গোলাঘাট জিলা

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>গোলাঘাট জিলা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2226</id>
    <revision>
      <id>634320</id>
      <parentid>461768</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48103-84</username>
        <id>51534</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8733" sha1="4a5uptjr4yq00gepzlufxvoubrb4tb8" xml:space="preserve">{{About|গোলাঘাট জিলা|জিলাখনৰ জিলাৰ সদৰ|গোলাঘাট}}
{{Stub-inline|অসমৰ ভৌগোলিক পোখালি}}
{{Infobox India district
| Name = গোলাঘাট
| State = অসম
| Division = উজনি অসম
| Established = {{Start date|1987|8|15|df=yes}}
| HQ = গোলাঘাট
| Map = Golaghat in Assam (India).svg
| Coordinates = {{coord|26.0|N|93.0|E|display=title,inline}}
| Area = 3502
| Area_footnotes = 
| Elevation = 
| Year = 2011
| Population = 1066888
| Population_footnotes =&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.census2011.co.in/census/district/152-golaghat.html | title=Census Golaghat | publisher=censusindia.co.in | accessdate=January 14, 2012}}&lt;/ref&gt;
| Density_footnotes =
| Urban = 
| Literacy = ৭৭.৪৩%&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt;
| SexRatio = ৯৬৪&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt;
| Collector = 
| Tehsils = গোলাঘাট, খুমটাই, বোকাখাত, ধনশিৰী
| LokSabha = কাজিৰঙা
| Assembly = বোকাখাত , সৰুপথাৰ , গোলাঘাট ,খুমটাই , দেৰগাঁও
| Highways =ধোদৰ আলি ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১ 
| Vehicle = 
| Rain = 
| Website = http://www.golaghat.gov.in
}}
'''গোলাঘাট জিলা''' অসমৰ ৩৫ খন জিলাৰ ভিতৰত অন্যতম। জিলাৰ সদৰ ঠাই [[গোলাঘাট]] নগৰ। এই জিলাৰ ৪ খন উপজিলা আছে- খুমটাই, দেৰগাঁও, বোকাখাট, সৰুপথাৰ। এ&lt;ref name=&quot;census&quot; /&gt;ই জিলাৰ মহকুমা হ'ল গোলাঘাট, ধনশিৰী, [[বোকাখাত]]। জিলাখনৰ মাটিকালি ৩,৫০২ কিলোমিটাৰ। ১৯৮৭ চনত জিলা ঘোষিত হোৱা এই জিলাৰ জনসংখ্যা ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ১০,৬৬,৮৮৮ জন। ইয়াৰে ৫,৪৩,১৬১ জন পুৰুষ আৰু ৫,২৩,৭২৭ গৰাকী মহিলা।&lt;ref name=&quot;census&quot;/&gt;

==গোলাঘাট নামৰ উৎপত্তি==
গোলাঘাট নামৰ উ‍ৎপত্তিৰ এক কাহিনী আছে। ১৯ শতিকাৰ মাজভাগত মাৰোৱাৰী ব্যৱসায়ীসকলে ধনশিৰী নৈৰ ঘাটৰ কাষতে 'গোলা' অৰ্থাৎ সৰু দোকান পাতিছিল। এই ঠাইতে পাছলৈ গোলাঘাট নামেৰে নগৰ গঢ়লৈ উঠে। তদুপৰি আন এক প্ৰবাদ অনুসৰি ধনশিৰী নৈৰ ঘাটত আহোমসকলৰ গোলা-বাৰুদ থোৱা ঘৰ আছিল কাৰণে এই ঘাটটোৰ নাম গোলাঘাট হয়গৈ। পূৰ্বতে গোলাঘাটক টোপোলা ঘাট বা টোপোলা চাপৰি নামেৰেও জনা গৈছিল। ধনশিৰী নদীখন গোলাঘটীয়া ৰাইজৰ বোঁৱতী জীৱন ৰেখা স্বৰূপ। আহোমসকলৰ পূৰ্বে গোলাঘাট কছাৰী ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। অসমীয়া সমাজ জীৱনৰ কেইবাজনো খ্যাতিমান ব্যক্তিয়ে এই গোলাঘাটতে জন্ম লাভ কৰিছিল। গোলাঘাটত প্ৰধানকৈ চুতীয়া আৰু ঠেঙাল কছাৰীসকলৰ স্বকীয় সংস্কৃতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।।&lt;ref name=&quot;গোলাঘাটৰ ইতিসাহ&quot;&gt;{{cite web | url=http://golaghat.gov.in/history.htm | title=গোলাঘাটৰ ইতিসাহ | accessdate=June 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
সৰুপথাৰৰ নগাজৰী খনিকৰ গাঁৱত পোৱা ৫ম শতিকাৰ শিলালিপিৰ পৰা বুজা যায় যে সেই সময়ত দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকাত এক স্বাধীন ৰাজ্য আছিল। আকৌ এই অংশত পোৱা নানান ইটাৰে নিৰ্মিত ভৱন, মঠ-মন্দিৰ আদিৰ ধংসাৱশেষ আদিয়ে ৯ম-১০ম শতিকাৰ এখন ৰাজ্যৰ উমান দিয়ে। 

১৬ শতিকাত এই দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকা আহোম ৰাজ্যত চামিল হয়। আহোমসকলে এই ঠাই কছাৰীসকলৰ পৰা দখল কৰে। আহোমৰ ৰাজত্বকালত এই ঠাইৰ শাসনৰ দায়িত্ব মৰঙীখোৱা গোহাঁইৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;গোলাঘাটৰ ইতিসাহ&quot; /&gt; 

;গোলাঘাট জিলা গঠন
ইংৰাজ শাসনকালত এই দৈয়াং-ধনশিৰী উপত্যকা বৃহত্তৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল। ১৯৮৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত গোলাঘাটক এখন জিলা ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;গোলাঘাটৰ ইতিসাহ&quot; /&gt;

==প্ৰশাসনিক বিভাজন==
গোলাঘাট জিলাখন চাৰিটা [[অসম বিধানসভা]] সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত: বোকাখাত , দেৰগাঁও , সৰুপথাৰ , গোলাঘাট আৰু [[খুমটাই]] ।&lt;ref name=&quot;ceo1&quot;&gt;{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Revenue &amp; Election District wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.1%20-%20DEOs%20wise%20ACs%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}&lt;/ref&gt; এই চাৰিওটা সমষ্টি কাজিৰঙা লোকসভাৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref name=&quot;ceo2&quot;&gt;{{cite web|title=List of Assembly Constituencies showing their Parliamentary Constituencies wise break - up|url=http://ceoassam.nic.in/Gen_Informations/2.2%20-%20PC-wise%20LAC%20breakup.pdf|publisher=Chief Electoral Officer, Assam website|accessdate=26 September 2011}}&lt;/ref&gt;

==বনাঞ্চল==
বনজ সম্পদত গোলাঘাট জিলা চহকী। ইয়াত [[কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]], [[গৰমপানী অভয়াৰণ্য]] আৰু নামবৰ দৈগ্ৰুং অভয়াৰণ্য অৱস্থিত। [[এশিঙীয়া গঁড়]]ৰ বাসস্থান তথা বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান দেশী বিদেশী পৰ্যটকৰ অন্যতম আকৰ্ষণৰ কেনদ্ৰ। কাজিৰঙাৰ মুঠ মাটিকালি ৩৭৮ বৰ্গ কি.মি. আৰু অধিকাংশই গোলাঘাট জিলাৰ অন্তৰ্গত। ৯৭.১৫ বৰ্গ-কিলোমিটাৰ আগুৰা নামবৰ দৈগ্ৰুং অভয়াৰণ্য গৰমপানীৰ উঁহৰ বাবে বিখ্যাত। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{Official website|http://www.golaghat.gov.in}}
* {{Commons category-inline|Golaghat district|গোলাঘাট জিলা}}
{{Geographic location
|Centre = গোলাঘাট জিলা
|North = [[শোণিতপুৰ জিলা]]
|Northeast = [[যোৰহাট জিলা]]
|East = [[ৱখা জিলা]], [[নাগালেণ্ড]]
|Southeast = [[ক’হিমা জিলা]], [[নাগালেণ্ড]]
|South = [[ডিমাপুৰ জিলা]], [[নাগালেণ্ড]]
|Southwest = 
|West = [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]
|Northwest = 
}}
{{অসম}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ জিলা]]
[[শ্ৰেণী:গোলাঘাট জিলা]]</text>
      <sha1>4a5uptjr4yq00gepzlufxvoubrb4tb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36615</id>
    <revision>
      <id>634291</id>
      <parentid>630900</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T18:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261017" sha1="mkneaxs3t4rc2y3uno1w4lgn7qy0448" xml:space="preserve">{{short description|ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী (১৯২৯–১৯৯৩)}}
{{Infobox person
| name = অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন
| image = AudreyKHepburn.jpg
| alt = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption = ১৯৫৩ চনত হেপ্‌বাৰ্ন
| birth_name = অড্ৰী কেথলিন ৰাষ্টন
| other_names = {{ubl|এডা ভন হীম্‌ষ্ট্ৰা|অড্ৰী কেথ্‌লীন ৰুষ্টন-হেপ্‌বাৰ্ন}}
| birth_date = {{birth date|1929|5|4|df=y}}
| birth_place = {{nowrap|ইক্‌ছেল, ব্ৰাছেলছ, বেলজিয়াম}}
| death_date = {{death date and age|1993|1|20|1929|5|4|df=y}}
| death_place = {{nowrap|টলোচেনাজ, ভো, ছুইজাৰলেণ্ড}}
| death_cause = এপেণ্ডিক্সৰ কৰ্কট ৰোগ
| resting_place = টলোচেনাজ সমাধিস্থান, চুইজাৰলেণ্ড
| citizenship = যুক্তৰাজ্য
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|মানৱীয় কৰ্মী}}
| years_active = ১৯৪৮–১৯৮৯
| notable_works = [[Audrey Hepburn on screen and stage|পূৰ্ণ তালিকা]]
| spouse = {{plainlist|
* {{marriage|মে'ল ফেৰাৰ|1954|1968|end=div}}
* {{marriage|এণ্ড্ৰিয়া ডটি|1969|1982|end=div}}
}}
| partner = {{ubl|ৰবাৰ্ট ৱ'ল্ডাৰ্ছ&lt;br&gt;(১৯৮০-১৯৯৩; হেপ্‌বাৰ্নৰ মৃত্যুলৈকে)}}
| children = ২, য'ত আছে ছিয়ান হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ
| mother = এলা ভান হিমষ্ট্ৰা
| relatives = {{Plainlist|
* বাৰ্ন আৰ্নউড ভান হিমষ্ট্ৰা (মাতৃৰ পিতামহ)
* এমা ফেৰাৰ (নাতিনী)
}}
| awards = [[#বঁটা আৰু সন্মান|পূৰ্ণ তালিকা]]
| module = {{Infobox officeholder| embed = yes
| order = [[Goodwill Ambassador for UNICEF]]
| country = যুক্তৰাজ্য
| term_start = ১৯৮৯
| term_end = ১৯৯৩}}
| signature = Audrey Hepburn signature.svg
}}

'''অড্ৰী কেথলিন হেপ্‌বাৰ্ন''' ('''ৰাষ্টন'''; ৪ মে' ১৯২৯ – ২০ জানুৱাৰী ১৯৯৩) এগৰাকী ব্ৰিটিছ&lt;!--British per passport. Do NOT add Dutch or Belgian.--&gt;{{efn|যেতিয়া তেওঁৰ পৰিচয় সম্পৰ্কে সোধা হৈছিল, হেপ্‌বাৰ্নে নিজকে আধা-ডাচ বুলি চিনাকি কৰিছিল,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://us.hola.com/celebrities/2018012219879/audrey-hepburn-biography-facts/|title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ স্মৃতি: তেওঁৰ জীৱনৰ এটা শব্দ আৰু ছবিৰ দৃষ্টিভঙ্গী|work=[[¡Hola! ]]|date=22 January 2018|access-date=12 December 2019|archive-date=24 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724131030/https://us.hola.com/celebrities/2018012219879/audrey-hepburn-biography-facts/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; কাৰণ তেওঁৰ মাতৃ এগৰাকী ডাচ সম্ভ্ৰান্ত মহিলা আছিল। ইয়াৰ উপৰি, তেওঁ নেদাৰলেণ্ডত তেওঁৰ গঠনমূলক বছৰৰ এক উল্লেখযোগ্য সময় কটাইছিল আৰু ডাচ ভাষা সাৱলীলভাৱে ক'ব পাৰিছিল। তেওঁ কেৱল ব্ৰিটিছ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ জন্মৰ সময়ত ডাচ মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ সন্তানক নাগৰিকত্ব প্ৰদান কৰিব নোৱাৰিছিল; এই বিষয়ে ডাচ আইন ১৯৮৫ চনলৈকে সলনি হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|last=de Hart|first=Betty|title=Loss of Dutch nationality ex lege: EU law, gender and multiple nationality|url=http://globalcit.eu/loss-of-dutch-nationality-ex-lege-eu-law-gender-and-multiple-nationality/|work=Global Citizenship Observatory|date=10 July 2017|access-date=12 December 2019|archive-date=24 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211224024106/https://globalcit.eu/loss-of-dutch-nationality-ex-lege-eu-law-gender-and-multiple-nationality/|url-status=live|archivedate=24 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211224024106/https://globalcit.eu/loss-of-dutch-nationality-ex-lege-eu-law-gender-and-multiple-nationality/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বংশৰ বিষয়ে &quot;[[#Early life|প্ৰাৰম্ভিক জীৱন]]&quot; অংশত আলোচনা কৰা হৈছে। }} অভিনেত্ৰী। এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ আৰু ফেশ্বনৰ প্ৰতীক হিচাপে স্বীকৃত, তেওঁক আমেৰিকান ফিল্ম ইনষ্টিটিউতে তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ মহিলা পৰ্দাৰ কিংবদন্তী হিচাপে স্থান দিছিল Classical Hollywood cinemaৰ, International Best Dressed Hall of Fame Listত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁ এগৰাকী কম সংখ্যক অভিনেত্ৰীৰ ভিতৰত এগৰাকী যিয়ে প্ৰতিযোগিতামূলক একাডেমী (Academy), এমী (Emmy), গ্ৰেমী (Grammy) আৰু টনি এৱাৰ্ড (Tony Awards) জয় কৰিছিল। 

ব্ৰাছেলছ এখন জিলা ইক্‌ছেলৰ এটা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ শৈশৱৰ কিছু অংশ বেলজিয়াম, যুক্তৰাজ্য আৰু নেদাৰলেণ্ডত কটাইছিল। তেওঁ ১৯৩৬ৰ পৰা ১৯৩৯ চনলৈ কেণ্টত আৱাসিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিল। [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ নেদাৰলেণ্ডলৈ ঘূৰি আহিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.irelandsown.ie/the-life-of-audrey-hepburn/ |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ জীৱন |website=Ireland's Own |access-date=5 May 2023 |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505131630/https://www.irelandsown.ie/the-life-of-audrey-hepburn/ |url-status=live |archivedate=5 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230505131630/https://www.irelandsown.ie/the-life-of-audrey-hepburn/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; যুদ্ধৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্নে Arnhem Conservatoryত বেলে নৃত্য অধ্যয়ন কৰিছিল, আৰু ১৯৪৪ চনৰ ভিতৰত তেওঁ Dutch resistanceক সহায় কৰিবলৈ ধন সংগ্ৰহৰ বাবে ballet প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.openculture.com/2015/08/audrey-hepburns-moving-screen-test-for-roman-holiday-1953.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ৰোমান হলিডেৰ বাবে চলচ্চিত্ৰ পৰীক্ষা (১৯৫৩) |website=Open Culture |access-date=5 May 2023 |archive-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230505131622/https://www.openculture.com/2015/08/audrey-hepburns-moving-screen-test-for-roman-holiday-1953.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৪৫ চনত [[আমষ্টাৰডাম]]ত Sonia Gaskell আৰু ১৯৪৮ চনৰ পৰা লণ্ডনত Marie Rambertৰ সৈতে বেলে নৃত্য শিকিছিল। 

হেপ্‌বাৰ্নে ৱেষ্ট এণ্ড সংগীতময় নাট্য প্ৰযোজনাত ক'ৰাছ গাৰ্ল হিচাপে প্ৰদৰ্শন আৰম্ভ কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰত সৰু সৰু ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ Gregory Peckৰ সৈতে ৰোমাণ্টিক কমেডী ''ৰোমান হলিডে (Roman Holiday)'' (১৯৫৩)ত অভিনয় কৰি তাৰকাৰ খ্যাতি লাভ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ এগৰাকী অভিনেত্ৰী হিচাপে প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা একক প্ৰদৰ্শনৰ বাবে [[Academy Awards|একাডেমী এৱাৰ্ড]], এটা গোল্ডেন গ্ল'ব এৱাৰ্ড আৰু এটা বাফটা এৱাৰ্ড লাভ কৰিছিল। সেই বছৰতে, তেওঁ তেওঁৰ ''Ondine'' নাটকত অভিনয়ৰ বাবে টনী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট লিডিং এৱাৰ্ডছ ইন এ প্লে লাভ কৰিছিল। 

হেপ্‌বাৰ্নে বহুতো সফল চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যেনে Humphrey Bogart আৰু William Holdenৰ সৈতে ''ছাব্ৰিনা'' (১৯৫৪); তেওঁ নিজৰ অংশ নিজে গোৱা সংগীতময় ''Funny Face'' (১৯৫৭); নাটক ''দ্য নানছ ষ্ট'ৰী'' (১৯৫৯); ৰোমাণ্টিক কমেডী ''ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ'' (১৯৬১); থ্ৰিলাৰ-ৰোমান্স ''চেৰেড'' (১৯৬৩), Cary Grantৰ বিপৰীতে; আৰু সংগীতময় ''মাই ফেয়াৰ লেডী'' (১৯৬৪)। 

১৯৬৭ চনত, তেওঁ শিহৰণকাৰী ''ৱেইট আনটিল ডাৰ্ক''ত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ একাডেমী এৱাৰ্ড, গোল্ডেন গ্ল'ব আৰু বাফটা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে মাত্ৰ মাজে মাজে চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, তাৰ ভিতৰত এখন আছিল Sean Conneryৰ সৈতে ''Robin and Marian'' (১৯৭৬)। তেওঁৰ শেষ ৰেকৰ্ড কৰা প্ৰদৰ্শন আছিল [[ষ্টিভেন স্পিলবাৰ্গ]]ৰ পৰিচালনা আৰু প্ৰযোজনাৰ আমেৰিকান ৰোমাণ্টিক ফেণ্টাচি চলচ্চিত্ৰ ''অলৱেজ'' (১৯৮৯) আৰু ১৯৯০ৰ ডকুমেণ্টৰী টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''Gardens of the World with Audrey Hepburn''ত, যাৰ বাবে তেওঁ প্ৰাইমটাইম এমি এৱাৰ্ড ফৰ আউটষ্টেণ্ডিং ইণ্ডিভিজুৱেল এচিভমেণ্ট – ইনফৰ্মেচনেল প্ৰ'গ্ৰামিং জয় কৰিছিল। 

জীৱনৰ পিছৰ পৰ্য্যায়ত, হেপ্‌বাৰ্নে UNICEFৰ বাবে বহু সময় উৎসৰ্গা কৰিছিল, য’ত তেওঁ ১৯৫৪ চনৰ পৰা অৰিহণা যোগাইছিল। ১৯৮৮ৰ পৰা ১৯৯২ চনৰ ভিতৰত, তেওঁ আফ্ৰিকা, দক্ষিণ আমেৰিকা আৰু এছিয়াৰ কিছুমান দৰিদ্ৰ সম্প্ৰদায়ৰ উন্নয়নৰ বাবে কাম কৰিছিল। ১৯৯৪ চনত, হেপ্‌বাৰ্নৰ ''Audrey Hepburn's Enchanted Tales'' নামৰ এটা কথিত-শব্দৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে অৰিহণাই তেওঁক মৰণোত্তৰভাৱে Grammy Award for Best Spoken Word Album for Children লাভ কৰিছিল। 

হেপ্‌বাৰ্নে তিনিবাৰ বাফটা এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট ব্ৰিটিছ এৱাৰ্ডছ ইন এ লিডিং ৰোল জয় কৰিছিল। তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ জীৱনৰ স্বীকৃতিৰ বাবে, তেওঁ বাফটাৰ জীৱনজোৰা সাফল্যৰ এৱাৰ্ড, Golden Globe Cecil B. DeMille Award, Screen Actors Guild Life Achievement Award আৰু Special Tony Award লাভ কৰিছিল। ১৯৯২ চনৰ ডিচেম্বৰত, হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ UNICEF Goodwill Ambassador হিচাপে কৰা কামৰ স্বীকৃতিৰ বাবে আমেৰিকাৰ Presidential Medal of Freedom লাভ কৰিছিল। এমাহৰ পিছত, তেওঁ Tolochenaz, ভো, ছুইজাৰলেণ্ডত তেওঁৰ ঘৰত এপেণ্ডিক্সৰ কৰ্কট ৰোগৰ ফলত ৬৩ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=অভিনেত্ৰী অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ মৃত্যু |url=https://www.history.com/this-day-in-history/actress-audrey-hepburn-dies |access-date=5 October 2022 |website=[[History.com]] |date=13 November 2009 |archive-date=5 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005150312/https://www.history.com/this-day-in-history/actress-audrey-hepburn-dies |url-status=deviated }}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
===১৯২৯–১৯৩৮: পৰিয়াল আৰু প্ৰাৰম্ভিক শৈশৱ===
অড্ৰী কেথলিন ৰাষ্টন (পিছত, হেপ্‌বাৰ্ন-ৰাষ্টন{{Sfn|Walker|1997|p=9}}) ৪ মে' ১৯২৯ত বেলজিয়ামৰ ব্ৰাছেলছৰ এখন পৌৰসভা [[Ixelles]]ত ৪৮ নম্বৰ ৰু কেয়েনভেল্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Spoto|2006|p=10}} তেওঁক তেওঁৰ পৰিয়ালে ''আদ্ৰিয়ান্তজে'' বুলি জানিছিল।{{sfn|Matzen|2019|p=11}} তেওঁ প্ৰটেষ্টাণ্ট হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু জীৱনজোৰা তেনেকৈয়ে আছিল।&lt;ref&gt;তেওঁ তেওঁৰ পুত্ৰ শ্বেনক ৰেভাৰেণ্ড মৰিছ আইণ্ডিগুৱেৰৰ দ্বাৰা খ্ৰীষ্টান ধৰ্মত দীক্ষিত কৰিছিল, যি এজন ছুইছ প্ৰটেষ্টাণ্ট পাষ্টৰ আছিল, যিয়ে তেওঁৰ প্ৰথম বিবাহতো কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া পৰিচালনা কৰিছিল।&lt;/ref&gt;
[[File:Tropenmuseum Royal Tropical Institute Objectnumber 60038552 Een gezelschap met gouverneur Van Hee.jpg|thumb|upright|হেপ্‌বাৰ্নৰ পিতামহ, [[Aarnoud van Heemstra]], [[Surinam (Dutch colony)|ডাচ গুয়ানা]]ৰ উপনিবেশৰ গৱৰ্ণৰ আছিল। |alt=হেপ্‌বাৰ্নৰ পিতামহৰ ক'লা-বগা ফটো যেতিয়া তেওঁ ডাচ গুয়ানাৰ গৱৰ্ণৰ আছিল। ]]
হেপ্‌বাৰ্নৰ মাতৃ, বাৰ্নেছ [[Ella van Heemstra]] (১৯০০–১৯৮৪), এগৰাকী ডাচ সম্ভ্ৰান্ত মহিলা আছিল। এলা বাৰ্ন [[Aarnoud van Heemstra]]ৰ কন্যা আছিল, যিয়ে ১৯১০ৰ পৰা ১৯২০ চনলৈ [[Arnhem]]ৰ মেয়ৰ আৰু ১৯২১ৰ পৰা ১৯২৮ চনলৈ [[Surinam (Dutch colony)|ডাচ গুয়ানা]]ৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু বাৰ্নেছ এলব্ৰিগ উইলেমিন হেনৰিট ভান আছবেক (১৮৭৩–১৯৩৯), কাউণ্ট [[Dirk van Hogendorp (lawyer)|ডিৰ্ক ভান হগেনডৰ্প]]ৰ নাতিনী।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Segers |first=Yop |title=Heemstra, Aarnoud Jan Anne Aleid baron van (1871–1957) |url=http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn5/heemstra |website=Historici.nl |date=10 February 2012 |access-date=23 October 2013 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029193921/http://www.historici.nl/Onderzoek/Projecten/BWN/lemmata/bwn5/heemstra |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ১৯ বছৰ বয়সত, তেওঁ [[Jonkheer]] হেণ্ডৰিক গুষ্টাফ এডলফ কোৱাৰ্লেছ ভান উফৰ্ডৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল – [[Batavia, Dutch East Indies]]ত থকা এজন তেলৰ কাৰ্য্যবাহী, য’ত এই দম্পতীয়ে পিছলৈ বাস কৰিছিল।{{sfn|Paris|2001}} ১৯২৫ চনত বিবাহ বিচ্ছেদৰ আগতে, তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল, জঙ্কহিৰ আৰ্নউড ৰবাৰ্ট আলেকজেণ্ডাৰ কোৱাৰ্লেছ ভান উফৰ্ড (১৯২০–১৯৭৯) আৰু জঙ্কহিৰ ইয়ান এডগাৰ ব্ৰুছ কোৱাৰ্লেছ ভান উফৰ্ড (১৯২৪–২০১০)।{{sfn|Spoto|2006|p=10}}{{sfn|Spoto|2006|p=3}}&lt;ref&gt;{{cite news |title=ইয়ান ভান উফৰ্ড কোৱাৰ্লেছৰ মৃত্যুবাণী |work=[[The Times]] |via=[[Legacy.com]] |date=29 May 2010 |url=http://www.legacy.com/obituaries/timesonline-uk/obituary.aspx?pid=143195604 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621153210/http://www.legacy.com/obituaries/timesonline-uk/obituary.aspx?pid=143195604 |archive-date=21 June 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

হেপ্‌বাৰ্নৰ পিতৃ, জোচেফ ভিক্টৰ এণ্টনী ৰাষ্টন (১৮৮৯–১৯৮০), এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক আছিল, যি অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ [[Kingdom of Bohemia|বোহেমিয়া]]ৰ [[Úžice (Mělník District)|আউছিট্জ]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ ভিক্টৰজন জৰ্জ ৰাষ্টনৰ পুত্ৰ আছিল, যি ব্ৰিটিছ আৰু জাৰ্মান-অষ্ট্ৰিয়ান বংশৰ আছিল, আৰু আন্না জুলিয়ানা ফ্ৰান্সিস্কা কাৰোলিনা ৱেলছৰ, যি জাৰ্মান-অষ্ট্ৰিয়ান বংশৰ আছিল আৰু [[Kovarce]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=আন্না জুলিয়ানা ফ্ৰান্সিস্কা কাৰোলিনা ৱেলছ, স্লোভাকিয়াত জন্মগ্ৰহণ |url=http://www.pitt.edu/~votruba/qsonhist/celebrities/hepburnaudrey.html |publisher=Pitt.edu |access-date=4 May 2013 |archive-date=10 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910172541/http://www.pitt.edu/~votruba/qsonhist/celebrities/hepburnaudrey.html |url-status=dead |archivedate=10 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170910172541/http://www.pitt.edu/~votruba/qsonhist/celebrities/hepburnaudrey.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯২৩–১৯২৪ চনত, তেওঁ ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিজৰ [[Semarang]]ত সন্মানীয় ব্ৰিটিছ কনছুল আছিল{{Sfn|Walker|1997|pp=7–8}} আৰু, হেপ্‌বাৰ্নৰ মাতৃৰ সৈতে বিবাহৰ পূৰ্বে, তেওঁ কৰ্নেলিয়া বিছপৰ সৈতে বিবাহিত আছিল, যি এগৰাকী ডাচ কিংবদন্তীী আছিল।&lt;ref name=&quot;Oxford Bio&quot;&gt;[http://www.oxforddnb.com/view/printable/52107 &quot;Hepburn, Audrey&quot;. Oxford Dictionary of National Biography]. Oxford University Press.{{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102193227/http://www.oxforddnb.com/view/printable/52107 |date=2 January 2014 }}&lt;/ref&gt; জোচেফে পিছত তেওঁৰ উপাধি সলনি কৰি অধিক &quot;সম্ভ্ৰান্ত&quot; [[Double-barrelled name|দ্বৈত-নাম]] হেপ্‌বাৰ্ন-ৰাষ্টন কৰিছিল, সম্ভৱতঃ এলাৰ অনুৰোধত,{{sfn|Matzen|2019|p=10}} কাৰণ তেওঁ ভুলবশতঃ নিজকে [[James Hepburn, 4th Earl of Bothwell]]ৰ বংশধৰ বুলি বিশ্বাস কৰিছিল।{{efn|স্পটোৱে লিখিছে যে হেপ্‌বাৰ্নৰ মাতৃৰ পিতামহীৰ কুমাৰী নাম আছিল কেথলিন হেপ্‌বাৰ্ন। }}{{sfn|Spoto|2006|pp=3–4}}{{Sfn|Walker|1997|p=6}}

