Mid-Autumn Festival – Chinese News|publisher=chinesetimesschool.com|access-date=15 December 2016|archive-date=21 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221162412/http://www.chinesetimeschool.com/en-us/articles/how-the-world-celebrates-mid-autumn-festival/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bairun.net/bairun_cn/insight_xunwei10_cn.html|title=上海百润投资控股集团股份有限公司|website=www.bairun.net|access-date=18 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220151752/http://www.bairun.net/bairun_cn/insight_xunwei10_cn.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====কম্বোডিয়া====
[[কম্বোডিয়া]]ত ইয়াক সাধাৰণতে &quot;জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ&quot; বন অম টুক বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Aquino |first1=Michael |title=Water and Moon Fest |url=http://www.chanbokeo.com/index.php?gcm=1411&amp;grid=124174&amp;gtop=5295 |website=chanbokeo.com |access-date=15 November 2019}}&lt;/ref&gt; জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত পালন কৰা হয়। ই তিনিদিনীয়া উদ্‌যাপন, যাৰ আৰম্ভণি উৎসৱৰ প্ৰথম দুদিন ধৰি চলা নাও দৌৰেৰে হয়। নাওবোৰ উজ্জ্বল ৰঙেৰে সুন্দৰকৈ ৰং কৰা হয় আৰু বিভিন্ন আকৃতিৰ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কম্বোডিয়াৰ সাগৰীয় ড্ৰেগন ''নেক'' আটাইতকৈ জনপ্ৰিয়। শ শ কম্বোডিয়ান পুৰুষে টনলে ছাপ নদীত নাও চলাই প্ৰতিযোগিতাত অংশ লয়। নিশা হ'লে পথবোৰ খাদ্য কিনা আৰু বিভিন্ন সংগীত অনুষ্ঠানত অংশ লোৱা মানুহেৰে ভৰি পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Craig |title=Cambodian Water Festival (Bon Om Touk) |url=https://pharecircus.org/cambodian-water-festival-bon-om-touk/ |website=pharecircus.org |access-date=15 November 2019|date=5 November 2019 }}&lt;/ref&gt; সন্ধিয়া ''ছামপিয়াহ প্ৰেহ খে'' অনুষ্ঠিত হয়, যি চন্দ্ৰক অভিবাদন জনোৱা বা চন্দ্ৰৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰা অনুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Cassie |title=Cambodia's Water Festival (Bon Om Touk) |url=https://www.movetocambodia.com/holidays/cambodias-water-festival/ |website=movetocambodia.com |access-date=15 November 2019|date=21 November 2018 }}&lt;/ref&gt; কম্বোডিয়ান লোকসকলে নিজৰ ঘৰৰ সন্মুখত জনপ্ৰিয়ভাৱে খৰগোশ আৰু বিভিন্ন ফলৰ লগতে ''আক আমবক'' নামৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ নৈবেদ্য সজাই ধূপ জ্বলাই চন্দ্ৰৰ ওচৰত ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Carruthers |first1=Marissa |title=No, not Songkran – that other water festival, in Cambodia, and its thrills |url=https://www.scmp.com/lifestyle/travel-leisure/article/2169322/all-you-need-know-about-cambodias-water-festival-its |website=scmp.com |access-date=15 November 2019|date=22 October 2018 }}&lt;/ref&gt; কম্বোডিয়ানসকলে চন্দ্ৰত বাস কৰা খৰগোশ আৰু চন্দ্ৰৰ কিংবদন্তিত বিশ্বাস কৰে। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে চন্দ্ৰত থকা এটা খৰগোশে কম্বোডিয়ান লোকসকলক চোৱাচিতা কৰে। মাজনিশা সকলোৱে মন্দিৰলৈ গৈ প্ৰাৰ্থনা আৰু ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে আৰু একেলগে আক আমবক উপভোগ কৰে। কম্বোডিয়ানসকলে ঘৰতে লণ্ঠন বনায়, যিবোৰ সাধাৰণতে পদুম ফুল বা আন আধুনিক আকৃতিৰ হয়। ধূপ আৰু মমবাতিৰে লণ্ঠনবোৰ জ্বলোৱা হয় আৰু কম্বোডিয়ানসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত নিজৰ ইচ্ছা আৰু প্ৰাৰ্থনা শুনা আৰু পূৰণ হোৱাৰ আশাত সেইবোৰ নদীত উটুৱাই দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goasiadaytrip.com/blog/asian-mid-autumn-festival.html|title=Asian Mid Autumn Festival|date=25 August 2016|publisher=Blog's GoAsiaDayTrip|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220202407/http://goasiadaytrip.com/blog/asian-mid-autumn-festival.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Moon Festival in Cambodia – An Unforgettable Experience|url=https://www.travelcambodiaonline.com/travel-news/moon-festival-cambodia-unforgettable-experience |website=travelcambodiaonline.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Water and Moon Festival and Boat Racing |url=https://www.tourismcambodia.com/tripplanner/events-in-cambodia/water-and-moon-festival.htm |website=tourismcambodia.com |access-date=15 November 2019}}&lt;/ref&gt;

====লাওছ====
[[লাওছ]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনা বহুতো উৎসৱ পালন কৰা হয়। ''থাট লুৱাং উৎসৱ'' নামেৰে পৰিচিত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় উৎসৱটো বৌদ্ধ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত আৰু ভিয়েনতিয়ানৰ ফা থাট লুৱাং মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হয়। উৎসৱটো প্ৰায়ে তিনিৰ পৰা সাতদিন ধৰি চলে। শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয় আৰু বহুতো মানুহে মন্দিৰলৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=That Luang Festival and Trade Fair, Lao PDR |url=https://mekongtourism.org/events/that-luang-festival-and-trade-fair-lao-pdr-2/ |website=Mekong Tourism |language=en}}&lt;/ref&gt;

====ম্যানমাৰ====
[[ম্যানমাৰ]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনা বহুতো উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। অৱশ্যে থাদিংগ্যুত উৎসৱ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু থাদিংগ্যুত মাহত অনুষ্ঠিত হয়। চান্দ্ৰ পঞ্জিকা অনুসৰি ই মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰতো পৰে। নতুন বছৰৰ উৎসৱ ''থিংগ্যান''ৰ পিছত ই ম্যানমাৰৰ অন্যতম বৃহৎ উৎসৱ। ই এটা বৌদ্ধ উৎসৱ আৰু বহুতো মানুহে মন্দিৰলৈ গৈ ভিক্ষুসকলক সন্মান জনায় আৰু খাদ্য আগবঢ়ায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/17155-thadingyut-festival-of-lights.html|title=Thadingyut: Festival of Lights|first=Douglas|last=Long|date=23 October 2015}}&lt;/ref&gt; এই সময়ত কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে বৌদ্ধ ভিক্ষু, শিক্ষক, পিতৃ-মাতৃ আৰু জ্যেষ্ঠসকলক সন্মান জনোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://discoverydmc.com/travel-guides/myanmar-festivals|title=Myanmar Festivals 2016–2017|date=6 January 2020 }}&lt;/ref&gt;

====ছিংগাপুৰ====
পেৰানাকান চীনাসকলৰ মাজত ''বুলান লাপান'' নামেৰে পৰিচিত মধ্য-শৰৎ উৎসৱটো অনানুষ্ঠানিকভাৱে পালন কৰা হয়,&lt;ref&gt;{{cite magazine |author=Ee Sin Soo |date=July–September 2006 |title=Moon Fever |magazine=The Peranakan |url=https://www.peranakan.org.sg/magazine/2006/2006_Issue_3.pdf |publisher=The Peranakan Association of Singapore |page=12}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ই চৰকাৰী বা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন নহয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.gardensbythebay.com.sg/en/things-to-do/calendar-of-events/mid-autumn-festival-2024.html |title= Mid-Autumn Festival 2024 – Celebrations (同欢)|work=Gardens by the Bay |date=n.d.| access-date=17 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2023/0524-public-holidays-for-2024|work=Ministry of Manpower, Government of Singapore |title= Public Holidays 2024|date=24 May 2023|access-date=17 September 2024}}&lt;/ref&gt;

====ভিয়েটনাম====

[[File:Den ong sao.JPG|thumb|পৰম্পৰাগত পাঁচকোণীয়া তৰা আকৃতিৰ লণ্ঠনৰে টেট চুং থু উদ্‌যাপন কৰা ভিয়েটনামৰ শিশু]]
[[ভিয়েটনাম]]ত শিশুসকলে পূৰ্ণিমাত বিভিন্ন আকৃতি, ৰূপ আৰু ৰঙৰ লণ্ঠন লৈ আন্ধাৰত শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে লণ্ঠনে শীতকালৰ পিছত সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু উষ্ণতা ঘূৰি অহাৰ কামনা সূচাইছিল।&lt;ref name=&quot;cohen&quot;&gt;{{cite web|last=Cohen|first=Barbara|date=1 October 1995|title=Mid-Autumn Children's Festival|url=http://www.destinationvietnam.com/stories-photos/1055/60789485/4/con0_rec;jsessionid=96D02A8A1D3653C5D0AD9165EDC708B6|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130121101159/http://www.destinationvietnam.com/stories-photos/1055/60789485/4/con0_rec;jsessionid=96D02A8A1D3653C5D0AD9165EDC708B6|archive-date=21 January 2013|access-date=10 November 2012}}&lt;/ref&gt; লণ্ঠন কঢ়িয়াই নিয়াৰ উপৰিও শিশুসকলে মুখা পিন্ধে। আগতে কাগজৰ মণ্ডৰে জটিল মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও বৰ্তমান প্লাষ্টিকৰ মুখা বেছিকৈ দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot;&gt;{{Citation| last=Nguyen| first=Van Huy| editor-last=Kendall| editor-first=Laurel| contribution=The Mid-Autumn Festival (Tet Trung Thu), Yesterday and Today| title = Vietnam: Journeys of Body, Mind, and Spirit| pages = 93–106| publisher = University of California Press| date = 2003| isbn=978-0520238725}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশ শতিকাৰ লি ৰাজবংশৰ সময়ৰ পৰাই হাতেৰে নিৰ্মিত ছায়া-লণ্ঠন মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সজ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল। এইবোৰত প্ৰায়ে ভিয়েটনামৰ ইতিহাসৰ ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ আকৃতি দেখুওৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; আধুনিক কালত বৃহৎ পৰিমাণে উৎপাদিত প্লাষ্টিকৰ লণ্ঠন সহজে উপলব্ধ হোৱাৰ ফলত হাতেৰে লণ্ঠন বনোৱাৰ প্ৰথা হ্ৰাস পাইছে। এই লণ্ঠনত প্ৰায়ে শিশুৰ অনুষ্ঠান আৰু ভিডিঅ' খেলৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পৰিচিত চৰিত্ৰ দেখুওৱা হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

ভিয়েটনামীত মধ্য-শৰৎ উৎসৱক {{lang|vi|Tết Trung Thu}} (চু নোম: {{lang|vi-hant|節中秋}}) বুলি কোৱা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে &quot;শিশুৰ উৎসৱ&quot; বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;lee&quot; /&gt; ভিয়েটনামৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি, শিশুসকল আটাইতকৈ নিৰ্দোষ হোৱা বাবে পৱিত্ৰ, বিশুদ্ধ আৰু প্ৰাকৃতিক পৃথিৱীৰ সৌন্দৰ্যৰ সৈতে তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। শিশুৰ আত্মাৰ উদ্‌যাপনক বিস্ময়, ৰহস্য, শিক্ষা, আনন্দ আৰু দুখেৰে পৰিপূৰ্ণ সেই পৃথিৱীৰ সৈতে পুনৰ সংযোগ স্থাপনৰ এক উপায় হিচাপে দেখা হৈছিল। উৎসৱৰ সময়ত প্ৰাণবাদী আত্মা, দেৱতা আৰু ভিয়েটনামৰ লোকধৰ্মসমূহো পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;cohen&quot; /&gt;

ইয়াৰ আটাইতকৈ পৰম্পৰাগত ৰূপত সন্ধিয়াটো শস্যৰ বাবে বৰষুণ কঢ়িয়াই অনা ড্ৰেগনৰ স্মৃতিত পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot;/&gt; উদ্‌যাপনকাৰীসকলে মানুহ আৰু শস্যৰ ভৱিষ্যৎ জানিবলৈ চন্দ্ৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। পাছলৈ এই উদ্‌যাপন ফলপ্ৰসূতাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাৰ প্ৰতীক হৈ পৰে আৰু প্ৰচুৰ শস্য, পশুধনৰ বৃদ্ধি আৰু উৰ্বৰতাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে সন্তানৰ ''বাবে'' কৰা প্ৰাৰ্থনা সন্তানৰ ''উদ্‌যাপনলৈ'' ৰূপান্তৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; ঐতিহাসিক কনফুচীয় পণ্ডিতসকলে চন্দ্ৰলৈ চাই থকাৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও তেওঁলোকে সুৰা পান কৰি কবিতা আৰু গীত ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; অৱশ্যে বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[হানয়]]ত এই উৎসৱে মূলতঃ শিশুৰ উৎসৱ হিচাপে নিজৰ পৰিচয় লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

চাং ইৰ কাহিনী (ভিয়েটনামী: হাং ঙা)ৰ বাহিৰেও উৎসৱৰ সৈতে জড়িত আন দুটা জনপ্ৰিয় লোককথা আছে। প্ৰথমটোত কুই'ইৰ কথা কোৱা হয়, যাৰ পত্নীয়ে ভুলতে এটা পৱিত্ৰ [[বট গছ]]ত প্ৰস্ৰাৱ কৰিছিল। গছজোপা চন্দ্ৰৰ ফালে ভাঁহি যাবলৈ ধৰিলে আৰু কুই'ইয়ে তাক পৃথিৱীলৈ ঘূৰাই আনিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে গছজোপাৰ সৈতে চন্দ্ৰলৈ ভাঁহি গ'ল আৰু তাত আবদ্ধ হৈ থাকিল। প্ৰতি বছৰে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ত শিশুসকলে লণ্ঠন জ্বলাই শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে যাতে কুই'ইক পৃথিৱীলৈ ঘূৰি অহাৰ পথ দেখুৱাব পাৰে।&lt;ref name=&quot;tet&quot;&gt;{{cite web|first=Bet Key|last=Wong | url=http://www.familyculture.com/holidays/tettrungthu.htm | title=Tet Trung Thu | publisher=FamilyCulture.com | access-date=14 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623014205/http://www.familyculture.com/holidays/tettrungthu.htm|archive-date=23 June 2012}}&lt;/ref&gt; আনটো কাহিনী এটা কাৰ্প মাছৰ বিষয়ে, যি ড্ৰেগন হ'ব বিচাৰিছিল আৰু সেয়েহে ড্ৰেগনলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ব পৰালৈকে গোটেই বছৰটো কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;lee&quot; /&gt;

উৎসৱৰ আগতে আৰু উৎসৱৰ সময়ত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠান হৈছে [[সিংহ নৃত্য]]। অপেছাদাৰী শিশুৰ দল আৰু প্ৰশিক্ষিত পেছাদাৰী দল দুয়োটাই এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। সিংহ নৃত্যৰ দলসমূহে পথত ঘূৰি ফুৰি ঘৰসমূহলৈ গৈ তাত নৃত্য পৰিৱেশন কৰাৰ অনুমতি বিচাৰে। গৃহস্থই সন্মতি দিলে &quot;সিংহ&quot; ভিতৰলৈ আহি ঘৰখনলৈ সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ আশীৰ্বাদ হিচাপে নৃত্য আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ বিনিময়ত গৃহস্থই কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সৌভাগ্যৰ ধন দিয়ে। পিঠা আৰু ফল কেৱল খোৱাই নহয়, খাদ্য প্ৰদৰ্শনী হিচাপেও সুন্দৰভাৱে সজোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, আঠাযুক্ত চাউলৰ গুড়ি আৰু চাউলৰ মণ্ড চিনাকি জন্তুৰ আকৃতিত গঢ়া হয়। জাম্বুৰাৰ কোঁহবোৰ একশৃংগী, শহাপহু বা কুকুৰৰ আকৃতি দিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; [[হানয়]]ৰ ঠিক উত্তৰে থকা ছুয়ান লা গাঁৱৰ লোকসকলে ''ত' হে'' নামৰ চাউলৰ মণ্ডৰে বনোৱা আৰু প্ৰাকৃতিক খাদ্য ৰঙেৰে ৰঙীন কৰা মূৰ্তি প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; ভিয়েটনামৰ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকসমূহলৈকে ধনী পৰিয়ালৰ জীয়ৰীসকলে নিজৰ সৰু ভাই-ভনীসকলৰ বাবে মিঠাইৰে ভৰোৱা জটিল মধ্যসজ্জা প্ৰস্তুত কৰিছিল। সুন্দৰ পোছাক পিন্ধা অতিথিসকলে জীয়ৰীগৰাকীৰ ভৱিষ্যৎ পত্নী হিচাপে যোগ্যতাৰ নিদৰ্শন হিচাপে তেওঁৰ হাতৰ কাম চাবলৈ আহিব পাৰিছিল। পাছলৈ মধ্যসজ্জা সজোৱাৰ প্ৰথা কেৱল ধনী পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নথকা এটা পৰম্পৰাত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

ভিয়েটনামৰ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকসমূহলৈকে যুৱক-যুৱতীসকলে উৎসৱটোক ভৱিষ্যৎ জীৱনসংগীক লগ পোৱাৰ সুযোগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। দলবোৰ চোতালত একত্ৰিত হৈ চন্দ্ৰলৈ চাই গীতৰ পদ বিনিময় কৰিছিল। যিসকলে ভালদৰে পৰিৱেশন কৰিব পৰা নাছিল, তেওঁলোকক আঁতৰাই ৰখা হৈছিল আৰু অৱশেষত এজন যুৱক আৰু এগৰাকী যুৱতী থাকি যোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে পুৰস্কাৰ লাভ কৰাৰ লগতে বিবাহৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও বিবেচনা কৰিব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

===দক্ষিণ এছিয়া===

====ভাৰত====
{{main|ওনাম}}

[[ভাৰত]]ৰ কেৰালা ৰাজ্যত ওনাম এটা বাৰ্ষিক শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;cush574&quot;&gt;{{Cite book|last1=Cush|first1=Denise|url=https://books.google.com/books?id=kzPgCgAAQBAJ&amp;pg=PA574|title=Encyclopedia of Hinduism|last2=Robinson|first2=Catherine|last3=York|first3=Michael|publisher=Routledge|year=2012|isbn=978-1135189792|pages=573–574|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/metroplus/mahabali-comes-calling/article6383238.ece Mahabali comes calling], The Hindu, Neeti Sarkar (5 September 2014)&lt;/ref&gt; মালয়ালম পঞ্জিকাৰ চিংগম মাহৰ ২২তম নক্ষত্ৰ তিৰুৱোনমৰ দিনা ই পৰে, যি গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকাৰ আগষ্ট–ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ সৈতে মিলি যায়।&lt;ref&gt;[http://www.onamfestival.org Onam Festival The Society for Confluence of Festivals of India (2015)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cush574&quot; /&gt; কিংবদন্তি অনুসৰি, এই উৎসৱ ৰজা মহাবলিৰ স্মৃতিত পালন কৰা হয় আৰু বিশ্বাস কৰা হয় যে ওনামৰ সময়ত তেওঁৰ আত্মা কেৰালালৈ আহে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.news18.com/news/india/onam-the-legend-behind-keralas-state-festival-500288.html | title=Onam: The legend behind Kerala's state festival | work=News18 | date=21 August 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lukose2009&quot;&gt;{{cite book|author=Ritty A. Lukose|url=https://books.google.com/books?id=R5gNOdw9E_0C|title=Liberalization's Children: Gender, Youth, and Consumer Citizenship in Globalizing India|publisher=Duke University Press|year=2009|isbn=978-0-8223-9124-1|pages=164, 182–183, context: 179–183}}&lt;/ref&gt;

ওনাম কেৰালাৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰত থকা মালয়ালি লোকসকলৰ বাবে এটা প্ৰধান বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান।&lt;ref name=&quot;S'pore&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Singapore/Story/A1Story20120907-370160.html |title=Onam celebrated in S'pore |publisher=Asia One news |date=7 September 2012 |access-date=30 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223175050/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Singapore/Story/A1Story20120907-370160.html |archive-date=23 December 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;traditional flair&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/general/onam-celebrations-in-dubai-to-have-traditional-flair |title=Onam celebrations in Dubai to have traditional flair |publisher=The Khaleej Times |date=15 August 2015 |access-date=30 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;in the UAE&quot;&gt;{{cite web|author=Shveta Pathak |url=http://gulfnews.com/news/uae/society/keralites-in-the-uae-celebrate-onam-1.863848|title=Keralites in the UAE celebrate Onam|publisher=Gulf News |date=10 September 2011 |access-date=30 December 2012}}&lt;/ref&gt; ই এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ আৰু বিষু আৰু তিৰুৱাথিৰাৰ সৈতে তিনিটা প্ৰধান বাৰ্ষিক হিন্দু উদ্‌যাপনৰ অন্যতম। ইয়াক বহুতো উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে পালন কৰা হয়। ওনামৰ উদ্‌যাপনৰ ভিতৰত [[ভাল্লাম কালি]] (নাও খেল), [[পুলিকালি]] (বাঘ নৃত্য), পুক্কালম (ফুলৰ ৰংগোলি), ওনাথাপ্পন (পূজা), ওনাম কালি, ৰছী টনা, থুম্বি থুল্লাল (মহিলাৰ নৃত্য), [[কুম্মাট্টিকলি]] (মুখা নৃত্য), ওনাথাল্লু (সমৰ কলা), [[অনাভিল্লু]] (সংগীত), কাজ্ছাক্কুলা (কলৰ নৈবেদ্য), [[অনাপোট্টান]] (পোছাক), অত্থাচামায়ম (লোকগীত আৰু নৃত্য) আৰু অন্যান্য উদ্‌যাপন অন্তৰ্ভুক্ত।

ওনাম কেৰালাৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;cush574&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ali|first=Subhashini|date=2020-08-31|title=Despite Sangh Efforts to Project it as 'Hindu' Festival, Story of Onam Prevails in Kerala|url=https://thewire.in/society/kerala-onam-festival|access-date=2021-08-12|website=TheWire|language=en-US}}&lt;/ref&gt; উথ্ৰাডম (ওনামৰ প্ৰাক্‌সন্ধ্যা)ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰিদিন ৰাজহুৱা বন্ধ থাকে। কেৰালাৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰ ৩০টা স্থানত প্ৰধান উদ্‌যাপন অনুষ্ঠিত হয়। বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত থকা মালয়ালি প্ৰবাসীসকলেও ইয়াক পালন কৰে। যদিও ই এটা হিন্দু উৎসৱ, কেৰালাৰ অ-হিন্দু সম্প্ৰদায়সমূহেও ইয়াক সাংস্কৃতিক উৎসৱ হিচাপে গণ্য কৰি ওনামৰ উদ্‌যাপনত অংশগ্ৰহণ কৰে।

[[শাৰদ পূৰ্ণিমা]] হিন্দু চান্দ্ৰ মাহ [[আহিন|অশ্বিন]]ৰ (ছেপ্টেম্বৰ–অক্টোবৰ) পূৰ্ণিমাৰ দিনা পালন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এই উৎসৱে বাৰিষা ঋতুৰ অন্ত সূচায়।

====শ্ৰীলংকা====

[[শ্ৰীলংকা]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনক ''পোয়া'' বুলি কোৱা হয় আৰু প্ৰতিটো পূৰ্ণিমাৰ দিন ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন। এই দিনবোৰত মানুহে পূৰ্ণিমাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ বাবে দোকান আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ থাকে।&lt;ref name=&quot;Mid-Autumn Festival celebrations&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/culture/2016-09/13/content_26774538.htm|title=How the world celebrates Mid-Autumn Festival|publisher=Chinadaily.com.cn|last=冯明惠}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=October 2021}} অট্টালিকাৰ বাহিৰভাগ লণ্ঠনৰে সজোৱা হয় আৰু মানুহে প্ৰায়ে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি ধৰ্মোপদেশ শুনিবলৈ মন্দিৰলৈ যায়।&lt;ref name=&quot;Mid-Autumn Festival in Asia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/culture/living/1509/2312-1.htm|title=Mid-Autumn Festival Traditions|publisher=All China Women's Federation|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135333/http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/culture/living/1509/2312-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''বিনাৰ পূৰ্ণিমা পোয়া দিৱস'' আৰু ''ভাপ পূৰ্ণিমা পোয়া দিৱস'' মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰত পৰে। অন্যান্য বৌদ্ধ এছীয় দেশৰ উৎসৱৰ দৰে এই উৎসৱসমূহে বুদ্ধৰ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ আৰু স্বৰ্গৰ পৰা অৱতৰণৰ স্মৃতি উদ্‌যাপন কৰে আৰু দ্বিতীয়টোৱে &quot;মহা&quot; নামেৰে পৰিচিত খেতিৰ ঋতুৰ স্বীকৃতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.officeholidays.com/countries/sri_lanka/full_moon.php|title=Poya – Sri Lanka – Office Holidays|date=6 January 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aglobalworld.com/holidays-around-the-world/tag/september-calendar/|title=september calendar|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220150022/http://aglobalworld.com/holidays-around-the-world/tag/september-calendar/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.lk/news/sri-lanka/item/3442-the-navam-pura-pasaloswaka-poya-day-falls-today|title=Today is Vap Full Moon Poya Day|access-date=15 December 2016|archive-date=22 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422164915/https://www.news.lk/news/sri-lanka/item/3442-the-navam-pura-pasaloswaka-poya-day-falls-today|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===পশ্চিম এছিয়া===

====ইজৰাইল====

ইহুদীসকলৰ শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ ছুক্কোট এটা সমগোত্ৰীয় উদ্‌যাপন। ই তিশ্ৰেই নামৰ চান্দ্ৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে পূৰ্ণিমাৰ দিনা আৰম্ভ হয়। ই হিব্ৰু পঞ্জিকাৰ সপ্তম মাহ। এই পঞ্জিকা আৰু চীনা পঞ্জিকাৰ মাজত থকা সাদৃশ্যৰ বাবে এই উৎসৱ প্ৰায়ে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সৈতে একে সময়তে পৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|chapter-url=https://doi.org/10.1515/9781618114211-007 |chapter-url-access=subscription |doi=10.1515/9781618114211 |chapter=Sukkot and Mid-Autumn Festivals in Kaifeng: Conundrums at the Crossroads of Sino-Judaic Cultural Identity |title=The Image of Jews in Contemporary China |last=Bernstein |first=Moshe Y. |pages=72–98 |publisher=Academic Studies Press |location=Boston, USA |isbn=9781618114211 |date=January 15, 2016 |editor-first1=James R. |editor-last1=Ross |editor-last2=Song |editor-first2=Lihong |series=Jewish Identities in Post-Modern Society|s2cid=242498314 }}&lt;/ref&gt; ছুক্কোটক তোৰাহতো &quot;সংগ্ৰহৰ উৎসৱ&quot; ({{langx |he|חַג הָאָסִיף
| ḥag hāʾāsif}}) বুলি কোৱা হয়,&lt;ref name =com&gt;{{Cite encyclopedia |title= Sukkot: Meaning, Traditions, &amp; Tabernacles | encyclopedia = Britannica |url= https://www.britannica.com/topic/Sukkoth-Judaism |access-date=2022-06-22}}&lt;/ref&gt; যি চীনা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সমবেত হোৱাৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে একে। এই &quot;সংগ্ৰহ&quot; শব্দটোৱে শস্য চপোৱাৰ অন্ত আৰু মানুহে [[ছুক্কা]]ত সমবেত হোৱাক দুয়োটাকে বুজায়।

==তাৰিখ==
মধ্য-শৰৎ উৎসৱ হান পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয়। ই মূলতঃ [[পূৰ্ণিমা]]ৰ নিশা আৰু জল বিষুৱৰ ওচৰত পৰে ([[গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা]]ত ৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৮ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কোনো এটা দিনত)। আগন্তুক বছৰসমূহত ই এই দিনবোৰত অনুষ্ঠিত হ'ব:&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112110310/https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-date=2026-01-12 |access-date=2026-01-12 |website=taiwan-database.net}}&lt;/ref&gt;

* ২০২৬: শুকুৰবাৰ, ২৫ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০২৭: বুধবাৰ, ১৫ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০২৮: মঙলবাৰ, ৩ অক্টোবৰ
* ২০২৯: শনিবাৰ, ২২ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০৩০: বৃহস্পতিবাৰ, ১২ ছেপ্টেম্বৰ


==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Mid-Autumn Festival|মধ্য-শৰৎ উৎসৱ}}
* [http://www.moonfestival.org ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউনৰ শৰৎকালীন চন্দ্ৰ উৎসৱ]
* {{YouTube|-X371xoBUdA|চন্দ্ৰ দৰ্শন উৎসৱ}} ছুমিয়োছি-তাইছা, ওছাকা, জাপানত
* {{YouTube|tFK3WPtj46c|মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ সংক্ষিপ্ত ভিডিঅ'}}
* [https://www.chinaeducationaltours.com/guide/mid-autumn-festival.htm মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ]</text>
      <sha1>l8o0gg4xxx9xo4e8gtr0y2xxcujnbja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633696</id>
      <parentid>633695</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:36:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]; +[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115816" sha1="kkf057jajxt1l4bygadjfkn3h2rg0sk" xml:space="preserve">{{Short description|চীনা শস্য চপোৱা উৎসৱ}}
{{Infobox holiday
| holiday_name = মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
| type = এচীয়
| image = Mid-Autumn Festival-beijing.jpg
| caption = [[বেইজিং]]ত উৎসৱৰ সজ্জা
| nickname = চন্দ্ৰ উৎসৱ, চন্দ্ৰ-পিঠা উৎসৱ
| observedby = চীনা লোক
| longtype = সাংস্কৃতিক, ধৰ্মীয়
| significance = শৰৎকালীন শস্য চপোৱাৰ সমাপ্তি উদ্‌যাপন
| frequency = বাৰ্ষিক
| scheduling = চীনৰ চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখ
| celebrations = বন্তি জ্বলোৱা, [[মুনকেক]] প্ৰস্তুত আৰু বিতৰণ, প্ৰণয় আৰু বিবাহৰ বাবে যোৰা মিলোৱা, আতচবাজী, পৰিয়ালৰ সমাৱেশ, [[ড্ৰেগন নৃত্য]], পৰিয়ালৰ সৈতে ভোজন, বন্ধু আৰু আত্মীয়ক সাক্ষাৎ, উপহাৰ দিয়া
| observances = [[মুনকেক]] আৰু [[কেছিয়া সুৰা]] সেৱন
| relatedto = [[চুছক]] (কোৰিয়া), [[ছুকিমি]] (জাপান), [[টেট ছুং থু]] (ভিয়েটনাম), [[অশ্বিনী]] বা [[কৃত্তিকা|কৃত্তিকাৰ]] [[উপোসথ]] ([[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]], [[ম্যানমাৰ]], [[শ্ৰীলংকা]] আৰু [[থাইলেণ্ড]])
| module = {{Infobox Chinese
| child = yes
| pic = Mid-Autumn Festival (Chinese characters).svg
| piccap = &quot;মধ্য-শৰৎ উৎসৱ&quot;ৰ পৰম্পৰাগত (ওপৰত) আৰু সৰলীকৃত (তলত) চীনা আখৰ
| picupright = 0.475
| t = {{linktext|中秋節}}
| s = {{linktext|中秋节}}
| l = &quot;মধ্য-শৰৎ উৎসৱ&quot;
| p = Zhōngqiū jié
| w = Chung&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;-ch'iu&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; chieh&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
| mi = {{IPAc-cmn|zh|ong|1|.|q|iu|1|-|j|ie|2}}
| wuu = Tson-tshieu tsiq
| j = Zung&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;-cau&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; zit&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| y = Jūng-chāu jit
| poj = Tiong-chhiu-cheh
| buc = Dṳ̆ng-chiŭ-cáik
| ci = {{IPAc-yue|z|ung|1|.|c|au|1|-|z|it|3}}
| h = Chûng-chhiû-chiet&lt;br&gt;Zúng qiú jièd
| altname = পঞ্জিকাৰ তাৰিখৰ নাম
| c2 = {{linktext|八月十五}}/{{linktext|八月半}}
| l2 = &quot;অষ্টম মাহৰ পোন্ধৰ তাৰিখ/আধা মাহ&quot;
| p2 = Bāyuè shíwǔ/bàn
| j2 = Baat&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; jyut&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; sap&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; ng&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
| wuu2 = Paq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;-yuq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; zeq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;-ng&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;&lt;br&gt;Paq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;-yuq&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;-poe&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;
| poj2 = Poeh-ge̍h-cha̍p-gō͘&lt;br&gt;Poeh-ge̍h-pòaⁿ
| h2 = Bàd ngiad seb ǹg&lt;br&gt;Bàd ngiad ban
| altname3 = আঞ্চলিক নাম
| t3 = {{linktext|八月節}}
| l3 = &quot;অষ্টম মাহৰ উৎসৱ&quot;
| poj3 = Peh-go̍eh-cheh
| buc3 = Báik-nguŏk-cáik
| h3 = Pat-ngie̍t-chiet
}}
| date = 
}}

'''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ''', '''চন্দ্ৰ উৎসৱ''' বা '''মুনকেক উৎসৱ''' নামেৰেও পৰিচিত, চীনা সংস্কৃতিত উদযাপিত এটা শস্য চপোৱা উৎসৱ। ই চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয় আৰু [[গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা]] অনুসৰি ৭ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ৮ অক্টোবৰৰ ভিতৰত যিকোনো তাৰিখত পৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;&gt;{{cite news | last = Yang | first = Fang | title = Mid-Autumn Festival and its traditions | url = http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2011-09/12/c_131134150.htm | date = 12 September 2011 | publisher= Xinhuanet | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20120413010432/http://news.xinhuanet.com/english2010/culture/2011-09/12/c_131134150.htm | archive-date = 13 April 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112110310/https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-date=2026-01-12 |access-date=2026-01-12 |website=taiwan-database.net}}&lt;/ref&gt; এই দিনটোত চীনাসকলে বিশ্বাস কৰে যে শৰৎকালৰ মাজভাগত শস্য চপোৱাৰ সময়ৰ সৈতে একেলগে চন্দ্ৰ আটাইতকৈ পূৰ্ণ আৰু উজ্জ্বল হৈ থাকে।&lt;ref&gt;{{cite news | last1= Chng |first1= Pinky | last2= Tan |first2= William | title = Mooncakes, lanterns and legends: Your guide to the Mid-Autumn Festival in Singapore | url = https://www.asiaone.com/lifestyle/mooncakes-lanterns-and-legends-your-guide-mid-autumn-festival-singapore | publisher = [[AsiaOne]] | date = 19 September 2020 | access-date = 16 October 2024 }}&lt;/ref&gt;

মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চীনা সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্ধ আৰু উদ্‌যাপন। এই উৎসৱৰ ইতিহাস এতিয়া ৩,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি।&lt;ref&gt;{{cite news|date=3 June 2021|title=Moon Festival – The Chinese Mid Autumn Festival|url=https://moonfestivalblog.com/moon-festival-the-chinese-mid-autumn-festival/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210803090247/https://moonfestivalblog.com/moon-festival-the-chinese-mid-autumn-festival/|url-status=usurped|archive-date=3 August 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;roy2&quot;&gt;{{cite book|last=Roy|first=Christian|url=https://books.google.com/books?id=IKqOUfqt4cIC&amp;pg=PA282|title=Traditional Festivals: A Multicultural Encyclopedia, Volume 1|date=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1576070895|pages=282–286}}&lt;/ref&gt; [[পূব এছিয়া|পূব]] আৰু [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ আন সংস্কৃতিসমূহতো একেধৰণৰ উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। 

উৎসৱৰ সময়ত বিভিন্ন আকাৰ আৰু আকৃতিৰ বন্তি কঢ়িয়াই লৈ ফুৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই বন্তিসমূহে মানুহৰ সমৃদ্ধি আৰু সৌভাগ্যৰ পথ পোহৰোৱা নিৰ্দেশক হিচাপে প্ৰতীকী অৰ্থ বহন কৰে। [[মুনকেক]] হৈছে সাধাৰণতে মিঠা বীন বা পদুমৰ গুটিৰ পেষ্টেৰে ভৰোৱা এক সমৃদ্ধ পিঠাজাতীয় খাদ্য, যি এই উৎসৱৰ সময়ত খোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Mid-Autumn Festival in Other Asian Countries|work=www.travelchinaguide.com|url=https://www.travelchinaguide.com/essential/holidays/mid-autumn-asia.htm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=A Chinese Symbol of Reunion: Moon Cakes – China culture|language=en|work=kaleidoscope.cultural-china.com|url=http://kaleidoscope.cultural-china.com/en/8Kaleidoscope562.html|url-status=dead|access-date=4 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170505183442/http://kaleidoscope.cultural-china.com/en/8Kaleidoscope562.html|archive-date=5 May 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|date=10 August 2014|title=Back to Basics: Baked Traditional Moon Cakes|website=Guai Shu Shu|url=https://kwgls.wordpress.com/2014/08/10/back-to-basicsbaked-traditional-mooncake-%E4%BC%A0%E7%BB%9F%E7%B2%A4%E5%BC%8F%E6%9C%88%E9%A5%BC%EF%BC%89/|access-date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt; মধ্য-শৰৎ উৎসৱ [[চীনা পৌৰাণিক কাহিনী]]ৰ চন্দ্ৰ দেৱী [[ছাং'এ]]ৰ কিংবদন্তিৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=zh:中秋传说故事四：嫦娥奔月|trans-title=The Mid-Autumn Festival's Fourth Legend: Chang'e Running to the Moon |url=http://guoqing.china.com.cn/2023-09/20/content_116698284.htm |access-date=2025-03-31 |website=China.com}}&lt;/ref&gt;

ই [[চীন]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=China's public holidays for 2026 |url=https://english.www.gov.cn/policies/featured/202511/04/content_WS6909c915c6d00ca5f9a074f7.html |access-date=2026-01-12 |website=english.www.gov.cn}}&lt;/ref&gt; আৰু [[টাইৱান]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中華民國一百一十五年政府行政機關辦公日曆表 行政院人事行政總處全球資訊網-DGPA--辦公日曆表 |url=https://www.dgpa.gov.tw/information?uid=41&amp;pid=12573 |access-date=2026-01-12 |website=www.dgpa.gov.tw}}&lt;/ref&gt; দুয়োখন ঠাইতে চৰকাৰী বন্ধৰ দিন। মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ পাছদিনা [[হংকং]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=GovHK (www.gov.hk) |title=GovHK: General holidays for 2026 |url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/holiday/2026.htm |access-date=2026-01-12 |website=www.gov.hk |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু [[মাকাও]]তো চৰকাৰী বন্ধৰ দিন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2026 |url=https://www.gov.mo/en/public-holidays/year-2026/ |access-date=2026-01-12 |website=Macao SAR Government Portal |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==নামৰ উৎপত্তি==
এই উৎসৱক এই নামেৰে জনা হয়, কাৰণ [[জল বিষুৱ]]ৰ সময়ছোৱাত চীনা পঞ্জিকাৰ অষ্টম চান্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে ইয়াক পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt; চীনা ভাষাসমূহত ইয়াৰ নাম বিভিন্ন ধৰণৰ, ইয়াৰে আটাইতকৈ প্ৰচলিত নাম হৈছে ''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ'' বা কেৱল ''মধ্য-শৰৎ'' ({{lang|zh-hant|中秋}})। ইয়াৰ পৰম্পৰাগত পঞ্জিকাৰ তাৰিখ অনুসৰি ''অষ্টম মাহৰ পোন্ধৰ তাৰিখ'' বা ''অষ্টম মাহৰ আধা'' বুলিও কোৱা হয়, যি নামসমূহ অঞ্চলভেদে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আন আঞ্চলিক নামৰ ভিতৰত ''অষ্টম মাহৰ উৎসৱ'' উল্লেখযোগ্য। এই নাম উত্তৰ-পূব চীন, দক্ষিণ ফুজিয়ান আৰু জিয়ানঘুৱাই আদি ঠাইত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ''ঐক্যৰ উৎসৱ'' ({{lang-zh|團圓節|s=团圆节}}; উ চীনা ভাষাৰ ৰোমানীকৰণ: ''doe&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-yoe&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;-ciq&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;'';নানজিং উপভাষা: ''tuang&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; üän&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; zie&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;''), যি [[ছাংহাই]] আৰু নানজিঙত ব্যৱহাৰ কৰা হয়; আৰু ''মুনকেকৰ উৎসৱ'' ({{lang-zh|月餅節|s=月饼节|j=jyut&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; beng&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; zit&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;}}) গুৱাংডং আৰু [[হংকং]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=2023, 2024與2025年中秋節 |url=https://publicholidays.hk/zh/mid-autumn-festival/ |website=PublicHolidays.hk}}&lt;/ref&gt; চীনৰ বাহিৰত এই উৎসৱৰ আন কেইবাটাও নাম আছে:

* ছুচেঅক (추석) {{lit|'autumn eve'}}, কোৰিয়াত পালন কৰা এটা উৎসৱ। এই উৎসৱ চীনা আৰু পূব এছিয়াৰ অন্যান্য চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাত একেটা দিনতে পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chuseok |url=https://asia.si.edu/whats-on/events/celebrations/chuseok/ |website=Smithsonian National Museum of Asian Art |language=en}}&lt;/ref&gt;
* {{Nihongo|চুকিমি|月見||{{Literal translation|moon viewing}}}}, চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ একেটা দিনতে পালন কৰা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ জাপানী ৰূপ।
**চন্দ্ৰ উৎসৱ বা শস্য চপোৱাৰ পূৰ্ণিমাৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়, কাৰণ এই নিশাৰ পূৰ্ণিমা আৰু চন্দ্ৰপূজা তথা চন্দ্ৰদৰ্শনৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে এই উৎসৱৰ সম্পৰ্ক আছে।
* {{lang|vi|Tết Trung Thu}} ({{lang|vi-hant|節中秋}} চু নোম), [[ভিয়েটনাম]]ত।
** ভিয়েটনামত ইয়াক শিশুৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। উৎসৱৰ অধিকাংশ গীত শিশুসকলে গায়।&lt;ref name=&quot;lee&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/encyclopediaofas00leej|title=Encyclopedia of Asian American Folklore and Folklife|publisher=ABC-CLIO|year=2011|isbn=978-0313350665|editor-last1=Lee|editor-first1=Jonathan H. X.|location=Santa Barbara, California|page=1180|editor-last2=Nadeau|editor-first2=Kathleen M.|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;
* চীনা লণ্ঠন উৎসৱৰ সৈতে একে নামৰ এটা শব্দ। এই নাম [[ছিংগাপুৰ]], [[মালয়েছিয়া]] আৰু [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lantern Festival {{!}} Definition, History, Traditions, &amp; Facts {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/topic/Lantern-Festival|access-date=2021-11-30|website=www.britannica.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াক চীনৰ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সৈতে একে বুলি ভাবিব নালাগে, কাৰণ সেই উৎসৱ চীনা পঞ্জিকাৰ প্ৰথম মাহৰ ১৫ তাৰিখে পালন কৰা হয়।
** অৱশ্যে, ইংৰাজীত এই উৎসৱৰ কথা কওঁতে স্থানীয় লোকসকলে ''মধ্য-শৰৎ উৎসৱ'' নামটোৱেই অধিক ব্যৱহাৰ কৰে আৰু চীনা ভাষাত এই উৎসৱৰ কথা কওঁতে ''ঝংকিউ জিয়ে'' ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
* বন অম টৌক, বা [[খমেৰ ভাষা]]ত জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ। [[কম্বোডিয়া]]ত এই উৎসৱ প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত ৩ দিন ধৰি পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Water and Moon Festival (Bon Om Tuk, Bondet Protit, Sam Peah Preah Khae) |url=https://intocambodia.org/content/water-and-moon-festival-bon-om-tuk-bondet-protit-sam-peah-preah-khae |website=intocambodia.org |access-date=30 June 2021}}&lt;/ref&gt;

==অৰ্থ ==
এই উৎসৱ তিনিটা পৰস্পৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত মৌলিক ধাৰণাক উদ্‌যাপন কৰে:
* ''সমবেত হোৱা'': পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গ একেলগে হোৱা, অথবা উৎসৱৰ বাবে শস্য চপোৱা। কোৱা হয় যে এই দিনটোত চন্দ্ৰ আটাইতকৈ উজ্জ্বল আৰু ঘূৰণীয়া হয়, যাৰ অৰ্থ পৰিয়ালৰ পুনৰ মিলন। সেয়েহে উৎসৱটো গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ভবা হয়।
* ''কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ'': শস্য চপোৱাৰ বাবে বা ইজনে সিজনক মুনকেক দিয়াৰ দৰে কাৰ্যৰ জৰিয়তে সুসম্পৰ্কৰ বাবে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰা।
* ''প্ৰাৰ্থনা'' (ধাৰণাগত বা বস্তুগত সন্তুষ্টিৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা): সন্তান, জীৱনসংগী, সৌন্দৰ্য, দীৰ্ঘায়ু বা সুন্দৰ ভৱিষ্যতৰ দৰে বিষয়ৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা।

এই ধাৰণাসমূহৰ আধাৰত উৎসৱটোক কেন্দ্ৰ কৰি পৰম্পৰা আৰু লোককথা গঢ় লৈ উঠিছে,&lt;ref name=&quot;siu&quot;&gt;{{cite journal|last=Siu|first=K. W. Michael|title=Lanterns of the mid-Autumn Festival: A Reflection of Hong Kong Cultural Change|journal=The Journal of Popular Culture|year=1999|volume=33|issue=2|pages=67–86|doi=10.1111/j.0022-3840.1999.3302_67.x}}&lt;/ref&gt; যদিও প্ৰযুক্তি, বিজ্ঞান, অৰ্থনীতি, সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মৰ পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সময়ৰ সৈতে এই পৰম্পৰাসমূহৰো পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

==উৎপত্তি আৰু বিকাশ==
শ্বাং ৰাজবংশৰ সময়ৰ পৰাই ({{circa|১৬০০}}–১০৪৬ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) চীনাসকলে শৰৎকালৰ পূৰ্ণিমাৰ সময়ত শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ পালন কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;yu&quot;&gt;{{cite book|last=Yu|first=Jose Vidamor B.|title=Inculturation of Filipino-Chinese culture mentality|year=2000|publisher=Pontificia università gregoriana|location=Roma|isbn=978-8876528484|pages=111–112}}&lt;/ref&gt; ''মধ্য-শৰৎ'' (中秋) শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঝৌৰ আচাৰ-বিধি নামৰ পশ্চিম ঝৌ ৰাজবংশৰ (১০৪৬-৭৭১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) লিখিত আচাৰ-সংগ্ৰহত দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; ৰাজদৰবাৰত এই উৎসৱ দেৱী [[:zh:姜皇后|তাইয়িনছিংজুন]] ({{lang-zh|太陰星君|p=Tàiyīn xīng jūn|labels=no}})ৰ বাবে উৎসৰ্গিত আছিল। [[তাওবাদ]] আৰু চীনা লোকধৰ্মতো এই পৰম্পৰা এতিয়াও আছে।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Overmyer|first=Daniel L.|url=https://books.google.com/books?id=nYkbAAAAQBAJ|title=Religions of China: The World as a Living System|publisher=Harper &amp; Row|year=1986|isbn=9781478609896|location=New York|page=51|author-link=Daniel L. Overmyer}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fan, Chen 2013. p. 23&quot;&gt;{{cite journal|last1=Fan|first1=Lizhu|last2=Chen|first2=Na|date=2013|title=The Revival of Indigenous Religion in China|url=http://fudan-uc.ucsd.edu/_files/201306_China_Watch_Fan_Chen.pdf|journal=China Watch|page=23}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱ হিচাপে ইয়াৰ উদ্‌যাপন তাং ৰাজবংশৰ আৰম্ভণিৰ সময়ছোৱাত (৬১৮-৯০৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)হে জনপ্ৰিয় হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; এটা লোককথা অনুসৰি, তাং সম্ৰাট ছুৱানজঙে চন্দ্ৰ-ৰাজপ্ৰাসাদ ভ্ৰমণ কৰাৰ পিছত নিজৰ ৰাজপ্ৰাসাদত আনুষ্ঠানিকভাৱে এই উৎসৱ পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

মিং আৰু ছিং ৰাজবংশৰ সময়লৈকে মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চীনৰ অন্যতম প্ৰধান লোকউৎসৱত পৰিণত হৈছিল। সম্ৰাজ্ঞী বিধৱা ছিচি (১৯ শতিকাৰ শেষভাগত) মধ্য-শৰৎ উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰি ইমান আনন্দ পাইছিল যে তেওঁ অষ্টম মাহৰ ১৩ তাৰিখৰ পৰা ১৭ তাৰিখলৈকে বিস্তৃত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰি সময় কটাইছিল।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt;

===চন্দ্ৰপূজা===
 {{multiple image
 | direction = vertical
 | image1 = The Moon Goddess Chang E - Unidentified artist, after Tang Yin.jpg
 | caption1 = চাং ই, অমৰত্বৰ চন্দ্ৰদেৱী
 | image2 = Chang'e_flies_to_the_moon_-_Project_Gutenberg_eText_15250.jpg
 | caption2 = হৌ য়িয়ে অসহায়ভাৱে নিজৰ পত্নী চাং ইক অমৰত্বৰ ঔষধ সেৱন কৰাৰ পিছত চন্দ্ৰলৈ উৰি যোৱা চাই আছে।
}}

উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈছে চন্দ্ৰপূজা। প্ৰাচীন চীনাসকলে বিশ্বাস কৰিছিল যে পুনৰ যৌৱন লাভৰ সৈতে চন্দ্ৰ আৰু পানীৰ সম্পৰ্ক আছে। তেওঁলোকে এই ধাৰণাটোৰ সৈতে [[ঋতুস্ৰাৱ]]কো সংযোগ কৰিছিল আৰু ইয়াক ''মাহেকীয়া পানী'' বুলি কৈছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot;&gt;{{cite book|last=Li|first=Xing|title=Festivals of China's Ethnic Minorities|year=2006|publisher=China Intercontinental Press|isbn=978-7508509990|pages=124–127|chapter=Chapter VI: Women's Festivals}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ঝুৱাং জনগোষ্ঠীৰ এটা প্ৰাচীন সাধুকথাত কোৱা হয় যে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ এহাল দম্পতী আৰু তৰাবোৰ তেওঁলোকৰ সন্তান। চন্দ্ৰ গৰ্ভৱতী হ’লে ই ঘূৰণীয়া হয় আৰু সন্তান জন্ম দিয়াৰ পিছত কাঁচি চন্দ্ৰৰ ৰূপ লয়। এই বিশ্বাসৰ ফলত এই নিশা মহিলাসকলৰ মাজত চন্দ্ৰক পূজা কৰা আৰু চন্দ্ৰলৈ নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt; চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত এতিয়াও এনে প্ৰথা আছে য’ত ''পুৰুষে চন্দ্ৰক পূজা নকৰে আৰু মহিলাই পাকঘৰৰ দেৱতালৈ বলি নিদিয়ে''।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

চীনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱে পৰিয়ালৰ পুনৰ মিলনৰ প্ৰতীক হিচাপে কাম কৰে আৰু এই দিনা সকলো পৰিয়ালে সন্ধিয়া চন্দ্ৰ উপভোগ কৰে। কাৰণ চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে চন্দ্ৰ আটাইতকৈ পূৰ্ণ ৰূপত থাকে।

অমৰত্বৰ চন্দ্ৰদেৱী হিচাপে পৰিচিত অধিক জনপ্ৰিয় চন্দ্ৰদেৱী চাং ইলৈও নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হয়। চাং'ইৰ সৈতে জড়িত লোককথাসমূহে এই দিনা চন্দ্ৰপূজাৰ উৎপত্তিৰ ব্যাখ্যা দিয়ে। কাহিনীটোৰ এটা ৰূপ লিহুই ইয়াংৰ ''চীনা ধৰ্মীয় আখ‍্যানৰ হাতপুথি'' নামৰ গ্ৰন্থত এইদৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;handbook&quot;&gt;{{cite book |last=Yang |first=Lihui |author2=Deming An |title=Handbook of Chinese Mythology |year=2005 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara, Calif. |isbn=978-1576078068 |pages=89–90 |url=https://i.4pcdn.org/tg/1560731269210.pdf |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;blockquote&gt;প্ৰাচীন কালত হৌ য়ি নামৰ এজন বীৰ আছিল, যি ধনুৰ্বিদ্যাত অতি নিপুণ আছিল। তেওঁৰ পত্নীৰ নাম আছিল চাং ই। এবছৰ আকাশত একেলগে দহটা সূৰ্য উদয় হোৱাত মানুহৰ ওপৰত ভয়ংকৰ দুৰ্যোগ নামি আহিছিল। য়িয়ে নটা সূৰ্যক কাঁড় মাৰি পেলাই দিলে আৰু পোহৰ দিয়াৰ বাবে এটা সূৰ্যহে ৰাখিলে। এজন অমৰে য়িৰ প্ৰতি সন্মান দেখুৱাই তেওঁক অমৰত্বৰ ঔষধ দিলে। য়িয়ে চাং'ইক এৰি অমৰ হ’ব নিবিচাৰিলে। সেয়েহে তেওঁ ঔষধটো চাং'ইৰ ওচৰত ৰাখিবলৈ দিলে। কিন্তু তেওঁৰ এজন শিষ্য পেং মেঙে এই গোপন কথাটো জানিছিল। সেয়েহে চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে য়ি চিকাৰ কৰিবলৈ যোৱাৰ সময়ত পেং মেঙে য়িৰ ঘৰত সোমাই চাং'ইক ঔষধটো তেওঁক দিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে। চাং'ই মানি নল’লে। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ ঔষধটো নিজেই সেৱন কৰি আকাশলৈ উৰি গ’ল। তেওঁ নিজৰ স্বামীক ভাল পাইছিল আৰু তেওঁৰ ওচৰত থাকিব বিচাৰিছিল। সেয়েহে তেওঁ চন্দ্ৰক নিজৰ বাসস্থান হিচাপে বাছি ল’লে। য়ি উভতি আহি ঘটনাটো জানিব পাৰি অতি দুখী হ’ল। তেওঁ চাং ই ভাল পোৱা ফল-মূল আৰু পিঠা চোতালত থ’লে আৰু নিজৰ পত্নীৰ বাবে বলি আগবঢ়ালে। মানুহে সোনকালেই এই কথা জানিব পাৰিলে আৰু চাং'ইৰ প্ৰতি সহানুভূতিশীল হৈ য়িৰ সৈতে তেওঁলোকেও এই বলিত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ ধৰিলে।&lt;/blockquote&gt;

''যেতিয়া মানুহে এই কাহিনীটো জানিব পাৰিলে, তেতিয়া তেওঁলোকে দীঘল বেদীত ধূপ জ্বলাই সৌভাগ্য আৰু নিৰাপত্তাৰ বাবে এতিয়া চন্দ্ৰদেৱী হিচাপে পৰিচিত চাং ইৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ ধৰিলে। সেই সময়ৰ পৰা মধ্য-শৰৎ দিৱসত চন্দ্ৰৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ এই প্ৰথা হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি চলি আহিছে।''&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lemei|first=Yang|date=2006|title=China's Mid-Autumn Day|journal=Journal of Folklore Research|volume=43|issue=3|pages=263–270|issn=0737-7037|jstor=4640212|doi=10.2979/JFR.2006.43.3.263|s2cid=161494297}}&lt;/ref&gt;

''চীনা ধৰ্মীয় আখ‍্যানৰ হাতপুথি'' গ্ৰন্থখনত এই লোককথাটোৰ আন এটা প্ৰচলিত ৰূপো বৰ্ণনা কৰা হৈছে:&lt;ref name=&quot;handbook&quot; /&gt;
&lt;blockquote&gt;হৌ য়িয়ে দহটা সূৰ্যৰ ভিতৰত নটা সূৰ্য কাঁড় মাৰি পেলোৱাৰ পিছত কৃতজ্ঞ মানুহে তেওঁক ৰজা পাতিলে। কিন্তু অতি সোনকালেই তেওঁ অহংকাৰী আৰু অত্যাচাৰী শাসকত পৰিণত হ’ল। মৃত্যুৰ পৰা হাত সাৰি দীৰ্ঘদিন জীয়াই থাকিবলৈ তেওঁ ছিৱাংমুৰ ওচৰত অমৰত্বৰ ঔষধ বিচাৰিলে। কিন্তু তেওঁৰ পত্নী চাং ইয়ে অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে সেই ঔষধ চুৰি কৰিলে, কাৰণ তেওঁ নিষ্ঠুৰ ৰজাজনে দীৰ্ঘদিন জীয়াই থাকি আৰু অধিক মানুহক কষ্ট দিয়াটো নিবিচাৰিছিল। স্বামী অমৰ হৈ নপৰিবলৈ তেওঁ যাদুকৰী ঔষধটো সেৱন কৰিলে। চাং ইয়ে ঔষধটো লৈ চন্দ্ৰৰ ফালে উৰি যোৱা দেখি হৌ য়ি অতি খঙাল হ’ল আৰু পত্নীলৈ কাঁড় মাৰিলে, কিন্তু কাঁড় লক্ষ্যভ্ৰষ্ট হ’ল। চাং ইয়ে চন্দ্ৰলৈ পলাই গ’ল আৰু চন্দ্ৰৰ আত্মাত পৰিণত হ’ল। অতিশয় খঙত আক্ৰান্ত হোৱাৰ বাবে হৌ য়ি অতি সোনকালেই মৃত্যুবৰণ কৰিলে। তাৰ পিছৰে পৰা চাং ইৰ কাৰ্যক স্মৰণ কৰি মানুহে প্ৰতি অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে চাং ইলৈ বলি আগবঢ়াবলৈ ধৰিলে।&lt;/blockquote&gt;

==উদ্‌যাপন==
এই উৎসৱত ধান আৰু ঘেঁহু সফলভাৱে চপোৱাৰ আনন্দত চন্দ্ৰৰ সন্মানত খাদ্য নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমানো ই বন্ধু-বান্ধৱ আৰু আত্মীয়-স্বজনৰ মাজত বাহিৰত একেলগে মিলিত হৈ মুনকেক খোৱা আৰু সমন্বয় তথা ঐক্যৰ প্ৰতীক চন্দ্ৰ দৰ্শন কৰাৰ এক উপলক্ষ।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot;&gt;{{cite book|last=Stepanchuk|first=Carol|title=Mooncakes and hungry ghosts: festivals of China|year=1991|publisher=China Books &amp; Periodicals|location=San Francisco|isbn=978-0835124812|author2=Wong, Charles|pages=[https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro/page/51 51]–60|url=https://archive.org/details/mooncakeshungryg00caro|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; সূৰ্যগ্ৰহণ হোৱা বছৰত গ্ৰহণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা দীঘলীয়া আকাশীয় উদ্‌যাপন উপভোগ কৰিবলৈ চৰকাৰী কাৰ্যালয়, বেংক আৰু বিদ্যালয়সমূহ সাধাৰণতে অতিৰিক্ত দিন বন্ধ থাকে। এই উৎসৱৰ সৈতে বহুতো সাংস্কৃতিক বা আঞ্চলিক প্ৰথা জড়িত হৈ আছে, তাৰ ভিতৰত আছে:

* ধূপ জ্বলাই চাং ইকে ধৰি দেৱতাসকলৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা নিবেদন কৰা।
* [[ড্ৰেগন নৃত্য|ড্ৰেগন]] আৰু [[সিংহ নৃত্য]] পৰিৱেশন কৰা (মূলতঃ দক্ষিণ চীনত প্ৰচলিত)।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt;

===লণ্ঠন===
{{Hatnote|লণ্ঠন জড়িত আন এটা উৎসৱৰ বিষয়ে তথ্যৰ বাবে [[লণ্ঠন উৎসৱ]] চাওক}}

 {{multiple image
 | direction = vertical
 | image1 = Mid-Autumn Festival, Chinatown 32, 102006.JPG
 | caption1 = ছিংগাপুৰৰ চায়না টাউনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ লণ্ঠন
 | image2 = HK SYP Queen's Road West Mid-Autumn Festival Lanterns 01 Shop.JPG
 | caption2 = হংকঙৰ এখন দোকানত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ লণ্ঠন
}}

এই উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ এটা উল্লেখযোগ্য অংশ হৈছে উজ্জ্বলভাৱে জ্বলি থকা লণ্ঠন কঢ়িয়াই নিয়া, স্তম্ভৰ ওপৰত লণ্ঠন জ্বলোৱা বা আকাশী লণ্ঠন উৰুৱা।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; লণ্ঠনৰ সৈতে জড়িত আন এটা পৰম্পৰা হৈছে সেইবোৰৰ ওপৰত সাঁথৰ লিখি আন লোকক তাৰ উত্তৰ অনুমান কৰিবলৈ দিয়া ({{lang-zh | s=灯谜 | t=燈謎 |p=dēng mí |l=lantern riddles}})।&lt;ref name=&quot;yang&quot;&gt;{{cite journal|last=Yang|first=Lemei|title=China's Mid-Autumn Day|journal=Journal of Folklore Research|date=Sep–Dec 2006|volume=43|issue=3|pages=263–270|jstor=4640212|doi=10.2979/jfr.2006.43.3.263|s2cid=161494297}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱৰ সৈতে লণ্ঠনৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল সেয়া নিৰ্ণয় কৰা কঠিন, কিন্তু এইটো নিশ্চিত যে তাং ৰাজবংশৰ আগতে চন্দ্ৰপূজাৰ সৈতে লণ্ঠনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে লণ্ঠন উৰ্বৰতাৰ প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু মূলতঃ খেলনা আৰু সজ্জা হিচাপে কাম কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান লণ্ঠন নিজেই উৎসৱৰ প্ৰতীকত পৰিণত হৈছে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; পুৰণি কালত লণ্ঠন প্ৰাকৃতিক বস্তু, পৌৰাণিক কাহিনী আৰু স্থানীয় সংস্কৃতিৰ আকৃতিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; সময়ৰ লগে লগে স্থানীয় সংস্কৃতিসমূহে ওচৰ-চুবুৰীয়া সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ গ্ৰহণ কৰাৰ ফলত অধিক বিভিন্ন ধৰণৰ লণ্ঠন দেখা যাবলৈ ধৰিলে।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