হেপ্‌বাৰ্নৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহ ১৯২৬ চনত বাটাভিয়াত সম্পন্ন হৈছিল। সেই সময়ত, জোচেফ এটা বাণিজ্যিক কোম্পানীত কাম কৰিছিল, কিন্তু বিবাহৰ কিছু সময়ৰ পিছত, এই দম্পতী ইউৰোপলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, য’ত তেওঁ এটা ঋণ কোম্পানীত কাম আৰম্ভ কৰিছিল; জানা যায় যে তেওঁ লণ্ডনৰ মেকলেইন, ৱাটছন এণ্ড কোম্পানী নামৰ টিন ব্যৱসায়ীৰ বাবে কাম কৰিছিল।{{sfn|Matzen|2019|p=11}} লণ্ডনত এবছৰ কটোৱাৰ পিছত, তেওঁলোক ব্ৰাছেলছলৈ গুচি গৈছিল, য’ত তেওঁক এটা শাখা কাৰ্য্যালয় খোলাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল।{{Sfn|Gitlin|2009|p=3}} ব্ৰাছেলছ, আৰ্নহেম, [[The Hague|দ্য হেগ]] আৰু লণ্ডনৰ মাজত তিনি বছৰ ভ্ৰমণ কৰাৰ পিছত, পৰিয়ালটো ১৯৩২ চনত ব্ৰাছেলছৰ উপনগৰীয় পৌৰসভা [[Linkebeek]]ত স্থায়ীভাৱে বসতি স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |author=vrijdag 6 mei 2011, 07u26 |url=http://www.brusselnieuws.be/cultuur/de-vijf-hoeken-van-de-wereld-amerika-elsene |title=ডে ভিজফ হকেন ভান ডে ৱেৰেল্ড: আমেৰিকা ইন এলছেনে |publisher=brusselnieuws.be |access-date=14 March 2012 |archive-date=2 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002055234/http://www.brusselnieuws.be/cultuur/de-vijf-hoeken-van-de-wereld-amerika-elsene |url-status=live }}&lt;/ref&gt; হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰাৰম্ভিক শৈশৱ সুৰক্ষিত আৰু বিশেষাধিকাৰপ্ৰাপ্ত আছিল।{{sfn|Paris|2001}} তেওঁৰ পিতৃৰ চাকৰিৰ কাৰণে, পৰিয়ালটো তিনিখন দেশৰ মাজত আগ-পিছ কৰি ভ্ৰমণ কৰিছিল, যিয়ে তেওঁৰ বহুজাতিক পটভূমিক অধিক সমৃদ্ধ কৰিছিল।{{efn|ৱাকাৰে লিখিছে যে তেওঁ কি ধৰণৰ কোম্পানীৰ বাবে কাম কৰিছিল সেয়া স্পষ্ট নহয়; তেওঁক এখন ডাচ ব্যৱসায়িক ডাইৰেক্টৰীত &quot;আৰ্থিক উপদেষ্টা&quot; হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল, আৰু পৰিয়ালটো প্ৰায়ে তিনিখন দেশৰ মাজত ভ্ৰমণ কৰিছিল। }}{{Sfn|Walker|1997|p=8}}

১৯৩০ৰ দশকৰ মধ্যভাগত, হেপ্‌বাৰ্নৰ পিতৃ-মাতৃয়ে [[British Union of Fascists|ব্ৰিটিছ ইউনিয়ন অৱ ফাচিষ্টছ]] (বি.ইউ.এফ.)ৰ বাবে সদস্য সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু দান সংগ্ৰহ কৰিছিল।{{sfn|Spoto|2006|p=8}} এলাই [[Adolf Hitler|আডলফ হিটলাৰ]]ৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল আৰু বি.ইউ.এফ.ৰ বাবে তেওঁৰ বিষয়ে ইতিবাচক প্ৰবন্ধ লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title='ডাচ গাৰ্ল'ত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ যুদ্ধকালীন সাহস প্ৰদৰ্শিত হৈছে |work=Christian Science Monitor |url=https://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2019/0516/Dutch-Girl-shows-Audrey-Hepburn-s-wartime-courage |access-date=7 January 2023 |issn=0882-7729 |archive-date=7 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230107174256/https://www.csmonitor.com/Books/Book-Reviews/2019/0516/Dutch-Girl-shows-Audrey-Hepburn-s-wartime-courage |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জোচেফে ১৯৩৫ চনত ব্ৰাছেলছত এটা &quot;দৃশ্য&quot;ৰ পিছত পৰিয়ালটোক হঠাৎ এৰি গৈছিল। তেওঁ পিছত লণ্ডনলৈ গুচি গৈছিল, য’ত তেওঁ ফাচিষ্ট কাৰ্য্যকলাপত অধিক গভীৰভাৱে জড়িত হৈ পৰিছিল আৰু হেপ্‌বাৰ্নৰ সৈতে বিদেশত কেতিয়াও সাক্ষাৎ কৰা নাছিল।{{sfn|Walker|1997|pp=15–16}} সেই বছৰতে, এলাই তেওঁৰ কন্যাৰ সৈতে আৰ্নহেমৰ পৰিয়ালৰ সম্পত্তিলৈ গুচি গৈছিল; তেওঁৰ পুত্ৰসকল, এলেক্স আৰু ইয়ানক, আত্মীয়ৰ সৈতে থাকিবলৈ দ্য হেগলৈ পঠিওৱা হৈছিল। জোচেফে চাইছিল যে হেপ্‌বাৰ্নে যুক্তৰাজ্যত শিক্ষা লাভ কৰক,{{sfn|Matzen|2019|pp=16–18}} গতিকে ১৯৩৭ চনত, তেওঁক কেণ্টলৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ, অড্ৰী ৰাষ্টন বা &quot;লিটিল অড্ৰী&quot; নামেৰে পৰিচিত হৈ, [[Elham, Kent|এলহাম]]ৰ এখন সৰু [[Private schools in the United Kingdom|ব্যক্তিগত বিদ্যালয়]]ত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Matzen|2019|pp=16–18}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.elham.co.uk/Famous_People.htm |title=এলহাম ভেলীৰ 'ইন এণ্ড এৰাউণ্ড' বিখ্যাত আৰু উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি |publisher=Elham.co.uk |access-date=4 September 2009 |archive-date=11 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211144053/http://www.elham.co.uk/Famous_People.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Walker|1997|pp=17–19}} তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ পৰৱৰ্তী বছৰত আনুষ্ঠানিকভাৱে বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Moonan |first=Wendy |date=22 August 2003 |title=এণ্টিকছ; টু ডেডী ডিয়াৰেষ্ট, ফ্ৰম অড্ৰী |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2003/08/22/arts/antiques-to-daddy-dearest-from-audrey.html |access-date=29 March 2021 |issn=0362-4331 |archive-date=25 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825041326/https://www.nytimes.com/2003/08/22/arts/antiques-to-daddy-dearest-from-audrey.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জীৱনৰ পিছৰ পৰ্য্যায়ত, তেওঁ প্ৰায়ে এটা শিশুৰ ওপৰত &quot;পৰিত্যাগ&quot;ৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে কৈছিল যে &quot;শিশুৰ দুজন পিতৃ-মাতৃৰ প্ৰয়োজন&quot;; {{sfn|Matzen|2019|pp=11, 15–17}} তেওঁ কৈছিল যে তেওঁৰ পিতৃৰ প্ৰস্থান তেওঁৰ জীৱনৰ &quot;সৰ্বাধিক আঘাতজনক ঘটনা&quot; আছিল।{{sfn|Paris|2001}}{{Sfn|Walker|1997|p=14}} ১৯৬০ৰ দশকত, হেপ্‌বাৰ্নে [[International Red Cross and Red Crescent Movement|ৰেড ক্ৰছ]]ৰ জৰিয়তে [[Dublin|ডাবলিন]]ত তেওঁৰ পিতৃক বিচাৰি উলিয়াই তেওঁৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনৰ স্থাপন কৰিছিল; তেওঁ তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল যদিও তেওঁ আৱেগিকভাৱে বিচ্ছিন্ন হৈয়েই থাকিছিল।&lt;ref name=&quot;parade5-5-89&quot;&gt;{{cite magazine |last=Klein |first=Edward |author-link=Edward Klein |date=5 March 1989 |title=আপুনি ভয় নোহোৱাকৈ প্ৰেম কৰিব নোৱাৰে |magazine=[[Parade (magazine)|Parade]] |pages=4–6}}&lt;br /&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104212005/http://www.audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg1.jpg |title=page 1 of 3 |url=http://www.audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg1.jpg |archive-date=4 January 2011 |url-status=dead |access-date=5 May 2014}}&lt;br /&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812005439/http://audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg2.jpg |title=page 2 of 3 |url=http://www.audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg2.jpg |archive-date=12 August 2011 |url-status=dead |access-date=5 May 2014}}&lt;br /&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20110104211602/http://www.audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg3.jpg |title=page 3 of 3 |url=http://www.audreyhepburnlibrary.com/80s/images/parade5-5-89pg3.jpg |archive-date=4 January 2011 |url-status=dead |access-date=5 May 2014}}&lt;/ref&gt;

===১৯৩৯–১৯৪৫: দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ৰ অভিজ্ঞতা===
{{see also|১৯৪৪–১৯৪৫ৰ ডাচ দুৰ্ভিক্ষ}}
১৯৩৯ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ব্ৰিটেইনে জাৰ্মানীৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ ঘোষণা কৰাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নৰ মাতৃয়ে তেওঁৰ কন্যাক আৰ্নহেমলৈ ঘূৰাই আনিছিল এই আশাত যে, [[First World War|প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ দৰে, নেদাৰলেণ্ড নিৰপেক্ষ থাকিব আৰু জাৰ্মান আক্ৰমণৰ পৰা ৰক্ষা পাব। তাত থকাৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্নে ১৯৩৯ৰ পৰা ১৯৪৫ চনলৈ আৰ্নহেম কনচাৰ্ভেটৰীত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ বৰ্ডিং স্কূলৰ শেষৰ বছৰবোৰত বেলে নৃত্যৰ পাঠ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু আৰ্নহেমত ৱিনজা মাৰোভাৰ তত্ত্বাৱধানত প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত ৰাখিছিল, তেওঁৰ &quot;তাৰকা ছাত্ৰী&quot; হৈ পৰিছিল।{{sfn|Paris|2001}} ১৯৪০ চনত জাৰ্মানসকলে [[Battle of the Netherlands|নেদাৰলেণ্ড আক্ৰমণ]] কৰাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে এড্ডা ভান হিমষ্ট্ৰা নাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কাৰণ [[German-occupied Europe|জাৰ্মান অধিকাৰ]]ৰ সময়ত &quot;ইংৰাজী-ধ্বনিযুক্ত&quot; নাম বিপজ্জনক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁৰ পৰিয়াল অধিকাৰৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল, হেপ্‌বাৰ্নে পিছত কৈছিল যে &quot;যদি আমি জানিলোঁহেঁতেন যে আমি পাঁচ বছৰ ধৰি অধিকৃত হ’ম, তেন্তে আমি সকলোৱে নিজকে গুলীয়াই থৈছিলোঁহেঁতেন। আমি ভাবিছিলোঁ যে ই হয়তো পিছৰ সপ্তাহত শেষ হ’ব… ছয় মাহ… পিছৰ বছৰ… এনেকৈয়ে আমি পাৰ কৰিছিলোঁ।&quot; {{sfn|Paris|2001}}

১৯৪২ চনত, তেওঁৰ মামা, অট্টো ভান [[Limburg Stirum|লিম্বাৰ্গ ষ্টিৰাম]] (তেওঁৰ মাতৃৰ ডাঙৰ ভগ্নী মিছজেৰ স্বামী), প্ৰতিৰোধ আন্দোলনৰ এটা নাশকতাৰ কাৰ্য্যৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে মৃত্যুদণ্ডপ্ৰাপ্ত হৈছিল; যদিও তেওঁ এই কাৰ্য্যত জড়িত নাছিল, তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ডাচ সমাজত প্ৰাধান্যৰ বাবে তেওঁক লক্ষ্য কৰা হৈছিল।{{sfn|Paris|2001}} এই পৰিয়ালৰ ঘটনাবোৰে হেপ্‌বাৰ্নৰ মাতৃৰ মনোভাৱৰ পৰিৱৰ্তনৰ বিন্দু আছিল, যিয়ে এই সময়লৈকে নাৎসীবাদৰ সৈতে ফ্লাৰ্ট কৰিছিল। হেপ্‌বাৰ্নৰ সতিৰ ভাই ইয়ানক বাৰ্লিনলৈ জাৰ্মান [[Arbeitslager|শ্ৰম শিবিৰ]]ত কাম কৰিবলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁৰ আন এজন সতিৰ ভাই এলেক্স একে ভাগ্যৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ লুকাই গৈছিল।{{sfn|Paris|2001}}
{{quote box
|quote=&quot;আমি দেখিছিলোঁ যুৱকসকলক দেওয়ালৰ কাষত ৰাখি গুলীয়াই হত্যা কৰা হৈছে, আৰু তেওঁলোকে ৰাস্তা বন্ধ কৰি দিছিল আৰু তাৰ পিছত পুনৰ মুকলি কৰিছিল, আৰু আপুনি আকৌ পাৰ হ’ব পাৰিছিল... নাৎসীসকলৰ বিষয়ে আপুনি যি ভয়ংকৰ কথা শুনিছে বা পঢ়িছে, সেইবোৰক অগ্ৰাহ্য নকৰিব। ই আপুনি কল্পনা কৰিব পৰাতকৈও বেয়া।&quot; {{sfn|Paris|2001}}
|source=—নেদাৰলেণ্ডৰ নাৎসী অধিকাৰৰ বিষয়ে হেপ্‌বাৰ্ন
|bgcolor=#CCDDFF
|align=right
|salign=right
|width=15em
}}
তেওঁৰ মামাৰ মৃত্যুৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্ন, এলা, আৰু মিছজে আৰ্নহেম এৰি তেওঁৰ পিতামহ, বাৰ্ন আৰ্নউড ভান হিমষ্ট্ৰাৰ সৈতে ওচৰৰ [[Velp, Gelderland|ভেল্প]]ত বাস কৰিবলৈ গৈছিল।{{sfn|Paris|2001}} সেই সময়ৰ আশে-পাশে হেপ্‌বাৰ্নে নীৰৱ নৃত্য প্ৰদৰ্শন দিছিল যিয়ে জানা যায় ডাচ প্ৰতিৰোধৰ বাবে ধন সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/fashion/people/couture-pearls-breakfast-tiffanys-script-inside-private-collection/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/fashion/people/couture-pearls-breakfast-tiffanys-script-inside-private-collection/ |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=কউচাৰ, মুকুতা আৰু ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছৰ স্ক্ৰিপ্ট: অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ব্যক্তিগত সংগ্ৰহৰ ভিতৰত |last=Cronin |first=Emily |date=20 August 2017 |work=The Telegraph |language=en-GB |issn=0307-1235}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; দীৰ্ঘদিন ধৰি এই বিশ্বাস আছিল যে তেওঁ নিজে [[Dutch resistance|ডাচ প্ৰতিৰোধ]]ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল,{{sfn|Paris|2001}} কিন্তু ২০১৬ চনত [[Airborne Museum 'Hartenstein'|এয়াৰবৰ্ণ মিউজিয়াম 'হাৰ্টেনষ্টাইন']]এ জানিছিল যে ব্যাপক গৱেষণাৰ পিছতো এনে কাৰ্য্যকলাপৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;[http://nos.nl/artikel/2143538-mythe-ontkracht-audrey-hepburn-werkte-niet-voor-het-verzet.html Mythe ontkracht: Audrey Hepburn werkte niet voor het verzet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210222083159/http://nos.nl/artikel/2143538-mythe-ontkracht-audrey-hepburn-werkte-niet-voor-het-verzet.html |date=22 February 2021 }}, NOS.nl, 17 November 2016 {{in lang|nl}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনত ৰবাৰ্ট মাটজেনৰ এখন কিতাপে প্ৰমাণ দিছিল, হেপ্‌বাৰ্নৰ ব্যক্তিগত বক্তব্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, যে তেওঁ ধন সংগ্ৰহৰ বাবে &quot;গোপন কনচাৰ্ট&quot; দি, গোপন বাতৰি কাকত প্ৰেৰণ কৰি, আৰু ভেল্পৰ উত্তৰৰ জংঘলত লুকাই থকা মিত্ৰশক্তিৰ পতিত উৰণীয়াসকলক বাৰ্তা আৰু খাদ্য প্ৰদান কৰি প্ৰতিৰোধক সমৰ্থন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Tucker&quot;&gt;{{cite news |last=Tucker |first=Reed |date=9 April 2019 |title=হলিউডৰ কিংবদন্তী অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰতিৰোধৰ গুপ্তচৰ |url=https://nypost.com/2019/04/09/hollywood-legend-audrey-hepburn-was-a-wwii-resistance-spy/ |work=[[New York Post]] |location=New York, NY |access-date=29 July 2022 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729152425/https://nypost.com/2019/04/09/hollywood-legend-audrey-hepburn-was-a-wwii-resistance-spy/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ভেল্পত প্ৰতিৰোধৰ কাৰ্য্যকলাপৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে থকা এখন হাস্পতালতো স্বেচ্ছাসেৱক হিচাপে কাম কৰিছিল,&lt;ref name=&quot;Tucker&quot;/&gt; আৰু, হেপ্‌বাৰ্নৰ মতে, তেওঁৰ পৰিয়ালে [[Battle of Arnhem|আৰ্নহেমৰ যুদ্ধ]]ৰ সময়ত তেওঁলোকৰ ঘৰত এজন ব্ৰিটিছ পেৰাট্ৰুপাৰক অস্থায়ীভাৱে লুকুৱাই ৰাখিছিল।{{sfn|Matzen|2019|pp=146, 148, 149}}&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.foxnews.com/entertainment/audrey-hepburn-reportedly-helped-resist-nazis-in-holland-during-wwii |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে জানা মতে নেদাৰলেণ্ডত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত নাৎসীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিৰোধত সহায় কৰিছিল |last=Johnson |first=Richard |date=29 October 2018 |work=Fox News |language=en-US |access-date=29 October 2018 |archive-date=20 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120031203/https://www.foxnews.com/entertainment/audrey-hepburn-reportedly-helped-resist-nazis-in-holland-during-wwii |url-status=live }}&lt;/ref&gt; মাটজেনে দাবী কৰে যে হেপ্‌বাৰ্নে ডাচ প্ৰতিৰোধৰ বাবে বাৰ্তা বহন কৰিছিল, য’ত পতিত ব্ৰিটিছ পেৰাট্ৰুপাৰসকলৰ বাবেও বাৰ্তা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে আপুনি পক্ষ ল’ব লাগিব': অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত কেনেকৈ গোপন গুপ্তচৰ হৈছিল |url=https://www.bbc.com/culture/article/20241231-how-audrey-hepburn-became-a-secret-spy-during-world-war-two |access-date=5 January 2025 |website=www.bbc.com |date=January 2025 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

অন্যান্য আঘাতজনক ঘটনাৰ উপৰি, তেওঁ ডাচ ইহুদীসকলক [[Nazi concentration camps|নাৎসী কনচেনট্ৰেচন শিবিৰ]]লৈ পৰিবহণ কৰাৰ সাক্ষী হৈছিল, পিছত কৈছিল যে &quot;একাধিকবাৰ মই ষ্টেচনত আছিলোঁ, ইহুদীসকলক ট্ৰেইনৰ জঁকাৰেৰে পৰিবহণ কৰা দেখিছিলোঁ, এই সকলোবোৰ মুখ জঁকাৰৰ ওপৰত দেখিছিলোঁ। মই স্পষ্টভাৱে মনত ৰাখোঁ, এজন সৰু ল’ৰা তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে প্লেটফৰ্মত থিয় হৈ আছিল, অতি ফেকাছিয়া, অতি সোণালী চুলিৰ, তেওঁৰ বাবে বহুত ডাঙৰ কোট পিন্ধি, আৰু তেওঁ ট্ৰেইনত উঠিছিল। মই আছিলোঁ এটা শিশু যিয়ে আন এটা শিশুক পৰ্য্যবেক্ষণ কৰিছিল।&quot; {{sfn|Woodward|2012|p=36}}

মিত্ৰশক্তিৰ [[Normandy Landings|ডি-ডে]]ত অৱতৰণৰ পিছত, জীৱন-যাপনৰ অৱস্থা আৰু বেয়া হৈছিল, আৰু আৰ্নহেম [[Operation Market Garden|অপাৰেচন মাৰ্কেট গাৰ্ডেন]]ৰ সময়ত ব্যাপকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। [[Dutch famine of 1944|১৯৪৪–৪৫ৰ ডাচ দুৰ্ভিক্ষ]]ৰ সময়ত, জাৰ্মানসকলে ডাচ ৰেলৱে ধৰ্মঘটৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে, যিবোৰ অধিকাৰ বিঘিনিত কৰিবলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল, নাগৰিকসকলৰ বাবে ইতিমধ্যে সীমিত খাদ্য আৰু ইন্ধনৰ যোগান বন্ধ বা হ্ৰাস কৰিছিল। আনৰ দৰে, হেপ্‌বাৰ্নৰ পৰিয়ালেও [[tulip#Consumption|টিউলিপৰ বাল্বৰ পৰা আটা তৈয়াৰ কৰি]] কেক আৰু বিস্কুট বনোৱাৰ আশ্ৰয় লৈছিল,&lt;ref name=&quot;CBSsundaymorning&quot;&gt;{{cite news |first=Martha |last=Tichner |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |publisher=CBS Sunday Morning |date=26 November 2006}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimesobit&quot;&gt;{{cite news |last=James |first=Caryn |year=1993 |url=https://nytimes.com/specials/magazine4/articles/hepburn1.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, অভিনেত্ৰী, ৬৩ বছৰ বয়সত মৃত্যুবৰণ কৰে |work=[[The New York Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070118162914/http://www.nytimes.com/specials/magazine4/articles/hepburn1.html |archive-date=18 January 2007}}&lt;/ref&gt; যিটো ষ্টাৰ্চযুক্ত কাৰ্বহাইড্ৰেটৰ উৎস আছিল; ডাচ ডাক্তৰসকলে দুৰ্ভিক্ষৰ সময়ত টিউলিপৰ বাল্ব ব্যৱহাৰৰ বাবে ৰেচিপি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত টিউলিপৰ বাল্ব খোৱা |url=https://amsterdamtulipmuseumonline.com/blogs/tulip-facts/eating-tulip-bulbs-during-world-war-ii |website=Amsterdam Tulip Museum |date=25 September 2017 |access-date=15 March 2020 |language=en |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123182613/https://amsterdamtulipmuseumonline.com/blogs/tulip-facts/eating-tulip-bulbs-during-world-war-ii |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[malnutrition|অপুষ্টি]]ৰ প্ৰভাৱৰ ফলত, যুদ্ধৰ শেষৰ পিছত হেপ্‌বাৰ্ন গুৰুতৰভাৱে [[jaundice|জণ্ডিচ]], [[anaemia|ৰক্তহীনতা]], [[oedema|শৰীৰৰ ফুলা]], আৰু শ্বাস-প্ৰশ্বাসৰ সংক্ৰমণত আক্ৰান্ত হৈছিল। ১৯৪৫ চনৰ অক্টোবৰত, এলাৰ পৰা সহায়ৰ বাবে এখন পত্ৰ [[Micky Burn|মিকি বাৰ্ন]]ৰ ওচৰত উপনীত হৈছিল, যি তেওঁৰ প্ৰাক্তন প্ৰেমিক আৰু ব্ৰিটিছ সেনাৰ বিষয়া আছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ [[Colditz Castle|কোল্ডিট্জ কেছল]]ত [[prisoner of war|যুদ্ধবন্দী]] হৈ থকাৰ সময়ত পত্ৰ বিনিময় কৰিছিল। তেওঁ হাজাৰ হাজাৰ চিগাৰেট পঠিয়াইছিল, যিবোৰ তেওঁ [[black market|কৃষ্ণবজাৰ]]ত বিক্ৰী কৰি [[penicillin|পেনিচিলিন]] ক্ৰয় কৰিছিল, যিয়ে হেপ্‌বাৰ্নৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Macintyre |first=Ben |author-link=Ben Macintyre |date=6 May 2022 |title=কোল্ডিট্জৰ যুদ্ধবন্দী যিয়ে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নক ৰক্ষা কৰিছিল |url=https://www.thetimes.com/article/the-colditz-pow-who-saved-audrey-hepburn-nph0c7nz2 |url-access=subscription |website=The Times |location=London |access-date=22 October 2022 |archive-date=13 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913111913/https://www.thetimes.co.uk/article/the-colditz-pow-who-saved-audrey-hepburn-nph0c7nz2 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;macintyre2023&quot;&gt;{{Cite book |last=Macintyre |first=Ben |title=Prisoners of the Castle |url=https://archive.org/details/prisonersofcastl0000maci |publisher=Crown |year=2023 |isbn=9780593136355 |pages=[https://archive.org/details/prisonersofcastl0000maci/page/305 305]}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Woodward|2012|pp=45–46}} ভান হিমষ্ট্ৰা পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা অধিকাৰৰ সময়ত উল্লেখযোগ্যভাৱে সলনি হৈছিল, যি সময়ত তেওঁলোকৰ বহু সম্পত্তি (আৰ্নহেমৰ তেওঁলোকৰ মুখ্য সম্পত্তিৰ সৈতে) ক্ষতিগ্ৰস্ত বা ধ্বংস হৈছিল।{{sfn|Woodward|2012|p=52}}

==বিনোদন জীৱিকা==
===১৯৪৫–১৯৫২: বেলে অধ্যয়ন আৰু প্ৰাৰম্ভিক অভিনয়ৰ ভূমিকা===
[[File:Audrey Hepburn - The Virginian-Pilot (1952).png|thumb|upright|বাতৰি কাকতৰ ক্লিপিং, ৯ মাৰ্চ ১৯৫২]]
১৯৪৫ চনত যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্ন তেওঁৰ মাতৃ আৰু ভাই-ভনীৰ সৈতে [[Amsterdam|এমষ্টাৰডাম]]লৈ গুচি গৈছিল, য’ত তেওঁ ডাচ বেলেৰ এগৰাকী প্ৰমুখ ব্যক্তিত্ব [[Sonia Gaskell|চনিয়া গাছকেল]] আৰু ৰাছিয়ান শিক্ষয়িত্ৰী অলগা টাৰাচোভাৰ অধীনত বেলে প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰিছিল।{{sfn|Woodward|2012|pp=52–53}} পৰিয়ালৰ সম্পত্তিৰ ক্ষতিৰ বাবে, এলাই তেওঁলোকক সমৰ্থন কৰিবলৈ এটা ধনী পৰিয়ালৰ বাবে ৰান্ধনী আৰু গৃহপৰিচাৰিকা হিচাপে কাম কৰিবলগীয়া হৈছিল।{{sfn|Woodward|2012|p=53}} হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰত প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল চাৰ্লছ ভান ডাৰ লিণ্ডেন আৰু হেনৰী জোচেফছনৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত শিক্ষামূলক ভ্ৰমণ চলচ্চিত্ৰ ''[[Dutch in Seven Lessons|ডাচ ইন ছেভেন লেছনছ]]'' (১৯৪৮)ত এগৰাকী এয়াৰ ষ্টুৱাৰ্ডেছৰ ভূমিকাত।{{Sfn|Vermilye|1995|p=67}}

তাৰ পিছৰ বছৰ, হেপ্‌বাৰ্নে [[London|লণ্ডন]]লৈ গুচি গৈছিল [[Rambert Dance Company|বেলে ৰাম্বাৰ্ট]]ৰ সৈতে বেলে বৃত্তি গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত, যিটো তেতিয়া [[Notting Hill|নটিং হিল]]ত আধাৰিত আছিল।{{sfn|Woodward|2012|p=54}}{{efn|তেওঁক ১৯৪৫ চনতেই বৃত্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল, কিন্তু তেওঁৰ ৰাষ্ট্ৰীয় অৱস্থাৰ বিষয়ে কিছু অনিশ্চয়তাৰ বাবে তেওঁ তাক প্ৰত্যাখ্যান কৰিবলগীয়া হৈছিল।{{sfn|Woodward|2012|p=52}}}} তেওঁ নিজকে মডেল হিচাপে খণ্ডকালীন কামৰ জৰিয়তে সমৰ্থন কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ উপাধিৰ পৰা &quot;ৰাষ্টন&quot; বাদ দিছিল। ৰাম্বাৰ্টে তেওঁক কৈছিল যে তেওঁৰ প্ৰতিভা থকা সত্ত্বেও, তেওঁৰ উচ্চতা আৰু দুৰ্বল শাৰীৰিক গঠন (যুদ্ধকালীন অপুষ্টিৰ পৰিণাম)ৰ বাবে [[prima ballerina|প্ৰিমা বেলেৰিনা]]ৰ পদ লাভ কৰা অসম্ভৱ হ’ব, তেওঁ অভিনয়ৰ ওপৰত মনোনিৱেশ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;Telegraph, 4 May 2014, [https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3592252/I-suppose-I-ended-Hepburns-career.html 'মই বোধহয় হেপ্‌বাৰ্নৰ জীৱিকা শেষ কৰিলোঁ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180316165005/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/3592252/I-suppose-I-ended-Hepburns-career.html |date=16 March 2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite episode |series=Larry King Live |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ পুত্ৰই তেওঁৰ জীৱনৰ কথা মনত ৰাখিছে |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0312/24/lkl.00.html |airdate=24 December 2003 |network=CNN |access-date=11 July 2006 |archive-date=6 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006185637/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0312/24/lkl.00.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=time&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,818831,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114122239/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,818831,00.html |url-status=dead |archive-date=14 November 2007 |title=প্ৰিন্সেছ এপাৰেণ্ট |magazine=Time |date=7 September 1953 |access-date=13 July 2025 |archivedate=30 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100530022059/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,818831,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এলাই তেওঁলোকক সমৰ্থন কৰিবলৈ নিম্ন কামত কাম কৰাৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্নে [[West End theatre|ৱেষ্ট এণ্ড]] সংগীতময় নাট্য [[revue|ৰিভিউ]]ত [[chorus girl|ক’ৰাছ গাৰ্ল]] হিচাপে অভিনয় কৰিছিল ''[[High Button Shoes|হাই বাটন শ্বুজ]]'' (১৯৪৮) [[Hippodrome, London|লণ্ডন হিপ’ড্ৰম]]ত, আৰু ছেচিল লেণ্ড’ৰ ''Sauce Tartare'' (১৯৪৯) আৰু ''Sauce Piquante'' (১৯৫০) [[Cambridge Theatre|কেম্ব্ৰিজ থিয়েটাৰ]]ত। লগতে, ১৯৫০ চনত, তেওঁ এটা অত্যন্ত &quot;উচ্চাকাংক্ষী&quot; ৰিভিউ, ''Summer Nights''ত নৃত্যশিল্পী হিচাপে কাম কৰিছিল, [[Ciro's (London)|চিৰ’ছ লণ্ডন]]ত, এটা প্ৰমুখ [[nightclub|নাইটক্লাব]]ত।&lt;ref name=&quot;nightclub_dancer_2020_12_16_variety_com&quot;&gt;[https://variety.com/2020/film/news/audrey-hepburn-roman-holiday-dancer-1234803174/ &quot;অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: 'ৰোমান হলিডে' তাৰকাৰ আৰম্ভণি নাইটক্লাব নৃত্যশিল্পী হিচাপে,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220206042109/https://variety.com/2020/film/news/audrey-hepburn-roman-holiday-dancer-1234803174/ |date=6 February 2022 }} 16 December 2020, ''[[Variety (magazine)|Variety]]'' (recapping 5 July 1950 ''Variety'' review of her dance show), retrieved 5 February 2022&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ নাট্য কামৰ সময়ত, তেওঁ অভিনেতা [[Felix Aylmer|ফেলিক্স আইলমাৰ]]ৰ সৈতে উচ্চাৰণ পাঠ গ্ৰহণ কৰিছিল তেওঁৰ কণ্ঠ বিকাশৰ বাবে।{{sfn|Walker|1997|p=55}} ''Sauce Piquante''ত প্ৰদৰ্শনৰ সময়ত [[Ealing Studios|ইলিং ষ্টুডিঅ’]]ৰ কাষ্টিং ডাইৰেক্টৰ মাৰ্গাৰেট হাৰ্পাৰ-নেলছনে তেওঁক দেখাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্ন [[Associated British Picture Corporation|এছ’চিয়েটেড ব্ৰিটিছ পিকচাৰ কৰ্প’ৰেচন]] (এবিপিচি)ৰ সৈতে ফ্ৰীলান্স অভিনেত্ৰী হিচাপে নিবন্ধিত হৈছিল। তেওঁ বিবিচি টেলিভিছন নাটক ''The Silent Village''ত অভিনয় কৰিছিল,&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b76bc5d5a |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310124200/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b76bc5d5a |url-status=dead |archive-date=10 March 2016 |title=দ্য ছাইলেণ্ট ভিলেজ (১৯৫১) |work=BFI |access-date=4 October 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু চলচ্চিত্ৰত সৰু সৰু ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল ''[[One Wild Oat|ৱান ৱাইল্ড অ’ট]]'', ''[[Laughter in Paradise|লাফটাৰ ইন পেৰাডাইজ]]'', ''[[Young Wives' Tale|ইয়ং ৱাইভছ টেল]]'', আৰু ''[[The Lavender Hill Mob|দ্য লেভেণ্ডাৰ হিল মব]]'' (সকলো ১৯৫১)। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰধান সমৰ্থনকাৰী ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল [[Thorold Dickinson|থৰ’ল্ড ডিকিনছন]]ৰ ''[[Secret People (film)|চিক্ৰেট পিপল]]'' (১৯৫২)ত, এগৰাকী প্ৰতিভাশালী বেলেৰিনাৰ ভূমিকাত, নিজৰ সকলো নৃত্যৰ দৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰি।{{sfn|Woodward|2012|p=94}}

তাৰ পিছত হেপ্‌বাৰ্নে এখন দ্বিভাষিক চলচ্চিত্ৰত সৰু ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল, ''[[Monte Carlo Baby|মণ্টে কাৰ্লো বেবী]]'' (ফৰাচী: ''Nous Irons à Monte Carlo'', ১৯৫২), যিখন [[Monte Carlo|মণ্টে কাৰ্লো]]ত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। কাকতলীয়াভাৱে, চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত ফৰাচী ঔপন্যাসিক [[Colette|ক’লেট]] [[Hôtel de Paris|হোটেল ডে পেৰিছ]]ত আছিল আৰু হেপ্‌বাৰ্নক [[Broadway theatre|ব্ৰডৱে]] নাটক ''[[Gigi (play)|জিজি]]''ৰ শীৰ্ষ ভূমিকাত অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল।{{sfn|Thurman|1999|p=483}} হেপ্‌বাৰ্নে মঞ্চত কেতিয়াও কথা নকৈ মহড়াত গৈছিল আৰু তেওঁৰ বাবে ব্যক্তিগত প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজন হৈছিল।&lt;ref name=broadwaygigi&gt;{{cite web |url=http://www.broadway.com/buzz/180286/history-lesson-learn-how-colette-audrey-hepburn-leslie-caron-vanessa-hudgens-transformed-gigi/ |title=ইতিহাসৰ পাঠ! জানক ক’লেট, অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, লেছলি কেৰ’ন আৰু ভেনেছা হাডজেনছে জিজিক কেনেকৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে |work=Broadway.com |access-date=17 September 2015 |archive-date=20 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120123823/https://www.broadway.com/buzz/180286/history-lesson-learn-how-colette-audrey-hepburn-leslie-caron-vanessa-hudgens-transformed-gigi/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; যেতিয়া ''জিজি'' ১৯৫১ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত [[Fulton Theatre|ফুলটন থিয়েটাৰ]]ত মুকলি হৈছিল, তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেওঁ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, যদিও মঞ্চৰ সংস্কৰণ ফৰাচী চলচ্চিত্ৰৰ অভিযোজনতকৈ নিকৃষ্ট বুলি সমালোচনা হৈছিল।&lt;ref name=lifegigi&gt;{{cite magazine |url=https://books.google.com/books?id=ZFQEAAAAMBAJ&amp;pg=PA103 |title=অড্ৰী ইজ এ হিট |magazine=Life |date=10 December 1951 |access-date=24 August 2017 |archive-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026173135/https://books.google.com/books?id=ZFQEAAAAMBAJ&amp;pg=PA103#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ''[[Life (magazine)|Life]]''এ তেওঁক &quot;হিট&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল,&lt;ref name=lifegigi /&gt; আনহাতে ''[[The New York Times|দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]''এ কৈছিল যে &quot;তেওঁৰ গুণগত মান ইমান জনপ্ৰিয় আৰু ইমান সঠিক যে তেওঁ সন্ধিয়াৰ সফলতা।&quot; &lt;ref name=broadwaygigi /&gt; হেপ্‌বাৰ্নে এই ভূমিকাৰ বাবে [[Theatre World Award|থিয়েটাৰ ৱৰ্ল্ড এৱাৰ্ড]]ো লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=gigi /&gt; নাটকখনে ২১৯টা প্ৰদৰ্শন চলিছিল, ১৯৫২ চনৰ ৩১ মে’ত বন্ধ হৈছিল,&lt;ref name=&quot;gigi&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/gigi-1977 |title=''জিজি'' |website=IBDB.com |publisher=[[Internet Broadway Database]] |access-date=9 May 2022 |archive-date=19 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119004214/https://www.ibdb.com/broadway-production/gigi-1977 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত সফৰত গৈছিল, যিটো ১৯৫২ চনৰ ১৩ অক্টোবৰত [[Pittsburgh|পিটছবাৰ্গ]]ত আৰম্ভ হৈছিল আৰু [[Cleveland|ক্লিভলেণ্ড]], শিকাগো, ডেট্ৰয়ট, ৱাশ্বিংটন ডি.চি., আৰু লছ এঞ্জেলছ ভ্ৰমণ কৰিছিল, ১৯৫৩ চনৰ ১৬ মে’ত ছান ফ্ৰান্সিস্কোত বন্ধ হৈছিল।{{Sfn|Paris|2001}}

===১৯৫৩–১৯৬০: ''ৰোমান হলিডে'' আৰু তাৰকাৰ খ্যাতি===
[[File:Audrey Hepburn screentest in Roman Holiday trailer.jpg|thumb|upright|''[[Roman Holiday|ৰোমান হলিডে]]'' (১৯৫৩)ৰ বাবে [[screen test|চকুৰ পৰীক্ষা]]ত হেপ্‌বাৰ্ন, যিটো চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰচাৰণাৰ সামগ্ৰী হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল|alt=হেপ্‌বাৰ্নৰ চলচ্চিত্ৰ পৰীক্ষাৰ ফটো, স্কাৰ্টৰ সৈতে বগা ব্লাউজ পৰিধান কৰি। ]]

হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰধান ভূমিকা পালে ''[[Roman Holiday|ৰোমান হলিডে]]'' (১৯৫৩)ত, য’ত তেওঁ ইউৰোপীয় ৰাজকুমাৰী এন্নৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে ৰাজকীয় বন্ধনৰ পৰা পলাই এজন আমেৰিকান সংবাদকৰ্মী ([[Gregory Peck|গ্ৰেগৰী পেক]])ৰ সৈতে এটা উচ্ছৃংখল ৰাতি কটায়। ১৯৫১ চনৰ ১৮ ছেপ্টেম্বৰত, ''চিক্ৰেট পিপল''ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছত কিন্তু ইয়াৰ প্ৰিমিয়াৰৰ আগতে, থৰ’ল্ড ডিকিনছনে যুৱ তাৰকাৰ সৈতে এটা চকুৰ পৰীক্ষা কৰিছিল আৰু ৰোমত ''ৰোমান হলিডে''ৰ প্ৰস্তুতিৰত থকা পৰিচালক [[William Wyler|উইলিয়াম ৱাইলাৰ]]লৈ পঠিয়াইছিল। ৱাইলাৰে ডিকিনছনলৈ এটা উৎসাহজনক ধন্যবাদৰ চিঠি লিখিছিল, কৈছিল যে &quot;পৰীক্ষাৰ ফলস্বৰূপে, পেৰামাউণ্টৰ কেইবাজনো প্ৰযোজকে তেওঁক অভিনয়ৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নক তাৰকা কৰা চিঠি |url=https://www.bfi.org.uk/features/letter-made-audrey-hepburn-star |access-date=19 October 2021 |website=British Film Institute |date=19 July 2013 |language=en |archive-date=1 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220801092710/https://www.bfi.org.uk/features/letter-made-audrey-hepburn-star |url-status=live }}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰযোজকসকলে প্ৰথমে ভূমিকাটোৰ বাবে [[Elizabeth Taylor|এলিজাবেথ টেইলৰ]]ক বিচাৰিছিল, কিন্তু ৱাইলাৰ হেপ্‌বাৰ্নৰ [[screen test|চকুৰ পৰীক্ষা]]ৰ দ্বাৰা ইমান প্ৰভাৱিত হৈছিল যে তেওঁ তেওঁকেই অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল। ৱাইলাৰে পিছত মন্তব্য কৰিছিল, &quot;তেওঁৰ সকলো আছিল যিটো মই বিচাৰিছিলোঁ: মনোমোহা, নিৰ্দোষতা, আৰু প্ৰতিভা। তেওঁ অতি হাস্যৰসময়ীও আছিল। তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে মোহনীয় আছিল, আৰু আমি কৈছিলোঁ, 'ইয়েই সেই ছোৱালী! '&quot;{{sfn|Paris|2001|p=72}} প্ৰথমতে, চলচ্চিত্ৰখনৰ শিৰোনামৰ ওপৰত কেৱল গ্ৰেগৰী পেকৰ নাম থাকিব লাগিছিল, তলত সৰু আখৰত &quot;ইনট্ৰ’ডিউচিং অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন&quot; লিখাৰ সৈতে। পেকে ৱাইলাৰক পৰামৰ্শ দিছিল যে তেওঁক সমান গুৰুত্ব দিয়া হয় যাতে তেওঁৰ নাম শিৰোনামৰ আগত আৰু তেওঁৰ সমান ডাঙৰ আখৰত থাকে: &quot;আপুনি সেইটো সলনি কৰিব লাগিব কাৰণ তেওঞ এগৰাকী ডাঙৰ তাৰকা হ’ব, আৰু মই এজন ডাঙৰ মুৰ্খৰ দৰে দেখা যাম।&quot; {{Sfn|Fishgall|2002|p=173}}

চলচ্চিত্ৰখন বক্স-অফিচত সফল হৈছিল, আৰু হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, অপ্ৰত্যাশিতভাৱে ১৯৫৩ চনত [[Academy Award for Best Actress|একাডেমী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ]], [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|বাফটা এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট ব্ৰিটিছ এক্ট্ৰেছ ইন এ লিডিং ৰ’ল]], আৰু [[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama|গোল্ডেন গ্ল’ব এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ ইন এ মোচন পিকচাৰ – ড্ৰামা]] জয় কৰিছিল। ''[[The New York Times|দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ]]''ত তেওঁৰ সমালোচনাত [[A. H. Weiler|এ. এইচ. ৱেইলাৰ]]এ লিখিছিল: &quot;যদিও তেওঁ চলচ্চিত্ৰত ঠিক নতুন নহয়, অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী যি প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাজকুমাৰী এন্ন হিচাপে তাৰকা হিচাপে অভিনয় কৰি�ছে, এগৰাকী সৰু, এলফিন, আৰু আকাংক্ষিত সৌন্দৰ্য্য্য, যিয়ে নতুনকৈ পোৱা সাধাৰণ আনন্দ আৰু প্ৰেমৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰশংসাত পৰ্য্যায়ক্ৰমে ৰাজকীয় আৰু শিশুসুলভ। যদিও তেওঞ সেই প্ৰেমৰ সম্পৰ্কৰ অন্তৰ প্ৰতি সাহসেৰে হাঁহিৰে স্বীকাৰ কৰে, তেওঞ এটা দুখজনকভাৱে অকলশৰীয়া চৰিত্ৰ হৈয়ে থাকে, এটা নিৰৰ্থক ভৱিষ্যতৰ সন্মুখীন হৈ।&quot; &lt;ref name=weilerelfin&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=940DE6DA153EE53BBC4051DFBE668388649EDE |title=''ৰোমান হলিডে'' মিউজিক হলত আধুনিক পৰীকথা, পেক আৰু অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ তাৰকা ভূমিকাত |first=A. W. |last=Weiler |newspaper=The New York Times |date=28 August 1953 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110811011154/http://movies.nytimes.com/movie/review?res=940DE6DA153EE53BBC4051DFBE668388649EDE |archive-date=11 August 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:Holden-Hepburn-Sabrina.jpg|thumb|upright|left|সহ-অভিনেতা [[William Holden|উইলিয়াম হোল্ডেন]]ৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন চলচ্চিত্ৰ ''[[Sabrina (1954 film)|চাব্ৰিনা]]'' (১৯৫৪)ত|alt=উইলিয়াম হোল্ডেনৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্নৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰচাৰণাৰ ফটো। ]]

হেপ্‌বাৰ্নে [[Paramount Pictures|পেৰামাউণ্ট পিকচাৰ্ছ]]ৰ সৈতে সাতখন চলচ্চিত্ৰৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছিল, চলচ্চিত্ৰৰ মাজত ১২ মাহৰ ব্যৱধানৰ সৈতে যাতে তেওঁৰ মঞ্চৰ কামৰ বাবে সময় পায়।&lt;ref&gt;Connolly, Mike. [http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/photoplay1-54pg3.jpg কাৰো সৌন্দৰ্য্য্যৰ প্ৰয়োজন নাই! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070605055453/http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/photoplay1-54pg3.jpg |date=5 June 2007 }}, ''[[Photoplay|ফট’প্লে]]'', January 1954&lt;/ref&gt; তেওঞ ১৯৫৩ চনৰ ৭ ছেপ্টেম্বৰত ''[[Time (magazine)|Time]]'' আলোচনীৰ কভাৰত প্ৰকাশিত হৈছিল, আৰু তেওঁৰ ব্যক্তিগত শৈলীৰ বাবেও পৰিচিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: ৰাইনষ্টোনৰ ঝকমকৰ পিছফালে, হীৰাৰ উজ্জ্বলতা |url=http://www.time.com/time/covers/0,16641,19530907,00.html |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |date=7 September 1953 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090512220104/http://www.time.com/time/covers/0%2C16641%2C19530907%2C00.html |archive-date=12 May 2009 |url-status=dead |access-date=13 July 2025 |archivedate=12 May 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090512220104/http://www.time.com/time/covers/0,16641,19530907,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ''ৰোমান হলিডে''ৰ সফলতাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে [[Billy Wilder|বিলি ৱাইল্ডাৰ]]ৰ ৰোমাণ্টিক [[Cinderella|চিণ্ডেৰেলা]]-কাহিনী কমেডী ''[[Sabrina (1954 film)|চাব্ৰিনা]]'' (১৯৫৪)ত অভিনয় কৰিছিল, য’ত ধনী ভাতৃদ্বয় ([[Humphrey Bogart|হামফ্ৰি বোগাৰ্ট]] আৰু [[William Holden|উইলিয়াম হোল্ডেন]]) তেওঁলোকৰ চালকৰ নিৰ্দোষ কন্যা (হেপ্‌বাৰ্ন)ৰ প্ৰেমৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা কৰে। তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঞ ১৯৫৪ চনত একাডেমী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছৰ বাবে মনোনীত হৈছিল, একে বছৰতে বাফটা এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ ইন এ লিডিং ৰ’ল জয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;NY Times&quot;&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/42513/Sabrina/details |archive-url=https://web.archive.org/web/20090402042339/http://movies.nytimes.com/movie/42513/Sabrina/details |url-status=dead |archive-date=2 April 2009 |department=Movies &amp; TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2009 |title=এনৱাই টাইমছ: চাব্ৰিনা |access-date=21 December 2008 |archivedate=2 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090402042339/http://movies.nytimes.com/movie/42513/Sabrina/details |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ [[Bosley Crowther|বছলি ক্ৰ’থাৰ]]এ কৈছিল যে তেওঞ &quot;ইমান কোমল আৰু আৱেগিক অভিব্যক্তিৰ অসাধাৰণ পৰিসৰৰ এগৰাকী যুৱতী, যিটো ইমান ক্ষীণ আৰু সৰু দেহত সম্ভৱ। তেওঞ গত বছৰৰ ৰাজকুমাৰীৰ তুলনাত চাকৰৰ হলৰ কন্যা আৰু পোহনীয়া জন্তু হিচাপে অধিক উজ্জ্বল, আৰু তাতকৈ বেছি ক’ব নোৱাৰি।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9406E3DF1238E23BBC4B51DFBF66838F649EDE |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: 'চাব্ৰিনা' ক্ৰাইটেৰিয়নত মুকলি; বিলি ৱাইল্ডাৰে প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা কৰা কমেডী |date=23 September 1954 |access-date=5 February 2017 |archive-date=19 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019214944/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9406E3DF1238E23BBC4B51DFBF66838F649EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[File:Audrey Hepburn and Mel Ferrer 1955.jpg|thumb|upright|''[[War and Peace (1956 film)|ৱাৰ এণ্ড পিছ]]'' (১৯৫৬)ত মেল ফেৰাৰ আৰু হেপ্‌বাৰ্ন]]

হেপ্‌বাৰ্নে ১৯৫৪ চনত [[Broadway theatre|ব্ৰডৱে]]ত কল্পনামূলক নাটক ''[[Ondine (play)|অণ্ডিন]]''ত এগৰাকী [[water nymph|জলনাৰী]]ৰ ভূমিকাত মঞ্চলৈ ঘূৰি আহিছিল, যিয়ে এজন মানৱৰ প্ৰতি প্ৰেমত পৰে। ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ এজন সমালোচকে মন্তব্য কৰিছিল যে &quot;কোনোবা প্ৰকাৰে, মিছ হেপ্‌বাৰ্নে [ইয়াৰ অধৰা গুণবোৰ] নাট্যৰ ভাষালৈ কোনো কৃত্ৰিমতা বা অকালপক্বতা অবিহনে অনুবাদ কৰিবলৈ সক্ষম। তেওঞ এটা স্পন্দনশীল প্ৰদৰ্শন দিয়ে যিটো সম্পূৰ্ণ কৃপা আৰু মোহনীয়তাৰ, মঞ্চৰ বাস্তৱতাৰ প্ৰতি স্বজ্ঞাত প্ৰবৃত্তিৰ দ্বাৰা শৃংখলাবদ্ধ।&quot; তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনে তেওঁক ১৯৫৪ চনত [[Tony Award for Best Actress in a Play|টনি এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট পাৰফৰমেন্স বাই এ লিডিং এক্ট্ৰেছ ইন এ প্লে]] জয় কৰাইছিল, ''ৰোমান হলিডে''ৰ বাবে একাডেমী এৱাৰ্ড জয়ৰ তিনি দিনৰ পিছত, যাৰ ফলত তেওঞ একে বছৰতে একাডেমী আৰু টনি এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ লাভ কৰা তিনিগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ ভিতৰত এগৰাকী হৈছিল (অন্য দুগৰাকী হৈছে [[Shirley Booth|শ্বাৰ্লি বুথ]] আৰু [[Ellen Burstyn|এলেন বাৰ্ষ্টিন]])।&lt;ref name=soundstage /&gt; প্ৰযোজনাৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্ন আৰু তেওঁৰ সহ-অভিনেতা [[Mel Ferrer|মেল ফেৰাৰ]]ৰ মাজত সম্পৰ্ক আৰম্ভ হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে ১৯৫৪ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত ছুইজাৰলেণ্ডত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/2076351/Mel-Ferrer.html |title=মেল ফেৰাৰ |newspaper=The Daily Telegraph |access-date=27 April 2017 |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123232443/https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/2076351/Mel-Ferrer.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[File:Audrey Hepburn - Studio Portrait (1957).png|thumb|upright|''[[Love in the Afternoon (1957 film)|লাভ ইন দ্য আফটাৰনুন]]'' (১৯৫৭)ৰ বাবে প্ৰচাৰণাৰ ফটো]]

যদিও তেওঞ ১৯৫৫ চনত কোনো নতুন চলচ্চিত্ৰত মুক্তি পোৱা নাছিল, হেপ্‌বাৰ্নে সেই বছৰ ৱৰ্ল্ড ফিল্ম ফেভাৰিটৰ বাবে গোল্ডেন গ্ল’ব লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.goldenglobes.org/browse/member/28367 |title=হেপ্‌বাৰ্নৰ গোল্ডেন গ্ল’ব মনোনয়ন আৰু পুৰস্কাৰ |publisher=Golden Globes |date=14 January 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100408051329/http://www.goldenglobes.org/browse/member/28367 |archive-date=8 April 2010 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; হলিউডৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় বক্স-অফিচ আকৰ্ষণ হৈ পৰাৰ পিছত, তেওঞ দশকৰ বাকী সময়ত কেইবাখনো সফল চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ বাফটা আৰু গোল্ডেন গ্ল’বৰ বাবে মনোনীত ভূমিকা [[Natasha Rostova|নাটাশা ৰষ্টোভা]] ''[[War and Peace (1956 film)|ৱাৰ এণ্ড পিছ]]'' (১৯৫৬)ত, যিটো নেপোলিয়নৰ যুদ্ধৰ সময়ৰ [[War and Peace|টলষ্টয়ৰ উপন্যাস]]ৰ অভিযোজন, [[Henry Fonda|হেনৰী ফণ্ডা]] আৰু তেওঁৰ স্বামী মেল ফেৰাৰৰ সৈতে। তেওঞ তেওঁৰ প্ৰথম [[musical film|সংগীতময় চলচ্চিত্ৰ]] ''[[Funny Face|ফানি ফেচ]]'' (১৯৫৭)ত তেওঁৰ নৃত্যৰ ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, য’ত [[Fred Astaire|ফ্ৰেড এষ্টেয়াৰ]], এজন ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফাৰ, এগৰাকী বীটনিক বুকশ্বপ ক্লাৰ্ক (হেপ্‌বাৰ্ন)ক আৱিষ্কাৰ কৰে, যিয়ে পেৰিছলৈ বিনামূলীয়া ভ্ৰমণৰ প্ৰলোভনত এগৰাকী সুন্দৰী মডেল হৈ পৰে। হেপ্‌বাৰ্নে আন এখন ৰোমাণ্টিক কমেডী ''[[Love in the Afternoon (1957 film)|লাভ ইন দ্য আফটাৰনুন]]'' (১৯৫৭)তো অভিনয় কৰিছিল, [[Gary Cooper|গেৰী কুপাৰ]] আৰু [[Maurice Chevalier|মৰিছ শ্বেভালিয়ে]]ৰ সৈতে। 

হেপ্‌বাৰ্নে ''[[The Nun's Story (film)|দ্য নানছ ষ্ট’ৰী]]'' (১৯৫৯)ত ছিষ্টাৰ লুকৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিটো চৰিত্ৰৰ সন্ন্যাসিনী হিচাপে সফল হোৱাৰ সংগ্ৰামৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত, সহ-অভিনেতা [[Peter Finch|পিটাৰ ফিঞ্চ]]ৰ সৈতে। এই ভূমিকাই হেপ্‌বাৰ্নৰ তৃতীয় একাডেমী এৱাৰ্ড মনোনয়ন আৰু দ্বিতীয় বাফটা এৱাৰ্ড লাভ কৰিছিল। ''[[Variety (magazine)|Variety]]''ত এটা সমালোচনাত লিখা হৈছে: &quot;হেপ্‌বাৰ্নৰ সৰ্বাধিক দাবীদাৰ চলচ্চিত্ৰ ভূমিকা আছে, আৰু তেওঞ তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন দিয়ে,&quot;&lt;ref&gt;''Variety'' magazine. Staff writers. 31 December 1958. &quot;দ্য নানছ ষ্ট’ৰী&quot;.&lt;/ref&gt; আনহাতে ''[[Films in Review|ফিল্মছ ইন ৰিভিউ]]''ত হেনৰী হাৰ্টে কৈছিল যে তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনে &quot;যিসকলে তেওঁক এগৰাকী অভিনেত্ৰীতকৈ অধিক পৰিশীলিত শিশু/নাৰীৰ প্ৰতীক বুলি ভাবিছিল তেওঁলোকক চিৰদিনৰ বাবে নীৰৱ কৰিব। ছিষ্টাৰ লুকৰ তেওঁৰ চিত্ৰণ পৰ্দাৰ শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত এটা।&quot; &lt;ref&gt;{{cite magazine |url=http://www.audrey1.com/films/nun.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20060214090022/http://www.audrey1.com/films/nun.html |archive-date=14 February 2006 |title=[''দ্য নানছ ষ্ট’ৰী'' সমালোচনা] |first=Henry |last=Hart |date=n.d. |magazine=[[Films in Review]] |via=Audrey1.org (fan site) |access-date=14 January 2008}}&lt;/ref&gt; হেপ্‌বাৰ্নে এই ভূমিকাৰ বাবে এবছৰ গৱেষণা আৰু কাম কৰিছিল, কৈছিল, &quot;মই এই ভূমিকাৰ বাবে মোৰ পূৰ্বৰ যিকোনো পৰ্দাৰ প্ৰদৰ্শনতকৈ অধিক সময়, শক্তি, আৰু চিন্তা দিছিলোঁ।&quot; &lt;ref name=&quot;nunsstory03.jpg&quot;&gt;Hepburn quoted in {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-7HWAgAAQBAJ&amp;q=%22i+gave+more+time%2C+energy+and+thought+to+this+role%22+hepburn&amp;pg=PA174 |title=ফ্ৰেড জিনেমান আৰু প্ৰতিৰোধৰ চিনেমা |first=J.E. |last=Smyth |page=174 |isbn=978-1617039645 |publisher=University Press of Mississippi |year=2014 |access-date=25 December 2020 |archive-date=26 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231026173136/https://books.google.com/books?id=-7HWAgAAQBAJ&amp;q=%22i+gave+more+time%2C+energy+and+thought+to+this+role%22+hepburn&amp;pg=PA174#v=snippet&amp;q=%22i%20gave%20more%20time%2C%20energy%20and%20thought%20to%20this%20role%22%20hepburn&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

''দ্য নানছ ষ্ট’ৰী''ৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে [[Anthony Perkins|এন্থনী পাৰ্কিন্স]]ৰ সৈতে ৰোমাণ্টিক দুঃসাহসিক চলচ্চিত্ৰ ''[[Green Mansions (film)|গ্ৰীণ মেনশ্বনছ]]'' (১৯৫৯)ত অভিনয়ৰ বাবে মধ্যম প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল, য’ত তেওঞ [[Rima|ৰিমা]] নামৰ এগৰাকী জংঘলীয়া ছোৱালীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে এজন ভেনিজুৱেলাৰ ভ্ৰমণকাৰীৰ প্ৰতি প্ৰেমত পৰে,&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9805E3DB1038EF3BBC4851DFB5668382649EDE |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title='গ্ৰীণ মেনশ্বনছ'ৰ সূক্ষ্ম মোহন; ৰিমাৰ ভূমিকাত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন তাৰকা |date=20 March 1959 |access-date=5 February 2017 |archive-date=1 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130901014703/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9805E3DB1038EF3BBC4851DFB5668382649EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt; আৰু ''[[The Unforgiven (1960 film)|দ্য আনফৰগিভেন]]'' (১৯৬০), তেওঁৰ একমাত্ৰ [[Western (genre)|পশ্চিমীয়া চলচ্চিত্ৰ]], য’ত তেওঞ [[Burt Lancaster|বাৰ্ট লেঙ্কাষ্টাৰ]] আৰু [[Lillian Gish|লিলিয়ান গিছ]]ৰ বিপৰীতে স্থানীয় আমেৰিকানসকলৰ বিৰুদ্ধে জাতিবাদৰ কাহিনীত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9800E2DD123AEF3ABC4F53DFB266838B679EDE |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: &quot;দ্য আনফৰগিভেন&quot;: হাষ্টনৰ চলচ্চিত্ৰত মিছ হেপ্‌বাৰ্ন, লেঙ্কাষ্টাৰ তাৰকা |date=7 April 1960 |access-date=5 February 2017 |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831221104/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9800E2DD123AEF3ABC4F53DFB266838B679EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===১৯৬১–১৯৬৭: ''ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ'' আৰু অব্যাহত সফলতা===
[[File:Audrey Hepburn Tiffany's.jpg|thumb|left|''[[Breakfast at Tiffany's (film)|ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ]]'' (১৯৬১)ত হলি গ'লাইটলিৰ ভূমিকাত হেপ্‌বাৰ্ন]]
হেপ্‌বাৰ্নে পৰৱৰ্তী সময়ত [[Blake Edwards|ব্লেক এডৱাৰ্ডছ]]ৰ ''[[Breakfast at Tiffany's (film)|ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ]]'' (১৯৬১)ত নিউয়ৰ্কৰ হলি গ'লাইটলিৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিখন চলচ্চিত্ৰ [[Truman Capote|ট্ৰুমান কেপ'ট]]ৰ [[Breakfast at Tiffany's (novella)|একেটা নামৰ নভেলা]]ৰ ওপৰত আধাৰিত। কেপ'টে চলচ্চিত্ৰৰ অভিযোজনৰ বাবে কাহিনীটোক সৰলীকৰণৰ বাবে কৰা বহুতো পৰিৱৰ্তনৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু এই ভূমিকাত [[Marilyn Monroe|মেৰিলিন মনৰো]]ক অভিনয় কৰাটো পছন্দ কৰিছিল, যদিও তেওঁ এইটোও কৈছিল যে হেপ্‌বাৰ্নে &quot;অসাধাৰণ কাম কৰিছিল।&quot; {{sfn|Capote|1987|p=317}} এই চৰিত্ৰটো [[Cinema of the United States|আমেৰিকান চিনেমা]]ৰ অন্যতম পৰিচিত চৰিত্ৰ হিচাপে বিবেচিত হয় আৰু হেপ্‌বাৰ্নৰ বাবে এটা সংজ্ঞায়িত ভূমিকা।&lt;ref name=BBCSA&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3667517.stm |work=[[BBC News]] |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: শৈলীৰ প্ৰতীক |date=4 May 2004 |access-date=20 April 2011 |archive-date=27 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127204117/http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3667517.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Little black Givenchy dress of Audrey Hepburn|চলচ্চিত্ৰৰ উদ্বোধনী ক্ৰেডিটৰ সময়ত তেওঁ পৰিধান কৰা পোছাক]] বিংশ শতিকাৰ এক প্ৰতীক হিচাপে বিবেচিত হয়, সম্ভৱতঃ সকলো সময়ৰ সৰ্বাধিক বিখ্যাত &quot;লিটিল ব্লেক ড্ৰেছ।&quot; &lt;ref name=&quot;Glam&quot;&gt;{{cite magazine |url=http://www.glamour.com/fashion/2007/04/famous-dresses#slide=3 |title=সৰ্বাধিক বিখ্যাত পোছাকসমূহ |magazine=Glamour |date=April 2007 |access-date=16 May 2011 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304063542/http://www.glamour.com/fashion/2007/04/famous-dresses#slide=3 |url-status=dead |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304063542/http://www.glamour.com/fashion/2007/04/famous-dresses#slide=3 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;HM&quot;&gt;{{cite magazine |url=http://www.hellomagazine.com/celebrities/2006/12/06/audrey-hepburn-dress/ |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ পোছাক |magazine=[[Hello Magazine]] |date=6 December 2006 |access-date=16 May 2011 |archive-date=7 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061207125612/http://www.hellomagazine.com/celebrities/2006/12/06/audrey-hepburn-dress/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Independent&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/news/audrey-hepburns-little-black-dress-tops-fashion-list-1984507.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ লিটিল ব্লেক ড্ৰেছ ফেশ্বন তালিকাৰ শীৰ্ষত |newspaper=The Independent |location=UK |date=17 May 2010 |access-date=24 August 2017 |archive-date=8 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200908082945/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/news/audrey-hepburns-little-black-dress-tops-fashion-list-1984507.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Steele|2010|p=483}} হেপ্‌বাৰ্নে কৈছিল যে এই ভূমিকা তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ &quot;সৰ্বাধিক জ্যাজী&quot; ভূমিকা আছিল&lt;ref&gt;Kane, Chris. [http://audreyhepburnlibrary.com/bat/images/screenstories10-61pg11.jpg ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707185113/http://audreyhepburnlibrary.com/bat/images/screenstories10-61pg11.jpg |date=7 July 2011 }}, ''Screen Stories'', December 1961&lt;/ref&gt; তথাপিও স্বীকাৰ কৰিছিল: &quot;মই এজন অন্তৰ্মুখী। বহিৰ্মুখী ছোৱালীৰ ভূমিকা পালন কৰাটো মোৰ বাবে সৰ্বাধিক কঠিন কাম আছিল।&quot; &lt;ref name=&quot;archer&quot;&gt;Archer, Eugene. [http://audreyhepburnlibrary.com/mfl/images/mflscrapbkpg25.jpg অল্প সৌভাগ্য আৰু প্ৰচুৰ প্ৰতিভাৰ সৈতে] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205012646/http://audreyhepburnlibrary.com/mfl/images/mflscrapbkpg25.jpg |date=5 February 2011 }}, ''The New York Times'', 1 November 1964&lt;/ref&gt; তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনৰ বাবে তেওঞ [[Academy Award for Best Actress|একাডেমী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ]]ৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। 