চীন কৃষিভিত্তিক সমাজৰ পৰা ক্ৰমে কৃষি আৰু বাণিজ্যৰ সংমিশ্ৰিত সমাজলৈ বিকশিত হোৱাৰ লগে লগে আন উৎসৱৰ প্ৰথাসমূহ মধ্য-শৰৎ উৎসৱলৈও আহিবলৈ ধৰিলে। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল এমাহ আগতে পালন কৰা ভূত উৎসৱৰ সময়ত ডুবি মৃত্যু হোৱা লোকসকলৰ আত্মাক পথ দেখুৱাবলৈ নদীত লণ্ঠন ৰখাৰ প্ৰথা।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ছিং ৰাজবংশৰ সময়ত হংকঙৰ মাছমৰীয়াসকলে ভূত উৎসৱৰ বাবে নিজৰ নাওত লণ্ঠন লগাইছিল আৰু মধ্য-শৰৎ উৎসৱলৈকে সেই লণ্ঠনবোৰ জ্বলাই ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

===মুনকেক===
 {{multiple image
 | image1            = 
 | caption1          = সাধাৰণ মুনকেক ৰখা বাকচ
 | image2            = Moon Cakes.jpg
 | caption2          = উৎসৱৰ সময়ত খোৱা পদুমগুটিৰে ভৰোৱা সাধাৰণ মুনকেক
 | image3            = Banhtrungthu.jpg
 | caption3          = [[ভিয়েটনাম]]ত প্ৰাণীৰ আকৃতিৰ মুনকেক
 | align             = 
 | direction         = 
 | total_width       = 
 | alt1              = 
}}

{{Main|মুনকেক}}

মুনকেক প্ৰস্তুত কৰা আৰু ইজনে সিজনৰ মাজত বিলাই খোৱাটো এই উৎসৱৰ অন্যতম প্ৰধান পৰম্পৰা। চীনা সংস্কৃতিত ঘূৰণীয়া আকৃতিয়ে পূৰ্ণতা আৰু পুনৰমিলনৰ প্ৰতীক বহন কৰে। সেয়েহে উৎসৱৰ সপ্তাহটোত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে ঘূৰণীয়া মুনকেক ভাগ কৰি খোৱাটোৱে পৰিয়ালৰ পূৰ্ণতা আৰু ঐক্যক সূচায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.huaxia.com/zhwh/whrd/whrdwz/2016/09/5008345.html|title=中秋节传统习俗：吃月饼|website=www.huaxia.com|access-date=24 September 2018|archive-date=24 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924145403/http://www.huaxia.com/zhwh/whrd/whrdwz/2016/09/5008345.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ নিশা মুনকেক বনোৱাৰ পৰম্পৰা আছে।&lt;ref name=&quot;chiculture1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chiculture.net/1302/html/1302festivals_b02b01.shtml |title=中秋食品 |publisher=Academy of Chinese Studies |access-date=16 December 2012}}&lt;/ref&gt; ঘৰৰ জ্যেষ্ঠ ব্যক্তিজনে মুনকেকবোৰ টুকুৰা কৰি প্ৰতিজন পৰিয়ালৰ সদস্যৰ মাজত বিলাই দিয়ে, যিয়ে পৰিয়ালৰ পুনৰমিলন সূচায়।&lt;ref name=&quot;chiculture1&quot; /&gt; অৱশ্যে আধুনিক কালত ঘৰত মুনকেক বনোৱাৰ ঠাইত পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক মুনকেক উপহাৰ দিয়াৰ অধিক জনপ্ৰিয় প্ৰথাই স্থান লৈছে, যদিও পৰিয়ালৰ ঐক্য অটুট ৰখাৰ অৰ্থটো একেই আছে।{{Citation needed|reason=Reliable source needed for the previous sentence.|date=December 2012}}

সাধাৰণ মুনকেকৰ ব্যাস কেইছেণ্টিমিটাৰমান হ'ব পাৰে যদিও ৰাজকীয় ৰান্ধনীসকলে ৮ মিটাৰ পৰ্যন্ত ব্যাসৰ মুনকেকও প্ৰস্তুত কৰিছিল। সেইবোৰৰ পৃষ্ঠত কেচিয়া গছ, চাং ই বা চন্দ্ৰ-ৰাজপ্ৰাসাদৰ নক্সা অংকন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; এটা পৰম্পৰা অনুসৰি ১৩টা মুনকেক এটাৰ ওপৰত আনটো থৈ পোগোডাৰ দৰে আকৃতি দিয়া হয়। ১৩ সংখ্যাটো এটা সম্পূৰ্ণ চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ বছৰৰ ১৩টা মাহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ বাছি লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; অতি ডাঙৰ মুনকেক বনোৱাৰ এই দৃশ্য আধুনিক চীনতো অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Yan |first=Alice |title=Chinese city's record 2.4-metre-wide Mid-Autumn Festival mooncake cut down to size for hungry fans |url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/2014482/chinese-citys-record-24-metre-diameter-mid-autumn-festival |newspaper=South China Morning Post |date=4 September 2016 |access-date=25 December 2017}}&lt;/ref&gt;

চীনা লোকবিশ্বাস অনুসৰি, অষ্টম চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে শিওংনুৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাৰ সময়ত তাং সম্ৰাট তাইজঙক তুৰ্পানৰ এজন ব্যৱসায়ীয়ে পিঠা আগবঢ়াইছিল। তাইজঙে ঘূৰণীয়া পিঠাবোৰ লৈ হাঁহি হাঁহি চন্দ্ৰলৈ আঙুলি টোৱাই কৈছিল, &quot;মই ভেকুলীটোক ''হু'' (胡) পিঠা খাবলৈ নিমন্ত্ৰণ কৰিব বিচাৰোঁ।&quot; মন্ত্ৰীসকলৰ সৈতে পিঠাবোৰ ভাগ কৰি খোৱাৰ পিছত এই ''হু'' পিঠা খোৱাৰ প্ৰথা সমগ্ৰ দেশতে বিয়পি পৰিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Wei|first=Liming|title=Chinese festivals|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-0521186599|edition=Updated|author2=Lang, Tao|year=2011}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ এইবোৰ [[মুনকেক]] নামেৰে পৰিচিত হ'ল। যদিও এই কিংবদন্তিটোৱে মুনকেক উপহাৰ দিয়াৰ আৰম্ভণিৰ ব্যাখ্যা দিয়ে, ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু উৎসৱৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছং ৰাজবংশৰ সময়ত (৯০৬–১২৭৯ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;siu&quot; /&gt;

আন এটা জনপ্ৰিয় কিংবদন্তি য়ুয়ান ৰাজবংশৰ (১২৮০–১৩৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দ) শেষৰ ফালে শাসন কৰা মংগোলসকলৰ বিৰুদ্ধে হান চীনাসকলৰ বিদ্ৰোহৰ সৈতে জড়িত। হান চীনাসকলে মধ্য-শৰৎ দিৱসত বিদ্ৰোহ কৰাৰ বাৰ্তা পৰম্পৰাগত মুনকেকৰ ভিতৰত লুকুৱাইছিল।&lt;ref name=&quot;yang&quot; /&gt; মংগোলসকলে হান চীনা পৰিয়ালসমূহৰ ওপৰত কঠোৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰোপ কৰিছিল আৰু কেৱল প্ৰতি ১০টা পৰিয়ালৰ ভিতৰত এটাকহে মংগোল সৈন্যৰ তত্বাৱধানত এখন ছুৰী ৰখাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। সেয়েহে যিমান পাৰি অধিক অস্ত্ৰ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এই সমন্বিত বাৰ্তাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।

===অন্যান্য খাদ্য আৰু খাদ্য প্ৰদৰ্শন===
 {{multiple image
 | image1            = Chinesischer Duftwein Flasche.jpg
 | caption1          = মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ত খোৱা &quot;পুনৰমিলনৰ সুৰা&quot;ৰ পৰম্পৰাগত পছন্দ হৈছে কেচিয়া সুৰা
 | width1            = 141
 | image2            = Tò he.JPG
 | caption2          = ''ত' হে'' নামেৰে পৰিচিত ভিয়েটনামৰ চাউলৰ মূৰ্তি
 | width2            = 250
}}

এই উপলক্ষত পৰিৱেশন কৰা ৰাজকীয় খাদ্যৰ ভিতৰত নটা গাঁঠিযুক্ত পদুমৰ শিপা আছিল, যিয়ে শান্তিৰ প্ৰতীক বহন কৰিছিল। আনহাতে পদুমৰ পাহিৰ আকৃতিত কটা তৰমুজে পুনৰমিলনৰ প্ৰতীক বহন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; বাগিচাৰ শিলৰ মেজত চাহৰ কাপ ৰখা হৈছিল। পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে তাত চাহ ঢালি কথা পাতি থাকিছিল আৰু পূৰ্ণিমাৰ চন্দ্ৰৰ প্ৰতিচ্ছবি কাপৰ মাজত দেখা দিয়ালৈ অপেক্ষা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt; গছজোপাৰ ফুল ফুলাৰ সময়ৰ বাবে কেচিয়া সুৰা এই উপলক্ষত খোৱা &quot;পুনৰমিলনৰ সুৰা&quot;ৰ পৰম্পৰাগত পছন্দ। মানুহে কেচিয়া গছৰ পিঠা আৰু মিঠাই খায়। কিছুমান ঠাইত মানুহে সুগন্ধি ফুলৰ সুৰা পান কৰি সুগন্ধি ফুলৰ মুনকেক খায়।&lt;ref&gt;Li Zhengping. ''Chinese Wine'', [https://books.google.com/books?id=Ph2QpKioOCcC&amp;pg=PA101 p. 101]. Cambridge University Press (Cambridge), 2011. Accessed 8 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Qiu Yaohong. ''Origins of Chinese Tea and Wine'', [https://books.google.com/books?id=o75duHSMRp8C&amp;pg=PA121 p. 121]. Asiapac Books (Singapore), 2004. Accessed 7 November 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Liu Junru. ''Chinese Food'', [https://books.google.com/books?id=XzAQ2xulj8IC&amp;pg=PA136 p. 136]. Cambridge Univ. Press (Cambridge), 2011. Accessed 7 November 2013.&lt;/ref&gt;

দেৱতাসকলৰ বাবে আগবঢ়োৱা খাদ্য নৈবেদ্যসমূহ চোতালত স্থাপন কৰা বেদীত ৰখা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আপেল, নাচপতি, পীচ, আঙুৰ, [[ডালিম]], বগৰী, কমলা আৰু পমেলো থাকে।&lt;ref name=&quot;tom&quot;&gt;{{cite book|last=Tom|first=K.S.|title=Echoes from old China: life, legends, and lore of the Middle Kingdom|url=https://archive.org/details/echoesfromoldchi0000tomk|url-access=registration|year=1989|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=978-0824812850}}&lt;/ref&gt; উৎসৱৰ মেজৰ বাবে কিনা প্ৰথম সজ্জাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে জেড শহাপহুৰ মাটিৰ মূৰ্তি। চীনা লোককথাত জেড খৰগোশ চন্দ্ৰত বাস কৰা আৰু চাং ইৰ সংগী হোৱা এটা প্ৰাণী। জেড খৰগোশৰ বাবে সৰিয়হৰ গুটি আৰু কুকুৰা-ঝুঁটি ফুলৰ নৈবেদ্য আগবঢ়োৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

বৰ্তমান দক্ষিণ চীনত মানুহে ঋতুভেদে উপলব্ধ কিছুমান ফলও খায়। এই ফলসমূহ অঞ্চলভেদে বেলেগ হ'ব পাৰে যদিও আশীৰ্বাদৰ একে অৰ্থ বহন কৰে।

===প্ৰণয় আৰু বিবাহৰ মিলন===
মধ্য-শৰৎৰ চন্দ্ৰ পৰম্পৰাগতভাৱে বিবাহ উদ্‌যাপনৰ বাবে এটা উপযুক্ত উপলক্ষ আছিল। ছোৱালীয়ে চন্দ্ৰদেৱী [[চাং ই]]ৰ ওচৰত নিজৰ প্ৰেমৰ ইচ্ছা পূৰণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;roy2&quot;/&gt;

চীনৰ কিছুমান অঞ্চলত যুৱক-যুৱতীয়ে জীৱনসংগী বিচাৰি পোৱাৰ বাবে নৃত্যৰ আয়োজন কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, যুৱতীসকলক ভিৰৰ মাজলৈ নিজৰ ৰুমাল দলিয়াবলৈ উৎসাহিত কৰা হয় আৰু যুৱকসকলৰ ভিতৰত যিজনে ৰুমালখন ধৰি ঘূৰাই দিয়ে, তেওঁৰ প্ৰেমৰ সম্ভাৱনা থাকে।&lt;ref name=&quot;xinhua2&quot;/&gt; দাগুয়াঙত, দক্ষিণ-পশ্চিম গুইঝৌ প্ৰদেশত, ডং জনগোষ্ঠীৰ যুৱক-যুৱতীসকলে এটা নিৰ্দিষ্ট ঠাইত সাক্ষাৎ কৰাৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। যুৱতীসকল আগতীয়াকৈ আহি যুৱকসকলে তেওঁলোকৰ বিষয়ে কৰা মন্তব্য শুনিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। যুৱকসকলে নিজৰ বন্ধুসকলৰ সন্মুখত তেওঁলোকৰ প্ৰেয়সীসকলৰ প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু অৱশেষত শুনি থকা যুৱতীসকলে জোপোহাৰ পৰা ওলাই আহিছিল। প্ৰেমিক-প্ৰেমিকাসকলে নিৰ্জন ঠাইলৈ গৈ ইজনে সিজনৰ আগত নিজৰ মনৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

===খেল আৰু কাৰ্যকলাপ===
১৯২০ আৰু ১৯৩০ৰ দশকত নৃতত্ত্ববিদ ছাও ৱেই-পাঙে গুৱাংডং প্ৰদেশত মধ্য-শৰৎ দিৱসৰ দিনা বা তাৰ ওচৰৰ সময়ত পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুৰ মাজত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত খেলৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছিল। এই খেলসমূহ আত্মাৰ উৰণ, আত্মাৰ আৱেশ বা ভৱিষ্যৎ গণনাৰ সৈতে জড়িত আছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

* &quot;স্বৰ্গলৈ আৰোহণ&quot; ({{lang-zh|上天堂}} ''shàng tiāntáng'') নামৰ এটা কাৰ্যকলাপত মহিলাৰ এটা বৃত্তৰ পৰা নিৰ্বাচিত এগৰাকী যুৱতীক আকাশী জগতলৈ &quot;আৰোহণ&quot; কৰোৱা হয়। জ্বলি থকা ধূপৰ ধোঁৱাই তেওঁক আগুৰি ধৰাৰ সময়ত তেওঁ দেখা সুন্দৰ দৃশ্য আৰু শুনা সুন্দৰ শব্দৰ বৰ্ণনা কৰে।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* &quot;বাগিচালৈ অৱতৰণ&quot; ({{lang-zh|落花园}} ''luò huāyuán'') নামৰ আন এটা কাৰ্যকলাপ কিশোৰী ছোৱালীৰ মাজত খেলা হয়। ইয়াত প্ৰতিগৰাকী ছোৱালীয়ে স্বৰ্গীয় বাগিচালৈ যোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰে। কিংবদন্তি অনুসৰি, এটা ফুলৰ গছে ছোৱালীজনীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল আৰু ফুলৰ সংখ্যা আৰু ৰঙে তাইৰ জীৱনকালত জন্ম হ'বলগীয়া সন্তানৰ সংখ্যা আৰু লিংগ সূচাইছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* পুৰুষসকলে &quot;আঠজন অমৰৰ অৱতৰণ&quot; (''jiangbaxian'') নামৰ এটা খেল খেলিছিল। ইয়াত আঠজন অমৰৰ ভিতৰত এজনে এজন খেলুৱৈৰ দেহত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু খেলুৱৈজনে পণ্ডিত বা যোদ্ধাৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;
* শিশুসকলে &quot;ভেকুলীক আগুৰি ধৰা&quot; (''guanxiamo'') নামৰ এটা খেল খেলিছিল। দলটোৱে ভেকুলী ৰজা হ'বলৈ নিৰ্বাচিত কৰা এটা শিশুক আগুৰি এটা বৃত্ত গঠন কৰিছিল আৰু শিশুটোক ভেকুলীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা এটা গীত গাইছিল। শিশুটোৱে ভেকুলীৰ দৰে জপিয়াই ফুৰিছিল আৰু মূৰত পানী ছটিয়াই নিদিয়ালৈকে তেনেদৰে কৰি আছিল। পানী ছটিয়াই দিয়াৰ পিছত তেওঁ ৰৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;stepanchuk&quot; /&gt;

===আঞ্চলিক উদ্‌যাপন===
 {{multiple image
 | align             = center
 | image1            = Montreal JBotanique2 tango7174.jpg
 | caption1          = [[মণ্ট্ৰিয়েল]]ৰ উদ্ভিদ উদ্যানত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
 | width1            = 150
 | image2            = Chinese Mid-Autumn Festival, Belfast, September 2012 (10).JPG
 | caption2          = উত্তৰ আয়াৰলেণ্ডৰ বেলফাষ্ট নগৰ ভৱনত চীনা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ শোভাযাত্ৰা
 | width2            = 300
 | image3            = Mid-Autumn Festival 21, Chinatown, Singapore, Sep 06.JPG
 | caption3          = [[ছিংগাপুৰ]]ৰ চায়না টাউনত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
 | width3            = 150
 | image4            = Mid-Autumn Festival1.JPG
 | caption4          = হংকঙৰ ভিক্টোৰিয়া পাৰ্কত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ উদ্‌যাপন
 | width4            = 169
}}

====শিয়ামেন====
শিয়ামেন দ্বীপ চহৰত প্ৰায় একান্তভাৱে পালন কৰা এক অনন্য পৰম্পৰা আছে। উৎসৱৰ সময়ত পৰিয়াল আৰু বন্ধুবৰ্গ একেলগে মিলিত হৈ বো বিং নামৰ এক জুৱাৰ দৰে খেল খেলে, য'ত ৬টা পাশা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মানুহে পাল পাতি মাটিৰ বাটিত পাশাবোৰ গৰকায় আৰু ফলাফল অনুসৰি তেওঁলোকে কি পুৰস্কাৰ লাভ কৰিব সেয়া নিৰ্ধাৰিত হয়। পুৰস্কাৰৰ আকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰাত ৪ সংখ্যাটোৱেই মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.shanghaidaily.com/Feature/travel/Xiamen-rolls-the-dice-parties-for-Moon-Festival/shdaily.shtml|title=Xiamen rolls the dice, parties for Moon Festival|website=www.shanghaidaily.com|date=27 August 2013 |access-date=8 October 2016}}&lt;/ref&gt;

====হংকং আৰু মাকাও====
[[File:25 Largo do Senado, Macau - panoramio.jpg|thumb|চেনাডো স্কোৱেৰ, মাকাওত লণ্ঠন]]
[[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ পিছদিনটো উৎসৱৰ দিনটোৰ পৰিৱৰ্তে চৰকাৰী বন্ধৰ দিন, অৱশ্যে উৎসৱৰ দিনটো দেওবাৰে পৰিলে সোমবাৰটোও বন্ধ থাকে। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে বহুতো উদ্‌যাপনমূলক অনুষ্ঠান নিশা অনুষ্ঠিত হয়। বহুতো ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানে আগদিনা কৰ্মচাৰীসকলক সোনকালে কামৰ পৰা যাবলৈ দিয়ে। লণ্ঠন জ্বলোৱাৰ দৰে বিভিন্ন উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপ থাকে, কিন্তু [[মুনকেক|মুনকেকই]] ইয়াত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰে। অৱশ্যে মানুহে সাধাৰণতে নিজৰ বাবে মুনকেক কিনা নকৰে, বৰং আত্মীয়-স্বজনক উপহাৰ হিচাপে দিয়ে। উৎসৱৰ বহু আগৰ পৰাই মানুহে এই উপহাৰসমূহ ইজনে সিজনক দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেয়েহে মুনকেক আকৰ্ষণীয় বাকচত বিক্ৰী কৰা হয়। এই বাকচবোৰৰ মূল্য সাধাৰণতে কম নহয়—কণীৰ কুহুম থকা পদুমগুটিৰ মিশ্ৰণযুক্ত চাৰিটা মুনকেকৰ এটা বাকচৰ মূল্য সাধাৰণতে ৪০ আমেৰিকান ডলাৰ বা তাতকৈ অধিক হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lifestyleasia.com/518332/10-must-order-mooncakes-mid-autumn-festival-2017/|title=10 must-order mooncakes for Mid-Autumn Festival 2017 |website=Lifestyle Asia – Hong Kong|date=9 August 2017}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত পৰিৱেশ সংৰক্ষণ জনসাধাৰণৰ উদ্বেগৰ বিষয় হৈ পৰাৰ ফলত হংকঙৰ বহুতো মুনকেক নিৰ্মাতাই মোড়কজাতকৰণ সামগ্ৰী ব্যৱহাৰিক সীমালৈ হ্ৰাস কৰাৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;hkepd-1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.epd.gov.hk/epd/english/environmentinhk/waste/eco_responsibility/gts_packaging.html|title=Voluntary Agreement on Management of Mooncake Packaging|publisher=Environmental Protection Department of Hong Kong|date=18 March 2013|access-date=10 September 2013|archive-date=26 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140826121217/http://www.epd.gov.hk/epd/english/environmentinhk/waste/eco_responsibility/gts_packaging.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; মুনকেক নিৰ্মাতাসকলে নতুন ধৰণৰ মুনকেক, যেনে আইচক্ৰীম মুনকেক আৰু বৰফৰ ছালৰ মুনকেক, প্ৰস্তুত কৰাৰ বাবেও চেষ্টা কৰিছে।

হংকঙত মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সৈতে জড়িত আন কিছুমান পৰম্পৰাও আছে। হংকঙৰ বিভিন্ন অঞ্চলত পৰম্পৰাগত মঞ্চ অনুষ্ঠান, খেলৰ দোকান, হস্তৰেখা পঢ়া আৰু অন্যান্য বহুতো উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে মনোমোহা লণ্ঠনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হয়। আটাইতকৈ বৃহৎ উদ্‌যাপন ভিক্টোৰিয়া পাৰ্ক (হংকং)ত অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.discoverhongkong.com/ca/see-do/events-festivals/chinese-festivals/mid-autumn-festival.jsp|title=Mid-Autumn Festival|publisher=Hong Kong Tourism Board}}&lt;/ref&gt; ১৯ শতিকাৰ পৰা চলি অহা আৰু চীনৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত অগ্নি-ড্ৰেগন নৃত্য অন্যতম উজ্জ্বল অনুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://rove.me/to/hong-kong/mid-autumn-festival|title=Mid-Autumn Festival|date=21 March 2023 |publisher=rove.me}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HKMemory8thMonth&quot;&gt;{{cite web |title=Local Festivals: 8th Lunar Month |website=Hong Kong Memory |url=https://www.hkmemory.hk/collections/local_festivals/festivals/lunar8/8_1/index.html |access-date=5 March 2019}}&lt;/ref&gt; ২০০ ফুট দীঘল অগ্নি-ড্ৰেগনটো চলাবলৈ ৩০০জনতকৈ অধিক লোকৰ প্ৰয়োজন হয় আৰু তেওঁলোকে পাল পাতি কাম কৰে। অগ্নি-ড্ৰেগন নৃত্যৰ নেতা হাক্কা পৰম্পৰাত আশীৰ্বাদৰ জৰিয়তে শান্তি আৰু সৌভাগ্যৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰে। আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ পিছত অগ্নি-ড্ৰেগনটো লণ্ঠন আৰু কাগজৰ ফলকৰ সৈতে সাগৰত পেলাই দিয়া হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে ড্ৰেগনটো সাগৰলৈ ঘূৰি গৈ দুৰ্ভাগ্যবোৰ লগত লৈ যাব।&lt;ref name=&quot;HKMemory8thMonth&quot;/&gt;

১৯৪১ চনলৈকে হংকঙৰ সৰু সৰু গাঁৱতো মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ কিছুমান উদ্‌যাপন অনুষ্ঠিত হৈছিল। শা পোত প্ৰতি চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে মধ্য-শৰৎ উৎসৱ পালন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkmemory.hk/collections/oral_history/All_Items_OH/oha_104/highlight/index.html |work=Hong Kong memory |title=Ng Sai Ming was part of a large rural polygamous family |date=2012-11-05}}&lt;/ref&gt; মানুহে মধ্য-শৰৎ উৎসৱক কোৱাং ছিন উৎসৱ বুলি কৈছিল। তেওঁলোকে শা পোত থকা দাতং পুখুৰীত পক ছান ঙাউ ছাই অনুষ্ঠিত কৰিছিল। পক ছান ঙাউ ছাই আছিল কোৱাং ছিন উৎসৱৰ এক উদ্‌যাপনমূলক অনুষ্ঠান আৰু মানুহে ইয়াক চাবলৈ একত্ৰিত হৈছিল। অনুষ্ঠানৰ সময়ত কোনোবাই ঢোল-বাদ্য বজাইছিল আৰু কিছুমান গাঁৱৰ লোকে আৱিষ্ট হোৱা যেন অভিনয় কৰি নিজকে &quot;মাওছান গুৰু&quot; বুলি কৈছিল। তেওঁলোকে ধূপৰ কাঠিৰে নিজৰ গাত জুই লগাইছিল আৰু প্ৰকৃত তৰোৱাল আৰু বৰছাৰে যুঁজিছিল।{{citation needed|date=December 2023}}

====মূল চীনৰ সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী====
* কোৰিয়ান সংখ্যালঘু লোকসকলে ইয়ানবিয়ান কোৰিয়ান স্বায়ত্তশাসিত প্ৰিফেকচাৰত চন্দ্ৰক আদৰাৰ এটা পৰম্পৰা পালন কৰে। তেওঁলোকে শুকান পাইন গছৰ ডালৰে &quot;চন্দ্ৰ ঘৰ&quot; নামৰ এটা ডাঙৰ শংকু আকৃতিৰ ঘৰৰ কাঠামো নিৰ্মাণ কৰে। চন্দ্ৰৰ পোহৰ ইয়াৰ ভিতৰলৈ সোমাই আহে আৰু মানুহে তাক উপভোগ কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* বুয়েই জনগোষ্ঠীয়ে এই উপলক্ষক &quot;চন্দ্ৰপূজা উৎসৱ&quot; বুলি কয়। পূৰ্বপুৰুষৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰি একেলগে আহাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে চাউলৰ পিঠা দুৱাৰমুখলৈ লৈ গৈ চন্দ্ৰ আইতাক পূজা কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* তু জনগোষ্ঠীয়ে &quot;চন্দ্ৰ প্ৰহাৰ&quot; নামৰ এটা অনুষ্ঠান পালন কৰে। তেওঁলোকে চোতালত স্বচ্ছ পানীৰে ভৰা এটা চৰিয়া থৈ তাত চন্দ্ৰৰ প্ৰতিচ্ছবি প্ৰতিফলিত কৰে আৰু তাৰ পিছত ডালেৰে পানীৰ পৃষ্ঠত &quot;প্ৰহাৰ&quot; কৰে।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;
* মাওনান জনগোষ্ঠীয়ে মেজৰ ওচৰত বাঁহ বান্ধি তাত এটা ৰবাব টেঙা ফল ওলোমাই দিয়ে আৰু তাত তিনিডাল জ্বলি থকা ধূপকাঠি লগাই দিয়ে। ইয়াক &quot;চন্দ্ৰলৈ লক্ষ্যভেদ&quot; বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;minority-li&quot; /&gt;

====টাইৱান====
[[টাইৱান]] আৰু ইয়াৰ দ্বীপ পেংহু, কিনমেন আৰু মাটছু দ্বীপপুঞ্জত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ চৰকাৰী বন্ধৰ দিন। বন্ধুবৰ্গ আৰু পৰিয়াল একেলগে মিলিত হৈ পৰস্পৰৰ সংগ উপভোগ কৰাৰ বাবে বাহিৰত মাংস পুৰি খোৱাৰ অনুষ্ঠান জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Yeo|first=Joanna|date=20 September 2012|title=Traditional BBQ for Mid-Autumn Festival?|newspaper=Makansutra|url=http://sg.entertainment.yahoo.com/news/traditional-bbq-mid-autumn-festival-132534304.html|access-date=10 November 2012|archive-date=21 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021000142/http://sg.entertainment.yahoo.com/news/traditional-bbq-mid-autumn-festival-132534304.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; শিশুসকলেও জাম্বুৰাৰ বাকলিৰে বনোৱা টুপী প্ৰস্তুত কৰি পিন্ধে। বিশ্বাস কৰা হয় যে চন্দ্ৰত থকা মহিলা চাং ইয়ে নিজৰ প্ৰিয় ফল থকা শিশুসকলক লক্ষ্য কৰিব আৰু তেওঁলোকক সৌভাগ্য প্ৰদান কৰিব।&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Ciaran McEneaney|date=7 January 2019|title=5 Taiwanese Customs to Celebrate Moon Festival|newspaper=Culture Trip|url=https://theculturetrip.com/asia/taiwan/articles/5-taiwanese-customs-to-celebrate-moon-festival/|access-date=5 September 2022}}&lt;/ref&gt;

====কানাডা আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ====
[[File:Singer (1434033239).jpg|thumb|right|২০০৭ চনত ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউনত শৰৎকালীন চন্দ্ৰ উৎসৱ]]
২০১৪ চনলৈকে উত্তৰ আমেৰিকাত এছিয়ান বজাৰ আৰু খাদ্যৰ দোকানৰ বাহিৰত মধ্য-শৰৎ উৎসৱ সাধাৰণতে লক্ষ্য কৰা হোৱা নাছিল,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.dailybulletin.com/2014/09/13/mid-autumn-festival-and-being-chinese-american/ |title=Mid-Autumn Festival and being Chinese-American |author=Vuong, Zen |date=13 September 2014 |work=Daily Bulletin |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt; কিন্তু তাৰ পিছৰে পৰা [[নিউয়ৰ্ক]], [[ছিকাগো]], [[লছ এঞ্জেলছ]] আৰু [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]ৰ দৰে বিদেশত উল্লেখযোগ্য চীনা জনগোষ্ঠী থকা অঞ্চলসমূহত ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=Xinhua-2019&gt;{{cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-09/14/c_138391757.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917233816/http://www.xinhuanet.com/english/2019-09/14/c_138391757.htm |url-status=dead |archive-date=17 September 2019 |title=Feature: Mid-Autumn Festival gives Americans a taste of China |date=14 September 2019 |newspaper=Xinhua |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt; চীনত প্ৰচলিত পৰম্পৰাৰ বিপৰীতে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত উদ্‌যাপন সাধাৰণতে দিনৰ সময়তে সীমাবদ্ধ থাকে আৰু সাধাৰণতে সন্ধিয়াৰ আৰম্ভণিতে শেষ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sites.google.com/a/stonybrook.edu/mid-autumn-festival-aas-220/celebrations/celebration-in-ameria |title=Celebration in America |website=Mid-Autumn Festival (AAS 220) |publisher=Stonybrook |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt;

{|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|+উত্তৰ আমেৰিকাৰ মধ্য-শৰৎ উৎসৱ
|-
! চহৰ !! জিলা !! আৰম্ভণি !! class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ
|-
! [[বষ্টন]]
| বষ্টনৰ চায়না টাউন
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bostoncentral.com/events/august_moon_festival/p1041.php|title=Annual August Moon Festival: Chinatown 2019 (Tips, Reviews, Local Guide)|website=www.bostoncentral.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ছিকাগো]]
| ছিকাগোৰ চায়না টাউন
| ২০০৫
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.moonfestchicago.com/about/ |title=About Moon Fest Chicago |website=Moon Festival Chicago |access-date=25 April 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[লছ এঞ্জেলছ]]
| লছ এঞ্জেলছৰ চায়না টাউন
| ১৯৩৮
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://chinatownla.com/wp1/event/81st-annual-mid-autumn-moon-festival/|title=81st Annual Mid-Autumn Moon Festival (2019-09-14)|access-date=8 September 2020|archive-date=12 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112035712/http://chinatownla.com/wp1/event/81st-annual-mid-autumn-moon-festival/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[নিউয়ৰ্ক চিটি]]
| ম্যানহাটনৰ চায়না টাউন, ফ্লাশিং, কুইন্স, আৰু ছানছেট পাৰ্ক
| ২০১৯
| &lt;ref name=Xinhua-2019/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mommypoppins.com/newyorkcitykids/moon-cakes-and-flying-lanterns-chinese-mid-autumn-festival-in-new-york-city|publisher= MommyPoppins.com |date=5 August 2014 |first=Raven |last=Snook |title=Chinese Mid-Autumn Moon Festivals in New York City: Moon Cakes and Flying Lanterns}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ফিলাডেলফিয়া]]
| ফিলাডেলফিয়াৰ চায়না টাউন
| ১৯৯৫
| &lt;ref name=Philadelphia&gt;{{cite web|url= https://www.phillyvoice.com/philadelphia-chinatown-22nd-annual-mid-autumn-festival/|title= Join in a lantern parade at annual Mid-Autumn Festival in Chinatown|date= 19 September 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ছান ফ্ৰান্সিস্কো]]
| ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউন
| ১৯৯১
| &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.moonfestival.org/about-us.html |title=About |website=MoonFestival.org |publisher=Chinatown Merchants Association |access-date=25 April 2020 |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417131530/http://www.moonfestival.org/about-us.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
! [[টৰণ্টো]]
| কেডিলাক ফেয়াৰভিউৰ বজাৰ অঞ্চলসমূহ
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/cadillac-fairview-celebrates-the-mid-autumn-festival-823482467.html|title=Cadillac Fairview Celebrates the Mid-Autumn Festival|first=Cadillac|last=Fairview|website=www.newswire.ca}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cfshops.com/pacific-centre/news-events/events/mid-autumn-festival-2019.html|title=Celebrate Mid-Autumn Festival|website=www.cfshops.com}}&lt;/ref&gt;
|-
! [[ভেংকুভাৰ]]
| ড° ছান ইয়াত-ছেন ধ্ৰুপদী চীনা উদ্যান
|
| &lt;ref name=Vancouver&gt;{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/22/c_137486546.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20200811175652/http://www.xinhuanet.com/english/2018-09/22/c_137486546.htm|url-status=dead|archive-date=11 August 2020|title=Mid-Autumn Festival celebration held in Vancouver – Xinhua &amp;#124; English.news.cn|website=www.xinhuanet.com}}&lt;/ref&gt;
|}

==আন সংস্কৃতিৰ একেধৰণৰ উৎসৱ==
এছিয়াৰ আন অঞ্চলতো একেধৰণৰ শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ পালন কৰা হয় আৰু এইবোৰো পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি অনুষ্ঠিত হয়। এই উৎসৱসমূহ সাধাৰণতে একেটা দিনতে বা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰে-পাজৰে অনুষ্ঠিত হয়।

===পূব এছিয়া===

====জাপান====

জাপানী চন্দ্ৰ দৰ্শন উৎসৱ, o-চুকিমি ({{lang|ja|お月見}}, &quot;চন্দ্ৰ দৰ্শন&quot;), এই সময়তে অনুষ্ঠিত হয়। মানুহে শস্য চপোৱাৰ আনন্দ উদ্‌যাপন কৰিবলৈ পূৰ্ণিমাৰ তলত বনভোজ কৰে আৰু ছাকে পান কৰে।

====কোৰিয়া====

চুছক (추석); [tɕʰu.sʌk̚]), আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;শৰৎৰ সন্ধিয়া&quot;, পূৰ্বতে হানগাৱি ({{lang|ko|한가위}}; [han.ɡa.ɥi]; &quot;শৰৎৰ মহান মধ্যভাগ&quot;ৰ প্ৰাচীন কোৰিয়ান শব্দৰ পৰা) নামেৰে জনাজাত আছিল। ই উত্তৰ কোৰিয়া আৰু দক্ষিণ কোৰিয়াত পালন কৰা এটা প্ৰধান শস্য চপোৱা উৎসৱ আৰু তিনিদিনীয়া বন্ধ। চীনা চান্দ্ৰ-সৌৰ পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে পূৰ্ণিমাৰ দিনা ইয়াক পালন কৰা হয়। ছিলাত তিনিটা ৰাজ্যৰ সময়ৰ পৰাই ইয়াক পালন কৰি অহা হৈছে। ভাল শস্য চপোৱাৰ আনন্দত কোৰিয়ানসকলে পূৰ্বপুৰুষৰ গৃহভূমিলৈ যায়, পৰিয়ালৰ অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে পূৰ্বপুৰুষসকলক সন্মান জনায় আৰু ছংপিয়ন ({{lang|ko|송편}}), তোহৰাংগুক ({{lang|ko|토란국}}) আৰু ছিন্দোজু আৰু দোংদোংজুৰ দৰে চাউলৰ সুৰাকে ধৰি পৰম্পৰাগত কোৰিয়ান খাদ্যৰ ভোজ ভাগ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chuseok – Korean Day of the Dead |url=https://intldaysofthedead.weebly.com/chuseok.html |website=International Days of the Dead |language=en}}&lt;/ref&gt;

===দক্ষিণ-পূব এছিয়া===

[[কম্বোডিয়া]], [[লাওছ]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি বহুতো উৎসৱ পালন কৰা হয়। মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ দৰে এই উৎসৱসমূহৰো বৌদ্ধ ধৰ্মীয় উৎপত্তি আছে আৰু পূৰ্ণিমাক কেন্দ্ৰ কৰি পালন কৰা হয়। কিন্তু পূব এছিয়াৰ সমধৰ্মী উৎসৱৰ বিপৰীতে এইবোৰ বছৰত কেৱল এদিন নহয়, প্ৰতিটো পূৰ্ণিমাৰ সৈতে সংগতি ৰাখি বছৰত কেইবাবাৰো অনুষ্ঠিত হয়। ''[[অশ্বিনী]]'' আৰু ''[[কৃত্তিকা]]'' চান্দ্ৰ মাহত অনুষ্ঠিত উৎসৱসমূহ সাধাৰণতে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়তে পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.chinesetimeschool.com/en-us/articles/how-the-world-celebrates-mid-autumn-festival/|title=How the world celebrates Mid-Autumn Festival – Chinese News|publisher=chinesetimesschool.com|access-date=15 December 2016|archive-date=21 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161221162412/http://www.chinesetimeschool.com/en-us/articles/how-the-world-celebrates-mid-autumn-festival/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bairun.net/bairun_cn/insight_xunwei10_cn.html|title=上海百润投资控股集团股份有限公司|website=www.bairun.net|access-date=18 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220151752/http://www.bairun.net/bairun_cn/insight_xunwei10_cn.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

====কম্বোডিয়া====
[[কম্বোডিয়া]]ত ইয়াক সাধাৰণতে &quot;জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ&quot; বন অম টুক বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Aquino |first1=Michael |title=Water and Moon Fest |url=http://www.chanbokeo.com/index.php?gcm=1411&amp;grid=124174&amp;gtop=5295 |website=chanbokeo.com |access-date=15 November 2019}}&lt;/ref&gt; জল আৰু চন্দ্ৰ উৎসৱ প্ৰতি বছৰে নৱেম্বৰ মাহত পালন কৰা হয়। ই তিনিদিনীয়া উদ্‌যাপন, যাৰ আৰম্ভণি উৎসৱৰ প্ৰথম দুদিন ধৰি চলা নাও দৌৰেৰে হয়। নাওবোৰ উজ্জ্বল ৰঙেৰে সুন্দৰকৈ ৰং কৰা হয় আৰু বিভিন্ন আকৃতিৰ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত কম্বোডিয়াৰ সাগৰীয় ড্ৰেগন ''নেক'' আটাইতকৈ জনপ্ৰিয়। শ শ কম্বোডিয়ান পুৰুষে টনলে ছাপ নদীত নাও চলাই প্ৰতিযোগিতাত অংশ লয়। নিশা হ'লে পথবোৰ খাদ্য কিনা আৰু বিভিন্ন সংগীত অনুষ্ঠানত অংশ লোৱা মানুহেৰে ভৰি পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Craig |title=Cambodian Water Festival (Bon Om Touk) |url=https://pharecircus.org/cambodian-water-festival-bon-om-touk/ |website=pharecircus.org |access-date=15 November 2019|date=5 November 2019 }}&lt;/ref&gt; সন্ধিয়া ''ছামপিয়াহ প্ৰেহ খে'' অনুষ্ঠিত হয়, যি চন্দ্ৰক অভিবাদন জনোৱা বা চন্দ্ৰৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰা অনুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Cassie |title=Cambodia's Water Festival (Bon Om Touk) |url=https://www.movetocambodia.com/holidays/cambodias-water-festival/ |website=movetocambodia.com |access-date=15 November 2019|date=21 November 2018 }}&lt;/ref&gt; কম্বোডিয়ান লোকসকলে নিজৰ ঘৰৰ সন্মুখত জনপ্ৰিয়ভাৱে খৰগোশ আৰু বিভিন্ন ফলৰ লগতে ''আক আমবক'' নামৰ পৰম্পৰাগত খাদ্যৰ নৈবেদ্য সজাই ধূপ জ্বলাই চন্দ্ৰৰ ওচৰত ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Carruthers |first1=Marissa |title=No, not Songkran – that other water festival, in Cambodia, and its thrills |url=https://www.scmp.com/lifestyle/travel-leisure/article/2169322/all-you-need-know-about-cambodias-water-festival-its |website=scmp.com |access-date=15 November 2019|date=22 October 2018 }}&lt;/ref&gt; কম্বোডিয়ানসকলে চন্দ্ৰত বাস কৰা খৰগোশ আৰু চন্দ্ৰৰ কিংবদন্তিত বিশ্বাস কৰে। তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে চন্দ্ৰত থকা এটা খৰগোশে কম্বোডিয়ান লোকসকলক চোৱাচিতা কৰে। মাজনিশা সকলোৱে মন্দিৰলৈ গৈ প্ৰাৰ্থনা আৰু ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে আৰু একেলগে আক আমবক উপভোগ কৰে। কম্বোডিয়ানসকলে ঘৰতে লণ্ঠন বনায়, যিবোৰ সাধাৰণতে পদুম ফুল বা আন আধুনিক আকৃতিৰ হয়। ধূপ আৰু মমবাতিৰে লণ্ঠনবোৰ জ্বলোৱা হয় আৰু কম্বোডিয়ানসকলে প্ৰাৰ্থনা কৰাৰ পিছত নিজৰ ইচ্ছা আৰু প্ৰাৰ্থনা শুনা আৰু পূৰণ হোৱাৰ আশাত সেইবোৰ নদীত উটুৱাই দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://goasiadaytrip.com/blog/asian-mid-autumn-festival.html|title=Asian Mid Autumn Festival|date=25 August 2016|publisher=Blog's GoAsiaDayTrip|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220202407/http://goasiadaytrip.com/blog/asian-mid-autumn-festival.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Moon Festival in Cambodia – An Unforgettable Experience|url=https://www.travelcambodiaonline.com/travel-news/moon-festival-cambodia-unforgettable-experience |website=travelcambodiaonline.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Water and Moon Festival and Boat Racing |url=https://www.tourismcambodia.com/tripplanner/events-in-cambodia/water-and-moon-festival.htm |website=tourismcambodia.com |access-date=15 November 2019}}&lt;/ref&gt;

====লাওছ====
[[লাওছ]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনা বহুতো উৎসৱ পালন কৰা হয়। ''থাট লুৱাং উৎসৱ'' নামেৰে পৰিচিত আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় উৎসৱটো বৌদ্ধ কিংবদন্তিৰ সৈতে জড়িত আৰু ভিয়েনতিয়ানৰ ফা থাট লুৱাং মন্দিৰত অনুষ্ঠিত হয়। উৎসৱটো প্ৰায়ে তিনিৰ পৰা সাতদিন ধৰি চলে। শোভাযাত্ৰা অনুষ্ঠিত হয় আৰু বহুতো মানুহে মন্দিৰলৈ যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=That Luang Festival and Trade Fair, Lao PDR |url=https://mekongtourism.org/events/that-luang-festival-and-trade-fair-lao-pdr-2/ |website=Mekong Tourism |language=en}}&lt;/ref&gt;

====ম্যানমাৰ====
[[ম্যানমাৰ]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনা বহুতো উৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়। অৱশ্যে থাদিংগ্যুত উৎসৱ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু থাদিংগ্যুত মাহত অনুষ্ঠিত হয়। চান্দ্ৰ পঞ্জিকা অনুসৰি ই মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰতো পৰে। নতুন বছৰৰ উৎসৱ ''থিংগ্যান''ৰ পিছত ই ম্যানমাৰৰ অন্যতম বৃহৎ উৎসৱ। ই এটা বৌদ্ধ উৎসৱ আৰু বহুতো মানুহে মন্দিৰলৈ গৈ ভিক্ষুসকলক সন্মান জনায় আৰু খাদ্য আগবঢ়ায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mmtimes.com/index.php/lifestyle/17155-thadingyut-festival-of-lights.html|title=Thadingyut: Festival of Lights|first=Douglas|last=Long|date=23 October 2015}}&lt;/ref&gt; এই সময়ত কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে বৌদ্ধ ভিক্ষু, শিক্ষক, পিতৃ-মাতৃ আৰু জ্যেষ্ঠসকলক সন্মান জনোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://discoverydmc.com/travel-guides/myanmar-festivals|title=Myanmar Festivals 2016–2017|date=6 January 2020 }}&lt;/ref&gt;

====ছিংগাপুৰ====
পেৰানাকান চীনাসকলৰ মাজত ''বুলান লাপান'' নামেৰে পৰিচিত মধ্য-শৰৎ উৎসৱটো অনানুষ্ঠানিকভাৱে পালন কৰা হয়,&lt;ref&gt;{{cite magazine |author=Ee Sin Soo |date=July–September 2006 |title=Moon Fever |magazine=The Peranakan |url=https://www.peranakan.org.sg/magazine/2006/2006_Issue_3.pdf |publisher=The Peranakan Association of Singapore |page=12}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ই চৰকাৰী বা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন নহয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.gardensbythebay.com.sg/en/things-to-do/calendar-of-events/mid-autumn-festival-2024.html |title= Mid-Autumn Festival 2024 – Celebrations (同欢)|work=Gardens by the Bay |date=n.d.| access-date=17 September 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.mom.gov.sg/newsroom/press-releases/2023/0524-public-holidays-for-2024|work=Ministry of Manpower, Government of Singapore |title= Public Holidays 2024|date=24 May 2023|access-date=17 September 2024}}&lt;/ref&gt;

====ভিয়েটনাম====

[[File:Den ong sao.JPG|thumb|পৰম্পৰাগত পাঁচকোণীয়া তৰা আকৃতিৰ লণ্ঠনৰে টেট চুং থু উদ্‌যাপন কৰা ভিয়েটনামৰ শিশু]]
[[ভিয়েটনাম]]ত শিশুসকলে পূৰ্ণিমাত বিভিন্ন আকৃতি, ৰূপ আৰু ৰঙৰ লণ্ঠন লৈ আন্ধাৰত শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে লণ্ঠনে শীতকালৰ পিছত সূৰ্যৰ পোহৰ আৰু উষ্ণতা ঘূৰি অহাৰ কামনা সূচাইছিল।&lt;ref name=&quot;cohen&quot;&gt;{{cite web|last=Cohen|first=Barbara|date=1 October 1995|title=Mid-Autumn Children's Festival|url=http://www.destinationvietnam.com/stories-photos/1055/60789485/4/con0_rec;jsessionid=96D02A8A1D3653C5D0AD9165EDC708B6|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130121101159/http://www.destinationvietnam.com/stories-photos/1055/60789485/4/con0_rec;jsessionid=96D02A8A1D3653C5D0AD9165EDC708B6|archive-date=21 January 2013|access-date=10 November 2012}}&lt;/ref&gt; লণ্ঠন কঢ়িয়াই নিয়াৰ উপৰিও শিশুসকলে মুখা পিন্ধে। আগতে কাগজৰ মণ্ডৰে জটিল মুখা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও বৰ্তমান প্লাষ্টিকৰ মুখা বেছিকৈ দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot;&gt;{{Citation| last=Nguyen| first=Van Huy| editor-last=Kendall| editor-first=Laurel| contribution=The Mid-Autumn Festival (Tet Trung Thu), Yesterday and Today| title = Vietnam: Journeys of Body, Mind, and Spirit| pages = 93–106| publisher = University of California Press| date = 2003| isbn=978-0520238725}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশ শতিকাৰ লি ৰাজবংশৰ সময়ৰ পৰাই হাতেৰে নিৰ্মিত ছায়া-লণ্ঠন মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সজ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ আছিল। এইবোৰত প্ৰায়ে ভিয়েটনামৰ ইতিহাসৰ ঐতিহাসিক ব্যক্তিসকলৰ আকৃতি দেখুওৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; আধুনিক কালত বৃহৎ পৰিমাণে উৎপাদিত প্লাষ্টিকৰ লণ্ঠন সহজে উপলব্ধ হোৱাৰ ফলত হাতেৰে লণ্ঠন বনোৱাৰ প্ৰথা হ্ৰাস পাইছে। এই লণ্ঠনত প্ৰায়ে শিশুৰ অনুষ্ঠান আৰু ভিডিঅ' খেলৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পৰিচিত চৰিত্ৰ দেখুওৱা হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

ভিয়েটনামীত মধ্য-শৰৎ উৎসৱক {{lang|vi|Tết Trung Thu}} (চু নোম: {{lang|vi-hant|節中秋}}) বুলি কোৱা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে &quot;শিশুৰ উৎসৱ&quot; বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;lee&quot; /&gt; ভিয়েটনামৰ পৰম্পৰাগত বিশ্বাস অনুসৰি, শিশুসকল আটাইতকৈ নিৰ্দোষ হোৱা বাবে পৱিত্ৰ, বিশুদ্ধ আৰু প্ৰাকৃতিক পৃথিৱীৰ সৌন্দৰ্যৰ সৈতে তেওঁলোকৰ আটাইতকৈ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে। শিশুৰ আত্মাৰ উদ্‌যাপনক বিস্ময়, ৰহস্য, শিক্ষা, আনন্দ আৰু দুখেৰে পৰিপূৰ্ণ সেই পৃথিৱীৰ সৈতে পুনৰ সংযোগ স্থাপনৰ এক উপায় হিচাপে দেখা হৈছিল। উৎসৱৰ সময়ত প্ৰাণবাদী আত্মা, দেৱতা আৰু ভিয়েটনামৰ লোকধৰ্মসমূহো পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;cohen&quot; /&gt;

ইয়াৰ আটাইতকৈ পৰম্পৰাগত ৰূপত সন্ধিয়াটো শস্যৰ বাবে বৰষুণ কঢ়িয়াই অনা ড্ৰেগনৰ স্মৃতিত পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot;/&gt; উদ্‌যাপনকাৰীসকলে মানুহ আৰু শস্যৰ ভৱিষ্যৎ জানিবলৈ চন্দ্ৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। পাছলৈ এই উদ্‌যাপন ফলপ্ৰসূতাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাৰ প্ৰতীক হৈ পৰে আৰু প্ৰচুৰ শস্য, পশুধনৰ বৃদ্ধি আৰু উৰ্বৰতাৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা কৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে সন্তানৰ ''বাবে'' কৰা প্ৰাৰ্থনা সন্তানৰ ''উদ্‌যাপনলৈ'' ৰূপান্তৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; ঐতিহাসিক কনফুচীয় পণ্ডিতসকলে চন্দ্ৰলৈ চাই থকাৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও তেওঁলোকে সুৰা পান কৰি কবিতা আৰু গীত ৰচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; অৱশ্যে বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে [[হানয়]]ত এই উৎসৱে মূলতঃ শিশুৰ উৎসৱ হিচাপে নিজৰ পৰিচয় লাভ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

চাং ইৰ কাহিনী (ভিয়েটনামী: হাং ঙা)ৰ বাহিৰেও উৎসৱৰ সৈতে জড়িত আন দুটা জনপ্ৰিয় লোককথা আছে। প্ৰথমটোত কুই'ইৰ কথা কোৱা হয়, যাৰ পত্নীয়ে ভুলতে এটা পৱিত্ৰ [[বট গছ]]ত প্ৰস্ৰাৱ কৰিছিল। গছজোপা চন্দ্ৰৰ ফালে ভাঁহি যাবলৈ ধৰিলে আৰু কুই'ইয়ে তাক পৃথিৱীলৈ ঘূৰাই আনিবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে গছজোপাৰ সৈতে চন্দ্ৰলৈ ভাঁহি গ'ল আৰু তাত আবদ্ধ হৈ থাকিল। প্ৰতি বছৰে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ত শিশুসকলে লণ্ঠন জ্বলাই শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰে যাতে কুই'ইক পৃথিৱীলৈ ঘূৰি অহাৰ পথ দেখুৱাব পাৰে।&lt;ref name=&quot;tet&quot;&gt;{{cite web|first=Bet Key|last=Wong | url=http://www.familyculture.com/holidays/tettrungthu.htm | title=Tet Trung Thu | publisher=FamilyCulture.com | access-date=14 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623014205/http://www.familyculture.com/holidays/tettrungthu.htm|archive-date=23 June 2012}}&lt;/ref&gt; আনটো কাহিনী এটা কাৰ্প মাছৰ বিষয়ে, যি ড্ৰেগন হ'ব বিচাৰিছিল আৰু সেয়েহে ড্ৰেগনলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ব পৰালৈকে গোটেই বছৰটো কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;lee&quot; /&gt;

উৎসৱৰ আগতে আৰু উৎসৱৰ সময়ত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠান হৈছে [[সিংহ নৃত্য]]। অপেছাদাৰী শিশুৰ দল আৰু প্ৰশিক্ষিত পেছাদাৰী দল দুয়োটাই এই নৃত্য পৰিৱেশন কৰে। সিংহ নৃত্যৰ দলসমূহে পথত ঘূৰি ফুৰি ঘৰসমূহলৈ গৈ তাত নৃত্য পৰিৱেশন কৰাৰ অনুমতি বিচাৰে। গৃহস্থই সন্মতি দিলে &quot;সিংহ&quot; ভিতৰলৈ আহি ঘৰখনলৈ সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ আশীৰ্বাদ হিচাপে নৃত্য আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ বিনিময়ত গৃহস্থই কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ সৌভাগ্যৰ ধন দিয়ে। পিঠা আৰু ফল কেৱল খোৱাই নহয়, খাদ্য প্ৰদৰ্শনী হিচাপেও সুন্দৰভাৱে সজোৱা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, আঠাযুক্ত চাউলৰ গুড়ি আৰু চাউলৰ মণ্ড চিনাকি জন্তুৰ আকৃতিত গঢ়া হয়। জাম্বুৰাৰ কোঁহবোৰ একশৃংগী, শহাপহু বা কুকুৰৰ আকৃতি দিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; [[হানয়]]ৰ ঠিক উত্তৰে থকা ছুয়ান লা গাঁৱৰ লোকসকলে ''ত' হে'' নামৰ চাউলৰ মণ্ডৰে বনোৱা আৰু প্ৰাকৃতিক খাদ্য ৰঙেৰে ৰঙীন কৰা মূৰ্তি প্ৰস্তুত কৰে।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt; ভিয়েটনামৰ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকসমূহলৈকে ধনী পৰিয়ালৰ জীয়ৰীসকলে নিজৰ সৰু ভাই-ভনীসকলৰ বাবে মিঠাইৰে ভৰোৱা জটিল মধ্যসজ্জা প্ৰস্তুত কৰিছিল। সুন্দৰ পোছাক পিন্ধা অতিথিসকলে জীয়ৰীগৰাকীৰ ভৱিষ্যৎ পত্নী হিচাপে যোগ্যতাৰ নিদৰ্শন হিচাপে তেওঁৰ হাতৰ কাম চাবলৈ আহিব পাৰিছিল। পাছলৈ মধ্যসজ্জা সজোৱাৰ প্ৰথা কেৱল ধনী পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নথকা এটা পৰম্পৰাত পৰিণত হয়।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

ভিয়েটনামৰ বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকসমূহলৈকে যুৱক-যুৱতীসকলে উৎসৱটোক ভৱিষ্যৎ জীৱনসংগীক লগ পোৱাৰ সুযোগ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। দলবোৰ চোতালত একত্ৰিত হৈ চন্দ্ৰলৈ চাই গীতৰ পদ বিনিময় কৰিছিল। যিসকলে ভালদৰে পৰিৱেশন কৰিব পৰা নাছিল, তেওঁলোকক আঁতৰাই ৰখা হৈছিল আৰু অৱশেষত এজন যুৱক আৰু এগৰাকী যুৱতী থাকি যোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে পুৰস্কাৰ লাভ কৰাৰ লগতে বিবাহৰ সম্ভাৱনাৰ কথাও বিবেচনা কৰিব পাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vietnam-nguyen&quot; /&gt;

===দক্ষিণ এছিয়া===

====ভাৰত====
{{main|ওনাম}}

[[ভাৰত]]ৰ কেৰালা ৰাজ্যত ওনাম এটা বাৰ্ষিক শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;cush574&quot;&gt;{{Cite book|last1=Cush|first1=Denise|url=https://books.google.com/books?id=kzPgCgAAQBAJ&amp;pg=PA574|title=Encyclopedia of Hinduism|last2=Robinson|first2=Catherine|last3=York|first3=Michael|publisher=Routledge|year=2012|isbn=978-1135189792|pages=573–574|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/features/metroplus/mahabali-comes-calling/article6383238.ece Mahabali comes calling], The Hindu, Neeti Sarkar (5 September 2014)&lt;/ref&gt; মালয়ালম পঞ্জিকাৰ চিংগম মাহৰ ২২তম নক্ষত্ৰ তিৰুৱোনমৰ দিনা ই পৰে, যি গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকাৰ আগষ্ট–ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ সৈতে মিলি যায়।&lt;ref&gt;[http://www.onamfestival.org Onam Festival The Society for Confluence of Festivals of India (2015)]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cush574&quot; /&gt; কিংবদন্তি অনুসৰি, এই উৎসৱ ৰজা মহাবলিৰ স্মৃতিত পালন কৰা হয় আৰু বিশ্বাস কৰা হয় যে ওনামৰ সময়ত তেওঁৰ আত্মা কেৰালালৈ আহে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.news18.com/news/india/onam-the-legend-behind-keralas-state-festival-500288.html | title=Onam: The legend behind Kerala's state festival | work=News18 | date=21 August 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lukose2009&quot;&gt;{{cite book|author=Ritty A. Lukose|url=https://books.google.com/books?id=R5gNOdw9E_0C|title=Liberalization's Children: Gender, Youth, and Consumer Citizenship in Globalizing India|publisher=Duke University Press|year=2009|isbn=978-0-8223-9124-1|pages=164, 182–183, context: 179–183}}&lt;/ref&gt;

ওনাম কেৰালাৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰত থকা মালয়ালি লোকসকলৰ বাবে এটা প্ৰধান বাৰ্ষিক অনুষ্ঠান।&lt;ref name=&quot;S'pore&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.asiaone.com/News/Latest+News/Singapore/Story/A1Story20120907-370160.html |title=Onam celebrated in S'pore |publisher=Asia One news |date=7 September 2012 |access-date=30 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223175050/http://news.asiaone.com/News/Latest+News/Singapore/Story/A1Story20120907-370160.html |archive-date=23 December 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;traditional flair&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/general/onam-celebrations-in-dubai-to-have-traditional-flair |title=Onam celebrations in Dubai to have traditional flair |publisher=The Khaleej Times |date=15 August 2015 |access-date=30 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;in the UAE&quot;&gt;{{cite web|author=Shveta Pathak |url=http://gulfnews.com/news/uae/society/keralites-in-the-uae-celebrate-onam-1.863848|title=Keralites in the UAE celebrate Onam|publisher=Gulf News |date=10 September 2011 |access-date=30 December 2012}}&lt;/ref&gt; ই এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ আৰু বিষু আৰু তিৰুৱাথিৰাৰ সৈতে তিনিটা প্ৰধান বাৰ্ষিক হিন্দু উদ্‌যাপনৰ অন্যতম। ইয়াক বহুতো উৎসৱমূলক কাৰ্যকলাপৰ সৈতে পালন কৰা হয়। ওনামৰ উদ্‌যাপনৰ ভিতৰত [[ভাল্লাম কালি]] (নাও খেল), [[পুলিকালি]] (বাঘ নৃত্য), পুক্কালম (ফুলৰ ৰংগোলি), ওনাথাপ্পন (পূজা), ওনাম কালি, ৰছী টনা, থুম্বি থুল্লাল (মহিলাৰ নৃত্য), [[কুম্মাট্টিকলি]] (মুখা নৃত্য), ওনাথাল্লু (সমৰ কলা), [[অনাভিল্লু]] (সংগীত), কাজ্ছাক্কুলা (কলৰ নৈবেদ্য), [[অনাপোট্টান]] (পোছাক), অত্থাচামায়ম (লোকগীত আৰু নৃত্য) আৰু অন্যান্য উদ্‌যাপন অন্তৰ্ভুক্ত।

ওনাম কেৰালাৰ চৰকাৰী ৰাজ্যিক উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;cush574&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ali|first=Subhashini|date=2020-08-31|title=Despite Sangh Efforts to Project it as 'Hindu' Festival, Story of Onam Prevails in Kerala|url=https://thewire.in/society/kerala-onam-festival|access-date=2021-08-12|website=TheWire|language=en-US}}&lt;/ref&gt; উথ্ৰাডম (ওনামৰ প্ৰাক্‌সন্ধ্যা)ৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চাৰিদিন ৰাজহুৱা বন্ধ থাকে। কেৰালাৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰ ৩০টা স্থানত প্ৰধান উদ্‌যাপন অনুষ্ঠিত হয়। বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত থকা মালয়ালি প্ৰবাসীসকলেও ইয়াক পালন কৰে। যদিও ই এটা হিন্দু উৎসৱ, কেৰালাৰ অ-হিন্দু সম্প্ৰদায়সমূহেও ইয়াক সাংস্কৃতিক উৎসৱ হিচাপে গণ্য কৰি ওনামৰ উদ্‌যাপনত অংশগ্ৰহণ কৰে।

[[শাৰদ পূৰ্ণিমা]] হিন্দু চান্দ্ৰ মাহ [[আহিন|অশ্বিন]]ৰ (ছেপ্টেম্বৰ–অক্টোবৰ) পূৰ্ণিমাৰ দিনা পালন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এই উৎসৱে বাৰিষা ঋতুৰ অন্ত সূচায়।

====শ্ৰীলংকা====

[[শ্ৰীলংকা]]ত পূৰ্ণিমাৰ দিনক ''পোয়া'' বুলি কোৱা হয় আৰু প্ৰতিটো পূৰ্ণিমাৰ দিন ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন। এই দিনবোৰত মানুহে পূৰ্ণিমাৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱাৰ বাবে দোকান আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ থাকে।&lt;ref name=&quot;Mid-Autumn Festival celebrations&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/culture/2016-09/13/content_26774538.htm|title=How the world celebrates Mid-Autumn Festival|publisher=Chinadaily.com.cn|last=冯明惠}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=October 2021}} অট্টালিকাৰ বাহিৰভাগ লণ্ঠনৰে সজোৱা হয় আৰু মানুহে প্ৰায়ে খাদ্য প্ৰস্তুত কৰি ধৰ্মোপদেশ শুনিবলৈ মন্দিৰলৈ যায়।&lt;ref name=&quot;Mid-Autumn Festival in Asia&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/culture/living/1509/2312-1.htm|title=Mid-Autumn Festival Traditions|publisher=All China Women's Federation|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220135333/http://www.womenofchina.cn/womenofchina/html1/culture/living/1509/2312-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''বিনাৰ পূৰ্ণিমা পোয়া দিৱস'' আৰু ''ভাপ পূৰ্ণিমা পোয়া দিৱস'' মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সময়ৰ ওচৰত পৰে। অন্যান্য বৌদ্ধ এছীয় দেশৰ উৎসৱৰ দৰে এই উৎসৱসমূহে বুদ্ধৰ স্বৰ্গলৈ আৰোহণ আৰু স্বৰ্গৰ পৰা অৱতৰণৰ স্মৃতি উদ্‌যাপন কৰে আৰু দ্বিতীয়টোৱে &quot;মহা&quot; নামেৰে পৰিচিত খেতিৰ ঋতুৰ স্বীকৃতি দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.officeholidays.com/countries/sri_lanka/full_moon.php|title=Poya – Sri Lanka – Office Holidays|date=6 January 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aglobalworld.com/holidays-around-the-world/tag/september-calendar/|title=september calendar|access-date=15 December 2016|archive-date=20 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220150022/http://aglobalworld.com/holidays-around-the-world/tag/september-calendar/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.news.lk/news/sri-lanka/item/3442-the-navam-pura-pasaloswaka-poya-day-falls-today|title=Today is Vap Full Moon Poya Day|access-date=15 December 2016|archive-date=22 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190422164915/https://www.news.lk/news/sri-lanka/item/3442-the-navam-pura-pasaloswaka-poya-day-falls-today|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===পশ্চিম এছিয়া===

====ইজৰাইল====

ইহুদীসকলৰ শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ ছুক্কোট এটা সমগোত্ৰীয় উদ্‌যাপন। ই তিশ্ৰেই নামৰ চান্দ্ৰ মাহৰ ১৫ তাৰিখে পূৰ্ণিমাৰ দিনা আৰম্ভ হয়। ই হিব্ৰু পঞ্জিকাৰ সপ্তম মাহ। এই পঞ্জিকা আৰু চীনা পঞ্জিকাৰ মাজত থকা সাদৃশ্যৰ বাবে এই উৎসৱ প্ৰায়ে মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সৈতে একে সময়তে পৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|chapter-url=https://doi.org/10.1515/9781618114211-007 |chapter-url-access=subscription |doi=10.1515/9781618114211 |chapter=Sukkot and Mid-Autumn Festivals in Kaifeng: Conundrums at the Crossroads of Sino-Judaic Cultural Identity |title=The Image of Jews in Contemporary China |last=Bernstein |first=Moshe Y. |pages=72–98 |publisher=Academic Studies Press |location=Boston, USA |isbn=9781618114211 |date=January 15, 2016 |editor-first1=James R. |editor-last1=Ross |editor-last2=Song |editor-first2=Lihong |series=Jewish Identities in Post-Modern Society|s2cid=242498314 }}&lt;/ref&gt; ছুক্কোটক তোৰাহতো &quot;সংগ্ৰহৰ উৎসৱ&quot; ({{langx |he|חַג הָאָסִיף
| ḥag hāʾāsif}}) বুলি কোৱা হয়,&lt;ref name =com&gt;{{Cite encyclopedia |title= Sukkot: Meaning, Traditions, &amp; Tabernacles | encyclopedia = Britannica |url= https://www.britannica.com/topic/Sukkoth-Judaism |access-date=2022-06-22}}&lt;/ref&gt; যি চীনা মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ সমবেত হোৱাৰ ধাৰণাটোৰ সৈতে একে। এই &quot;সংগ্ৰহ&quot; শব্দটোৱে শস্য চপোৱাৰ অন্ত আৰু মানুহে [[ছুক্কা]]ত সমবেত হোৱাক দুয়োটাকে বুজায়।

==তাৰিখ==
মধ্য-শৰৎ উৎসৱ হান পঞ্জিকাৰ অষ্টম মাহৰ ১৫ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হয়। ই মূলতঃ [[পূৰ্ণিমা]]ৰ নিশা আৰু জল বিষুৱৰ ওচৰত পৰে ([[গ্ৰেগৰিয়ান পঞ্জিকা]]ত ৭ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৮ অক্টোবৰৰ ভিতৰত কোনো এটা দিনত)। আগন্তুক বছৰসমূহত ই এই দিনবোৰত অনুষ্ঠিত হ'ব:&lt;ref&gt;{{Cite web |title= |url=https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112110310/https://taiwan-database.net/PDFs/WTFpdf23.pdf |archive-date=2026-01-12 |access-date=2026-01-12 |website=taiwan-database.net}}&lt;/ref&gt;

* ২০২৬: শুকুৰবাৰ, ২৫ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০২৭: বুধবাৰ, ১৫ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০২৮: মঙলবাৰ, ৩ অক্টোবৰ
* ২০২৯: শনিবাৰ, ২২ ছেপ্টেম্বৰ
* ২০৩০: বৃহস্পতিবাৰ, ১২ ছেপ্টেম্বৰ


==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Mid-Autumn Festival|মধ্য-শৰৎ উৎসৱ}}
* [http://www.moonfestival.org ছান ফ্ৰান্সিস্কোৰ চায়না টাউনৰ শৰৎকালীন চন্দ্ৰ উৎসৱ]
* {{YouTube|-X371xoBUdA|চন্দ্ৰ দৰ্শন উৎসৱ}} ছুমিয়োছি-তাইছা, ওছাকা, জাপানত
* {{YouTube|tFK3WPtj46c|মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ সংক্ষিপ্ত ভিডিঅ'}}
* [https://www.chinaeducationaltours.com/guide/mid-autumn-festival.htm মধ্য-শৰৎ উৎসৱৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশ]

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>kkf057jajxt1l4bygadjfkn3h2rg0sk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মিডি সংগীত উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139380</id>
    <revision>
      <id>633667</id>
      <parentid>633454</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T22:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>633667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7721" sha1="o6r9frd6t9k1nfuj891xd2znrtv742x" xml:space="preserve">[[File:Zhanguo Stage in Taihu MIDI Festival 0158.jpg|thumb|২০১৯ চনত চুঝৌ চহৰত অনুষ্ঠিত হোৱা তাইহু মিডি উৎসৱ]]
[[Image:2007 Midi Music Festival Performance.jpg|thumb|২০০৭ চনৰ মিডি সংগীত উৎসৱৰ এটি প্ৰদৰ্শনী]]
'''মিডি সংগীত উৎসৱ''' ([[ইংৰাজী]]: Midi Music Festival), যাকে কেতিয়াবা '''মিডি আধুনিক সংগীত উৎসৱ''' বা চমুকৈ '''মিডি উৎসৱ''' ({{lang-zh|c=迷笛音乐节|p=Mídí Yīnyuè Jié}}) বুলিও কোৱা হয়, হৈছে [[চীন]] দেশৰ অন্যতম বৃহৎ [[ৰক সংগীত]]ৰ [[উৎসৱ]]। এই উৎসৱৰ আয়োজন কৰে বেইজিং মিডি স্কুল অৱ মিউজিকে। ১৯৯৭ চনত আৰম্ভ হোৱাৰ পৰা প্ৰতি বছৰে [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক দিৱস|মে’ দিৱসৰ বন্ধৰ দিনবোৰত]] (১-৩ মে’) বেইজিঙত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। অৱশ্যে ২০০৩, ২০০৪ আৰু ২০০৮ চনত ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম ঘটিছিল (এই কেইবছৰত উৎসৱ অক্টোবৰ মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল)। বৰ্তমান ইয়াৰ সময়সীমা সলনি কৰি ([[২৮ এপ্ৰিল]]ৰ পৰা [[১ মে’]]) কৰা হৈছে। ২০০৮ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন [[অলিম্পিক]] ক্ৰীড়া সমাৰোহৰ বাবে ২০০৮ চনৰ উৎসৱটো অক্টোবৰ মাহলৈ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল আৰু ২০২০ তথা ২০২১ চনত [[ক'ভিড-১৯]] অতিমাৰীৰ বাবে উৎসৱসমূহ বাতিল কৰা হৈছিল। বৰ্তমান এই উৎসৱ বাৰ্ষিকভাবে চীনৰ চাৰিখন চহৰ ক্ৰমে: [[বেইজিং]], চাংহাই, চুঝৌ আৰু শ্বেনঝেনত অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://musicweekly.asia/culture/events/rock-gatherinchangjiang-midi-festival|title=A Rock Gathering at Changjiang Midi Festival|publisher=Music Weekly Asia|date=17 September 2013}}&lt;/ref&gt;

২০০৬ চনত বেইজিঙৰ হেইডিয়ান পাৰ্কত অনুষ্ঠিত হোৱা উৎসৱত প্ৰায় ৪০ৰ পৰা ৮০ হাজাৰ দৰ্শকৰ সমাগম হৈছিল। ইয়াত ৫০টাতকৈও অধিক বেণ্ডৰ (যাৰ ভিতৰত ১৮টা বিদেশী বেণ্ড আছিল, যেনে- এ্লেভ, মনোকিনো, য়োকোহামা মিউজিক এছ'চিয়েশ্যন, দ্য ৱামবেটচ, আৰু দ্য মে'ফ্লাইজৰ সংগীত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। এই বেণ্ডসমূহে মূল মঞ্চ, গীটাৰচাইনা মঞ্চ, মিনি মিডি মঞ্চ আৰু ডিস্কো মঞ্চ নামৰ চাৰিখন ভিন্ন মঞ্চত নিজৰ কলা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। শিল্পীসকলে প্ৰধানকৈ [[ৰক]], ইলেক্ট্ৰ' আৰু ডিজে ধাৰাৰ সংগীত পৰিৱেশন কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ উৎসৱত [[যুক্তৰাজ্য]]ৰ কেইবাটাও জনপ্ৰিয় দল যেনে- দ্য ক্ৰাইমিয়া, কাভা কাভা (বেণ্ড), ইউৰিথমিকচৰ ডেভ ষ্টিৱাৰ্ট আৰু চাউণ্ডট্ৰেক অব আৱাৰ লাইভচে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

এই উৎসৱে পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় সজাগতাকে মূল শ্লোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে। যেনে- ২০১১ চনৰ উৎসৱত বিলুপ্তপ্ৰায় প্ৰাণীক সুৰক্ষা দিয়াৰ বিষয়টো দাঙি ধৰা হৈছিল&lt;ref&gt;২০১১ চনৰ উৎসৱৰ পোষ্টাৰ চাওক [http://midiweb.rockinchina.com/w/Beijing_Midi_Music_Festival_2011 2011 festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105094542/http://midiweb.rockinchina.com/w/Beijing_Midi_Music_Festival_2011 |date=2013-11-05 }}&lt;/ref&gt; আৰু ২০১২ চনৰ উৎসৱত পিএম ২.৫ (PM2.5 বায়ু প্ৰদূষণ) সম্পৰ্কে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাৰ্তা দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;মিডি ২০১২ উৎসৱৰ পৃষ্ঠাত থকা ব্যাখ্যা চাওক [http://midiweb.rockinchina.com/w/Beijing_Midi_Music_Festival_2012 Midi 2012 festival page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105094316/http://midiweb.rockinchina.com/w/Beijing_Midi_Music_Festival_2012 |date=2013-11-05 }}&lt;/ref&gt;

২০০৮ চনৰ পৰা ৰক ইন চাইনাই মিডি আধুনিক সংগীত উৎসৱৰ বাবে ইংৰাজী ভাষাৰ ৱেবছাইটটো যোগান ধৰি আহিছে।&lt;ref&gt;ৰক ইন চাইনাৰ ''About Us'' অংশত উল্লেখ কৰা অনুসৰি, [http://www.music-china.org/w/Music-China_Wiki:About link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622225453/http://www.music-china.org/w/Music-China_Wiki:About |date=2013-06-22 }}&lt;/ref&gt;

২০১১ চনৰ উৎসৱত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৰক বেণ্ড দ্য অন ফায়াৰচে অংশ লৈছিল।

২০১১ চনৰ উৎসৱত জাপানৰ বিখ্যাত বেণ্ড গুডফৰনাথিঙে পৰিৱেশন কৰিছিল। তেওঁলোকে ১৬বাৰ সংগীত প্ৰদৰ্শন কৰা প্ৰথমটো বেণ্ড আছিল।

২০১২ চনৰ উৎসৱত [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ বেণ্ড আৰ্কেন চেইণ্টচ আৰু [[ফ্ৰান্স]]ৰ বেণ্ড লা চুৰিচ দেগ্লিঙগেই অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons category|Midi Music Festival}}
* [http://www.midifestival.com মিডি উৎসৱৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট] {{in lang|zh}}
* [http://wiki.rockinchina.com/index.php?title=Interview_with_Zhang_Fan ঝাং ফানৰ সৈতে সাক্ষাৎকাৰ]{{dead link|date=January 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - মিডি সংগীত উৎসৱৰ বিষয়ে মিডি স্কুলৰ অধ্যক্ষৰ মন্তব্য

[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>o6r9frd6t9k1nfuj891xd2znrtv742x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মেথোন কোঁৱৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139385</id>
    <redirect title="মেথোন ওজা" />
    <revision>
      <id>633531</id>
      <timestamp>2026-08-30T14:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[মেথোন কোঁৱৰ]]ৰ পৰা [[মেথোন ওজা]]লৈ Pranamikaadhikaryয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Misspelled title</comment>
      <origin>633531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="mobps4dz80u6qzo6e8xa3wy2v3u5i99" xml:space="preserve">#REDIRECT [[মেথোন ওজা]]</text>
      <sha1>mobps4dz80u6qzo6e8xa3wy2v3u5i99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চন্দা মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139386</id>
    <revision>
      <id>633550</id>
      <timestamp>2026-08-30T15:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Speciesbox | image = Chanda nama.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = &lt;ref name = IUCN&gt;{{cite iucn | author = Dahanukar, N. | year = 2010 | title = ''Chanda nama'' | volume = 2010 | article-number = e.T166505A6224088 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T166505A6224088.en}}&lt;/ref&gt; | parent_authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২ | genus = Chanda | species = nama | display_parents = 3 | authority = এফ. হেমি...</comment>
      <origin>633550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4960" sha1="ldowuglq2uvpbl4lzmaoq96l54757vg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Chanda nama.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name = IUCN&gt;{{cite iucn | author = Dahanukar, N. | year = 2010 | title = ''Chanda nama'' | volume = 2010 | article-number = e.T166505A6224088 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T166505A6224088.en}}&lt;/ref&gt;
| parent_authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| genus = Chanda
| species = nama
| display_parents = 3
| authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| synonyms = *''Ambassis nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Bogoda nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda bogoda'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis bogoda'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda phula'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis phula'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis oblonga'' &lt;small&gt;[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1828&lt;/small&gt; 
*''Equula ovata'' &lt;small&gt;Swainson, 1839&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia ovata'' &lt;small&gt;(Swainson, 1839)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis indica'' &lt;small&gt;McClelland &amp; Griffith, 1842&lt;/small&gt; 
| synonyms_ref = &lt;ref name = FishBase&gt;{{FishBase|genus=Chanda|species=nama|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt;
}}

'''চন্দা মাছ''' বা '''দীঘলীয়া কাঁচচন্দা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Chanda nama''; [[ইংৰাজী]]: Elongate glassy perchlet) হ’ল [[এছিয়া]]ৰ গ্লাছফিচ পৰিয়াল ''এম্বেচিডি''ৰ অন্তৰ্গত এক প্ৰকাৰৰ মিঠা পানীৰ [[মাছ]]। ''চন্দা'' গণৰ ই একমাত্ৰ প্ৰজাতি।&lt;ref name = FishBase2&gt;{{FishBase genus|genus=Chanda|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ [[পাকিস্তান]]ৰ পৰা [[ম্যানমাৰ]]লৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ ইণ্ডো-মালয়ান অঞ্চলৰ থলুৱা মাছ।

এই মাছবিধৰ সৰ্বাধিক মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১১ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।

[[File:Elongate glassy perchlet.jpg|thumb|left|250px|চন্দা মাছ, [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]]]
এই প্ৰজাতিটোৱে খাৱৈ, পুখুৰী, জান-জুৰি আৰু প্লাবিত ধানখেতি পথাৰৰ দৰে মিঠা তথা লুণীয়া উভয় পানীতে বাস কৰে। বিশেষকৈ বাৰিষা কালত এই মাছ অতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়। চন্দা মাছে [[মহ]]ৰ পলু আৰু [[কেঁচু]] খাই জীৱন ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ইহঁতে অন্য মাছৰ বাকলিও খায় ([[lepidophagy]])।&lt;ref name = Grubh&gt;{{cite journal | author1 = Archis R. Grubh | author2 = Kirk O. Winemiller | name-list-style = amp | year = 2004 | title = Ontogeny of Scale Feeding in the Asian Glassfish, ''Chanda nama'' (Ambassidae) | journal = Copeia | volume = 2004 | issue = 4 | pages = 903–907 | doi = 10.1643/CE-02-095R1 }}&lt;/ref&gt; মহ নিয়ন্ত্ৰণ তথা [[মেলেৰিয়া]] আৰু [[পৰজীৱী]] প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত এই মাছবিধৰ সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে।

স্থানীয় বজাৰসমূহত ইয়াক খাদ্য হিচাপে ধৰি বিক্ৰী কৰা হয়।

পূৰ্বতে এম্বেচিডি পৰিয়ালৰে আন কেবাটাও প্ৰজাতিক ''চন্দা'' গণৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত একুৱেৰিয়াম ব্যৱসায়ত বহু পৰিচিত ''ইণ্ডিয়ান গ্লাছফিচ'' আৰু এসময়ত এই গণৰ টাইপ প্ৰজাতি হিচাপে গণ্য কৰা ''হাইড্ৰাফিন গ্লাছী পাৰ্চলেট'' অন্যতম।

স্থানীয়ভাৱে ইয়াক চন্দা, চন্নী, চান্দা আদি বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। আন্তৰ্জাতিকভাৱে ইয়াক ''ইলোংগেটেড গ্লাছফিচ'' বুলিও কোৱা হয়।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

* {{ITIS |id=645501 |taxon=''Chanda nama'' |accessdate=5 December 2004}}

{{Taxonbar|from=Q138278}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>ldowuglq2uvpbl4lzmaoq96l54757vg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633551</id>
      <parentid>633550</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4938" sha1="dvsju8uz1969yx759f4x5qvh94ykt2c" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Chanda nama.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name = IUCN&gt;{{cite iucn | author = Dahanukar, N. | year = 2010 | title = ''Chanda nama'' | volume = 2010 | article-number = e.T166505A6224088 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T166505A6224088.en}}&lt;/ref&gt;
| parent_authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| genus = Chanda
| species = nama
| display_parents = 3
| authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| synonyms = *''Ambassis nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Bogoda nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda bogoda'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis bogoda'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda phula'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis phula'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis oblonga'' &lt;small&gt;[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1828&lt;/small&gt; 
*''Equula ovata'' &lt;small&gt;Swainson, 1839&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia ovata'' &lt;small&gt;(Swainson, 1839)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis indica'' &lt;small&gt;McClelland &amp; Griffith, 1842&lt;/small&gt; 
| synonyms_ref = &lt;ref name = FishBase&gt;{{FishBase|genus=Chanda|species=nama|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt;
}}

'''চন্দা মাছ''' বা '''দীঘলীয়া কাঁচচন্দা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Chanda nama''; [[ইংৰাজী]]: Elongate glassy perchlet) হ’ল [[এছিয়া]]ৰ গ্লাছফিচ পৰিয়াল ''এম্বেচিডি''ৰ অন্তৰ্গত এক প্ৰকাৰৰ মিঠা পানীৰ [[মাছ]]। ''চন্দা'' গণৰ ই একমাত্ৰ প্ৰজাতি।&lt;ref name = FishBase2&gt;{{FishBase genus|genus=Chanda|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ [[পাকিস্তান]]ৰ পৰা [[ম্যানমাৰ]]লৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ ইণ্ডো-মালয়ান অঞ্চলৰ থলুৱা মাছ।

এই মাছবিধৰ সৰ্বাধিক মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১১ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।

[[File:Elongate glassy perchlet.jpg|thumb|left|250px|চন্দা মাছ, [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]]]
এই প্ৰজাতিটোৱে খাৱৈ, পুখুৰী, জান-জুৰি আৰু প্লাবিত ধানখেতি পথাৰৰ দৰে মিঠা তথা লুণীয়া উভয় পানীতে বাস কৰে। বিশেষকৈ বাৰিষা কালত এই মাছ অতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়। চন্দা মাছে [[মহ]]ৰ পলু আৰু [[কেঁচু]] খাই জীৱন ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ইহঁতে অন্য মাছৰ বাকলিও খায়।&lt;ref name = Grubh&gt;{{cite journal | author1 = Archis R. Grubh | author2 = Kirk O. Winemiller | name-list-style = amp | year = 2004 | title = Ontogeny of Scale Feeding in the Asian Glassfish, ''Chanda nama'' (Ambassidae) | journal = Copeia | volume = 2004 | issue = 4 | pages = 903–907 | doi = 10.1643/CE-02-095R1 }}&lt;/ref&gt; মহ নিয়ন্ত্ৰণ তথা [[মেলেৰিয়া]] আৰু পৰজীৱী প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত এই মাছবিধৰ সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে।

স্থানীয় বজাৰসমূহত ইয়াক খাদ্য হিচাপে ধৰি বিক্ৰী কৰা হয়।

পূৰ্বতে এম্বেচিডি পৰিয়ালৰে আন কেবাটাও প্ৰজাতিক ''চন্দা'' গণৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত একুৱেৰিয়াম ব্যৱসায়ত বহু পৰিচিত ''ইণ্ডিয়ান গ্লাছফিচ'' আৰু এসময়ত এই গণৰ টাইপ প্ৰজাতি হিচাপে গণ্য কৰা ''হাইড্ৰাফিন গ্লাছী পাৰ্চলেট'' অন্যতম।

স্থানীয়ভাৱে ইয়াক চন্দা, চন্নী, চান্দা আদি বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। আন্তৰ্জাতিকভাৱে ইয়াক ''ইলোংগেটেড গ্লাছফিচ'' বুলিও কোৱা হয়।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

* {{ITIS |id=645501 |taxon=''Chanda nama'' |accessdate=5 December 2004}}

{{Taxonbar|from=Q138278}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>dvsju8uz1969yx759f4x5qvh94ykt2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633553</id>
      <parentid>633551</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T15:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4934" sha1="bgydf1ft4t8ukjsplht1d9qs1x6u9md" xml:space="preserve">'''চন্দা মাছ''' বা '''দীঘলীয়া কাঁচচন্দা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Chanda nama''; [[ইংৰাজী]]: Elongate glassy perchlet) হ’ল [[এছিয়া]]ৰ গ্লাছফিচ পৰিয়াল ''এম্বেচিডি''ৰ অন্তৰ্গত এক প্ৰকাৰৰ মিঠা পানীৰ [[মাছ]]। ''চন্দা'' গণৰ ই একমাত্ৰ প্ৰজাতি।&lt;ref name = FishBase2&gt;{{FishBase genus|genus=Chanda|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ [[পাকিস্তান]]ৰ পৰা [[ম্যানমাৰ]]লৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ ইণ্ডো-মালয়ান অঞ্চলৰ থলুৱা মাছ।
{{Speciesbox
| image = Chanda nama.jpg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name = IUCN&gt;{{cite iucn | author = Dahanukar, N. | year = 2010 | title = ''Chanda nama'' | volume = 2010 | article-number = e.T166505A6224088 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-4.RLTS.T166505A6224088.en}}&lt;/ref&gt;
| parent_authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| genus = Chanda
| species = nama
| display_parents = 3
| authority = এফ. হেমিল্টন, ১৮২২
| synonyms = *''Ambassis nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Bogoda nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia nama'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda bogoda'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis bogoda'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Chanda phula'' &lt;small&gt;Hamilton, 1822&lt;/small&gt; 
*''Ambassis phula'' &lt;small&gt;(Hamilton, 1822)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis oblonga'' &lt;small&gt;[[Georges Cuvier|Cuvier]], 1828&lt;/small&gt; 
*''Equula ovata'' &lt;small&gt;Swainson, 1839&lt;/small&gt; 
*''Hamiltonia ovata'' &lt;small&gt;(Swainson, 1839)&lt;/small&gt; 
*''Ambassis indica'' &lt;small&gt;McClelland &amp; Griffith, 1842&lt;/small&gt; 
| synonyms_ref = &lt;ref name = FishBase&gt;{{FishBase|genus=Chanda|species=nama|month=June|year=2018}}&lt;/ref&gt;
}}
[[File:Elongate glassy perchlet.jpg|thumb|left|250px|চন্দা মাছ, [[পশ্চিম বংগ]], [[ভাৰত]]]]
এই মাছবিধৰ সৰ্বাধিক মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১১ চেণ্টিমিটাৰ পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। এই প্ৰজাতিটোৱে খাৱৈ, পুখুৰী, জান-জুৰি আৰু প্লাবিত ধানখেতি পথাৰৰ দৰে মিঠা তথা লুণীয়া উভয় পানীতে বাস কৰে। বিশেষকৈ বাৰিষা কালত এই মাছ অতি প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়। চন্দা মাছে [[মহ]]ৰ পলু আৰু [[কেঁচু]] খাই জীৱন ধাৰণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও ইহঁতে অন্য মাছৰ বাকলিও খায়।&lt;ref name = Grubh&gt;{{cite journal | author1 = Archis R. Grubh | author2 = Kirk O. Winemiller | name-list-style = amp | year = 2004 | title = Ontogeny of Scale Feeding in the Asian Glassfish, ''Chanda nama'' (Ambassidae) | journal = Copeia | volume = 2004 | issue = 4 | pages = 903–907 | doi = 10.1643/CE-02-095R1 }}&lt;/ref&gt; মহ নিয়ন্ত্ৰণ তথা [[মেলেৰিয়া]] আৰু পৰজীৱী প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত এই মাছবিধৰ সম্ভাৱ্য ব্যৱহাৰ থাকিব পাৰে। স্থানীয় বজাৰসমূহত ইয়াক খাদ্য হিচাপে ধৰি বিক্ৰী কৰা হয়।

পূৰ্বতে এম্বেচিডি পৰিয়ালৰে আন কেবাটাও প্ৰজাতিক ''চন্দা'' গণৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত একুৱেৰিয়াম ব্যৱসায়ত বহু পৰিচিত ''ইণ্ডিয়ান গ্লাছফিচ'' আৰু এসময়ত এই গণৰ টাইপ প্ৰজাতি হিচাপে গণ্য কৰা ''হাইড্ৰাফিন গ্লাছী পাৰ্চলেট'' অন্যতম।

স্থানীয়ভাৱে ইয়াক চন্দা, চন্নী, চান্দা আদি বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। আন্তৰ্জাতিকভাৱে ইয়াক ''ইলোংগেটেড গ্লাছফিচ'' বুলিও কোৱা হয়।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

* {{ITIS |id=645501 |taxon=''Chanda nama'' |accessdate=5 December 2004}}

{{Taxonbar|from=Q138278}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>bgydf1ft4t8ukjsplht1d9qs1x6u9md</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কুলধৰা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139387</id>
    <revision>
      <id>633575</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox settlement | name = কুলধৰা | other_name = কুলধৰ | settlement_type = গাঁও | image_skyline = Kuldhara, an abandoned village (30738705327).jpg | image_caption = কুলধৰাৰ ঘৰৰ ধ্বংসাৱশেষ | pushpin_map = India Rajasthan#India | pushpin_map_caption = ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ত কুলধৰাৰ অৱস্থান | coordinates = {{coord|26|52|12|N|70|47|06|E|d...</comment>
      <origin>633575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33437" sha1="imjg4j7jgy6cl0o9lx8yxs1mjygrvv6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = কুলধৰা
| other_name = কুলধৰ
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Kuldhara, an abandoned village (30738705327).jpg
| image_caption = কুলধৰাৰ ঘৰৰ ধ্বংসাৱশেষ
| pushpin_map = India Rajasthan#India
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ত কুলধৰাৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|26|52|12|N|70|47|06|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = ভাৰত
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[ৰাজস্থান]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = জয়সলমেৰ জিলা
| unit_pref = মেট্ৰিক
| elevation_m = 266
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +5:30
| official_name =
}}
'''কুলধৰা''' {{en|Kuldhara}} ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ জয়সলমেৰ জিলাতত অৱস্থিত এখন পৰিত্যক্ত গাঁও। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আশে-পাশে স্থাপিত এই গাঁওখনত এসময়ত পালীৱাল [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসবাস কৰিছিল আৰু ই এখন সমৃদ্ধিশালী গাঁও আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ সম্ভাৱ্য কাৰণ হিচাপে পানীৰ যোগান হ্ৰাস পোৱা, [[ভূমিকম্প]] অথবা স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙৰ অত্যাচাৰক উল্লেখ কৰা হয়।

বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি কুলধৰাই [[ভূত|ভূতৰ স্থান]] হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰিছে আৰু ২০১০ চনৰ দশকত ৰাজস্থান চৰকাৰে ইয়াক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।

== ভূগোল ==

পুৰণি গাঁওখনৰ স্থান জয়সলমেৰ চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। গাঁওখন মুৰাৰী হাউছ আৰু কলিন হাউছৰ পিছফালে অৱস্থিত আছিল। এই স্থানটো উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত বিস্তৃত ৮৬১ মিটাৰ × ২৬১ মিটাৰ আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আছিল। নগৰখনৰ কেন্দ্ৰত মাতৃ দেৱীৰ এটা মন্দিৰ আছিল। ইয়াত উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত তিনিটা দীঘলীয়া পথ আছিল আৰু সেইবোৰক কেইবাটাও পূব-পশ্চিমমুখী সৰু গলিয়ে ছেদ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

স্থানটোৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত এখন নগৰ প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ দেখা যায়। নগৰখনৰ পূব দিশটো সৰু কাকনী নদীৰ শুকান নদীগৰ্ভৰ ফালে মুখ কৰি আছিল। পশ্চিম দিশটো মানুহে নিৰ্মাণ কৰা গাঁথনিৰ পিছফালৰ দেৱালেৰে সুৰক্ষিত আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

== স্থাপন ==

কুলধৰা গাঁওখন মূলতঃ [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পালীৰ পৰা জয়সলমেৰ অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=313}} পালীৰ পৰা অহা এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক পালীৱাল বুলি কোৱা হৈছিল। লক্ষ্মী চন্দে ৰচনা কৰা ১৮৯৯ চনৰ ইতিহাস গ্ৰন্থ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ''ত কোৱা হৈছে যে কাধন নামৰ এজন পালীৱাল ব্ৰাহ্মণ কুলধৰা গাঁওখনত বসতি স্থাপন কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল। তেওঁ গাঁওখনত উদনসৰ নামৰ এটা পুখুৰী খনন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

গাঁওখনৰ ধ্বংসাৱশেষৰ ভিতৰত তিনিটা দাহস্থলী আছে আৰু তাত কেইবাখনো ''দেৱলী'' (স্মাৰক শিল বা সমাধি স্মাৰক) আছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=315}} দুটা ''দেৱলী''ৰ শিলালিপিৰ পৰা গাঁওখন ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল বুলি জানিব পাৰি। এই শিলালিপিবোৰ ভাট্টিক সংবৎত লিখা হৈছিল। ভাট্টিক সংবৎ হৈছে ৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা পঞ্জিকা যুগ। শিলালিপি দুটাত ক্ৰমে ১২৩৫ আৰু ১২৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন বাসিন্দাৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=313-314}}

== জন-গাঁথনি ==

[[File:KuldharaKartWheelPrd.jpg|thumb|গাড়ীৰ চকা]]

=== জনসংখ্যা ===

পুৰণি গাঁওখনত ৪১০টা অট্টালিকাৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}} গাঁওখনৰ উপকণ্ঠত থকা তলৰ নগৰাঞ্চলত আৰু ২০০টা অট্টালিকা আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

লক্ষ্মী চন্দৰ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ'' (১৮৯৯)ত কেইবাখনো গাঁৱৰ পালীৱাল জনসংখ্যা আৰু পৰিয়ালৰ পৰিসংখ্যা দিয়া হৈছে। এই পৰিসংখ্যাৰ আধাৰত প্ৰতি পৰিয়ালত ৩.৯৭ জন ব্যক্তি ধৰি আৰু ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰৰ সংখ্যা ৪০০ বুলি বিবেচনা কৰি এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে কুলধৰাৰ সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাৰ জনসংখ্যা ১,৫৮৮ বুলি অনুমান কৰিছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া জেমছ টডে ১৮১৫ চনত কুলধৰাৰ জনসংখ্যা ৮০০ বুলি লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই সংখ্যা ২০০টা পৰিয়ালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁ &quot;সৰ্বাধিক জ্ঞাত স্থানীয় লোকসকলৰ&quot; পৰা তথ্য লাভ কৰিছিল। সেই সময়লৈকে পালীৱালসকলে ইতিমধ্যে গাঁওখন এৰি যাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ জনসংখ্যা ৩৭ জনলৈ হ্ৰাস পাইছিল আৰু ঘৰৰ সংখ্যা ১১৭টা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}}

=== সামাজিক গোট ===

স্থানটোত আৰু কেইবাটাও ''দেৱলী'' শিলালিপি আছে। এই শিলালিপিবোৰত &quot;পালীৱাল&quot; শব্দটো উল্লেখ কৰা হোৱা নাই; ইয়াত বাসিন্দাসকলক কেৱল ব্ৰাহ্মণ (&quot;ব্ৰাহ্মণ&quot; বা &quot;বামন&quot;) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কেইবাখনো শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ জাতি &quot;কুলধৰ&quot; বা &quot;কালধৰ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এনে লাগে যে কুলধৰা পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজৰ এটা জাতি-গোট আছিল আৰু এই জাতিৰ নামেৰেই গাঁওখনৰ নাম কুলধৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

কিছুমান শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ ''জাতি'' (উপজাতি) আৰু ''গোত্ৰ'' (বংশ)ৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। শিলালিপিত উল্লেখ থকা বিভিন্ন ''জাতি''ৰ ভিতৰত হৰজল, হৰজালু, হৰজালুনী, মুদগল, জিচুতীয়া, লোহাৰ্থী, লাহথী, লাখাৰ, সহাৰণ, জগ, কালসৰ আৰু মহাজালৰ আছে। উল্লেখ থকা ''গোত্ৰ''সমূহৰ ভিতৰত অসমাৰ, সুতধানা, গাৰ্গৱী আৰু গাগো আছে। এটা শিলালিপিত এজন ব্ৰাহ্মণৰ ''কুল'' (পাৰিবাৰিক বংশধাৰা) গোণালী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাহিৰেও শিলালিপিত ধনমগ আৰু সুজো গোপালনা নামৰ দুজন ''সূত্ৰধাৰ'' (স্থপতি)ৰ কথা উল্লেখ আছে। শিলালিপিবোৰে দেখুৱায় যে ব্ৰাহ্মণ বাসিন্দাসকলে ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল, যদিও ''জাতি'' বা উপজাতিসমূহ বহিৰ্বিবাহী আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

== সংস্কৃতি ==

[[File:KuldharaInscriptionPrd.jpg|thumb|কুলধৰাৰ মন্দিৰৰ ভিতৰৰ এটা স্তম্ভত থকা শিলালিপি]]

=== ধৰ্ম ===

গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকল [[বৈষ্ণৱ]] আছিল। গাঁওখনৰ প্ৰধান মন্দিৰটোত [[বিষ্ণু]] আৰু মহিষাসুৰমৰ্দিনীৰ ভাস্কৰ্য আছিল। অধিকাংশ শিলালিপি [[গণেশ]]ৰ প্ৰতি আহ্বানেৰে আৰম্ভ হৈছে আৰু মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰতো তেওঁৰ সৰু ভাস্কৰ্য দেখা যায়। গাঁওবাসীয়ে [[নন্দী]] আৰু স্থানীয় ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰা এজন দেৱতাকো পূজা কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

=== পোছাক ===

যদি ''দেৱলী''সমূহত থকা মূৰ্তিবোৰক সেই সময়ৰ পোছাক-পৰিচ্ছদৰ প্ৰতিনিধি বুলি ধৰা হয়, তেন্তে কুলধৰাৰ পুৰুষসকলে মোগল শৈলীৰ পাগুৰি আৰু ''জামা'' (চোলাৰ দৰে পোছাক)ৰ সৈতে ''কমৰবন্দ'' (এবিধ কঁকালৰ বেল্ট) পৰিধান কৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। তেওঁলোকে সাধাৰণতে দাড়ি ৰাখিছিল, ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল আৰু [[খঞ্জৰ]] (এবিধ ছুৰী) কঢ়িয়াইছিল। মহিলাসকলে চোলা বা [[লেহেংগা]] পিন্ধিছিল আৰু কিছুমানে ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

== অৰ্থনীতি ==

গাঁওবাসীসকল মূলতঃ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ী, বেংকাৰ আৰু কৃষক আছিল। তেওঁলোকে মিহি মাটিৰে নিৰ্মিত অলংকৃত মৃৎপাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

কৃষিকাৰ্যৰ বাবে গাঁওবাসীয়ে কাকনী নদী আৰু কেইবাটাও কুঁৱাৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে ''খাৰীন'' নামৰ তিনিওফালে মথাউৰি দিয়া কৃত্ৰিম অৱনমনৰ জৰিয়তেও পানী সংৰক্ষণ কৰিছিল। ''খাৰীন''ৰ পানী বাষ্পীভূত হোৱাৰ পাছত তাত এনে মাটি ৰৈ গৈছিল যি [[জোৱাৰ]], [[ঘেঁহু]] আৰু [[বুট]] খেতিৰ বাবে উপযোগী আছিল। কুলধৰাৰ দক্ষিণে ২.৫&amp;nbsp;বৰ্গকিলোমিটাৰ আয়তনৰ এটা ''খাৰীন'' আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}}

কুলধৰাৰ ওচৰত কাকনী নদী দুভাগ হৈ দুটা সুঁতিত বিভক্ত হয়। প্ৰথম সুঁতিটোক &quot;মাছুৰ্দী নদী&quot; বুলি কোৱা হয়; দ্বিতীয়টো বৰ্তমান এটা নলালৈ পৰিণত হৈছে। কাকনী এখন ঋতুভিত্তিক নদী। নদীখন শুকাই গ'লে গাঁওবাসীয়ে [[কুঁৱা]] আৰু খটখটিযুক্ত কুৱাৰ জৰিয়তে ভূগৰ্ভস্থ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এটা স্তম্ভৰ শিলালিপি অনুসৰি কুলধৰাৰ ব্ৰাহ্মণ তেজপালে ১৮১৫ [[বিক্ৰম সংবৎ]] (১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত খটখটিযুক্ত কুৱাটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=321-322}}

== অৱনতি ==

[[File:Kuldhara Village.jpg|thumb|right|কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষ]]

ঊনবিংশ শতিকাৰ ভিতৰত কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল। বিংশ শতিকাত আগবঢ়োৱা সম্ভাৱ্য কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পানীৰ অভাৱ আৰু ছালিম সিং (বা জালিম সিং) নামৰ এজন দেৱান (চৰকাৰী বিষয়া)ৰ অত্যাচাৰ উল্লেখযোগ্য।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=323-324}}

১৮১৫ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ অধিকাংশ কুঁৱা শুকাই গৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=324}} ১৮৫০ চনৰ ভিতৰত কেৱল খটিকুৱা আৰু আন দুটা গভীৰ কুঁৱা ব্যৱহাৰযোগ্য হৈ আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}} ১৯৯০ চনৰ দশকত এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে গাঁওখনৰ জৰীপ চলোৱাৰ সময়ত স্থানটোত থকা একমাত্ৰ পানী শুকাই যোৱা নদীগৰ্ভৰ কিছুমান অংশত জমা হৈ থকা স্থিৰ পানী আছিল। পানীৰ যোগান ক্ৰমাৎ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত কৃষি উৎপাদন যথেষ্ট হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল, কিন্তু জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ কৰৰ দাবী সেই অনুপাতে হ্ৰাস হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত পালীৱালসকলে কুলধৰা পৰিত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা সম্ভৱ। স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰৰ নিষ্ঠুৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙে গাঁওখনৰ ওপৰত অত্যধিক কৰ আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত গাঁওখনৰ অৱনতি ঘটিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vzxuAAAAMAAJ |title=Jaisalmer: The City of Golden Sands and Strange Spirits |author=Bindu Manchanda |publisher=HarperCollins |year=2001 |isbn=9788172234348 |page=136 }}&lt;/ref&gt;

আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ঐতিহাসিক নথিবোৰে দেখুৱায় যে গাঁওখনৰ জনসংখ্যা লাহে লাহে হ্ৰাস পাইছিল। সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাত ইয়াৰ অনুমানিক জনসংখ্যা প্ৰায় ১,৫৮৮ আছিল; ১৮১৫ চনত প্ৰায় ৮০০ আৰু ১৮৯০ চনত ৩৭ জন আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}} অৱশ্যে জনশ্ৰুতিৰ এটা ৰূপত কোৱা হয় যে গাঁওখন এৰাতিৰ ভিতৰতে পৰিত্যক্ত হৈছিল। এই কাহিনী অনুসৰি কামুক মন্ত্ৰী ছালিম সিং গাঁওখনৰ এগৰাকী সুন্দৰী যুৱতীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। তেওঁ গাঁওবাসীসকলক যুৱতীগৰাকীক তেওঁৰ হাতত তুলি দিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ নিজৰ প্ৰহৰী পঠিয়াইছিল। গাঁওবাসীসকলে প্ৰহৰীসকলক পিছদিনা পুৱা উভতি আহিবলৈ কৈছিল আৰু সেই নিশাই গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=lELRo9xARHEC&amp;pg=PA42 |title=Royal Rajasthan |author=Kayita Rani |publisher=New Holland Publishers |year=2007 |isbn=9781847730916 |page=42 }}&lt;/ref&gt; আন এটা জনশ্ৰুতি অনুসৰি অঞ্চলটোৰ আন ৮৩খন গাঁও একে নিশাই পৰিত্যক্ত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/travel-trends/the-eerie-townkuldhara-rajasthan-1487431.html |title=The Eerie Town of Kuldhara, Rajasthan |author=Ami Bhat |publisher=Moneycontrol |date=7 December 2015 }}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এ. বি. ৰয় আৰু আনসকলৰ ২০১৭ চনৰ এক অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে কুলধৰা আৰু ওচৰৰ আন পালীৱাল গাঁও, যেনে খাবা, ভূমিকম্পৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল। লেখকসকলৰ মতে এই গাঁওসমূহৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰবোৰত ভূমিকম্পৰ ফলত হোৱা ধ্বংসৰ প্ৰমাণ দেখা যায়, যেনে &quot;ভাঙি পৰা ছাদ, খহি পৰা কড়ি, দুৱাৰ-খিৰিকীৰ ওপৰৰ শিল আৰু স্তম্ভ&quot;।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=402}} এনে ব্যাপক ধ্বংসক &quot;বতৰ আৰু ক্ষয়ৰ স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া&quot;ৰ ফল বুলি ক'ব নোৱাৰি।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=403}} লেখকসকলে আৰু কয় যে অঞ্চলটোৰ কেইবাটাও প্ৰধান ফল্টৰ কাষত শেহতীয়া ভূতাত্ত্বিক সক্ৰিয়তা আৰু পৰ্যবেক্ষিত ভূমি-চলনৰ প্ৰমাণে তেওঁলোকৰ মতবাদক সমৰ্থন কৰে।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=404}}

== পৰ্যটন ==

[[File:KULDHARA HERITAGE VILLAGE, JAISALMER.JPG|thumb|right|কুলধৰা ঐতিহ্য গাঁওৰ ফলক]]

স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰাৰ সময়ত পালীৱালসকলে অভিশাপ দিছিল যে কোনেও গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰিব নোৱাৰিব। যিসকলে গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল, তেওঁলোকে অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু সেয়েহে গাঁওখন আজিও জনশূন্য হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/travel/travel-buzz/story/jaisalmers-haunted-village-to-be-developed-and-opened-for-tourists-kuldhara-277817-2015-12-18 |title=Jaisalmer's 'haunted' village to be developed and opened for tourists |author=Samonway Duttagupta |date=18 December 2015 |publisher=India Today }}&lt;/ref&gt;

ক্ৰমে গাঁওখন ভূতৰ স্থান হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰে আৰু পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/agent-vinod-s-shoot-stalled/story-uwCwNZ2FGhfH12CVl2zGPI.html |title=Agent Vinod's shoot stalled |date=29 October 2011 |newspaper=Hindustan Times }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.news.com.au/travel/world-travel/asia/kuldhara-india-is-a-cursed-village-of-death/news-story/1cf85ddb23d9fc6774c9f7dd2905e458 |title=Kuldhara, India is a cursed ‘village of death’ |date=22 September 2014 |publisher=news.com.au }}&lt;/ref&gt; অঞ্চলটোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ভূতৰ কাহিনীবোৰ বিশ্বাস নকৰে, কিন্তু পৰ্যটক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সেইবোৰ প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;&gt;{{cite news |url=http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |title=The 'haunted' ruins of Kuldhara, where ghost stories mean big bucks |author=Deepika Mahendra |publisher=News 18 |date=19 May 2014 |archive-date=10 August 2016 |access-date=9 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810072326/http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ২০১০ চনৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ইণ্ডিয়ান পেৰানৰ্মেল ছ'চাইটিৰ গৌৰৱ তিৱাৰীয়ে স্থানটোত অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপ দেখা বুলি দাবী কৰিছিল। ছ'চাইটিৰ ১৮জনীয়া দলটোৱে আন ১২জন লোকৰ সৈতে গাঁওখনত এটা নিশা কটাইছিল। তেওঁলোকে চলন্ত ছাঁ, ভৌতিক কণ্ঠ, কথা কোৱা আত্মা আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904015824/http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |url-status=dead |archive-date=4 September 2014 |title=Revealed: Mystery behind the haunted village of Kuldhara |date=7 May 2013 |publisher=Dainik Bhaskar }}&lt;/ref&gt;

২০০৬ চনত চৰকাৰে উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ বাবে স্থানটোত &quot;জুৰাছিক কেকটাছ উদ্যান&quot; স্থাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;/&gt; ২০১১ চনত চলচ্চিত্ৰ ''এজেণ্ট বিনোদ''ৰ কেইটামান দৃশ্য এই স্থানত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ দলটোৱে দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে নতুন গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁলোকে দৃশ্যগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজনত ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দেৱালসমূহত [[তালিবান]]ৰ প্ৰতীক আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ৰ শব্দ আঁকিছিল। গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ ৰূপ দিবলৈ তেওঁলোকে কিছুমান দেৱালত গোবৰো লগাইছিল। বহু পৰ্যটকে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ঐতিহ্য সম্পত্তি বিকৃত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ৰাজস্থান চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ কৰি দিয়ে। আৰক্ষীয়ে চলচ্চিত্ৰ দলৰ তিনিজন সদস্যৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰে। প্ৰযোজকসকলে এই ঘটনাক ভুল বুজাবুজিৰ ফল বুলি কৈ নিজকে সমৰ্থন কৰে আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয় অনুমতি আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা বুলি কয়। পুৰাতাত্ত্বিক বিভাগে প্ৰযোজকসকলৰ ওপৰত {{INR}} ১০০,০০০ জৰিমনা আৰোপ কৰে আৰু বিকৃত গাঁথনিসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে {{INR}} ৩০০,০০০ জমা দিবলৈও কয়। তিনিদিনৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যৰ পাছত দেৱালৰ পৰা তালিবানৰ ছবি, উৰ্দু বাক্যাংশ আৰু গোবৰ আঁতৰোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Agent-Vinod-flouts-the-law/articleshow/10527710.cms |title=Agent Vinod flouts the law |author=PB Chandra and Kunal M Shah |newspaper=Mumbai Mirror |date=29 October 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ToI_glory&quot;&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Ancient-glory-returns-to-Kuldhara/articleshow/10561380.cms |title=Ancient glory returns to Kuldhara |author=Vimal Bhatia |newspaper=The Times of India |date=1 November 2011 }}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত তামিল চলচ্চিত্ৰ ''থীৰণ অধিকাৰম অন্দ্ৰু''ৰ চূড়ান্ত দৃশ্যসমূহ কুলধৰাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

২০১৫ চনত ৰাজস্থান চৰকাৰে গাঁওখনক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে সক্ৰিয়ভাৱে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;/&gt; এই প্ৰকল্পটো [[ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব]]ৰ অধীনত জিন্দল ষ্টীল ৱৰ্কছৰ সৈতে ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। পৰিকল্পনাত পৰ্যটকৰ বাবে কেফে, বিশ্ৰামকক্ষ, লোকনৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ স্থান, নিশা কটোৱাৰ বাবে কুটীৰ আৰু দোকান আদি সুবিধা স্থাপনৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Game-for-night-out-at-haunted-Kuldhara/articleshow/50896761.cms |title=Game for night out at 'haunted' Kuldhara? |author=Rachna Singh |newspaper=The Times of India |date=8 February 2016 }}&lt;/ref&gt;

== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==

* ১৯৯৭ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ''গুপ্ত: দ্য হিডেন ট্ৰুথ''ৰ &quot;মেৰী আঁখোঁ মে তু হ্যায়&quot; গীতটো কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Filming Locations for ''Gupt: The Hidden Truth'' |url=https://www.imdb.com/title/tt0119239/locations/?item=lc2608920 |website=IMDb |access-date=30 October 2025}}&lt;/ref&gt;

* ২০১০ চনত ''কালো'' নামৰ এখন হিন্দী ভাষাৰ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ মুক্তি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kulbhata |url=https://www.filmfestivals.com/city/kulbhata |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIRST LOOK: INDIA'S FIRST CREATURE FILM: KAALO, THE DESERT WITCH |url=https://www.filmfestivals.com/blog/ronita_torcato/first_look_indias_first_creature_film_kaalo_the_desert_witch |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰখন গাঁওখনৰ লোককথাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।

* ২০২৩ চনৰ [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষাৰ গোয়েন্দা চলচ্চিত্ৰ ''দ্য একেন: ৰুদ্ধশ্বাস ৰাজস্থান'' এই গাঁওখনত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
* {{cite journal |author1=A. B. Roy |author2=Harsh Bhu |author3=Pankaj Sharma |author4=Kishan Vaishnav |title=Deserted nineteenth century Paliwal villages around Jaisalmer, western Rajasthan, India: historical evidence of palaeoseismicity |journal=[[বৰ্তমান বিজ্ঞান]] |year=2017 |volume=112 |issue=2 |url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/112/02/0402.pdf |ref={{harvid|A. B. Roy|2017}} }}
* {{cite journal |author=S. Ali Nadeem Rezavi |url=https://archive.org/stream/TheMedievalSiteOfKuldharaInJaisalmer/KuldharaSocEconImplications#page/n0/mode/2up |title=Kuldhara in Jaisalmer State — Social and Economic Implications of the remains of Medieval Settlement |journal=Proceedings of the Indian History Congress, 56th Session |year=1995 |pages=312–338 }}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|2}}</text>
      <sha1>imjg4j7jgy6cl0o9lx8yxs1mjygrvv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633576</id>
      <parentid>633575</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33467" sha1="mqat4t5tm5zz4m1gilekabwnfn7u0d1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = কুলধৰা
| other_name = কুলধৰ
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Kuldhara, an abandoned village (30738705327).jpg
| image_caption = কুলধৰাৰ ঘৰৰ ধ্বংসাৱশেষ
| pushpin_map = India Rajasthan#India
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ত কুলধৰাৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|26|52|12|N|70|47|06|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = ভাৰত
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[ৰাজস্থান]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = জয়সলমেৰ জিলা
| unit_pref = মেট্ৰিক
| elevation_m = 266
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +5:30
| official_name =
}}
'''কুলধৰা''' {{en|Kuldhara}} ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ জয়সলমেৰ জিলাতত অৱস্থিত এখন পৰিত্যক্ত গাঁও। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আশে-পাশে স্থাপিত এই গাঁওখনত এসময়ত পালীৱাল [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসবাস কৰিছিল আৰু ই এখন সমৃদ্ধিশালী গাঁও আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ সম্ভাৱ্য কাৰণ হিচাপে পানীৰ যোগান হ্ৰাস পোৱা, [[ভূমিকম্প]] অথবা স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙৰ অত্যাচাৰক উল্লেখ কৰা হয়।

বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি কুলধৰাই [[ভূত (কিংবদন্তি)|ভূতৰ স্থান]] হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰিছে আৰু ২০১০ চনৰ দশকত ৰাজস্থান চৰকাৰে ইয়াক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।

== ভূগোল ==

পুৰণি গাঁওখনৰ স্থান জয়সলমেৰ চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। গাঁওখন মুৰাৰী হাউছ আৰু কলিন হাউছৰ পিছফালে অৱস্থিত আছিল। এই স্থানটো উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত বিস্তৃত ৮৬১ মিটাৰ × ২৬১ মিটাৰ আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আছিল। নগৰখনৰ কেন্দ্ৰত মাতৃ দেৱীৰ এটা মন্দিৰ আছিল। ইয়াত উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত তিনিটা দীঘলীয়া পথ আছিল আৰু সেইবোৰক কেইবাটাও পূব-পশ্চিমমুখী সৰু গলিয়ে ছেদ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

স্থানটোৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত এখন নগৰ প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ দেখা যায়। নগৰখনৰ পূব দিশটো সৰু কাকনী নদীৰ শুকান নদীগৰ্ভৰ ফালে মুখ কৰি আছিল। পশ্চিম দিশটো মানুহে নিৰ্মাণ কৰা গাঁথনিৰ পিছফালৰ দেৱালেৰে সুৰক্ষিত আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

== স্থাপন ==

কুলধৰা গাঁওখন মূলতঃ [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পালীৰ পৰা জয়সলমেৰ অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=313}} পালীৰ পৰা অহা এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক পালীৱাল বুলি কোৱা হৈছিল। লক্ষ্মী চন্দে ৰচনা কৰা ১৮৯৯ চনৰ ইতিহাস গ্ৰন্থ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ''ত কোৱা হৈছে যে কাধন নামৰ এজন পালীৱাল ব্ৰাহ্মণ কুলধৰা গাঁওখনত বসতি স্থাপন কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল। তেওঁ গাঁওখনত উদনসৰ নামৰ এটা পুখুৰী খনন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

গাঁওখনৰ ধ্বংসাৱশেষৰ ভিতৰত তিনিটা দাহস্থলী আছে আৰু তাত কেইবাখনো ''দেৱলী'' (স্মাৰক শিল বা সমাধি স্মাৰক) আছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=315}} দুটা ''দেৱলী''ৰ শিলালিপিৰ পৰা গাঁওখন ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল বুলি জানিব পাৰি। এই শিলালিপিবোৰ ভাট্টিক সংবৎত লিখা হৈছিল। ভাট্টিক সংবৎ হৈছে ৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা পঞ্জিকা যুগ। শিলালিপি দুটাত ক্ৰমে ১২৩৫ আৰু ১২৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন বাসিন্দাৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=313-314}}

== জন-গাঁথনি ==

[[File:KuldharaKartWheelPrd.jpg|thumb|গাড়ীৰ চকা]]

=== জনসংখ্যা ===

পুৰণি গাঁওখনত ৪১০টা অট্টালিকাৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}} গাঁওখনৰ উপকণ্ঠত থকা তলৰ নগৰাঞ্চলত আৰু ২০০টা অট্টালিকা আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

লক্ষ্মী চন্দৰ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ'' (১৮৯৯)ত কেইবাখনো গাঁৱৰ পালীৱাল জনসংখ্যা আৰু পৰিয়ালৰ পৰিসংখ্যা দিয়া হৈছে। এই পৰিসংখ্যাৰ আধাৰত প্ৰতি পৰিয়ালত ৩.৯৭ জন ব্যক্তি ধৰি আৰু ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰৰ সংখ্যা ৪০০ বুলি বিবেচনা কৰি এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে কুলধৰাৰ সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাৰ জনসংখ্যা ১,৫৮৮ বুলি অনুমান কৰিছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া জেমছ টডে ১৮১৫ চনত কুলধৰাৰ জনসংখ্যা ৮০০ বুলি লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই সংখ্যা ২০০টা পৰিয়ালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁ &quot;সৰ্বাধিক জ্ঞাত স্থানীয় লোকসকলৰ&quot; পৰা তথ্য লাভ কৰিছিল। সেই সময়লৈকে পালীৱালসকলে ইতিমধ্যে গাঁওখন এৰি যাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ জনসংখ্যা ৩৭ জনলৈ হ্ৰাস পাইছিল আৰু ঘৰৰ সংখ্যা ১১৭টা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}}

=== সামাজিক গোট ===

স্থানটোত আৰু কেইবাটাও ''দেৱলী'' শিলালিপি আছে। এই শিলালিপিবোৰত &quot;পালীৱাল&quot; শব্দটো উল্লেখ কৰা হোৱা নাই; ইয়াত বাসিন্দাসকলক কেৱল ব্ৰাহ্মণ (&quot;ব্ৰাহ্মণ&quot; বা &quot;বামন&quot;) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কেইবাখনো শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ জাতি &quot;কুলধৰ&quot; বা &quot;কালধৰ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এনে লাগে যে কুলধৰা পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজৰ এটা জাতি-গোট আছিল আৰু এই জাতিৰ নামেৰেই গাঁওখনৰ নাম কুলধৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

কিছুমান শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ ''জাতি'' (উপজাতি) আৰু ''গোত্ৰ'' (বংশ)ৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। শিলালিপিত উল্লেখ থকা বিভিন্ন ''জাতি''ৰ ভিতৰত হৰজল, হৰজালু, হৰজালুনী, মুদগল, জিচুতীয়া, লোহাৰ্থী, লাহথী, লাখাৰ, সহাৰণ, জগ, কালসৰ আৰু মহাজালৰ আছে। উল্লেখ থকা ''গোত্ৰ''সমূহৰ ভিতৰত অসমাৰ, সুতধানা, গাৰ্গৱী আৰু গাগো আছে। এটা শিলালিপিত এজন ব্ৰাহ্মণৰ ''কুল'' (পাৰিবাৰিক বংশধাৰা) গোণালী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাহিৰেও শিলালিপিত ধনমগ আৰু সুজো গোপালনা নামৰ দুজন ''সূত্ৰধাৰ'' (স্থপতি)ৰ কথা উল্লেখ আছে। শিলালিপিবোৰে দেখুৱায় যে ব্ৰাহ্মণ বাসিন্দাসকলে ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল, যদিও ''জাতি'' বা উপজাতিসমূহ বহিৰ্বিবাহী আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

== সংস্কৃতি ==

[[File:KuldharaInscriptionPrd.jpg|thumb|কুলধৰাৰ মন্দিৰৰ ভিতৰৰ এটা স্তম্ভত থকা শিলালিপি]]

=== ধৰ্ম ===

গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকল [[বৈষ্ণৱ]] আছিল। গাঁওখনৰ প্ৰধান মন্দিৰটোত [[বিষ্ণু]] আৰু মহিষাসুৰমৰ্দিনীৰ ভাস্কৰ্য আছিল। অধিকাংশ শিলালিপি [[গণেশ]]ৰ প্ৰতি আহ্বানেৰে আৰম্ভ হৈছে আৰু মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰতো তেওঁৰ সৰু ভাস্কৰ্য দেখা যায়। গাঁওবাসীয়ে [[নন্দী]] আৰু স্থানীয় ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰা এজন দেৱতাকো পূজা কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

=== পোছাক ===

যদি ''দেৱলী''সমূহত থকা মূৰ্তিবোৰক সেই সময়ৰ পোছাক-পৰিচ্ছদৰ প্ৰতিনিধি বুলি ধৰা হয়, তেন্তে কুলধৰাৰ পুৰুষসকলে মোগল শৈলীৰ পাগুৰি আৰু ''জামা'' (চোলাৰ দৰে পোছাক)ৰ সৈতে ''কমৰবন্দ'' (এবিধ কঁকালৰ বেল্ট) পৰিধান কৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। তেওঁলোকে সাধাৰণতে দাড়ি ৰাখিছিল, ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল আৰু [[খঞ্জৰ]] (এবিধ ছুৰী) কঢ়িয়াইছিল। মহিলাসকলে চোলা বা [[লেহেংগা]] পিন্ধিছিল আৰু কিছুমানে ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

== অৰ্থনীতি ==

গাঁওবাসীসকল মূলতঃ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ী, বেংকাৰ আৰু কৃষক আছিল। তেওঁলোকে মিহি মাটিৰে নিৰ্মিত অলংকৃত মৃৎপাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

কৃষিকাৰ্যৰ বাবে গাঁওবাসীয়ে কাকনী নদী আৰু কেইবাটাও কুঁৱাৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে ''খাৰীন'' নামৰ তিনিওফালে মথাউৰি দিয়া কৃত্ৰিম অৱনমনৰ জৰিয়তেও পানী সংৰক্ষণ কৰিছিল। ''খাৰীন''ৰ পানী বাষ্পীভূত হোৱাৰ পাছত তাত এনে মাটি ৰৈ গৈছিল যি [[জোৱাৰ]], [[ঘেঁহু]] আৰু [[বুট]] খেতিৰ বাবে উপযোগী আছিল। কুলধৰাৰ দক্ষিণে ২.৫&amp;nbsp;বৰ্গকিলোমিটাৰ আয়তনৰ এটা ''খাৰীন'' আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}}

কুলধৰাৰ ওচৰত কাকনী নদী দুভাগ হৈ দুটা সুঁতিত বিভক্ত হয়। প্ৰথম সুঁতিটোক &quot;মাছুৰ্দী নদী&quot; বুলি কোৱা হয়; দ্বিতীয়টো বৰ্তমান এটা নলালৈ পৰিণত হৈছে। কাকনী এখন ঋতুভিত্তিক নদী। নদীখন শুকাই গ'লে গাঁওবাসীয়ে [[কুঁৱা]] আৰু খটখটিযুক্ত কুৱাৰ জৰিয়তে ভূগৰ্ভস্থ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এটা স্তম্ভৰ শিলালিপি অনুসৰি কুলধৰাৰ ব্ৰাহ্মণ তেজপালে ১৮১৫ [[বিক্ৰম সংবৎ]] (১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত খটখটিযুক্ত কুৱাটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=321-322}}

== অৱনতি ==

[[File:Kuldhara Village.jpg|thumb|right|কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষ]]