একেটা বছৰতে, হেপ্‌বাৰ্নে উইলিয়াম ৱাইলাৰৰ নাটক ''[[The Children's Hour (film)|দ্য চিলড্ৰেনছ আৱাৰ]]'' (১৯৬১)তো অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঞ আৰু [[Shirley MacLaine|শ্বাৰ্লি মেকলেইন]] শিক্ষয়িত্ৰীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ জীৱন দুজন ছাত্ৰীয়ে তেওঁলোকক সমকামী বুলি অভিযোগ কৰাৰ পিছত ধ্বংস হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Crowther1961&quot;&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9D07EEDA1338E63ABC4D52DFB5668389679EDE |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: নতুন 'চিলড্ৰেনছ আৱাৰ': নাটকৰ আন এটা চলচ্চিত্ৰ সংস্কৰণৰ আগমন শ্বাৰ্লি মেকলেইন আৰু অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন তাৰকা |date=15 March 1962 |access-date=5 February 2017 |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831230154/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9D07EEDA1338E63ABC4D52DFB5668389679EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Variety1961&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.variety.com/review/VE1117789870?refcatid=31 |title=দ্য চিলড্ৰেনছ আৱাৰ |work=Variety |date=31 December 1960 |access-date=21 February 2020 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116180101/https://www.variety.com/review/VE1117789870?refcatid=31 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ''দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ''ৰ বছলি ক্ৰ’থাৰে লিখিছিল যে চলচ্চিত্ৰখন &quot;বেছি ভালদৰে অভিনয় কৰা হোৱা নাই&quot;, কেৱল হেপ্‌বাৰ্নৰ ব্যতিক্ৰম, যিয়ে ইয়াৰ &quot;নিঃশব্দ থিম&quot;ৰ প্ৰতি &quot;সংবেদনশীল আৰু পৰিশুদ্ধ&quot;ৰ ছাপ দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Crowther1961&quot; /&gt; ''Variety'' আলোচনীয়ে হেপ্‌বাৰ্নৰ &quot;কোমল সংবেদনশীলতা, আশ্চৰ্য্যজনক প্ৰক্ষেপণ আৰু আৱেগিক সংযম&quot;ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল, আৰু যোগ কৰিছিল যে হেপ্‌বাৰ্ন আৰু মেকলেইন &quot;ইজনী-ইজনীক সুন্দৰভাৱে পৰিপূৰক কৰে।&quot; &lt;ref name=&quot;Variety1961&quot; /&gt;

[[File:Audrey Hepburn Screencapture in Charade (1).png|upright|thumb|''[[Charade (1963 film)|চাৰেড]]'' (১৯৬৩)ত হেপ্‌বাৰ্ন]]

হেপ্‌বাৰ্নে পৰৱৰ্তী সময়ত [[Cary Grant|কেৰী গ্ৰাণ্ট]]ৰ বিপৰীতে হাস্যৰসময় থ্ৰিলাৰ ''[[Charade (1963 film)|চাৰেড]]'' (১৯৬৩)ত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঞ এগৰাকী যুৱ বিধৱাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যাক তেওঁৰ খুন হোৱা স্বামীয়ে চুৰি কৰা ধনৰ পিছত কেইবাজনো পুৰুষে খেদি ফুৰে। ৫৯ বছৰীয়া গ্ৰাণ্ট, যিয়ে পূৰ্বে ''ৰোমান হলিডে'' আৰু ''চাব্ৰিনা''ত প্ৰধান পুৰুষ ভূমিকাৰ পৰা নিজকে প্ৰত্যাহাৰ কৰিছিল, ৩৪ বছৰীয়া হেপ্‌বাৰ্নৰ সৈতে তেওঁৰ বয়সৰ পাৰ্থক্যৰ প্ৰতি সংবেদনশীল আছিল আৰু ৰোমাণ্টিক পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াৰ প্ৰতি অস্বস্তি বোধ কৰিছিল। তেওঁৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলে চিত্ৰনাট্য সলনি কৰি হেপ্‌বাৰ্নৰ চৰিত্ৰই তেওঁক খেদিছে বুলি দেখুৱাবলৈ সন্মত হৈছিল।{{Sfn|Eastman|1989|pp=57–58}} চলচ্চিত্ৰখন তেওঁৰ বাবে এটা ইতিবাচক অভিজ্ঞতা হৈ পৰিছিল; তেওঁ কৈছিল, &quot;মই ক্ৰিষ্টমাছৰ বাবে কেৱল অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ সৈতে আন এখন ছবি বিচাৰো।&quot; &lt;ref&gt;[http://audreyhepburnlibrary.com/60s/images/motionpicture5-64pg3.jpg অড্ৰীৰ বিষয়ে কিমান ভয়ংকৰ! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205012649/http://audreyhepburnlibrary.com/60s/images/motionpicture5-64pg3.jpg |date=5 February 2011 }}, ''Motion Picture'', May 1964&lt;/ref&gt; এই ভূমিকাই হেপ্‌বাৰ্নক তেওঁৰ তৃতীয় আৰু চূড়ান্ত প্ৰতিযোগিতামূলক বাফটা এৱাৰ্ড আৰু আন এটা গোল্ডেন গ্ল’ব মনোনয়ন লাভ কৰাইছিল। সমালোচক বছলি ক্ৰ’থাৰে তেওঁৰ প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰতি কম দয়ালু আছিল, কৈছিল যে, &quot;হেপ্‌বাৰ্নে আনন্দময়ভাৱে এটা কিমান-উন্মাদ-হ’ব-পাৰেৰ মুডৰ প্ৰতি প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ, স্পষ্টতঃ আৰামদায়ক [[Givenchy|গিভঁচি]]ৰ ব্যয়বহুল পোছাকৰ সংগ্ৰহৰ মাজত।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9A0DE6DA1E30EF3BBC4E53DFB4678388679EDE |work=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: 'চাৰেড'ত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু গ্ৰাণ্ট: মিউজিক হলত হাস্যৰসময়-নাটকীয় প্ৰযোজনা ভয়ংকৰ হাস্যৰসেৰে পৰিপূৰ্ণ |date=6 December 1963 |access-date=5 February 2017 |archive-date=12 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812171523/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9A0DE6DA1E30EF3BBC4E53DFB4678388679EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

যদিও ১৯৬২ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ''চাৰেড''ৰ আগতে চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল, হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ ''চাব্ৰিনা''ৰ সহ-অভিনেতা [[William Holden|উইলিয়াম হোল্ডেন]]ৰ সৈতে ''[[Paris When It Sizzles|পেৰিছ হুয়েন ইট চিজলছ]]'' (১৯৬৪)ত পুনৰ মিলিত হৈছিল, এখন [[screwball comedy film|স্ক্ৰুবল কমেডী]] য’ত তেওঞ এজন হলিউড চিত্ৰনাট্যকাৰৰ যুৱ সহকাৰীৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যিয়ে তেওঁৰ [[writer's block|লেখকৰ অৱৰোধ]] দূৰ কৰিবলৈ সম্ভাৱ্য কাহিনীৰ কল্পনা অভিনয় কৰি সহায় কৰে। ইয়াৰ প্ৰযোজনাৰ সময়ত কেইবাটাও সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছিল। হোল্ডেনে এতিয়া বিবাহিত হেপ্‌বাৰ্নৰ সৈতে ৰোমাঞ্চ পুনৰ জগাই তুলিবলৈ অসফলভাৱে চেষ্টা কৰিছিল, আৰু তেওঁৰ মদ্যপানে তেওঁৰ কামত প্ৰভাৱ পেলাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। [[principal photography|মুখ্য চিত্ৰগ্ৰহণ]] আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত, তেওঞ [[Claude Renoir|ক্ল’ড ৰেন’য়াৰ]] নামৰ চিত্ৰগ্ৰাহকক তেওঁৰ মতে অপমানজনক [[dailies|দৈনিক ফুটেজ]] দেখাৰ পিছত বৰখাস্ত কৰাৰ দাবী জনাইছিল।&lt;ref name=&quot;tcmart&quot; /&gt; কুসংস্কাৰাচ্ছন্ন হেপ্‌বাৰ্নে এইটোও জোৰ দি কৈছিল যে তেওঁৰ ভাগ্যৰ সংখ্যা ৫৫ নম্বৰ ড্ৰেছিং ৰুমত থাকিব লাগে আৰু তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া ডিজাইনাৰ [[Hubert de Givenchy|ইউবেৰ দ্য গিভঁচি]]ক তেওঁৰ সুগন্ধিৰ বাবে চলচ্চিত্ৰত কৃতিত্ব দিয়া হওক।&lt;ref name=&quot;tcmart&quot; /&gt; এপ্ৰিলত মুক্তিৰ সময়ত ''Variety''এ ইয়াক &quot;[[marshmallow|মাৰ্শমেল’]]-ওজনৰ হকাম&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল,&lt;ref name=&quot;vari&quot;&gt;{{cite news |title=পেৰিছ হুয়েন ইট চিজলছ |url=https://www.variety.com/review/VE1117793876.html |newspaper=Variety |date=1 January 1964}}&lt;/ref&gt; চলচ্চিত্ৰখন &quot;একষাৰে নিন্দিত&quot; হৈছিল&lt;ref name=&quot;tcmart&quot;&gt;{{cite web |author=Eleanor Quin |title=পেৰিছ হুয়েন ইট চিজলছ: সংক্ষিপ্ত পৰ্য্যালোচনা |publisher=[[Turner Classic Movies]] |url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/86269/paris-when-it-sizzles |access-date=27 May 2009}}&lt;/ref&gt; কিন্তু সমালোচকসকলে হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰতি অধিক দয়ালু আছিল, তেওঁক &quot;অতিৰঞ্জিত বক্ৰতাৰ যুগত এগৰাকী সতেজভাৱে স্বতন্ত্ৰ সত্তা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vari&quot;/&gt;

[[File:Harry Stradling-Audrey Hepburn in My Fair Lady.jpg|thumb|upright|left|''[[My Fair Lady (film)|মাই ফেয়াৰ লেডী]]'' (১৯৬৪)ৰ ছেটত চিত্ৰগ্ৰাহক [[Harry Stradling|হেৰী ষ্ট্ৰেডলিং]]ৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন]]

১৯৬৪ চনত হেপ্‌বাৰ্নৰ দ্বিতীয় চলচ্চিত্ৰ [[George Cukor|জৰ্জ কুকৰ]]ৰ [[My Fair Lady (film)|মঞ্চৰ সংগীতময় নাটক ''মাই ফেয়াৰ লেডী''ৰ চলচ্চিত্ৰ অভিযোজন]] আছিল, যিখন অক্টোবৰত মুক্তি পাইছিল।&lt;ref&gt;{{AFI film|id=22921|title=মাই ফেয়াৰ লেডী}}&lt;/ref&gt; ''Soundstage''এ লিখিছিল যে &quot;''[[Gone with the Wind (film)|গন উইথ দ্য উইণ্ড]]''ৰ পিছত কোনো চলচ্চিত্ৰই ''মাই ফেয়াৰ লেডী''ৰ দৰে সৰ্বজনীন উত্তেজনা সৃষ্টি কৰা নাই&quot;,&lt;ref name=&quot;soundstage&quot;&gt;Ringgold, Gene. [http://audreyhepburnlibrary.com/mfl/images/soundstage12-64pg27.jpg মাই ফেয়াৰ লেডী – সকলোৰে শ্ৰেষ্ঠ! ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205012654/http://audreyhepburnlibrary.com/mfl/images/soundstage12-64pg27.jpg |date=5 February 2011 }}, ''[[Soundstage]]'', December 1964&lt;/ref&gt; যদিও [[Cockney|ককনী]] ফুলৰ ছোৱালী [[Eliza Doolittle|এলিজা ডুলিটল]]ৰ ভূমিকাত হেপ্‌বাৰ্নৰ অভিনয় বিতৰ্কৰ বিষয় আছিল। [[Julie Andrews|জুলী এণ্ড্ৰুজ]], যিয়ে মঞ্চত এই ভূমিকাৰ সৃষ্টি কৰিছিল, তেওঁক এই ভূমিকাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হোৱা নাছিল কাৰণ প্ৰযোজক [[Jack L. Warner|জেক এল. ৱাৰ্নাৰ]]ৰ মতে হেপ্‌বাৰ্ন অধিক &quot;বেংকেবল&quot; আছিল। হেপ্‌বাৰ্নে প্ৰথমে ৱাৰ্নাৰক এণ্ড্ৰুজক ভূমিকাটো দিয়াৰ বাবে অনুৰোধ কৰিছিল কিন্তু শেষত তেওঁকেই অভিনয়ৰ বাবে মনোনীত কৰা হৈছিল। আৰু অধিক ঘৰ্ষণৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া, যদিও অগায়ক হেপ্‌বাৰ্নে ''ফানি ফেচ''ত গান গাইছিল আৰু ''মাই ফেয়াৰ লেডী''ৰ ভূমিকাৰ বাবে দীৰ্ঘদিনীয়া কণ্ঠৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল, তেওঁৰ কণ্ঠ [[Marni Nixon|মাৰ্নি নিক্সন]]ৰ দ্বাৰা ডাব কৰা হৈছিল, যাৰ কণ্ঠ ভূমিকাৰ বাবে অধিক উপযুক্ত বুলি বিবেচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;bcmyfairlady&quot;&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9401E6DA1E3FEE32A25751C2A9669D946591D6CF |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: মিছ এলিজা ডুলিটলৰ বাবে প্ৰচুৰ চকলেট: 'মাই ফেয়াৰ লেডী' ক্ৰাইটেৰিয়নত মুক্তি |date=22 October 1964 |access-date=5 February 2017 |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831222433/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9401E6DA1E3FEE32A25751C2A9669D946591D6CF |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=telegraphob&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/5894883/Audrey-Hepburn.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121030948/http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/5894883/Audrey-Hepburn.html |url-status=dead |archive-date=21 January 2010 |location=London |newspaper=The Daily Telegraph |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ মৃত্যু-বাতৰি |date=22 January 1993}}&lt;/ref&gt; হেপ্‌বাৰ্ন প্ৰথমে এই কথা জানিব পাৰি বিৰক্ত হৈ ছেটৰ পৰা ওলাই গৈছিল।{{efn|মুঠতে, তেওঁৰ গানৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ ডাব কৰা হৈছিল, যদিও তেওঁক প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হৈছিল যে তেওঁৰ অধিকাংশ কণ্ঠ ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। হেপ্‌বাৰ্নৰ কণ্ঠ &quot;আই কুড হেভ ডান্সড অল নাইট&quot;ৰ এটা শাৰীত, &quot;জাষ্ট ইউ ৱেইট&quot;ৰ প্ৰথম শ্লোকত, আৰু ইয়াৰ পুনৰাবৃত্তিৰ সম্পূৰ্ণতাত, লগতে চূড়ান্ত চলচ্চিত্ৰত &quot;দ্য ৰেইন ইন স্পেইন&quot;ৰ কিছু অংশত গান-কথা-কোৱাৰূপে অৱশিষ্ট আছে। যেতিয়া এগৰাকী অভিনেত্ৰীৰ এনে স্বতন্ত্ৰ কণ্ঠৰ সুৰৰ ডাবিঙৰ বিষয়ে সোধা হৈছিল, হেপ্‌বাৰ্নে ভ্ৰু কোঁচাই কৈছিল, &quot;আপুনি ধৰিব পাৰিছিল, নহয়নে? আৰু তাত আছিল [[Rex Harrison|ৰেক্স হেৰিছন]], তেওঁৰ সকলো গান অভিনয়ৰ সময়ত ৰেকৰ্ড কৰিছিল ... পিছৰবাৰ—&quot; তেওঁ অধিক কোৱাৰ পৰা বিৰত থাকিবলৈ ওঁঠ কামোৰিছিল।&lt;ref name=&quot;archer&quot; /&gt; তেওঁ পিছত স্বীকাৰ কৰিছিল যে যদি তেওঁ জানিছিল যে ৱাৰ্নাৰে তেওঁৰ প্ৰায় সকলো গান ডাব কৰাৰ উদ্দেশ্য আছিল, তেন্তে তেওঞ কেতিয়াও এই ভূমিকা গ্ৰহণ নকৰিলেহেঁতেন। }}

সমালোচকসকলে হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰদৰ্শনৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ক্ৰ’থাৰে লিখিছিল যে, &quot;''[মাই ফেয়াৰ লেডী]''ৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সুখৰ বিষয় হৈছে যে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে জেক ৱাৰ্নাৰৰ তেওঁক শিৰোনামৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰোৱাৰ সিদ্ধান্তক সম্পূৰ্ণৰূপে ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিছে।&quot; &lt;ref name=&quot;bcmyfairlady&quot; /&gt; ''Soundstage''ৰ জিন ৰিংগোল্ডে মন্তব্য কৰিছিল যে, &quot;অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন অসাধাৰণ। তেওঞ যুগযুগান্তৰৰ এলিজা&quot;,&lt;ref name=&quot;soundstage&quot; /&gt; আৰু যোগ কৰিছিল, &quot;সকলোৱে একমত আছিল যে যদি জুলী এণ্ড্ৰুজ ছবিখনত নাথাকে, তেন্তে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আছিল নিখুঁত পছন্দ।&quot; &lt;ref name=&quot;soundstage&quot; /&gt; ''[[Time (magazine)|Time]]'' আলোচনীৰ সমালোচকে কৈছিল যে তেওঁৰ &quot;কৃপাময়ী, মনোমোহা প্ৰদৰ্শন&quot; তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ &quot;শ্ৰেষ্ঠ&quot; আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,876358,00.html |title=এতিয়াও সকলোৰে শ্ৰেষ্ঠ |magazine=Time |date=30 October 1964 |access-date=12 April 2019 |archive-date=14 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614015207/http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,876358,00.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; এণ্ড্ৰুজে ১৯৬৪ চনৰ [[37th Academy Awards|৩৭তম একাডেমী এৱাৰ্ড]]ত ''[[Mary Poppins (film)|মেৰী পপিনছ]]''ৰ বাবে একাডেমী এৱাৰ্ড জয় কৰিছিল আৰু হেপ্‌বাৰ্নে গোল্ডেন গ্ল’ব আৰু [[New York Film Critics Circle|নিউয়ৰ্ক ফিল্ম ক্ৰিটিক্স চাৰ্কল]] এৱাৰ্ডৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;NY Times111&quot;&gt;{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/34019/My-Fair-Lady/awards |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217153741/http://movies.nytimes.com/movie/34019/My-Fair-Lady/awards |url-status=dead |archive-date=17 February 2012 |department=Movies &amp; TV Dept. |work=[[The New York Times]] |date=2012 |title=এনৱাই টাইমছ: মাই ফেয়াৰ লেডী |access-date=21 December 2008 |archivedate=17 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217153741/http://movies.nytimes.com/movie/34019/My-Fair-Lady/awards |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

হেপ্‌বাৰ্নে বিভিন্ন ধৰণৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, য’ত আছিল হাস্যৰসময় ডকাইতি চলচ্চিত্ৰ ''[[How to Steal a Million|হাউ টু ষ্টীল এ মিলিয়ন]]'' (১৯৬৬)। হেপ্‌বাৰ্নে এজন বিখ্যাত শিল্প সংগ্ৰাহকৰ কন্যাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যাৰ সংগ্ৰহ সম্পূৰ্ণৰূপে জাল বস্তুৰে গঠিত, যিবোৰ জাল বুলি প্ৰকাশ হ’বলৈ ওলাইছে। তেওঁৰ চৰিত্ৰই এজন কৰ্তব্যপৰায়ণ কন্যাৰ ভূমিকা পালন কৰে, যিয়ে [[Peter O'Toole|পিটাৰ অ’টুল]]ৰ দ্বাৰা অভিনীত এজন পুৰুষৰ সহায়ত তেওঁৰ পিতৃক সহায় কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। এই চলচ্চিত্ৰৰ পিছত ১৯৬৭ চনত দুখন চলচ্চিত্ৰ মুক্তি পাইছিল। প্ৰথমখন আছিল ''[[Two for the Road (film)|টু ফৰ দ্য ৰ’ড]]'', এখন অৰৈখিক আৰু উদ্ভাৱনীমূলক ব্ৰিটিছ [[comedy drama|কমেডী ড্ৰামা]], যিয়ে এটা দম্পতীৰ অশান্ত বিবাহৰ পথ পৰিক্ৰমা কৰে। পৰিচালক [[Stanley Donen|ষ্টেনলি ড’নেন]]ৰ মতে হেপ্‌বাৰ্ন আগৰ তুলনাত অধিক মুক্ত আৰু সুখী আছিল, আৰু তেওঁ এইটোৰ কৃতিত্ব সহ-অভিনেতা [[Albert Finney|এলবাৰ্ট ফিনী]]ক দিছিল।&lt;ref&gt;[http://audreyhepburnlibrary.com/60s/images/screenland12-67pg6.jpg অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু মেল ফেৰাৰৰ বিচ্ছেদৰ পিছফালে] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080627132349/http://audreyhepburnlibrary.com/60s/images/screenland12-67pg6.jpg |date=27 June 2008 }}, ''[[Screenland]]'', December 1967&lt;/ref&gt; দ্বিতীয়খন, ''[[Wait Until Dark (film)|ৱেইট আণ্টিল ডাৰ্ক]]'', এখন সাস্পেন্স থ্ৰিলাৰ, য’ত হেপ্‌বাৰ্নে এগৰাকী আতংকিত অন্ধ মহিলাৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰি তেওঁৰ অভিনয়ৰ পৰিসৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। তেওঁৰ বিবাহ বিচ্ছেদৰ সময়ত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা এই চলচ্চিত্ৰ তেওঁৰ বাবে কঠিন আছিল, কাৰণ তেওঁৰ স্বামী মেল ফেৰাৰ ইয়াৰ প্ৰযোজক আছিল। তেওঞ চাপৰ অধীনত ১৫ পাউণ্ড ওজন হেৰুৱাইছিল, কিন্তু তেওঞ সহ-অভিনেতা [[Richard Crenna|ৰিচাৰ্ড ক্ৰেনা]] আৰু পৰিচালক [[Terence Young (director)|টেৰেন্স ইয়ং]]ৰ পৰা সান্ত্বনা পাইছিল। হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ পঞ্চম আৰু চূড়ান্ত প্ৰতিযোগিতামূলক একাডেমী এৱাৰ্ডৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ মনোনয়ন লাভ কৰিছিল; বছলি ক্ৰ’থাৰে নিশ্চিত কৰিছিল, &quot;হেপ্‌বাৰ্নে হৃদয়স্পৰ্শী ভূমিকা পালন কৰে, তেওঁ যি দ্ৰুততাৰে পৰিৱৰ্তন হয় আৰু যি দক্ষতাৰে তেওঞ আতংক প্ৰকাশ কৰে, তাৰ দ্বাৰা তেওঁৰ প্ৰতি সহানুভূতি আৰু উদ্বেগ আকৰ্ষণ কৰে আৰু চূড়ান্ত দৃশ্যসমূহত তেওঁক প্ৰকৃত স্থিৰতা প্ৰদান কৰে।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news |url=https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9E05E2DE1038E43BBC4F51DFB667838C679EDE |newspaper=The New York Times |first=Bosley |last=Crowther |title=চক্ৰিন: 'ৱেইট আণ্টিল ডাৰ্ক'ত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন তাৰকা |date=27 October 1967 |access-date=5 February 2017 |archive-date=31 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831224255/https://movies.nytimes.com/movie/review?res=9E05E2DE1038E43BBC4F51DFB667838C679EDE |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===১৯৬৮–১৯৯৩: আধা-অৱসৰ আৰু চূড়ান্ত প্ৰকল্পসমূহ===
[[File:Hepburn Connery Robin and Marian Still 1976.jpg|thumb|upright=0.9|''[[Robin and Marian|ৰবিন এণ্ড মেৰিয়ান]]'' (১৯৭৬)ত হেপ্‌বাৰ্ন আৰু [[Sean Connery|শ্বন কনাৰী]]|alt=ৰবিন হুড চলচ্চিত্ৰৰ পৰা হেপ্‌বাৰ্ন আৰু শ্বন কনাৰীৰ প্ৰচাৰণাৰ ছবি। ]]

১৯৬৭ চনৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি অধিক সময় উৎসৰ্গা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল আৰু কেৱল মাজে-মধ্যে অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ [[period piece|ঐতিহাসিক পৰিৱেশৰ]] ''[[Robin and Marian|ৰবিন এণ্ড মেৰিয়ান]]'' (১৯৭৬)ত [[Maid Marian|মেইড মেৰিয়ান]]ৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰি পুনৰ আগমনৰ চেষ্টা কৰিছিল, য’ত [[Sean Connery|শ্বন কনাৰী]] [[Robin Hood|ৰবিন হুড]]ৰ ভূমিকাত সহ-অভিনেতা আছিল, যিখন চলচ্চিত্ৰ মধ্যমীয়া সফলতা লাভ কৰিছিল। [[Roger Ebert|ৰজাৰ ইবাৰ্ট]]ৰ মতে হেপ্‌বাৰ্নৰ কনাৰীৰ সৈতে ৰসায়নৰ প্ৰশংসা কৰিছিল, লিখিছিল, &quot;কনাৰী আৰু হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁলোকৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে নিজৰ মাজত এক নিঃশব্দ বুজাবুজিত উপনীত হোৱা যেন লাগে। তেওঁলোক উজ্জ্বল। তেওঁলোকে সঁচাকৈয়ে প্ৰেমত থকা যেন লাগে। আৰু তেওঁলোকে আশ্চৰ্য্যজনকভাৱে জটিল, স্নেহময়, কোমল ব্যক্তি হিচাপে প্ৰক্ষেপিত হয়; ২০ বছৰৰ অতিক্ৰমণে তেওঁলোকক কৃপা আৰু প্ৰজ্ঞা প্ৰদান কৰিছে।&quot; &lt;ref name=&quot;Ebert&quot;&gt;[https://www.rogerebert.com/reviews/robin-and-marian-1976 Chicago Sun-Times review by Roger Ebert], 21 April 1976, Retrieved on 29 March 2024&lt;/ref&gt; হেপ্‌বাৰ্নে পৰিচালক টেৰেন্স ইয়ংৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল ''[[Bloodline (1979 film)|ব্লাডলাইন]]'' (১৯৭৯)ৰ প্ৰযোজনাত, য’ত তেওঁ [[Ben Gazzara|বেন গাজাৰা]], [[James Mason|জেমছ মেছন]], আৰু [[Romy Schneider|ৰমি শ্বনাইডাৰ]]ৰ সৈতে শীৰ্ষ বিলিং ভাগ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;canby&quot;&gt;Canby, Vincent (29 June 1979). [https://www.nytimes.com/1979/06/29/archives/film-audrey-hepburn-in-bloodlineinternational-intrigue.html &quot;চলচ্চিত্ৰ: 'ব্লাডলাইন'ত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন&quot;.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211208172527/https://www.nytimes.com/1979/06/29/archives/film-audrey-hepburn-in-bloodlineinternational-intrigue.html |date=8 December 2021 }} ''[[The New York Times]]''. C8.&lt;/ref&gt; এই চলচ্চিত্ৰ, [[jet-set|জেট-চেট]]ৰ মাজত এক আন্তৰ্জাতিক ষড়যন্ত্ৰ, সমালোচনাত্মক আৰু বক্স-অফিচত ব্যৰ্থ হৈছিল। হেপ্‌বাৰ্নৰ এখন ফিচাৰ চলচ্চিত্ৰত শেষ তাৰকা ভূমিকা আছিল গাজাৰাৰ বিপৰীতে [[Peter Bogdanovich|পিটাৰ বগডানোভিচ]]ৰ পৰিচালনাত হাস্যৰসময় ''[[They All Laughed|দে অল লাফড]]'' (১৯৮১)ত।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&amp;Movie=56706 |title=চলচ্চিত্ৰৰ বিশদ দৃশ্য – দে অল লাফড (১৯৮১) |website=www.afi.com |access-date=22 September 2016 |archive-date=28 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328170748/https://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&amp;Movie=56706 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; এই চলচ্চিত্ৰ ইয়াৰ এগৰাকী তাৰকা, [[Dorothy Stratten|ডৰোথি ষ্ট্ৰেটেন]]ৰ হত্যাৰ দ্বাৰা ছায়াচ্ছন্ন হৈ পৰিছিল আৰু কেৱল সীমিত মুক্তি লাভ কৰিছিল। ছয় বছৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে [[Robert Wagner|ৰবাৰ্ট ৱাগনাৰ]]ৰ সৈতে [[television movie|টেলিভিছনৰ বাবে নিৰ্মিত]] [[Heist film|ডকাইতি চলচ্চিত্ৰ]], ''[[Love Among Thieves|লাভ এমাং থীভছ]]'' (১৯৮৭)ত সহ-অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;nytimes222&quot;&gt;{{cite news |last=O'Connor |first=John J. |author-link=John J. O'Connor (journalist) |url=http://www.nytimes.com/1987/02/23/arts/tv-reviews-abc-and-nbc-movies-on-romance-and-crime.html |title=টিভি সমালোচনা; এবিচি আৰু এনবিচিৰ ৰোমাঞ্চ আৰু অপৰাধৰ ওপৰত চলচ্চিত্ৰ |newspaper=[[The New York Times]] |at=Section C, p. 17 |date=23 February 1987 |issn=0362-4331 |access-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524213444/http://www.nytimes.com/1987/02/23/arts/tv-reviews-abc-and-nbc-movies-on-romance-and-crime.html |archive-date=24 May 2015}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ শেষ চলচ্চিত্ৰৰ ভূমিকা – [[Steven Spielberg|ষ্টিভেন স্পীলবাৰ্গ]]ৰ ''[[Always (1989 film)|অলৱেজ]]'' (১৯৮৯)ত এজন স্বৰ্গদূতৰ চৰিত্ৰত এটা কেমিঅ' প্ৰকাশ – সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে আৰু মাত্ৰ দুটা বিনোদন-সম্পৰ্কিত প্ৰকল্প সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, দুয়োটা সমালোচনাত্মকভাৱে প্ৰশংসিত। ''[[Gardens of the World with Audrey Hepburn|গাৰ্ডেনছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড উইথ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন]]'' আছিল [[Public Broadcasting Service|পিবিএছ]]ৰ এটা তথ্যচিত্ৰ ধাৰাবাহিক, যিটো ১৯৯০ চনৰ বসন্ত আৰু গ্ৰীষ্মকালত সাতখন দেশত স্থানীয়ভাৱে চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এটা এক ঘণ্টীয়া বিশেষ অনুষ্ঠান ১৯৯১ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াৰ পূৰ্বে প্ৰচাৰিত হৈছিল, আৰু ধাৰাবাহিকটোৰ জাতীয় পিবিএছ প্ৰিমিয়াৰ ১৯৯৩ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত, টলোচেনাজত তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনত আৰম্ভ হৈছিল। &quot;ফ্লাৱাৰ গাৰ্ডেনছ&quot; পৰ্বৰ বাবে, হেপ্‌বাৰ্নক মৰণোত্তৰভাৱে ১৯৯৩ চনৰ [[Primetime Emmy Award for Outstanding Hosted Nonfiction Series or Special|প্ৰাইমটাইম এমি এৱাৰ্ড ফৰ আউটষ্টেণ্ডিং ইণ্ডিভিজুৱেল এচিভমেণ্ট – ইনফৰ্মেশ্যনেল প্ৰ’গ্ৰামিং]] বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল। আনটো প্ৰকল্প আছিল এটা কথিত শব্দৰ এলবাম, ''[[Audrey Hepburn's Enchanted Tales|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ এনচাণ্টেড টেলছ]]'', য’ত ক্লাছিক শিশুৰ কাহিনীৰ পঠন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল আৰু ১৯৯২ চনত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁ মৰণোত্তৰভাৱে [[Grammy Award for Best Spoken Word Album for Children|গ্ৰেমি এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট স্প’কেন ৱৰ্ড এলবাম ফৰ চিলড্ৰেন]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/egot-winners-taylor-swift-chasing-article-1.2357354 |title=ইজিঅ’টি বিজয়ী যাক টেইলৰ সুইফ্টে খেদিছে |newspaper=[[New York Daily News|Daily News]] |location=New York City |access-date=27 April 2017 |language=en |archive-date=26 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126071206/http://www.nydailynews.com/entertainment/egot-winners-taylor-swift-chasing-article-1.2357354 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==মানৱীয় কাম==
১৯৫০ৰ দশকত, হেপ্‌বাৰ্নে [[UNICEF|ইউনিচেফ]]ৰ বাবে দুটা ৰেডিঅ’ কাৰ্য্যসূচীৰ কথকতা কৰিছিল, য’ত যুদ্ধৰ শিশুৰ কাহিনীসমূহ পুনৰ কোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.unmultimedia.org/classics/search/series.jsp?mediatype=&amp;q=audrey+hepburn&amp;advanced=&amp;series=UN+Radio+Classics&amp;sort=&amp;category=&amp;app=7 |title=ক্লাছিকছ |work=United Nations Radio Classics |publisher=United Nations Audiovisual Library |language=en |access-date=27 April 2017 |archive-date=6 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210606220750/https://www.unmultimedia.org/classics/search/series.jsp?mediatype=&amp;q=audrey+hepburn&amp;advanced=&amp;series=UN+Radio+Classics&amp;sort=&amp;category=&amp;app=7 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ১৯৮৯ চনত, হেপ্‌বাৰ্নক [[List of UNICEF Goodwill Ambassadors|ইউনিচেফৰ শুভেচ্ছা দূত]] হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। নিযুক্তিৰ সময়ত তেওঁ কৈছিল যে শৈশৱত জাৰ্মান দখলৰ সময়ত আন্তৰ্জাতিক সাহায্য লাভ কৰাৰ বাবে তেওঁ কৃতজ্ঞ, আৰু তেওঁ এই সংস্থাৰ প্ৰতি তেওঁৰ কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.unicef.org/people/people_audrey_hepburn.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |publisher=[[UNICEF]] |access-date=27 April 2017 |language=en-US |archive-date=4 June 2016 |archive-url=https://archive.today/20160604105952/http://www.unicef.org/people/people_audrey_hepburn.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

===১৯৮৮–১৯৯২===
[[File:Audrey Hepburn in Nederland ter gelegenheid van de Danny Kaye Award, samen met, Bestanddeelnr 934-5055 (cropped).jpg|thumb|upright|১৯৮৯ চনত [[UNICEF|ইউনিচেফ]]ৰ আন্তৰ্জাতিক [[Danny Kaye|ডেনী কে]] শিশুৰ বাবে বঁটা গ্ৰহণ কৰা হেপ্‌বাৰ্ন। |alt=ইউনিচেফৰ অভিযানৰ সময়ত এটি শিশুৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন। ]]

হেপ্‌বাৰ্নৰ ইউনিচেফৰ বাবে প্ৰথম ক্ষেত্ৰ অভিযান আছিল ১৯৮৮ চনত ইথিঅ’পিয়াত। তেওঁ [[Mek'ele|মেক’এলে]]ত এটা অনাথাশ্ৰম পৰিদৰ্শন কৰিছিল, য’ত ৫০০জন ক্ষুধাৰ্ত শিশু আছিল, আৰু ইউনিচেফক খাদ্য পঠিয়াবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।&lt;ref name=&quot;UNICEF Missions&quot; /&gt; এই যাত্ৰাৰ বিষয়ে তেওঁ কৈছিল,
{{Blockquote|মোৰ হৃদয় ভাঙি গৈছে। মই হতাশ অনুভৱ কৰিছোঁ। দুই মিলিয়ন লোক, যাৰ মাজত বহুত শিশু, ক্ষুধাৰ্ত হৈ মৰাৰ আসন্ন বিপদত থকাৰ ধাৰণাটো মই সহ্য কৰিব নোৱাৰোঁ, [আৰু] এইটো এই কাৰণে নহয় যে [[Shewa|শ্বোৱা]]ৰ উত্তৰৰ বন্দৰত টন টন খাদ্য নাই। ইয়াক বিতৰণ কৰিব নোৱাৰি। গত বসন্তত, ৰেড ক্ৰছ আৰু ইউনিচেফৰ কৰ্মীসকলক দুটা একেলগে চলি থকা গৃহযুদ্ধৰ কাৰণে উত্তৰৰ প্ৰদেশসমূহৰ পৰা ওলাই যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল... মই বিদ্ৰোহী অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিলোঁ আৰু মাতৃ আৰু তেওঁলোকৰ শিশুসকলক দেখিছিলোঁ, যিসকলে খাদ্যৰ সন্ধানত দহ দিন, এনকি তিনি সপ্তাহো হাটি আহিছিল, মৰুভূমিৰ মজিয়াত অস্থায়ী শিবিৰত বসতি স্থাপন কৰিছিল, য’ত তেওঁলোক মৰিব পাৰে। ভয়ংকৰ। সেই ছবি মোৰ বাবে বেছি। 'তৃতীয় বিশ্ব' এটা শব্দ মই বৰ ভাল নাপাওঁ, কাৰণ আমি সকলোৱে এটা বিশ্ব। মই বিচাৰো মানুহে জানক যে মানৱতাৰ সৰ্ববৃহৎ অংশ কষ্টৰ মাজত আছে।&lt;ref&gt;Hepburn in {{cite book |url=http://www.audrey1.org/biography/21/audrey-hepburn-unicef-overview |title=বিশ্বাসঘাটকতা: আজিৰ বিশ্বত শিশুৰ প্ৰতি সহিংসতাৰ এটা প্ৰতিবেদন |editor-first=Caroline |editor-last=Moorehead |chapter=পৰিচয় |publisher=[[Doubleday (publisher)|Doubleday]] |year=1990 |isbn=978-0385410977 |via=Audrey1.org (fan site) |archive-date=August 31, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120831214513/http://www.audrey1.org/biography/21/audrey-hepburn-unicef-overview |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}

১৯৮৮ চনৰ আগষ্টত, হেপ্‌বাৰ্নে এটা টিকাকৰণ অভিযানৰ বাবে তুৰ্কীলৈ গৈছিল। তেওঁ তুৰ্কীক ইউনিচেফৰ ক্ষমতাৰ &quot;সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ উদাহৰণ&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল। এই যাত্ৰাৰ বিষয়ে তেওঁ কৈছিল, &quot;সেনাই আমাক তেওঁলোকৰ ট্ৰাক দিছিল, মাছৰ ব্যৱসায়ীসকলে টিকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ গাড়ী দিছিল, আৰু এবাৰ তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পিছত, গোটেই দেশখনক টিকা দিয়াত দহ দিন লাগিছিল। বেয়া নহয়।&quot; &lt;ref name=&quot;UNICEF Missions&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.audrey1.org/biography/22/audrey-hepburns-unicef-field-missions |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ইউনিচেফ ক্ষেত্ৰ অভিযান |access-date=22 December 2013 |archive-date=21 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221042945/http://www.audrey1.org/biography/22/audrey-hepburns-unicef-field-missions |url-status=live }}&lt;/ref&gt; অক্টোবৰত, হেপ্‌বাৰ্নে দক্ষিণ আমেৰিকালৈ গৈছিল। ভেনেজুৱেলা আৰু ইকুৱেডৰৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে হেপ্‌বাৰ্নে আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছক কৈছিল, &quot;মই ক্ষুদ্ৰ পৰ্বতীয়া সম্প্ৰদায়, বস্তি, আৰু ঝুপুৰীবোৰক প্ৰথমবাৰৰ বাবে পানীৰ ব্যৱস্থা লাভ কৰা দেখিছিলোঁ কিবা এটা অলৌকিক ঘটনাৰ দ্বাৰা – আৰু সেই অলৌকিক ঘটনা হৈছে ইউনিচেফ। মই লৰাবোৰক ইউনিচেফে প্ৰদান কৰা ইটা আৰু চিমেণ্টৰে নিজৰ বিদ্যালয় ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা দেখিছিলোঁ।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Paris |first=Barry |url=https://www.worldcat.org/oclc/34675183 |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |date=1996 |publisher=Putnam |isbn=0-399-14056-5 |location=New York |oclc=34675183 |access-date=29 March 2021 |archive-date=27 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127204058/https://www.worldcat.org/title/audrey-hepburn/oclc/34675183 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

হেপ্‌বাৰ্নে ১৯৮৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত মধ্য আমেৰিকা ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু হণ্ডুৰাছ, এল ছালভাডৰ, আৰু গুৱাটেমালাৰ নেতাসকলৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। এপ্ৰিলত, তেওঁ ৱলডাৰ্ছৰ সৈতে &quot;অপাৰেশ্যন লাইফলাইন&quot; নামৰ এটা অভিযানৰ অংশ হিচাপে চুডান ভ্ৰমণ কৰিছিল। গৃহযুদ্ধৰ কাৰণে [[aid agency|সাহায্য সংস্থা]]সমূহৰ পৰা খাদ্য বন্ধ হৈ গৈছিল। এই অভিযানৰ উদ্দেশ্য আছিল [[Geography of Sudan|দক্ষিণ চুডান]]লৈ খাদ্য পৰিবহণ কৰা। হেপ্‌বাৰ্নে কৈছিল, &quot;মই কেৱল এটা জ্বলন্ত সত্য দেখিছিলোঁ: এইবোৰ [[natural disaster|প্ৰাকৃতিক দুৰ্য্যোগ]] নহয়, বৰং মানুষৰ দ্বাৰা সৃষ্ট ট্ৰেজেডী, যাৰ বাবে কেৱল এটা মানুষৰ দ্বাৰা সৃষ্ট সমাধান আছে – শান্তি।&quot; &lt;ref name=&quot;UNICEF Missions&quot; /&gt; ১৯৮৯ চনৰ অক্টোবৰত, হেপ্‌বাৰ্ন আৰু ৱলডাৰ্ছ বাংলাদেশলৈ গৈছিল। [[John Isaac (Photographer)|জন আইজাক]], এজন ইউএন ফটোগ্ৰাফাৰে কৈছিল, &quot;প্ৰায়ে শিশুসকলৰ গাত মাখিৰে ভৰি থাকিছিল, কিন্তু তেওঁ তেওঁলোকক কেৱল আলিংগন কৰিছিল। মই এনেকুৱা কেতিয়াও দেখা নাছিলোঁ। আন মানুহৰ কিছু দ্বিধা থাকিছিল, কিন্তু তেওঁ তেওঁলোকক কেৱল ধৰি লৈছিল। শিশুসকল তেওঁৰ হাত ধৰিবলৈ, তেওঁক স্পৰ্শ কৰিবলৈ আগবাঢ়ি আহিছিল – তেওঁ আছিল [[The Pied Piper of Hamelin|পাইড পাইপাৰ]]ৰ দৰে।&quot; {{Sfn|Paris|2001}}

১৯৯০ চনৰ অক্টোবৰত, হেপ্‌বাৰ্নে ভিয়েটনামলৈ গৈছিল, জাতীয় ইউনিচেফ-সমৰ্থিত টিকাকৰণ আৰু [[Drinking water|পৰিষ্কাৰ পানী]] কাৰ্য্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰচেষ্টাত। ১৯৯২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত, তেওঁৰ মৃত্যুৰ চাৰি মাহ পূৰ্বে, হেপ্‌বাৰ্নে ছোমালিয়ালৈ গৈছিল। ইয়াক &quot;মহাপ্ৰলয়ময়&quot; বুলি অভিহিত কৰি তেওঁ কৈছিল, &quot;মই এটা দু:স্বপ্নত প্ৰৱেশ কৰিছিলোঁ। মই ইথিঅ’পিয়া আৰু বাংলাদেশত দুৰ্ভিক্ষ দেখিছিলোঁ, কিন্তু এনেকুৱা একো দেখা নাছিলোঁ – মই যি কল্পনা কৰিব পাৰিছিলোঁ তাতকৈও বহুত বেয়া। মই এইৰ বাবে প্ৰস্তুত নাছিলোঁ।&quot; &lt;ref name=&quot;UNICEF Missions&quot; /&gt; যদিও তেওঁ যি দেখিছিল তাৰ দ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈছিল, হেপ্‌বাৰ্নৰ তথাপিও আশা আছিল, তেওঁ কৈছিল: {{Blockquote|যেতিয়া আমি একবিংশ শতিকাৰ দিশে আগবাঢ়িছোঁ, তেতিয়া চিন্তা কৰিবলগীয়া বহু কথা আছে। আমি আমাৰ চাৰিওফালে চাওঁ আৰু দেখোঁ যে গতকালৰ প্ৰতিশ্ৰুতিসমূহ পূৰণ হ’ব লাগিব। মানুহ এতিয়াও তীব্ৰ দৰিদ্ৰতাত জীয়াই আছে, মানুহ এতিয়াও ক্ষুধাৰ্ত, মানুহ এতিয়াও জীয়াই থকাৰ সংগ্ৰাম কৰি আছে। আৰু এই মানুহসকলৰ মাজত আমি শিশুসকলক দেখোঁ, সদায় শিশুসকল: তেওঁলোকৰ ফুলা পেট, তেওঁলোকৰ দু:খজনক চকু, তেওঁলোকৰ জ্ঞানী মুখ, যিয়ে তেওঁলোকৰ সংক্ষিপ্ত বছৰবোৰত সহ্য কৰা সকলো কষ্ট দেখুৱায়।&lt;ref&gt;{{cite news |work=[[Newsweek]] |title=নীৰৱতাৰ গুঞ্জন |date=12 October 1992}}&lt;/ref&gt;}}

===স্বীকৃতি===
যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[George H. W. Bush|জৰ্জ এইচ. ডব্লিউ. বুছ]]ৰ দ্বাৰা হেপ্‌বাৰ্নক তেওঁৰ [[UNICEF|ইউনিচেফ]]ৰ সৈতে কৰা কামৰ স্বীকৃতি হিচাপে [[Presidential Medal of Freedom|প্ৰেচিডেণ্টিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰীডম]] প্ৰদান কৰা হৈছিল, আৰু [[Academy of Motion Picture Arts and Sciences|একাডেমী অৱ মোশ্যন পিকচাৰ আৰ্টছ এণ্ড ছায়েন্সেছ]]ৰ দ্বাৰা তেওঁৰ মানৱতাৰ প্ৰতি অৱদানৰ বাবে মৰণোত্তৰভাৱে [[Jean Hersholt Humanitarian Award|জিন হাৰ্শল্ট হিউমেনিটেৰিয়ান এৱাৰ্ড]] প্ৰদান কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;bp&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.biharprabha.com/2014/05/was-audrey-hepburn-the-queen-of-polyglotism/ |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন কি বহুভাষীতাৰ ৰাণী আছিল? |publisher=news.biharprabha.com |access-date=3 May 2014 |archive-date=16 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180116135516/https://news.biharprabha.com/2014/05/was-audrey-hepburn-the-queen-of-polyglotism/ |url-status=live |archivedate=16 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180116135516/https://news.biharprabha.com/2014/05/was-audrey-hepburn-the-queen-of-polyglotism/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Paris|1996|p=91}} ২০০২ চনত, [[World Summit for Children#Special session|জাতিসংঘৰ শিশুৰ বিশেষ অধিৱেশনত]], ইউনিচেফে হেপ্‌বাৰ্নৰ মানৱীয় কামৰ কিংবদন্তীক সন্মান জনাই ইউনিচেফৰ নিউয়ৰ্কৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয়ত &quot;দ্য স্পিৰিট অৱ অড্ৰী&quot; নামৰ এটা প্ৰতিমূৰ্তি উন্মোচন কৰিছিল। শিশুৰ বাবে তেওঁৰ সেৱা [[U.S. Fund for UNICEF|যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ইউনিচেফ তহবিল]]ৰ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন ছোচাইটিৰ জৰিয়তেো স্বীকৃত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.unicef.org/specialsession/activities/hepburn.htm |title=বিশ্বৰ শিশুৰ বাবে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ কাম সন্মানিত |publisher=unicef.org |access-date=8 May 2013 |archive-date=23 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170523160740/https://www.unicef.org/specialsession/activities/hepburn.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0205/11/dl.00.html |title=জাতিসংঘই শিশুৰ অধিকাৰৰ ওপৰত বিশেষ অধিৱেশনৰ আয়োজন কৰে |date=7 February 2001 |publisher=[[CNN]] |access-date=8 May 2013 |archive-date=29 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629003058/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0205/11/dl.00.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন আৰু চূড়ান্ত বছৰসমূহ==
===বহুভাষিতা===
তেওঁৰ মাতৃভাষা ইংৰাজী আৰু ডাচৰ লগতে, হেপ্‌বাৰ্নৰ ফৰাচী (যিটো তেওঁ বেলজিয়ামৰ বিদ্যালয়ত শিকিছিল), জাৰ্মান, ইটালীয়, আৰু স্পেনিছ ভাষাতো কিছু পাৰদৰ্শিতা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Almaden|first=Sarah Angela|url=https://beelinguapp.com/it/blog/celebrities-who-speak-multiple-languages|title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু অন্য ৯জন বিখ্যাত ব্যক্তি যিয়ে একাধিক ভাষা কয়|work=[[Beelinguapp]]|date=30 April 2022|access-date=27 September 2023|archive-date=27 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927095040/https://beelinguapp.com/it/blog/celebrities-who-speak-multiple-languages|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ জীৱনৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্নে বহু দেশত বাস কৰিছিল, য’ত তেওঁৰ শৈশৱ বেলজিয়াম, ইংলেণ্ড, আৰু নেদাৰলেণ্ডত অতিবাহিত কৰিছিল, আৰু প্ৰাপ্তবয়স্ক বছৰসমূহ যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ইটালী, আৰু চুইজাৰলেণ্ডত কটাইছিল,&lt;ref name=&quot;minelle&quot;&gt;{{cite web |url=https://news.sky.com/story/audrey-hepburn-a-hollywood-icon-scarred-by-the-loss-of-her-father-and-baby-girl-12144098 |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: পিতৃ আৰু কন্যাৰ ক্ষতিৰ দ্বাৰা আঘাতপ্ৰাপ্ত হলিউডৰ প্ৰতীক |work=Sky News |last=Minelle |first=Bethany |date=2 December 2020 |access-date=7 December 2023}}&lt;/ref&gt; আৰু জীৱনৰ পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত ইউনিচেফৰ সৈতে তেওঁৰ মানৱীয় কামৰ অংশ হিচাপে বহুত ভ্ৰমণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.unicef.org/goodwill-ambassadors/audrey-hepburn |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |publisher=UNICEF |access-date=7 December 2023}}&lt;/ref&gt;

===বিবাহ, সম্পৰ্ক, আৰু সন্তান===
[[File:In_het_Rembrandtpleintheater_te_Amsterdam_kopen_Audrey_en_Mel_enkele_Unicef_lote,_Bestanddeelnr_919-5685.jpg|thumb|left|১৯৬৬ চনত স্বামী [[Mel Ferrer|মেল ফেৰাৰ]]ৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন]]
১৯৫২ চনত, হেপ্‌বাৰ্নে উদ্যোগপতি [[James Hanson, Baron Hanson|জেমছ হেনছন]]ৰ সৈতে বাগদান কৰিছিল,{{sfn|Woodward|2012|p=131}} যাক তেওঁ লণ্ডনৰ প্ৰাৰম্ভিক দিনৰ পৰা চিনি পাইছিল। তেওঁ ইয়াক &quot;প্ৰথম দৰ্শনত প্ৰেম&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল, কিন্তু বিয়াৰ পোছাক পৰিধানৰ বাবে ঠিক-ঠাক কৰা আৰু তাৰিখ নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ পিছত, তেওঁ সিদ্ধান্ত লৈছিল যে তেওঁলোকৰ কেৰিয়াৰৰ দাবীৰ বাবে তেওঁলোক বেছিভাগ সময় আঁতৰত থাকিব, গতিকে এই বিবাহ সফল নহ’ব।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Hyams |first=Joe |url=http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/filmland1-54pg4.jpg |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন কিয় বিবাহৰ পৰা ভয় কৰিছিল |archive-url=https://web.archive.org/web/20070605055457/http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/filmland1-54pg4.jpg |archive-date=5 June 2007 |work=Filmland |date=January 1954}}&lt;/ref&gt; তেওঁ তেওঁৰ সিদ্ধান্তৰ বিষয়ে এটা ৰাজহুৱা বিবৃতি জাৰি কৰিছিল, কৈছিল, &quot;যেতিয়া মই বিয়া হ’ম, মই {{em|প্ৰকৃততে}} বিয়া হ’ব বিচাৰোঁ।&quot; {{sfn|Woodward|2012|p=132}} ১৯৫০ৰ দশকৰ প্ৰাৰম্ভত, তেওঁ ভৱিষ্যতৰ ''[[Hair (musical)|হেয়াৰ]]''ৰ প্ৰযোজক [[Michael Butler (producer)|মাইকেল বাটলাৰ]]ৰ সৈতেও প্ৰেমজনিত সম্পৰ্ক গঢ়িছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Kogan |first=Rick |url=http://www.michaelbutler.com/orlok/michael/buttrib.html |title=দ্য এজিং অৱ একুৱেৰিয়াছ |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102136/http://www.michaelbutler.com/orlok/michael/buttrib.html |archive-date=4 March 2016 |work=Chicago Tribune |date=30 June 1996 |via=michaelbutler.com |access-date=7 December 2023 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304102136/http://www.michaelbutler.com/orlok/michael/buttrib.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:Audrey Hepburn and Robert Wolders.png|thumb|upright|১৯৮১ চনত [[White House|হোৱাইট হাউচ]]ত তেওঁৰ সংগী [[Robert Wolders|ৰবাৰ্ট ৱলডাৰ্ছ]]ৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন|alt=দ্বিতীয় বিবাহৰ অন্তৰ পিছত নতুন সংগীৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন। ]]

উমৈহতীয়া বন্ধু [[Gregory Peck|গ্ৰেগৰী পেক]]ৰ দ্বাৰা আয়োজিত এটা ককটেল পাৰ্টিত, হেপ্‌বাৰ্নে আমেৰিকান অভিনেতা [[Mel Ferrer|মেল ফেৰাৰ]]ক লগ পাইছিলা, আৰু তেওঁলোকে একেলগে এখন নাটকত অভিনয় কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল।&lt;ref name=soundstage/&gt;{{sfn|Walker|1997}} এই সাক্ষাৎৰ ফলত তেওঁলোকে ''অণ্ডিন''ত সহযোগিতা কৰিছিল, যাৰ সময়ত তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক আৰম্ভ হৈছিল। আঠ মাহৰ পিছত, ১৯৫৪ চনৰ ২৫ ছেপ্টেম্বৰত, তেওঁলোক চুইজাৰলেণ্ডৰ [[Bürgenstock|বুৰ্গেনষ্টক]]ত বিয়া হৈছিল,&lt;ref name=&quot;bigmoment54pg1.jpg&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/bigmoment54pg1.jpg |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে মেল ফেৰাৰৰ সৈতে বিয়া কৰি &quot;হ’বনে&quot; বা &quot;নহ’ব&quot; গুজৱৰ অন্ত পেলায়! |work=audreyhepburnlibrary.com [expired domain] |date=1954 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206193241/http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/bigmoment54pg1.jpg |archive-date=6 December 2010}}&lt;/ref&gt; যেতিয়া তেওঁলোকে একেলগে ''[[War and Peace (1956 film)|ৱাৰ এণ্ড পীচ]]'' (১৯৫৬) চলচ্চিত্ৰত অভিনয়ৰ প্ৰস্তুতি চলাইছিল। 

তেওঁ আৰু ফেৰাৰৰ এটি পুত্ৰ, [[Sean Hepburn Ferrer|শ্বন হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ]], ১৯৬০ চনৰ ১৭ জুনত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Harper's Bazaar Love Stories&quot;&gt;{{cite magazine |url=https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/a10002427/audrey-hepburn-love-life-timeline/ |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ হলিউডৰ প্ৰেম কাহিনীৰ সময়ৰেখা |first=Morgan |last=Evans |date=16 June 2017 |magazine=Harper's Bazaar |access-date=23 February 2023 |archive-date=23 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230223194602/https://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/a10002427/audrey-hepburn-love-life-timeline/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; শ্বনৰ জন্মৰ পূৰ্বে, হেপ্‌বাৰ্নৰ দুটা গৰ্ভপাত হৈছিল, দ্বিতীয়টো ছয় মাহত।&lt;ref name=&quot;minelle&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Harper's Bazaar Love Stories&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, এন এলেগেণ্ট স্পিৰিট |last=Hepburn Ferrer |first=Sean |date=2003 |publisher=Atria Books |isbn=0671024787 |edition=1st Atria books hardcover |location=New York |url-access=registration |url=https://archive.org/details/audreyhepburnele00ferr}}&lt;/ref&gt; ফেৰাৰৰ বিষয়ে গুজৱ আছিল যে তেওঁ অত্যধিক নিয়ন্ত্ৰণকাৰী আছিল, আৰু আনসকলে তেওঁক তেওঁৰ &quot;[[Svengali|চেভেংগালি]]&quot; বুলি অভিহিত কৰিছিল – এই ধাৰণাক হেপ্‌বাৰ্নে হাঁহিৰে উৰুৱাই দিছিল। উইলিয়াম হোল্ডেনে কৈছিল, &quot;মই ভাবো অড্ৰী মেলক তেওঁ তেওঁক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি ভাবিবলৈ দিয়ে।&quot; ১৪ বছৰৰ বিবাহৰ পিছত, এই দম্পতীৰ ১৯৬৮ চনত বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=মেল ফেৰাৰৰ মৃত্যু-বাতৰি |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/2076351/Mel-Ferrer.html |newspaper=The Daily Telegraph |date=4 June 2008 |access-date=5 April 2018 |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123232443/https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/2076351/Mel-Ferrer.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