ঊনবিংশ শতিকাৰ ভিতৰত কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল। বিংশ শতিকাত আগবঢ়োৱা সম্ভাৱ্য কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পানীৰ অভাৱ আৰু ছালিম সিং (বা জালিম সিং) নামৰ এজন দেৱান (চৰকাৰী বিষয়া)ৰ অত্যাচাৰ উল্লেখযোগ্য।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=323-324}}

১৮১৫ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ অধিকাংশ কুঁৱা শুকাই গৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=324}} ১৮৫০ চনৰ ভিতৰত কেৱল খটিকুৱা আৰু আন দুটা গভীৰ কুঁৱা ব্যৱহাৰযোগ্য হৈ আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}} ১৯৯০ চনৰ দশকত এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে গাঁওখনৰ জৰীপ চলোৱাৰ সময়ত স্থানটোত থকা একমাত্ৰ পানী শুকাই যোৱা নদীগৰ্ভৰ কিছুমান অংশত জমা হৈ থকা স্থিৰ পানী আছিল। পানীৰ যোগান ক্ৰমাৎ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত কৃষি উৎপাদন যথেষ্ট হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল, কিন্তু জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ কৰৰ দাবী সেই অনুপাতে হ্ৰাস হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত পালীৱালসকলে কুলধৰা পৰিত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা সম্ভৱ। স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰৰ নিষ্ঠুৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙে গাঁওখনৰ ওপৰত অত্যধিক কৰ আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত গাঁওখনৰ অৱনতি ঘটিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vzxuAAAAMAAJ |title=Jaisalmer: The City of Golden Sands and Strange Spirits |author=Bindu Manchanda |publisher=HarperCollins |year=2001 |isbn=9788172234348 |page=136 }}&lt;/ref&gt;

আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ঐতিহাসিক নথিবোৰে দেখুৱায় যে গাঁওখনৰ জনসংখ্যা লাহে লাহে হ্ৰাস পাইছিল। সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাত ইয়াৰ অনুমানিক জনসংখ্যা প্ৰায় ১,৫৮৮ আছিল; ১৮১৫ চনত প্ৰায় ৮০০ আৰু ১৮৯০ চনত ৩৭ জন আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}} অৱশ্যে জনশ্ৰুতিৰ এটা ৰূপত কোৱা হয় যে গাঁওখন এৰাতিৰ ভিতৰতে পৰিত্যক্ত হৈছিল। এই কাহিনী অনুসৰি কামুক মন্ত্ৰী ছালিম সিং গাঁওখনৰ এগৰাকী সুন্দৰী যুৱতীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। তেওঁ গাঁওবাসীসকলক যুৱতীগৰাকীক তেওঁৰ হাতত তুলি দিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ নিজৰ প্ৰহৰী পঠিয়াইছিল। গাঁওবাসীসকলে প্ৰহৰীসকলক পিছদিনা পুৱা উভতি আহিবলৈ কৈছিল আৰু সেই নিশাই গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=lELRo9xARHEC&amp;pg=PA42 |title=Royal Rajasthan |author=Kayita Rani |publisher=New Holland Publishers |year=2007 |isbn=9781847730916 |page=42 }}&lt;/ref&gt; আন এটা জনশ্ৰুতি অনুসৰি অঞ্চলটোৰ আন ৮৩খন গাঁও একে নিশাই পৰিত্যক্ত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/travel-trends/the-eerie-townkuldhara-rajasthan-1487431.html |title=The Eerie Town of Kuldhara, Rajasthan |author=Ami Bhat |publisher=Moneycontrol |date=7 December 2015 }}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এ. বি. ৰয় আৰু আনসকলৰ ২০১৭ চনৰ এক অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে কুলধৰা আৰু ওচৰৰ আন পালীৱাল গাঁও, যেনে খাবা, ভূমিকম্পৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল। লেখকসকলৰ মতে এই গাঁওসমূহৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰবোৰত ভূমিকম্পৰ ফলত হোৱা ধ্বংসৰ প্ৰমাণ দেখা যায়, যেনে &quot;ভাঙি পৰা ছাদ, খহি পৰা কড়ি, দুৱাৰ-খিৰিকীৰ ওপৰৰ শিল আৰু স্তম্ভ&quot;।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=402}} এনে ব্যাপক ধ্বংসক &quot;বতৰ আৰু ক্ষয়ৰ স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া&quot;ৰ ফল বুলি ক'ব নোৱাৰি।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=403}} লেখকসকলে আৰু কয় যে অঞ্চলটোৰ কেইবাটাও প্ৰধান ফল্টৰ কাষত শেহতীয়া ভূতাত্ত্বিক সক্ৰিয়তা আৰু পৰ্যবেক্ষিত ভূমি-চলনৰ প্ৰমাণে তেওঁলোকৰ মতবাদক সমৰ্থন কৰে।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=404}}

== পৰ্যটন ==

[[File:KULDHARA HERITAGE VILLAGE, JAISALMER.JPG|thumb|right|কুলধৰা ঐতিহ্য গাঁওৰ ফলক]]

স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰাৰ সময়ত পালীৱালসকলে অভিশাপ দিছিল যে কোনেও গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰিব নোৱাৰিব। যিসকলে গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল, তেওঁলোকে অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু সেয়েহে গাঁওখন আজিও জনশূন্য হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/travel/travel-buzz/story/jaisalmers-haunted-village-to-be-developed-and-opened-for-tourists-kuldhara-277817-2015-12-18 |title=Jaisalmer's 'haunted' village to be developed and opened for tourists |author=Samonway Duttagupta |date=18 December 2015 |publisher=India Today }}&lt;/ref&gt;

ক্ৰমে গাঁওখন ভূতৰ স্থান হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰে আৰু পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/agent-vinod-s-shoot-stalled/story-uwCwNZ2FGhfH12CVl2zGPI.html |title=Agent Vinod's shoot stalled |date=29 October 2011 |newspaper=Hindustan Times }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.news.com.au/travel/world-travel/asia/kuldhara-india-is-a-cursed-village-of-death/news-story/1cf85ddb23d9fc6774c9f7dd2905e458 |title=Kuldhara, India is a cursed ‘village of death’ |date=22 September 2014 |publisher=news.com.au }}&lt;/ref&gt; অঞ্চলটোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ভূতৰ কাহিনীবোৰ বিশ্বাস নকৰে, কিন্তু পৰ্যটক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সেইবোৰ প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;&gt;{{cite news |url=http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |title=The 'haunted' ruins of Kuldhara, where ghost stories mean big bucks |author=Deepika Mahendra |publisher=News 18 |date=19 May 2014 |archive-date=10 August 2016 |access-date=9 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810072326/http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ২০১০ চনৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ইণ্ডিয়ান পেৰানৰ্মেল ছ'চাইটিৰ গৌৰৱ তিৱাৰীয়ে স্থানটোত অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপ দেখা বুলি দাবী কৰিছিল। ছ'চাইটিৰ ১৮জনীয়া দলটোৱে আন ১২জন লোকৰ সৈতে গাঁওখনত এটা নিশা কটাইছিল। তেওঁলোকে চলন্ত ছাঁ, ভৌতিক কণ্ঠ, কথা কোৱা আত্মা আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904015824/http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |url-status=dead |archive-date=4 September 2014 |title=Revealed: Mystery behind the haunted village of Kuldhara |date=7 May 2013 |publisher=Dainik Bhaskar }}&lt;/ref&gt;

২০০৬ চনত চৰকাৰে উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ বাবে স্থানটোত &quot;জুৰাছিক কেকটাছ উদ্যান&quot; স্থাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;/&gt; ২০১১ চনত চলচ্চিত্ৰ ''এজেণ্ট বিনোদ''ৰ কেইটামান দৃশ্য এই স্থানত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ দলটোৱে দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে নতুন গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁলোকে দৃশ্যগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজনত ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দেৱালসমূহত [[তালিবান]]ৰ প্ৰতীক আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ৰ শব্দ আঁকিছিল। গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ ৰূপ দিবলৈ তেওঁলোকে কিছুমান দেৱালত গোবৰো লগাইছিল। বহু পৰ্যটকে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ঐতিহ্য সম্পত্তি বিকৃত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ৰাজস্থান চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ কৰি দিয়ে। আৰক্ষীয়ে চলচ্চিত্ৰ দলৰ তিনিজন সদস্যৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰে। প্ৰযোজকসকলে এই ঘটনাক ভুল বুজাবুজিৰ ফল বুলি কৈ নিজকে সমৰ্থন কৰে আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয় অনুমতি আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা বুলি কয়। পুৰাতাত্ত্বিক বিভাগে প্ৰযোজকসকলৰ ওপৰত {{INR}} ১০০,০০০ জৰিমনা আৰোপ কৰে আৰু বিকৃত গাঁথনিসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে {{INR}} ৩০০,০০০ জমা দিবলৈও কয়। তিনিদিনৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যৰ পাছত দেৱালৰ পৰা তালিবানৰ ছবি, উৰ্দু বাক্যাংশ আৰু গোবৰ আঁতৰোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Agent-Vinod-flouts-the-law/articleshow/10527710.cms |title=Agent Vinod flouts the law |author=PB Chandra and Kunal M Shah |newspaper=Mumbai Mirror |date=29 October 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ToI_glory&quot;&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Ancient-glory-returns-to-Kuldhara/articleshow/10561380.cms |title=Ancient glory returns to Kuldhara |author=Vimal Bhatia |newspaper=The Times of India |date=1 November 2011 }}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত তামিল চলচ্চিত্ৰ ''থীৰণ অধিকাৰম অন্দ্ৰু''ৰ চূড়ান্ত দৃশ্যসমূহ কুলধৰাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

২০১৫ চনত ৰাজস্থান চৰকাৰে গাঁওখনক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে সক্ৰিয়ভাৱে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;/&gt; এই প্ৰকল্পটো [[ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব]]ৰ অধীনত জিন্দল ষ্টীল ৱৰ্কছৰ সৈতে ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। পৰিকল্পনাত পৰ্যটকৰ বাবে কেফে, বিশ্ৰামকক্ষ, লোকনৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ স্থান, নিশা কটোৱাৰ বাবে কুটীৰ আৰু দোকান আদি সুবিধা স্থাপনৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Game-for-night-out-at-haunted-Kuldhara/articleshow/50896761.cms |title=Game for night out at 'haunted' Kuldhara? |author=Rachna Singh |newspaper=The Times of India |date=8 February 2016 }}&lt;/ref&gt;

== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==

* ১৯৯৭ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ''গুপ্ত: দ্য হিডেন ট্ৰুথ''ৰ &quot;মেৰী আঁখোঁ মে তু হ্যায়&quot; গীতটো কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Filming Locations for ''Gupt: The Hidden Truth'' |url=https://www.imdb.com/title/tt0119239/locations/?item=lc2608920 |website=IMDb |access-date=30 October 2025}}&lt;/ref&gt;

* ২০১০ চনত ''কালো'' নামৰ এখন হিন্দী ভাষাৰ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ মুক্তি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kulbhata |url=https://www.filmfestivals.com/city/kulbhata |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIRST LOOK: INDIA'S FIRST CREATURE FILM: KAALO, THE DESERT WITCH |url=https://www.filmfestivals.com/blog/ronita_torcato/first_look_indias_first_creature_film_kaalo_the_desert_witch |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰখন গাঁওখনৰ লোককথাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।

* ২০২৩ চনৰ [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষাৰ গোয়েন্দা চলচ্চিত্ৰ ''দ্য একেন: ৰুদ্ধশ্বাস ৰাজস্থান'' এই গাঁওখনত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
* {{cite journal |author1=A. B. Roy |author2=Harsh Bhu |author3=Pankaj Sharma |author4=Kishan Vaishnav |title=Deserted nineteenth century Paliwal villages around Jaisalmer, western Rajasthan, India: historical evidence of palaeoseismicity |journal=[[বৰ্তমান বিজ্ঞান]] |year=2017 |volume=112 |issue=2 |url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/112/02/0402.pdf |ref={{harvid|A. B. Roy|2017}} }}
* {{cite journal |author=S. Ali Nadeem Rezavi |url=https://archive.org/stream/TheMedievalSiteOfKuldharaInJaisalmer/KuldharaSocEconImplications#page/n0/mode/2up |title=Kuldhara in Jaisalmer State — Social and Economic Implications of the remains of Medieval Settlement |journal=Proceedings of the Indian History Congress, 56th Session |year=1995 |pages=312–338 }}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|2}}</text>
      <sha1>mqat4t5tm5zz4m1gilekabwnfn7u0d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633577</id>
      <parentid>633576</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৰাজস্থান]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33516" sha1="iz3bcxco80k2z5n5n5ai9polmn40fgy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = কুলধৰা
| other_name = কুলধৰ
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Kuldhara, an abandoned village (30738705327).jpg
| image_caption = কুলধৰাৰ ঘৰৰ ধ্বংসাৱশেষ
| pushpin_map = India Rajasthan#India
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ত কুলধৰাৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|26|52|12|N|70|47|06|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = ভাৰত
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[ৰাজস্থান]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = জয়সলমেৰ জিলা
| unit_pref = মেট্ৰিক
| elevation_m = 266
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +5:30
| official_name =
}}
'''কুলধৰা''' {{en|Kuldhara}} ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ জয়সলমেৰ জিলাতত অৱস্থিত এখন পৰিত্যক্ত গাঁও। ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আশে-পাশে স্থাপিত এই গাঁওখনত এসময়ত পালীৱাল [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসবাস কৰিছিল আৰু ই এখন সমৃদ্ধিশালী গাঁও আছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ সম্ভাৱ্য কাৰণ হিচাপে পানীৰ যোগান হ্ৰাস পোৱা, [[ভূমিকম্প]] অথবা স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙৰ অত্যাচাৰক উল্লেখ কৰা হয়।

বছৰৰ পাছত বছৰ ধৰি কুলধৰাই [[ভূত (কিংবদন্তি)|ভূতৰ স্থান]] হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰিছে আৰু ২০১০ চনৰ দশকত ৰাজস্থান চৰকাৰে ইয়াক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।

== ভূগোল ==

পুৰণি গাঁওখনৰ স্থান জয়সলমেৰ চহৰৰ পৰা প্ৰায় ১৮&amp;nbsp;কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত। গাঁওখন মুৰাৰী হাউছ আৰু কলিন হাউছৰ পিছফালে অৱস্থিত আছিল। এই স্থানটো উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত বিস্তৃত ৮৬১ মিটাৰ × ২৬১ মিটাৰ আয়তাকাৰ আকৃতিৰ আছিল। নগৰখনৰ কেন্দ্ৰত মাতৃ দেৱীৰ এটা মন্দিৰ আছিল। ইয়াত উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত তিনিটা দীঘলীয়া পথ আছিল আৰু সেইবোৰক কেইবাটাও পূব-পশ্চিমমুখী সৰু গলিয়ে ছেদ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

স্থানটোৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত এখন নগৰ প্ৰাচীৰৰ অৱশেষ দেখা যায়। নগৰখনৰ পূব দিশটো সৰু কাকনী নদীৰ শুকান নদীগৰ্ভৰ ফালে মুখ কৰি আছিল। পশ্চিম দিশটো মানুহে নিৰ্মাণ কৰা গাঁথনিৰ পিছফালৰ দেৱালেৰে সুৰক্ষিত আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

== স্থাপন ==

কুলধৰা গাঁওখন মূলতঃ [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলে বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পালীৰ পৰা জয়সলমেৰ অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=313}} পালীৰ পৰা অহা এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলক পালীৱাল বুলি কোৱা হৈছিল। লক্ষ্মী চন্দে ৰচনা কৰা ১৮৯৯ চনৰ ইতিহাস গ্ৰন্থ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ''ত কোৱা হৈছে যে কাধন নামৰ এজন পালীৱাল ব্ৰাহ্মণ কুলধৰা গাঁওখনত বসতি স্থাপন কৰা প্ৰথমজন ব্যক্তি আছিল। তেওঁ গাঁওখনত উদনসৰ নামৰ এটা পুখুৰী খনন কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}}

গাঁওখনৰ ধ্বংসাৱশেষৰ ভিতৰত তিনিটা দাহস্থলী আছে আৰু তাত কেইবাখনো ''দেৱলী'' (স্মাৰক শিল বা সমাধি স্মাৰক) আছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=315}} দুটা ''দেৱলী''ৰ শিলালিপিৰ পৰা গাঁওখন ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল বুলি জানিব পাৰি। এই শিলালিপিবোৰ ভাট্টিক সংবৎত লিখা হৈছিল। ভাট্টিক সংবৎ হৈছে ৬২৩ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা এটা পঞ্জিকা যুগ। শিলালিপি দুটাত ক্ৰমে ১২৩৫ আৰু ১২৩৮ খ্ৰীষ্টাব্দত দুজন বাসিন্দাৰ মৃত্যুৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=313-314}}

== জন-গাঁথনি ==

[[File:KuldharaKartWheelPrd.jpg|thumb|গাড়ীৰ চকা]]

=== জনসংখ্যা ===

পুৰণি গাঁওখনত ৪১০টা অট্টালিকাৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখা যায়।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=312}} গাঁওখনৰ উপকণ্ঠত থকা তলৰ নগৰাঞ্চলত আৰু ২০০টা অট্টালিকা আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

লক্ষ্মী চন্দৰ ''তৱাৰিখ-ই-জয়সলমেৰ'' (১৮৯৯)ত কেইবাখনো গাঁৱৰ পালীৱাল জনসংখ্যা আৰু পৰিয়ালৰ পৰিসংখ্যা দিয়া হৈছে। এই পৰিসংখ্যাৰ আধাৰত প্ৰতি পৰিয়ালত ৩.৯৭ জন ব্যক্তি ধৰি আৰু ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰৰ সংখ্যা ৪০০ বুলি বিবেচনা কৰি এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে কুলধৰাৰ সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাৰ জনসংখ্যা ১,৫৮৮ বুলি অনুমান কৰিছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া জেমছ টডে ১৮১৫ চনত কুলধৰাৰ জনসংখ্যা ৮০০ বুলি লিপিবদ্ধ কৰিছিল। এই সংখ্যা ২০০টা পৰিয়ালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁ &quot;সৰ্বাধিক জ্ঞাত স্থানীয় লোকসকলৰ&quot; পৰা তথ্য লাভ কৰিছিল। সেই সময়লৈকে পালীৱালসকলে ইতিমধ্যে গাঁওখন এৰি যাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ জনসংখ্যা ৩৭ জনলৈ হ্ৰাস পাইছিল আৰু ঘৰৰ সংখ্যা ১১৭টা বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}}

=== সামাজিক গোট ===

স্থানটোত আৰু কেইবাটাও ''দেৱলী'' শিলালিপি আছে। এই শিলালিপিবোৰত &quot;পালীৱাল&quot; শব্দটো উল্লেখ কৰা হোৱা নাই; ইয়াত বাসিন্দাসকলক কেৱল ব্ৰাহ্মণ (&quot;ব্ৰাহ্মণ&quot; বা &quot;বামন&quot;) বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। কেইবাখনো শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ জাতি &quot;কুলধৰ&quot; বা &quot;কালধৰ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এনে লাগে যে কুলধৰা পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ মাজৰ এটা জাতি-গোট আছিল আৰু এই জাতিৰ নামেৰেই গাঁওখনৰ নাম কুলধৰা হৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

কিছুমান শিলালিপিত বাসিন্দাসকলৰ ''জাতি'' (উপজাতি) আৰু ''গোত্ৰ'' (বংশ)ৰ কথাও উল্লেখ কৰা হৈছে। শিলালিপিত উল্লেখ থকা বিভিন্ন ''জাতি''ৰ ভিতৰত হৰজল, হৰজালু, হৰজালুনী, মুদগল, জিচুতীয়া, লোহাৰ্থী, লাহথী, লাখাৰ, সহাৰণ, জগ, কালসৰ আৰু মহাজালৰ আছে। উল্লেখ থকা ''গোত্ৰ''সমূহৰ ভিতৰত অসমাৰ, সুতধানা, গাৰ্গৱী আৰু গাগো আছে। এটা শিলালিপিত এজন ব্ৰাহ্মণৰ ''কুল'' (পাৰিবাৰিক বংশধাৰা) গোণালী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। পালীৱাল ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাহিৰেও শিলালিপিত ধনমগ আৰু সুজো গোপালনা নামৰ দুজন ''সূত্ৰধাৰ'' (স্থপতি)ৰ কথা উল্লেখ আছে। শিলালিপিবোৰে দেখুৱায় যে ব্ৰাহ্মণ বাসিন্দাসকলে ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ ভিতৰতে বিবাহ কৰিছিল, যদিও ''জাতি'' বা উপজাতিসমূহ বহিৰ্বিবাহী আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=314}}

== সংস্কৃতি ==

[[File:KuldharaInscriptionPrd.jpg|thumb|কুলধৰাৰ মন্দিৰৰ ভিতৰৰ এটা স্তম্ভত থকা শিলালিপি]]

=== ধৰ্ম ===

গাঁওখনৰ বাসিন্দাসকল [[বৈষ্ণৱ]] আছিল। গাঁওখনৰ প্ৰধান মন্দিৰটোত [[বিষ্ণু]] আৰু মহিষাসুৰমৰ্দিনীৰ ভাস্কৰ্য আছিল। অধিকাংশ শিলালিপি [[গণেশ]]ৰ প্ৰতি আহ্বানেৰে আৰম্ভ হৈছে আৰু মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰতো তেওঁৰ সৰু ভাস্কৰ্য দেখা যায়। গাঁওবাসীয়ে [[নন্দী]] আৰু স্থানীয় ঘোঁৰাত আৰোহণ কৰা এজন দেৱতাকো পূজা কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

=== পোছাক ===

যদি ''দেৱলী''সমূহত থকা মূৰ্তিবোৰক সেই সময়ৰ পোছাক-পৰিচ্ছদৰ প্ৰতিনিধি বুলি ধৰা হয়, তেন্তে কুলধৰাৰ পুৰুষসকলে মোগল শৈলীৰ পাগুৰি আৰু ''জামা'' (চোলাৰ দৰে পোছাক)ৰ সৈতে ''কমৰবন্দ'' (এবিধ কঁকালৰ বেল্ট) পৰিধান কৰিছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। তেওঁলোকে সাধাৰণতে দাড়ি ৰাখিছিল, ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল আৰু [[খঞ্জৰ]] (এবিধ ছুৰী) কঢ়িয়াইছিল। মহিলাসকলে চোলা বা [[লেহেংগা]] পিন্ধিছিল আৰু কিছুমানে ডিঙিত হাৰ পিন্ধিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=319}}

== অৰ্থনীতি ==

গাঁওবাসীসকল মূলতঃ কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়ী, বেংকাৰ আৰু কৃষক আছিল। তেওঁলোকে মিহি মাটিৰে নিৰ্মিত অলংকৃত মৃৎপাত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=320}}

কৃষিকাৰ্যৰ বাবে গাঁওবাসীয়ে কাকনী নদী আৰু কেইবাটাও কুঁৱাৰ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকে ''খাৰীন'' নামৰ তিনিওফালে মথাউৰি দিয়া কৃত্ৰিম অৱনমনৰ জৰিয়তেও পানী সংৰক্ষণ কৰিছিল। ''খাৰীন''ৰ পানী বাষ্পীভূত হোৱাৰ পাছত তাত এনে মাটি ৰৈ গৈছিল যি [[জোৱাৰ]], [[ঘেঁহু]] আৰু [[বুট]] খেতিৰ বাবে উপযোগী আছিল। কুলধৰাৰ দক্ষিণে ২.৫&amp;nbsp;বৰ্গকিলোমিটাৰ আয়তনৰ এটা ''খাৰীন'' আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}}

কুলধৰাৰ ওচৰত কাকনী নদী দুভাগ হৈ দুটা সুঁতিত বিভক্ত হয়। প্ৰথম সুঁতিটোক &quot;মাছুৰ্দী নদী&quot; বুলি কোৱা হয়; দ্বিতীয়টো বৰ্তমান এটা নলালৈ পৰিণত হৈছে। কাকনী এখন ঋতুভিত্তিক নদী। নদীখন শুকাই গ'লে গাঁওবাসীয়ে [[কুঁৱা]] আৰু খটখটিযুক্ত কুৱাৰ জৰিয়তে ভূগৰ্ভস্থ পানী ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এটা স্তম্ভৰ শিলালিপি অনুসৰি কুলধৰাৰ ব্ৰাহ্মণ তেজপালে ১৮১৫ [[বিক্ৰম সংবৎ]] (১৭৫৭ খ্ৰীষ্টাব্দ)ত খটখটিযুক্ত কুৱাটো নিৰ্মাণ কৰাইছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|pp=321-322}}

== অৱনতি ==

[[File:Kuldhara Village.jpg|thumb|right|কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষ]]

ঊনবিংশ শতিকাৰ ভিতৰত কোনো নিৰ্দিষ্ট কাৰণ নোহোৱাকৈ গাঁওখন পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছিল। বিংশ শতিকাত আগবঢ়োৱা সম্ভাৱ্য কাৰণসমূহৰ ভিতৰত পানীৰ অভাৱ আৰু ছালিম সিং (বা জালিম সিং) নামৰ এজন দেৱান (চৰকাৰী বিষয়া)ৰ অত্যাচাৰ উল্লেখযোগ্য।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=323-324}}

১৮১৫ চনৰ ভিতৰত গাঁওখনৰ অধিকাংশ কুঁৱা শুকাই গৈছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=324}} ১৮৫০ চনৰ ভিতৰত কেৱল খটিকুৱা আৰু আন দুটা গভীৰ কুঁৱা ব্যৱহাৰযোগ্য হৈ আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=322}} ১৯৯০ চনৰ দশকত এছ. এ. এন. ৰেজাভিয়ে গাঁওখনৰ জৰীপ চলোৱাৰ সময়ত স্থানটোত থকা একমাত্ৰ পানী শুকাই যোৱা নদীগৰ্ভৰ কিছুমান অংশত জমা হৈ থকা স্থিৰ পানী আছিল। পানীৰ যোগান ক্ৰমাৎ হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত কৃষি উৎপাদন যথেষ্ট হ্ৰাস পোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল, কিন্তু জয়সলমেৰ ৰাজ্যৰ কৰৰ দাবী সেই অনুপাতে হ্ৰাস হোৱা নাছিল। ইয়াৰ ফলত পালীৱালসকলে কুলধৰা পৰিত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হোৱা সম্ভৱ। স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি জয়সলমেৰৰ নিষ্ঠুৰ মন্ত্ৰী ছালিম সিঙে গাঁওখনৰ ওপৰত অত্যধিক কৰ আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত গাঁওখনৰ অৱনতি ঘটিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vzxuAAAAMAAJ |title=Jaisalmer: The City of Golden Sands and Strange Spirits |author=Bindu Manchanda |publisher=HarperCollins |year=2001 |isbn=9788172234348 |page=136 }}&lt;/ref&gt;

আগতে উল্লেখ কৰাৰ দৰে, ঐতিহাসিক নথিবোৰে দেখুৱায় যে গাঁওখনৰ জনসংখ্যা লাহে লাহে হ্ৰাস পাইছিল। সপ্তদশ-অষ্টাদশ শতিকাত ইয়াৰ অনুমানিক জনসংখ্যা প্ৰায় ১,৫৮৮ আছিল; ১৮১৫ চনত প্ৰায় ৮০০ আৰু ১৮৯০ চনত ৩৭ জন আছিল।{{sfn|S. Ali Nadeem Rezavi|1995|p=321}} অৱশ্যে জনশ্ৰুতিৰ এটা ৰূপত কোৱা হয় যে গাঁওখন এৰাতিৰ ভিতৰতে পৰিত্যক্ত হৈছিল। এই কাহিনী অনুসৰি কামুক মন্ত্ৰী ছালিম সিং গাঁওখনৰ এগৰাকী সুন্দৰী যুৱতীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। তেওঁ গাঁওবাসীসকলক যুৱতীগৰাকীক তেওঁৰ হাতত তুলি দিবলৈ বাধ্য কৰিবলৈ নিজৰ প্ৰহৰী পঠিয়াইছিল। গাঁওবাসীসকলে প্ৰহৰীসকলক পিছদিনা পুৱা উভতি আহিবলৈ কৈছিল আৰু সেই নিশাই গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=lELRo9xARHEC&amp;pg=PA42 |title=Royal Rajasthan |author=Kayita Rani |publisher=New Holland Publishers |year=2007 |isbn=9781847730916 |page=42 }}&lt;/ref&gt; আন এটা জনশ্ৰুতি অনুসৰি অঞ্চলটোৰ আন ৮৩খন গাঁও একে নিশাই পৰিত্যক্ত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/travel-trends/the-eerie-townkuldhara-rajasthan-1487431.html |title=The Eerie Town of Kuldhara, Rajasthan |author=Ami Bhat |publisher=Moneycontrol |date=7 December 2015 }}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান বিজ্ঞানত প্ৰকাশিত এ. বি. ৰয় আৰু আনসকলৰ ২০১৭ চনৰ এক অধ্যয়নত কোৱা হৈছে যে কুলধৰা আৰু ওচৰৰ আন পালীৱাল গাঁও, যেনে খাবা, ভূমিকম্পৰ ফলত ধ্বংস হৈছিল। লেখকসকলৰ মতে এই গাঁওসমূহৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত ঘৰবোৰত ভূমিকম্পৰ ফলত হোৱা ধ্বংসৰ প্ৰমাণ দেখা যায়, যেনে &quot;ভাঙি পৰা ছাদ, খহি পৰা কড়ি, দুৱাৰ-খিৰিকীৰ ওপৰৰ শিল আৰু স্তম্ভ&quot;।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=402}} এনে ব্যাপক ধ্বংসক &quot;বতৰ আৰু ক্ষয়ৰ স্বাভাৱিক প্ৰক্ৰিয়া&quot;ৰ ফল বুলি ক'ব নোৱাৰি।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=403}} লেখকসকলে আৰু কয় যে অঞ্চলটোৰ কেইবাটাও প্ৰধান ফল্টৰ কাষত শেহতীয়া ভূতাত্ত্বিক সক্ৰিয়তা আৰু পৰ্যবেক্ষিত ভূমি-চলনৰ প্ৰমাণে তেওঁলোকৰ মতবাদক সমৰ্থন কৰে।{{sfn|A. B. Roy|2017|p=404}}

== পৰ্যটন ==

[[File:KULDHARA HERITAGE VILLAGE, JAISALMER.JPG|thumb|right|কুলধৰা ঐতিহ্য গাঁওৰ ফলক]]

স্থানীয় জনশ্ৰুতি অনুসৰি গাঁওখন পৰিত্যাগ কৰাৰ সময়ত পালীৱালসকলে অভিশাপ দিছিল যে কোনেও গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপন কৰিব নোৱাৰিব। যিসকলে গাঁওখনত পুনৰ বসতি স্থাপনৰ চেষ্টা কৰিছিল, তেওঁলোকে অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হৈছিল আৰু সেয়েহে গাঁওখন আজিও জনশূন্য হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/travel/travel-buzz/story/jaisalmers-haunted-village-to-be-developed-and-opened-for-tourists-kuldhara-277817-2015-12-18 |title=Jaisalmer's 'haunted' village to be developed and opened for tourists |author=Samonway Duttagupta |date=18 December 2015 |publisher=India Today }}&lt;/ref&gt;

ক্ৰমে গাঁওখন ভূতৰ স্থান হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰে আৰু পৰ্যটকক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/agent-vinod-s-shoot-stalled/story-uwCwNZ2FGhfH12CVl2zGPI.html |title=Agent Vinod's shoot stalled |date=29 October 2011 |newspaper=Hindustan Times }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.news.com.au/travel/world-travel/asia/kuldhara-india-is-a-cursed-village-of-death/news-story/1cf85ddb23d9fc6774c9f7dd2905e458 |title=Kuldhara, India is a cursed ‘village of death’ |date=22 September 2014 |publisher=news.com.au }}&lt;/ref&gt; অঞ্চলটোৰ স্থানীয় বাসিন্দাসকলে ভূতৰ কাহিনীবোৰ বিশ্বাস নকৰে, কিন্তু পৰ্যটক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সেইবোৰ প্ৰচাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;&gt;{{cite news |url=http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |title=The 'haunted' ruins of Kuldhara, where ghost stories mean big bucks |author=Deepika Mahendra |publisher=News 18 |date=19 May 2014 |archive-date=10 August 2016 |access-date=9 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810072326/http://english.pradesh18.com/news/bihar/the-ruins-of-kuldhara-ghostly-or-godly-481733.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ২০১০ চনৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ইণ্ডিয়ান পেৰানৰ্মেল ছ'চাইটিৰ গৌৰৱ তিৱাৰীয়ে স্থানটোত অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপ দেখা বুলি দাবী কৰিছিল। ছ'চাইটিৰ ১৮জনীয়া দলটোৱে আন ১২জন লোকৰ সৈতে গাঁওখনত এটা নিশা কটাইছিল। তেওঁলোকে চলন্ত ছাঁ, ভৌতিক কণ্ঠ, কথা কোৱা আত্মা আৰু অন্যান্য অতিপ্ৰাকৃত কাৰ্যকলাপৰ সন্মুখীন হোৱা বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140904015824/http://daily.bhaskar.com/news/BZR-revealed-mystery-behind-the-haunted-village-of-kuldhara-4256276-NOR.html |url-status=dead |archive-date=4 September 2014 |title=Revealed: Mystery behind the haunted village of Kuldhara |date=7 May 2013 |publisher=Dainik Bhaskar }}&lt;/ref&gt;

২০০৬ চনত চৰকাৰে উদ্ভিদবৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ বাবে স্থানটোত &quot;জুৰাছিক কেকটাছ উদ্যান&quot; স্থাপন কৰে।&lt;ref name=&quot;Deepika_bucks&quot;/&gt; ২০১১ চনত চলচ্চিত্ৰ ''এজেণ্ট বিনোদ''ৰ কেইটামান দৃশ্য এই স্থানত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। চলচ্চিত্ৰখনৰ দলটোৱে দৃশ্যগ্ৰহণৰ বাবে নতুন গাঁথনি নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁলোকে দৃশ্যগ্ৰহণৰ প্ৰয়োজনত ধ্বংসপ্ৰাপ্ত দেৱালসমূহত [[তালিবান]]ৰ প্ৰতীক আৰু [[উৰ্দু ভাষা]]ৰ শব্দ আঁকিছিল। গ্ৰাম্য পৰিৱেশৰ ৰূপ দিবলৈ তেওঁলোকে কিছুমান দেৱালত গোবৰো লগাইছিল। বহু পৰ্যটকে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ঐতিহ্য সম্পত্তি বিকৃত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে আৰু তাৰ পাছত ৰাজস্থান চৰকাৰে দৃশ্যগ্ৰহণ বন্ধ কৰি দিয়ে। আৰক্ষীয়ে চলচ্চিত্ৰ দলৰ তিনিজন সদস্যৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ ৰুজু কৰে। প্ৰযোজকসকলে এই ঘটনাক ভুল বুজাবুজিৰ ফল বুলি কৈ নিজকে সমৰ্থন কৰে আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰয়োজনীয় অনুমতি আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা বুলি কয়। পুৰাতাত্ত্বিক বিভাগে প্ৰযোজকসকলৰ ওপৰত {{INR}} ১০০,০০০ জৰিমনা আৰোপ কৰে আৰু বিকৃত গাঁথনিসমূহ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে {{INR}} ৩০০,০০০ জমা দিবলৈও কয়। তিনিদিনৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্যৰ পাছত দেৱালৰ পৰা তালিবানৰ ছবি, উৰ্দু বাক্যাংশ আৰু গোবৰ আঁতৰোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Agent-Vinod-flouts-the-law/articleshow/10527710.cms |title=Agent Vinod flouts the law |author=PB Chandra and Kunal M Shah |newspaper=Mumbai Mirror |date=29 October 2011 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ToI_glory&quot;&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Ancient-glory-returns-to-Kuldhara/articleshow/10561380.cms |title=Ancient glory returns to Kuldhara |author=Vimal Bhatia |newspaper=The Times of India |date=1 November 2011 }}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত তামিল চলচ্চিত্ৰ ''থীৰণ অধিকাৰম অন্দ্ৰু''ৰ চূড়ান্ত দৃশ্যসমূহ কুলধৰাত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

২০১৫ চনত ৰাজস্থান চৰকাৰে গাঁওখনক পৰ্যটনস্থলী হিচাপে সক্ৰিয়ভাৱে গঢ়ি তোলাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref name=&quot;IT_SD_2015&quot;/&gt; এই প্ৰকল্পটো [[ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব]]ৰ অধীনত জিন্দল ষ্টীল ৱৰ্কছৰ সৈতে ৰূপায়ণ কৰা হৈছে। পৰিকল্পনাত পৰ্যটকৰ বাবে কেফে, বিশ্ৰামকক্ষ, লোকনৃত্য প্ৰদৰ্শনৰ স্থান, নিশা কটোৱাৰ বাবে কুটীৰ আৰু দোকান আদি সুবিধা স্থাপনৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Game-for-night-out-at-haunted-Kuldhara/articleshow/50896761.cms |title=Game for night out at 'haunted' Kuldhara? |author=Rachna Singh |newspaper=The Times of India |date=8 February 2016 }}&lt;/ref&gt;

== জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ==

* ১৯৯৭ চনৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ ''গুপ্ত: দ্য হিডেন ট্ৰুথ''ৰ &quot;মেৰী আঁখোঁ মে তু হ্যায়&quot; গীতটো কুলধৰাৰ ধ্বংসাৱশেষত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Filming Locations for ''Gupt: The Hidden Truth'' |url=https://www.imdb.com/title/tt0119239/locations/?item=lc2608920 |website=IMDb |access-date=30 October 2025}}&lt;/ref&gt;

* ২০১০ চনত ''কালো'' নামৰ এখন হিন্দী ভাষাৰ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্যৰ চলচ্চিত্ৰ মুক্তি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kulbhata |url=https://www.filmfestivals.com/city/kulbhata |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=FIRST LOOK: INDIA'S FIRST CREATURE FILM: KAALO, THE DESERT WITCH |url=https://www.filmfestivals.com/blog/ronita_torcato/first_look_indias_first_creature_film_kaalo_the_desert_witch |access-date=2023-07-14 |website=www.filmfestivals.com |language=en}}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰখন গাঁওখনৰ লোককথাৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।

* ২০২৩ চনৰ [[বাংলা ভাষা|বাংলা]] ভাষাৰ গোয়েন্দা চলচ্চিত্ৰ ''দ্য একেন: ৰুদ্ধশ্বাস ৰাজস্থান'' এই গাঁওখনত দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হৈছিল।

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
* {{cite journal |author1=A. B. Roy |author2=Harsh Bhu |author3=Pankaj Sharma |author4=Kishan Vaishnav |title=Deserted nineteenth century Paliwal villages around Jaisalmer, western Rajasthan, India: historical evidence of palaeoseismicity |journal=[[বৰ্তমান বিজ্ঞান]] |year=2017 |volume=112 |issue=2 |url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/112/02/0402.pdf |ref={{harvid|A. B. Roy|2017}} }}
* {{cite journal |author=S. Ali Nadeem Rezavi |url=https://archive.org/stream/TheMedievalSiteOfKuldharaInJaisalmer/KuldharaSocEconImplications#page/n0/mode/2up |title=Kuldhara in Jaisalmer State — Social and Economic Implications of the remains of Medieval Settlement |journal=Proceedings of the Indian History Congress, 56th Session |year=1995 |pages=312–338 }}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|2}}

[[শ্ৰেণী:ৰাজস্থান]]</text>
      <sha1>iz3bcxco80k2z5n5n5ai9polmn40fgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>এলান কে. এল. চান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139388</id>
    <revision>
      <id>633578</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।[1]</comment>
      <origin>633578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="tfnrzy1lkrcifxqsjj7s48ddkhy19ud" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।[1]</text>
      <sha1>tfnrzy1lkrcifxqsjj7s48ddkhy19ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633584</id>
      <parentid>633578</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="h0xmg8nxzan9xjm91w4jm1cn33w2yxz" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।[1] ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷</text>
      <sha1>h0xmg8nxzan9xjm91w4jm1cn33w2yxz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633585</id>
      <parentid>633584</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:58:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1133" sha1="cltfvykuz9n729g0l3t6o122zdn4hev" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।[1] ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।[2][3][4]</text>
      <sha1>cltfvykuz9n729g0l3t6o122zdn4hev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633586</id>
      <parentid>633585</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1165" sha1="ahc93h4hsf4434m69fyileyhencsik8" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।[1] ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।[2][3][4]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ahc93h4hsf4434m69fyileyhencsik8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633587</id>
      <parentid>633586</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1325" sha1="raisyyp90yz51am6x38xqx797ehnjxt" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alan CHAN |url=https://faculty.smu.edu.sg/profile/alan-chan-8011 |access-date=2025-06-04 |website=SMU Faculty Directory |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।[2][3][4]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>raisyyp90yz51am6x38xqx797ehnjxt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633588</id>
      <parentid>633587</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2478" sha1="m80o6amxzi6ksaiqdebmr4psc4okggh" xml:space="preserve">'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alan CHAN |url=https://faculty.smu.edu.sg/profile/alan-chan-8011 |access-date=2025-06-04 |website=SMU Faculty Directory |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alan Chan |url=https://falling-walls.com/people/alan-chan/ |website=Falling Walls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chai |first1=David |title=Philosophy and Religion in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. v, 375 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3187-1. Paperback, ISBN 978-1-4384-3188-8.)/ Interpretation and Literature in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. vi, 288 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3217-5. Paperback, ISBN 978-1-4384-3218-2.) |journal=Journal of Chinese Philosophy |date=1 March 2012 |volume=39 |issue=2 |pages=314–316 |doi=10.1163/15406253-03902012 |issn=1540-6253}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cheng |first1=Anne |title=Alan K.L. Chan, Two Visions of the Way. A Study of the Wang Pi and Ho-shang Kung Commentaries on the Lao-Tzu. (SUNY Series in Chinese Philosophy and Culture) |journal=Études chinoises. 漢學研究 |date=1993 |volume=12 |issue=1 |pages=209–210 |url=https://www.persee.fr/doc/etchi_0755-5857_1993_num_12_1_1187_t1_0209_0000_1}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>m80o6amxzi6ksaiqdebmr4psc4okggh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633591</id>
      <parentid>633588</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3700" sha1="gsrgsdxcmv76sh0fi4xufmkdrkopzpp" xml:space="preserve">{{short description|Chinese philosopher}}
{{Infobox philosopher
|region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]]
|era= [[Contemporary philosophy|একবিংশ শতিকাৰ দৰ্শন]]
|color  = 
|image = 
|name  = Alan Kam-leung Chan
|birth_date = 
|birth_place =
|death_date = 
|death_place = 
|school_tradition = 
| institutions  = [[চীনা হংকং বিশ্ববিদ্যালয়]], [[নানয়াং প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]], [[চিংগাপুৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[মেনিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়]]।
|main_interests   = [[চীনা সংস্কৃতি]], [[ধৰ্ম দৰ্শন]]।
| thesis_title  =  
| thesis_url= 
| thesis_year   = 
| doctoral_advisor  = 
|academic_advisors=  
| doctoral_students =
|notable_ideas= 
|parents =   
| spouse=
| education = [[University of Winnipeg]] ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br /&gt;[[University of Manitoba]] ([[Master of Arts|MA]])&lt;br /&gt; [[University of Toronto]] ([[PhD]])
| alma_mater= 
|influences   = 
|influenced   =
|awards   = 
|website  =
}}
'''এলান কাম-লেউং চান''' এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alan CHAN |url=https://faculty.smu.edu.sg/profile/alan-chan-8011 |access-date=2025-06-04 |website=SMU Faculty Directory |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alan Chan |url=https://falling-walls.com/people/alan-chan/ |website=Falling Walls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chai |first1=David |title=Philosophy and Religion in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. v, 375 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3187-1. Paperback, ISBN 978-1-4384-3188-8.)/ Interpretation and Literature in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. vi, 288 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3217-5. Paperback, ISBN 978-1-4384-3218-2.) |journal=Journal of Chinese Philosophy |date=1 March 2012 |volume=39 |issue=2 |pages=314–316 |doi=10.1163/15406253-03902012 |issn=1540-6253}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cheng |first1=Anne |title=Alan K.L. Chan, Two Visions of the Way. A Study of the Wang Pi and Ho-shang Kung Commentaries on the Lao-Tzu. (SUNY Series in Chinese Philosophy and Culture) |journal=Études chinoises. 漢學研究 |date=1993 |volume=12 |issue=1 |pages=209–210 |url=https://www.persee.fr/doc/etchi_0755-5857_1993_num_12_1_1187_t1_0209_0000_1}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>gsrgsdxcmv76sh0fi4xufmkdrkopzpp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633593</id>
      <parentid>633591</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:02:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3730" sha1="2t2ieeu3lzn2r7eobox25hab6c3xsmg" xml:space="preserve">{{short description|Chinese philosopher}}
{{Infobox philosopher
|region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]]
|era= [[Contemporary philosophy|একবিংশ শতিকাৰ দৰ্শন]]
|color  = 
|image = 
|name  = Alan Kam-leung Chan
|birth_date = 
|birth_place =
|death_date = 
|death_place = 
|school_tradition = 
| institutions  = [[চীনা হংকং বিশ্ববিদ্যালয়]], [[নানয়াং প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]], [[চিংগাপুৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[মেনিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়]]।
|main_interests   = [[চীনা সংস্কৃতি]], [[ধৰ্ম দৰ্শন]]।
| thesis_title  =  
| thesis_url= 
| thesis_year   = 
| doctoral_advisor  = 
|academic_advisors=  
| doctoral_students =
|notable_ideas= 
|parents =   
| spouse=
| education = [[University of Winnipeg]] ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br /&gt;[[University of Manitoba]] ([[Master of Arts|MA]])&lt;br /&gt; [[University of Toronto]] ([[PhD]])
| alma_mater= 
|influences   = 
|influenced   =
|awards   = 
|website  =
}}
'''এলান কাম-লেউং চান''' ({{lang-en|Alan K. L. Chan}}) এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alan CHAN |url=https://faculty.smu.edu.sg/profile/alan-chan-8011 |access-date=2025-06-04 |website=SMU Faculty Directory |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alan Chan |url=https://falling-walls.com/people/alan-chan/ |website=Falling Walls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chai |first1=David |title=Philosophy and Religion in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. v, 375 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3187-1. Paperback, ISBN 978-1-4384-3188-8.)/ Interpretation and Literature in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. vi, 288 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3217-5. Paperback, ISBN 978-1-4384-3218-2.) |journal=Journal of Chinese Philosophy |date=1 March 2012 |volume=39 |issue=2 |pages=314–316 |doi=10.1163/15406253-03902012 |issn=1540-6253}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cheng |first1=Anne |title=Alan K.L. Chan, Two Visions of the Way. A Study of the Wang Pi and Ho-shang Kung Commentaries on the Lao-Tzu. (SUNY Series in Chinese Philosophy and Culture) |journal=Études chinoises. 漢學研究 |date=1993 |volume=12 |issue=1 |pages=209–210 |url=https://www.persee.fr/doc/etchi_0755-5857_1993_num_12_1_1187_t1_0209_0000_1}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>2t2ieeu3lzn2r7eobox25hab6c3xsmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633594</id>
      <parentid>633593</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:02:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="f64b8xxtu4cphlgenqeeqxog8x3yftg" xml:space="preserve">{{short description|Chinese philosopher}}
{{Infobox philosopher
|region = [[পাশ্চাত্য দৰ্শন]]
|era= [[Contemporary philosophy|একবিংশ শতিকাৰ দৰ্শন]]
|color  = 
|image = 
|name  = Alan Kam-leung Chan
|birth_date = 
|birth_place =
|death_date = 
|death_place = 
|school_tradition = 
| institutions  = [[চীনা হংকং বিশ্ববিদ্যালয়]], [[নানয়াং প্ৰযুক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়]], [[চিংগাপুৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]], [[মেনিটোবা বিশ্ববিদ্যালয়]]।
|main_interests   = [[চীনা সংস্কৃতি]], [[ধৰ্ম দৰ্শন]]।
| thesis_title  =  
| thesis_url= 
| thesis_year   = 
| doctoral_advisor  = 
|academic_advisors=  
| doctoral_students =
|notable_ideas= 
|parents =   
| spouse=
| education = [[University of Winnipeg]] ([[Bachelor of Arts|BA]])&lt;br /&gt;[[University of Manitoba]] ([[Master of Arts|MA]])&lt;br /&gt; [[University of Toronto]] ([[PhD]])
| alma_mater= 
|influences   = 
|influenced   =
|awards   = 
|website  =
}}
'''এলান কাম-লেউং চান''' ({{lang-en|Alan K. L. Chan}}) এজন চীনা দাৰ্শনিক আৰু ছিংগাপুৰ মেনেজমেণ্ট ইউনিভাৰ্চিটিৰ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alan CHAN |url=https://faculty.smu.edu.sg/profile/alan-chan-8011 |access-date=2025-06-04 |website=SMU Faculty Directory |language=en}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ছাত্ৰাৱাসৰ অধীক্ষক আৰু চীনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চীনা সংস্কৃতিৰ অধ্যাপক জে.এছ. লি প্ৰাধ্যাপক, আৰু নানয়াং প্ৰযুক্তিবিদ্যা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-সভাপতি আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মানৱীকি‍ বিজ্ঞানৰ তোহ পুআন মহানি ইদ্ৰিছ দৈম আসনৰ প্ৰাধ্যাপক আছিল৷ চীনা সংস্কৃতি আৰু দাওবাদী দৰ্শনৰ ওপৰত লিখা গ্ৰন্থৰ বাবে চান পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Alan Chan |url=https://falling-walls.com/people/alan-chan/ |website=Falling Walls}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Chai |first1=David |title=Philosophy and Religion in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. v, 375 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3187-1. Paperback, ISBN 978-1-4384-3188-8.)/ Interpretation and Literature in Early Medieval China. Edited by Alan K. L. Chan and Yuet-Keung Lo. (Albany: State University of New York Press, 2010. vi, 288 Pp. Hardback, ISBN 978-1-4384-3217-5. Paperback, ISBN 978-1-4384-3218-2.) |journal=Journal of Chinese Philosophy |date=1 March 2012 |volume=39 |issue=2 |pages=314–316 |doi=10.1163/15406253-03902012 |issn=1540-6253}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Cheng |first1=Anne |title=Alan K.L. Chan, Two Visions of the Way. A Study of the Wang Pi and Ho-shang Kung Commentaries on the Lao-Tzu. (SUNY Series in Chinese Philosophy and Culture) |journal=Études chinoises. 漢學研究 |date=1993 |volume=12 |issue=1 |pages=209–210 |url=https://www.persee.fr/doc/etchi_0755-5857_1993_num_12_1_1187_t1_0209_0000_1}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]</text>
      <sha1>f64b8xxtu4cphlgenqeeqxog8x3yftg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ককিলা মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139389</id>
    <revision>
      <id>633579</id>
      <timestamp>2026-08-30T16:50:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: [[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]  '''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila |...</comment>
      <origin>633579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="60udfhcnf47ecr38zzzo4k8x5jm7qvd" xml:space="preserve">[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>60udfhcnf47ecr38zzzo4k8x5jm7qvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633581</id>
      <parentid>633579</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:53:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="595" sha1="gul8ruy6r7tq3ib59yy5l391z9lgm5v" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}</text>
      <sha1>gul8ruy6r7tq3ib59yy5l391z9lgm5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633582</id>
      <parentid>633581</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মাছ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="j5dezy85tha042sz0drm6ecrlp65fd5" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>j5dezy85tha042sz0drm6ecrlp65fd5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633583</id>
      <parentid>633582</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="782" sha1="e3koydbtrunn5wx69akks3yp93dbbkb" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>e3koydbtrunn5wx69akks3yp93dbbkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633589</id>
      <parentid>633583</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T16:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="rawa5yih0y7dc627x8mvmea1pjop85x" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; এইবিধ মাছ [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা [[মালয়েছিয়া উপদ্বীপ]]লৈকে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px|thumb|অসমত পোৱা ককিলা মাছ]]

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>rawa5yih0y7dc627x8mvmea1pjop85x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633590</id>
      <parentid>633589</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1210" sha1="8ewcd7n85n41bsjfdclu45u2avn1ooo" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; এইবিধ মাছ [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা [[মালয়েছিয়া]] উপদ্বীপলৈকে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px|thumb|অসমত পোৱা ককিলা মাছ]]

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>8ewcd7n85n41bsjfdclu45u2avn1ooo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633592</id>
      <parentid>633590</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4066" sha1="skw4hr7p5onf8c9itgrlpqxy2s923qb" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; এইবিধ মাছ [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা [[মালয়েছিয়া]] উপদ্বীপলৈকে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px|thumb|অসমত পোৱা ককিলা মাছ]]

==Morphology==
In common with other needlefish, this species has an elongate body with long, beak-like jaws filled with teeth.&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; The dorsal and anal fins are positioned far back along the body close to the tail.&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; The body is silvery-green, darker above and lighter below with a dark band running horizontally along the flank.&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt; Slight [[sexual dimorphism]] exists, the male fish often having anal and dorsal fins with a black edge.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; It reaches a length of {{convert|40|cm|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

==Diet==
While aquarium books tend to describe this fish as a [[predator]] that eats animals such as fish and [[frog]]s, its natural diet appears to consist almost entirely of [[crustacean]]s.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

==Reproduction==
This species is [[oviparous]].&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; In aquaria at least, spawning takes place in the morning, with small numbers of eggs being deposited among plants.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; The eggs are about {{convert|3.5|mm|abbr=on}} in diameter and are attached to plant leaves with sticky threads about {{convert|20|mm|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; The eggs take ten days to hatch, at which point the [[spawn (biology)|fry]] are almost {{convert|12|mm|abbr=on}} long.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; At this point they will eat small live foods including week-old [[labyrinth fish]].&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

==Human significance==
Freshwater needlefish support minor [[fishery|fisheries]] and are also traded as aquarium fish.&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

===In the aquarium===
The freshwater needlefish is one of several of needlefish species kept in public and home aquaria.&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;&gt;{{cite book|last=Sterba|first=G|title=Freshwater Fishes of the World|publisher=Vista Books|year=1962|page=609pp}}&lt;/ref&gt; It has been kept by European aquarists since 1910,&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; and was first bred in captivity at the Biological Station Wilhelminenberg, [[Austria]] in 1963.&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;&gt;{{cite book|last=Riehl|first=R|author2=Baensch, H |title=Aquarium Atlas (vol. 1)|publisher=Voyageur Press|year=1996|isbn=3-88244-050-3}}&lt;/ref&gt; ''Xenentodon cancila'' is generally considered quite a difficult species to maintain because of its large size, nervous behaviour, and preference for live foods.&lt;ref name=&quot;Monks&quot;&gt;Monks N: Straight to the point: the Beloniformes. [[Practical Fishkeeping]], October 2005&lt;/ref&gt; Alongside misunderstandings of the natural diet of these fish,&lt;ref name=&quot;Monks2&quot;&gt;Monks N: Pocket-sized Pikes. [[Tropical Fish Hobbyist]], April 2007&lt;/ref&gt; there has been confusion over the optimal water conditions required by this species when kept in home aquaria, with the addition of salt to the water often being recommended.&lt;ref name=&quot;MonksBWF&quot;/&gt; These fish do perfectly well in freshwater aquaria.&lt;ref name=&quot;Monks2&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>skw4hr7p5onf8c9itgrlpqxy2s923qb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633595</id>
      <parentid>633592</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7601" sha1="iuv47nbeqyb893jzwj3jcm5gx3b9jpm" xml:space="preserve">[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; এইবিধ মাছ [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা [[মালয়েছিয়া]] উপদ্বীপলৈকে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px|thumb|অসমত পোৱা ককিলা মাছ]]

== শাৰীৰিক গঠন ==
অন্যান্য বেজি-মাছৰ দৰেই এই প্ৰজাতিটোৰো শৰীৰটো দীঘলীয়া আৰু ইয়াৰ ঠোঁটৰ দৰে দীঘল হনুত চোকা দাঁত থাকে।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; ইয়াৰ পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু পাখিলা দুখন শৰীৰৰ একেবাৰে পিছফালৰ নেজৰ ওচৰত অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; মাছবিধৰ শৰীৰটো ৰূপালী-সেউজীয়া বৰণৰ, ওপৰৰ অংশ ডাঠ আৰু তলৰ অংশ শেঁতা হয়। ইয়াৰ কাষলতিয়েদি পথালিকৈ এটা ক’লা আঁচ বৈ গৈছে।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt; ইহঁতৰ মাজত সামান্য যৌন দ্বীৰূপতা (sexual dimorphism) দেখা যায়; মতা মাছবোৰৰ পায়ু আৰু পৃষ্ঠীয় পাখিলাৰ ধাৰবোৰ প্ৰায়ে ক’লা ৰঙৰ হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; এই মাছবিধ সৰ্বাধিক প্ৰায় {{convert|40|cm|abbr=on}} পৰ্যন্ত দীঘল হ’ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

== খাদ্য ==
একুৱেৰিয়াম সম্পৰ্কীয় কিতাপসমূহত সাধাৰণতে এই মাছবিধক সৰু মাছ আৰু [[ভেকুলী]] আদি খোৱা চিকাৰী জীৱ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয় যদিও, প্ৰকৃতিগতভাৱে ইহঁতৰ প্ৰধান আহাৰ হৈছে কেৱল বিভিন্ন ধৰণৰ ক্ৰাষ্টেচিয়ান বা কঠিন খোলাধাৰী জীৱ।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

== বংশবৃদ্ধি ==
এই প্ৰজাতিটোৱে কণী পাৰি বংশবৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; একুৱেৰিয়ামত পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে ইহঁতে সাধাৰণতে ৰাতিপুৱাৰ ভাগত কণী পাৰে আৰু জলজ উদ্ভিদৰ মাজত কম পৰিমাণে কণী জমা কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; কণীবোৰৰ ব্যাস প্ৰায় {{convert|3.5|mm|abbr=on}} আৰু ইহঁতে আঠা থকা সূতাৰ সহায়ত উদ্ভিদৰ পাতৰ সৈতে লাগি থাকে, যিবোৰ প্ৰায় {{convert|20|mm|abbr=on}} দীঘল হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; কণীৰ পৰা পোৱালি ওলাবলৈ প্ৰায় ১০ দিন সময় লাগে। কণী ফুটি ওলোৱাৰ সময়ত পোৱালিবোৰ প্ৰায় {{convert|12|mm|abbr=on}} দীঘল হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; এই অৱস্থাত ইহঁতে এসপ্তাহ পুৰণি লেবিৰিন্থ মাছ (labyrinth fish) আদিকে ধৰি সৰু সৰু জীৱন্ত খাদ্য ভক্ষণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

== মানুহৰ বাবে গুৰুত্ব ==
মিঠা পানীৰ ককিলা মাছে ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগিক মৎস্য পালনত অৰিহণা যোগায় আৰু ইয়াক একুৱেৰিয়ামৰ মাছ হিচাপেও ব্যৱসায় কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

=== একুৱেৰিয়ামত ===
মিঠা পানীৰ ককিলা মাছ হ’ল ৰাজহুৱা আৰু ঘৰুৱা একুৱেৰিয়ামত ৰখা কেইবাটাও বেজি-মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;&gt;{{cite book|last=Sterba|first=G|title=Freshwater Fishes of the World|publisher=Vista Books|year=1962|page=609pp}}&lt;/ref&gt; ১৯১০ চনৰ পৰাই ইউৰোপীয় একুৱেৰিয়াম প্ৰেমীসকলে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে,&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; আৰু ১৯৬৩ চনত [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ উইলহেলমিনেনবাৰ্গ বায়ল’জিকেল ষ্টেচনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কৃত্ৰিম পৰিৱেশত ইয়াৰ বংশবৃদ্ধি কৰোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;&gt;{{cite book|last=Riehl|first=R|author2=Baensch, H |title=Aquarium Atlas (vol. 1)|publisher=Voyageur Press|year=1996|isbn=3-88244-050-3}}&lt;/ref&gt; বৃহৎ আকৃতি, চঞ্চল স্বভাৱ আৰু জীৱন্ত খাদ্যৰ প্ৰতি থকা পছন্দৰ বাবে 'Xenentodon cancila' প্ৰজাতিটোক একুৱেৰিয়ামত পোহপাল দিয়াটো যথেষ্ট কঠিন বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Monks&quot;&gt;Monks N: Straight to the point: the Beloniformes. [[Practical Fishkeeping]], October 2005&lt;/ref&gt; এই মাছবোৰৰ প্ৰাকৃতিক খাদ্যক লৈ থকা ভুল বুজাবুজিৰ উপৰিও,&lt;ref name=&quot;Monks2&quot;&gt;Monks N: Pocket-sized Pikes. [[Tropical Fish Hobbyist]], April 2007&lt;/ref&gt; ঘৰুৱা একুৱেৰিয়ামত ইয়াক ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজনীয় পানীৰ অনুকূল অৱস্থাক লৈও কিছু বিভ্ৰান্তি আছে। বহু সময়ত পানীত নিমখ মিহলি কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয় যদিও,&lt;ref name=&quot;MonksBWF&quot;/&gt; এই মাছবোৰে সাধাৰণ মিঠা পানীৰ একুৱেৰিয়ামত সম্পূৰ্ণ সুন্দৰভাৱে জীয়াই থাকিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Monks2&quot;/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ == 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>iuv47nbeqyb893jzwj3jcm5gx3b9jpm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633598</id>
      <parentid>633595</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7751" sha1="pmou65gybwyczz9ptw1b0ejvlrjh22q" xml:space="preserve">[[File:Xenentodon cancila (Wroclaw zoo)-1.JPG|thumb]]

'''ককিলা''' ''(Xenentodon cancila)'' হ'ল [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ]] আৰু দক্ষিণ-পূব [[এছিয়া]]ৰ মিঠা পানী আৰু নিমখীয়া বাসস্থানত পোৱা [[মাছ]]ৰ এটা প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{FishBase | genus = Xenentodon | species= cancila | month = May | year = 2013}}&lt;/ref&gt; এইবিধ মাছ [[ভাৰত]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ পৰা [[মালয়েছিয়া]] উপদ্বীপলৈকে দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ব্যাপকভাৱে বিস্তৃত।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; [[শ্ৰীলংকা]]ত এইবিধ মাছক ''য়োন্না'' বা ''হবৰলি'' বুলি কোৱা হয়।

[[File:Kokila Fish found in Assam.jpg|200px|thumb|অসমত পোৱা ককিলা মাছ]]