১৯৬০ চনত, হেপ্‌বাৰ্নে চুইজাৰলেণ্ডত বসতি স্থাপন কৰিছিল, চলচ্চিত্ৰৰ কাম হ্ৰাস কৰি তেওঁৰ প্ৰথম পুত্ৰ শ্বনৰ জন্ম হোৱা দেশত বাস কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ঘৰ বিচাৰি, তেওঁ চুইজাৰলেণ্ডৰ ফৰাচীভাষী অঞ্চল [[Romandy|ৰোমাণ্ডী]]ত মনোনিৱেশ কৰিছিল, যাতে শ্বনে বিদ্যালয়ত জাৰ্মান শিকিব নালাগে – এইটো তেওঁৰ যুদ্ধকালীন শৈশৱৰ আঘাতৰ প্ৰতিধ্বনি। তেওঁ [[Tolochenaz|টলোচেনাজ]] গাঁৱত ২১-কোঠৰীৰ গ্ৰাম্য এষ্টেট &quot;লা পেইচিবল&quot; (&quot;শান্তিময়&quot;) কিনিছিল। উচ্চ প্ৰাচীৰেৰে আৱৰা এই দূৰৱৰ্তী এষ্টেট তেওঁৰ গোপনীয়তাৰ ইচ্ছাৰ সৈতে মিলিছিল, আৰু হেপ্‌বাৰ্নে ইয়াৰ বিস্তৃত শাক-পাচলিৰ বাগিচাৰ উৎপাদনৰে ৰান্ধনীৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kardos |first=Anna |date=29 March 2025 |title=চুইজাৰলেণ্ডত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ পশ্চাদপসৰণৰ গোপনীয়তা |url=https://www.nzz.ch/feuilleton/am-liebsten-fruehstueckte-audrey-hepburn-in-der-schweiz-ld.1876821 |access-date=29 March 2025 |work=[[Neue Zürcher Zeitung]] |language=de-CH |issn=0376-6829}}&lt;/ref&gt;

হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ দ্বিতীয় স্বামী, ইটালীয় মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ [[Andrea Dotti (psychiatrist)|এণ্ড্ৰিয়া ডটি]]ৰ সৈতে ১৯৬৮ চনৰ জুনত বন্ধুসকলৰ সৈতে [[Mediterranean|মেডিটেৰেনিয়ান]] ক্ৰুজত সাক্ষাৎ কৰিছিল। তেওঁ বিশ্বাস কৰিছিল যে তেওঁৰ আৰু সন্তান হ’ব আৰু সম্ভৱতঃ কাম বন্ধ কৰিব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=হেপ্‌বাৰ্নৰ ইটালীয় মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ সৈতে বাগদান |work=[[The Globe and Mail]] |date=6 January 1969 |location=[[Toronto]] |page=15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://people.com/archive/the-private-audrey/ |title=ব্যক্তিগত অড্ৰী |date=1 January 1993 |magazine=[[People (magazine)|People]] |access-date=25 September 2017 |language=en-US |archive-date=26 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926041208/http://people.com/archive/the-private-audrey/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকৰ ১৯৬৯ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত বিয়া হৈছিল, আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰ লুকা এণ্ড্ৰিয়া ডটি ১৯৭০ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Harper's Bazaar Love Stories&quot; /&gt; ১৯৬৯ চনত লুকাৰ গৰ্ভধাৰণৰ সময়ত, হেপ্‌বাৰ্ন অধিক সাৱধান আছিল, কেইবামাহ জিৰণি লৈ [[caesarean section|চিজেৰিয়ান ছেকশ্যন]]ৰ জৰিয়তে শিশুটি জন্ম দিছিল। ১৯৭৪ চনত হেপ্‌বাৰ্নৰ আন এটা গৰ্ভপাত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Harper's Bazaar Love Stories&quot; /&gt;

ডটি আৰু হেপ্‌বাৰ্ন দুয়োৰে সম্পৰ্ক ভাল নাছিল, তেওঁ কম বয়সৰ মহিলাৰ সৈতে আৰু তেওঁ [[Bloodline (1979 film)|''ব্লাডলাইন'']] (১৯৭৯)ৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত অভিনেতা [[Ben Gazzara|বেন গাজাৰা]]ৰ সৈতে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2012/02/04/movies/ben-gazzara-actor-of-stage-and-screen-dies-at-81.html |work=The New York Times |first=Neil |last=Genzlinger |title=বেন গাজাৰা, মঞ্চ আৰু পৰ্দাৰ অভিনেতা, ৮১ বছৰত মৃত্যুবৰণ কৰে |date=3 February 2012 |access-date=5 February 2017 |archive-date=7 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211107201554/https://www.nytimes.com/2012/02/04/movies/ben-gazzara-actor-of-stage-and-screen-dies-at-81.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; এই বিবাহ ১২ বছৰ স্থায়ী হৈছিল আৰু ১৯৮২ চনত বিবাহ বিচ্ছেদ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Harper's Bazaar Love Stories&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ মৃত্যু-বাতৰি |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/5894883/Audrey-Hepburn.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121030948/http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/5894883/Audrey-Hepburn.html |url-status=dead |archive-date=21 January 2010 |newspaper=The Daily Telegraph |date=22 January 1993}}&lt;/ref&gt;

১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৯৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়লৈকে, হেপ্‌বাৰ্ন ডাচ অভিনেতা [[Robert Wolders|ৰবাৰ্ট ৱলডাৰ্ছ]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছিল, যাৰ পত্নী অভিনেত্ৰী [[Merle Oberon|মাৰ্ল অ’বেৰন]] ইতিমধ্যে ঢুকাইছিল॥&lt;ref name=&quot;nytimesobit&quot;/&gt; তেওঁ তেওঁৰ দ্বিতীয় বিবাহৰ পৰৱৰ্তী বছৰসমূহত এজন বন্ধুৰ জৰিয়তে ৱলডাৰ্ছৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৮৯ চনত, তেওঁ তেওঁৰ সৈতে কটোৱা নটা বছৰক তেওঁৰ জীৱনৰ সুখীতম বছৰ বুলি অভিহিত কৰিছিল, আৰু কৈছিল যে তেওঁ তেওঁলোকক বিবাহিত বুলি বিবেচনা কৰে, কেৱল আনুষ্ঠানিকভাৱে নহয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Heatley |first1=Michael |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: শব্দ আৰু ছবিত |url=https://archive.org/details/audreyhepburninw0000mich |date=2017 |publisher=Book Sales |isbn=978-0-7858-3534-9 |page=[https://archive.org/details/audreyhepburninw0000mich/page/166 166]}}&lt;/ref&gt;

===ৰোগ আৰু মৃত্যু===
[[File:Grave of Audrey Hepburn, Tolochenaz, Switzerland - 20080711.jpg|thumb|left|upright|চুইজাৰলেণ্ডৰ [[Tolochenaz|টলোচেনাজ]]ত হেপ্‌বাৰ্নৰ সমাধি|alt=ইউৰোপত তেওঁৰ সমাধিস্থলত হেপ্‌বাৰ্নৰ স্মৃতিসৌধ। ]]

১৯৯২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ শেষৰ ফালে ছোমালিয়াৰ পৰা চুইজাৰলেণ্ডলৈ উভতি অহাৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নৰ পেটৰ বিষ হৈছিল। চুইজাৰলেণ্ডত প্ৰাথমিক চিকিৎসা পৰীক্ষাৰ ফলাফল নিৰ্ণায়ক নাছিল, কিন্তু লছ এঞ্জেলছৰ [[Cedars-Sinai Medical Center|চেডাৰ্ছ-চিনাই চিকিৎসা কেন্দ্ৰ]]ত নৱেম্বৰৰ প্ৰাৰম্ভত কৰা এটা [[laparoscopy|লেপাৰ’স্কোপী]]ত [[pseudomyxoma peritonei|ছিউড’মাইক্স’মা পেৰিট’নী]] নামৰ কৰ্কট ৰোগৰ এক বিৰল ৰূপ ধৰা পৰিছিল।{{sfn|Paris|1996|p=361}} কেইবাবছৰ ধৰি লাহে লাহে বৃদ্ধি পোৱা এই কৰ্কট তেওঁৰ [[small intestine|সৰু অন্ত্ৰ]]ৰ ওপৰত পাতল আৱৰণ হিচাপে [[metastasis|মেটাষ্টেচিছ]] হৈছিল। অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে [[chemotherapy|কেম’থেৰাপী]] আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=cr&gt;{{cite web |url=http://www.crmagazine.org/archive/Fall2009/Pages/AudreyHepburnAppendixCancer.aspx |title=চেলিম জোচেলিন, &quot;দ্য ফেয়াৰেষ্ট অৱ অল&quot;, ''CR Magazine'', Fall 2009 |publisher=Crmagazine.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419051634/http://www.crmagazine.org/archive/Fall2009/Pages/AudreyHepburnAppendixCancer.aspx |archive-date=19 April 2010 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

হেপ্‌বাৰ্ন আৰু তেওঁৰ পৰিয়াল তেওঁৰ শেষ ক্ৰিষ্টমাছ উদযাপন কৰিবলৈ চুইজাৰলেণ্ডলৈ ঘৰলৈ উভতি আহিছিল। যিহেতু তেওঁ অস্ত্ৰোপচাৰৰ পৰা সুস্থ হৈ উঠি আছিল, বিমানত উৰা নিষেধ আছিল। তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধু, ফেশ্বন ডিজাইনাৰ [[Hubert de Givenchy|ইউবেৰ দ্য গিভঁচি]], সমাজসেৱী [[Rachel Lambert Mellon|ৰেচেল লেম্বাৰ্ট &quot;বাণী&quot; মেলন]]ক তেওঁৰ ব্যক্তিগত [[Gulfstream Aerospace|গাল্ফষ্ট্ৰীম]] জেট, ফুলেৰে ভৰা, লছ এঞ্জেলছৰ পৰা [[Geneva|জেনেভা]]লৈ হেপ্‌বাৰ্নক লৈ যাবলৈ ব্যৱস্থা কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ শেষ দিনসমূহ [[Tolochenaz|টলোচেনাজ]], [[Vaud|ভ’]]ৰ তেওঁৰ ঘৰত [[hospice care|হস্পিচ কেয়াৰ]]ত কটাইছিল, আৰু মাজে মধ্যে তেওঁৰ বাগিচাত খোজ কাঢ়িবলৈ সক্ষম আছিল, কিন্তু ক্ৰমান্বয়ে তেওঁ বিছনাত শুৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হৈ পৰিছিল।{{sfn|Harris|1994|p=289}}

১৯৯৩ চনৰ ২০ জানুৱাৰীৰ সন্ধিয়া, হেপ্‌বাৰ্ন তেওঁৰ ঘৰত নিদ্ৰাতে মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। তেওঁৰ বয়স আছিল ৬৩ বছৰ। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত, [[Gregory Peck|গ্ৰেগৰী পেক]]ৰ দ্বাৰা হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰতি এটা শ্ৰদ্ধাঞ্জলি ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল, য’ত তেওঁ [[Rabindranath Tagore|ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ]]ৰ &quot;[[Unending love (poem)|অন্তহীন প্ৰেম]]&quot; কবিতাটো আবৃত্তি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=গ্ৰেগৰী পেকৰ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ বিষয়ে |url=https://www.youtube.com/watch?v=DL_yVhwxCSY |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/DL_yVhwxCSY |archive-date=11 December 2021 |url-status=live |website=YouTube| date=20 January 2008 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৩ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত টলোচেনাজৰ গাঁৱৰ গীৰ্জাত অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া অনুষ্ঠিত হৈছিল। মৰিছ ইণ্ডিগুৱেৰ, যিজন পাষ্টৰে হেপ্‌বাৰ্ন আৰু মেল ফেৰাৰৰ বিয়া আৰু ১৯৬০ চনত তেওঁৰ পুত্ৰ শ্বনৰ বাপ্তিস্ম সম্পন্ন কৰিছিল, তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ সভাপতিত্ব কৰিছিল, আৰু [[Prince Sadruddin Aga Khan|প্ৰিন্স ছদৰুদ্দিন আগা খান]]ৰ দ্বাৰা এটা শোকোক্তি প্ৰদান কৰা হৈছিল। বহু পৰিয়ালৰ সদস্য আৰু বন্ধু, য’ত তেওঁৰ পুত্ৰসকল, সংগী ৰবাৰ্ট ৱলডাৰ্ছ, প্ৰাক্তন স্বামী এণ্ড্ৰিয়া ডটি আৰু মেল ফেৰাৰ, ইউবেৰ দ্য গিভঁচি, ইউনিচেফৰ কাৰ্য্যবাহীসকল, আৰু সহ অভিনেতা [[Alain Delon|এলেইন ডেলন]] আৰু [[Roger Moore|ৰজাৰ মুৰ]] উপস্থিত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1993/01/25/arts/hepburn-s-role-as-ambassador-is-paid-tribute.html |work=The New York Times |first=David |last=Binder |title=শুভেচ্ছা দূত হিচাপে হেপ্‌বাৰ্নৰ ভূমিকাৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধাঞ্জলি প্ৰদান |date=25 January 1993 |access-date=5 February 2017 |archive-date=19 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119011921/http://www.nytimes.com/1993/01/25/arts/hepburn-s-role-as-ambassador-is-paid-tribute.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গ্ৰেগৰী পেক, [[Elizabeth Taylor|এলিজাবেথ টেইলৰ]], আৰু [[Dutch royal family|ডাচ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ দ্বাৰা অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়ালৈ ফুলৰ ব্যৱস্থা পঠিওৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20063483,00.html |work=People |title=এটা কোমল বিদায় – তেওঁৰ প্ৰিয় পুৰুষসকলৰ দ্বাৰা আৱৰিত, তাৰকা জনীক সুইচ হিলটপত বিশ্ৰাম দিয়া হৈছিল |date=1 January 1993 |access-date=21 February 2012 |archive-date=5 February 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205231457/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20063483,00.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
পিছৰ সময়ত একেদিনাই, হেপ্‌বাৰ্নক টলোচেনাজ সমাধিক্ষেত্ৰত সমাধিস্থ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;News Service, N.Y. Times. (25 January 1993). &quot;চুইজাৰলেণ্ডত হেপ্‌বাৰ্নক সমাধিস্থ কৰা হৈছে&quot;. ''[[Record-Journal]]''. p. 10.&lt;/ref&gt;

==কিংবদন্তী==
হেপ্‌বাৰ্নৰ কিংবদন্তী তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছতো দীৰ্ঘদিন ধৰি অটুট আছে। [[American Film Institute|আমেৰিকান ফিল্ম ইনষ্টিটিউট]]ৰ দ্বাৰা হেপ্‌বাৰ্নক [[AFI's 100 Years...100 Stars|আমেৰিকান চিনেমাৰ শ্ৰেষ্ঠ মহিলা তাৰকা]]সকলৰ মাজত তৃতীয় স্থানত নামকৰণ কৰা হৈছিল। তেওঁ সেই কম সংখ্যক বিনোদনকাৰীৰ মাজত এজন যিয়ে [[EGOT|একাডেমী, এমি, গ্ৰেমী আৰু টনী এৱাৰ্ড]] জিকিছিল। তেওঁ [[British Academy Film Awards|বাফটা এৱাৰ্ড]]ত [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role#Superlatives|শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী]] হিচাপে ৰেকৰ্ড তিনিবাৰ জিকিছিল। ১৯৯১ চনত তেওঁ [[Film Society of Lincoln Center|ফিল্ম ছ’চাইটি অৱ লিংকন চেণ্টাৰ]]ৰ পৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলি লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁ একাডেমী এৱাৰ্ডত সঘনাই উপস্থাপক হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯২ চনত তেওঁ [[BAFTA|বাফটা]]ৰ আজীৱন সাফল্য বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;times2021&quot;/&gt; তেওঁ ১৯৯৩ চনত [[Jean Hersholt Humanitarian Award|জিন হাৰ্শল্ট হিউমেনিটেৰিয়ান এৱাৰ্ড]] আৰু প্ৰতিযোগিতামূলক গ্ৰেমী আৰু এমি বঁটাসহ বহুতো মৰণোত্তৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ২০০৯ চনৰ জানুৱাৰীত, হেপ্‌বাৰ্নক ''[[The Times|দ্য টাইমছ]]''ৰ সৰ্বকালৰ শীৰ্ষ ১০ ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰীৰ তালিকাত নামকৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;times2021&quot;&gt;{{Cite news |url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article5502980.ece |title=সৰ্বকালৰ শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী |date=12 January 2009 |work=The Times |location=London |first=James |last=Christopher |access-date=5 November 2016 |archive-date=27 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211127204102/https://www.the-tls.co.uk/ |url-status=dead |archivedate=27 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211127204102/https://www.the-tls.co.uk/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১০ চনত, [[Emma Thompson|এমা থম্পছন]]ৰ মতে হেপ্‌বাৰ্ন &quot;গান গাব নোৱাৰে আৰু সঁচাকৈয়ে অভিনয়ো কৰিব নোৱাৰে&quot;; কিছুমানে একমত হৈছিল, আন কিছুমানে ভিন্নমত পোষণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=এমা থম্পছনৰ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ওপৰত মৃদুভাৱে যোৱাৰ কোনো কাৰণ নাই |last=Bradshaw |first=Peter |newspaper=The Guardian |date=10 August 2010 |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2010/aug/10/emma-thompson-audrey-hepburn |access-date=19 November 2020 |archive-date=11 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411053030/https://www.theguardian.com/film/filmblog/2010/aug/10/emma-thompson-audrey-hepburn |url-status=live }}&lt;/ref&gt; হেপ্‌বাৰ্নৰ পুত্ৰ শ্বনে পিছত কৈছিল, &quot;মোৰ মা নিজেই প্ৰথমে ক’ব যে তেওঁ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী নাছিল। কিন্তু তেওঁ এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ তাৰকা আছিল।&quot; &lt;ref name=clarke&gt;{{Cite news |title='মোৰ মা এটা মখমলী গ্ল’ভত লোহাৰ মুষ্টিৰ দৰে আছিল': প্ৰকৃত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |last=Clarke |first=Cath |newspaper=The Guardian |date=19 November 2020 |url=https://www.theguardian.com/culture/2020/nov/19/my-mother-was-like-a-steel-fist-in-a-velvet-glove-the-real-audrey-hepburn |access-date=19 November 2020 |archive-date=21 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021220545/https://www.theguardian.com/culture/2020/nov/19/my-mother-was-like-a-steel-fist-in-a-velvet-glove-the-real-audrey-hepburn |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[File:Audrey Hepburn figure at Madame Tussauds London.jpg|thumb|upright|লণ্ডনৰ [[Madame Tussauds|মাদাম তুচ’ডছ]]ত হেপ্‌বাৰ্নৰ মোমৰ প্ৰতিমূৰ্তি]]

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ বিষয়ে বহু জীৱনী লিখা হৈছে, য’ত ২০০০ চনত তেওঁৰ জীৱনৰ নাটকীয়কৰণ ''[[The Audrey Hepburn Story|দ্য অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন ষ্ট’ৰী]]'' অন্তৰ্ভুক্ত, য’ত [[Jennifer Love Hewitt|জেনিফাৰ লাভ হিউইট]] আৰু [[Emmy Rossum|এমি ৰছাম]] ক্ৰমে বয়োজ্যেষ্ঠ আৰু কনিষ্ঠ হেপ্‌বাৰ্নৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last=Tynan |first=William |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,996489,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024135735/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,996489,00.html |url-status=dead |archive-date=24 October 2007 |title=দ্য অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন ষ্ট’ৰী |magazine=Time |date=27 March 2000 |access-date=13 July 2025 |archivedate=13 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130813232446/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,996489,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু নাতিনী, [[Sean Hepburn Ferrer|শ্বন]] আৰু [[Emma Ferrer|এমা ফেৰাৰ]], হেলেনা ক’য়ানৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন জীৱনীমূলক তথ্যচিত্ৰ ''[[Audrey (2020 film)|অড্ৰী]]'' (২০২০) প্ৰযোজনাত সহায় কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখনে ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;vogue&quot;&gt;{{cite web |last1=Ramzi |first1=Lilah |title=এটা নতুন অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন তথ্যচিত্ৰই গ্লেমাৰৰ বাহিৰৰ জীৱন প্ৰকাশ কৰে |url=https://www.vogue.com/article/audrey-more-than-an-icon-documentary |website=Vogue |date=16 December 2020 |access-date=17 April 2021 |archive-date=21 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421055622/https://www.vogue.com/article/audrey-more-than-an-icon-documentary |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=অড্ৰী (২০২০) |url=https://www.metacritic.com/movie/audrey-2020 |website=Metacritic |access-date=17 April 2021 |archive-date=18 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210418151804/https://www.metacritic.com/movie/audrey-2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত, হেপ্‌বাৰ্নক শিল্পী চাৰ [[Peter Blake (artist)|পিটাৰ ব্লেক]]ৰ দ্বাৰা নিৰ্বাচিত ব্ৰিটিছ সাংস্কৃতিক প্ৰতীকসকলৰ মাজত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, তেওঁৰ সৰ্বাধিক পৰিচিত কলাকৰ্ম – বিটলছৰ ''[[Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band|চাৰ্জেণ্ট পেপাৰ্ছ ল’নলি হাৰ্টছ ক্লাব বেণ্ড]]'' এলবামৰ কভাৰৰ এটা নতুন সংস্কৰণত, তেওঁৰ জীৱনকালৰ সেই ব্ৰিটিছ সাংস্কৃতিক ব্যক্তিসকলক উদযাপন কৰিবলৈ যাক তেওঁ সৰ্বাধিক প্ৰশংসা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=চাৰ্জেণ্ট পেপাৰ এলবামৰ কভাৰত পিটাৰ ব্লেকৰ ৮০তম জন্মদিনৰ বাবে নতুন মুখ |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2012/apr/02/peter-blake-sgt-pepper-cover-revisited |work=The Guardian |date=5 October 2016 |access-date=5 November 2016 |archive-date=5 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161105095109/https://www.theguardian.com/artanddesign/2012/apr/02/peter-blake-sgt-pepper-cover-revisited |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনৰ ৪ মে’ত, গুগলে তেওঁৰ ৮৫তম জন্মদিনত তেওঁৰ সম্মানত তেওঁৰ হোমপেজত এটা [[Google Doodle|গুগল ডুডল]] প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite magazine |url=https://time.com/87152/google-doodle-audrey-hepburn/ |title=গুগল ডুডলে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি |first=Samantha |last=Grossman |date=4 May 2014 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=10 March 2017 |archive-date=12 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112011028/https://time.com/87152/google-doodle-audrey-hepburn/ |url-status=live |archivedate=16 March 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170316011856/http://time.com/87152/google-doodle-audrey-hepburn/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

শ্বন ফেৰাৰে তেওঁৰ মাৰ স্মৃতিত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন শিশু তহবিল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল&lt;ref name=&quot;:0AA&quot;&gt;{{cite magazine |url=https://www.vanityfair.com/style/2017/02/audrey-hepburn-son-lawsuit-childrens-fund |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰৰ শিশু তহবিলৰ সৈতে আইনী বিবাদ |last=Bryant |first=Kenzie |date=10 February 2017 |magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://archive.today/20200531055017/https://www.vanityfair.com/style/2017/02/audrey-hepburn-son-lawsuit-childrens-fund |url-status=live}}&lt;/ref&gt; আমেৰিকাৰ ইউনিচেফ তহবিলেও অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন ছোচাইটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল: এই ছোচাইটিয়ে তহবিল সংগ্ৰহৰ বাবে বাৰ্ষিক দাতব্য বলৰ আয়োজন কৰিছিল, যেতিয়ালৈকে ফেৰাৰ ২০১০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ মাৰ সম্পত্তিৰ হৈ মামলাত জড়িত নহয়।&lt;ref name=&quot;KNBC&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.nbclosangeles.com/news/proposed-decision-favors-actress-eldest-son-in-dispute-with-charity/1963157/ |title=প্ৰস্তাৱিত সিদ্ধান্তই অভিনেত্ৰীৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰৰ পক্ষত দাতব্য সংস্থাৰ সৈতে বিবাদত |publisher=[[KNBC]] |location=Los Angeles, California |date=19 October 2019 |access-date=15 April 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://archive.today/20200728214515/https://www.nbclosangeles.com/news/proposed-decision-favors-actress-eldest-son-in-dispute-with-charity/1963157/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sean Hepburn Ferrer&quot;&gt;{{cite press release |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/audrey-hepburns-son-sean-hepburn-ferrer-vindicated-by-court-decision-300967769.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ পুত্ৰ শ্বন হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ আদালতৰ সিদ্ধান্তৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত |publisher=Sean Hepburn Ferrer |date=3 December 2019 |access-date=28 July 2020 |via=[[PR Newswire]] |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://archive.today/20200728214713/https://www.prnewswire.com/news-releases/audrey-hepburns-son-sean-hepburn-ferrer-vindicated-by-court-decision-300967769.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ডটিয়েও হেপ্‌বাৰ্নৰ বাবে মাৰাত্মক হোৱা বিৰল কৰ্কট [[pseudomyxoma peritonei|ছিউড’মাইক্স’মা পেৰিট’নী]]ৰ ৰোগীসকলক সমৰ্থন প্ৰদানৰ বাবে নিবেদিত [[Pseudomyxoma Survivor|ছিউড’মাইক্স’মা ছাৰ্ভাইভাৰ]] দাতব্য সংস্থাৰ পৃষ্ঠপোষক হৈছিল,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pseudomyxomasurvivor.org/audrey.html |title=শ্বন হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ |work=Pseudomyxoma Survivor |access-date=5 July 2015 |archive-date=4 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204041700/http://www.pseudomyxomasurvivor.org/audrey.html |url-status=live |archivedate=4 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204041700/http://www.pseudomyxomasurvivor.org/audrey.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু শ্বন ফেৰাৰ ২০১৪ চনৰ পৰা আৰু ২০১৫ চনৰ বাবে [[European Organisation for Rare Diseases|ইউৰোপীয় বিৰল ৰোগ সংস্থা]]ৰ হৈ বিৰল ৰোগৰ দূত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.rarediseaseday.org/article/rare-disease-day-2015-ambassador |title=বিৰল ৰোগ দিৱস ® ২০১৫ – শ্বন হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ, ২০১৪ চনৰ বিৰল ৰোগ দিৱসৰ বিশেষ দূত |work=Rare Disease Day – 28 Feb 2015 |access-date=5 July 2015 |archive-date=28 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328015128/http://www.rarediseaseday.org/article/rare-disease-day-2015-ambassador |url-status=dead |archivedate=28 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328015128/http://www.rarediseaseday.org/article/rare-disease-day-2015-ambassador |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃত্যুৰ এবছৰ পিছত ১৯৯৩ চনত, ফেৰাৰে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন শিশু তহবিল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল (প্ৰথমে হলিউড ফৰ চিলড্ৰেন ইনকৰ্পৰেটেড নামেৰে),&lt;ref name=Reuters /&gt; অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ স্মৃতিচিহ্নৰ প্ৰদৰ্শনীৰ দ্বাৰা অৰ্থায়িত এটা দাতব্য সংস্থা। তেওঁ তেওঁৰ সৎভাই লুকা ডটি আৰু তেওঁৰ মাৰ সংগী [[Robert Wolders|ৰবাৰ্ট ৱলডাৰ্ছ]]ৰ সৈতে সহযোগিতাত এই দাতব্য সংস্থা পৰিচালনা কৰিছিল, যাৰ লক্ষ্য আছিল অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ মানৱীয় কাম অব্যাহত ৰখা।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.audreyhepburn.com/menu/index.php?idMenu=42&amp;pg=1 |title=শ্বন ফেৰাৰৰ পৰা টোকা |publisher=Audrey Hepburn official website |date=n.d. |archive-date=12 February 2016 |archive-url=https://archive.today/20160212060449/http://www.audreyhepburn.com/menu/index.php?idMenu=42&amp;pg=1 |url-status=dead |access-date=16 July 2025 |archivedate=12 January 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260112090321/http://www.audreyhepburn.com/menu/index.php?idMenu=42&amp;pg=1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ফেৰাৰে তহবিলৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ বাবে &quot;টাইমলেছ অড্ৰী&quot; প্ৰদৰ্শনী বিশ্ব ভ্ৰমণত লৈ গৈছিল।&lt;ref name=businesswire&gt;{{cite press release |url=https://www.businesswire.com/news/home/20090308005023/en/Audrey-Hepburn-Arrives-Berlin |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন বাৰ্লিনত উপস্থিত |publisher=Ileana International |via=[[Business Wire]] |date=9 March 2009 |access-date=28 July 2020 |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://archive.today/20200728212630/https://www.businesswire.com/news/home/20090308005023/en/Audrey-Hepburn-Arrives-Berlin |url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১২ চনত পদত্যাগ কৰাৰ আগতে তহবিলৰ সভাপতি হিচাপে কাৰ্য্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, পদটো ডটিলৈ হস্তান্তৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite magazine |url=https://www.vanityfair.com/style/2017/02/audrey-hepburn-son-lawsuit-childrens-fund |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰৰ শিশু তহবিলৰ সৈতে আইনী বিবাদ |last=Bryant |first=Kenzie |date=10 February 2017 |magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |archive-date=31 May 2020 |archive-url=https://archive.today/20200531055017/https://www.vanityfair.com/style/2017/02/audrey-hepburn-son-lawsuit-childrens-fund |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত, ফেৰাৰক তহবিলৰ দ্বাৰা স্বাৰ্থপৰায়ণ আচৰণৰ অভিযোগত মামলা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ২০১৭ চনৰ অক্টোবৰত, ফেৰাৰে তহবিলৰ বিৰুদ্ধে ট্ৰেডমাৰ্ক উলংঘনৰ মামলা দাখিল কৰি প্ৰতিক্ৰিয়া জনাইছিল, দাবী কৰিছিল যে তহবিলৰ হেপ্‌বাৰ্নৰ নাম বা প্ৰতিমূৰ্তি ব্যৱহাৰ কৰাৰ অধিকাৰ নাই।&lt;ref name=Reuters&gt;{{Cite news |url=https://uk.reuters.com/article/uk-audreyhepburn-lawsuit-idUKKBN1CA2Z3 |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ পুত্ৰই মাৰ নামৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে শিশু দাতব্য সংস্থাৰ বিৰুদ্ধে মামলা কৰিছে |last=Stempel |first=Jonathan |date=5 October 2017 |work=Reuters |location=UK |access-date=12 March 2019 |language=en |archive-date=28 July 2020 |archive-url=https://archive.today/20200728213253/https://uk.reuters.com/article/uk-audreyhepburn-lawsuit-idUKKBN1CA2Z3 |url-status=dead |archivedate=28 July 2020 |archiveurl=https://archive.today/20200728213253/https://uk.reuters.com/article/uk-audreyhepburn-lawsuit-idUKKBN1CA2Z3 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তহবিলৰ বিৰুদ্ধে ফেৰাৰৰ মামলাটো ২০১৮ চনৰ মাৰ্চত খাৰিজ কৰা হৈছিল কাৰণ অভিযোগত ডটিক প্ৰতিবাদী হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite court |litigants=শ্বন হেপ্‌বাৰ্ন ফেৰাৰ বনাম হলিউড ফৰ চিলড্ৰেন, ইনকৰ্পৰেটেড |vol= |reporter=[[Court Listener]]. [[Free Law Project]] |opinion= |pinpoint= |court=District Court, Central District of California |date=2017–2018 |url=https://www.courtlistener.com/docket/6164641/sean-hepburn-ferrer-v-hollywood-for-children-inc/ |archive-url=https://archive.today/20200728213702/https://www.courtlistener.com/docket/6164641/sean-hepburn-ferrer-v-hollywood-for-children-inc/ |url-status=bot: unknown }} from the original on 28 July 2020.&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনত, আদালতে ফেৰাৰৰ পক্ষ লৈছিল, বিচাৰকে সিদ্ধান্ত লৈছিল যে তহবিলৰ দাবীৰ কোনো ভিত্তি নাছিল যে ইয়াৰ স্বতন্ত্ৰভাৱে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ নাম আৰু প্ৰতিমূৰ্তি ব্যৱহাৰ কৰাৰ অধিকাৰ আছে, বা ফেৰাৰৰ সম্মতি অবিহনে তৃতীয় পক্ষৰ সৈতে চুক্তি কৰাৰ অধিকাৰ আছে।&lt;ref name=&quot;KNBC&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Sean Hepburn Ferrer&quot;/&gt;

হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰতিমূৰ্তি বিশ্বজুৰি বিজ্ঞাপন অভিযানত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত হয়। জাপানত, [[Kirin Brewery Company|কিৰিন]] [[black tea|ক’লা চাহ]]ৰ বিজ্ঞাপনৰ বাবে ''ৰোমান হলিডে''ত হেপ্‌বাৰ্নৰ [[colourised|ৰঙীন]] আৰু ডিজিটেলভাৱে উন্নত কৰা ক্লিপৰ এটা শৃংখলা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। যুক্তৰাষ্ট্ৰত, হেপ্‌বাৰ্নক ২০০৬ চনত [[Gap (clothing retailer)|গেপ]]ৰ এটা বিজ্ঞাপনত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল, য’ত ''ফানী ফেচ''ৰ পৰা তেওঁৰ নৃত্যৰ ক্লিপসমূহ [[AC/DC|এচি/ডিচি]]ৰ &quot;[[Back in Black (song)|বেক ইন ব্লেক]]&quot;ৰ সৈতে সংযোজিত কৰা হৈছিল, টেগলাইনৰ সৈতে &quot;ইটছ বেক – দ্য স্কিনি ব্লেক পেণ্ট।&quot; তেওঁলোকৰ &quot;কীপ ইট ছিম্পল&quot; অভিযান উদযাপন কৰিবলৈ, গেপে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন শিশু তহবিললৈ এটা উল্লেখযোগ্য দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wboc.com/Global/story.asp?S=5371942 |title=নতুন গেপ বিপণন অভিযানত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ মূল চলচ্চিত্ৰৰ ফুটেজৰ বৈশিষ্ট্য গেপক এই শৰত &quot;কীপছ ইট ছিম্পল&quot;ত সহায় কৰে – WBOC-TV 16 |date=28 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928010941/http://www.wboc.com/Global/story.asp?S=5371942 |archive-date=28 September 2007 |access-date=13 July 2025 |archivedate=28 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928010941/http://www.wboc.com/Global/story.asp?S=5371942 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৩ চনত, ব্ৰিটিছ চকলেট বাৰ [[Galaxy (chocolate)|গেলেক্সি]]ৰ বাবে এটা টেলিভিছন বিজ্ঞাপনত হেপ্‌বাৰ্নৰ [[Computer-generated imagery|কম্পিউটাৰ-জনিত প্ৰতিমূৰ্তি]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/audrey-hepburn-advertisegalaxy-chocolate-bars-over-her-dead-body-8508603.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে গেলেক্সি চকলেট বাৰৰ বিজ্ঞাপন দিয়ে? তেওঁৰ মৃত দেহৰ ওপৰত! |work=The Independent |date=24 February 2013 |author=Usborne, Simon |location=London |access-date=24 August 2017 |archive-date=25 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925014557/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/audrey-hepburn-advertisegalaxy-chocolate-bars-over-her-dead-body-8508603.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Galaxy YouTube&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=r6kjbZSHTkQ |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/r6kjbZSHTkQ |archive-date=11 December 2021 |url-status=live |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন ডিজিটেলভাৱে{{sic |hide=y}} গেলেক্সিৰ বাবে পুনৰ্জন্ম |website=[[YouTube]] |date=1 March 2013}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

===ৰাজহুৱা প্ৰতিমূৰ্তি আৰু শৈলীৰ প্ৰতীক===
{{main|Fashion of Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ফেশ্বন}}

[[File:Audrey Hepburn auf dem Bürgenstock (16).jpg|thumb|upright|চুটি চুলিৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্ন আৰু তেওঁৰ স্বাক্ষৰিত ৰূপৰ এটা পৰিধান: ক’লা টাৰ্টলনেক, সৰু ক’লা ট্ৰাউজাৰ, আৰু বেলেট ফ্লেট|alt=চুটি চুলি আৰু সমতল তলৰ জোতাৰ সৈতে হেপ্‌বাৰ্নৰ প্ৰচাৰণাৰ ছবি। ]]

হেপ্‌বাৰ্ন তেওঁৰ ফেশ্বন পছন্দ আৰু স্বতন্ত্ৰ ৰূপৰ বাবে পৰিচিত আছিল, এনেকৈ যে সাংবাদিক [[Mark Tungate|মাৰ্ক টাংগেট]]ৰ মতে তেওঁ এটা চিনাকি ব্ৰেণ্ড হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল।{{sfnm|Sheridan|2010|1p=95}} যেতিয়া তেওঁ ''ৰোমান হলিডে'' (১৯৫৩)ত তাৰকা হিচাপে উত্থান ঘটিছিল, তেতিয়া তেওঁক [[Marilyn Monroe|মেৰিলিন মনৰ’]] আৰু [[Elizabeth Taylor|এলিজাবেথ টেইলৰ]]ৰ দৰে অধিক যৌন আকৰ্ষণীয় আৰু বক্ৰ চেহেৰাৰ তুলনাত মহিলাসকলৰ বাবে অধিক আকৰ্ষণীয় এটা বিকল্প নাটীয় আদৰ্শ হিচাপে দেখা গৈছিল।&lt;ref name=newkind&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/10252693/Audrey-Hepburn-a-new-kind-of-movie-star.html |location=London |work=The Daily Telegraph |first=Anne |last=Billson |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা নতুন ধৰণৰ চলচ্চিত্ৰ তাৰকা |date=29 December 2014 |access-date=5 April 2018 |archive-date=24 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524080854/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/10252693/Audrey-Hepburn-a-new-kind-of-movie-star.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;{{sfnm|Hill|2004|1p=78}} তেওঁৰ চুটি চুলি, ঘন ভ্ৰু, সৰু শৰীৰ, আৰু &quot;[[gamine|গেমিন]]&quot; ৰূপৰ সৈতে, তেওঁ এটা চেহেৰা উপস্থাপন কৰিছিল যিটো যুৱতীসকলে অধিক যৌন চলচ্চিত্ৰ তাৰকাৰ তুলনাত অনুকৰণ কৰাটো সহজ বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref name=moseleyguardian&gt;{{cite web |url=https://www.theguardian.com/film/2004/mar/07/highereducation.gender |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন – সকলোৰে ফেশ্বন প্ৰতীক |first=Rachel |last=Moseley |work=The Guardian |date=7 March 2004 |access-date=11 December 2016 |archive-date=5 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105001115/https://www.theguardian.com/film/2004/mar/07/highereducation.gender |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ১৯৫৪ চনত, ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফাৰ [[Cecil Beaton|চেচিল বিটন]]ৰ দ্বাৰা হেপ্‌বাৰ্নক ''[[Vogue (magazine)|ভ’গ]]''ত &quot;আমাৰ নতুন নাটীয় আদৰ্শৰ ৰাজহুৱা মূৰ্তি&quot; বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল, আৰু লিখিছিল যে &quot;দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বে কোনোৱে তেওঁৰ দৰে দেখা নাছিল ... তথাপিও আমি আমাৰ ঐতিহাসিক প্ৰয়োজনৰ সম্পৰ্কত এই চেহেৰাৰ শুদ্ধতা চিনি পাওঁ। প্ৰমাণ হৈছে যে হাজাৰ হাজাৰ অনুকৰণ উপস্থিত হৈছে।&quot; {{sfnm|Hill|2004|1p=78}} এই সাময়িকী আৰু ইয়াৰ [[British Vogue|ব্ৰিটিছ সংস্কৰণ]]ই পৰৱৰ্তী দশকত তেওঁৰ শৈলীৰ বিষয়ে সঘনাই প্ৰতিবেদন কৰিছিল।{{sfnm|Sheridan|2010|1p=93}} মডেল [[Twiggy|টুইগি]]ৰ সৈতে, হেপ্‌বাৰ্নক অতি সৰু হোৱাটো ফেশ্বনেবল কৰাৰ মূল ৰাজহুৱা ব্যক্তি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=moseleyguardian /&gt; ''ভ’গ''ৰ মতে তেওঁক &quot;ক্লাছিক সৌন্দৰ্য্যৰ শিখৰ&quot; বুলি অভিহিত কৰা হৈছে। 

১৯৬১ চনত [[International Best Dressed List|আন্তৰ্জাতিক শ্ৰেষ্ঠ পোছাক তালিকা]]ত যোগ কৰা হেপ্‌বাৰ্নক ন্যূনতম শৈলীৰ সৈতে জড়িত কৰা হৈছিল, সাধাৰণতঃ সৰল ছিলুৱেটৰ সৈতে কাপোৰ পৰিধান কৰিছিল যিয়ে তেওঁৰ সৰু শৰীৰক উজ্জ্বল কৰিছিল, যেনে একৰঙী ৰং আৰু মাজে মধ্যে বিবৃতিমূলক সামগ্ৰী।&lt;ref name=BBCfuss&gt;{{cite news |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: কিয় হৈচৈ? |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/4884428.stm |first=Megan |last=Lane |work=[[BBC News]] |date=7 April 2006 |access-date=8 April 2011 |archive-date=10 April 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060410011830/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/4884428.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে, হেপ্‌বাৰ্নে সাধাৰণ ক’লা লেগিংছ জনপ্ৰিয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://laruemoderne.com/80s-fashion-trends/ |title=৮০ৰ দশকৰ ফেশ্বন প্ৰৱণতা, পুনৰ্জন্ম! |author=Naomi Harriet |publisher=La Rue Moderne |date=19 August 2016 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821053509/http://laruemoderne.com/80s-fashion-trends/ |archive-date=21 August 2016 |access-date=16 July 2025 |archivedate=21 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160821053509/http://laruemoderne.com/80s-fashion-trends/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ বিশেষকৈ ফৰাচী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ [[Hubert de Givenchy|ইউবেৰ দ্য গিভঁচি]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল, যাক তেওঁৰ দ্বিতীয় হলিউড চলচ্চিত্ৰ ''চাব্ৰিনা'' (১৯৫৪)ৰ বাবে পৰ্দাৰ পোছাক ডিজাইন কৰিবলৈ প্ৰথমে নিযুক্ত কৰা হৈছিল, যেতিয়া তেওঁ এতিয়াও এগৰাকী অচিনাকি চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী আছিল আৰু তেওঁ এজন যুৱ [[couturier|কুটুৰিয়ে]] তেওঁৰ [[Givenchy|ফেশ্বন হাউচ]] আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=givenchyvf&gt;{{cite magazine |url=https://www.vanityfair.com/style/2014/02/audrey-hepburn-givenchy-style |title=যেতিয়া ইউবেৰে অড্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল |magazine=Vanity Fair |first=Amy Fine |last=Collins |date=3 February 2014 |access-date=21 February 2020 |archive-date=1 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210601104040/https://www.vanityfair.com/style/2014/02/audrey-hepburn-givenchy-style |url-status=live }}&lt;/ref&gt; যদিও প্ৰথমে &quot;মিছ হেপ্‌বাৰ্ন&quot; [[Katharine Hepburn|কেথাৰিন হেপ্‌বাৰ্ন]] নহয় বুলি ভুল ধাৰণাৰ বাবে হতাশ হৈছিল, গিভঁচি আৰু হেপ্‌বাৰ্নে আজীৱন বন্ধুত্ব গঢ়ি তুলিছিল।&lt;ref name=givenchyvf /&gt;&lt;ref name=vmagazine&gt;{{cite web |url=http://www.vmagazine.com/site/content/3772/hubert-de-givenchy--audrey-hepburn |title=ইউবেৰ দ্য গিভঁচি আৗৰ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |work=V Magazine |first=Katharine K. |last=Zarrella |access-date=23 April 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150510150422/http://www.vmagazine.com/site/content/3772/hubert-de-givenchy--audrey-hepburn |archive-date=10 May 2015 |archivedate=10 May 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150510150422/http://www.vmagazine.com/site/content/3772/hubert-de-givenchy--audrey-hepburn |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
{{multiple image
 | align = left
 | direction = vertical
 | width =
 | image1 = Petó Breakfast at Tiffany's.jpg
 | width1 = 220
 | caption1 = ''[[Breakfast at Tiffany's (film)|ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ]]'' (১৯৬১)ত [[George Peppard|জৰ্জ পেপাৰ্ড]]ৰ সৈতে
 | alt1 = ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছৰ ছবি
 | image2 = Cary Grant and Audrey Hepburn in Charade 2.jpg
 | width2 = 220
 | caption2 = ''[[Charade (1963 film)|চাৰেড]]'' (১৯৬৩)ত [[Cary Grant|কেৰী গ্ৰাণ্ট]]ৰ সৈতে
 | alt2 = ১৯৬৩ চনৰ চাৰেডৰ ছবি
}}
চাব্ৰিনাৰ উপৰি, গিভঁচিয়ে তেওঁৰ বাবে ''লাভ ইন দ্য আফটাৰনুন'' (১৯৫৭), ''ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ'' (১৯৬১), ''ফানী ফেচ'' (১৯৫৭), ''চাৰেড'' (১৯৬৩), ''পেৰিছ ৱেন ইট চিজলছ'' (১৯৬৪), আৰু ''হাউ টু ষ্টীল এ মিলিয়ন'' (১৯৬৬)ৰ বাবে পোছাক ডিজাইন কৰিছিল, লগতে পৰ্দাৰ বাহিৰতো তেওঁৰ কাপোৰ ডিজাইন কৰিছিল।&lt;ref name=givenchyvf /&gt; ম’জলিৰ মতে, হেপ্‌বাৰ্নৰ বহুতো চলচ্চিত্ৰত ফেশ্বনে অস্বাভাৱিকভাৱে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে, তেওঁ কৈছিল যে &quot;পোছাক চৰিত্ৰৰ সৈতে জড়িত নহয়, [[mise-en-scène|মিজ-এঁ-চেন]]ত 'নীৰৱে' কাৰ্য্যকৰী হয়, কিন্তু 'ফেশ্বন' নিজৰ অধিকাৰত এটা নান্দনিক আকৰ্ষণ হৈ পৰে।&quot; {{sfnm|Moseley|2002|1p=39}} তেওঁ গিভঁচিৰ প্ৰথম পাৰফিউম, ''[[L'Interdit|ল’আঁতাৰ্ডি]]''ৰ মুখ হৈছিল, ১৯৫৭ চনত।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://fashion.telegraph.co.uk/beauty/news-features/TMG9176362/Beauty-Icon-Givenchys-LInterdit.html |title=সৌন্দৰ্য্যৰ প্ৰতীক: গিভঁচিৰ ''ল’আঁতাৰ্ডি'' |work=The Daily Telegraph |first=Sonia |last=Haria |date=4 August 2012 |access-date=26 April 2016 |archive-date=10 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170310024348/http://fashion.telegraph.co.uk/beauty/news-features/TMG9176362/Beauty-Icon-Givenchys-LInterdit.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গিভঁচিৰ সৈতে তেওঁৰ অংশীদাৰিত্বৰ উপৰি, হেপ্‌বাৰ্নক ''ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ''ত [[Burberry|বাৰ্বেৰী]] [[trench coat|ট্ৰেঞ্চ ক’ট]] পৰিধান কৰাৰ সময়ত ইয়াৰ বিক্ৰী বৃদ্ধিৰ কৃতিত্ব দিয়া হৈছিল, আৰু তেওঁ ইটালীয় পাদুকা ব্ৰেণ্ড [[Tod's|টডছ]]ৰ সৈতে জড়িত আছিল।{{sfnm|Sheridan|2010|1pp=92–95}}

তেওঁৰ ব্যক্তিগত জীৱনত, হেপ্‌বাৰ্নে পৰ্দাত আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত পৰিধান কৰা [[haute couture|হ’ট কুটুৰ]]ৰ বিপৰীতে নৈমিত্তিক আৰু আৰামদায়ক কাপোৰ পৰিধান কৰিবলৈ পছন্দ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.theage.com.au/news/people/hepburn-revival-feeding-false-image/2006/10/01/1159641215445.html |title=হেপ্‌বাৰ্নৰ পুনৰুজ্জীৱন ভুল প্ৰতিমূৰ্তিৰ খাদ্য প্ৰদান কৰিছেনে? |work=The Age |date=2 October 2006 |location=Melbourne, Australia |access-date=15 January 2008 |archive-date=5 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080405122305/http://www.theage.com.au/news/people/hepburn-revival-feeding-false-image/2006/10/01/1159641215445.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সৌন্দৰ্য্যৰ বাবে প্ৰশংসিত হোৱাৰ পিছতো, তেওঁ নিজকে কেতিয়াও আকৰ্ষণীয় বুলি বিবেচনা কৰা নাছিল, ১৯৫৯ চনৰ এটা সাক্ষাৎকাৰত কৈছিল যে &quot;আপুনি ক’ব পাৰে যে মই কিছুমান সময়ত নিজকে ঘৃণা কৰিছিলোঁ। মই অত্যধিক মোটা আছিলোঁ, বা হয়তো অত্যধিক ওখ, বা হয়তো কেৱল সাধাৰণভাৱে অত্যধিক কুৎসিত {{nbsp}}... আপুনি ক’ব পাৰে মোৰ নিৰ্দিষ্টতা আত্মবিশ্বাসহীনতা আৰু নিকৃষ্টতাৰ অন্তৰ্নিহিত অনুভৱৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। মই এই অনুভৱবোৰক সিদ্ধান্তহীনভাৱে কাম কৰি জয় কৰিব পৰা নাছিলোঁ। মই বিচাৰি উলিয়াইছিলোঁ যে এইবোৰৰ পৰা মুক্তিৰ একমাত্ৰ উপায় হৈছে এটা বলিষ্ঠ, কেন্দ্ৰীভূত প্ৰচেষ্টা অৱলম্বন কৰা।&quot; &lt;ref&gt;Harris, Eleanor. [http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/goodhousekeeping8-59pg4.jpg অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070704193556/http://www.audreyhepburnlibrary.com/50s/images/goodhousekeeping8-59pg4.jpg |date=4 July 2007 }}, ''[[Good Housekeeping]]'', August 1959&lt;/ref&gt; ১৯৮৯ চনত, তেওঁ কৈছিল যে &quot;মোৰ ৰূপ প্ৰাপ্ত কৰিব পৰা ... মহিলাসকলে অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ দৰে দেখা দিব পাৰে চুলি উলটি, ডাঙৰ চশমা আৰু সৰু হাতৰ পোছাক কিনি।&quot; &lt;ref name=BBCfuss /&gt;

হেপ্‌বাৰ্নৰ ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকৰ অভিনয় জীৱনৰ শীৰ্ষৰ কেইবা দশক পিছতো তেওঁৰ শৈলীৰ প্ৰতীক হিচাপে প্ৰভাৱ অব্যাহত আছিল। ম’জলিয়ে উল্লেখ কৰিছে যে বিশেষকৈ ১৯৯৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত, তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে প্ৰশংসিত হৈছিল, সাময়িকীসমূহে পাঠকসকলক তেওঁৰ ৰূপ প্ৰাপ্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, আৰু ফেশ্বন ডিজাইনাৰসকলে তেওঁক প্ৰেৰণা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।{{sfnm|Moseley|2002|1pp=1–10}}&lt;ref name=moseleyguardian /&gt; তেওঁৰ জীৱনৰ সময়ত আৰু মৃত্যুৰ পিছত, হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ শৈলীশীল চেহেৰা আৰু আকৰ্ষণীয়তাৰ বাবে অসংখ্য প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপ, তেওঁক [[Evian|ইভিয়ান]] আৰু [[QVC|কিউভিচি]]ৰ জৰীপত যথাক্ৰমে &quot;সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক সুন্দৰী মহিলা&quot;&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3763887.stm |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে সৌন্দৰ্য্যৰ জৰীপৰ শীৰ্ষ স্থান |work=BBC News |date=31 May 2004 |access-date=12 July 2009 |archive-date=2 June 2004 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040602192458/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3763887.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; আৰু &quot;২০ শতিকাৰ সৰ্বাধিক সুন্দৰী মহিলা&quot;&lt;ref&gt;{{cite web |title=অভিনেত্ৰীয়ে ২০ শতিকাৰ সৌন্দৰ্য্যৰ জৰীপৰ শীৰ্ষ স্থান |url=http://news.sky.com/story/788826/actress-tops-poll-of-20th-century-beauties |work=Sky |date=1 July 2010 |first=Lulu |last=Sinclair |access-date=14 August 2015 |archive-date=21 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151121064425/http://news.sky.com/story/788826/actress-tops-poll-of-20th-century-beauties |url-status=live }}&lt;/ref&gt; বুলি নামকৰণ কৰা হৈছিল, আৰু ২০১৫ চনত, [[Samsung|চেমচাং]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এটা জৰীপত তেওঁক &quot;সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক শৈলীশীল ব্ৰিটিছ&quot; বুলি ভোট দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/audrey-hepburn-is-officially-britain-s-style-icon-22-years-after-her-death-10207051.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আনুষ্ঠানিকভাৱে ব্ৰিটেইনৰ শৈলী প্ৰতীক – তেওঁৰ মৃত্যুৰ ২২ বছৰৰ পিছত |first=Linda |last=Sharkey |work=[[The Independent]] |date=27 April 2015 |access-date=24 August 2017 |archive-date=10 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181210061900/https://www.independent.co.uk/life-style/fashion/features/audrey-hepburn-is-officially-britain-s-style-icon-22-years-after-her-death-10207051.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰৰ পোছাক নিলামত ডাঙৰ অংকৰ ধনৰ বিনিময়ত বিক্ৰী হয়: ''ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ''ৰ বাবে গিভঁচিৰ দ্বাৰা ডিজাইন কৰা এটা &quot;[[Black Givenchy dress of Audrey Hepburn|সৰু ক’লা পোছাক]]&quot; ২০০৬ চনত [[Christie's|ক্ৰীষ্টিছ]]ৰ দ্বাৰা ৰেকৰ্ড £৪৬৭,২০০ত বিক্ৰী হৈছিল।&lt;ref&gt;[http://www.christies.com/Lotfinder/lot_details.aspx?sid=&amp;intObjectID=4832498&amp;AllObjectIDs=&amp;SRObjectID=&amp;AllSaleIDs=&amp;SRSaleID=&amp;RefineQueryURL= Christie's online catalog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200904205031/http://www.christies.com/Lotfinder/lot_details.aspx?sid=&amp;intObjectID=4832498&amp;AllObjectIDs=&amp;SRObjectID=&amp;AllSaleIDs=&amp;SRSaleID=&amp;RefineQueryURL= |date=4 September 2020 }}. Retrieved 7 December 2006.&lt;/ref&gt;{{efn|This was the highest price paid for a dress from a film,&lt;ref&gt;{{cite news |last=Dahl |first=Melissa |title=শৈলীৰ পুথি: হেপ্‌বাৰ্নৰ গাউনৰ ৰেকৰ্ড মূল্য |newspaper=Pittsburgh Post-Gazette |date=11 December 2006 |url=http://www.post-gazette.com/pg/06345/745167-314.stm |access-date=1 January 2010 |archive-date=11 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511182126/http://www.post-gazette.com/pg/06345/745167-314.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; until it was surpassed by the $4.6 million paid in June 2011 for Marilyn Monroe's &quot;subway dress&quot; from ''[[The Seven Year Itch|দ্য ছেভেন ইয়েৰ ইচ]]''.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-monroe-idUSTRE75I2NM20110619 |title=মেৰিলিন মনৰ’ৰ &quot;চাবৱে&quot; পোছাক ৪.৬ মিলিয়ন ডলাৰত বিক্ৰী |work=Reuters |date=19 June 2011 |access-date=10 July 2021 |archive-date=17 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210517042735/https://www.reuters.com/article/us-monroe-idUSTRE75I2NM20110619 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Of the two dresses that Hepburn wore on screen, one is held in the Givenchy archives while the other is displayed in the Museum of Costume in Madrid.&lt;ref name=&quot;BBC2&quot;&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6209658.stm |title=হেপ্‌বাৰ্নৰ পোছাকৰ বাবে নিলামৰ উন্মাদনা |work=BBC News |date=5 December 2006 |access-date=6 December 2006 |archive-date=14 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914183601/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6209658.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; A subsequent London auction of Hepburn's film wardrobe in December 2009 raised £270,200, including £60,000 for the black Chantilly lace cocktail gown from ''How to Steal a Million''.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-hepburn/hepburns-wardrobe-sells-for-double-estimate-idUSTRE5B83YH20091209 |title=হেপ্‌বাৰ্নৰ পোশাক আনুমানিকৰ দ্বিগুণত বিক্ৰী |work=Reuters |date=9 December 2009 |access-date=8 December 2021 |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208171629/https://www.reuters.com/article/us-hepburn/hepburns-wardrobe-sells-for-double-estimate-idUSTRE5B83YH20091209 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; }}

১৯৯৯ চনত, [[HarperCollins|হাৰ্পাৰকলিনছ]]ৰ দ্বাৰা পামেলা কিঅ’গৰ ''অড্ৰীৰ শৈলী'' প্ৰকাশিত হৈছিল, এখন ৩৪০ পৃষ্ঠাৰ গ্ৰন্থ যি হেপ্‌বাৰ্নৰ ব্যক্তিত্ব, বিশ্বাস আৰু শৈলীৰ বাবে উৎসৰ্গিত। এই গ্ৰন্থত তেওঁক সৰ্বোত্তমভাৱে চিনি পোৱা কিছুমান লোকৰ সৈতে সাক্ষাৎকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, আৰু তেওঁৰ বহুতো ফটো, যাৰ কিছুমান আগতে খুব কম দেখা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book | isbn=0060193298 | title=অড্ৰীৰ শৈলী | last1=Clarke | first1=Pamela Keogh | date=7 April 1999 | publisher=HarperCollins }}&lt;/ref&gt;

==চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চৰ ভূমিকা==
{{Main|Audrey Hepburn on screen and stage|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন পৰ্দাত আৰু মঞ্চত}}