== শাৰীৰিক গঠন ==
অন্যান্য বেজি-মাছৰ দৰেই এই প্ৰজাতিটোৰো শৰীৰটো দীঘলীয়া আৰু ইয়াৰ ঠোঁটৰ দৰে দীঘল হনুত চোকা দাঁত থাকে।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; ইয়াৰ পৃষ্ঠীয় আৰু পায়ু পাখিলা দুখন শৰীৰৰ একেবাৰে পিছফালৰ নেজৰ ওচৰত অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; মাছবিধৰ শৰীৰটো ৰূপালী-সেউজীয়া বৰণৰ, ওপৰৰ অংশ ডাঠ আৰু তলৰ অংশ শেঁতা হয়। ইয়াৰ কাষলতিয়েদি পথালিকৈ এটা ক’লা আঁচ বৈ গৈছে।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt; ইহঁতৰ মাজত সামান্য যৌন দ্বীৰূপতা (sexual dimorphism) দেখা যায়; মতা মাছবোৰৰ পায়ু আৰু পৃষ্ঠীয় পাখিলাৰ ধাৰবোৰ প্ৰায়ে ক’লা ৰঙৰ হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; এই মাছবিধ সৰ্বাধিক প্ৰায় {{convert|40|cm|abbr=on}} পৰ্যন্ত দীঘল হ’ব পাৰে।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

== খাদ্য ==
একুৱেৰিয়াম সম্পৰ্কীয় কিতাপসমূহত সাধাৰণতে এই মাছবিধক সৰু মাছ আৰু [[ভেকুলী]] আদি খোৱা চিকাৰী জীৱ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয় যদিও, প্ৰকৃতিগতভাৱে ইহঁতৰ প্ৰধান আহাৰ হৈছে কেৱল বিভিন্ন ধৰণৰ ক্ৰাষ্টেচিয়ান বা কঠিন খোলাধাৰী জীৱ।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

== বংশবৃদ্ধি ==
এই প্ৰজাতিটোৱে কণী পাৰি বংশবৃদ্ধি কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; একুৱেৰিয়ামত পৰীক্ষা কৰি দেখা গৈছে যে ইহঁতে সাধাৰণতে ৰাতিপুৱাৰ ভাগত কণী পাৰে আৰু জলজ উদ্ভিদৰ মাজত কম পৰিমাণে কণী জমা কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; কণীবোৰৰ ব্যাস প্ৰায় {{convert|3.5|mm|abbr=on}} আৰু ইহঁতে আঠা থকা সূতাৰ সহায়ত উদ্ভিদৰ পাতৰ সৈতে লাগি থাকে, যিবোৰ প্ৰায় {{convert|20|mm|abbr=on}} দীঘল হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; কণীৰ পৰা পোৱালি ওলাবলৈ প্ৰায় ১০ দিন সময় লাগে। কণী ফুটি ওলোৱাৰ সময়ত পোৱালিবোৰ প্ৰায় {{convert|12|mm|abbr=on}} দীঘল হয়।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt; এই অৱস্থাত ইহঁতে এসপ্তাহ পুৰণি লেবিৰিন্থ মাছ (labyrinth fish) আদিকে ধৰি সৰু সৰু জীৱন্ত খাদ্য ভক্ষণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;/&gt;

== মানুহৰ বাবে গুৰুত্ব ==
মিঠা পানীৰ ককিলা মাছে ক্ষুদ্ৰ উদ্যোগিক মৎস্য পালনত অৰিহণা যোগায় আৰু ইয়াক একুৱেৰিয়ামৰ মাছ হিচাপেও ব্যৱসায় কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;/&gt;

=== একুৱেৰিয়ামত ===
মিঠা পানীৰ ককিলা মাছ হ’ল ৰাজহুৱা আৰু ঘৰুৱা একুৱেৰিয়ামত ৰখা কেইবাটাও বেজি-মাছৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;&gt;{{cite book|last=Sterba|first=G|title=Freshwater Fishes of the World|publisher=Vista Books|year=1962|page=609pp}}&lt;/ref&gt; ১৯১০ চনৰ পৰাই ইউৰোপীয় একুৱেৰিয়াম প্ৰেমীসকলে ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে,&lt;ref name=&quot;Sterba&quot;/&gt; আৰু ১৯৬৩ চনত [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ উইলহেলমিনেনবাৰ্গ বায়ল’জিকেল ষ্টেচনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কৃত্ৰিম পৰিৱেশত ইয়াৰ বংশবৃদ্ধি কৰোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Riehl1&quot;&gt;{{cite book|last=Riehl|first=R|author2=Baensch, H |title=Aquarium Atlas (vol. 1)|publisher=Voyageur Press|year=1996|isbn=3-88244-050-3}}&lt;/ref&gt; বৃহৎ আকৃতি, চঞ্চল স্বভাৱ আৰু জীৱন্ত খাদ্যৰ প্ৰতি থকা পছন্দৰ বাবে 'Xenentodon cancila' প্ৰজাতিটোক একুৱেৰিয়ামত পোহপাল দিয়াটো যথেষ্ট কঠিন বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Monks&quot;&gt;Monks N: Straight to the point: the Beloniformes. [[Practical Fishkeeping]], October 2005&lt;/ref&gt; এই মাছবোৰৰ প্ৰাকৃতিক খাদ্যক লৈ থকা ভুল বুজাবুজিৰ উপৰিও,&lt;ref name=&quot;Monks2&quot;&gt;Monks N: Pocket-sized Pikes. [[Tropical Fish Hobbyist]], April 2007&lt;/ref&gt; ঘৰুৱা একুৱেৰিয়ামত ইয়াক ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজনীয় পানীৰ অনুকূল অৱস্থাক লৈও কিছু বিভ্ৰান্তি আছে। বহু সময়ত পানীত নিমখ মিহলি কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয় যদিও,&lt;ref name=&quot;MonksBWF&quot;/&gt; এই মাছবোৰে সাধাৰণ মিঠা পানীৰ একুৱেৰিয়ামত সম্পূৰ্ণ সুন্দৰভাৱে জীয়াই থাকিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;MonksBWF&quot;&gt;{{cite book|editor-last=Monks|editor-first=Neale |title=Brackish Water Fishes|journal=[[Tropical Fish Hobbyist]]|year=2006|isbn=0-7938-0564-3}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ == 
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>pmou65gybwyczz9ptw1b0ejvlrjh22q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লিয়াও জিয়াওই</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139390</id>
    <revision>
      <id>633601</id>
      <timestamp>2026-08-30T17:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ প...</comment>
      <origin>633601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="599" sha1="qb9ubnuaucoo44tho54ndf1qkkay7i5" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।</text>
      <sha1>qb9ubnuaucoo44tho54ndf1qkkay7i5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633602</id>
      <parentid>633601</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:15:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="639" sha1="tcqt5zia8l4ah89ahqh5bkkzezvfoum" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==</text>
      <sha1>tcqt5zia8l4ah89ahqh5bkkzezvfoum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633603</id>
      <parentid>633602</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1223" sha1="g76u2b7cuuqd9a71ger8ay3x2s5ojzh" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷</text>
      <sha1>g76u2b7cuuqd9a71ger8ay3x2s5ojzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633605</id>
      <parentid>633603</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1524" sha1="1geq34iyw6rvws6906c588w55jsw7h1" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে।</text>
      <sha1>1geq34iyw6rvws6906c588w55jsw7h1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633606</id>
      <parentid>633605</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1961" sha1="968dk9o75y688xrttg5jnn1cuovo6z5" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।</text>
      <sha1>968dk9o75y688xrttg5jnn1cuovo6z5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633607</id>
      <parentid>633606</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="tc34ru0jwsc6rcd7a6xetq4uej3uj0s" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।[1]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>tc34ru0jwsc6rcd7a6xetq4uej3uj0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633608</id>
      <parentid>633607</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:24:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2531" sha1="60bdl6qy2fxzwv9gp3paqc5b6ttea4z" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।[1]

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>60bdl6qy2fxzwv9gp3paqc5b6ttea4z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633609</id>
      <parentid>633608</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="r0f3uepdtg0m2di6kr0or363ezf785r" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।[1]

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>r0f3uepdtg0m2di6kr0or363ezf785r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633611</id>
      <parentid>633609</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3301" sha1="3wvqje4ap2stmztpbm1gnp5g2skva3e" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।[1]

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।[1]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>3wvqje4ap2stmztpbm1gnp5g2skva3e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633614</id>
      <parentid>633611</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3331" sha1="lmdpm28u09dke8pedtjcxcn789o62ra" xml:space="preserve">'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>lmdpm28u09dke8pedtjcxcn789o62ra</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633615</id>
      <parentid>633614</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4169" sha1="5zqqzp29e8msxblxljo6i5fb5v7n8c2" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = Liao Xiaoyi
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[Chongqing]], [[China]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = Activist, journalist
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|Lifestyle]], [[philosophy]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>5zqqzp29e8msxblxljo6i5fb5v7n8c2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633616</id>
      <parentid>633615</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:32:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱন আৰু কৰ্ম */</comment>
      <origin>633616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4368" sha1="of4825kkj76hh4rbf2lhxxuw2v0fk5i" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = Liao Xiaoyi
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[Chongqing]], [[China]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = Activist, journalist
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|Lifestyle]], [[philosophy]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>of4825kkj76hh4rbf2lhxxuw2v0fk5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633618</id>
      <parentid>633616</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4448" sha1="idiu7qqvdak6c4sey1sba67i07n1ogu" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>idiu7qqvdak6c4sey1sba67i07n1ogu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633619</id>
      <parentid>633618</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>633619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4508" sha1="pbj7p69cxmr17vau12p568vi0xglql6" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>pbj7p69cxmr17vau12p568vi0xglql6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633621</id>
      <parentid>633619</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4689" sha1="iv31fukjgmtgflyu1ie8kb5jvjeazfo" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: আমেৰিকাৰ টাইম আলোচনীত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>iv31fukjgmtgflyu1ie8kb5jvjeazfo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633622</id>
      <parentid>633621</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4898" sha1="aftoqxqyx1yc2hjjakar108kqm4ndnx" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: আমেৰিকাৰ টাইম আলোচনীত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
*
*
*
*
*
*
*

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>aftoqxqyx1yc2hjjakar108kqm4ndnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633623</id>
      <parentid>633622</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5663" sha1="jxwlxfoxm94ai37tigwlx8zznr6ac3z" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: আমেৰিকাৰ টাইম আলোচনীত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: পিপলছ ডেইলীৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
*
*
*

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>jxwlxfoxm94ai37tigwlx8zznr6ac3z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633626</id>
      <parentid>633623</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6771" sha1="0dzaoded90435q7sacocq5161rwsuck" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: আমেৰিকাৰ টাইম আলোচনীত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: পিপলছ ডেইলীৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা চীনৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, অষ্ট্ৰেলিয়া৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, নৰৱে৷

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>0dzaoded90435q7sacocq5161rwsuck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633627</id>
      <parentid>633626</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:50:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6791" sha1="8wc0vng3zvh2we6ykw77purxgipmn0w" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: [[আমেৰিকা]]ৰ [[টাইম আলোচনী]]ত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: পিপলছ ডেইলীৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা [[চীন]]ৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, [[নৰৱে]]৷

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>8wc0vng3zvh2we6ykw77purxgipmn0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633628</id>
      <parentid>633627</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6795" sha1="qv3ne26ykha72u8h9bu532jdebhvcao" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: [[আমেৰিকা]]ৰ [[টাইম আলোচনী]]ত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: [[পিপলছ ডেইলী]]ৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা [[চীন]]ৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, [[নৰৱে]]৷

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>qv3ne26ykha72u8h9bu532jdebhvcao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633630</id>
      <parentid>633628</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>633630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7054" sha1="7xh111gq2jy2ddj2op36wbhl2z7v0s8" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' (সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: [[আমেৰিকা]]ৰ [[টাইম আলোচনী]]ত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: [[পিপলছ ডেইলী]]ৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা [[চীন]]ৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, [[নৰৱে]]৷&lt;ref&gt;[http://gvbchina.org.cn/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=124&amp;lang=en Sheri Liao's Biography at Global Village of Beijing]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved December 12, 2009&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>7xh111gq2jy2ddj2op36wbhl2z7v0s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633631</id>
      <parentid>633630</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>633631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7079" sha1="svh47flzp3g2zoy7s30c7yc4jtrs1wx" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' ({{lang-en|Liao Xiaoyi}}; সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: [[আমেৰিকা]]ৰ [[টাইম আলোচনী]]ত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: [[পিপলছ ডেইলী]]ৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা [[চীন]]ৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, [[নৰৱে]]৷&lt;ref&gt;[http://gvbchina.org.cn/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=124&amp;lang=en Sheri Liao's Biography at Global Village of Beijing]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved December 12, 2009&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>svh47flzp3g2zoy7s30c7yc4jtrs1wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633632</id>
      <parentid>633631</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:52:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7166" sha1="k573miocc3imqb1i55rywiyrpv2w4k3" xml:space="preserve">{{Short description|Chinese environmental activist and journalist}}
{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name          = লিয়াও জিয়াওই
| image         = 
| image_size    = 
| caption       = 
| pen_name      = Sheri Liao&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;
| birth_date    = {{birth year and age|1954}}
| birth_place   = [[চংকিং]], [[চীন]]
| death_date    = 
| death_place   = 
| occupation    = কৰ্মী, সাংবাদিক
| period        = 
| genre         = 
| subject       = [[Lifestyle (sociology)|জীৱনশৈলী]], [[দৰ্শন]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
| movement      = 
| notable_works = 
| website       = 
}}

'''লিয়াও জিয়াওই''' ({{lang-en|Liao Xiaoyi}}; সৰলীকৃত চীনা: 廖晓义; পৰম্পৰাগত চীনা: 廖曉義; পিনয়ন: Liào Xiǎoyì; Wade–Giles: Liao Hsiao-I), বা শ্বেৰী লিয়াও এগৰাকী চীনা পৰিৱেশ কৰ্মী, সাংবাদিক আৰু তথ্যচিত্ৰৰ প্ৰযোজক; যিজনৰ কামক চীনৰ পৰিৱেশ আন্দোলন আগুৱাই নিয়াৰ কৃতিত্ব প্ৰদান কৰা হয়।
==জীৱন আৰু কৰ্ম==
১৯৮৬ চনত ছান য়াট-চেন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পাছত লিয়াওৱে চাইনিজ একাডেমী অৱ ছ’চিয়েল ছায়েন্সত গৱেষক হিচাপে দৰ্শন বিজ্ঞানৰ অধ্যাপনা কৰে, য’ত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰিৱেশ দৰ্শনৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ‍ উঠে৷ চীন চেণ্ট্ৰেল টেলিভিছনত প্ৰকাশ পোৱা পৰিৱেশবাদী ৰচনা আৰু চীনৰ পৰিৱেশ দুৰ্দশা বিষয়ক তথ্যচিত্ৰ চাবলৈ‍ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ পাছত তেওঁ নৰ্থ কেৰ’লিনা বিশ্ববিদ্যালয়ত অতিথি পণ্ডিত হিচাপে কাম কৰিছিল, য’ত তেওঁ দাবী কৰা মতে‍ প্ৰথম পৰিৱেশবাদত নাগৰিক সমাজে ল’ব পৰা ভূমিকা আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনত তেওঁ চীনলৈ উভতি আহি বেইজিঙৰ বেচৰকাৰী সংস্থা গ্ল'বেল ভিলেজ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20091001162206/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1924149_1924155_1924436,00.html Sheri Liao, Philosopher] - ''Time'' magazine, Sep. 22, 2009&lt;/ref&gt;

দৈনন্দিন জীৱনত ক্ষতিকাৰক পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ জৰিয়তে &quot;সম্প্ৰীতিৰ জীৱন&quot;ক প্ৰসাৰ কৰাৰ ধাৰণা তেওঁ প্ৰচাৰ কৰিছিল৷ তেওঁ ২০০৮ চনৰ অলিম্পিক গেমছৰ বেইজিং আয়োজক সমিতিৰ পৰিৱেশ উপদেষ্টা হিচাপে কাম কৰিছিল। বেইজিঙৰ গ্ল'বেল ভিলেজৰ সভানেত্ৰী হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিৱেশ-অনুকূল আৱাসিক এলেকা, গ্ৰাম্য সম্প্ৰদায় আৰু প্ৰদূষণ, পুনঃব্যৱহাৰ আৰু  উপভোগ হ্ৰাসৰ বিষয়ে‍ বহু জনসজাগতা অভিযান আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;

===পুৰস্কাৰ আৰু সন্মান===
* ২০০৯: [[আমেৰিকা]]ৰ [[টাইম আলোচনী]]ত &quot;পৰিৱেশৰ নায়ক&quot; হিচাপে বিশেষ স্থান লাভ৷
* ২০০৮: চিচিটিভিৰ দ্বাৰা বছৰৰ তৃতীয় বাৰ্ষিক সুখী &quot;টাউন প্ৰভিজনছ&quot; ব্যক্তি৷
* ২০০৮: অসামৰিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ সৰ্বাধিক প্ৰভাৱশালী চেৰিটি প্ৰজেক্ট বঁটা৷
* ২০০৮: [[পিপলছ ডেইলী]]ৰ ৩০ বছৰীয়া সংস্কাৰ আৰু মুকলিৰ বঁটা৷
* ২০০৮: ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়ন আৰু সংস্কাৰ আয়োগে ব্যক্তিগত অৱদানৰ বাবে‍ বঁটা প্ৰদান কৰে৷
* ২০০৮: আমেৰিকাৰ ক্লিণ্টন গ্ল’বেল ইনিচিয়েটিভৰ গ্ল’বেল চিটিজেন বঁটা৷
* ২০০৭: কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত ছটা মন্ত্ৰালয়ৰ যৌথ সমিতিৰ দ্বাৰা বছৰৰ পৰিৱেশগত ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৬: পৰিৱেশ মন্ত্ৰালয়ৰ নেতৃত্বত সাতটা মন্ত্ৰালয়ৰ যুটীয়া সমিতিৰ পৰিৱেশ কৃতিত্বৰ বাবে বছৰৰ সেউজ ব্যক্তিৰ বঁটা৷
* ২০০৫: অৰ্থনৈতিক ৰাজহুৱা দাতব্য কাৰ্য্যৰ বাবে বছৰৰ ব্যক্তি বঁটা। চিচিটিভি৷
* ২০০২: চাইনিজ উইমেন আলোচনীৰ দ্বাৰা [[চীন]]ৰ দহগৰাকী অসাধাৰণ মহিলা সন্মান৷
* ২০০১: বেংকচিয়াছ বঁটা, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]৷
* ২০০০: ছফী বঁটা, [[নৰৱে]]৷&lt;ref&gt;[http://gvbchina.org.cn/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=74&amp;Itemid=124&amp;lang=en Sheri Liao's Biography at Global Village of Beijing]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Retrieved December 12, 2009&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য]]</text>
      <sha1>k573miocc3imqb1i55rywiyrpv2w4k3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চকোৰা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139391</id>
    <revision>
      <id>633610</id>
      <timestamp>2026-08-30T17:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="kxk4r2lmo8wzaea2xau5qq2gdcxpbao" xml:space="preserve">'''চকোৰা''' ([[সংস্কৃত]]: चकोर) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণনা কৰা এটা কিংবদন্তি চৰাই। ইয়াক পাৰ্ট্ৰিজ বুলি ধৰা হয়,[1][2] সম্ভৱতঃ চুকাৰ পাৰ্ট্ৰিজৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধৰা হৈছে।[3] [[মৃচচকটিকা]]ৰ দৰে গ্ৰন্থত[4] এই চৰায়ে চন্দ্ৰৰ (চন্দ্ৰ) ৰশ্মি খাই জীয়াই থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।[5] চকোৰা আৰু চন্দ্ৰৰ সংযোগে উত্তৰ ভাৰতত কেইবাটাও লোকপ্ৰেম কাহিনীৰ জন্ম দিছে।{{cn}}
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>kxk4r2lmo8wzaea2xau5qq2gdcxpbao</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633612</id>
      <parentid>633610</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2283" sha1="imqsgxfpzixtgolo2ta9o0rqn0s3gqw" xml:space="preserve">'''চকোৰা''' ([[সংস্কৃত]]: चकोर) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণনা কৰা এটা কিংবদন্তি চৰাই। ইয়াক পাৰ্ট্ৰিজ বুলি ধৰা হয়,&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.46011/page/n425/mode/1up|page=419| title=Manusmrti with the Manubhasya of Medhatithi. Volume 5. Part III. |translator=Jha, Ganganath| publisher=Motilal Banarsidass|place= Delhi|year=1920}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.83638/page/n85/mode/1up|page=65| title=A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature | author=Downson, John|edition=4| year=1903| place=London| publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; সম্ভৱতঃ চুকাৰ পাৰ্ট্ৰিজৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/SanskritBirds/page/n441/mode/1up|page=362| title=Indian scientific nomenclature of birds of India, Burma and Ceylon|author1=Vira, Raghu|author2=Dave, K.N. | publisher=The International Academy of Indian Culture|year=1949}}&lt;/ref&gt; [[মৃচচকটিকা]]ৰ দৰে গ্ৰন্থত&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/littleclaycartmr00sudruoft/page/n36/mode/1up|page=1|year=1905|title= The Little Clay Cart |translator=Ryder, Arthur William| publisher=Harvard University|place= Cambridge, Massachusetts}}&lt;/ref&gt; এই চৰায়ে চন্দ্ৰৰ (চন্দ্ৰ) ৰশ্মি খাই জীয়াই থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Sreekantaiya |first1=T. Nanjundaiya |url=https://books.google.com/books?id=_UhEvnIZjT4C&amp;pg=PA26 |title=Indian Poetics |last2=Śrīkaṇṭhayya |first2=Tī Naṃ |date=2001 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0807-0 |pages=26 |language=en}}&lt;/ref&gt; চকোৰা আৰু চন্দ্ৰৰ সংযোগে উত্তৰ ভাৰতত কেইবাটাও লোকপ্ৰেম কাহিনীৰ জন্ম দিছে।{{cn}}
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>imqsgxfpzixtgolo2ta9o0rqn0s3gqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633613</id>
      <parentid>633612</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:হিন্দুধৰ্মৰ কিংবদন্তি জীৱ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="ibh7xlw6ugdq714m9xjtxa655ypr2b6" xml:space="preserve">'''চকোৰা''' ([[সংস্কৃত]]: चकोर) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণনা কৰা এটা কিংবদন্তি চৰাই। ইয়াক পাৰ্ট্ৰিজ বুলি ধৰা হয়,&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.46011/page/n425/mode/1up|page=419| title=Manusmrti with the Manubhasya of Medhatithi. Volume 5. Part III. |translator=Jha, Ganganath| publisher=Motilal Banarsidass|place= Delhi|year=1920}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.83638/page/n85/mode/1up|page=65| title=A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature | author=Downson, John|edition=4| year=1903| place=London| publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; সম্ভৱতঃ চুকাৰ পাৰ্ট্ৰিজৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/SanskritBirds/page/n441/mode/1up|page=362| title=Indian scientific nomenclature of birds of India, Burma and Ceylon|author1=Vira, Raghu|author2=Dave, K.N. | publisher=The International Academy of Indian Culture|year=1949}}&lt;/ref&gt; [[মৃচচকটিকা]]ৰ দৰে গ্ৰন্থত&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/littleclaycartmr00sudruoft/page/n36/mode/1up|page=1|year=1905|title= The Little Clay Cart |translator=Ryder, Arthur William| publisher=Harvard University|place= Cambridge, Massachusetts}}&lt;/ref&gt; এই চৰায়ে চন্দ্ৰৰ (চন্দ্ৰ) ৰশ্মি খাই জীয়াই থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Sreekantaiya |first1=T. Nanjundaiya |url=https://books.google.com/books?id=_UhEvnIZjT4C&amp;pg=PA26 |title=Indian Poetics |last2=Śrīkaṇṭhayya |first2=Tī Naṃ |date=2001 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0807-0 |pages=26 |language=en}}&lt;/ref&gt; চকোৰা আৰু চন্দ্ৰৰ সংযোগে উত্তৰ ভাৰতত কেইবাটাও লোকপ্ৰেম কাহিনীৰ জন্ম দিছে।{{cn}}
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ কিংবদন্তি জীৱ]]</text>
      <sha1>ibh7xlw6ugdq714m9xjtxa655ypr2b6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633617</id>
      <parentid>633613</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2382" sha1="3b9k34t8tjcbkaaryv31jnca3t9jbs0" xml:space="preserve">'''চকোৰা''' ([[সংস্কৃত]]: चकोर) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণনা কৰা এটা কিংবদন্তি চৰাই। ইয়াক পাৰ্ট্ৰিজ বুলি ধৰা হয়,&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.46011/page/n425/mode/1up|page=419| title=Manusmrti with the Manubhasya of Medhatithi. Volume 5. Part III. |translator=Jha, Ganganath| publisher=Motilal Banarsidass|place= Delhi|year=1920}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.83638/page/n85/mode/1up|page=65| title=A classical dictionary of Hindu mythology and religion, geography, history, and literature | author=Downson, John|edition=4| year=1903| place=London| publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner &amp; Co.}}&lt;/ref&gt; সম্ভৱতঃ চুকাৰ পাৰ্ট্ৰিজৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ধৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url= https://archive.org/details/SanskritBirds/page/n441/mode/1up|page=362| title=Indian scientific nomenclature of birds of India, Burma and Ceylon|author1=Vira, Raghu|author2=Dave, K.N. | publisher=The International Academy of Indian Culture|year=1949}}&lt;/ref&gt; [[মৃচ্চকটিকা]]ৰ দৰে গ্ৰন্থত&lt;ref&gt;{{cite book|url= https://archive.org/details/littleclaycartmr00sudruoft/page/n36/mode/1up|page=1|year=1905|title= The Little Clay Cart |translator=Ryder, Arthur William| publisher=Harvard University|place= Cambridge, Massachusetts}}&lt;/ref&gt; এই চৰায়ে চন্দ্ৰৰ (চন্দ্ৰ) ৰশ্মি খাই জীয়াই থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Sreekantaiya |first1=T. Nanjundaiya |url=https://books.google.com/books?id=_UhEvnIZjT4C&amp;pg=PA26 |title=Indian Poetics |last2=Śrīkaṇṭhayya |first2=Tī Naṃ |date=2001 |publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-0807-0 |pages=26 |language=en}}&lt;/ref&gt; চকোৰা আৰু চন্দ্ৰৰ সংযোগে উত্তৰ ভাৰতত কেইবাটাও লোকপ্ৰেম কাহিনীৰ জন্ম দিছে।{{cn}}
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ কিংবদন্তি জীৱ]]</text>
      <sha1>3b9k34t8tjcbkaaryv31jnca3t9jbs0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মৃচ্চকটিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139392</id>
    <revision>
      <id>633624</id>
      <timestamp>2026-08-30T17:46:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6551" sha1="odn8aa7ltncgqsfeek04vqostjd0vq8" xml:space="preserve">'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা শিৱৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।[1] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।[2] কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।[3]

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।[1]

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।[2]

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।</text>
      <sha1>odn8aa7ltncgqsfeek04vqostjd0vq8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633625</id>
      <parentid>633624</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:47:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7386" sha1="mcdag8fnt8okkds1p4d16gps1ohtkm8" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = Mṛcchakatika (The Little Clay Cart)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = An oleographic print depicting the female protagonist Vasantasenā, a rich courtesan.
| writer            = [[Śudraka|Śūdraka]] ([[Simuka]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[Vasantasena|Vasantasenā]]
* Maitreya
* Samsthānaka
* Āryaka
* Sarvilaka
* Madanikā}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[Sanskrit]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[Sanskrit drama]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা শিৱৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।[1] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।[2] কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।[3]

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।[1]

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।[2]

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।</text>
      <sha1>mcdag8fnt8okkds1p4d16gps1ohtkm8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633629</id>
      <parentid>633625</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7668" sha1="1mhgtn1z2jvqwnnhs3r6arn3f6byg7u" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা শিৱৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।[1] খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।[2] কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।[3]

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।[1]

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।[2]

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।</text>
      <sha1>1mhgtn1z2jvqwnnhs3r6arn3f6byg7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633633</id>
      <parentid>633629</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:53:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8693" sha1="eyoqdbherm010yxvohj3a9mkjpu16hj" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।</text>
      <sha1>eyoqdbherm010yxvohj3a9mkjpu16hj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633634</id>
      <parentid>633633</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8725" sha1="cjobut8tzpjshvba5allebtmy02yuml" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>cjobut8tzpjshvba5allebtmy02yuml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633635</id>
      <parentid>633634</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8786" sha1="iv9i2pekhvu7ypu7issfuiiclgym17b" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>iv9i2pekhvu7ypu7issfuiiclgym17b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633636</id>
      <parentid>633635</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T17:57:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19489" sha1="3u0bbxsu4ld6ju24apf21c3zl4ldw6b" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
প্লটৰ সাৰাংশ
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ জনকল্যাণৰ বাবে দিয়া দাতব্য অৱদানৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু পৰিয়ালক তীব্ৰভাৱে দৰিদ্ৰ কৰি তুলিছে। 
যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে পৰিত্যক্ত হৈ পৰিছে আৰু জীৱন-যাপনৰ অৱস্থাৰ অৱনতিৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও সুখী আৰু শেহতীয়াকৈ এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ হোৱা চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা কৰ্টেছান বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত। 
কামৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত তাই তেওঁৰ মৰম ঘূৰাই দিয়ে, যদিও বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনাক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে নিজকে খেদি ফুৰে। যেতিয়া পুৰুষসকলে হিংসাৰ ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। 
গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ প্ৰেম ফুলি উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত কৰ্টেছনে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ কাচকেট অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাস আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিক মাণ্ডিকাৰ স্বাধীনতা ক্ৰয় কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। 
কৰ্টেছনে গহনাবোৰ চিনি পায়, কিন্তু তাই যিকোনো প্ৰকাৰে সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰিবলৈ মুক্ত কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ আছিল এটা বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিটো চুৰি গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি উপহাৰ। 
এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত কাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ মিস্ত্ৰী কৰি লয় আৰু অৱশেষত তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। 
এনকাউণ্টাৰৰ সময়ত ল’ৰাটোৱে বিচলিত হৈ পৰে কাৰণ শেহতীয়াকৈ তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি ভাল পাইছে আৰু তেওঁৰ নাৰ্ছগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা নিজৰ মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰে। 
তেওঁক কৰুণা কৰি বসন্তসেনাই নিজৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, নিজৰ নম্ৰ খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা গোটাই লৈ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন পাৰ্কত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। 
তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সমস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিয়ে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই থাকে আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰে। 
নিজৰ গুৰুসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰিব নোৱাৰি সংস্থনাকে নিজৰ দলটোক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। এতিয়াও প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত কাৰুদত্তক অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। 
কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলা আছিল। 
বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক স্বাস্থ্যৰ বাবে স্তনপান কৰাইছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ জুইকুৰাত পেলোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। 
তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। 
নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুছাৱতীৰ ৰজা কৰা। 
এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। 
বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। 
বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী, কাৰো কোনো গ্ৰাউজ নাই।[4]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>3u0bbxsu4ld6ju24apf21c3zl4ldw6b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633639</id>
      <parentid>633636</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:15:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ */</comment>
      <origin>633639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19356" sha1="7goeej7v4nawfhwpspk1ti9k0y1gbwl" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই নিজৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, নিজৰ নম্ৰ খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা গোটাই লৈ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন পাৰ্কত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থনকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। 
কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলা আছিল। 
বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক স্বাস্থ্যৰ বাবে স্তনপান কৰাইছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ জুইকুৰাত পেলোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। 
তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। 
নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুছাৱতীৰ ৰজা কৰা। 
এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। 
বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। 
বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী, কাৰো কোনো গ্ৰাউজ নাই।[4]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>7goeej7v4nawfhwpspk1ti9k0y1gbwl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633640</id>
      <parentid>633639</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:18:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ */</comment>
      <origin>633640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19318" sha1="2zqfsmfqo5elqnlldp1haxrg7ziwl69" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই নিজৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, নিজৰ নম্ৰ খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা গোটাই লৈ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন পাৰ্কত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থনকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত থকাৰ প্ৰমাণ কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলাৰ আছিল। বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আলপৈচান ধৰিছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ সতী যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুশাৱতীৰ ৰজা কৰা। এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী হয়, কাৰো কোনো অভিযোগ নাই।[4]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>2zqfsmfqo5elqnlldp1haxrg7ziwl69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633641</id>
      <parentid>633640</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:19:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ */</comment>
      <origin>633641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19685" sha1="9aw5okz0dplxs11dy0fx6rwcbb9ogsc" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই নিজৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, নিজৰ নম্ৰ খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা গোটাই লৈ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন পাৰ্কত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থনকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত থকাৰ প্ৰমাণ কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলাৰ আছিল। বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আলপৈচান ধৰিছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ সতী যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুশাৱতীৰ ৰজা কৰা। এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী হয়, কাৰো কোনো অভিযোগ নাই।&lt;ref name=Shudraka&gt;{{cite book|last=Śūdraka|title=''&quot;Mṛcchakaṭikā, The Little Clay Cart: A Drama in Ten Acts Attributed to King Sūdraka.&quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=45–210|editor1=Revilo Pendelton Oliver |editor2=Rozelle Parker Johnson |editor3=Ernst Krenn }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>9aw5okz0dplxs11dy0fx6rwcbb9ogsc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633642</id>
      <parentid>633641</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:সংস্কৃত সাহিত্য]]; +[[শ্ৰেণী:নাটক]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19789" sha1="ml02rog6rmwd17szlu8nmljz8v3csc7" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই নিজৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, নিজৰ নম্ৰ খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা গোটাই লৈ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন পাৰ্কত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থনকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত থকাৰ প্ৰমাণ কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলাৰ আছিল। বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আলপৈচান ধৰিছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ সতী যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুশাৱতীৰ ৰজা কৰা। এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী হয়, কাৰো কোনো অভিযোগ নাই।&lt;ref name=Shudraka&gt;{{cite book|last=Śūdraka|title=''&quot;Mṛcchakaṭikā, The Little Clay Cart: A Drama in Ten Acts Attributed to King Sūdraka.&quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=45–210|editor1=Revilo Pendelton Oliver |editor2=Rozelle Parker Johnson |editor3=Ernst Krenn }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সংস্কৃত সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:নাটক]]</text>
      <sha1>ml02rog6rmwd17szlu8nmljz8v3csc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633644</id>
      <parentid>633642</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ */</comment>
      <origin>633644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19815" sha1="bpdu3ne3zmc9wqm04y9xpcgb2rhg4sh" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই তাৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, ল’ৰাটোৰ সৰু খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা লগাই দি লৈ তেওঁ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন উদ্যানত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন মিহি গাড়ীত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থানকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত থকাৰ প্ৰমাণ কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলাৰ আছিল। বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আলপৈচান ধৰিছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ সতী যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুশাৱতীৰ ৰজা কৰা। এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী হয়, কাৰো কোনো অভিযোগ নাই।&lt;ref name=Shudraka&gt;{{cite book|last=Śūdraka|title=''&quot;Mṛcchakaṭikā, The Little Clay Cart: A Drama in Ten Acts Attributed to King Sūdraka.&quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=45–210|editor1=Revilo Pendelton Oliver |editor2=Rozelle Parker Johnson |editor3=Ernst Krenn }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সংস্কৃত সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:নাটক]]</text>
      <sha1>bpdu3ne3zmc9wqm04y9xpcgb2rhg4sh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633645</id>
      <parentid>633644</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ */</comment>
      <origin>633645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19825" sha1="mv7ifblitahj1s3ezsr35hsh1ngg6xs" xml:space="preserve">{{Infobox play
| name              = মৃচ্চকটিকা (মাটিৰ সৰু গাড়ী)
| image             = Raja Ravi Varma, Vasanthasena (Oleographic print).jpg
| image_size        = 
| alt               = 
| caption           = মহিলা নায়িকা বসন্তসেনা, এগৰাকী ধনী নগৰবধূক চিত্ৰিত কৰা এটা অলিঅ’গ্ৰাফিক প্ৰিন্ট।
| writer            = [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]])
| chorus            = 
| characters        = {{plainlist|
* Cārudatta
* [[বসন্তসেনা]]
* মৈত্ৰেয়
* সংস্থানক 
* আৰ্যক
* স্বৰভিলক
* মদানিকা}}
| mute              = 
| setting           = Ancient city of [[Ujjayini]]&lt;br/&gt; Fifth century BC
| premiere_date     = &lt;!-- {{Start date|df=yes|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| premiere_place    = 
| original_language = [[সংস্কৃত]]
| series            = 
| subject           = 
| genre             = [[সংস্কৃত নাটক]]
}}
'''মৃচ্চকটিকা''' (সংস্কৃত: मृच्छकटिकम्; বানান মৃচ্ছকটিকা, মৃচ্চকতিকা, মৃচকটিকা বা মৃচকতিকা বুলিও কৰা হয়) হৈছে দহটা খণ্ডৰ সংস্কৃত নাটক [[শূদ্ৰক]] ([[চিমুক]]) নামৰ এজন প্ৰাচীন নাট্যকাৰ। তেওঁ সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম শতিকাৰ, আৰু যিজনক গ্ৰন্থৰ প্ৰস্তাৱনাত ক্ষত্ৰিয় ৰজা আৰু লগতে ১১০ বছৰতকৈও অধিক সময় জীয়াই থকা [[শিৱ]]ৰ ভক্ত হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=Richmond&gt;{{cite book |last=Richmond |first=Farley P. |chapter=Characteristics of Sanskrit Theatre and Drama |title= Indian Theatre: Traditions of Performance|year=1990|publisher=University of Hawaii Press|location=Honolulu|isbn=0824811909|pages=55–62|url=https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C|editor=Farley P. Richmond |editor2=Darius L. Swann |editor3=Phillip B. Zarrilli}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকাৰ প্ৰথম চতুৰ্থাংশ গঠন কৰা [[প্ৰদ্যোত বংশ]]ৰ শেষৰফালে ৰজা পালকৰ ৰাজত্বকালত প্ৰাচীন চহৰ [[উজ্জয়িনী]]ত এই নাটকখনৰ পৰিৱেশ ৰচনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=Oliver&gt;{{cite book|last=Oliver|first=Revilo Pendelton|title=''&quot;Introduction to 'The Little Clay Cart.' &quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''|year=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=9–44|editor=Rozelle Parker Johnson |editor2=Ernst Krenn}}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় কাহিনীটো হৈছে এজন সম্ভ্ৰান্ত অথচ দৰিদ্ৰ ডেকা ব্ৰাহ্মণৰ, চাৰুদত্ত, যি এগৰাকী ধনী বাৰবণিতা বা [[নগৰবধূ]] [[বসন্তসেনা]]ৰ প্ৰেমত পৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ পাৰস্পৰিক মৰমৰ মাজতো দম্পতীহালৰ জীৱন আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি ভাবুকি আহি পৰে যেতিয়া শকৰ নামেৰেও পৰিচিত এজন অসভ্য দৰবাৰী সংস্থনকে আক্ৰমণাত্মকভাৱে বসন্তসেনাৰ পিছ লবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=Basham&gt;{{cite book|last=Basham|first=A. L|title=The Little Clay Cart: An English Translation of the ''Mṛcchakaṭika'' of Śūdraka, As Adapted for the Stage|year=1994|publisher=State University of New York Press|location=Albany|isbn=0791417255 |editor=Arvind Sharma}}&lt;/ref&gt;

ৰোমাঞ্চ, কমেডী, কুটিলতা আৰু চহৰখনৰ নিৰ্ভীক শাসকক এজন ভেৰাৰখীয়াই ওফৰাই পেলোৱাৰ বিশদ বিৱৰণীৰে গঠিত ৰাজনৈতিক উপকথাৰে জীৱন, ধ্ৰুপদী কাহিনী বা কিংবদন্তিৰ পৰিৱৰ্তে কাল্পনিক দৃশ্য-পটৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে প্ৰচলিত সংস্কৃত নাটকৰ ভিতৰত এই নাটকখন উল্লেখযোগ্য। মৃচ্চকটিকা নাট নাট্যশাস্ত্ৰত ঠাৱৰ কৰা পৰম্পৰাৰপৰাও আঁতৰি গৈছে, যিয়ে নাটকত আভিজাত্যৰ জীৱনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব লাগে বুলি নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়া হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাকৃত উপভাষাৰ বিস্তৃত পৰিসৰ কোৱা বহুতো কৃষক চৰিত্ৰ সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই কাহিনীটো নাট্যকাৰ [[ভাষ]]ৰ পূৰ্বৰ দৰিদ্ৰতাত চাৰুদত্ত নামৰ এখন গ্ৰন্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যদিও সেই গ্ৰন্থখন খণ্ড খণ্ডকৈহে প্ৰাপ্ত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;Richmond&quot;/&gt;

সংস্কৃত সকলো নাটকৰ ভিতৰত মৃচ্চকটিকা পশ্চিমীয়া দেশত আটাইতকৈ বেছি উদযাপিত আৰু সততে পৰিৱেশন কৰা অন্যতম নাটক হৈয়েই আছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ কেইবাটাও সফল অনুবাদ আৰু মঞ্চ নিৰ্মাণৰ পিছত ইউৰোপীয় দৰ্শকৰ মাজত ভাৰতীয় নাট্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহ জগাই তোলাত এই কামে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল, বিশেষকৈ জেৰাৰ্ড ডি নেৰ্ভাল আৰু জোচেফ মেৰীৰ অতি ৰোমাণ্টিক ফৰাচী অভিযোজন লে চেৰিয়েট ডি এনফেণ্ট যিটো ১৮৫০ চনত পেৰিছত প্ৰিমিয়াৰ হৈছিল, লগতে ভিক্টৰৰ সমালোচকৰ প্ৰশংসিত &quot;নৈতিকতাবাদী&quot; ব্যাখ্যা বাৰুকাণ্ডে ১৮৯৫ চনত থিয়েট্ৰে ডি ল'ভ্ৰে নিৰ্মাণ কৰা লে চেৰিয়েট ডি টেৰে কুইট বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Oliver&quot;/&gt;

সংস্কৃতৰ আন ধ্ৰুপদী নাটকৰ দৰে নাটখনে মহাকাব্য বা পৌৰাণিক কাহিনীৰপৰা ধাৰ লোৱা নাই। [[শূদ্ৰক]]ৰ ([[চিমুক]]) চৰিত্ৰসমূহ লৌকিক জগতৰপৰা আহৰণ কৰা হৈছে। ইয়াত জুৱাৰী, বাৰবণিতা, চোৰ ইত্যাদিৰে মানুহ থাকে। নাটকৰ নায়ক চাৰুদত্ত সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী বা ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত নহয়। [[বসন্তসেনা]] এগৰাকী [[নগৰবধূ]] হ’লেও তেওঁৰ আদৰ্শ মনোভাব আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ আচৰণে দৰ্শকক আপ্লুত কৰে। চৰিত্ৰসমূহৰ আভিজাত্য তেওঁলোকৰ সামাজিক স্থিতিৰপৰা নহয় বৰঞ্চ তেওঁলোকৰ গুণ আৰু আচৰণৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে।
==কাহিনীৰ থূলমূল বিৱৰণ==
চাৰুদত্ত এজন উদাৰ যুৱ ব্ৰাহ্মণ যিয়ে দুৰ্ভাগ্যজনক বন্ধু-বান্ধৱী আৰু সাধাৰণ দান-বৰঙনিৰ জৰিয়তে নিজকে আৰু দৰিদ্ৰ পৰিয়ালটোক পোহপাল দি আছে। যদিও তেওঁৰ বেছিভাগ বন্ধুৱে তেওঁক এৰি আঁতৰি গৈছে আৰু তেওঁৰ দাৰিদ্ৰ্য অৱস্থাৰ বাবে লাজ পাইছে, তথাপি তেওঁ উজ্জয়িনীত এজন সৎ আৰু সৎ ব্যক্তি হিচাপে নিজৰ সুনাম বজাই ৰাখিছে, যাৰ প্ৰজ্ঞাৰ বিৰল উপহাৰ আছে আৰু বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিয়ে তেওঁৰ পৰামৰ্শ বিচাৰিছে। 

যদিও তেওঁৰ বৈবাহিক জীৱন সুখী আৰু এজন সৰু পুত্ৰ ৰোহসেনাৰ পিতৃ, চাৰুদত্তই বহু ধন-সম্পত্তি আৰু সুনাম থকা নগৰনধূ বসন্তসেনাৰ প্ৰতি মোহিত হয়। 
[[কামদেৱ]]ৰ মন্দিৰত হোৱা আকস্মিক মুখা-মুখিত দুয়োৰে প্ৰেম বিনিময় ঘটে। বিষয়টো জটিল হৈ পৰে যেতিয়া বসন্তসেনাই ৰজা পালকৰ আধা উন্মাদ ভায়েক সংস্থনক আৰু তেওঁৰ দলটোৱে তাইক খেদি ফুৰে। যেতিয়া সিহঁতে বসন্তসেনাক ভাবুকি দিয়ে, তেতিয়া বসন্তসেনাই চাৰুদত্তৰ ওচৰত নিৰাপত্তা বিচাৰি পলায়ন কৰে। গোপন সাক্ষাৎকাৰৰ পিছত তেওঁলোক প্ৰেমত মত্ত হৈ উঠে আৰু ভৱিষ্যতে লগ পোৱাটো নিশ্চিত কৰাৰ প্ৰয়াসত নগৰবধূৱে নিজৰ নতুন প্ৰেমিকক গহনা এটাৰ বাকচ অৰ্পণ কৰে। 

কিন্তু তাইৰ পৰিকল্পনা বিফল হয় যেতিয়া এজন চোৰ চাৰ্বিলাকে চাৰুদত্তৰ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰি বসন্তসেনাৰ দাসী আৰু আত্ম-বিশ্বাসী প্ৰেমিকা মাদানিকাৰ প্ৰেম লাভ কৰাৰ এক বিশৃংখল আঁচনিৰে মণিবোৰ চুৰি কৰে। বেশ্যাগৰাকীয়ে গহনাবোৰ চিনি পায় যদিও তাই সেই ধন গ্ৰহণ কৰি মাদানিকাক বিয়া কৰোৱাৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। 
তাৰ পিছত তাই চাৰুদত্তৰ সৈতে যোগাযোগ কৰি পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে জনাবলৈ চেষ্টা কৰে, কিন্তু যোগাযোগ কৰাৰ আগতেই তেওঁ আতংকিত হৈ বসন্তসেনালৈ তেওঁৰ পত্নীৰ এডাল বিৰল মুকুতাৰ হাৰ পঠিয়াই দিয়ে, যিডাল চুৰি কৰা গহনাবোৰৰ মূল্যতকৈ বহু বেছি ভাল মূল্যৰ উপহাৰ আছিল। এই কথা স্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তৰ বন্ধু মৈত্ৰেয়ে ব্ৰাহ্মণক অধিক সংগমৰপৰা সতৰ্ক কৰি দিয়ে, এই ভয়ত যে বসন্তসেনাই আটাইতকৈ বেয়া অৱস্থাত চাৰুদত্তৰপৰা এতিয়াও থকা কেইটামান সম্পত্তি আৰু উত্তম ক্ষেত্ৰত দুৰ্ভাগ্য আৰু দুৰ্যোগৰ সদ্ভাৱৰ দুৰ্গ ল’বলৈ পৰিকল্পনা কৰিছে। 

এই পৰামৰ্শ ল’বলৈ অস্বীকাৰ কৰি চাৰুদত্তই বসন্তসেনাক নিজৰ সংগী কৰি লয় আৰু বসন্তসেনাই তেওঁৰ কণমানি পুত্ৰক লগ পায়। সেই সময়ত ল’ৰাটোৱে তেওঁ বন্ধুৰ কঠিন সোণৰ খেলনা গাড়ীখনৰ সৈতে খেলি আছিল আৰু তেওঁৰ ধাইগৰাকীয়ে তেওঁৰ বাবে বনোৱা মাটিৰ গাড়ীখন আৰু নিবিচাৰি আপত্তি কৰি আছিল। ল’ৰাটোক মৰম কৰি বসন্তসেনাই তাৰ সৰু মাটিৰ গাড়ীখন নিজৰ গহনাৰে ভৰাই দিয়ে, ল’ৰাটোৰ সৰু খেলনাটোত সোণৰ ঢেঁকী এটা লগাই দি লৈ তেওঁ চহৰৰ বাহিৰৰ এখন উদ্যানত এদিনীয়া ভ্ৰমণৰ বাবে চাৰুদত্তক লগ ধৰিবলৈ ৰাওনা হয়। তাত তাই এখন [[পাল্কী গাড়ী]]ত প্ৰৱেশ কৰে, কিন্তু অতি সোনকালেই আৱিষ্কাৰ কৰে যে তাই সংস্থানকৰ ঘৰ এখনত আছে, যিজনে তাইৰ পূৰ্বৰ অপমানত ক্ষুব্ধ হৈয়েই আছিল আৰু চাৰুদত্তক দেখুওৱা মৰম আৰু অনুগ্ৰহৰ বাবে উন্মাদভাৱে ঈৰ্ষা কৰিছিল। নিজৰ অনুগামীসকলক তাইক হত্যা কৰিবলৈ মান্তি কৰাব নোৱাৰি সংস্থানকে নিজৰ অনুচৰসকলক পঠিয়াই দিয়ে আৰু বসন্তসেনাক ডিঙি চেপি হত্যা কৰি তাইৰ শৰীৰটো পাতৰ স্তূপৰ তলত লুকুৱাই ৰাখে। তাৰপিছতো প্ৰতিশোধ বিচাৰি তেওঁ তৎক্ষণাত চাৰুদত্তৰ প্ৰতি অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰে। 

যদিও চাৰুদত্তই নিজৰ নিৰ্দোষতা ঘোষণা কৰে, উদ্যানখনত তেওঁৰ উপস্থিতিৰ লগতে তেওঁৰ পুত্ৰৰ হাতত বসন্তসেনাৰ মণি-মুকুতাই দৰিদ্ৰতাত আক্ৰান্ত মানুহজনক জড়িত থকাৰ প্ৰমাণ কৰে আৰু তেওঁক দোষী সাব্যস্ত কৰি ৰজা পালকে মৃত্যুদণ্ড দিয়ে। কিন্তু সকলোৰে অজ্ঞাতে বসন্তসেনাৰ বুলি চিনাক্ত কৰা মৃতদেহটো আচলতে আন এগৰাকী মহিলাৰ আছিল। বসন্তসেনাক পুনৰুজ্জীৱিত কৰি বন্ধুত্ব কৰিছিল এজন বৌদ্ধ সন্ন্যাসীয়ে, যিয়ে ওচৰৰ গাঁও এখনত তেওঁক সুস্বাস্থ্যৰ বাবে আলপৈচান ধৰিছিল। 

চাৰুদত্তই ফাঁচিৰ সন্মুখীন হোৱাৰ লগে লগে বসন্তসেনা আবিৰ্ভাব হয় আৰু উত্তেজিত ভিৰটো দেখি সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি তেওঁক ফাঁচিৰপৰা আৰু তেওঁৰ পত্নীক তেওঁৰ সতী যোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰে। তিনিওজনে মিলি নিজকে পৰিয়াল বুলি ঘোষণা কৰে। দৰবাৰত উপস্থিত হৈ বসন্তসেনাই তাইৰ মৃত্যুৰ ওচৰৰ কাহিনী কয় আৰু তাইৰ সাক্ষ্যৰ পিছত সংস্থনাকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু ভাল ৰাজকুমাৰ আৰ্য্যকে দুষ্ট ৰজা পালকক পদচ্যুত কৰে। নতুনকৈ ঘোষিত সাৰ্বভৌম হিচাপে তেওঁৰ প্ৰথম কাৰ্য্য হ’ল চাৰুদত্তৰ সৌভাগ্য পুনৰ ঘূৰাই অনা আৰু তেওঁক কুশাৱতীৰ ৰজা কৰা। এই সদিচ্ছা অনুসৰণ কৰি চাৰুদত্তই চূড়ান্ত কাৰ্য্যত নিজৰ চিৰস্থায়ী গুণ আৰু দান-বৰঙনি প্ৰদৰ্শন কৰি ৰজাৰ ওচৰত সংস্থানকৰ হৈ ক্ষমা বিচাৰি আবেদন জনায় যিজনক পৰৱৰ্তী সময়ত মুক্ত ঘোষণা কৰা হয়। বসন্তসেনাৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰা বৌদ্ধ সন্ন্যাসীক সকলো বিহাৰৰ প্ৰধান কৰা হয়। বসন্তসেনক পত্নীৰ উপাধি দিয়া হয়। সকলোৱে সুখী হয়, কাৰো কোনো অভিযোগ নাই।&lt;ref name=Shudraka&gt;{{cite book|last=Śūdraka|title=''&quot;Mṛcchakaṭikā, The Little Clay Cart: A Drama in Ten Acts Attributed to King Sūdraka.&quot; in'' Illinois Studies in Language and Literature ''23''=1938|publisher=University of Illinois Press|location=Urbana|pages=45–210|editor1=Revilo Pendelton Oliver |editor2=Rozelle Parker Johnson |editor3=Ernst Krenn }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:সংস্কৃত সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:নাটক]]</text>
      <sha1>mv7ifblitahj1s3ezsr35hsh1ngg6xs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পাল্কী গাড়ী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139393</id>
    <revision>
      <id>633646</id>
      <timestamp>2026-08-30T18:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="knw6putch0hilon0798ykmaefy3kl53" xml:space="preserve">'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।[1]</text>
      <sha1>knw6putch0hilon0798ykmaefy3kl53</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633648</id>
      <parentid>633646</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2368" sha1="g8xlv5pz982xivvq4gkrm9y3c1yqmna" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|A gharry (1890s)]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb|A modern gharry (2004)]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।[1]</text>
      <sha1>g8xlv5pz982xivvq4gkrm9y3c1yqmna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633649</id>
      <parentid>633648</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:33:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="b8xny85lqfcnrrqlyqazifkgmhin4sz" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।[1]</text>
      <sha1>b8xny85lqfcnrrqlyqazifkgmhin4sz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633650</id>
      <parentid>633649</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰ্হি */</comment>
      <origin>633650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2480" sha1="5km50qfkoll23i5uldbap0lhylw3tfr" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।{{r|berkebile1978|smith}}</text>
      <sha1>5km50qfkoll23i5uldbap0lhylw3tfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633651</id>
      <parentid>633650</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:35:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰ্হি */</comment>
      <origin>633651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3996" sha1="4cxtgwrwlsq6duxkn4h6etpqpe31dii" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।{{r|berkebile1978|smith}}
==তথ্যসূত্ৰ==
&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

}}</text>
      <sha1>4cxtgwrwlsq6duxkn4h6etpqpe31dii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633652</id>
      <parentid>633651</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>633652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3992" sha1="oogwjspleb36csdufxi4n9zra51vrgw" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।{{r|berkebile1978|smith}}
==তথ্যসূত্ৰ==
&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>oogwjspleb36csdufxi4n9zra51vrgw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633653</id>
      <parentid>633652</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>633653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3966" sha1="59965e4il7zgzcjanzebp1lng6fcge5" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==


&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>59965e4il7zgzcjanzebp1lng6fcge5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633654</id>
      <parentid>633653</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:40:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰ্হি */</comment>
      <origin>633654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4220" sha1="chhjz25nikzivw9w37jpugdtu5yqy16" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

ইংৰাজীৰ ঘাৰী শব্দটো হৈছে পাল্কীগাৰড়ীৰ এটা পৰিৱৰ্তিত শব্দ অৰ্থাৎ পাল্কীৰৰ দৰে আকৃতিৰ গাড়ী।[3]

==তথ্যসূত্ৰ==


&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>chhjz25nikzivw9w37jpugdtu5yqy16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633655</id>
      <parentid>633654</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>633655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3186" sha1="tiaie4dwf3k0mz0dzb21v673grnkf5v" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

ইংৰাজীৰ ঘাৰী শব্দটো হৈছে পাল্কীগাৰড়ীৰ এটা পৰিৱৰ্তিত শব্দ অৰ্থাৎ পাল্কীৰৰ দৰে আকৃতিৰ গাড়ী।[3]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>tiaie4dwf3k0mz0dzb21v673grnkf5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633656</id>
      <parentid>633655</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* আৰ্হি */</comment>
      <origin>633656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4211" sha1="qsiadgak1r1peysiflgxs4k01h5ry6u" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

ইংৰাজীৰ ঘাৰী শব্দটো হৈছে পাল্কীগাৰড়ীৰ এটা পৰিৱৰ্তিত শব্দ অৰ্থাৎ পাল্কীৰ দৰে আকৃতিৰ গাড়ী।&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>qsiadgak1r1peysiflgxs4k01h5ry6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633657</id>
      <parentid>633656</parentid>
      <timestamp>2026-08-30T18:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:যান-বাহন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4258" sha1="hwkfmd6kqtdxnebqhylt5dju5dfjrtm" xml:space="preserve">[[File:Life and work in India; an account of the conditions, methods, difficulties, results, future prospects and reflex influence of missionary labor in India, especially in the Punjab mission of the United (14593040967).jpg|thumb|১৮৯০ চনৰ পাল্কী গাড়ী]]
[[File:Pyin U Lwin Myanmar.jpg|thumb| ২০০৪ ৰ আধুনিক পাল্কী গাড়ী]]
'''পাল্কী গাড়ী''' হৈছে ভাৰতৰ চাৰিচকীয়া ঘোঁৰাগাড়ী যাক হেকনি গাড়ী ([[ৰাজহুৱা ভাড়াগাড়ী]]) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বানান ঘৰী, গৰী, গেৰী আৰু অন্যান্য ধৰণে কৰা হৈছে। চালকজনক গাড়ী-[[ৱালা]] বুলি কোৱা হয়। 

==আৰ্হি== 
পাল্কীগাড়ী চাৰিচকীয়া, এটা বা দুটা ঘোঁৰাই টানিব পৰা, আৰু শৰীৰৰ সন্মুখত ওখ ড্ৰাইভাৰৰ আসন থাকে। ইয়াৰ আকৃতি কিছু পৰিমাণে চকাত [[পাল্কী|চেডান চকী]]ৰ দৰে। ইয়াৰ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰৱেশৰ বাবে কাষত স্লাইডিং দুৱাৰৰ পেনেল আছিল, আৰু খিৰিকীৰ খোলাৰ ওপৰত স্লেটযুক্ত পৰ্দা আছিল যাতে ৰ'দ বাদ দি বায়ু চলাচল কৰিব পৰা যায় — যদিও সমসাময়িক পৰ্যটকৰ দৰ্শনৰ বাবে দুৱাৰবোৰ কব্জাযুক্ত দুৱাৰেৰে সলনি কৰা হৈছে আৰু পৰ্দাসমূহ বাদ দিয়া হৈছে। যাত্ৰীসকলে ভিতৰত মুখা-মুখিকৈ ​​বহিব পাৰে, এখন আসন আগলৈ আৰু আনখন পিছলৈ। ইয়াৰ দুটা চালৰ ফাঁকে সূৰ্য্যৰ তাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ বায়ু চলাচল কৰা ফাঁক ৰাখে।&lt;ref name=&quot;berkebile1978&quot;&gt;{{Cite book |last=Berkebile |first=Donald H. |title=Carriage Terminology: An Historical Dictionary |year=1978 |publisher=Smithsonian Institution Scholarly Press |isbn=9781935623434 |ol=33342342M |pages=154-155}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{cite book |title=A Dictionary of Horse Drawn Vehicles |first=D.J.M. |last=Smith |year=1988 |publisher=J. A. Allen &amp; Co. Ltd. |isbn=0851314686 |ol=11597864M |pages=79, 84, 85}}&lt;/ref&gt;

ইংৰাজীৰ ঘাৰী শব্দটো হৈছে পাল্কীগাৰড়ীৰ এটা পৰিৱৰ্তিত শব্দ অৰ্থাৎ পাল্কীৰ দৰে আকৃতিৰ গাড়ী।&lt;ref name=&quot;dicts&quot;&gt;{{Multiref2 |1={{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/platts_query.py?qs=gari&amp;matchtype=default |title=gari |series=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |website=Digital Dictionaries of South Asia |publisher=W. H. Allen &amp; Co. |orig-date=1884 |first=John T. |last=Platts}}
|2={{Cite encyclopedia |url=https://archive.org/details/platts-a-dictionary-of-urdu-classical-hindi-and-english-1884/Platts%2C%20A%20Dictionary%20of%20Urd%C5%AB%2C%20Classical%20Hind%C4%AB%2C%20and%20English%20%281884%29%20-%20Part%201/page/562/mode/1up |title=A Dictionary of Urdu, Classical Hindi, and English |entry=dak gari |first=John T. |last=Platts |date=1884 |publisher=[[Sampson Low, Marston &amp; Company]] |location=London |page=562}}
|3={{Cite web |url=https://hamariweb.com/dictionaries/gari_urdu-english-meaning.aspx |title=Gari Meaning in English |website=hamariweb.com}}
|4=See also Wiktionary: {{Linktext|gharry}}, {{Linktext|palkigari}}, {{Linktext|गाड़ी}}, {{Linktext|گاڑی}}
}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:যান-বাহন]]</text>
      <sha1>hwkfmd6kqtdxnebqhylt5dju5dfjrtm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পোতালা পেলেচ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139394</id>
    <revision>
      <id>633689</id>
      <timestamp>2026-08-31T04:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox building  |image                 = Potala Palace HQ.jpg |alt                   =  |caption               =  |pushpin_map           = Tibet |coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}} |pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region |location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]] |found...</comment>
      <origin>633689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2861" sha1="j0zn5zn9v3n5p9wdw8xakmzjxr7vbma" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = Cultural
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]]
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

==টোকা==
{{notelist}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>j0zn5zn9v3n5p9wdw8xakmzjxr7vbma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633690</id>
      <parentid>633689</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>633690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5715" sha1="08ltyuyvvu1qun9r6d7zw026be39kdu" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= Historic Ensemble of the Potala Palace, Lhasa
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = Cultural
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = [[List of World Heritage Sites in Asia|Asia-Pacific]]
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>08ltyuyvvu1qun9r6d7zw026be39kdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633694</id>
      <parentid>633690</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T04:29:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>633694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7638" sha1="qz96ytvi5k8f0rnlp4yqzz7xq6shj0g" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>qz96ytvi5k8f0rnlp4yqzz7xq6shj0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633701</id>
      <parentid>633694</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:35:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9626" sha1="fk9j9ts6xgdzzvasgf2cg8ac60raewk" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>fk9j9ts6xgdzzvasgf2cg8ac60raewk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633702</id>
      <parentid>633701</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10485" sha1="l7fxz7hq5jeqtezwk6v34yighrqhock" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>l7fxz7hq5jeqtezwk6v34yighrqhock</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633703</id>
      <parentid>633702</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11631" sha1="1pjuldt2vj34to2h9g6kp1hdnk30tds" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|The region is variously known in English as Tibet, in Tibetan as Bod (བོད་), and in Chinese as Xīzàng (西藏). For details on these names and their usage, see [[Etymology of Tibet|Etymology of ''Tibet'']].}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>1pjuldt2vj34to2h9g6kp1hdnk30tds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633704</id>
      <parentid>633703</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <origin>633704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13425" sha1="oq95icgagd8qrtydk52rmdlji3e5tei" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>oq95icgagd8qrtydk52rmdlji3e5tei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633705</id>
      <parentid>633704</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14205" sha1="nc4nxhepgwuyviczi3k4k4etliowd3i" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>nc4nxhepgwuyviczi3k4k4etliowd3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633706</id>
      <parentid>633705</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:54:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>633706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14988" sha1="qiykjxcxgwrn2t3mvknoh3nq4rta46r" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>qiykjxcxgwrn2t3mvknoh3nq4rta46r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633707</id>
      <parentid>633706</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্থাপত্য */</comment>
      <origin>633707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15368" sha1="d6w7d40gpfkqjl7kx33z0yu34yvjn4x" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>d6w7d40gpfkqjl7kx33z0yu34yvjn4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633710</id>
      <parentid>633707</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:58:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* অভ্যন্তৰীণ অংশ */</comment>
      <origin>633710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16527" sha1="dppfq8baelso5h6e2enx8p4mseyr3n1" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>dppfq8baelso5h6e2enx8p4mseyr3n1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633711</id>
      <parentid>633710</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T05:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* অভ্যন্তৰীণ অংশ */</comment>
      <origin>633711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16513" sha1="5w65ggs14e0y7gfx0cttrb5axpxazon" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>5w65ggs14e0y7gfx0cttrb5axpxazon</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633715</id>
      <parentid>633711</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17781" sha1="ncywdyru9lnaugqbols2jme1w1b3bpy" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

===চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত===
১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Topping |first=Audrey |date=1979-12-09 |title=Journey to Tibet: Hidden splendors of an exiled deity |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/12/09/archives/journey-to-tibet-hidden-splendors-of-an-exiled-deity.html |access-date=2023-06-15 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;{{efn|Before Chamdo Jampa Kalden was shot and taken prisoner by soldiers of the [[People's Liberation Army]], he witnessed &quot;Chinese cannon shells began landing on Norbulingka past midnight on 19 March 1959... The sky lit up as the Chinese shells hit the Chakpori Medical College and the Potala.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Aukatsang|first1=Youdon|last2=Aukatsang|first2=Kaydor|author-link2=Kaydor Aukatsang|title=The Lion From Chamdo: Remembering a True Son of Tibet|date=2014|publisher=Mahayana Press|location=New Delhi, India|page=8|language=en}}&lt;/ref&gt;}}

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>ncywdyru9lnaugqbols2jme1w1b3bpy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633716</id>
      <parentid>633715</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত */</comment>
      <origin>633716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18801" sha1="ko9e4zl7pnhankzbatc8duszur3zavb" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

===চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত===
১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Topping |first=Audrey |date=1979-12-09 |title=Journey to Tibet: Hidden splendors of an exiled deity |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/12/09/archives/journey-to-tibet-hidden-splendors-of-an-exiled-deity.html |access-date=2023-06-15 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;{{efn|Before Chamdo Jampa Kalden was shot and taken prisoner by soldiers of the [[People's Liberation Army]], he witnessed &quot;Chinese cannon shells began landing on Norbulingka past midnight on 19 March 1959... The sky lit up as the Chinese shells hit the Chakpori Medical College and the Potala.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Aukatsang|first1=Youdon|last2=Aukatsang|first2=Kaydor|author-link2=Kaydor Aukatsang|title=The Lion From Chamdo: Remembering a True Son of Tibet|date=2014|publisher=Mahayana Press|location=New Delhi, India|page=8|language=en}}&lt;/ref&gt;}}
১৯৬৬ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত ঝৌ এনলাইৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপত ৰাজপ্ৰসাদটো ৰক্ষা পৰে,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Larsen |first1=Ingrid |title=Climbing to Great Heights - The Potala Palace |url=https://www.smithsonianjourneys.org/blog/climbing-to-great-heights-the-potala-palace-180951293/ |website=smithsonianjourneys.org |access-date=8 May 2021 |date=28 October 2013 |quote=The Potala was spared at the insistence of Chairman Mao’s comrade, Zhou Enlai, who reportedly deployed his own troops to protect it.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=II. Cultural Relics and Ancient Books and Records Are Well Preserved and Utilized |url=http://www.china.org.cn/e-white/2/2.2.htm |website=Govt. White Papers - china.org.cn |access-date=8 May 2021}}&lt;/ref&gt; তেতিয়া তেওঁ চীনৰ গণৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>ko9e4zl7pnhankzbatc8duszur3zavb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633717</id>
      <parentid>633716</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:26:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত */</comment>
      <origin>633717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19842" sha1="292f6k8nkyrd84wukrk8sf95o5q7mxs" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

===চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত===
১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Topping |first=Audrey |date=1979-12-09 |title=Journey to Tibet: Hidden splendors of an exiled deity |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/12/09/archives/journey-to-tibet-hidden-splendors-of-an-exiled-deity.html |access-date=2023-06-15 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;{{efn|Before Chamdo Jampa Kalden was shot and taken prisoner by soldiers of the [[People's Liberation Army]], he witnessed &quot;Chinese cannon shells began landing on Norbulingka past midnight on 19 March 1959... The sky lit up as the Chinese shells hit the Chakpori Medical College and the Potala.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Aukatsang|first1=Youdon|last2=Aukatsang|first2=Kaydor|author-link2=Kaydor Aukatsang|title=The Lion From Chamdo: Remembering a True Son of Tibet|date=2014|publisher=Mahayana Press|location=New Delhi, India|page=8|language=en}}&lt;/ref&gt;}}
১৯৬৬ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত ঝৌ এনলাইৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপত ৰাজপ্ৰসাদটো ৰক্ষা পৰে,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Larsen |first1=Ingrid |title=Climbing to Great Heights - The Potala Palace |url=https://www.smithsonianjourneys.org/blog/climbing-to-great-heights-the-potala-palace-180951293/ |website=smithsonianjourneys.org |access-date=8 May 2021 |date=28 October 2013 |quote=The Potala was spared at the insistence of Chairman Mao’s comrade, Zhou Enlai, who reportedly deployed his own troops to protect it.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=II. Cultural Relics and Ancient Books and Records Are Well Preserved and Utilized |url=http://www.china.org.cn/e-white/2/2.2.htm |website=Govt. White Papers - china.org.cn |access-date=8 May 2021}}&lt;/ref&gt; তেতিয়া তেওঁ চীনৰ গণৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।
তিব্বতী ইতিহাসবিদ চেৰিং ৱ'জাৰৰ মতে, এই ৰাজপ্ৰসাদত &quot;এক লাখতকৈও অধিক ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু ঐতিহাসিক নথিপত্ৰ&quot; আৰু &quot;মূল্যৱান বস্তু, হস্তশিল্প, চিত্ৰকলা, দেৱালত ওলমি থকা বস্তু, মূৰ্তি আৰু প্ৰাচীন কৱচৰ অসংখ্য ভঁৰাল কোঠা&quot; আছিল, যিবোৰ &quot;প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে লুটপাত&quot; হৈছিল।&lt;ref&gt;[[Oser]], [http://www.hrichina.org/sites/default/files/PDFs/CRF.4.2007/CRF-2007-4_Potala.pdf Decline of Potala], 2007&lt;/ref&gt;

১৯৯৪ চনত পোতালা প্ৰাসাদ [[ইউনেস্ক’]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>292f6k8nkyrd84wukrk8sf95o5q7mxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633718</id>
      <parentid>633717</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>633718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20346" sha1="47xvido0jq5qpi6agg2a751pqhdg8u1" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
===প্ৰসঙ্গ===
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

বাহিৰৰ গঠনটো ৩ বছৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আনহাতে ভিতৰৰ অংশ আৰু ইয়াৰ আচবাব নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ ৪৫ বছৰ সময় লাগিছিল।&lt;ref&gt;W. D. Shakabpa, ''One hundred thousand moons'', translated with an introduction by Derek F. Maher BRILL, 2010, Vol.1, pp.&amp;nbsp;48–9.&lt;/ref&gt;

===আধুনিক===

===চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত===
১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Topping |first=Audrey |date=1979-12-09 |title=Journey to Tibet: Hidden splendors of an exiled deity |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/12/09/archives/journey-to-tibet-hidden-splendors-of-an-exiled-deity.html |access-date=2023-06-15 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;{{efn|Before Chamdo Jampa Kalden was shot and taken prisoner by soldiers of the [[People's Liberation Army]], he witnessed &quot;Chinese cannon shells began landing on Norbulingka past midnight on 19 March 1959... The sky lit up as the Chinese shells hit the Chakpori Medical College and the Potala.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Aukatsang|first1=Youdon|last2=Aukatsang|first2=Kaydor|author-link2=Kaydor Aukatsang|title=The Lion From Chamdo: Remembering a True Son of Tibet|date=2014|publisher=Mahayana Press|location=New Delhi, India|page=8|language=en}}&lt;/ref&gt;}}
১৯৬৬ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত ঝৌ এনলাইৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপত ৰাজপ্ৰসাদটো ৰক্ষা পৰে,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Larsen |first1=Ingrid |title=Climbing to Great Heights - The Potala Palace |url=https://www.smithsonianjourneys.org/blog/climbing-to-great-heights-the-potala-palace-180951293/ |website=smithsonianjourneys.org |access-date=8 May 2021 |date=28 October 2013 |quote=The Potala was spared at the insistence of Chairman Mao’s comrade, Zhou Enlai, who reportedly deployed his own troops to protect it.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=II. Cultural Relics and Ancient Books and Records Are Well Preserved and Utilized |url=http://www.china.org.cn/e-white/2/2.2.htm |website=Govt. White Papers - china.org.cn |access-date=8 May 2021}}&lt;/ref&gt; তেতিয়া তেওঁ চীনৰ গণৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।
তিব্বতী ইতিহাসবিদ চেৰিং ৱ'জাৰৰ মতে, এই ৰাজপ্ৰসাদত &quot;এক লাখতকৈও অধিক ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু ঐতিহাসিক নথিপত্ৰ&quot; আৰু &quot;মূল্যৱান বস্তু, হস্তশিল্প, চিত্ৰকলা, দেৱালত ওলমি থকা বস্তু, মূৰ্তি আৰু প্ৰাচীন কৱচৰ অসংখ্য ভঁৰাল কোঠা&quot; আছিল, যিবোৰ &quot;প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে লুটপাত&quot; হৈছিল।&lt;ref&gt;[[Oser]], [http://www.hrichina.org/sites/default/files/PDFs/CRF.4.2007/CRF-2007-4_Potala.pdf Decline of Potala], 2007&lt;/ref&gt;

১৯৯৪ চনত পোতালা প্ৰাসাদ [[ইউনেস্ক’]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>47xvido0jq5qpi6agg2a751pqhdg8u1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633719</id>
      <parentid>633718</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T06:36:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিম্পল দাস</username>
        <id>5159</id>
      </contributor>
      <comment>/* আধুনিক */</comment>
      <origin>633719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21735" sha1="14vm0xzbju0vxdaqgmox3isuv6gq970" xml:space="preserve">{{Infobox building 
|image                 = Potala Palace HQ.jpg
|alt                   = 
|caption               = 
|pushpin_map           = Tibet
|coordinates           = {{coord|29|39|28|N|91|07|01|E|type:landmark_region:CN|display=inline,title}}
|pushpin_caption       = Location within Tibet Autonomous Region
|location              = [[লাছা]], [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], [[চীন]]
|founded_by            = [[Songtsen Gampo]]
|established           = {{start date and age|df=yes|1649}}
|sect                  = 
&lt;!--
|date_renovated        = Modern palace constructed by the [[5th Dalai Lama]] in 1645 &lt;br /&gt; Renovated:1989 to 1994, 2002
|religious_affiliation = [[Tibetan Buddhism]]  parameters do nor exist--&gt;
|dedicated_to          = 
|head_lama             = [[14th Dalai Lama]]
|architecture          = 
|footnotes             = {{designation list | embed=yes
  | designation1=WHS
  | designation1_offname= পোতালা প্ৰাসাদৰ ঐতিহাসিক দল, লাছা
  | designation1_date = 1994 (18th [[World Heritage Committee|session]])
  | designation1_type = সাংস্কৃতিক
  | designation1_criteria = i, iv, vi
  | designation1_number = [https://whc.unesco.org/en/list/707 707]
  | designation1_free1name = Region
  | designation1_free1value = এছিয়া-পেচিফিক
  | designation1_free2name = Extensions
  | designation1_free2value = 2000; 2001
}}&lt;!--- End {{designation list}} ---&gt;
}}&lt;!--- End {{Infobox Tibetan Buddhist monastery}} ---&gt;
'''পোতালা পেলেচ''' ({{Lang-en| Potala Palace}}) হৈছে চীনৰ তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল {{efn|এই অঞ্চলটোক ইংৰাজীত তিব্বত, তিব্বতী ভাষাত বড (བོད་), আৰু চীনা ভাষাত Xīzàng (西藏) বুলি বিভিন্ন ধৰণে জনা যায়। এই নাম আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বিষয়ে বিতংভাৱে জানিবলৈ [[তিব্বতৰ ব্যুৎপত্তি]] চাওক।}} ৰ ৰাজধানী লাছাৰ এটা সংগ্ৰহালয় কমপ্লেক্স। পূৰ্বতে ই [[দালাই লামা]]ৰ শীতকালীন ৰাজপ্ৰসাদ আছিল &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tibet.net/about-cta/constitution/|website=tibet.net|title=Charter of the Tibetans in Exile|publisher=[[Central Tibetan Administration]]|access-date=10 March 2025}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৪৯ চনৰ পৰা ১৯৫৯ চনলৈকে ই দালাই লামাৰ বাসস্থান আছিল। চীনৰ গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ পিছত এই ৰাজপ্ৰসাদ কমপ্লেক্সটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।

বৌদ্ধ পৰম্পৰাত বোধিসত্ত্ব অৱলোকিতেশ্বৰৰ কিংবদন্তি বাসস্থান বুলি গণ্য কৰা পতালাকা পৰ্বতৰ নামেৰে এই ৰাজপ্ৰসাদৰ নামকৰণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[[Rolf Stein|Stein, R. A]]. ''[https://archive.org/details/tibetancivilizationsteinr.a._223_j/mode/2up Tibetan Civilization]'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 84&lt;/ref&gt;১৬৪৫ চনত ৫ম দালাই লামাৰ নিৰ্দেশত &lt;ref name=&quot;Laird, Thomas 2006 pp. 175&quot;&gt;Laird, Thomas. (2006). ''The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama'', p. 175. Grove Press, New York. {{ISBN|978-0-8021-1827-1}}.&lt;/ref&gt; গেলুগ সম্প্ৰদায়ৰ ৩৫ নং গাণ্ডেন ত্ৰিপা কনচগ চ'ফেলৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি বৰ্তমানৰ ভৱনটোৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;KarmayIIAS&quot;&gt;{{cite web|author=Samten G. Karmay|url=https://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|title=The Fifth Dalai Lama and his Reunification of Tibet|work=Tibetan Buddhism in the West: Problems of Adoption &amp; Cross-Cultural Confusion|access-date=11 March 2025|archive-url=https://archive.today/20160216035359/http://info-buddhism.com/The_Great_5th-Dalai_Lama-Ngagwang_Lobzang_Gyatso_Samten_Karmay.html|archive-date=16 February 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াক ছংচেন গাম্পোৰ সৈতে জড়িত পূৰ্বৰ ৰাজপ্ৰসাদৰ স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল (যাৰ ৰাজত্বকাল পৰম্পৰাগতভাৱে ৬৩৭ চন বুলি কোৱা হয়)।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot;&gt;{{cite book|author1=Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa|date=1976|title=Bod kyi srid don rgyal rabs|trans-title=One hundred thousand moons|url=https://archive.org/details/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L|series=Tibetan studies library|translator-last1=Maher|translator-first1=Derek F.|publication-place=[[Leiden]], [[Boston]]|publisher=[[Brill Publishers|Brill]]|publication-date=2010|isbn=978-90-04-17788-8|via=archive.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Michael Dillon, ''China: A Cultural and Historical Dictionary'', Routledge, 1998, p. 184.&lt;/ref&gt;

লাছা উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত মাৰ্পো ৰিত প্ৰায় ৩,৭০০ মিটাৰ (১২,১০০ ফুট) উচ্চতাত জোং শৈলীত নিৰ্মিত, &lt;ref name=&quot;Stein206&quot;&gt;Stein, R. A. ''Tibetan Civilization'' (1962). Translated into English with minor revisions by the author. 1st English edition by Faber &amp; Faber, London (1972). Reprint: Stanford University Press (1972), p. 206&lt;/ref&gt; এই ৰাজপ্ৰসাদটো ৪০০ মিটাৰ (১,৩০০ ফুট) পূব-পশ্চিম আৰু ৩৫০ মিটাৰ (১,১৫০ ফুট) উত্তৰ-দক্ষিণে বিস্তৃত। ইয়াৰ ঢালযুক্ত শিলৰ বেৰবোৰ গড়ে ৩ মিটাৰ (৯.৮ ফুট) ডাঠ আৰু গুৰিৰ ফালে ৫ মিটাৰ (১৬ ফুট) ডাঠ; ভূমিকম্পৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ ইয়াৰ ভেটিত তাম ঢালি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;Booz, Elisabeth B. (1986). ''Tibet'', pp. 62–63. Passport Books, Hong Kong.&lt;/ref&gt; ১৩ মহলীয়া এই কমপ্লেক্সটোত ১০০০ৰো অধিক কোঠা, ১০ হাজাৰ মন্দিৰ আৰু প্ৰায় ২ লাখ মূৰ্তি আছে। ই পাহাৰৰ পৰা ১১৯ মিটাৰ (৩৯০ ফুট) আৰু উপত্যকাৰ তলৰ পৰা ৩০০ মিটাৰতকৈও অধিক (৯৮০ ফুট) ওখ।&lt;ref name=&quot;Buckley Strauss p131&quot;&gt;Buckley, Michael and Strauss, Robert. ''Tibet: a travel survival kit'', p. 131. Lonely Planet. South Yarra, Vic., Australia. {{ISBN|0-908086-88-1}}.&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
===প্ৰসঙ্গ===
দালাই লামা ড্ৰেপুং মঠত বাস কৰিছিল, যিটো ঠাই গণ্ডেন পড্ৰাং নামেৰে জনাজাত আছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.327]&lt;/ref&gt; ১৬২১ চনত ছাঙে লাছাক গাণ্ডেন পড্ৰাঙৰ অধীনত লৈছিল।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf p.334]&lt;/ref&gt;  ১৬৪২ চনৰ তৃতীয় মাহত ধৰ্ম আৰু ‘ধম্মা ৰজা’ৰ ৰক্ষক গুশ্ৰী খানে সামৰিক শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি&lt;ref name=Shakabpa3467&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 346-7]&lt;/ref&gt; ছদে-শ্ৰিদ ছাং-পা শাসনৰ (গৰ্মা কাগ্যু পন্থাৰ) &lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Jiawei|first1=Wang|last2=Gyaincain |first2= Nyima| url=https://www.bpastudies.org/index.php/bpastudies/article/view/99/199|title=The Historical Status of China's Tibet Chapter IV The Sovereign-Subject Relationship Between the Qing Dynasty Emperor and the Dalai Lama|journal=BPA Studies|publisher=[[China Intercontinental Press]] (republished online by: [[Washington Institute of China Studies]] &amp; pkp.sfu.ca/software/ojs/ The [[Public Knowledge Project]] a Core Facility of [[Simon Fraser University]])|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;{{efn|Founded by [[Dusum Khyenpa]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; Garma Gagyu is [[Tibetan Buddhism]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://en.chinaculture.org/focus/focus/60PLT/2011-04/29/content_412955.htm|website=chinaculture.org|title=Curpu Monastery|publisher=Ministry of Culture, P.R.China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;}} দখল কৰা তিব্বতৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে; আৰু তাৰ পিছত তিব্বতৰ সেই তেৰটা অংশ—গোটেই তিব্বত—দলাই লামাৰ হাতত গতাই দিলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.tibet.cn/eng/culture/tibetan/201512/t20151203_5775722.html|website=m.tibet.cn|title=First reincarnated Rinpoche in Tibetan Buddhism|date=3 December 2015|publisher=China Tibet Online: Rongfeng 2008, Guang’anmenwai St.No.305, Xicheng District, Beijing, China|access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt; একাদশ চক্ৰ {{efn|This is 2186 after [[the Buddha|the Compassionate One]] thoroughly passed through sorrow  &lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt;}} ৰ ‘জল-ঘোঁৰা’ বছৰৰ চতুৰ্থ মাহৰ পঞ্চম দিনা সোণালী ‘নিভীক নিয়ৰ-সিংহ’ সিংহাসনত বহাই দালাই লামাক তিব্বতৰ শাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;ia902902.us.archive.org&quot;&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 347]&lt;/ref&gt; ১৬৪৪ চনৰ ভিতৰত বা তাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে দালাই লামা, তেতিয়াৰ গাণ্ডেন পোড্ৰাং{{efn|the regent was: Sönam Chöpel}} আৰু গুশ্ৰী খানৰ ৰিজেণ্ট সকলোৱে এটা ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;Tsepon Wangchuk Deden Shakabpa: [https://ia902902.us.archive.org/27/items/advancedpoliticalhistoryoftibetvolume1onehundredthousandmoonsbytseponwangchukded_949_L/Advanced%20Political%20History%20of%20Tibet%20Volume%201%20One%20Hundred%20Thousand%20Moons%20By%20Tsepon%20Wangchuk%20Deden%20Shakabpa%20Derek%20Maher%20F.%20Brill.pdf 350]&lt;/ref&gt;

বাহিৰৰ গঠনটো ৩ বছৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আনহাতে ভিতৰৰ অংশ আৰু ইয়াৰ আচবাব নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হ'বলৈ ৪৫ বছৰ সময় লাগিছিল।&lt;ref&gt;W. D. Shakabpa, ''One hundred thousand moons'', translated with an introduction by Derek F. Maher BRILL, 2010, Vol.1, pp.&amp;nbsp;48–9.&lt;/ref&gt;

===আধুনিক===
ৰাজপ্ৰসাদৰ দক্ষিণ মুখাৱয়বৰ তলৰ অংশত বগা ৰং কৰা তলৰ অংশত দ্বিতীয় তিব্বতী মাহৰ ৩০ তাৰিখে অনুষ্ঠিত হোৱা চেৰট্ৰেং উৎসৱৰ সময়ত তাৰা আৰু সাক্যমুনিৰ চিত্ৰ অংকন কৰা দুখন ডাঙৰ থাংকা (ধৰ্মীয় চিত্ৰ) একেলগে ওলোমাই থোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;[[Pitt Rivers Museum]] [http://web.prm.ox.ac.uk/tibet/glossary.php.html Sertreng] web.prm.ox.ac.uk [[University of Oxford]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hugh E. Richardson; Pitt Rivers Museum. [http://web.prm.ox.ac.uk/tibet/photo_BMR.6.8.5.html The Potala taken from the south] web.prm.ox.ac.uk [[University of Oxford]]&lt;/ref&gt;

১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে তিব্বতীসকলৰ অন্ততঃ এটা গোটৰ মাজত &quot;পোতালা&quot;ক কথিত ভাষাত &quot;পোতালা শৃংগ&quot; (Tse Potala) বা অধিক সাধাৰণতে সৰলভাৱে &quot;শৃংগ&quot; বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;Lowell Thomas, Jr. (1951). ''Out of this World: Across the Himalayas to Tibet''. Reprint: 1952, p. 181. Macdonald &amp; Co., London&lt;/ref&gt;

===চীনৰ গণৰাজ্যৰ অধীনত===
১৯৫৯ চনত চীনৰ বিৰুদ্ধে তিব্বতী বিদ্ৰোহৰ সময়ত এই ৰাজপ্ৰসাদটোৰ ক্ষতিসাধন হয়, যেতিয়া ইয়াৰ খিৰিকীত চীনৰ গোলা নিক্ষেপ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Topping |first=Audrey |date=1979-12-09 |title=Journey to Tibet: Hidden splendors of an exiled deity |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1979/12/09/archives/journey-to-tibet-hidden-splendors-of-an-exiled-deity.html |access-date=2023-06-15 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;{{efn|Before Chamdo Jampa Kalden was shot and taken prisoner by soldiers of the [[People's Liberation Army]], he witnessed &quot;Chinese cannon shells began landing on Norbulingka past midnight on 19 March 1959... The sky lit up as the Chinese shells hit the Chakpori Medical College and the Potala.&quot;&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Aukatsang|first1=Youdon|last2=Aukatsang|first2=Kaydor|author-link2=Kaydor Aukatsang|title=The Lion From Chamdo: Remembering a True Son of Tibet|date=2014|publisher=Mahayana Press|location=New Delhi, India|page=8|language=en}}&lt;/ref&gt;}}
১৯৬৬ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ সময়ত ঝৌ এনলাইৰ ব্যক্তিগত হস্তক্ষেপত ৰাজপ্ৰসাদটো ৰক্ষা পৰে,&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Larsen |first1=Ingrid |title=Climbing to Great Heights - The Potala Palace |url=https://www.smithsonianjourneys.org/blog/climbing-to-great-heights-the-potala-palace-180951293/ |website=smithsonianjourneys.org |access-date=8 May 2021 |date=28 October 2013 |quote=The Potala was spared at the insistence of Chairman Mao’s comrade, Zhou Enlai, who reportedly deployed his own troops to protect it.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=II. Cultural Relics and Ancient Books and Records Are Well Preserved and Utilized |url=http://www.china.org.cn/e-white/2/2.2.htm |website=Govt. White Papers - china.org.cn |access-date=8 May 2021}}&lt;/ref&gt; তেতিয়া তেওঁ চীনৰ গণৰাজ্যৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী আছিল।
তিব্বতী ইতিহাসবিদ চেৰিং ৱ'জাৰৰ মতে, এই ৰাজপ্ৰসাদত &quot;এক লাখতকৈও অধিক ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ আৰু ঐতিহাসিক নথিপত্ৰ&quot; আৰু &quot;মূল্যৱান বস্তু, হস্তশিল্প, চিত্ৰকলা, দেৱালত ওলমি থকা বস্তু, মূৰ্তি আৰু প্ৰাচীন কৱচৰ অসংখ্য ভঁৰাল কোঠা&quot; আছিল, যিবোৰ &quot;প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে লুটপাত&quot; হৈছিল।&lt;ref&gt;[[Oser]], [http://www.hrichina.org/sites/default/files/PDFs/CRF.4.2007/CRF-2007-4_Potala.pdf Decline of Potala], 2007&lt;/ref&gt;

১৯৯৪ চনত পোতালা প্ৰাসাদ [[ইউনেস্ক’]]ৰ [[বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।

==স্থাপত্য==
পোতালাৰ দেৱালবোৰ ভিতৰলৈ ঢাল খাই আছে, ওপৰত পোন শাৰীকৈ সজোৱা অসংখ্য খিৰিকী, আৰু বিভিন্ন স্তৰত সমতল চাল আছে। শিলটোৰ দক্ষিণ গুৰিতে দেৱাল আৰু গেটেৰে আবৃত এটা বৃহৎ ঠাই আছে, ভিতৰত ডাঙৰ ডাঙৰ বাৰাণ্ডা আছে। কেইবাটাও শাৰী চিৰিৰে শিলটোৰ ওপৰলৈ যাব পাৰি। এই সমগ্ৰ প্ৰস্থ ৰাজপ্ৰসাদটোৱে দখল কৰি আছে।

কমপ্লেক্সটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ আৰু ইয়াৰ মুকুটত সোণালী ছাতি আছে, যিটো জোখাং মন্দিৰ মঠৰ দৰেই। পোতালাৰ গভীৰ ৰঙা কেন্দ্ৰীয় অংশক &quot;ৰঙা প্ৰাসাদ&quot; বুলি কোৱা হয়; ইয়াত পূৰ্বৰ দালাই লামাৰ প্ৰধান হল, চেপেল আৰু মন্দিৰসমূহ আছে।

ৰং: ৰঙা, বগা, হালধীয়া ৰং চূণশিলৰ ব্যৱহাৰৰ পৰা পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;TWDShakabpa&quot; /&gt;

===বগা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa-Potala-66-Ostseite-2014-gje.jpg
File:Palacio de Potala - 04.JPG
File:Lhasa, Potala 1999 05.jpg
&lt;/gallery&gt;

===ৰঙা পোতালা===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Lhasa, Potala 1999 11.jpg
File:Potala V.jpg
File:Potala Red Palace walls.jpg
&lt;/gallery&gt;

=== অভ্যন্তৰীণ অংশ ===
&lt;gallery&gt;
File:Deatail of decoration in Potala.jpg|সজ্জাৰ সবিশেষ
File:Copy of 331016571Potala original.tif|ত্ৰয়োদশ-১৪ শতিকাৰ বুদ্ধ প্ৰতিমূৰ্তিৰ প্ৰতিলিপি
File:IMG 1206 Lhasa Potala.jpg|দালাই লামাৰ পূৰ্বৰ কোৱাৰ্টাৰ। সিংহাসনত থকা মূৰ্তিটোৱে [[টেনজিন গ্যাট্সো]], বৰ্তমানৰ [[দালাই লামা]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই সিংহাসনত চীনা আখৰ {{linktext|夀}}, যাৰ অৰ্থ &quot;দীৰ্ঘ আয়ুস&quot;।
&lt;/gallery&gt;

===মাটি===
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Potala-from-behind 07-2005.jpg|পিছফালৰ পৰা দেখা, চিং ড্ৰল চি লিঙৰ পৰা দেখা
File:The quiet and peaceful park, pond, and chapel behind the Potala.jpg|পোতালাৰ পিছফালে থকা উদ্যান, পুখুৰী, আৰু মন্দিৰ
&lt;/gallery&gt;

==টোকা==
{{notelist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী: চীনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী: বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]]</text>
      <sha1>14vm0xzbju0vxdaqgmox3isuv6gq970</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তোৰা মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139395</id>
    <revision>
      <id>633722</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''তোৰা''' হ'ল [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]], [[নেপাল]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পোৱা এবিধ সৰু আকৃতিৰ [[মাছ]]। ইয়াক মিঠা আৰু নিমখীয়া পানীৰ [[নদী]] আৰু নদীৰ ব-দ্বীপ উভয়ৰে বৈ যোৱা আৰু স্থবিৰ পানীত...</comment>
      <origin>633722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2724" sha1="l50yd01rmzhqp14ux58psnasvy68y5n" xml:space="preserve">'''তোৰা''' হ'ল [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]], [[নেপাল]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পোৱা এবিধ সৰু আকৃতিৰ [[মাছ]]। ইয়াক মিঠা আৰু নিমখীয়া পানীৰ [[নদী]] আৰু নদীৰ ব-দ্বীপ উভয়ৰে বৈ যোৱা আৰু স্থবিৰ পানীত পোৱা যায়।  এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে পুখুৰী আৰু লাহে লাহে গতি কৰা নৈ আৰু গছ-গছনি আৰু বোকাময় তলৰ নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fresh water fishes of India - 1999&quot;&gt;{{cite book |last1=Menon |first1=Ambet Gopalan Kutty |title=Check list--fresh water fishes of India |date=1999 |publisher=The Survey |location=Calcutta |isbn=8185874158}}&lt;/ref&gt; ধাননি পথাৰতো ইহঁতৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ সাধাৰণ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।  এই প্ৰজাতিৰ ব্যক্তিৰ দৈৰ্ঘ্য সৰ্বাধিক {{convert|63.5|cm|in|abbr=on}} হ'ব পাৰে।&lt;ref name=FishBase/&gt; ইহঁতে সহবাসৰ পিছত শেলাইৰ ভৰৰ লগত সংলগ্ন হৈ কণী জমা কৰে।&lt;ref name=FishBase&gt;{{FishBase species |genus= Macrognathus|species= aral | month = April | year = 2013}}&lt;/ref&gt;

২০০৮ চনত গৱেষকসকলে আৱিষ্কাৰ কৰে যে এসময়ত শ্ৰীলংকাত যিটোক ''মেক্ৰ'গনাথাছ আৰাল''ৰ জনসংখ্যা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আচলতে ই ''মেক্ৰ'গনাথাছ পেণ্টোফ্থালমছ'' নামৰ এটা পৃথক প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;iucn status 20 November 2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;&gt;{{cite web|url=http://biodiversityofsrilanka.blogspot.com/p/freshwater-fish-diversity-of-sri-lanka_29.html|title=Biodiversity of Sri Lanka: Freshwater Fish diversity of Sri Lanka|publisher=biodiversityofsrilanka.blogspot.com|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mapress&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01931p048f.pdf|date=12 November 2008|title=Zootaxa, The Sri Lankan spiny eel, Macrognathus pentophthalmos (Teleostei: Mastacembelidae), and its enigmatic decline |vauthors=Pethiyagoda R, etal |doi=10.11646/zootaxa.1931.1.3 |issn=1175-5326|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}</text>
      <sha1>l50yd01rmzhqp14ux58psnasvy68y5n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633723</id>
      <parentid>633722</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:13:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2590" sha1="pweo7ialcvg3qbi4h6ahouw1dgpv3gh" xml:space="preserve">'''তোৰা''' হ'ল [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]], [[নেপাল]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পোৱা এবিধ সৰু আকৃতিৰ [[মাছ]]। ইয়াক মিঠা আৰু নিমখীয়া পানীৰ [[নদী]] আৰু নদীৰ ব-দ্বীপ উভয়ৰে বৈ যোৱা আৰু স্থবিৰ পানীত পোৱা যায়।  এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে পুখুৰী আৰু লাহে লাহে গতি কৰা নৈ আৰু গছ-গছনি আৰু বোকাময় তলৰ নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fresh water fishes of India - 1999&quot;&gt;{{cite book |last1=Menon |first1=Ambet Gopalan Kutty |title=Check list--fresh water fishes of India |date=1999 |publisher=The Survey |location=Calcutta |isbn=8185874158}}&lt;/ref&gt; ধাননি পথাৰতো ইহঁতৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ সাধাৰণ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।  এই প্ৰজাতিৰ ব্যক্তিৰ দৈৰ্ঘ্য সৰ্বাধিক ৬৩.৫ ছেণ্টিমিটাৰ (২৫ ইঞ্চি) হ'ব পাৰে। ইহঁতে সহবাসৰ পিছত শেলাইৰ ভৰৰ লগত সংলগ্ন হৈ কণী জমা কৰে।

২০০৮ চনত গৱেষকসকলে আৱিষ্কাৰ কৰে যে এসময়ত শ্ৰীলংকাত যিটোক ''মেক্ৰ'গনাথাছ আৰাল''ৰ জনসংখ্যা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আচলতে ই ''মেক্ৰ'গনাথাছ পেণ্টোফ্থালমছ'' নামৰ এটা পৃথক প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;&gt;{{cite web|url=http://biodiversityofsrilanka.blogspot.com/p/freshwater-fish-diversity-of-sri-lanka_29.html|title=Biodiversity of Sri Lanka: Freshwater Fish diversity of Sri Lanka|publisher=biodiversityofsrilanka.blogspot.com|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mapress&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01931p048f.pdf|date=12 November 2008|title=Zootaxa, The Sri Lankan spiny eel, Macrognathus pentophthalmos (Teleostei: Mastacembelidae), and its enigmatic decline |vauthors=Pethiyagoda R, etal |doi=10.11646/zootaxa.1931.1.3 |issn=1175-5326|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}</text>
      <sha1>pweo7ialcvg3qbi4h6ahouw1dgpv3gh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633724</id>
      <parentid>633723</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T07:14:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="fgj7gi4cmnnfupbfgl9v6h6sjt4n5qq" xml:space="preserve">[[File:Macrognathus aral.jpg|thumb]]
'''তোৰা''' হ'ল [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]], [[নেপাল]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ত পোৱা এবিধ সৰু আকৃতিৰ [[মাছ]]। ইয়াক মিঠা আৰু নিমখীয়া পানীৰ [[নদী]] আৰু নদীৰ ব-দ্বীপ উভয়ৰে বৈ যোৱা আৰু স্থবিৰ পানীত পোৱা যায়।  এই প্ৰজাতিটো সাধাৰণতে পুখুৰী আৰু লাহে লাহে গতি কৰা নৈ আৰু গছ-গছনি আৰু বোকাময় তলৰ নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;fresh water fishes of India - 1999&quot;&gt;{{cite book |last1=Menon |first1=Ambet Gopalan Kutty |title=Check list--fresh water fishes of India |date=1999 |publisher=The Survey |location=Calcutta |isbn=8185874158}}&lt;/ref&gt; ধাননি পথাৰতো ইহঁতৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ সাধাৰণ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।  এই প্ৰজাতিৰ ব্যক্তিৰ দৈৰ্ঘ্য সৰ্বাধিক ৬৩.৫ ছেণ্টিমিটাৰ (২৫ ইঞ্চি) হ'ব পাৰে। ইহঁতে সহবাসৰ পিছত শেলাইৰ ভৰৰ লগত সংলগ্ন হৈ কণী জমা কৰে।

২০০৮ চনত গৱেষকসকলে আৱিষ্কাৰ কৰে যে এসময়ত শ্ৰীলংকাত যিটোক ''মেক্ৰ'গনাথাছ আৰাল''ৰ জনসংখ্যা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আচলতে ই ''মেক্ৰ'গনাথাছ পেণ্টোফ্থালমছ'' নামৰ এটা পৃথক প্ৰজাতি।&lt;ref name=&quot;blogspot&quot;&gt;{{cite web|url=http://biodiversityofsrilanka.blogspot.com/p/freshwater-fish-diversity-of-sri-lanka_29.html|title=Biodiversity of Sri Lanka: Freshwater Fish diversity of Sri Lanka|publisher=biodiversityofsrilanka.blogspot.com|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mapress&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01931p048f.pdf|date=12 November 2008|title=Zootaxa, The Sri Lankan spiny eel, Macrognathus pentophthalmos (Teleostei: Mastacembelidae), and its enigmatic decline |vauthors=Pethiyagoda R, etal |doi=10.11646/zootaxa.1931.1.3 |issn=1175-5326|access-date=2015-02-05}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}</text>
      <sha1>fgj7gi4cmnnfupbfgl9v6h6sjt4n5qq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>টোৰা মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139396</id>
    <redirect title="তোৰা মাছ" />
    <revision>
      <id>633727</id>
      <timestamp>2026-08-31T07:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[তোৰা মাছ]]-লৈ পুনৰ্নিৰ্দেশ কৰা হ'ল</comment>
      <origin>633727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="nfd91eq80ococp7y4r4fdf4s4ghohpd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[তোৰা মাছ]]</text>
      <sha1>nfd91eq80ococp7y4r4fdf4s4ghohpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কুঢ়ি মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139397</id>
    <revision>
      <id>633738</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''কুঢ়ি''' বা '''কুৰিহা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Labeo gonius'') ({{lang-en|Kuria labeo}}) হৈছে চাইপ্ৰিনিডি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত কাৰ্প জাতীয় এবিধ [[মাছ]]।&lt;ref name=fb&gt;Froese, R. and D. Pauly. (Eds.) [http://www.fishbase.org/summary/Labeo-gonius.html ''Labeo gonius''.] FishBase. 2011.&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ...</comment>
      <origin>633738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3389" sha1="gkr3ovfb4yhey99zqvmmaucoaf63flj" xml:space="preserve">'''কুঢ়ি''' বা '''কুৰিহা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Labeo gonius'') ({{lang-en|Kuria labeo}}) হৈছে চাইপ্ৰিনিডি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত কাৰ্প জাতীয় এবিধ [[মাছ]]।&lt;ref name=fb&gt;Froese, R. and D. Pauly. (Eds.) [http://www.fishbase.org/summary/Labeo-gonius.html ''Labeo gonius''.] FishBase. 2011.&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ মূলতঃ [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ থলুৱা মাছ। ইয়াৰ উপৰিও [[আফগানিস্তান]] আৰু [[নেপাল]]তো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বিষয়ে জনা যায়।&lt;ref name=fb/&gt;

[[File:Labeo gonius Griesbach 127.jpg |thumb|left|কুঢ়ি মাছৰ চিত্ৰ]]
এই মাছবিধ সৰ্বাধিক ১.৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল আৰু ওজন ১.৪ কিলোগ্ৰাম পৰ্যন্ত হোৱাৰ ৰেকৰ্ড আছে।&lt;ref name=fb/&gt; ই এবিধ মিঠাপানীৰ মাছ আৰু সাধাৰণতে নদ-নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=fb/&gt; কেতিয়াবা ইহঁতক ধাননি পথাৰতো দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name = iucn&gt;IUCN Red List status / assessment data&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে বাৰিষাৰ সময়ত, বিশেষকৈ জুলাই আৰু আগষ্ট মাহৰ আশে-পাশে এই মাছে কণী পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

এই মাছবিধৰ ''মীন পালন'' কৰা হয়।&lt;ref name=fb/&gt; ইয়াক আন কিছুমান কাৰ্প জাতীয় মাছৰ সৈতে একেলগে পালন কৰিব পাৰি, যদিও ই কিছুমান নিৰ্দিষ্ট প্ৰজাতিৰ মাছৰ সৈতে খাদ্যৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।&lt;ref&gt;Jena, J. and P. C. Das. (2011). [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2109.2010.02721.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&amp;userIsAuthenticated=false Grow-out performance of Kuria labeo, ''Labeo gonius'' (Hamilton), with major carps in carp polyculture system.] ''Aquaculture Research'' 42(9), 1332-38.&lt;/ref&gt;

কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰজাতিটো ব্যাপকভাৱে আৰু সহজলভ্য ৰূপত পোৱা যায়, আৰু এক বৃহৎ পৰিসৰত ইয়াক বিপন্ন বা সংকটাপন্ন বুলি গণ্য কৰা নহয়। অৱশ্যে, অত্যাধিক মীন চিকাৰ আৰু বাসস্থানৰ অৱক্ষয়ৰ বাবে এই মাছবিধ সম্ভাৱ্য ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ মাছ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মাছ]]</text>
      <sha1>gkr3ovfb4yhey99zqvmmaucoaf63flj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633739</id>
      <parentid>633738</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3327" sha1="97zyefeykwfs7fk3jm8vkjg1qgst5lr" xml:space="preserve">'''কুঢ়ি''' বা '''কুৰিহা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Labeo gonius'') ({{lang-en|Kuria labeo}}) হৈছে চাইপ্ৰিনিডি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত কাৰ্প জাতীয় এবিধ [[মাছ]]।&lt;ref name=fb&gt;Froese, R. and D. Pauly. (Eds.) [http://www.fishbase.org/summary/Labeo-gonius.html ''Labeo gonius''.] FishBase. 2011.&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ মূলতঃ [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ থলুৱা মাছ। ইয়াৰ উপৰিও [[আফগানিস্তান]] আৰু [[নেপাল]]তো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বিষয়ে জনা যায়।&lt;ref name=fb/&gt;

[[File:Labeo gonius Griesbach 127.jpg |thumb|left|কুঢ়ি মাছৰ চিত্ৰ]]
এই মাছবিধ সৰ্বাধিক ১.৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল আৰু ওজন ১.৪ কিলোগ্ৰাম পৰ্যন্ত হোৱাৰ ৰেকৰ্ড আছে।&lt;ref name=fb/&gt; ই এবিধ মিঠাপানীৰ মাছ আৰু সাধাৰণতে নদ-নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=fb/&gt; কেতিয়াবা ইহঁতক ধাননি পথাৰতো দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name = iucn&gt;IUCN Red List status / assessment data&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে বাৰিষাৰ সময়ত, বিশেষকৈ জুলাই আৰু আগষ্ট মাহৰ আশে-পাশে এই মাছে কণী পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

এই মাছবিধৰ ''মীন পালন'' কৰা হয়।&lt;ref name=fb/&gt; ইয়াক আন কিছুমান কাৰ্প জাতীয় মাছৰ সৈতে একেলগে পালন কৰিব পাৰি, যদিও ই কিছুমান নিৰ্দিষ্ট প্ৰজাতিৰ মাছৰ সৈতে খাদ্যৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।&lt;ref&gt;Jena, J. and P. C. Das. (2011). [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2109.2010.02721.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&amp;userIsAuthenticated=false Grow-out performance of Kuria labeo, ''Labeo gonius'' (Hamilton), with major carps in carp polyculture system.] ''Aquaculture Research'' 42(9), 1332-38.&lt;/ref&gt;

কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰজাতিটো ব্যাপকভাৱে আৰু সহজলভ্য ৰূপত পোৱা যায়, আৰু এক বৃহৎ পৰিসৰত ইয়াক বিপন্ন বা সংকটাপন্ন বুলি গণ্য কৰা নহয়। অৱশ্যে, অত্যাধিক মীন চিকাৰ আৰু বাসস্থানৰ অৱক্ষয়ৰ বাবে এই মাছবিধ সম্ভাৱ্য ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>97zyefeykwfs7fk3jm8vkjg1qgst5lr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633740</id>
      <parentid>633739</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:16:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="otaipssa7stiie2k11tt50q73ozvpfw" xml:space="preserve">[[File:Labeo gonius.jpg|thumb]]
'''কুঢ়ি''' বা '''কুৰিহা''' (বৈজ্ঞানিক নাম: ''Labeo gonius'') ({{lang-en|Kuria labeo}}) হৈছে চাইপ্ৰিনিডি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত কাৰ্প জাতীয় এবিধ [[মাছ]]।&lt;ref name=fb&gt;Froese, R. and D. Pauly. (Eds.) [http://www.fishbase.org/summary/Labeo-gonius.html ''Labeo gonius''.] FishBase. 2011.&lt;/ref&gt; এই মাছবিধ মূলতঃ [[ভাৰত]], [[বাংলাদেশ]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ থলুৱা মাছ। ইয়াৰ উপৰিও [[আফগানিস্তান]] আৰু [[নেপাল]]তো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ বিষয়ে জনা যায়।&lt;ref name=fb/&gt;

[[File:Labeo gonius Griesbach 127.jpg |thumb|left|কুঢ়ি মাছৰ চিত্ৰ]]
এই মাছবিধ সৰ্বাধিক ১.৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত দীঘল আৰু ওজন ১.৪ কিলোগ্ৰাম পৰ্যন্ত হোৱাৰ ৰেকৰ্ড আছে।&lt;ref name=fb/&gt; ই এবিধ মিঠাপানীৰ মাছ আৰু সাধাৰণতে নদ-নদীত পোৱা যায়।&lt;ref name=fb/&gt; কেতিয়াবা ইহঁতক ধাননি পথাৰতো দেখা পোৱা যায়।&lt;ref name = iucn&gt;IUCN Red List status / assessment data&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে বাৰিষাৰ সময়ত, বিশেষকৈ জুলাই আৰু আগষ্ট মাহৰ আশে-পাশে এই মাছে কণী পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

এই মাছবিধৰ ''মীন পালন'' কৰা হয়।&lt;ref name=fb/&gt; ইয়াক আন কিছুমান কাৰ্প জাতীয় মাছৰ সৈতে একেলগে পালন কৰিব পাৰি, যদিও ই কিছুমান নিৰ্দিষ্ট প্ৰজাতিৰ মাছৰ সৈতে খাদ্যৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।&lt;ref&gt;Jena, J. and P. C. Das. (2011). [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2109.2010.02721.x/abstract?deniedAccessCustomisedMessage=&amp;userIsAuthenticated=false Grow-out performance of Kuria labeo, ''Labeo gonius'' (Hamilton), with major carps in carp polyculture system.] ''Aquaculture Research'' 42(9), 1332-38.&lt;/ref&gt;

কিছুমান অঞ্চলত এই প্ৰজাতিটো ব্যাপকভাৱে আৰু সহজলভ্য ৰূপত পোৱা যায়, আৰু এক বৃহৎ পৰিসৰত ইয়াক বিপন্ন বা সংকটাপন্ন বুলি গণ্য কৰা নহয়। অৱশ্যে, অত্যাধিক মীন চিকাৰ আৰু বাসস্থানৰ অৱক্ষয়ৰ বাবে এই মাছবিধ সম্ভাৱ্য ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে।&lt;ref name=iucn/&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>otaipssa7stiie2k11tt50q73ozvpfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ভাঙন মাছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139398</id>
    <revision>
      <id>633746</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা:  '''ভাঙন''' (Bata labeo) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।</comment>
      <origin>633746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="3i46h8mz0lhiphmvp5729s8vz3904k4" xml:space="preserve">
'''ভাঙন''' (Bata labeo) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।</text>
      <sha1>3i46h8mz0lhiphmvp5729s8vz3904k4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633747</id>
      <parentid>633746</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:25:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="d7gel1k007sz3gsasev22lqu22lnpy1" xml:space="preserve">
'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।</text>
      <sha1>d7gel1k007sz3gsasev22lqu22lnpy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633748</id>
      <parentid>633747</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="a515qjbzpijmfx1gdtilz94awgw0vph" xml:space="preserve">[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|thumb]]
'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata, [[বাংলা]]: বাটা) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।</text>
      <sha1>a515qjbzpijmfx1gdtilz94awgw0vph</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633749</id>
      <parentid>633748</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:26:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মাছ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="6n76assaowqrzk9ompu5tlnyt96ztii" xml:space="preserve">[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|thumb]]
'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata, [[বাংলা]]: বাটা) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>6n76assaowqrzk9ompu5tlnyt96ztii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633750</id>
      <parentid>633749</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6315" sha1="apmj3tzyukzvb5ob3iwj95dopuhg6ea" xml:space="preserve">[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|thumb]]
'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata, [[বাংলা]]: বাটা) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।

[[File:Labeo bata.jpg|thumb|250px|left|ভাঙন মাছ, পশ্চিম বংগ, ভাৰত]]

এই মাছবিধ একপ্ৰকাৰৰ জনপ্ৰিয় চিকাৰী মাছ আৰু ইয়াৰ সোৱাদৰ বাবে ই অতি জনপ্ৰিয়। ইয়াৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ২৫ৰ পৰা ৩৫ ছেণ্টিমিটাৰ (৯.৮ৰ পৰা ১৪ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হয়। ইহঁতে প্ৰট’জ’ৱা, শেলাই আৰু সৰু সৰু মাছ খাই জীয়াই থাকে। ই এবিধ লেহেমীয়া গতিৰ মাছ, গতিকে যিকোনো সক্ৰিয় আৰু আক্ৰমণাত্মক মাছৰ সৈতে থাকিলে ই শংকিত হৈ পৰে। ভাঙন মাছৰ বয়স আৰু বৃদ্ধিৰ হাৰ মাছৰ বাকলিৰ বাৰ্ষিক আঙুঠি বিশ্লেষণ আৰু দৈৰ্ঘ্য-আবৃত্তিৰ বিতৰণৰ জৰিয়তে অধ্যয়ন কৰা হৈছে। এই মাছবিধে নিজৰ জীৱনকালৰ ১ম, ২য়, ৩য়, ৪ৰ্থ, ৫ম, ৬ষ্ঠ আৰু ৭ম বছৰৰ শেষত ক্ৰমে ১৩১, ১৯৪, ২৩৬, ২৭৭, ৩১৪, ৩৪১ আৰু ৩৬৪ মিলিমিটাৰ দৈৰ্ঘ্য লাভ কৰে। বাকলিৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ সৈতে মাছটোৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ এক ধ্ৰুৱক সম্পৰ্ক থাকে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বছৰত মাছটোৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ সৰ্বাধিক হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়াৰ পিছত সপ্তম বছৰলৈকে ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্ৰাস পায়। মতা আৰু মাইকী উভয় লিংগৰ মাছৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ প্ৰায় একেই পোৱা গৈছে। প্ৰথম বছৰৰ মাছৰ ক্ষেত্ৰত ঋতুভিত্তিক বৃদ্ধিৰ ৰেখাটোক মূলতঃ খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাই প্ৰভাৱিত কৰে, আনহাতে প্ৰাপ্তবয়স্ক মাছৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাৰ লগতে জননগ্ৰন্থিৰ পৰিপক্কতাই প্ৰভাৱ পেলায়।

ইয়াৰ শৰীৰটো দীঘলীয়া। ইয়াৰ পিঠিৰ অংশ পেটৰ অংশতকৈ অধিক উত্তল হয়। মুখৰ আগফালৰ জোঙা অংশটো মুখতকৈ সামান্য ওলাই থকা হয় আৰু প্ৰায়ে তাত ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰ থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=i5AWAQAAIAAJ|title=Inland fishes of India and adjacent countries|last1=Talwar|first1=P. K.|last2=Jhingran|first2=Arun Gopal|date=1991|publisher=Oxford &amp; IBH Pub. Co.|isbn=9788120406391|language=en}}&lt;/ref&gt; ওঁঠৰ ভাঁজৰ ভিতৰত এযোৰ সৰু ক্ৰেছেন্ট আকৃতিৰ শুং লুকাই থাকে। ওঁঠত কোনো ধৰণৰ উপাস্থিৰ সমৰ্থন নাথাকে। পিঠিৰ পাখিখিলা মুখৰ জোঙা আগফাল আৰু পায়ু পাখিৰ আগফালৰ ঠিক মাজভাগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। শ্ৰোণী পাখিখন পুচ্ছ পাখিৰ তুলনাত মুখৰ আগফালৰ অধিক ওচৰৰ পৰা উৎপত্তি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ps8MAQAAIAAJ|title=Freshwater Fishes of Bangladesh|last=Rahman|first=A. K. Ataur|date=1989|publisher=Zoological Society of Bangladesh|language=en}}&lt;/ref&gt; 

মাছটোৰ শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ নীলা বা ক’লা চানেকীয়া আৰু তলৰ অংশ ৰূপালী ৰঙৰ হয়, লগতে ইয়াৰ কানফুলিৰ ঢাকনিখন পাতল কমলা ৰঙৰ হয়। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত ইয়াৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ক্ৰাষ্টেচিয়ান আৰু পোক-পৰুৱাৰ পলু অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই মাছবিধ সমগ্ৰ [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম বংগ]], [[ওড়িশা]], [[ত্ৰিপুৰা]] আদি) আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা যায়। পুখুৰী, [[নদী]] আৰু জান-জুৰি ইহঁতৰ প্ৰধান বাসস্থান।&lt;ref&gt;{{Cite thesis|last=Bhuiyan|first=Abdul Latif|title=Fishes of Dacca.|date=1964|publisher=Asiatic Society of Pakistan|oclc=7567274|place=Dacca|language=en}}&lt;/ref&gt; বাংলাদেশৰ খুলনা জিলাত কৰা এক অধ্যয়নত এই প্ৰজাতিটোক বিলুপ্তপ্ৰায় বুলি পোৱা গৈছে, যদিও ব্যাপক মীন পালনৰ বাবে সামগ্ৰিকভাৱে ইয়াক ''ন্যূনতম চিন্তনীয়'' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;iucn&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>apmj3tzyukzvb5ob3iwj95dopuhg6ea</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633751</id>
      <parentid>633750</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6316" sha1="53h57v9yqn1naqes20zv1z0atj87bmu" xml:space="preserve">'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata, [[বাংলা]]: বাটা) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।

[[File:Labeo bata.jpg|thumb|250px|left|ভাঙন মাছ, পশ্চিম বংগ, ভাৰত]]

এই মাছবিধ একপ্ৰকাৰৰ জনপ্ৰিয় চিকাৰী মাছ আৰু ইয়াৰ সোৱাদৰ বাবে ই অতি জনপ্ৰিয়। ইয়াৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ২৫ৰ পৰা ৩৫ ছেণ্টিমিটাৰ (৯.৮ৰ পৰা ১৪ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হয়। ইহঁতে প্ৰট’জ’ৱা, শেলাই আৰু সৰু সৰু মাছ খাই জীয়াই থাকে। ই এবিধ লেহেমীয়া গতিৰ মাছ, গতিকে যিকোনো সক্ৰিয় আৰু আক্ৰমণাত্মক মাছৰ সৈতে থাকিলে ই শংকিত হৈ পৰে। ভাঙন মাছৰ বয়স আৰু বৃদ্ধিৰ হাৰ মাছৰ বাকলিৰ বাৰ্ষিক আঙুঠি বিশ্লেষণ আৰু দৈৰ্ঘ্য-আবৃত্তিৰ বিতৰণৰ জৰিয়তে অধ্যয়ন কৰা হৈছে। এই মাছবিধে নিজৰ জীৱনকালৰ ১ম, ২য়, ৩য়, ৪ৰ্থ, ৫ম, ৬ষ্ঠ আৰু ৭ম বছৰৰ শেষত ক্ৰমে ১৩১, ১৯৪, ২৩৬, ২৭৭, ৩১৪, ৩৪১ আৰু ৩৬৪ মিলিমিটাৰ দৈৰ্ঘ্য লাভ কৰে। বাকলিৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ সৈতে মাছটোৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ এক ধ্ৰুৱক সম্পৰ্ক থাকে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বছৰত মাছটোৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ সৰ্বাধিক হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়াৰ পিছত সপ্তম বছৰলৈকে ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্ৰাস পায়। মতা আৰু মাইকী উভয় লিংগৰ মাছৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ প্ৰায় একেই পোৱা গৈছে। প্ৰথম বছৰৰ মাছৰ ক্ষেত্ৰত ঋতুভিত্তিক বৃদ্ধিৰ ৰেখাটোক মূলতঃ খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাই প্ৰভাৱিত কৰে, আনহাতে প্ৰাপ্তবয়স্ক মাছৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাৰ লগতে জননগ্ৰন্থিৰ পৰিপক্কতাই প্ৰভাৱ পেলায়।

[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|thumb]]

ইয়াৰ শৰীৰটো দীঘলীয়া। ইয়াৰ পিঠিৰ অংশ পেটৰ অংশতকৈ অধিক উত্তল হয়। মুখৰ আগফালৰ জোঙা অংশটো মুখতকৈ সামান্য ওলাই থকা হয় আৰু প্ৰায়ে তাত ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰ থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=i5AWAQAAIAAJ|title=Inland fishes of India and adjacent countries|last1=Talwar|first1=P. K.|last2=Jhingran|first2=Arun Gopal|date=1991|publisher=Oxford &amp; IBH Pub. Co.|isbn=9788120406391|language=en}}&lt;/ref&gt; ওঁঠৰ ভাঁজৰ ভিতৰত এযোৰ সৰু ক্ৰেছেন্ট আকৃতিৰ শুং লুকাই থাকে। ওঁঠত কোনো ধৰণৰ উপাস্থিৰ সমৰ্থন নাথাকে। পিঠিৰ পাখিখিলা মুখৰ জোঙা আগফাল আৰু পায়ু পাখিৰ আগফালৰ ঠিক মাজভাগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। শ্ৰোণী পাখিখন পুচ্ছ পাখিৰ তুলনাত মুখৰ আগফালৰ অধিক ওচৰৰ পৰা উৎপত্তি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ps8MAQAAIAAJ|title=Freshwater Fishes of Bangladesh|last=Rahman|first=A. K. Ataur|date=1989|publisher=Zoological Society of Bangladesh|language=en}}&lt;/ref&gt; 

মাছটোৰ শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ নীলা বা ক’লা চানেকীয়া আৰু তলৰ অংশ ৰূপালী ৰঙৰ হয়, লগতে ইয়াৰ কানফুলিৰ ঢাকনিখন পাতল কমলা ৰঙৰ হয়। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত ইয়াৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ক্ৰাষ্টেচিয়ান আৰু পোক-পৰুৱাৰ পলু অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই মাছবিধ সমগ্ৰ [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম বংগ]], [[ওড়িশা]], [[ত্ৰিপুৰা]] আদি) আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা যায়। পুখুৰী, [[নদী]] আৰু জান-জুৰি ইহঁতৰ প্ৰধান বাসস্থান।&lt;ref&gt;{{Cite thesis|last=Bhuiyan|first=Abdul Latif|title=Fishes of Dacca.|date=1964|publisher=Asiatic Society of Pakistan|oclc=7567274|place=Dacca|language=en}}&lt;/ref&gt; বাংলাদেশৰ খুলনা জিলাত কৰা এক অধ্যয়নত এই প্ৰজাতিটোক বিলুপ্তপ্ৰায় বুলি পোৱা গৈছে, যদিও ব্যাপক মীন পালনৰ বাবে সামগ্ৰিকভাৱে ইয়াক ''ন্যূনতম চিন্তনীয়'' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;iucn&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>53h57v9yqn1naqes20zv1z0atj87bmu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633752</id>
      <parentid>633751</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>633752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6297" sha1="qj00esgbdki9vc6rrn0ndoeiw3f8hii" xml:space="preserve">'''ভাঙন''' ([[ইংৰাজী]]: Labeo bata, [[বাংলা]]: বাটা) হৈছে [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা এবিধ [[মাছ]]।

[[File:Labeo bata.jpg|thumb|250px|left|ভাঙন মাছ, পশ্চিম বংগ, ভাৰত]]

এই মাছবিধ একপ্ৰকাৰৰ জনপ্ৰিয় চিকাৰী মাছ আৰু ইয়াৰ সোৱাদৰ বাবে ই অতি জনপ্ৰিয়। ইয়াৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য ২৫ৰ পৰা ৩৫ ছেণ্টিমিটাৰ (৯.৮ৰ পৰা ১৪ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হয়। ইহঁতে প্ৰট’জ’ৱা, শেলাই আৰু সৰু সৰু মাছ খাই জীয়াই থাকে। ই এবিধ লেহেমীয়া গতিৰ মাছ, গতিকে যিকোনো সক্ৰিয় আৰু আক্ৰমণাত্মক মাছৰ সৈতে থাকিলে ই শংকিত হৈ পৰে। ভাঙন মাছৰ বয়স আৰু বৃদ্ধিৰ হাৰ মাছৰ বাকলিৰ বাৰ্ষিক আঙুঠি বিশ্লেষণ আৰু দৈৰ্ঘ্য-আবৃত্তিৰ বিতৰণৰ জৰিয়তে অধ্যয়ন কৰা হৈছে। এই মাছবিধে নিজৰ জীৱনকালৰ ১ম, ২য়, ৩য়, ৪ৰ্থ, ৫ম, ৬ষ্ঠ আৰু ৭ম বছৰৰ শেষত ক্ৰমে ১৩১, ১৯৪, ২৩৬, ২৭৭, ৩১৪, ৩৪১ আৰু ৩৬৪ মিলিমিটাৰ দৈৰ্ঘ্য লাভ কৰে। বাকলিৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ সৈতে মাছটোৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধিৰ এক ধ্ৰুৱক সম্পৰ্ক থাকে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বছৰত মাছটোৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ সৰ্বাধিক হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়াৰ পিছত সপ্তম বছৰলৈকে ক্ৰমান্বয়ে বৃদ্ধিৰ হাৰ হ্ৰাস পায়। মতা আৰু মাইকী উভয় লিংগৰ মাছৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ প্ৰায় একেই পোৱা গৈছে। প্ৰথম বছৰৰ মাছৰ ক্ষেত্ৰত ঋতুভিত্তিক বৃদ্ধিৰ ৰেখাটোক মূলতঃ খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাই প্ৰভাৱিত কৰে, আনহাতে প্ৰাপ্তবয়স্ক মাছৰ ক্ষেত্ৰত খাদ্য গ্ৰহণৰ তীব্ৰতাৰ লগতে জননগ্ৰন্থিৰ পৰিপক্কতাই প্ৰভাৱ পেলায়।

[[File:Black Line Shark (Labeo bata).JPG|thumb]]

ইয়াৰ শৰীৰটো দীঘলীয়া। ইয়াৰ পিঠিৰ অংশ পেটৰ অংশতকৈ অধিক উত্তল হয়। মুখৰ আগফালৰ জোঙা অংশটো মুখতকৈ সামান্য ওলাই থকা হয় আৰু প্ৰায়ে তাত ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰ থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=i5AWAQAAIAAJ|title=Inland fishes of India and adjacent countries|last1=Talwar|first1=P. K.|last2=Jhingran|first2=Arun Gopal|date=1991|publisher=Oxford &amp; IBH Pub. Co.|isbn=9788120406391|language=en}}&lt;/ref&gt; ওঁঠৰ ভাঁজৰ ভিতৰত এযোৰ সৰু ক্ৰেছেন্ট আকৃতিৰ শুং লুকাই থাকে। ওঁঠত কোনো ধৰণৰ উপাস্থিৰ সমৰ্থন নাথাকে। পিঠিৰ পাখিখিলা মুখৰ জোঙা আগফাল আৰু পায়ু পাখিৰ আগফালৰ ঠিক মাজভাগৰ পৰা আৰম্ভ হয়। শ্ৰোণী পাখিখন পুচ্ছ পাখিৰ তুলনাত মুখৰ আগফালৰ অধিক ওচৰৰ পৰা উৎপত্তি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ps8MAQAAIAAJ|title=Freshwater Fishes of Bangladesh|last=Rahman|first=A. K. Ataur|date=1989|publisher=Zoological Society of Bangladesh|language=en}}&lt;/ref&gt; 

মাছটোৰ শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ নীলা বা ক’লা চানেকীয়া আৰু তলৰ অংশ ৰূপালী ৰঙৰ হয়, লগতে ইয়াৰ কানফুলিৰ ঢাকনিখন পাতল কমলা ৰঙৰ হয়। প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত ইয়াৰ খাদ্যৰ ভিতৰত ক্ৰাষ্টেচিয়ান আৰু পোক-পৰুৱাৰ পলু অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই মাছবিধ সমগ্ৰ [[ভাৰত]] ([[পশ্চিম বংগ]], [[ওড়িশা]], [[ত্ৰিপুৰা]] আদি) আৰু [[বাংলাদেশ]]ত পোৱা যায়। পুখুৰী, [[নদী]] আৰু জান-জুৰি ইহঁতৰ প্ৰধান বাসস্থান।&lt;ref&gt;{{Cite thesis|last=Bhuiyan|first=Abdul Latif|title=Fishes of Dacca.|date=1964|publisher=Asiatic Society of Pakistan|oclc=7567274|place=Dacca|language=en}}&lt;/ref&gt; বাংলাদেশৰ খুলনা জিলাত কৰা এক অধ্যয়নত এই প্ৰজাতিটোক বিলুপ্তপ্ৰায় বুলি পোৱা গৈছে, যদিও ব্যাপক মীন পালনৰ বাবে সামগ্ৰিকভাৱে ইয়াক ''ন্যূনতম চিন্তনীয়'' হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:মাছ]]</text>
      <sha1>qj00esgbdki9vc6rrn0ndoeiw3f8hii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইউয়ানশিয়াও</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139399</id>
    <revision>
      <id>633755</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:42:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''ইউৱানক্সিঅ'''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী এক প্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao...</comment>
      <origin>633755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3262" sha1="lmrptm9s250qmp9xbcnxk420ksq4rc3" xml:space="preserve">'''ইউৱানক্সিঅ'''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী এক প্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউৱানক্সিঅ''''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউৱানক্সিঅ' (বাওঁফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনা খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>lmrptm9s250qmp9xbcnxk420ksq4rc3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633756</id>
      <parentid>633755</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3213" sha1="sei4u5vteoph55sfs7as2h3od5b1u84" xml:space="preserve">'''ইউৱানক্সিঅ'''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউৱানক্সিঅ''''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউৱানক্সিঅ' ( বাঁওফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনৰ খাদ্য]]</text>
      <sha1>sei4u5vteoph55sfs7as2h3od5b1u84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633757</id>
      <parentid>633756</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>633757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="husqxvq8p3d8c0eatbt4i6x62h33e1u" xml:space="preserve">'''ইউয়ানশিয়াও''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউয়ানশিয়াও'''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউয়ানশিয়াও ( বাঁওফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনৰ খাদ্য]]</text>
      <sha1>husqxvq8p3d8c0eatbt4i6x62h33e1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633758</id>
      <parentid>633757</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:46:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]; ±[[শ্ৰেণী:চীনৰ খাদ্য]]→[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনশৈলী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3289" sha1="r9ir1oga8c41bykb8agxw0lmbzn53j1" xml:space="preserve">'''ইউয়ানশিয়াও''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউয়ানশিয়াও'''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউয়ানশিয়াও ( বাঁওফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>r9ir1oga8c41bykb8agxw0lmbzn53j1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633763</id>
      <parentid>633758</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:48:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:চীনা ৰন্ধনশৈলী]]; added [[Category:চীনা ৰন্ধন]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3277" sha1="89n6jckyk8zjga8yd77tfe4btnwz2se" xml:space="preserve">'''ইউয়ানশিয়াও''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউয়ানশিয়াও'''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউয়ানশিয়াও ( বাঁওফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধন]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>89n6jckyk8zjga8yd77tfe4btnwz2se</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633764</id>
      <parentid>633763</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:48:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:চীনা ৰন্ধন]]; added [[Category:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3298" sha1="f7lebj011u8ys4ywg27o8ggkeu7abg5" xml:space="preserve">'''ইউয়ানশিয়াও''' ({{Lang-zh|c=[[wikt:元宵|元宵]]|p=yuánxiāo|w=Yuan2hsiao1|l=প্ৰথম নিশাটো}}) হৈছে [[বৰা চাউল]]ৰ আটাৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ ডাম্পলিং বা লাড়ু চানেকীয়া পিঠা।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chinaeducationaltours.com/guide/chinese-lantern-festival-differences-yuanxiao-tangyuan.htm |title=Do You Know the Differences between Yuanxiao and Tangyuan? |website=China Educational Tours}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ভিতৰত [[তিল]] বা [[বাদাম]]ৰ গুড়ি আৰু [[চেনি]], অথবা মিঠা ৰঙা বীনৰ পেষ্ট পূৰ্ণ কৰি দিয়া হয়। [[চীনা নৱবৰ্ষ]]ৰ পঞ্চদশ দিন অৰ্থাৎ [[লণ্ঠন উৎসৱ]]ৰ সময়ত ইয়াক এক বিশেষ চুপ বা ৰসৰ সৈতে খোৱা হয়। এই পিঠাবিধ দেখিবলৈ টাংইউৱানৰ দৰেই, কিন্তু পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক এটা জাঁপি বা ডলা চানেকীয়া বাস্কেটত জোকাৰি জোকাৰি প্ৰস্তুত কৰা হয় আৰু ইয়াক ঘাইকৈ উত্তৰ [[চীন]]ত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[https://www.thespruceeats.com/yuanxiao-chinese-dumplings-recipe-694274 Yuanxiao Dumplings for Lunar New Year (Spruce Eats, 2022)]&lt;/ref&gt;

''ইউয়ানশিয়াও'''ৰ ভিতৰভাগ মিঠা আৰু কঠিন হোৱাৰ লগতে ইয়াক ঘন ৰস বা ঝোলৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিভাগ সাধাৰণতে শুকান আৰু কোমল হয়, আৰু ইয়াক বেছিদিন সাঁচি ৰাখিব নোৱাৰি (হ্ৰস্বস্থায়ী)।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; এই খাদ্যবিধ প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো প্ৰথমে টান বা কঠিন পুৰখিনি প্ৰস্তুত কৰি সৰু সৰু টুকুৰাকৈ কাটি লৈ আৰম্ভ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পুৰৰ টুকুৰাটো পানীত ডুবাই লৈ বাৰে বাৰে বৰা চাউলৰ শুকান গুড়িত ডলাখন জোকাৰি জোকাৰি ঘূৰণীয়া আকৃতিলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[File:Yuanhsiao (yuanxiao) and tangyuan.jpg|thumb|ইউয়ানশিয়াও ( বাঁওফালে, মাজত) আৰু টাংইউৱান (সোঁফালে)]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Yuanxiao}}

[[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:চীনৰ উৎসৱ]]</text>
      <sha1>f7lebj011u8ys4ywg27o8ggkeu7abg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী</title>
    <ns>14</ns>
    <id>139400</id>
    <revision>
      <id>633759</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>633759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633760</id>
      <parentid>633759</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="924h9ky981i5t9w3dc47jq2oa4pt4m6" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:চীন]]</text>
      <sha1>924h9ky981i5t9w3dc47jq2oa4pt4m6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633761</id>
      <parentid>633760</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T08:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনশৈলী]]ৰ পৰা [[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>633760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="924h9ky981i5t9w3dc47jq2oa4pt4m6" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ৰন্ধনপ্ৰণালী]]
[[শ্ৰেণী:চীন]]</text>
      <sha1>924h9ky981i5t9w3dc47jq2oa4pt4m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনশৈলী</title>
    <ns>14</ns>
    <id>139401</id>
    <redirect title="শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী" />
    <revision>
      <id>633762</id>
      <timestamp>2026-08-31T08:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনশৈলী]]ৰ পৰা [[শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]লৈ Kandarpajit Kallolয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>633762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="l07f1brushrpzzzd8yyyv3j6obsr1qa" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:শ্ৰেণী:চীনা ৰন্ধনপ্ৰণালী]]</text>
      <sha1>l07f1brushrpzzzd8yyyv3j6obsr1qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মালানা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139402</id>
    <revision>
      <id>633765</id>
      <timestamp>2026-08-31T09:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43999" sha1="crequssk1wtiqtx1xzo6o97uukpde0j" xml:space="preserve">{{Short description|ভাৰতৰ গাঁও}}
{{Infobox settlement
| name = মালানা
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Malana Village during sunset.jpg
| image_caption =
| pushpin_map = India Himachal Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশত অৱস্থান
| coordinates = {{coord|32|03|46|N|77|15|38|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[হিমাচল প্ৰদেশ]]
| established_title = &lt;!-- প্ৰতিষ্ঠা --&gt;
| established_date =
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_footnotes =
| population_total = ৪৭০০
| population_as_of = জুলাই ২০১৭&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]
| demographics1_title2 = আঞ্চলিক
| demographics1_info2 = [[কুল্লুই]]&lt;ref&gt;{{cite web| website=Literary Herald |title=Language and dialect of Himachal Pradesh |url=https://tlhjournal.com/uploads/products/35.shradha-shandil-article.pdf?utm_}})&lt;/ref&gt;
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code_type = &lt;!-- [[ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] --&gt;
| postal_code =
| website =
| population_demonym = মালানী,&lt;ref name = toii /&gt; মালানী&lt;ref name = bbcc /&gt;
}}

'''মালানা''' {{en|Malana}} [[ভাৰত]]ৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। কুল্লু উপত্যকাৰ উত্তৰ-পূবত থকা পাৰ্বতী উপত্যকাৰ এটা পাৰ্শ্ব উপত্যকা মালানা নালাত অৱস্থিত এইখনেই একমাত্ৰ গাঁও। ইয়াৰ ওপৰত চন্দ্ৰখানি আৰু দেও টিব্বা পৰ্বতৰ শৃংগসমূহৰ ছাঁ পৰে। এই গাঁওখন সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা {{convert|2652|m|ft}} উচ্চতাত, প্ৰবল সোঁতেৰে বৈ যোৱা মালানা নদীৰ কাষৰ এটা দুৰ্গম মালভূমিত অৱস্থিত। মালানাৰ নিজা জীৱন-শৈলী আৰু সামাজিক গাঁথনি আছে আৰু ইয়াৰ লোকসকলে নিজৰ ৰীতি-নীতি কঠোৰভাৱে পালন কৰে। মালানাক লৈ কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ''Malana: Globalization of a Himalayan Village''&lt;ref&gt;[http://www.veverkabros.com/Projects.html Malana: Globalization of a Himalayan Village, 2010 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628154944/http://www.veverkabros.com/Projects.html |date=28 June 2010}}&lt;/ref&gt; আৰু ''Malana, A Lost Identity''&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.cultureunplugged.com/play/1212/-Malana--A-Lost-Identity | title=Documentary Film makers &amp; Film Productions. Watch Documentaries Online }}&lt;/ref&gt; উল্লেখযোগ্য। মালানাৰ অধিবাসীসকলৰ পৰম্পৰাগত ভাষা কানাশীৰ বৰ্তমানৰ বক্তাৰ সংখ্যা প্ৰায় ১৭০০। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লত পোৱা ৫৬৩জনৰ তুলনাত এই সংখ্যা প্ৰায় তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে, যি জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ সৈতে প্ৰায় সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[http://www.ignca.nic.in/ex_0055.htm Malana : Shangrila in the Himalayas]&lt;/ref&gt; গাঁওখনলৈ যোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ পথটো জাৰি হৈ আহিছে। 

গাঁওখনৰ কঠোৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, বাহিৰৰ লোকক গাঁওখনৰ কোনো বস্তু, আনকি গাঁওবাসী আৰু মন্দিৰসমূহো শাৰীৰিকভাৱে স্পৰ্শ কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হয়। এই নিয়ম ভংগ কৰিলে ২,৫০০ৰপৰা ৩,৫০০ টকালৈ জৰিমনা বিহা হয়। বাহিৰৰ কোনো লোকে স্পৰ্শ কৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে গা-ধোৱাৰ বাবে জনাজাত।&lt;ref name = toii&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/watch-this-bizarre-tradition-of-malana-in-kasol-doesnt-let-you-touch-anything-details-inside/articleshow/98969179.cms|work=Times of India|title=Why tourists are not allowed to touch anything in this Kasol village|date=2023-03-24|access-date=2024-08-29}}&lt;/ref&gt; ইজনে সিজনক স্পৰ্শ নকৰিবলৈ লেনদেনৰ সময়ত টকা মাটিত থৈ দিয়া হয়। গাঁওবাসীয়ে গাঁওখনৰ ‘পৱিত্ৰতা’ ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই পৰম্পৰা কঠোৰভাৱে পালন কৰে।&lt;ref name = bbcc&gt;{{cite news |last1=Chakraborty |first1=Mehk |title=Malana: A Himalayan village shrouded in myth |url=https://www.bbc.com/travel/article/20180821-malana-a-himalayan-village-shrouded-in-myth| date = 2018-08-21|work=BBC|access-date=2024-08-29}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, জামলু ''[[ঋষি]]'' মালানাত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁ নিয়ম-কানুন সৃষ্টি কৰিছিল। স্থানীয় লোকসকলে দাবী কৰে যে জামলু ঋষি নামৰ তেওঁলোকৰ ''দেৱতা''ৰ নিৰ্দেশনাত সুসংগঠিত সংসদীয় ব্যৱস্থাৰে মালানা পৃথিৱীৰ অন্যতম প্ৰাচীন গণতন্ত্ৰ আছিল।&lt;ref&gt;Kulu The End of the Habitable World By Penelope Chetwode page 89 {{ISBN|81-85113-20-3}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান জামলুক পুৰাণৰ এজন ঋষি হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয় যদিও এই পৰিচয় তুলনামূলকভাৱে শেহতীয়া। বিশ্বাস কৰা হয় যে আৰ্যসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বৰ সময়ৰপৰাই জামলুৰ পূজা কৰা হৈছিল। জি. এম. ইয়ং আৰু পেনেলোপ চেটউডে এজন গোড়া [[ব্ৰাহ্মণ]] পুৰোহিতৰ [[#ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ কাহিনী|এটা কাহিনী]] বৰ্ণনা কৰিছে। সেই পুৰোহিতজনে মালানা ভ্ৰমণ কৰি স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ দেৱতাৰ বংশপৰিচয়ৰ বিষয়ে শিক্ষা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু জামলু কোন সেই কথা নাজানে বুলি স্বীকাৰ কৰি তেওঁ গাঁওখন এৰি যাবলগীয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Penelope Chetwode (1972). &quot;Kulu The End of the Habitable World. p. 90. {{ISBN|81-85113-20-3}}&lt;/ref&gt;

মালানাৰ জামলু দেৱতাক কেন্দ্ৰ কৰি থকা লোকপৰম্পৰাত জামলু কোনো এটা স্থিৰ দেৱতা হিচাপে নহয়, বৰং দীৰ্ঘ ঐতিহাসিক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে গঢ় লৈ উঠা এক স্তৰীভূত সাংস্কৃতিক উপস্থিতি হিচাপে প্ৰকাশ পায়। এই প্ৰক্ৰিয়া পশ্চিম [[হিমালয়]]ৰ স্থানীয় বিশ্বাস, স্মৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তনৰ পাৰস্পৰিক সংযোগৰ মাজেৰে গঢ় লৈ উঠিছে। স্থানীয়ভাৱে জামলুক [[জমদগ্নি|জমদগ্নি ঋষি]] হিচাপে বুজা হয় যদিও এই পৰিচয়ে বিশ্বাসৰ পুৰণি স্তৰসমূহ মচি নিদিয়ে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ই এনে এক ক্ৰমাগত আত্মীকৰণক প্ৰতিফলিত কৰে, যাৰ জৰিয়তে কোনো থলুৱা দেৱতা বা ভূ-খণ্ডৰ ৰক্ষকক বহল ব্ৰাহ্মণ্যবাদী পৰিকাঠামোৰ ভিতৰত ব্যাখ্যা কৰা হয়, অথচ তেওঁৰ স্থানীয় কৰ্তৃত্ব, আচাৰগত স্বায়ত্তশাসন আৰু সামাজিক ভূমিকা অটুট থাকে। জামলুৰ সৈতে জড়িত লোককথাত পৱিত্ৰ আইন, সমাজৰ শৃংখলা আৰু গাঁওখনৰ ওপৰত দেৱতাৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰপৰা এনে এজন দেৱতাৰ ধাৰণা পোৱা যায়, যাৰ বৈধতা কেৱল পৌৰাণিক বংশপৰিচয়ৰ ওপৰত নহয়, বৰং দৈনন্দিন সামাজিক আচাৰ আৰু পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰশীল। একে সময়তে জামলুক কেন্দ্ৰ কৰি থকা কাহিনীৰ বিভিন্ন স্তৰত বৃহত্তৰ হিমালয়ীয় ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ প্ৰতিধ্বনি দেখা যায়। ইয়াত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ পূৰ্বৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্য থকা উপাদান, বন আৰু প্ৰাৰম্ভিক বৌদ্ধ বিশ্বতত্ত্বৰ সম্ভাৱ্য সাদৃশ্য আৰু পৰৱৰ্তী হিন্দু পুনৰ্ব্যাখ্যা একেলগে থাকিলেও ইটোৱে সিটোৰ মাজত সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হোৱা নাই। এই অৰ্থত জামলুৱে এক সাংস্কৃতিক সেতুৰ ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেখা যায় যে হিমালয়ৰ সমাজসমূহে [[কুল্লু]], [[লাডাখ]], [[তিব্বত]] আৰু ইয়াৰ বাহিৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত বৃহত্তৰ ধৰ্মীয় প্ৰভাৱসমূহ কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰি স্থানীয় ৰূপ দিছিল, আৰু মৌখিক পৰম্পৰা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে নিজৰ ধাৰাবাহিকতা কেনেদৰে ৰক্ষা কৰিছিল। সেয়ে এই লোককথাই জামলুক কেৱল পৌৰাণিক দেৱতা হিচাপে নহয়, পশ্চিম হিমালয়ৰ পৰিচয়, পৱিত্ৰ ভূগোল, ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংমিশ্ৰণৰ ইতিহাস বুজিবলৈ সহায় কৰা এক ঐতিহাসিক সংযোগস্থল হিচাপেও প্ৰকাশ কৰে।

লোককথাত এই দেৱতাৰ জামলু, জাইমো, জমদগ্নি ঋষি, জামলু ঋষি আদি বহু নাম আছে আৰু তেওঁক তেওঁৰ পত্নী মাতা ৰেণুকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। আন কিছুমান লোককথাত লাহাউলৰ ৰজা ঘেপান, বনালী ([[হিড়িম্বা]], [[মানালী]]) আৰু জামলুক ভাই-ভনী বুলি গণ্য কৰা হয়। হাম্পটা অঞ্চলত ‘জেঠা হাম্পটা-কোণা মালানা’ বুলি এটা প্ৰসিদ্ধ প্ৰবাদ আছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে জ্যেষ্ঠজনে হাম্পটাত আৰু কনিষ্ঠজনে মালানাত থাকে। ইয়াৰদ্বাৰা বুজোৱা হয় যে হাম্পটাৰ লোকসকলে মালানাৰ লোকসকলতকৈও পুৰণি কালৰপৰা জামলুৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি দাবী কৰে। এটা লোককথা অনুসৰি জামলুৱে হাম্পটাৰ মাজেৰে এটা টোপোলা কঢ়িয়াই নিছিল আৰু তাত বৰ্তমান কুল্লু উপত্যকাত থকা সকলো দেৱতা আছিল। পাছত প্ৰবল বতাহ বলি সেই দেৱতাসমূহ কুল্লুৰ বিভিন্ন স্থানত সিঁচৰতি হৈ পৰে, যাক ‘থাৰাহ কাৰ্ডু’ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ এইটোও যে কুল্লু উপত্যকাত একে নাম আৰু মৰ্যাদাৰ দেৱতাসকলৰ মাজতো স্তৰভেদ আছে আৰু তেওঁলোকক কেন্দ্ৰ কৰি বিভিন্ন লোককথা আৰু কিংবদন্তি প্ৰচলিত। 

মালানাক পৃথিৱীৰ ‘অন্যতম প্ৰাচীন গণতন্ত্ৰ’ বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kullutourism.com/malana-village-kullu-trek.php|title=Malana - World's Oldest Democracy - Kullu |website=kullutourism.com |access-date=2018-01-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=[https://www.amarujala.com/shimla/malana-village-of-kullu-has-oldest-democracy-in-world](https://www.amarujala.com/shimla/malana-village-of-kullu-has-oldest-democracy-in-world) |title=यहां सदियों से गांव की संसद ही तय करती है कायदा कानून - Amarujala |work=Amar Ujala |access-date=2018-01-09 |language=en}}&lt;/ref&gt; গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোক [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সৈন্যসকলৰ বংশধৰ, যিসকল আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ এই স্থানত আবদ্ধ হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Experts-to-study-Alexanders-last-descendants-in-Himachal/articleshow/4832428.cms |title=Experts to study Alexander's 'last descendants' in Himachal - Times of India |work=The Times of India |access-date=2018-01-09}}&lt;/ref&gt;

এটা বান্ধ প্ৰকল্প মালানা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰই মালানাক বিশ্বৰ আন অংশৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ কৰি তুলিছে আৰু অঞ্চলটোৰ বাবে ৰাজহৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। এটা নতুন পথে কেইবাদিনো খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময় কমাই মাত্ৰ ৪ ঘণ্টা কৰিছে। ২০০৮ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত গাঁওখনত প্ৰায় ৫ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় জ্বলি থকা এক ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ডই গাঁওখনৰ সাংস্কৃতিক গাঁথনি আৰু প্ৰাচীন মন্দিৰসমূহৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰে।&lt;ref name=fire&gt;{{cite news |last1=Joshi |first1=Namratha |title=Jamlu's fire |url=https://books.google.com/books?id=SjEEAAAAMBAJ&amp;q=malana+village&amp;pg=PA52 |accessdate=12 July 2015 |publisher=Outlook magazine. M/s Kasturi ad sons |date=26 January 2008}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত গাঁওখনত প্ৰায় এডজন অতিথিশালা আৰু ৰেস্তোৰাঁ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। এই নিৰ্দেশ দেৱতা জামলুৰ আদেশত দিয়া বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;

== চৰকাৰ ==
গাঁওখন ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত যদিও ইয়াৰ লোকসকলে নিজকে ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য নকৰে। তেওঁলোকৰ নিজা ন্যায়িক ব্যৱস্থাও আছে। গাঁওখন দ্বিসদনীয় সংসদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ নিম্ন সদনক কানিষ্ঠাং আৰু উচ্চ সদনক জ্যেষ্ঠাং বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; বৰ্তমানৰ [[পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]]ৰ মুৰব্বী হৈছে ভাগী ৰাম।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;

== ভাষা ==
মালানাৰ বাসিন্দাসকলে কানাশী বা ৰক্ষ ভাষাত কথা কয়।&lt;ref&gt;&quot;About Malana&quot; {{cite web |url=http://www.mykullumanali.com/malana/about-malana.html |title=About Malana |accessdate=2010-07-26 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110320103650/http://www.mykullumanali.com/malana/about-malana.html |archivedate=20 March 2011 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; এই ভাষা কেৱল গাঁওবাসীয়েহে বুজে। কানাশী ভাষা ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহত কোৱা কোনো উপভাষাৰ সৈতে মিল নাথাকে, কিন্তু ই সংস্কৃত আৰু কেইবাটাও তিব্বতীয় উপভাষাৰ সংমিশ্ৰণ যেন লাগে।&lt;ref&gt;Dr. Virendra Bangroo, &quot;Malana: A Lost Utopia In The Himalayas,&quot; http://ignca.nic.in/nl002401.htm &lt;/ref&gt; ইয়াক তিব্বত-বাৰ্মী ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। কানাশী ভাষাৰ সৈতে কিন্নৌৰৰ কোনো তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাৰ পাৰস্পৰিক বোধগম্যতা নাই।

== অৰ্থনীতি ==
মালানাৰ অৰ্থনীতি পৰম্পৰাগতভাৱে শণৰপৰা পাচি, ৰছী আৰু চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; শতিকাজুৰি ভাং বৈধ নগদ শস্য হিচাপে খেতি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite magazine |quote=Local lawmakers and officials say the plant is part of their tradition and empathize with people in steep, remote villages who consider cannabis the only cash crop they can grow in harsh weather and geographic conditions. Maheshwar Singh, a local lawmaker and the descendant head of the royal family of Kullu, said a look at the old tax books shows that the plant was legally cultivated and sold for decades before India's drug law. |title=For this Himachal village, banned cannabis is its source of livelihood |first=Prabhash K. |last=Dutta |date=December 4, 2016 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/indian-village-malana-himachal-pradesh-cannabis-livelihood-355610-2016-12-04 |magazine=India Today}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ৰ দশকৰপৰা মালানা বিনোদনমূলক মাদক পৰ্যটনৰ এক গন্তব্যস্থান হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; গাঁওখনত [[মাকৈ]] আৰু [[আলু]]ও উৎপাদন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; বৰ্তমান পৰ্যটন গাঁওখনৰ আয়ৰ এক মুখ্য উৎস। কিন্তু পৰ্যটকসকলে কেৱল গাঁওখনৰ বাহিৰৰ কেফেতহে থাকিব পাৰে; গাঁওখনৰ ভিতৰত বা পূৰ্বতে অনুমতি থকা বাসগৃহসমূহত থাকিব নোৱাৰে। 

== সংস্কৃতি আৰু জীৱন-শৈলী ==
[[File:Aerial picture of Malana, Himachal Pradesh.jpg|thumb|গাঁওখনৰ আকাশী দৃশ্য]]

গাঁওখনৰ প্ৰশাসন গণতান্ত্ৰিক আৰু স্থানীয় লোকসকলে ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ পুৰণি গণৰাজ্য বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite journal |last1 = Giroti |first1 = R |last2 = Talwar |first2 = I |date = Apr 2010 |title = The Most Ancient Democracy in the World is a Genetic Isolate: An Autosomal and Y-Chromosome Study of the Hermit Village of Malana (Himachal Pradesh, India) |journal = Hum. Biol. |volume = 82 |issue = 2 |pages = 123–41 |pmid=20649396 |doi=10.3378/027.082.0201 |s2cid = 22324205 |jstor=41466666}}&lt;/ref&gt;

[[কুল্লু]] উপত্যকাৰ অংশ হোৱা সত্ত্বেও, মালানাৰ লোকসকলৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য অতি পৃথক আৰু উপত্যকাৰ আন লোকসকলতকৈ তেওঁলোকৰ উপভাষাও পৃথক বুলি এটা লোকবিশ্বাস আছে। কিন্তু হিমাচলৰ উপত্যকাসমূহত বহুতো পৃথক পাহাৰী উপভাষা আছে আৰু ইয়াৰে কিছুমান ইটোৱে সিটোৰপৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক। সেয়ে মালানাৰ লোকসকলৰ দুৰ্গমতাৰ বাবে তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক বা ভাষিক স্বকীয়তা প্ৰমাণ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম হৈছে পাৰ্বতী উপত্যকাত ভাং আৰু হাচিছৰ বাণিজ্য। 

=== জামলু দেৱতা ===
মালানাৰ সামাজিক গাঁথনি প্ৰকৃততে গাঁওবাসীৰ শক্তিশালী দেৱতা জামলু দেৱতাৰ ওপৰত থকা অটুট বিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। গাঁওখনৰ সমগ্ৰ প্ৰশাসন এখন গাঁও পৰিষদৰ জৰিয়তে তেওঁৰদ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়। এই পৰিষদৰ এঘাৰজন সদস্য আছে আৰু তেওঁলোকক জামলুৰ প্ৰতিনিধি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে তেওঁৰ নামত গাঁওখন পৰিচালনা কৰে। যিকোনো বিবাদত তেওঁৰ সিদ্ধান্তই চূড়ান্ত আৰু কোনো বাহিৰৰ কৰ্তৃপক্ষৰ প্ৰয়োজন নহয়। সেয়ে মালানাক হিমালয়ৰ [[এথেন্স]] বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;[http://voyageforum.com/voyage/inde_malana_manali_athenes_himalaya_D762971/ Malana (Manali): Athènes de l'Himalaya]&lt;/ref&gt;

এজন গাঁওবাসীয়ে দৈৱবাণী কওঁতা হিচাপে সেৱা আগবঢ়াই জামলুক আহ্বান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/hasish-village-malana-s-deity-orders-restaurants-guest-houses-shut-to-save-culture/story-LBj0YA3NtbrdGmJEln2w1J.html |newspaper=Hindustan Times|title='Deity orders' closure of joints, guest houses at Malana village famous for hash |first=Gaurav |last=Bisht |date=July 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714004314/http://www.hindustantimes.com/india-news/hasish-village-malana-s-deity-orders-restaurants-guest-houses-shut-to-save-culture/story-LBj0YA3NtbrdGmJEln2w1J.html|archive-date=July 14, 2017}}&lt;/ref&gt; দেৱতা জামলু [[জমদগ্নি]] ঋষি নামেৰেও জনাজাত। 

==== ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ কাহিনী ====
১৯১১ চনত ইংৰাজ ইতিহাসবিদ জি. এম. ইয়ং মালানা ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত গাঁওবাসীয়ে তেওঁক জামলু আৰু মালানাৰ সৈতে জড়িত এটা কাহিনী কৈছিল। এজন [[ব্ৰাহ্মণ]] পুৰোহিত বা পণ্ডিতে জামলুৰ ([[জমদগ্নি]] বুলি কোৱা হৈছিল) কথিত প্ৰকৃত বংশপৰিচয় এখন পাৰ্চমেণ্টত লিখি মালানা গাঁৱলৈ লৈ আহিছিল। গাঁওবাসীয়ে তেওঁক সেই লিখাখন মন্দিৰত থৈ জামলুৱে ইয়াক চিনি পায় নে নাই চাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। তেতিয়া কথিতভাৱে দেৱতাৰ আত্মা একদল মানুহৰ মাজত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। সেই লোকসকলক ‘ৰা দেও’ বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে উন্মাদৰ দৰে কথা-বতৰা পাতিবলৈ ধৰিছিল, যাৰ ফলত ব্ৰাহ্মণজন হতভম্ব হৈছিল। তথাপি তেওঁ কেৱল কঁকালত কাপোৰ পিন্ধা আৰু পাৰ্চমেণ্টখন কঢ়িয়াই থকা মালানাৰ এজন লোকৰ সৈতে মন্দিৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই গৈছিল। মন্দিৰৰ ভিতৰত ব্ৰাহ্মণজন পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত আৰু বাকৰুদ্ধ হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁৰ সংগীয়ে তেওঁক টানি বাহিৰলৈ আনিবলগীয়া হৈছিল। মন্দিৰৰ ভিতৰত কি ঘটিছিল সেই বিষয়ে তেওঁলোকৰ কোনোৱেই একো কোৱা নাছিল। কিন্তু ব্ৰাহ্মণজনে কথিতভাৱে পাৰ্চমেণ্টখন ফালি পেলাই আৰু জামলু কোন সেই কথা নাজানে বুলি স্বীকাৰ কৰি গাঁওখন এৰি গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;&gt;{{cite journal |last1=Young |first1=George Malcolm |title=Malana and the Akbar-Jamlu Legend |journal=Journal of the Panjab Historical Society |date=1916 |volume=4 |issue=2 |pages=77–149}}&lt;/ref&gt;

ইয়ঙৰ মতে, কাহিনীটো সত্য হ'লে ইয়াৰ ব্ৰাহ্মণজনে গাঁওবাসীয়ে দেখুওৱা অৱজ্ঞা সত্ত্বেও জামলুক হিন্দু দেৱমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ লক্ষ্যত সফল হৈছিল। জামলুক কেতিয়াবা ‘জমদগ্গন’ নামৰেও কোৱা হয় আৰু তেওঁৰ কথিত জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গাইফানকো ‘জগমদম্ব’ বুলি কোৱা হয়। এই দুয়োটা নামেই যেন জমদগ্নিৰ ৰূপভেদ। ইয়াৰ উপৰি জমদগ্নিৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ [[পৰশুৰাম]] ওচৰৰ এখন গাঁৱত দেৱতা হিচাপে পূজিত হয় আৰু তেওঁক জামলুৰ পুত্ৰ হিচাপেও স্বীকাৰ কৰা হয়। ইয়ঙে এতিয়াও বিশ্বাস কৰে যে জামলু আৰু [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]ৰ আন স্থানীয় দেৱতাসকল পুৰণি থলুৱা দেৱতাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। কিন্তু তেওঁ এইটোও লক্ষ্য কৰিছিল যে সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোক হিন্দু উপাদানৰ সৈতে সমন্বিত হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল নামসমূহ ইতিহাসত হেৰাই গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

==== আকবৰ-জামলু কিংবদন্তি ====
১৯১১ চনত জি. এম. ইয়ংক জামলুৰ সৈতে জড়িত আন এটা কাহিনীও কোৱা হৈছিল। এই কাহিনীটো [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ [[আকবৰ|আকবৰেে]] মালানালৈ পঠিয়াইছিল বুলি কোৱা ধৰ্মীয় মূৰ্তিসমূহৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত। কোৱা হয় যে বছৰত এবাৰ [[ফাগুন]] মাহত জামলুৰ উৎসৱৰ সময়ত এই মূৰ্তিসমূহ বাহিৰলৈ উলিওৱা হয়। অৱশ্যে মূৰ্তিসমূহে কাক বা কিহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে সেয়া জনা নাযায়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

কাহিনীটো এজন [[সাধু]] মালানালৈ তীৰ্থযাত্ৰাত অহাৰপৰা আৰম্ভ হয়। যাত্ৰা শেষ কৰি তেওঁ গাঁও এৰি যোৱাৰ সময়ত পৰম্পৰা অনুসৰি জামলুৰ কোষাগাৰৰপৰা এখন কম্বল আৰু অলপ টকা তেওঁক দিয়া হৈছিল। সাধুজনে [[দিল্লী]]লৈ যাত্ৰা কৰে আৰু নগৰত প্ৰৱেশৰ কৰ হিচাপে তেওঁৰপৰা পৱিত্ৰ টকাৰ কিছু অংশ লৈ লোৱা হয়। এই পৱিত্ৰতা ভংগৰ ঘটনাত জামলু ক্ৰুদ্ধ হোৱা বুলি কোৱা হয় আৰু আকবৰ কোনো ৰোগত আক্ৰান্ত হয়। সেই ৰোগটো কথিতভাৱে [[কুষ্ঠ ৰোগ]] আছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

ৰোগটো অলৌকিক কাৰণত হোৱা বুলি উপলব্ধি কৰি আকবৰে তেওঁৰ মৌলৱীসকলৰ পৰামৰ্শ লয় যদিও তেওঁলোকে সহায় কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ পৰামৰ্শ লয় আৰু তেওঁলোকে তেওঁৰ ৰোগৰ সঠিক কাৰণ জনায়। তেওঁলোকে কয় যে যিমান সময়লৈকে লোৱা পৱিত্ৰ টকা বিচাৰি উলিয়াই মালানালৈ ঘূৰাই দিয়া নহয়, সিমান সময়লৈকে ৰোগটো থাকিব। আকবৰে কিমান টকা লোৱা হৈছিল সোধাত ব্ৰাহ্মণসকলে কয় যে মাত্ৰ দুটা পইচা লোৱা হৈছিল। আকবৰে কয় যে তেওঁৰ কোষাগাৰত ইমান কম পৰিমাণৰ টকা বিচাৰি উলিওৱাটো অসম্ভৱ হ'ব। তথাপি ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁক চেষ্টা কৰিবলৈ কয়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

আকবৰে অলৌকিকভাৱে নিজৰ কোষাগাৰৰ বহু টকাৰ মাজত ইটোৱে সিটোৰ সৈতে লাগি থকা সেই দুটা মুদ্ৰা বিচাৰি পায়। ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁক মুদ্ৰাকেইটা ঘূৰাই দিবলৈ মালানালৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিবলৈ কয়। কিন্তু দীঘলীয়া আৰু কষ্টকৰ যাত্ৰা কৰিব নোৱাৰি আকবৰে তেওঁৰ সলনি নিজৰ সোণৰ মূৰ্তি, ঘোঁৰা আৰু হাতীৰ মূৰ্তি পঠিয়ায়। ইয়াৰ ফলত জামলু সন্তুষ্ট হয় আৰু আকবৰৰ ৰোগ আৰোগ্য হয়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

এই কাহিনী মালানাত [[ফাগুন]] মাহৰ ১২ তাৰিখে পুনৰভিনয় কৰা হয়। কোৱা হয় যে মূৰ্তিসমূহ এটা বনৰ মাজলৈ শোভাযাত্ৰা কৰি লৈ যোৱা হয়। তাত মাটিত এটা সৰু শিল পুতি থোৱা আছে, যিটো স্থানে জামলুৱে সম্ৰাটৰ সন্মান গ্ৰহণ কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰিছিল বুলি চিহ্নিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

ইয়ঙৰ মতে, মূৰ্তিসমূহৰ অস্তিত্বৰ বাবে এই কাহিনীটোৰ আধাৰত কিছু সত্য থকা সম্ভৱ। কিন্তু ইয়াত আকবৰৰ প্ৰকৃততে ভূমিকা আছিল নে নাই সেয়া অসম্ভৱ যেন লাগে, কাৰণ কাহিনীটোত তেওঁৰ ভূমিকাৰ সৈতে কোনো বিশেষ তাৎপৰ্য জড়িত নহয়। ইয়ঙৰ মতে, মূৰ্তিসমূহ আৰু সেইবোৰৰ সৈতে জড়িত আচাৰ-অনুষ্ঠান ইয়াতকৈ বহু পুৰণি সময়ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

=== হেলেনীয় সংযোগ ===

তেওঁলোকৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন কিংবদন্তি আছে। ইয়াৰে এটা অনুসৰি, তেওঁলোক [[আলেকজেণ্ডাৰ|আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সৈন্যবাহিনীৰ মেচিডোনীয় সৈন্যসকলৰ বংশধৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিংবদন্তি অনুসৰি, আলেকজেণ্ডাৰে দেশ এৰি যোৱাৰ পাছত কিছুমান সৈন্যই এই দুৰ্গম অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু পিছত তাতেই স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰিছিল। অৱশ্যে যথেষ্ট ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নথকাৰ বাবে এই পৌৰাণিক কাহিনীটো বিতৰ্কিত।&lt;ref name = bbcc /&gt; আনহাতে কিছুমানৰ দাবী অনুসৰি পাকিস্তানৰ কালাশ উপত্যকাহে সেই অঞ্চল য'ত আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ সৈন্যসকলে প্ৰকৃততে আশ্ৰয় লৈছিল। এই কিংবদন্তি স্থানীয় লোকসকলৰ ইন্দো-আৰ্য বংশোদ্ভৱৰ কিংবদন্তিৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, কাৰণ ইন্দো-আৰ্যসকল আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ সৈন্যসকলতকৈ প্ৰায় এহাজাৰ বছৰ আগৰ। মালানাৰ জনসংখ্যাৰ শেহতীয়া জিনীয় পৰীক্ষাই গ্ৰীক উৎপত্তিতকৈ ইন্দো-আৰ্য উৎপত্তিৰ সৈতে অধিক সামঞ্জস্য দেখুৱায়। তেওঁলোকৰ ৱাই-ডিএনএৰ বৃহৎ অংশ জে২ আৰু আৰ১এ হেপ্ল'টাইপেৰে গঠিত, যিবোৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ বা দক্ষিণ ভাৰতৰ অধিকাংশ ভাৰতীয়ৰ মাজত পোৱা যায়। ইয়াৰ বিপৰীতে গ্ৰীক উৎপত্তিত আৰ২বি আদি ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ ৱাই-ডিএনএ হেপ্ল'টাইপৰ সংমিশ্ৰণ আশা কৰা হ'লহেঁতেন।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt; জে২ আৰু আৰ১এ হৈছে পিতৃসূত্ৰীয় বংশধাৰা, যিবোৰ উত্তৰ বা দক্ষিণ ভাৰতৰ জনসংখ্যাৰ ক্ৰমে ২০% আৰু ৪০%তকৈ অধিক লোকৰ মাজত পোৱা যায়, কিন্তু গ্ৰীচৰ দৰে ভূমধ্যসাগৰীয় সমাজত ই অতি দুৰ্লভ। 

=== মন্দিৰ ===
গাঁওখনত কেইবাটাও প্ৰাচীন মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কাঠৰ খোদিত কাম আৰু হৰিণৰ মূৰেৰে সজোৱা কাঠকুনি শৈলীত নিৰ্মিত জামলু মন্দিৰ&lt;ref name=fire/&gt; আৰু [[ৰুক্মিণী]] মন্দিৰ উল্লেখযোগ্য। 

=== মালানা ক্ৰীম ===
মালানা ইয়াৰ “মালানা ক্ৰীম”ৰ বাবে বিখ্যাত। ই পাৰ্বতী উপত্যকাত গজা ভাং গছৰপৰা তৈয়াৰ কৰা এক সামগ্ৰী।&lt;ref&gt;{{cite news |newspaper=Hindustan Times |title=Hash through hashtag: Himachal's famed marijuana on sale via Instagram, Speed Post |first=Aarish |last=Chhabra |date=March 21, 2017 |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/hash-through-hashtag-himachal-s-famed-marijuana-on-sale-via-instagram-speed-post/story-BosATt2zX028mUC3rhzS0K.html |quote=Other photos had an entry gate of Malana, considered to have the best quality of cannabis in the world.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; মালানা ক্ৰীমক উচ্চ বিশুদ্ধতাৰ হাচিছ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://qz.com/1026188/malana-an-ancient-himalayan-village-known-for-indias-best-hash-is-now-off-limits-for-tourists/ |work=Quartz (publication) |quote=An isolated village nestled in the Himalayas, Malana is popular for Malana Cream, a strain of cannabis with a high oil content and intense aroma [...] Malana Cream is among the most expensive hashish on the famed cannabis menus of Amsterdam. A tola, or 11.66 grams, sells for over $250 there and over Rs4,000 ($60) in India. |title=An ancient Himalayan village known for India's best hash is now off limits for tourists |date=July 11, 2017 |first=Manu |last=Balachandran}}&lt;/ref&gt; মালানা ক্ৰীম প্ৰস্তুত কৰিবলৈ সতেজ ভাংৰ ফুল দুয়োখন হাতৰ মাজত বাৰে বাৰে ঘঁহি তাৰ ৰস উলিয়াই হাতৰ তলুৱাত আঠাযুক্ত হাচিছৰ এটা স্তৰ সৃষ্টি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/travel/among-the-world-s-top-stoner-spots-malana-now-cannot-do-without-marijuana/story-rbiWwsRw44NcIjcCQyIvjM.html |title = Among the world's top stoner spots, Malana now cannot do without marijuana |date = 4 December 2016}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঠন ==

* {{cite news |last1=Chakraborty |first1=Mehk |title=Malana: A Himalayan village shrouded in myth |url=https://www.bbc.com/travel/article/20180821-malana-a-himalayan-village-shrouded-in-myth |work=bbc.com }}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons category|Malana, Himachal Pradesh}}
* [http://www.ignca.gov.in/ex_0055.htm Malana : Shangrila in the Himalayas]
* [http://www.ignca.gov.in/bangru04.htm Himalayan Culture and Mountaineering Museum]</text>
      <sha1>crequssk1wtiqtx1xzo6o97uukpde0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633766</id>
      <parentid>633765</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:হিমাচল প্ৰদেশ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44061" sha1="hml6p0g0n0oemqj3vbkjkpcfzjvic81" xml:space="preserve">{{Short description|ভাৰতৰ গাঁও}}
{{Infobox settlement
| name = মালানা
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Malana Village during sunset.jpg
| image_caption =
| pushpin_map = India Himachal Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_caption = ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশত অৱস্থান
| coordinates = {{coord|32|03|46|N|77|15|38|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[হিমাচল প্ৰদেশ]]
| established_title = &lt;!-- প্ৰতিষ্ঠা --&gt;
| established_date =
| unit_pref = Metric
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_footnotes =
| population_total = ৪৭০০
| population_as_of = জুলাই ২০১৭&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]]
| demographics1_title2 = আঞ্চলিক
| demographics1_info2 = [[কুল্লুই]]&lt;ref&gt;{{cite web| website=Literary Herald |title=Language and dialect of Himachal Pradesh |url=https://tlhjournal.com/uploads/products/35.shradha-shandil-article.pdf?utm_}})&lt;/ref&gt;
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভামাস]]
| utc_offset1 = +৫:৩০
| postal_code_type = &lt;!-- [[ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]] --&gt;
| postal_code =
| website =
| population_demonym = মালানী,&lt;ref name = toii /&gt; মালানী&lt;ref name = bbcc /&gt;
}}

'''মালানা''' {{en|Malana}} [[ভাৰত]]ৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ]]ৰাজ্যৰ এখন গাঁও। কুল্লু উপত্যকাৰ উত্তৰ-পূবত থকা পাৰ্বতী উপত্যকাৰ এটা পাৰ্শ্ব উপত্যকা মালানা নালাত অৱস্থিত এইখনেই একমাত্ৰ গাঁও। ইয়াৰ ওপৰত চন্দ্ৰখানি আৰু দেও টিব্বা পৰ্বতৰ শৃংগসমূহৰ ছাঁ পৰে। এই গাঁওখন সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা {{convert|2652|m|ft}} উচ্চতাত, প্ৰবল সোঁতেৰে বৈ যোৱা মালানা নদীৰ কাষৰ এটা দুৰ্গম মালভূমিত অৱস্থিত। মালানাৰ নিজা জীৱন-শৈলী আৰু সামাজিক গাঁথনি আছে আৰু ইয়াৰ লোকসকলে নিজৰ ৰীতি-নীতি কঠোৰভাৱে পালন কৰে। মালানাক লৈ কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ''Malana: Globalization of a Himalayan Village''&lt;ref&gt;[http://www.veverkabros.com/Projects.html Malana: Globalization of a Himalayan Village, 2010 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100628154944/http://www.veverkabros.com/Projects.html |date=28 June 2010}}&lt;/ref&gt; আৰু ''Malana, A Lost Identity''&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.cultureunplugged.com/play/1212/-Malana--A-Lost-Identity | title=Documentary Film makers &amp; Film Productions. Watch Documentaries Online }}&lt;/ref&gt; উল্লেখযোগ্য। মালানাৰ অধিবাসীসকলৰ পৰম্পৰাগত ভাষা কানাশীৰ বৰ্তমানৰ বক্তাৰ সংখ্যা প্ৰায় ১৭০০। ১৯৬১ চনৰ লোকপিয়লত পোৱা ৫৬৩জনৰ তুলনাত এই সংখ্যা প্ৰায় তিনিগুণ বৃদ্ধি পাইছে, যি জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ সৈতে প্ৰায় সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।&lt;ref&gt;[http://www.ignca.nic.in/ex_0055.htm Malana : Shangrila in the Himalayas]&lt;/ref&gt; গাঁওখনলৈ যোৱাৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ পথটো জাৰি হৈ আহিছে। 

গাঁওখনৰ কঠোৰ পৰম্পৰা অনুসৰি, বাহিৰৰ লোকক গাঁওখনৰ কোনো বস্তু, আনকি গাঁওবাসী আৰু মন্দিৰসমূহো শাৰীৰিকভাৱে স্পৰ্শ কৰিবলৈ নিষেধ কৰা হয়। এই নিয়ম ভংগ কৰিলে ২,৫০০ৰপৰা ৩,৫০০ টকালৈ জৰিমনা বিহা হয়। বাহিৰৰ কোনো লোকে স্পৰ্শ কৰাৰ পাছত গাঁওবাসীয়ে গা-ধোৱাৰ বাবে জনাজাত।&lt;ref name = toii&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food-news/watch-this-bizarre-tradition-of-malana-in-kasol-doesnt-let-you-touch-anything-details-inside/articleshow/98969179.cms|work=Times of India|title=Why tourists are not allowed to touch anything in this Kasol village|date=2023-03-24|access-date=2024-08-29}}&lt;/ref&gt; ইজনে সিজনক স্পৰ্শ নকৰিবলৈ লেনদেনৰ সময়ত টকা মাটিত থৈ দিয়া হয়। গাঁওবাসীয়ে গাঁওখনৰ ‘পৱিত্ৰতা’ ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই পৰম্পৰা কঠোৰভাৱে পালন কৰে।&lt;ref name = bbcc&gt;{{cite news |last1=Chakraborty |first1=Mehk |title=Malana: A Himalayan village shrouded in myth |url=https://www.bbc.com/travel/article/20180821-malana-a-himalayan-village-shrouded-in-myth| date = 2018-08-21|work=BBC|access-date=2024-08-29}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
স্থানীয় কিংবদন্তি অনুসৰি, জামলু ''[[ঋষি]]'' মালানাত বাস কৰিছিল আৰু তেওঁ নিয়ম-কানুন সৃষ্টি কৰিছিল। স্থানীয় লোকসকলে দাবী কৰে যে জামলু ঋষি নামৰ তেওঁলোকৰ ''দেৱতা''ৰ নিৰ্দেশনাত সুসংগঠিত সংসদীয় ব্যৱস্থাৰে মালানা পৃথিৱীৰ অন্যতম প্ৰাচীন গণতন্ত্ৰ আছিল।&lt;ref&gt;Kulu The End of the Habitable World By Penelope Chetwode page 89 {{ISBN|81-85113-20-3}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান জামলুক পুৰাণৰ এজন ঋষি হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয় যদিও এই পৰিচয় তুলনামূলকভাৱে শেহতীয়া। বিশ্বাস কৰা হয় যে আৰ্যসকলৰ আগমনৰ পূৰ্বৰ সময়ৰপৰাই জামলুৰ পূজা কৰা হৈছিল। জি. এম. ইয়ং আৰু পেনেলোপ চেটউডে এজন গোড়া [[ব্ৰাহ্মণ]] পুৰোহিতৰ [[#ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ কাহিনী|এটা কাহিনী]] বৰ্ণনা কৰিছে। সেই পুৰোহিতজনে মালানা ভ্ৰমণ কৰি স্থানীয় লোকসকলক তেওঁলোকৰ দেৱতাৰ বংশপৰিচয়ৰ বিষয়ে শিক্ষা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু জামলু কোন সেই কথা নাজানে বুলি স্বীকাৰ কৰি তেওঁ গাঁওখন এৰি যাবলগীয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Penelope Chetwode (1972). &quot;Kulu The End of the Habitable World. p. 90. {{ISBN|81-85113-20-3}}&lt;/ref&gt;

মালানাৰ জামলু দেৱতাক কেন্দ্ৰ কৰি থকা লোকপৰম্পৰাত জামলু কোনো এটা স্থিৰ দেৱতা হিচাপে নহয়, বৰং দীৰ্ঘ ঐতিহাসিক প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে গঢ় লৈ উঠা এক স্তৰীভূত সাংস্কৃতিক উপস্থিতি হিচাপে প্ৰকাশ পায়। এই প্ৰক্ৰিয়া পশ্চিম [[হিমালয়]]ৰ স্থানীয় বিশ্বাস, স্মৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তনৰ পাৰস্পৰিক সংযোগৰ মাজেৰে গঢ় লৈ উঠিছে। স্থানীয়ভাৱে জামলুক [[জমদগ্নি|জমদগ্নি ঋষি]] হিচাপে বুজা হয় যদিও এই পৰিচয়ে বিশ্বাসৰ পুৰণি স্তৰসমূহ মচি নিদিয়ে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ই এনে এক ক্ৰমাগত আত্মীকৰণক প্ৰতিফলিত কৰে, যাৰ জৰিয়তে কোনো থলুৱা দেৱতা বা ভূ-খণ্ডৰ ৰক্ষকক বহল ব্ৰাহ্মণ্যবাদী পৰিকাঠামোৰ ভিতৰত ব্যাখ্যা কৰা হয়, অথচ তেওঁৰ স্থানীয় কৰ্তৃত্ব, আচাৰগত স্বায়ত্তশাসন আৰু সামাজিক ভূমিকা অটুট থাকে। জামলুৰ সৈতে জড়িত লোককথাত পৱিত্ৰ আইন, সমাজৰ শৃংখলা আৰু গাঁওখনৰ ওপৰত দেৱতাৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। ইয়াৰপৰা এনে এজন দেৱতাৰ ধাৰণা পোৱা যায়, যাৰ বৈধতা কেৱল পৌৰাণিক বংশপৰিচয়ৰ ওপৰত নহয়, বৰং দৈনন্দিন সামাজিক আচাৰ আৰু পৰম্পৰাগত প্ৰতিষ্ঠানৰ ওপৰতো নিৰ্ভৰশীল। একে সময়তে জামলুক কেন্দ্ৰ কৰি থকা কাহিনীৰ বিভিন্ন স্তৰত বৃহত্তৰ হিমালয়ীয় ধৰ্মীয় আদান-প্ৰদানৰ প্ৰতিধ্বনি দেখা যায়। ইয়াত ব্ৰাহ্মণ্যবাদৰ পূৰ্বৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে সামঞ্জস্য থকা উপাদান, বন আৰু প্ৰাৰম্ভিক বৌদ্ধ বিশ্বতত্ত্বৰ সম্ভাৱ্য সাদৃশ্য আৰু পৰৱৰ্তী হিন্দু পুনৰ্ব্যাখ্যা একেলগে থাকিলেও ইটোৱে সিটোৰ মাজত সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হোৱা নাই। এই অৰ্থত জামলুৱে এক সাংস্কৃতিক সেতুৰ ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেখা যায় যে হিমালয়ৰ সমাজসমূহে [[কুল্লু]], [[লাডাখ]], [[তিব্বত]] আৰু ইয়াৰ বাহিৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে প্ৰৱাহিত বৃহত্তৰ ধৰ্মীয় প্ৰভাৱসমূহ কেনেদৰে গ্ৰহণ কৰি স্থানীয় ৰূপ দিছিল, আৰু মৌখিক পৰম্পৰা আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে নিজৰ ধাৰাবাহিকতা কেনেদৰে ৰক্ষা কৰিছিল। সেয়ে এই লোককথাই জামলুক কেৱল পৌৰাণিক দেৱতা হিচাপে নহয়, পশ্চিম হিমালয়ৰ পৰিচয়, পৱিত্ৰ ভূগোল, ৰাজনৈতিক কৰ্তৃত্ব আৰু ধৰ্মীয় সংমিশ্ৰণৰ ইতিহাস বুজিবলৈ সহায় কৰা এক ঐতিহাসিক সংযোগস্থল হিচাপেও প্ৰকাশ কৰে।

লোককথাত এই দেৱতাৰ জামলু, জাইমো, জমদগ্নি ঋষি, জামলু ঋষি আদি বহু নাম আছে আৰু তেওঁক তেওঁৰ পত্নী মাতা ৰেণুকাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰা হয়। আন কিছুমান লোককথাত লাহাউলৰ ৰজা ঘেপান, বনালী ([[হিড়িম্বা]], [[মানালী]]) আৰু জামলুক ভাই-ভনী বুলি গণ্য কৰা হয়। হাম্পটা অঞ্চলত ‘জেঠা হাম্পটা-কোণা মালানা’ বুলি এটা প্ৰসিদ্ধ প্ৰবাদ আছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে জ্যেষ্ঠজনে হাম্পটাত আৰু কনিষ্ঠজনে মালানাত থাকে। ইয়াৰদ্বাৰা বুজোৱা হয় যে হাম্পটাৰ লোকসকলে মালানাৰ লোকসকলতকৈও পুৰণি কালৰপৰা জামলুৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্ক থকা বুলি দাবী কৰে। এটা লোককথা অনুসৰি জামলুৱে হাম্পটাৰ মাজেৰে এটা টোপোলা কঢ়িয়াই নিছিল আৰু তাত বৰ্তমান কুল্লু উপত্যকাত থকা সকলো দেৱতা আছিল। পাছত প্ৰবল বতাহ বলি সেই দেৱতাসমূহ কুল্লুৰ বিভিন্ন স্থানত সিঁচৰতি হৈ পৰে, যাক ‘থাৰাহ কাৰ্ডু’ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ এইটোও যে কুল্লু উপত্যকাত একে নাম আৰু মৰ্যাদাৰ দেৱতাসকলৰ মাজতো স্তৰভেদ আছে আৰু তেওঁলোকক কেন্দ্ৰ কৰি বিভিন্ন লোককথা আৰু কিংবদন্তি প্ৰচলিত। 

মালানাক পৃথিৱীৰ ‘অন্যতম প্ৰাচীন গণতন্ত্ৰ’ বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kullutourism.com/malana-village-kullu-trek.php|title=Malana - World's Oldest Democracy - Kullu |website=kullutourism.com |access-date=2018-01-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=[https://www.amarujala.com/shimla/malana-village-of-kullu-has-oldest-democracy-in-world](https://www.amarujala.com/shimla/malana-village-of-kullu-has-oldest-democracy-in-world) |title=यहां सदियों से गांव की संसद ही तय करती है कायदा कानून - Amarujala |work=Amar Ujala |access-date=2018-01-09 |language=en}}&lt;/ref&gt; গাঁওবাসীয়ে বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোক [[আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সৈন্যসকলৰ বংশধৰ, যিসকল আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ এই স্থানত আবদ্ধ হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Experts-to-study-Alexanders-last-descendants-in-Himachal/articleshow/4832428.cms |title=Experts to study Alexander's 'last descendants' in Himachal - Times of India |work=The Times of India |access-date=2018-01-09}}&lt;/ref&gt;

এটা বান্ধ প্ৰকল্প মালানা জলবিদ্যুৎ কেন্দ্ৰই মালানাক বিশ্বৰ আন অংশৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ কৰি তুলিছে আৰু অঞ্চলটোৰ বাবে ৰাজহৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। এটা নতুন পথে কেইবাদিনো খোজকাঢ়ি যোৱাৰ সময় কমাই মাত্ৰ ৪ ঘণ্টা কৰিছে। ২০০৮ চনৰ ৫ জানুৱাৰীত গাঁওখনত প্ৰায় ৫ ঘণ্টাতকৈ অধিক সময় জ্বলি থকা এক ভয়ংকৰ অগ্নিকাণ্ডই গাঁওখনৰ সাংস্কৃতিক গাঁথনি আৰু প্ৰাচীন মন্দিৰসমূহৰ কিছু অংশ ধ্বংস কৰে।&lt;ref name=fire&gt;{{cite news |last1=Joshi |first1=Namratha |title=Jamlu's fire |url=https://books.google.com/books?id=SjEEAAAAMBAJ&amp;q=malana+village&amp;pg=PA52 |accessdate=12 July 2015 |publisher=Outlook magazine. M/s Kasturi ad sons |date=26 January 2008}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত গাঁওখনত প্ৰায় এডজন অতিথিশালা আৰু ৰেস্তোৰাঁ বন্ধ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। এই নিৰ্দেশ দেৱতা জামলুৰ আদেশত দিয়া বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;

== চৰকাৰ ==
গাঁওখন ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশত অৱস্থিত যদিও ইয়াৰ লোকসকলে নিজকে ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য নকৰে। তেওঁলোকৰ নিজা ন্যায়িক ব্যৱস্থাও আছে। গাঁওখন দ্বিসদনীয় সংসদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ নিম্ন সদনক কানিষ্ঠাং আৰু উচ্চ সদনক জ্যেষ্ঠাং বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; বৰ্তমানৰ [[পঞ্চায়তী ৰাজ|পঞ্চায়ত]]ৰ মুৰব্বী হৈছে ভাগী ৰাম।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt;

== ভাষা ==
মালানাৰ বাসিন্দাসকলে কানাশী বা ৰক্ষ ভাষাত কথা কয়।&lt;ref&gt;&quot;About Malana&quot; {{cite web |url=http://www.mykullumanali.com/malana/about-malana.html |title=About Malana |accessdate=2010-07-26 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110320103650/http://www.mykullumanali.com/malana/about-malana.html |archivedate=20 March 2011 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; এই ভাষা কেৱল গাঁওবাসীয়েহে বুজে। কানাশী ভাষা ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহত কোৱা কোনো উপভাষাৰ সৈতে মিল নাথাকে, কিন্তু ই সংস্কৃত আৰু কেইবাটাও তিব্বতীয় উপভাষাৰ সংমিশ্ৰণ যেন লাগে।&lt;ref&gt;Dr. Virendra Bangroo, &quot;Malana: A Lost Utopia In The Himalayas,&quot; http://ignca.nic.in/nl002401.htm &lt;/ref&gt; ইয়াক তিব্বত-বাৰ্মী ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। কানাশী ভাষাৰ সৈতে কিন্নৌৰৰ কোনো তিব্বত-বাৰ্মী ভাষাৰ পাৰস্পৰিক বোধগম্যতা নাই।

== অৰ্থনীতি ==
মালানাৰ অৰ্থনীতি পৰম্পৰাগতভাৱে শণৰপৰা পাচি, ৰছী আৰু চেণ্ডেল তৈয়াৰ কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; শতিকাজুৰি ভাং বৈধ নগদ শস্য হিচাপে খেতি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite magazine |quote=Local lawmakers and officials say the plant is part of their tradition and empathize with people in steep, remote villages who consider cannabis the only cash crop they can grow in harsh weather and geographic conditions. Maheshwar Singh, a local lawmaker and the descendant head of the royal family of Kullu, said a look at the old tax books shows that the plant was legally cultivated and sold for decades before India's drug law. |title=For this Himachal village, banned cannabis is its source of livelihood |first=Prabhash K. |last=Dutta |date=December 4, 2016 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/indian-village-malana-himachal-pradesh-cannabis-livelihood-355610-2016-12-04 |magazine=India Today}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ৰ দশকৰপৰা মালানা বিনোদনমূলক মাদক পৰ্যটনৰ এক গন্তব্যস্থান হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; গাঁওখনত [[মাকৈ]] আৰু [[আলু]]ও উৎপাদন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; বৰ্তমান পৰ্যটন গাঁওখনৰ আয়ৰ এক মুখ্য উৎস। কিন্তু পৰ্যটকসকলে কেৱল গাঁওখনৰ বাহিৰৰ কেফেতহে থাকিব পাৰে; গাঁওখনৰ ভিতৰত বা পূৰ্বতে অনুমতি থকা বাসগৃহসমূহত থাকিব নোৱাৰে। 

== সংস্কৃতি আৰু জীৱন-শৈলী ==
[[File:Aerial picture of Malana, Himachal Pradesh.jpg|thumb|গাঁওখনৰ আকাশী দৃশ্য]]

গাঁওখনৰ প্ৰশাসন গণতান্ত্ৰিক আৰু স্থানীয় লোকসকলে ইয়াক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ পুৰণি গণৰাজ্য বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite journal |last1 = Giroti |first1 = R |last2 = Talwar |first2 = I |date = Apr 2010 |title = The Most Ancient Democracy in the World is a Genetic Isolate: An Autosomal and Y-Chromosome Study of the Hermit Village of Malana (Himachal Pradesh, India) |journal = Hum. Biol. |volume = 82 |issue = 2 |pages = 123–41 |pmid=20649396 |doi=10.3378/027.082.0201 |s2cid = 22324205 |jstor=41466666}}&lt;/ref&gt;

[[কুল্লু]] উপত্যকাৰ অংশ হোৱা সত্ত্বেও, মালানাৰ লোকসকলৰ শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য অতি পৃথক আৰু উপত্যকাৰ আন লোকসকলতকৈ তেওঁলোকৰ উপভাষাও পৃথক বুলি এটা লোকবিশ্বাস আছে। কিন্তু হিমাচলৰ উপত্যকাসমূহত বহুতো পৃথক পাহাৰী উপভাষা আছে আৰু ইয়াৰে কিছুমান ইটোৱে সিটোৰপৰা সম্পূৰ্ণ পৃথক। সেয়ে মালানাৰ লোকসকলৰ দুৰ্গমতাৰ বাবে তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক বা ভাষিক স্বকীয়তা প্ৰমাণ কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম হৈছে পাৰ্বতী উপত্যকাত ভাং আৰু হাচিছৰ বাণিজ্য। 

=== জামলু দেৱতা ===
মালানাৰ সামাজিক গাঁথনি প্ৰকৃততে গাঁওবাসীৰ শক্তিশালী দেৱতা জামলু দেৱতাৰ ওপৰত থকা অটুট বিশ্বাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। গাঁওখনৰ সমগ্ৰ প্ৰশাসন এখন গাঁও পৰিষদৰ জৰিয়তে তেওঁৰদ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়। এই পৰিষদৰ এঘাৰজন সদস্য আছে আৰু তেওঁলোকক জামলুৰ প্ৰতিনিধি বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে তেওঁৰ নামত গাঁওখন পৰিচালনা কৰে। যিকোনো বিবাদত তেওঁৰ সিদ্ধান্তই চূড়ান্ত আৰু কোনো বাহিৰৰ কৰ্তৃপক্ষৰ প্ৰয়োজন নহয়। সেয়ে মালানাক হিমালয়ৰ [[এথেন্স]] বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;[http://voyageforum.com/voyage/inde_malana_manali_athenes_himalaya_D762971/ Malana (Manali): Athènes de l'Himalaya]&lt;/ref&gt;

এজন গাঁওবাসীয়ে দৈৱবাণী কওঁতা হিচাপে সেৱা আগবঢ়াই জামলুক আহ্বান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/hasish-village-malana-s-deity-orders-restaurants-guest-houses-shut-to-save-culture/story-LBj0YA3NtbrdGmJEln2w1J.html |newspaper=Hindustan Times|title='Deity orders' closure of joints, guest houses at Malana village famous for hash |first=Gaurav |last=Bisht |date=July 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714004314/http://www.hindustantimes.com/india-news/hasish-village-malana-s-deity-orders-restaurants-guest-houses-shut-to-save-culture/story-LBj0YA3NtbrdGmJEln2w1J.html|archive-date=July 14, 2017}}&lt;/ref&gt; দেৱতা জামলু [[জমদগ্নি]] ঋষি নামেৰেও জনাজাত। 

==== ব্ৰাহ্মণ পুৰোহিতৰ কাহিনী ====
১৯১১ চনত ইংৰাজ ইতিহাসবিদ জি. এম. ইয়ং মালানা ভ্ৰমণ কৰাৰ সময়ত গাঁওবাসীয়ে তেওঁক জামলু আৰু মালানাৰ সৈতে জড়িত এটা কাহিনী কৈছিল। এজন [[ব্ৰাহ্মণ]] পুৰোহিত বা পণ্ডিতে জামলুৰ ([[জমদগ্নি]] বুলি কোৱা হৈছিল) কথিত প্ৰকৃত বংশপৰিচয় এখন পাৰ্চমেণ্টত লিখি মালানা গাঁৱলৈ লৈ আহিছিল। গাঁওবাসীয়ে তেওঁক সেই লিখাখন মন্দিৰত থৈ জামলুৱে ইয়াক চিনি পায় নে নাই চাবলৈ পৰামৰ্শ দিছিল। তেতিয়া কথিতভাৱে দেৱতাৰ আত্মা একদল মানুহৰ মাজত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। সেই লোকসকলক ‘ৰা দেও’ বুলি কোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে উন্মাদৰ দৰে কথা-বতৰা পাতিবলৈ ধৰিছিল, যাৰ ফলত ব্ৰাহ্মণজন হতভম্ব হৈছিল। তথাপি তেওঁ কেৱল কঁকালত কাপোৰ পিন্ধা আৰু পাৰ্চমেণ্টখন কঢ়িয়াই থকা মালানাৰ এজন লোকৰ সৈতে মন্দিৰৰ ভিতৰলৈ সোমাই গৈছিল। মন্দিৰৰ ভিতৰত ব্ৰাহ্মণজন পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত আৰু বাকৰুদ্ধ হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁৰ সংগীয়ে তেওঁক টানি বাহিৰলৈ আনিবলগীয়া হৈছিল। মন্দিৰৰ ভিতৰত কি ঘটিছিল সেই বিষয়ে তেওঁলোকৰ কোনোৱেই একো কোৱা নাছিল। কিন্তু ব্ৰাহ্মণজনে কথিতভাৱে পাৰ্চমেণ্টখন ফালি পেলাই আৰু জামলু কোন সেই কথা নাজানে বুলি স্বীকাৰ কৰি গাঁওখন এৰি গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;&gt;{{cite journal |last1=Young |first1=George Malcolm |title=Malana and the Akbar-Jamlu Legend |journal=Journal of the Panjab Historical Society |date=1916 |volume=4 |issue=2 |pages=77–149}}&lt;/ref&gt;

ইয়ঙৰ মতে, কাহিনীটো সত্য হ'লে ইয়াৰ ব্ৰাহ্মণজনে গাঁওবাসীয়ে দেখুওৱা অৱজ্ঞা সত্ত্বেও জামলুক হিন্দু দেৱমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ লক্ষ্যত সফল হৈছিল। জামলুক কেতিয়াবা ‘জমদগ্গন’ নামৰেও কোৱা হয় আৰু তেওঁৰ কথিত জ্যেষ্ঠ ভাতৃ গাইফানকো ‘জগমদম্ব’ বুলি কোৱা হয়। এই দুয়োটা নামেই যেন জমদগ্নিৰ ৰূপভেদ। ইয়াৰ উপৰি জমদগ্নিৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ [[পৰশুৰাম]] ওচৰৰ এখন গাঁৱত দেৱতা হিচাপে পূজিত হয় আৰু তেওঁক জামলুৰ পুত্ৰ হিচাপেও স্বীকাৰ কৰা হয়। ইয়ঙে এতিয়াও বিশ্বাস কৰে যে জামলু আৰু [[কুল্লু জিলা|কুল্লু]]ৰ আন স্থানীয় দেৱতাসকল পুৰণি থলুৱা দেৱতাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। কিন্তু তেওঁ এইটোও লক্ষ্য কৰিছিল যে সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোক হিন্দু উপাদানৰ সৈতে সমন্বিত হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল নামসমূহ ইতিহাসত হেৰাই গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

==== আকবৰ-জামলু কিংবদন্তি ====
১৯১১ চনত জি. এম. ইয়ংক জামলুৰ সৈতে জড়িত আন এটা কাহিনীও কোৱা হৈছিল। এই কাহিনীটো [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ [[আকবৰ|আকবৰেে]] মালানালৈ পঠিয়াইছিল বুলি কোৱা ধৰ্মীয় মূৰ্তিসমূহৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত। কোৱা হয় যে বছৰত এবাৰ [[ফাগুন]] মাহত জামলুৰ উৎসৱৰ সময়ত এই মূৰ্তিসমূহ বাহিৰলৈ উলিওৱা হয়। অৱশ্যে মূৰ্তিসমূহে কাক বা কিহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে সেয়া জনা নাযায়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

কাহিনীটো এজন [[সাধু]] মালানালৈ তীৰ্থযাত্ৰাত অহাৰপৰা আৰম্ভ হয়। যাত্ৰা শেষ কৰি তেওঁ গাঁও এৰি যোৱাৰ সময়ত পৰম্পৰা অনুসৰি জামলুৰ কোষাগাৰৰপৰা এখন কম্বল আৰু অলপ টকা তেওঁক দিয়া হৈছিল। সাধুজনে [[দিল্লী]]লৈ যাত্ৰা কৰে আৰু নগৰত প্ৰৱেশৰ কৰ হিচাপে তেওঁৰপৰা পৱিত্ৰ টকাৰ কিছু অংশ লৈ লোৱা হয়। এই পৱিত্ৰতা ভংগৰ ঘটনাত জামলু ক্ৰুদ্ধ হোৱা বুলি কোৱা হয় আৰু আকবৰ কোনো ৰোগত আক্ৰান্ত হয়। সেই ৰোগটো কথিতভাৱে [[কুষ্ঠ ৰোগ]] আছিল।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

ৰোগটো অলৌকিক কাৰণত হোৱা বুলি উপলব্ধি কৰি আকবৰে তেওঁৰ মৌলৱীসকলৰ পৰামৰ্শ লয় যদিও তেওঁলোকে সহায় কৰিব নোৱাৰিলে। তাৰ পিছত তেওঁ [[ব্ৰাহ্মণ]]সকলৰ পৰামৰ্শ লয় আৰু তেওঁলোকে তেওঁৰ ৰোগৰ সঠিক কাৰণ জনায়। তেওঁলোকে কয় যে যিমান সময়লৈকে লোৱা পৱিত্ৰ টকা বিচাৰি উলিয়াই মালানালৈ ঘূৰাই দিয়া নহয়, সিমান সময়লৈকে ৰোগটো থাকিব। আকবৰে কিমান টকা লোৱা হৈছিল সোধাত ব্ৰাহ্মণসকলে কয় যে মাত্ৰ দুটা পইচা লোৱা হৈছিল। আকবৰে কয় যে তেওঁৰ কোষাগাৰত ইমান কম পৰিমাণৰ টকা বিচাৰি উলিওৱাটো অসম্ভৱ হ'ব। তথাপি ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁক চেষ্টা কৰিবলৈ কয়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

আকবৰে অলৌকিকভাৱে নিজৰ কোষাগাৰৰ বহু টকাৰ মাজত ইটোৱে সিটোৰ সৈতে লাগি থকা সেই দুটা মুদ্ৰা বিচাৰি পায়। ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁক মুদ্ৰাকেইটা ঘূৰাই দিবলৈ মালানালৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰিবলৈ কয়। কিন্তু দীঘলীয়া আৰু কষ্টকৰ যাত্ৰা কৰিব নোৱাৰি আকবৰে তেওঁৰ সলনি নিজৰ সোণৰ মূৰ্তি, ঘোঁৰা আৰু হাতীৰ মূৰ্তি পঠিয়ায়। ইয়াৰ ফলত জামলু সন্তুষ্ট হয় আৰু আকবৰৰ ৰোগ আৰোগ্য হয়।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

এই কাহিনী মালানাত [[ফাগুন]] মাহৰ ১২ তাৰিখে পুনৰভিনয় কৰা হয়। কোৱা হয় যে মূৰ্তিসমূহ এটা বনৰ মাজলৈ শোভাযাত্ৰা কৰি লৈ যোৱা হয়। তাত মাটিত এটা সৰু শিল পুতি থোৱা আছে, যিটো স্থানে জামলুৱে সম্ৰাটৰ সন্মান গ্ৰহণ কৰিবলৈ অপেক্ষা কৰিছিল বুলি চিহ্নিত কৰে।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

ইয়ঙৰ মতে, মূৰ্তিসমূহৰ অস্তিত্বৰ বাবে এই কাহিনীটোৰ আধাৰত কিছু সত্য থকা সম্ভৱ। কিন্তু ইয়াত আকবৰৰ প্ৰকৃততে ভূমিকা আছিল নে নাই সেয়া অসম্ভৱ যেন লাগে, কাৰণ কাহিনীটোত তেওঁৰ ভূমিকাৰ সৈতে কোনো বিশেষ তাৎপৰ্য জড়িত নহয়। ইয়ঙৰ মতে, মূৰ্তিসমূহ আৰু সেইবোৰৰ সৈতে জড়িত আচাৰ-অনুষ্ঠান ইয়াতকৈ বহু পুৰণি সময়ৰপৰা উৎপত্তি হোৱা।&lt;ref name=&quot;Young&quot;/&gt;

=== হেলেনীয় সংযোগ ===

তেওঁলোকৰ উৎপত্তি সম্পৰ্কে বিভিন্ন কিংবদন্তি আছে। ইয়াৰে এটা অনুসৰি, তেওঁলোক [[আলেকজেণ্ডাৰ|আলেকজেণ্ডাৰ]]ৰ সৈন্যবাহিনীৰ মেচিডোনীয় সৈন্যসকলৰ বংশধৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কিংবদন্তি অনুসৰি, আলেকজেণ্ডাৰে দেশ এৰি যোৱাৰ পাছত কিছুমান সৈন্যই এই দুৰ্গম অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু পিছত তাতেই স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰিছিল। অৱশ্যে যথেষ্ট ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নথকাৰ বাবে এই পৌৰাণিক কাহিনীটো বিতৰ্কিত।&lt;ref name = bbcc /&gt; আনহাতে কিছুমানৰ দাবী অনুসৰি পাকিস্তানৰ কালাশ উপত্যকাহে সেই অঞ্চল য'ত আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ সৈন্যসকলে প্ৰকৃততে আশ্ৰয় লৈছিল। এই কিংবদন্তি স্থানীয় লোকসকলৰ ইন্দো-আৰ্য বংশোদ্ভৱৰ কিংবদন্তিৰ সৈতেও সামঞ্জস্যপূৰ্ণ নহয়, কাৰণ ইন্দো-আৰ্যসকল আলেকজেণ্ডাৰ দ্য গ্ৰেটৰ সৈন্যসকলতকৈ প্ৰায় এহাজাৰ বছৰ আগৰ। মালানাৰ জনসংখ্যাৰ শেহতীয়া জিনীয় পৰীক্ষাই গ্ৰীক উৎপত্তিতকৈ ইন্দো-আৰ্য উৎপত্তিৰ সৈতে অধিক সামঞ্জস্য দেখুৱায়। তেওঁলোকৰ ৱাই-ডিএনএৰ বৃহৎ অংশ জে২ আৰু আৰ১এ হেপ্ল'টাইপেৰে গঠিত, যিবোৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ উত্তৰ বা দক্ষিণ ভাৰতৰ অধিকাংশ ভাৰতীয়ৰ মাজত পোৱা যায়। ইয়াৰ বিপৰীতে গ্ৰীক উৎপত্তিত আৰ২বি আদি ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ ৱাই-ডিএনএ হেপ্ল'টাইপৰ সংমিশ্ৰণ আশা কৰা হ'লহেঁতেন।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt; জে২ আৰু আৰ১এ হৈছে পিতৃসূত্ৰীয় বংশধাৰা, যিবোৰ উত্তৰ বা দক্ষিণ ভাৰতৰ জনসংখ্যাৰ ক্ৰমে ২০% আৰু ৪০%তকৈ অধিক লোকৰ মাজত পোৱা যায়, কিন্তু গ্ৰীচৰ দৰে ভূমধ্যসাগৰীয় সমাজত ই অতি দুৰ্লভ। 

=== মন্দিৰ ===
গাঁওখনত কেইবাটাও প্ৰাচীন মন্দিৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কাঠৰ খোদিত কাম আৰু হৰিণৰ মূৰেৰে সজোৱা কাঠকুনি শৈলীত নিৰ্মিত জামলু মন্দিৰ&lt;ref name=fire/&gt; আৰু [[ৰুক্মিণী]] মন্দিৰ উল্লেখযোগ্য। 

=== মালানা ক্ৰীম ===
মালানা ইয়াৰ “মালানা ক্ৰীম”ৰ বাবে বিখ্যাত। ই পাৰ্বতী উপত্যকাত গজা ভাং গছৰপৰা তৈয়াৰ কৰা এক সামগ্ৰী।&lt;ref&gt;{{cite news |newspaper=Hindustan Times |title=Hash through hashtag: Himachal's famed marijuana on sale via Instagram, Speed Post |first=Aarish |last=Chhabra |date=March 21, 2017 |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/hash-through-hashtag-himachal-s-famed-marijuana-on-sale-via-instagram-speed-post/story-BosATt2zX028mUC3rhzS0K.html |quote=Other photos had an entry gate of Malana, considered to have the best quality of cannabis in the world.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HT&quot;/&gt; মালানা ক্ৰীমক উচ্চ বিশুদ্ধতাৰ হাচিছ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://qz.com/1026188/malana-an-ancient-himalayan-village-known-for-indias-best-hash-is-now-off-limits-for-tourists/ |work=Quartz (publication) |quote=An isolated village nestled in the Himalayas, Malana is popular for Malana Cream, a strain of cannabis with a high oil content and intense aroma [...] Malana Cream is among the most expensive hashish on the famed cannabis menus of Amsterdam. A tola, or 11.66 grams, sells for over $250 there and over Rs4,000 ($60) in India. |title=An ancient Himalayan village known for India's best hash is now off limits for tourists |date=July 11, 2017 |first=Manu |last=Balachandran}}&lt;/ref&gt; মালানা ক্ৰীম প্ৰস্তুত কৰিবলৈ সতেজ ভাংৰ ফুল দুয়োখন হাতৰ মাজত বাৰে বাৰে ঘঁহি তাৰ ৰস উলিয়াই হাতৰ তলুৱাত আঠাযুক্ত হাচিছৰ এটা স্তৰ সৃষ্টি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/travel/among-the-world-s-top-stoner-spots-malana-now-cannot-do-without-marijuana/story-rbiWwsRw44NcIjcCQyIvjM.html |title = Among the world's top stoner spots, Malana now cannot do without marijuana |date = 4 December 2016}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঠন ==

* {{cite news |last1=Chakraborty |first1=Mehk |title=Malana: A Himalayan village shrouded in myth |url=https://www.bbc.com/travel/article/20180821-malana-a-himalayan-village-shrouded-in-myth |work=bbc.com }}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons category|Malana, Himachal Pradesh}}
* [http://www.ignca.gov.in/ex_0055.htm Malana : Shangrila in the Himalayas]
* [http://www.ignca.gov.in/bangru04.htm Himalayan Culture and Mountaineering Museum]

[[শ্ৰেণী:হিমাচল প্ৰদেশ]]</text>
      <sha1>hml6p0g0n0oemqj3vbkjkpcfzjvic81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰেণী:হিমাচল প্ৰদেশ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>139403</id>
    <revision>
      <id>633767</id>
      <timestamp>2026-08-31T09:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>Created blank page</comment>
      <origin>633767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>633768</id>
      <parentid>633767</parentid>
      <timestamp>2026-08-31T09:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ভাৰতৰ ৰাজ্য]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>633768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="r63aeixj5lxddt41t873o82xmvp74z5" xml:space="preserve">[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>r63aeixj5lxddt41t873o82xmvp74z5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139404</id>
    <revision>
      <id>633769</id>
      <timestamp>2026-08-31T10:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AjayDas</username>
        <id>12623</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>633769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45372" sha1="7y6vte9zdf1rm2f6gj051olle08sm8s" xml:space="preserve">{{Short description|চীনা আখৰৰ মান্যীকৃত সমষ্টি}}
{{Infobox writing system &lt;!-- এই প্ৰবন্ধটো সৰলীকৃত ৰূপ নথকা চীনা ভাষাসমূহ লিখিবলৈ ব্যৱহৃত নিৰ্দিষ্ট আধুনিক আখৰসমষ্টিৰ বিষয়ে। &quot;কাঞ্জি&quot; আৰু &quot;সাধাৰণভাৱে চীনা আখৰ/জিউ জিচিং&quot; আমাৰ উদ্দেশ্যত পৃথক বিষয়। --&gt;
| name = পৰম্পৰাগত চীনা
| type = লোগোগ্ৰাফিক
| languages = চীনা ভাষাসমূহ
| time = খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকা–বৰ্তমান
| published = {{ubl|টাইৱান: ({{hlist|class=inline|[[সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় আখৰৰ মান্য ৰূপৰ তালিকা|১৯৭৯]]|[[সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় আখৰৰ মান্য ৰূপৰ তালিকা|১৯৮২]]}})|হংকং: ([[সাধাৰণভাৱে ব্যৱহৃত চীনা আখৰৰ ৰূপতালিকা|১৯৮৬]])}}
| fam1 = [[অস্থি-ভৱিষ্যদ্বাণী লিপি]]
| fam2 = [[ক্ষুদ্ৰ মোহৰ লিপি]]
| fam3 = [[কেৰাণী লিপি]]
| fam4 = [[নিয়মীয়া লিপি]]
| sisters = {{hlist|[[সৰলীকৃত আখৰ]]|[[কাঞ্জি]]|[[হাঞ্জা]]|[[চু নোম]]|[[বোপোমোফো]]|[[খিতান বৃহৎ লিপি]]|[[খিতান ক্ষুদ্ৰ লিপি]]|[[ছাউণ্ডিপ]]}}
| sample = Hanzi (traditional).svg
| imagesize = 100px
| iso15924 = Hant
| direction =

* বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ
* ওপৰৰপৰা তললৈ, স্তম্ভ সোঁফালৰপৰা বাঁওফাললৈ
 | official script = {{ubl|[[টাইৱান]]|[[হংকং]]|[[মাকাও]]}}
 | unicode = no
 | module = {{Infobox Chinese
 | child = yes
 | s = 正体字
 | t = 正體字
 | j = zing3 tai2 zi6
 | y = Jing tái jih
 | p = Zhèngtǐzì
 | s2 = 繁体字
 | t2 = 繁體字
 | p2 = Fántǐzì
 | j2 = faan4 tai2 zi6
 | y2 = Fàahn tái jih
 | l = Orthodox form characters
 | l2 = Complex form characters
 | w = {{tonesup|Chêng4-tʻi3-tzŭ4}}
 | w2 = {{tonesup|Fan2-tʻi3-tzŭ4}}
 | mi = {{IPAc-cmn|zh|eng|4|.|t|i|3|.|zi|4}}
 | ci = {{IPAc-yue|z|ing|3|.|t|ai|2|.|z|i|6}}
 | bpmf = {{bpmfsp|ㄓㄥˋ|ㄊㄧˇ|ㄗˋ}}
 | tp = Jhèng-tǐ-zìh
 | tp2 = Fán-tǐ-zìh
 | bpmf2 = {{bpmfsp|ㄈㄢˊ|ㄊㄧˇ|ㄗˋ}}
 | mi2 = {{IPAc-cmn|f|an|2|.|t|i|3|.|zi|4}}
 | ci2 = {{IPAc-yue|f|aan|4|-|t|ai|2|-|z|i|6}}
 }}
 }}


'''পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ''' হৈছে [[চীনা ভাষা]] লিখিবলৈ ব্যৱহৃত দুটা মান্যীকৃত [[চীনা আখৰ|আখৰসমষ্টি]]ৰ এটা; আনটো হৈছে [[সৰলীকৃত চীনা আখৰ|সৰলীকৃত আখৰ]]। বিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে পৰম্পৰাগত আখৰ পূব এছিয়াৰ ঐতিহাসিক [[ভাষাসম্পৰ্কীয় সাধাৰণ ভাষা|সাধাৰণ ভাষা]] লিখিত চীনা ভাষাত প্ৰধানভাৱে ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;BiWei&quot;&gt;{{Cite journal |last=Wei |first=Bi |year=2014 |title=The Origin and Evolvement of Chinese Characters |url=[https://core.ac.uk/download/pdf/229246973.pdf](https://core.ac.uk/download/pdf/229246973.pdf) |journal=Gdańskie Studia Azji Wschodniej |volume=5 |pages=33–44 |access-date=29 September 2023 |via=CORE}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kornicki |first=P. F. |author-link=Peter Kornicki |title=New Word Order: Transnational Themes in Book History |year=2011 |publisher=Worldview Publications |isbn=978-81-920651-1-3 |editor-last=Chakravorty |editor-first=Swapan |pages=65–79 |chapter=A Transnational Approach to East Asian Book History |editor-last2=Gupta |editor-first2=Abhijit |chapter-url={{Google books|bjJBrKfCKIYC |page=65 |plainurl=yes}}}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান এই আখৰসমষ্টি [[টাইৱান]], [[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত, লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বাহিৰৰ অধিকাংশ [[বিদেশস্থ চীনা]] সম্প্ৰদায়ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Yan |first1=Pu |last2=Yasseri |first2=Taha |year=2016 |title=Two Diverging Roads: A Semantic Network Analysis of Chinese Social Connection (&quot;Guanxi&quot;) on Twitter |journal=Frontiers in Digital Humanities |volume=4 |article-number=11 |arxiv=1605.05139 |doi=10.3389/fdigh.2017.00011 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

বিংশ শতিকাৰ মাজভাগত [[চীন|চীন গণৰাজ্য]]ই সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ মান্যীকৰণ আৰম্ভ কৰে। এই কামত অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত আগৰেপৰা [[চীনা আখৰৰ বিভিন্ন ৰূপ|বিকল্প ৰূপ]] হিচাপে থকা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু কেতিয়াবা আগতে পৃথক থকা আখৰৰ ৰূপসমূহ একত্ৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Pae |first=H. K. |title=Script Effects as the Hidden Drive of the Mind, Cognition, and Culture |publisher=Springer |year=2020 |isbn=978-3-030-55151-3 |series=Literacy Studies (Perspectives from Cognitive Neurosciences, Linguistics, Psychology and Education) |volume=21 |location=Cham |pages=71–105 |chapter=Chinese, Japanese, and Korean Writing Systems: All East-Asian but Different Scripts |doi=10.1007/978-3-030-55152-0_5 |s2cid=234940515}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Twine |first=Nanette |title=Language and the Modern State: The Reform of Written Japanese |publisher=Taylor &amp; Francis |year=1991 |isbn=978-0-415-00990-4}}&lt;/ref&gt; &quot;পৰম্পৰাগত&quot; শব্দটো সৰলীকৰণ নকৰা আখৰৰ বাবে পিছত প্ৰয়োগ কৰা এক নাম। চীনা ভাষাৰ বাহিৰৰ ভাষাই চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত জাপানী [[কাঞ্জি]]ত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত মান্য কৰা {{tlit|ja|[[শিনজিতাই]]}} নামৰ বহু সৰলীকৃত আখৰ আছে। এইবোৰ কেতিয়াবা সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ সমতুল্য ৰূপৰপৰা পৃথক। কোৰিয়ান [[হাঞ্জা]] পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ সৈতে প্ৰায় সম্পূৰ্ণ একে হৈ আছে। পৰম্পৰাগত আৰু সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ মাজৰ [[পৰম্পৰাগত আৰু সৰলীকৃত চীনা আখৰৰ বিতৰ্ক|বিতৰ্ক]] সত্ত্বেও,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=O'Neill |first=Mark |date=8 June 2020 |title=China Should Restore Traditional Characters-Taiwan Scholar |url=[https://www.ejinsight.com/eji/article/id/2488630/20200608-China-should-restore-traditional-characters-Taiwan-scholar](https://www.ejinsight.com/eji/article/id/2488630/20200608-China-should-restore-traditional-characters-Taiwan-scholar) |access-date=30 March 2021 |website=EJ Insight |publisher=Hong Kong Economic Journal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sui |first=Cindy |date=16 June 2011 |title=Taiwan Deletes Simplified Chinese from Official Sites |url=[https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13795301](https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13795301) |access-date=30 March 2021 |publisher=BBC}}&lt;/ref&gt; দুয়োটা লিপি অধিকাংশ মাতৃভাষী লোকৰ বাবে পৰস্পৰ বোধগম্য আৰু বহু চীনা ভাষাৰ মঞ্চত ব্যৱহাৰকাৰীয়ে দুয়োটাৰ মাজত সলনি কৰিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;yzzk&quot;&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Youshun |author-mask=Lin Youshun (林友順) |year=2009 |script-title=zh:大馬華社遊走於簡繁之間 |trans-title=The Malaysian Chinese Community Wanders Between Simplified and Traditional Characters |url=[https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B0%A1%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93](https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B0%A1%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93) |url-status=dead |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210523114033/https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93](https://web.archive.org/web/20210523114033/https://www.yzzk.com/article/details/%E5%B0%81%E9%9D%A2%E5%B0%88%E9%A1%8C/2009-25/1365566312660/%E5%A4%A7%E9%A6%AC%E8%8F%AF%E7%A4%BE%E9%81%8A%E8%B5%B0%E6%96%BC%E7%B9%81%E4%B9%8B%E9%96%93) |archive-date=23 May 2021 |access-date=30 March 2021 |publisher=Yazhou Zhoukan |language=zh}}&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
চীনা ভাষী অঞ্চলসমূহত পৰম্পৰাগত আখৰক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত নাম হৈছে {{zhi|s=繁体字|t=繁體字|first=t|p=fántǐzì|l=জটিল আখৰ}}। টাইৱান চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে এইবোৰক {{zhi|s=正体字|t=正體字|p=zhèngtǐzì|first=t|l=মান্য আখৰ}} বুলি কয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=[http://law.moj.gov.tw/Law/LawSearchResult.aspx?p=A&amp;t=A1A2E1F1&amp;k1=正體字|script-title=zh:查詢結果|date=2014-09-26|publisher=[[Ministry](http://law.moj.gov.tw/Law/LawSearchResult.aspx?p=A&amp;t=A1A2E1F1&amp;k1=正體字|script-title=zh:查詢結果|date=2014-09-26|publisher=[[Ministry) of Justice (Republic of China)]]|access-date=2014-10-07}}&lt;/ref&gt; এই শব্দটো কেতিয়াবা টাইৱানৰ বাহিৰতো সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত দুয়ো ধৰণৰ মান্য আখৰক অন্য [[চীনা আখৰৰ বিভিন্ন ৰূপ|বিকল্প আৰু কথিত আখৰ]]ৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Academy of Social Sciences |title=Modern Chinese Dictionary |year=1978 |publisher=The Commercial Press |location=Beijing }}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগত আখৰক সৰলীকৃত আখৰৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ {{zhi|c=老字|p=lǎozì|l=পুৰণি আখৰ}} বা {{zhi|s=全体字|t=全體字|p=quántǐzì|first=t|l=সম্পূৰ্ণ আখৰ}} বুলিও কোৱা হয়। 

কিছুমানৰ মতে পৰম্পৰাগত আখৰ বহু সময়ত মূল মান্য ৰূপ হোৱাৰ বাবে ইয়াক &quot;জটিল&quot; বুলি কোৱা উচিত নহয়। আনহাতে, পৰম্পৰাগত আখৰক &quot;মান্য&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰাৰ ক্ষেত্ৰতো সাধাৰণ আপত্তি আছে, কাৰণ বহুসংখ্যক চীনা ভাষীৰ মাজত এইবোৰ ব্যৱহৃত নহয়। ইয়াৰ উপৰি, চীনা আখৰ সৃষ্টিৰ প্ৰক্ৰিয়াত বহু আখৰ সময়ৰ লগে লগে অধিক জটিল হৈ পৰাৰ বাবে, সেইবোৰক &quot;পৰম্পৰাগত&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰাত কেতিয়াবা দ্বিধা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Norman |first=Jerry |title=Chinese |year=1988 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |pages=81}}&lt;/ref&gt;

== অঞ্চলভেদে ব্যৱহাৰ ==
{{Further|লিখিত চীনা ভাষা#বিৱৰ্তন}}
পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ আধুনিক ৰূপসমূহ [[কেৰাণী লিপি]]ৰ উদ্ভৱৰ সৈতে প্ৰথম দেখা দিছিল [[হান ৰাজবংশ]]ৰ সময়ত, প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ চনত। [[দক্ষিণ আৰু উত্তৰ ৰাজবংশ]]ৰ সময়ছোৱা, প্ৰায় পঞ্চম শতিকাৰ পৰা, এই ৰূপসমূহ আৰু মানসমূহ কম-বেছি পৰিমাণে স্থিৰ হৈ আছে। 

=== মূল ভূ-খণ্ড চীন ===
[[File:廣州日報印務中心.JPG|thumb|''[[গুৱাংঝৌ দৈনিক]]'', চীনৰ সৰ্বাধিক পঢ়া বাতৰিকাকতসমূহৰ এখন, ইয়াৰ পৰিচয়চিহ্নত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। ]]
১ জানুৱাৰী ২০২৬ৰপৰা কাৰ্যকৰী হোৱা [[চীনৰ মান্য কথিত আৰু লিখিত ভাষাৰ আইন]] অনুসৰি, পৰম্পৰাগত আখৰ আৰু বিভিন্ন ৰূপৰ আখৰ তলত উল্লেখ কৰা পৰিস্থিতিসমূহত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=中华人民共和国国家通用语言文字法【2025-12-27】 |url=[http://lawdb.cncourt.org/show.php?fid=158211](http://lawdb.cncourt.org/show.php?fid=158211) |access-date=2026-06-08 |website=lawdb.cncourt.org}}&lt;/ref&gt;

# সাংস্কৃতিক সম্পদ আৰু ঐতিহাসিক স্থানত

# ব্যক্তিগত নামত বিভিন্ন ৰূপৰ আখৰ

# কেলিগ্ৰাফী আৰু মোহৰ খোদাইৰ দৰে শিল্পকৰ্মত

# হাতে লিখা শিলালিপি আৰু নামফলকত

# য'ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ প্ৰয়োজনীয়, তেনে প্ৰকাশন, শিক্ষা আৰু গৱেষণাত

# [[চীনৰ ৰাজ্যিক পৰিষদ|ৰাজ্যিক পৰিষদ]]ৰ সংশ্লিষ্ট বিভাগে অনুমোদন কৰা বিশেষ পৰিস্থিতিত

চীনৰ বহু প্ৰধান প্ৰতিষ্ঠানৰ নামফলক আৰু [[লোগো]] পৰম্পৰাগত আখৰত লিখা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ''[[জনসাধাৰণৰ দৈনিক]],'' [[ছিংহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]], [[চীন বেংক]], [[এয়াৰ চায়না]] আৰু [[চীন পেট্ৰ'কেমিকেল]] উল্লেখযোগ্য। [[মাও জেদং]]ৰপৰা [[ছি জিনপিং]]লৈকে চীনা নেতাসকলে নিজৰ নাম আৰু কেলিগ্ৰাফীৰ উৎসৰ্গা সম্পূৰ্ণ বা আংশিকভাৱে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত লিখি অহা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=组图：第三届亚洲政党国际会议举行和平签名活动 |url=[https://news.sina.com.cn/c/2004-09-05/15003589028s.shtml](https://news.sina.com.cn/c/2004-09-05/15003589028s.shtml) |access-date=2026-06-01 |website=news.sina.com.cn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=錢鋼 |title=錢鋼專文：筆跡鑒定─從毛澤東到習近平 {{!}} 錢鋼 {{!}} 評論 |url=[https://www.storm.mg/article/813768](https://www.storm.mg/article/813768) |access-date=2026-06-01 |website=[www.storm.mg](http://www.storm.mg) |language=zh-Hant-TW}}&lt;/ref&gt; আখৰ সৰলীকৰণৰ এজন উল্লেখযোগ্য সমালোচক আছিল প্ৰখ্যাত ইতিহাসবিদ [[ছেন ইনকে]]। তেওঁৰ ইচ্ছা অনুসৰি সৰলীকৃত আখৰ প্ৰচলিত হোৱাৰ বহু পিছতো মূল ভূ-খণ্ড চীনত তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ পৰম্পৰাগত আখৰত প্ৰকাশ হৈ থাকিছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পঞ্চাশ বছৰৰ পাছত, ২০২০ চনত স্বত্বাধিকাৰ শেষ হোৱাৰ পিছতহে তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ সৰলীকৃত চীনা আখৰত প্ৰকাশ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=澎湃新闻 |date=2020-03-23 |title=陈寅恪著作进入公版，简体字版《陈寅恪合集》出版引发争议 |url=[https://news.sina.cn/2020-03-23/detail-iimxxsth1202357.d.html](https://news.sina.cn/2020-03-23/detail-iimxxsth1202357.d.html) |access-date=2026-05-27 |website=手机新浪网 |language=zh-CN}}&lt;/ref&gt; [[ছিয়ান জুংশু]]ৱেও তেওঁৰ কিছুমান পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ গ্ৰন্থ পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত প্ৰকাশ কৰিবলৈ কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=围城 - 钱钟书{{!}}读书 |url=[https://doosho.com/cn/72](https://doosho.com/cn/72) |access-date=2026-06-09 |website=doosho.com}}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজৰ নামত থকা ''zhong''ৰ পৰম্পৰাগত ৰূপ {{zhi|c=鍾}} পছন্দ কৰিছিল। এই ৰূপটো {{zhi|c=鐘}}ৰ সৈতে সৰলীকৃত আখৰ {{zhi|c=钟}}ত একত্ৰ কৰা হৈছিল। ফলস্বৰূপে প্ৰকাশক আৰু সংবাদমাধ্যমত ''zhong''ৰ দুয়োটা ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। (সৰলীকৃত ''qian'' আৰু ''shu''ক লৈ তেওঁৰ আপত্তি নাছিল, কাৰণ সেইবোৰ পৃথক অৰ্থৰ আখৰৰ সৈতে একত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল। ) ২০১৩ চনত {{zhi|c=锺}}ক মান্য সৰলীকৃত আখৰ হিচাপে পুনৰ স্থাপন কৰা হয়; ইয়াত সৰলীকৃত মূলচিহ্ন ৰখাৰ লগতে ধ্বনিগত অংশটো পুনৰ স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=北京师范大学出版科学研究院 |url=[https://pub.bnu.edu.cn/jzyg1/114931.html](https://pub.bnu.edu.cn/jzyg1/114931.html) |access-date=2026-06-09 |website=pub.bnu.edu.cn}}&lt;/ref&gt;

মূল ভূ-খণ্ড চীনত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ [[মান্য, পৰম্পৰাগত আৰু বিভিন্ন চীনা আখৰৰ তুলনামূলক তালিকা]] অনুসৰি মান্য কৰা হয়।&lt;ref name=tygfhzb&gt;{{Cite web |date=5 June 2013 |title=国务院关于公布《通用规范汉字表》的通知 |trans-title=Notice of the State Council on the publication of the &quot;List of Commonly Used Standard Chinese Characters&quot; |url=[http://www.gov.cn/zwgk/2013-08/19/content_2469793.htm](http://www.gov.cn/zwgk/2013-08/19/content_2469793.htm) |website=Gov.cn |publisher=[[State Council of the People's Republic of China]] |language=zh}}&lt;/ref&gt; মূল ভূ-খণ্ড চীনত প্ৰকাশিত অভিধানসমূহত সাধাৰণতে সৰলীকৃত আখৰ আৰু তাৰ পৰম্পৰাগত সমতুল্য ৰূপ দুয়োটাই দেখুওৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=DeFrancis |first=John |author-link=John DeFrancis |title=[[The Chinese Language: Fact and Fantasy]] |date=1984 |publisher=University of Hawaii Press |isbn=0-585-31289-3 |location=Honolulu |oclc=45733542 |page=291}}&lt;/ref&gt; মূল ভূ-খণ্ড চীন আৰু আন ঠাইত গ্ৰহণ কৰা পৰম্পৰাগত ৰূপৰ মাজত সৰু সৰু পাৰ্থক্য আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, মূল ভূ-খণ্ড চীনত {{zhi|c=产}}ৰ গ্ৰহণযোগ্য পৰম্পৰাগত ৰূপ হৈছে {{zhi|c=産}}; জাপান আৰু কোৰিয়াতো এই ৰূপ গ্ৰহণযোগ্য। আনহাতে হংকং, মাকাও আৰু টাইৱানত গ্ৰহণযোগ্য ৰূপ হৈছে {{zhi|c=產}}, যিটো ভিয়েটনামী [[চু নোম]]তো গ্ৰহণযোগ্য ৰূপ।&lt;ref name=&quot;tyhzzxb&quot;&gt;{{cite book|title=印刷通用汉字字形表 (List of character forms of General Used Chinese characters for Publishing)|publisher=文字改革出版社|date=1986|language=Chinese}}&lt;/ref&gt;

=== হংকং আৰু মাকাও ===
[[হংকং]] আৰু [[মাকাও]]ত ঔপনিৱেশিক সময়ছোৱাত পৰম্পৰাগত আখৰ সংৰক্ষিত হৈ আছিল। কিন্তু মূল ভূ-খণ্ড চীনৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু পৰ্যটকসকলৰ সুবিধাৰ বাবে সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাত&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Li |first=Hanwen |author-mask=Li Hanwen (李翰文) |script-title=zh:分析：中国與香港之間的「繁簡矛盾」 |url=[http://www.bbc.com/zhongwen/trad/hong_kong_review/2016/02/160224_monitoring_simp_trad](http://www.bbc.com/zhongwen/trad/hong_kong_review/2016/02/160224_monitoring_simp_trad) |access-date=2018-07-01 |website=BBC News |date=24 February 2016 |language=zh}}&lt;/ref&gt; কিছুমান স্থানীয় লোকৰ মাজত তেওঁলোকে সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে গণ্য কৰা বস্তু সংৰক্ষণক লৈ উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lai |first=Ying-kit |date=17 July 2013 |title=Hong Kong Actor's Criticism of Simplified Chinese Character Use Stirs up Passions Online |url=[https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1284691/hong-kong-actors-criticism-simplified-character-use-stirs-passions?page=all](https://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1284691/hong-kong-actors-criticism-simplified-character-use-stirs-passions?page=all) |access-date=2018-07-01 |website=Post Magazine |publisher=South China Morning Post }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2016-03-01 |title=Hong Kong TV Station Criticized for Using Simplified Chinese|work=SINA English |url=[http://english.sina.com/china/2016/0229/894388.html](http://english.sina.com/china/2016/0229/894388.html) |access-date=2018-07-01}}&lt;/ref&gt; হংকঙত পৰম্পৰাগত আখৰৰ সমষ্টি [[সাধাৰণভাৱে ব্যৱহৃত চীনা আখৰৰ ৰূপতালিকা]]ত [[শিক্ষা ব্যুৰো|হংকং শিক্ষা ব্যুৰো]]ৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। 

=== টাইৱান ===
যদিও চীন গণৰাজ্য চৰকাৰে ১৯৩০ আৰু ১৯৫০ৰ দশকত ক্ৰমে মূল ভূ-খণ্ড চীন আৰু টাইৱানত নিজৰ সৰলীকৃত আখৰৰ আঁচনি প্ৰচাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, দুয়োটা প্ৰচেষ্টাই ব্যৰ্থ হৈছিল। ১৯৫৬ চনত [[চীন গণৰাজ্য]]ই আখৰ সৰলীকৰণ কাৰ্যসূচী ঘোষণা কৰাৰ পাছত চীন গণৰাজ্য চৰকাৰে নিজৰ পৰিকল্পনা পৰিত্যাগ কৰে আৰু পিছত আৰু সৰলীকৰণৰ প্ৰচেষ্টা নচলালে।&lt;ref&gt;{{Cite journal |title=1950 年代臺灣的漢字簡化問題 |url=[https://www.ntl.edu.tw/public/Attachment/911513424117.pdf](https://www.ntl.edu.tw/public/Attachment/911513424117.pdf) |journal=台灣學研究}}&lt;/ref&gt; চৰকাৰীভাৱে নিৰুৎসাহিত কৰা সত্ত্বেও,&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chiang |first=Evelyn |date=2006-04-11 |title=Character Debate Ends up Being Nothing but Hot Air: Traditional Chinese Will Always Be Used in Education, Minister Says |work=Taiwan News |url=[https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775](https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775) |access-date=25 May 2021 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210525121443/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775](https://web.archive.org/web/20210525121443/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/91775) |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2011-06-17 |title=Taiwan Rules out Official Use of Simplified Chinese |work=Taiwan News |agency=Central News Agency |url=[https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627](https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627) |access-date=25 May 2021 |archive-date=25 May 2021 |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210525111309/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627](https://web.archive.org/web/20210525111309/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/1628627) |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=zh:寫作測驗 |trans-title=Writing Test |url=[https://cap.rcpet.edu.tw/test_5_1.html](https://cap.rcpet.edu.tw/test_5_1.html) |website=Guozhong jiaoyu huikao |language=zh |quote=若寫作測驗文章中出現簡體字，在評閱過程中可能被視為「錯別字」處理，但寫作測驗的評閱方式，並不會針對單一錯字扣分……然而，當簡體字影響閱讀理解時，文意的完整性亦可能受到影響，故考生應盡量避免書寫簡體字}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=zh:轉知:各校辦理課後社團，應檢視授課教師之教材內容，避免有不符我國國情或使用簡體字之情形 |url=[https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&amp;nsn=2512](https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&amp;nsn=2512) |archive-url=[https://web.archive.org/web/20210525111310/https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&amp;nsn=2512](https://web.archive.org/web/20210525111310/https://www.tres.ntpc.edu.tw/modules/tadnews/index.php?ncsn=17&amp;nsn=2512) |url-status=dead |archive-date=25 May 2021 |website=Xin beishi tong rong guomin xiaoxue |language=zh }}&lt;/ref&gt; দৈনন্দিন জীৱনত সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। উল্লেখযোগ্যভাৱে, &quot;টাইৱান&quot; বৰ্তমান পৰম্পৰাগত {{zhi|c=臺灣}}ৰ সলনি সৰলীকৃত {{zhi|c=台灣}} বা {{zhi|c=台湾}} ৰূপত অধিক লিখা হয়। [[ছাই ইং-ৱেন]], [[ছু ছেং-ছাং]] আৰু [[লাই ছিং-তে]]ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেতাসকলেও ব্যক্তিগত হাতে লিখনিত সৰলীকৃত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=台媒披露蔡英文写信用简体 还有错别字(图)_宝岛聚焦_台湾民主自治同盟 |url=[https://www.taimeng.org.cn/hxla/bdjj/200906/t20090611_396474.html](https://www.taimeng.org.cn/hxla/bdjj/200906/t20090611_396474.html) |access-date=2026-06-09 |website=[www.taimeng.org.cn](http://www.taimeng.org.cn)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ETtoday新聞雲 |date=2024-12-06 |title=抓包「賴清德寫簡體字」 陳玉珍：他是不是被統戰了？ {{!}} ETtoday政治新聞 {{!}} ETtoday新聞雲 |url=[https://www.ettoday.net/news/20241206/2868563.htm](https://www.ettoday.net/news/20241206/2868563.htm) |access-date=2026-06-09 |website=[www.ettoday.net](http://www.ettoday.net) |language=zh-Hant}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে এই ৰূপসমূহৰ কিছুমান বহু পুৰণি বিকল্প ৰূপ আৰু মূল ভূ-খণ্ড চীনত নিৰ্ধাৰিত সৰলীকৃত লিপিৰ সৈতে সিহঁতৰ মিল থাকিবই লাগিব বুলি নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Cheung |first=Yat-Shing |title=Sociolinguistics Today: International Perspectives |year=1992 |publisher=Routledge |editor-last=Bolton |editor-first=Kingsley |pages=[[https://books.google.com/books?id=fAYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA211](https://books.google.com/books?id=fAYOAAAAQAAJ&amp;pg=PA211) 211] |chapter=Language Variation, Culture, and Society}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Price |first=Fiona Swee-Lin |url=[https://books.google.com/books?id=-FRIYcHARa0C&amp;q=Guangdong+traditional+characters&amp;pg=PA67](https://books.google.com/books?id=-FRIYcHARa0C&amp;q=Guangdong+traditional+characters&amp;pg=PA67) |title=Success with Asian Names: A Practical Guide for Business and Everyday Life |year=2007 |publisher=Nicholas Brealey |isbn=978-1-85788-378-7 |via=Google Books}}&lt;/ref&gt;

[[টাইৱান]]ত পৰম্পৰাগত আখৰৰ সমষ্টি [[শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয় (টাইৱান)|শিক্ষা মন্ত্ৰ্যালয়ে]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু [[ৰাষ্ট্ৰীয় আখৰৰ মান্য ৰূপ]]ত মান্য কৰা হৈছে। 

=== ছিংগাপুৰ ===
১৯৬৯ চনলৈকে ছিংগাপুৰত পৰম্পৰাগত আখৰক চৰকাৰী লিপি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। সেই বছৰত চৰকাৰে সৰলীকৃত আখৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;reflection on use of simplified Chinese in Singapore&quot;&gt;{{Cite conference |last=Chia |first=Shih Yar | author-mask=Chia Shih Yar (谢世涯) |script-title=zh:新加坡汉字规范的回顾与前瞻 |trans-title=Review and Prospect of Standardization of Chinese Characters in Singapore |url=[http://www.huayuqiao.org/articles/xieshiya/Simplified/5_XinJiaPoHanZiGuiFan-XP.htm](http://www.huayuqiao.org/articles/xieshiya/Simplified/5_XinJiaPoHanZiGuiFan-XP.htm) |conference=Paper presented at The Fourth International Conference on Chinese Characters. Convened by The Society of Chinese Philology, Jiangsu Educational Publishing House and State Language Commission of PRC. Suzhou, China. 26–27 Nov 1997 |language=zh |via=huayuqiao.org}}&lt;/ref&gt; চৰকাৰী আৰু শিক্ষামূলক ক্ষেত্ৰৰ বাহিৰেও পৰম্পৰাগত আখৰ দৈনন্দিন আৰু বাণিজ্যিক ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;yzzk&quot;/&gt;

=== ফিলিপাইন ===
[[চীনা ফিলিপিনো]] সম্প্ৰদায় সৰলীকৰণৰ ক্ষেত্ৰত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আটাইতকৈ ৰক্ষণশীল সম্প্ৰদায়সমূহৰ এটা হৈ আছে।{{citation needed|date=April 2015}} যদিও প্ৰধান ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়সমূহত সৰলীকৃত আখৰত শিক্ষা দিয়া হয়, বহু পুৰণি প্ৰতিষ্ঠিত চীনা বিদ্যালয়ে এতিয়াও পৰম্পৰাগত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। ''[[চীনা বাণিজ্যিক বাতৰি]]'', ''[[বিশ্ব বাতৰি]]'' আৰু ''[[ইউনাইটেড ডেইলি নিউজ (ফিলিপাইন)|ইউনাইটেড ডেইলি নিউজ]]''ৰ দৰে প্ৰকাশনসমূহে পৰম্পৰাগত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে। ''ফিলিপাইন চীনা দৈনিক''ত সৰলীকৃত আখৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

[[File:Announcement in a Filipino Chinese daily newspaper (Traditional Chinese).jpg|thumb|center|পৰম্পৰাগত চীনা আখৰত লিখা এখন ফিলিপিনো চীনা দৈনিক বাতৰিকাকতৰ বিজ্ঞাপন]]

=== উত্তৰ আমেৰিকা ===
বিংশ শতিকাৰ শেষভাগত সৰলীকৃত চীনা আখৰ ব্যাপকভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ আগতেই অধিকাংশ চীনা প্ৰব্ৰজনকাৰী [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ অহাৰ বাবে চীনা-আমেৰিকান সম্প্ৰদায়সমূহত, [[চাইনাটাউন]] আৰু চীনা ভাষাৰ বাতৰিকাকতসমূহৰ ভিতৰত, পৰম্পৰাগত আখৰ প্ৰধান হৈ আছে। যেতিয়া কেৱল এটা লিপিহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেতিয়া আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে প্ৰকাশ কৰা চীনা ভাষাৰ ৰাজহুৱা জাননী আৰু ফলকসমূহ পৰম্পৰাগত আখৰত থকাৰ সম্ভাৱনা ঐতিহাসিকভাৱে বেছি আছিল। একবিংশ শতিকাত মূল ভূ-খণ্ড চীনৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি আৰু [[চীন গণৰাজ্য]]ৰ সৈতে যোগাযোগ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে সৰলীকৃত আখৰৰ ব্যৱহাৰো বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান আমেৰিকাৰ বিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ অধিকাংশ আধুনিক চীনা ভাষাৰ পাঠ্যক্ৰমত কেৱল সৰলীকৃত আখৰ শিকোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;For instance, {{Cite web |url=[https://www.irs.gov/irm/part22/irm_22-031-001.html](https://www.irs.gov/irm/part22/irm_22-031-001.html) |work=[[Internal Revenue Manual]] |title=22.31.1.6.3 |date=6 November 2012 |quote=The standard language for translation is Traditional Chinese |publisher=Internal Revenue Service }}.&lt;/ref&gt;

== কম্পিউটাৰত ব্যৱহাৰ ==
=== সংকেতায়ন ===
{{Main|চীনা আখৰ সংকেতায়ন}}
{{See also|হান একত্ৰীকৰণ}}
অতীতত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ কম্পিউটাৰত [[বিগ৫]] মানদণ্ড ব্যৱহাৰ কৰি সৰ্বাধিক সংকেতায়িত কৰা হৈছিল। এই মানদণ্ডত পৰম্পৰাগত আখৰক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছিল। কিন্তু সৰ্বব্যাপী [[ইউনিক'ড]] মানদণ্ডই সৰলীকৃত আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ দুয়োটাকে সমান গুৰুত্ব দিয়ে আৰু বৰ্তমান চীনা ভাষাৰ পাঠৰ বাবে ই আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় সংকেতায়ন। 

=== ইনপুট পদ্ধতি ===
{{Main|চীনা ইনপুট পদ্ধতি}}
[[কম্পিউটাৰত চীনা আখৰ ইনপুট পদ্ধতি|চীনা আখৰ]] ইনপুট কৰিবলৈ বিভিন্ন [[ইনপুট পদ্ধতি সম্পাদক]] উপলব্ধ। বহু আখৰ, বিশেষকৈ [[চীনা ভাষাৰ বিভিন্ন ৰূপ|উপভাষাগত]] ৰূপসমূহ ইউনিক'ডত সংকেতায়িত কৰা হৈছে যদিও কিছুমান ইনপুট পদ্ধতি সম্পাদকৰ সহায়ত সেইবোৰ ইনপুট কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ এটা উদাহৰণ হৈছে [[ছাংহাই ভাষা]]ৰ আখৰ {{unichar|20C8E|CJK UNIFIED IDEOGRAPH-20C8E}}। এই আখৰটো {{zhi|c=伐}}ৰ সৈতে {{kxr|口}} মূলচিহ্ন সংযোজন কৰি গঠিত আৰু মান্য চীনা {{zhi|t=嗎|s=吗|first=t}}ৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।{{Citation needed|date=June 2007}}

=== আখৰৰ ছাঁচ ===
{{Further|চীনা, জাপানী আৰু কোৰিয়ান আখৰৰ আখৰচাঁচৰ তালিকা}}
[[আখৰচাঁচ]]সমূহত পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ বুজাবলৈ প্ৰায়ে {{code|TC}} আৰু [[সৰলীকৃত চীনা আখৰ]]ৰ বাবে {{code|SC}} সংক্ষিপ্ত ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি [[নোটো আখৰচাঁচ]] পৰিয়ালে, উদাহৰণস্বৰূপে, টাইৱানত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত আখৰসমষ্টি ({{code|TC}}) আৰু হংকঙত ব্যৱহৃত আখৰসমষ্টিৰ ({{code|HK}}) বাবে পৃথক আখৰচাঁচ প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Noto CJK |url=[https://www.google.com/get/noto/help/cjk/](https://www.google.com/get/noto/help/cjk/) |website=Google Noto Fonts }}&lt;/ref&gt;

=== ৱেবপৃষ্ঠা ===
বৰ্তমান অধিকাংশ চীনা ভাষাৰ ৱেবপৃষ্ঠাই নিজৰ পাঠৰ বাবে ইউনিক'ড ব্যৱহাৰ কৰে। [[ৱৰ্ল্ড ৱাইড ৱেব কনছৰ্টিয়াম]]ে পৰম্পৰাগত আখৰত লিখা ৱেবপৃষ্ঠাৰ বিষয়-বস্তু নিৰ্দিষ্ট কৰিবলৈ [[ভাষা টেগ]] {{code|zh-Hant}} ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Internationalization Best Practices: Specifying Language in XHTML &amp; HTML Content |url=[http://www.w3.org/TR/i18n-html-tech-lang/#ri20040429.113217290](http://www.w3.org/TR/i18n-html-tech-lang/#ri20040429.113217290) |access-date=2009-05-27 |publisher=W3C }}&lt;/ref&gt;
[[আই এছ অ' ১৫৯২৪]]-এ পৰম্পৰাগত চীনা ভাষাৰ পাঠ চিহ্নিত কৰিবলৈ {{code|Hant}} আৰু পৰম্পৰাগত চীনা আৰু লেটিন আখৰ মিশ্ৰিত পাঠৰ বাবে {{code|Hntl}}&lt;ref name=&quot;IETF&quot;&gt;{{cite web |title=IETF Language Subtag Registry |url=[https://www.iana.org/assignments/language-subtag-registry/language-subtag-registry](https://www.iana.org/assignments/language-subtag-registry/language-subtag-registry) |access-date=15 July 2025 |language=en |date=2025-06-23}}&lt;/ref&gt; প্ৰদান কৰে। পিছৰটো কেতিয়াবা [[পে-ওয়ে-জি#হান-ৰোমানীকৰণ মিশ্ৰিত লিপি|টাইৱানীজ হোক্কিয়েন]]ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

== অন্য লিপিৰ সৈতে তুলনা ==
[[জাপানী লিখন পদ্ধতি]]ত {{Transliteration|ja|[[কিউজিতাই]]}} হৈছে পৰম্পৰাগত ৰূপ। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত মান্য জাপানী ব্যৱহাৰৰ বাবে {{Transliteration|ja|[[শিনজিতাই]]}} সৃষ্টি কৰিবলৈ এইবোৰ সৰলীকৃত কৰা হৈছিল। ক্ষুদ্ৰ শৈলীগত পাৰ্থক্য বাদ দিলে কিউজিতাইৰ ৰূপসমূহ চীনা পৰম্পৰাগত আখৰৰ সৈতে প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে একে। {{Transliteration|ja|[[জোয়ো কাঞ্জি]]}} তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱা আখৰসমূহ সাধাৰণতে কেইটামান ব্যতিক্ৰম বাদ দি পৰম্পৰাগত ৰূপত ছপা কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। ইয়াৰ উপৰি {{Transliteration|ja|[[কোকুজি]]}} আছে। এইবোৰ মূলতঃ চীনৰপৰা ধাৰ কৰা নহয়, বৰং জাপানতে সম্পূৰ্ণৰূপে সৃষ্টি কৰা কাঞ্জি। 

[[কোৰিয়ান ভাষা|কোৰিয়ান লিখন পদ্ধতি]]ত [[হাঞ্জা]]—যিবোৰ [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]ত প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে [[হাংগুল]]ৰদ্বাৰা আৰু [[উত্তৰ কোৰিয়া]]ত সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিষ্ঠাপিত হৈছে—ক্ষুদ্ৰ শৈলীগত পাৰ্থক্য বাদ দিলে পৰম্পৰাগত চীনা আখৰৰ সৈতে প্ৰায় একে। জাপানীৰ দৰে কোৰিয়াতো নিজাভাৱে সৃষ্টি হোৱা হাঞ্জা আছে, যিবোৰ {{Transliteration|ko|[[গুকজা]]}} নামেৰে জনা যায়। 

পৰম্পৰাগত চীনা আখৰ চীনা নোহোৱা জাতিগত গোটসমূহেও ব্যৱহাৰ কৰে। [[থাইলেণ্ড]] আৰু [[মালয়েছিয়া]]ত বাস কৰা [[মাণিক লোক]]সকলে [[কেনছিউ ভাষা]] লিখিবলৈ চীনা আখৰ ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Glossary of Aslian Languages.&quot;&gt;{{Cite journal |last=Phaiboon |first=D. |date=2005 |title=Glossary of Aslian Languages: The Northern Aslian Languages of South Thailand |url=[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf](http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf) |journal=[[Mon-Khmer Studies]] |volume=36 |pages=207–224 |via=Southeast Asian Linguistics Archives |url-status=live |archive-url=[https://web.archive.org/web/20240106093538/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf](https://web.archive.org/web/20240106093538/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/phaiboon2006glossary.pdf) |archive-date= Jan 6, 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bishop |first=N. |date=1996 |title=Who's Who in Kensiw? Terms of Reference and Address in Kensiw |url=[http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf](http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf) |url-status=dead |journal=[[Mon-Khmer Studies]] |volume=26 |pages=245–253 |via=Southeast Asian Linguistics Archives |archive-url=[https://web.archive.org/web/20110719030049/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf](https://web.archive.org/web/20110719030049/http://sealang.net/sala/archives/pdf8/bishop1996who.pdf) |archive-date=2011-07-19 |access-date=2010-12-12}}&lt;/ref&gt;


== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>7y6vte9zdf1rm2f6gj051olle08sm8s</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>