হেপ্‌বাৰ্নক কিছুমানে সৰ্বকালৰ আটাইতকৈ সুন্দৰী মহিলাসকলৰ মাজত এজনী বুলি বিবেচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1580936,00.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এতিয়াও সৰ্বাধিক সুন্দৰী মহিলা |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |date=20 January 2007 |last=Corliss |first=Richard |access-date=10 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711024036/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1580936,00.html |archive-date=11 July 2015 |url-status=live |archivedate=11 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150711024036/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1580936,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3763887.stm |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নে সৌন্দৰ্য্যৰ জৰীপত শীৰ্ষ স্থান |publisher=[[BBC]] |date=31 May 2004 |access-date=10 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720145806/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3763887.stm |archive-date=20 July 2008 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; এগৰাকী চলচ্চিত্ৰ আৰু শৈলীৰ প্ৰতীক হিচাপে স্মৰণীয় হেপ্‌বাৰ্নক [[American Film Institute|আমেৰিকান ফিল্ম ইনষ্টিটিউট]]ৰ দ্বাৰা [[AFI's 100 Years...100 Stars|আমেৰিকান চিনেমাৰ তৃতীয় শ্ৰেষ্ঠ পৰ্দাৰ কিংবদন্তী]] হিচাপে স্থান দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.afi.com/100years/stars.aspx |title=এএফআইৰ ৫০জন শ্ৰেষ্ঠ আমেৰিকান পৰ্দাৰ কিংবদন্তী |publisher=[[American Film Institute]] |access-date=10 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113043532/http://www.afi.com/100years/stars.aspx |archive-date=13 January 2013 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=style/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/01/audrey-hepburn-portraits-of-an-icon-review-beautiful-but-unrevealing-national-portrait-gallery |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: প্ৰতীকৰ প্ৰতিকৃতি পৰ্য্যালোচনা – সুন্দৰ, কিন্তু প্ৰকাশ নকৰা |work=[[The Guardian]] |date=1 July 2015 |access-date=10 July 2015 |last=Cocozza |first=Paula |archive-url=https://web.archive.org/web/20150711051152/http://www.theguardian.com/artanddesign/2015/jul/01/audrey-hepburn-portraits-of-an-icon-review-beautiful-but-unrevealing-national-portrait-gallery |archive-date=11 July 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.theguardian.com/culture/2015/jun/19/cult-audrey-hepburn-how-can-anyone-live-up-level-of-chic |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ: কোনোবাই কেনেকৈ এই স্তৰৰ শৈলীৰ সৈতে জীয়াই থাকিব পাৰে? |work=[[The Guardian]] |date=19 June 2015 |access-date=10 July 2015 |last=Wilson |first=Bee |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629042454/http://www.theguardian.com/culture/2015/jun/19/cult-audrey-hepburn-how-can-anyone-live-up-level-of-chic |archive-date=29 June 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ প্ৰথম পৰিচয় হৈছিল ১৯৪৮ চনৰ ডাচ চলচ্চিত্ৰ ''[[Dutch in Seven Lessons|ডাচ ইন ছেভেন লেছনছ]]''ত এগৰাকী ফ্লাইট ষ্টুৱাৰ্ডেছ হিচাপে।{{sfn|Woodward|2012|p=54}} তাৰপিছত হেপ্‌বাৰ্নে ব্ৰিটিছ মঞ্চত সংগীতধৰ্মী নাটক ''[[High Button Shoes|হাই বাটন শ্বু]]'' (১৯৪৮) আৰু ''[[Sauce Tartare|চচ টাৰ্টেৰ]]'' (১৯৪৯)ত ক’ৰাচ গাৰ্ল হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। দুই বছৰ পিছত তেওঁ [[Broadway theatre|ব্ৰডৱে]]ত নাটক ''[[Gigi (play)|গিগি]]''ৰ শীৰ্ষ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি প্ৰথম পৰিচয় লাভ কৰিছিল। হেপ্‌বাৰ্নৰ [[Cinema of the United States|হলিউড]]ত প্ৰথম পৰিচয় হৈছিল [[William Wyler|উইলিয়াম ৱাইলাৰ]]ৰ ''[[Roman Holiday|ৰোমান হলিডে]]'' (১৯৫৩)ত [[Gregory Peck|গ্ৰেগৰী পেক]]ৰ সৈতে এগৰাকী পলায়নকাৰী ৰাজকুমাৰীৰ চৰিত্ৰত, যিয়ে তেওঁক তাৰকা কৰি তুলিছিল।&lt;ref name=style&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/10252693/Audrey-Hepburn-a-new-kind-of-movie-star.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা নতুন ধৰণৰ চলচ্চিত্ৰ তাৰকা |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=29 December 2014 |access-date=23 May 2015 |last=Billson |first=Anne |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524080854/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/10252693/Audrey-Hepburn-a-new-kind-of-movie-star.html |archive-date=24 May 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{sfn|Woodward|2012|p=139}}&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.vanityfair.com/unchanged/2013/05/audrey-hepburn-life-in-rome |title=ৰোমত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ফেশ্বনেবল জীৱন |work=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |date=May 2013 |access-date=23 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150522144655/http://www.vanityfair.com/unchanged/2013/05/audrey-hepburn-life-in-rome |archive-date=22 May 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ [[Academy Award for Best Actress|একাডেমী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ]], [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|বাফটা এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট ব্ৰিটিছ এক্ট্ৰেছ]], আৰু [[Golden Globe Award for Best Actress in a Motion Picture – Drama|গোল্ডেন গ্ল’ব এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ ইন এ মোশ্যন পিকচাৰ – ড্ৰামা]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1954 |title=২৬তম একাডেমী এৱাৰ্ড |date=4 October 2014 |publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] (AMPAS) |access-date=23 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402003527/http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1954 |archive-date=2 April 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://awards.bafta.org/award/1954/film |title=১৯৫৪ চনৰ চলচ্চিত্ৰ |publisher=[[British Academy of Film and Television Arts]] (BAFTA) |access-date=23 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150524081256/http://awards.bafta.org/award/1954/film |archive-date=24 May 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20150708183620/http://www.goldenglobes.com/audrey-hepburn |archive-date=8 July 2015 |url=http://www.goldenglobes.com/audrey-hepburn |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |publisher=[[Hollywood Foreign Press Association]] |access-date=13 July 2025 |archivedate=8 July 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708183620/http://www.goldenglobes.com/audrey-hepburn |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৫৪ চনত তেওঁ [[Billy Wilder|বিলি ৱাইল্ডাৰ]]ৰ ৰোমাণ্টিক কমেডি ''[[Sabrina (1954 film)|চাব্ৰিনা]]''ত [[Humphrey Bogart|হামফ্ৰে বোগাৰ্ট]] আৰু [[William Holden|উইলিয়াম হোল্ডেন]]ৰ সৈতে এটা প্ৰেম ত্ৰিভুজত আবদ্ধ এগৰাকী চালকৰ কন্যাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।{{sfn|Gitlin|2009|p=115}}&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9406E3DF1238E23BBC4B51DFBF66838F649EDE |title=চাব্ৰিনা (১৯৫৪) পৰ্দা: 'চাব্ৰিনা' ক্ৰাইটেৰিয়নত প্ৰণাম; বিলি ৱাইল্ডাৰে কমেডী প্ৰযোজনা আৰু পৰিচালনা কৰে |work=[[The New York Times]] |date=23 September 1954 |access-date=7 July 2015 |last=Crowther |first=Bosley |archive-url=https://web.archive.org/web/20150710222330/http://www.nytimes.com/movie/review?res=9406E3DF1238E23BBC4B51DFBF66838F649EDE |archive-date=10 July 2015 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; একে বছৰতে হেপ্‌বাৰ্নে নাটক ''[[Ondine (play)|অণ্ডিন]]''ত শীৰ্ষ জলনিম্ফৰ চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে [[Tony Award for Best Actress in a Play|টনী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ ইন এ প্লে]] লাভ কৰিছিল।{{sfn|Woodward|2012|p=393}}{{sfn|Gitlin|2009|p=116}}

==বঁটা আৰু সন্মান==
{{Main|List of awards and honours received by Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ দ্বাৰা লাভ কৰা বঁটা আৰু সন্মানৰ তালিকা}}

হেপ্‌বাৰ্নে তেওঁৰ কেৰিয়াৰত অসংখ্য বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছিল। হেপ্‌বাৰ্নে চলচ্চিত্ৰ, টেলিভিছন, কথিত-শব্দৰ ৰেকৰ্ডিং, মঞ্চ, আৰু মানৱীয় কামৰ বাবে বঁটা জিকিছিল বা মনোনয়ন লাভ কৰিছিল। তেওঁ পাঁচবাৰ [[Academy Awards|একাডেমী এৱাৰ্ড]]ৰ বাবে মনোনীত হৈছিল, আৰু তেওঁ ১৯৫৩ চনত ''[[Roman Holiday|ৰোমান হলিডে]]''ত অভিনয়ৰ বাবে [[Academy Award for Best Actress|একাডেমী এৱাৰ্ড ফৰ বেষ্ট এক্ট্ৰেছ]] আৰু ১৯৯৩ চনত তেওঁৰ মানৱীয় কামৰ বাবে মৰণোত্তৰভাৱে [[Jean Hersholt Humanitarian Award|জিন হাৰ্শল্ট হিউমেনিটেৰিয়ান এৱাৰ্ড]] লাভ কৰিছিল। পাঁচটা মনোনয়নৰ পৰা তেওঁ ৰেকৰ্ড তিনিবাৰ [[British Academy Film Awards|বাফটা এৱাৰ্ড]] [[BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role#Superlatives|শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী]] হিচাপে জিকিছিল, আৰু ১৯৯২ চনত এটা বাফটা বিশেষ বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;bafta&quot;&gt;{{cite web |url=http://awards.bafta.org/keyword-search?keywords=audrey%20hepburn |title=বাফটা এৱাৰ্ডৰ সন্ধান – অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |website=bafta.org |publisher=[[British Academy of Film and Television Arts]] |access-date=23 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023134215/http://awards.bafta.org/keyword-search?keywords=audrey%20hepburn |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Marx |first=Andy |url=https://variety.com/1993/film/news/hepburn-taylor-get-hersholt-102976/ |title=হেপ্‌বাৰ্ন, টেইলৰে হাৰ্শল্ট লাভ কৰে |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=13 January 1993 |access-date=23 October 2021 |archive-date=7 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140307175338/http://variety.com/1993/film/news/hepburn-taylor-get-hersholt-102976/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;la times&quot;&gt;{{cite web |last=King |first=Susan |url=https://www.latimes.com/entertainment/envelope/la-xpm-2013-dec-12-la-et-mn-oscar-archives-audrey-hepburn-roman-holiday-20131212-story.html |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ ১৯৫৩ৰ 'ৰোমান হলিডে' এটা মনোমোহা পৰীকথা |website=[[Los Angeles Times]] |date=12 December 2013 |access-date=23 October 2021 |archive-date=23 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023134229/https://www.latimes.com/entertainment/envelope/la-xpm-2013-dec-12-la-et-mn-oscar-archives-audrey-hepburn-roman-holiday-20131212-story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==আৰু চাওক==
* [[Sophia (robot)|চোফিয়া (ৰবট)]] – অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ আদৰ্শত নিৰ্মিত এটা [[humanoid robot|মানৱসদৃশ ৰবট]]
* [[White floral Givenchy dress of Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ বগা ফুলৰ গিভঁচি পোছাক]] (একাডেমী এৱাৰ্ড, ১৯৫৪)
* [[List of most valuable celebrity memorabilia|সৰ্বাধিক মূল্যৱান সেলিব্ৰিটি স্মৃতিচিহ্নৰ তালিকা]]
* [[List of Academy Award winners and nominees from Great Britain|গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ পৰা একাডেমী এৱাৰ্ড বিজয়ী আৰু মনোনীতসকলৰ তালিকা]]
* [[List of actors with Academy Award nominations|একাডেমী এৱাৰ্ড মনোনয়নৰ সৈতে অভিনেতাসকলৰ তালিকা]]
* [[List of actors with more than one Academy Award nomination in the acting categories|অভিনয় শাখাত একাধিক একাডেমী এৱাৰ্ড মনোনয়নৰ সৈতে অভিনেতাসকলৰ তালিকা]]
* [[List of oldest and youngest Academy Award winners and nominees#Youngest winners 3|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে সৰ্বাধিক আৰু সৰ্বনিম্ন বয়সৰ একাডেমী এৱাৰ্ড বিজয়ী আৰু মনোনীতসকলৰ তালিকা – শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে সৰ্বনিম্ন বয়সৰ বিজয়ী]]
* [[EGOT|ইজট বিজয়ীসকলৰ তালিকা]]

==টোকা==
{{notelist}}

==উৎস==
{{Reflist}}

===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book |last=Capote |first=Truman |title=ট্ৰুমেন কেপ’ট: কথোপকথন (সাহিত্যিক কথোপকথন শৃংখলা) (সম্পাদক এম. থমাচ ইঞ্জ) |publisher=Univ Pr of Mississippi; First Edition (1 February 1987) |year=1987 |isbn=0878052747}}
* {{cite book |last=Eastman |first=John |title=ৰিটেকছ: ৫০০টা ক্লাছিক চলচ্চিত্ৰৰ পিছফালৰ দৃশ্য |url=https://archive.org/details/retakesbehindsce0000east |publisher=Ballantine Books |year=1989 |isbn=0-345-35399-4}}
* {{cite book |last=Ferrer |first=Sean |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, এন এলিগেণ্ট স্পিৰিট |publisher=Atria |location=New York |year=2005 |isbn=978-0-671-02479-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/audreyhepburnele00ferr}}
* {{cite book |last=Fishgall |first=Gary |title=গ্ৰেগৰী পেক: এটা জীৱনী |url=https://books.google.com/books?id=NJId3XPaeR0C&amp;q=peck%20hepburn%20%22roman%20holiday%22&amp;pg=PA174 |date=2002 |publisher=Simon and Schuster |isbn=0-684-85290-X}}
* {{cite book |last=Gitlin |first=Martin |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা জীৱনী |url=https://archive.org/details/audreyhepburnbio0000gitl |date=2009 |publisher=Greenwood Press |location=Westport, Conn. |isbn=978-0-313-35945-3}}
* {{cite book |last=Givenchy |first=Hubert de |author-link=Hubert de Givenchy |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://archive.org/details/audreyhepburnlif0000unse_t6c4 |publisher=Pavilion |location=London |year=2007 |isbn=978-1-86205-775-3}}
* {{cite book |last=Harris |first=Warren G. |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা জীৱনী |url=https://archive.org/details/audreyhepburnbio0000harr_n3b5 |url-access=registration |year=1994 |publisher=Wheeler Pub. |isbn=978-1-56895-156-0}}
* {{cite book |last=Hill |first=Daniel Delis |title=ভ’গত দেখা গৈছে: আমেৰিকান ফেশ্বনৰ এটা শতিকাৰ বিজ্ঞাপন |date=2004 |publisher=[[Texas Tech University Press]] |isbn=9780896725348 |url=https://archive.org/details/asseeninvoguecen00dani |url-access=registration}}
* {{cite book |last=Matzen |first=Robert |title=ডাচ গাৰ্ল: অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ |year=2019 |publisher=GoodKnight Books (Paladin) |location=Pittsburgh, Pennsylvania |isbn=978-1-7322735-3-5}}
* {{cite book |last=Moseley |first=Rachel |year=2002 |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ সৈতে ডাঙৰ হোৱা: পাঠ, দৰ্শক, প্ৰতিধ্বনি |publisher=[[Manchester University Press]] |isbn=978-0-7190-6310-7}}
* {{cite book |last=Paris |first=Barry |author-link=Barry Paris |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://archive.org/details/audreyhepburn0000pari_m0l5 |publisher=[[Berkley Books]] |year=2001 |orig-year=1996 |isbn=978-0-425-18212-3}}
* {{cite book |last=Sheridan |first=Jayne |year=2010 |title=ফেশ্বন, মিডিয়া, প্ৰমোশ্যন: দ্য নিউ ব্লেক মেজিক |url=https://archive.org/details/fashionmediaprom0000sher |publisher=[[Wiley-Blackwell]] |isbn=978-1-4051-9421-1}}
* {{cite book |last=Spoto |first=Donald |author-link=Donald Spoto |title=এনচেণ্টমেণ্ট: দ্য লাইফ অৱ অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://archive.org/details/enchantmentlifeo0000spot_g8f7 |url-access=registration |year=2006 |publisher=Harmony Books |isbn=978-0-307-23758-3}}
* {{cite book |last=Steele |first=Valerie |author-link=Valerie Steele |title=দ্য বাৰ্গ কম্পেনিয়ন টু ফেশ্বন |url=https://books.google.com/books?id=Hemsvn9ZbRkC&amp;pg=PA483 |year=2010 |publisher=Berg Publishers |isbn=978-1-84788-592-0}}
* {{cite book |last=Thurman |first=Judith |author-link=Judith Thurman |title=চিক্ৰেটছ অৱ দ্য ফ্লেছ: এ লাইফ অৱ ক’লেট |url=https://books.google.com/books?id=bRzkHkFDowQC |location=New York |publisher=[[Alfred A. Knopf]] |year=1999 |isbn=978-0-3945-8872-8}}
* {{cite book |last=Vermilye |first=Jerry |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ সম্পূৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ |url=https://archive.org/details/completefilmsofa0000verm |publisher=Citadel Press |location=New York |year=1995 |isbn=0-8065-1598-8}}
* {{cite book |last=Walker |first=Alexander |author-link=Alexander Walker (critic) |title=অড্ৰী, হাৰ ৰিয়েল ষ্ট’ৰী |url=https://books.google.com/books?id=g1b_sUYLROMC |publisher=Macmillan |location=London |year=1997 |orig-year=1994 |isbn=0-312-18046-2}}
* {{cite journal |last=Wilson |first=Julie |title=এটা নতুন ধৰণৰ তাৰকাৰ জন্ম: অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু মহিলা তাৰকাৰ বৈশ্বিক সৰকাৰীকৰণ |journal=Celebrity Studies |publisher=Informa UK Limited |volume=2 |issue=1 |date=14 March 2011 |issn=1939-2397 |doi=10.1080/19392397.2011.544163 |pages=56–68 |s2cid=144559753 |ref=none}}
* {{cite book |last=Woodward |first=Ian |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: পৰ্দাৰ ফেয়াৰ লেডী |url=https://books.google.com/books?id=PdKmyvMFWSoC&amp;pg=PA94 |date=31 May 2012 |publisher=Ebury Publishing |isbn=978-1-4481-3293-5}}

==অধিক পঢ়ক==
* {{cite book |last=Brizel |first=Scott |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: আন্তৰ্জাতিক কভাৰ গাৰ্ল |url=https://books.google.com/books?id=u9lNPgAACAAJ |date=18 November 2009 |publisher=Chronicle Books |isbn=978-0-8118-6820-4}}
* {{cite book |last=Byczynski |first=Stuart J. |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা গোপন জীৱন |url=https://books.google.com/books?id=fmUNAAAACAAJ |date=1 January 1998 |publisher=Brunswick Publishing Corporation |isbn=978-1-55618-168-9}}
* {{cite book |last=Cheshire |first=Ellen |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=Lly8G8rTrQgC |date=19 October 2011 |publisher=Perseus Books Group |isbn=978-1-84243-547-2}}
* {{cite book |last=Hepburn-Ferrer |first=Sean |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, এন এলিগেণ্ট স্পিৰিট |url=https://books.google.com/books?id=Xn8wjtoVspQC |date=5 April 2005 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-0-671-02479-6}}
* {{cite book |last=Hofstede |first=David |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা জীৱনী-গ্ৰন্থপঞ্জী |url=https://books.google.com/books?id=8aJZAAAAMAAJ |date=31 August 1994 |publisher=Greenwood Press |isbn=9780313289095}}
* {{cite book |last=Karney |first=Robyn |author-link=Robyn Karney |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা তাৰকা নাচিল |url=https://books.google.com/books?id=Qoz3gKnnriEC |year=1995 |publisher=Arcade Publishing |isbn=978-1-55970-300-0}}
* {{cite book |last=Keogh |first=Pamela Clarke |title=অড্ৰীৰ শৈলী |url=https://books.google.com/books?id=9qpKPwAACAAJ |year=2009 |publisher=Aurum Press, Limited |isbn=978-1-84513-490-7}}
* {{cite book |last=Kidney |first=Christine |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=FnYeQwAACAAJ |date=1 February 2010 |publisher=Pulteney Press |isbn=978-1-906734-57-2}}
* {{cite book |title=লাইফ: ১৫ বছৰৰ পিছত অড্ৰীক স্মৰণ |url=https://books.google.com/books?id=kJMxNAAACAAJ |date=1 August 2008 |publisher=Life Magazine, Time Inc. Home Entertainment |isbn=978-1-60320-536-8}}
* {{cite book |last=Marsh |first=June |title=হেটত অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=OHv4kwEACAAJ |date=June 2013 |publisher=Reel Art Press |isbn=978-1-909526-00-6}}
* {{cite book |last=Maychick |first=Diana |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা অন্তৰংগ প্ৰতিকৃতি |url=https://archive.org/details/audreyhepburn00dian |url-access=registration |date=1 May 1996 |publisher=Carol Publishing Group |isbn=978-0-8065-8000-5}}
* {{cite book |last=Meyer-Stabley |first=Bertrand |title=লা ভেৰিটেবল অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=CJRVzarhA14C |year=2010 |publisher=Pygmalion |language=fr |isbn=978-2-7564-0321-2}}
* {{cite book |last=Morley |first=Sheridan |author-link=Sheridan Morley |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা উদযাপন |url=https://archive.org/details/audreyhepburncel0000morl |url-access=registration |year=1993 |publisher=Pavilion Books |isbn=978-1-85793-136-5}}
* {{cite book |last=Nirwing |first=Sandy |title=পেৰিছত এগৰাকী আমেৰিকান: অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন আৰু পোহৰৰ নগৰী – ধাৰা চিনেমা আৰু লিংগ ভূমিকাৰ এটা ঐতিহাসিক বিশ্লেষণ |url=https://books.google.com/books?id=_g-x3BNOGkwC |date=26 January 2006 |publisher=GRIN Verlag |isbn=978-3-638-46087-3}}
* {{cite book |last=Nourmand |first=Tony |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: দ্য পেৰামাউণ্ট ইয়েৰছ |url=https://books.google.com/books?id=0s_PjECHii8C |year=2006 |publisher=Boxtree |isbn=978-0-7522-2603-3}}
* {{cite book |last=Paris |first=Barry |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=Dyi4vaDOKb8C |date=11 January 2002 |publisher=Berkley Pub Group |isbn=978-0-425-18212-3 |author-link=Barry Paris}}
* {{cite book |last=Ricci |first=Stefania |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: এটা মহিলা, শৈলী |url=https://books.google.com/books?id=OyvrAAAAMAAJ |date=June 1999 |publisher=Leonardo Arte |language=it |isbn=978-88-7813-550-5}}
* {{cite book |last=Wasson |first=Sam |author-link=Sam Wasson |title=ফিফথ এভিনিউ, ৫ এ.এম.: অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন, ব্ৰেকফাষ্ট এট টিফানীছ, এণ্ড দ্য ডন অৱ দ্য মডাৰ্ন ৱমেন |url=https://books.google.com/books?id=ZK8DGepq9DMC |date=22 June 2010 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-200013-2}}
* {{cite book |last=Willoughby |first=Bob |author-link=Bob Willoughby |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন: ফটোগ্ৰাফ ১৯৫৩–১৯৬৬ |date=2010 |publisher=Taschen |language=en |isbn=978-3-8365-1889-5}}
* {{cite book |last=Yapp |first=Nick |title=অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন |url=https://books.google.com/books?id=jFUmAQAAMAAJ |date=20 November 2009 |publisher=Endeavour |isbn=9781873913109}}


== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{commons category-inline|Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন}}
* {{wikiquote-inline|Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্ন}}
* {{Official website|http://www.audreyhepburn.com}} of Hepburn (and the Audrey Hepburn Children's Fund )
* {{NYTtopic|people/h/audrey_hepburn}}
* {{Worldcat id|lccn-n84-66746}}
* {{IMDb name|0000030}}
* {{IBDB name|44925}}
* {{tcmdb name|85047}}
* {{Amg name|31869}}
* [http://www.unicefusa.org/about/audrey-hepburn-society/ Audrey Hepburn Society] at the [[U.S. Fund for UNICEF]]
* [http://www.vogue.com/voguepedia/Audrey_Hepburn Voguepedia - Audrey Hepburn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005522/http://www.vogue.com/voguepedia/Audrey_Hepburn |date=2013-12-03 }}
* [http://www.vanityfair.com/video/2011/08/the-best-dressed-women-of-all-time--audrey-hepburn_1123802726001#/page=1&amp;plid=2099545408001 Vanity Fair - The Best Dressed Women of all Time - Audrey Hepburn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523193706/http://www.vanityfair.com/video/2011/08/the-best-dressed-women-of-all-time--audrey-hepburn_1123802726001#/page=1&amp;plid=2099545408001 |date=2013-05-23 }}
{{Authority control}}
[[শ্ৰেণী:হলিউড অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:একাডেমী বঁটা বিজয়ী]]
&lt;!--
{{Navboxes
|title = [[List of awards and honours received by Audrey Hepburn|অড্ৰী হেপ্‌বাৰ্নৰ বাবে বঁটা]]
|list =
{{Academy Award Best Actress|একাডেমী এৱাৰ্ড শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী}}
{{BAFTA Award for Best Actress in a Leading Role|বাফটা এৱাৰ্ড শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী}}
{{Cecil B. DeMille Award|চেচিল বি. ডিমিল এৱাৰ্ড}}
{{David di Donatello for Best Foreign Actress|ডেভিদ দি ডনাটেলো শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী অভিনেত্ৰী}}
{{Lincoln Center Gala Tribute|লিংকন চেণ্টাৰ গালা শ্ৰদ্ধাঞ্জলি}}
{{Golden Globe Award Best Actress Motion Picture Drama|গোল্ডেন গ্ল’ব এৱাৰ্ড শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী মোশ্যন পিকচাৰ ড্ৰামা}}
{{Grammy Award for Best Spoken Word Album for Children|গ্ৰেমী এৱাৰ্ড শিশুৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ কথিত শব্দৰ এলবাম}}
{{Jean Hersholt Humanitarian Award|জিন হাৰ্শল্ট হিউমেনিটেৰিয়ান এৱাৰ্ড}}
{{New York Film Critics Circle Award for Best Actress|নিউ য়ৰ্ক ফিল্ম ক্ৰিটিকছ চাৰ্কল এৱাৰ্ড শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী}}
{{Screen Actors Guild Lifetime Achievement Award|স্ক্ৰীন এক্টৰ্ছ গিল্ড আজীৱন সাফল্য বঁটা}}
{{Silver Shell for Best Actress|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে চিলভাৰ শ্বেল}}
{{Special Tony Award|বিশেষ টনী এৱাৰ্ড}}
{{TonyAward PlayLeadActress|টনী এৱাৰ্ড নাটকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী}}
}}
{{DEFAULTSORT:Hepburn, Audrey|হেপ্‌বাৰ্ন, অড্ৰী}}

[[শ্ৰেণী:১৯২৯ৰ জন্ম]]
[[শ্ৰেণী:১৯৯৩ৰ মৃত্যু]]
[[শ্ৰেণী:২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:২০ শতিকাৰ ব্ৰিটিছ দানবীৰ]]
[[শ্ৰেণী:আৰ্নহেমৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:গেল্ডাৰলেণ্ডৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৰোমৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:অডিঅ’বুক কথক]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী একাডেমী এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰিটিছ অভিনেত্ৰী বাফটা এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:শ্ৰেষ্ঠ ড্ৰামা অভিনেত্ৰী গোল্ডেন গ্ল’ব (চলচ্চিত্ৰ) বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ দাৰিদ্ৰ্যবিৰোধী সমৰ্থক]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাষ্ট্ৰত ব্ৰিটিছ প্ৰবাসী অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ইটালীত ব্ৰিটিছ প্ৰবাসী]]
[[শ্ৰেণী:চুইজাৰলেণ্ডত ব্ৰিটিছ প্ৰবাসী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ সংগীতধৰ্মী নাট্য অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:অষ্ট্ৰিয়ান বংশোদ্ভৱ ব্ৰিটিছ লোক]]
[[শ্ৰেণী:ডাচ বংশোদ্ভৱ ব্ৰিটিছ লোক]]
[[শ্ৰেণী:জাৰ্মান বংশোদ্ভৱ ব্ৰিটিছ লোক]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মঞ্চ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মহিলা কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:ব্ৰিটিছ মহিলা দানবীৰ]]
[[শ্ৰেণী:চেচিল বি. ডিমিল এৱাৰ্ড গোল্ডেন গ্ল’ব বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অৰ্ড্ৰে দেজ আৰ্টছ এট দেজ লেট্ৰেছৰ কমাণ্ডাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ডেভিদ দি ডনাটেলো বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:এপেণ্ডিচিয়েল কৰ্কটত মৃত্যু]]
[[শ্ৰেণী:চুইজাৰলেণ্ডত কৰ্কটত মৃত্যু]]
[[শ্ৰেণী:ডাচ সম্ভ্ৰান্ত শ্ৰেণী]]
[[শ্ৰেণী:গ্ৰেমী এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:জিন হাৰ্শল্ট হিউমেনিটেৰিয়ান এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পেৰামাউণ্ট পিকচাৰ্ছৰ চুক্তিবদ্ধ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ইক্সেলৰ লোক]]
[[শ্ৰেণী:মৰ্জেছ জিলাৰ লোক]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰেচিডেন্সিয়েল মেডেল অৱ ফ্ৰীডম গ্ৰহণকাৰী]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰাইমটাইম এমি এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:স্ক্ৰীন এক্টৰ্ছ গিল্ড আজীৱন সাফল্য বঁটা]]
[[শ্ৰেণী:বিশেষ টনী এৱাৰ্ড গ্ৰহণকাৰী]]
[[শ্ৰেণী:টনী এৱাৰ্ড বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ইউনিচেফৰ শুভেচ্ছা দূত]]
[[শ্ৰেণী:ভান হিমষ্ট্ৰা পৰিয়াল]]
[[শ্ৰেণী:ভান হোগেনডৰ্প পৰিয়াল]]
[[শ্ৰেণী:দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত মহিলা]]
--&gt;</text>
      <sha1>mkneaxs3t4rc2y3uno1w4lgn7qy0448</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>উট</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40584</id>
    <revision>
      <id>634301</id>
      <parentid>234274</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T23:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8087" sha1="jryjz9pumu2334lpvbtye6qtqusg5h3" xml:space="preserve">{{confuse|উদ}}
{{Taxobox
| name = উট
| image = Camelus dromedarius on Sinai.jpg
| image_width = 240px
| image_alt = এটা এটা কুঁজৰ উট
| image_caption = এটা এটা কুঁজৰ উট, ''Camelus dromedarius''
| image2 = Camel in Mongolia.jpg
| image2_width = 240px
| image2_alt = A shaggy two-humped camel with some melted snow underfoot
| image2_caption = এটা দুটা কুঁজৰ উট, ''Camelus bactrianus''
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Mammal]]ia
| ordo = [[Artiodactyla]]
| familia = [[Camelidae]]
| tribus = [[Camelini]]
| genus = '''''Camelus'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|লিনিয়াছ]], ১৭৫৮
| range_map = Dromedary Range.png
| range_map_caption = এটা কুঁজযুক্ত উটৰ ভৌগোলিক বিতৰণ
| subdivision_ranks = প্ৰজাতিসমূহ
| subdivision =
''[[Camelus bactrianus]]''&lt;br /&gt;
''[[Camelus dromedarius]]''&lt;br /&gt;
''[[Camelus ferus]]''&lt;br /&gt;
†''[[Camelus gigas]]'' (জীৱাশ্ম)&lt;ref&gt;{{cite web|publisher= BayScience Foundation, Inc|title=Camelus gigas|url=http://zipcodezoo.com/Animals/C/Camelus_gigas/|work=ZipcodeZoo|accessdate=7 December 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
†''[[Camelus hesternus]]'' (জীৱাশ্ম)&lt;br /&gt;
†''[[Camelus sivalensis]]'' (জীৱাশ্ম)&lt;ref&gt;{{cite book| publisher = R. Hardwicke| last = Falconer| first = Hugh| title = Palæontological Memoirs and Notes of the Late Hugh Falconer: Fauna antiqua sivalensis| year =1868 | page=231|url=http://books.google.com/books?id=hb4wAQAAMAAJ&amp;pg=PA231}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
†''[[Camelus moreli]]'' (জীৱাশ্ম)
}}

'''উট''' {{En|camel}} হৈছে '''''Camelus''''' গণৰ অন্তৰ্গত স্তন্যপায়ী প্ৰাণী। ইহঁকৰ পিঠিত এটা বা একাধিক কুঁজ থাকে। এই কুঁজবোৰত চৰ্বী জমা হৈ থাকে। উটৰ দুটা জীৱিত প্ৰজাতি হৈছে, [[dromedary]], বা এটা কুঁজৰ উট (C. dromedarius), [[মধ্য পূৱ]] আৰু [[আফ্ৰিকা]]ত বসবাস কৰে; আৰু [[Bactrian camel|bactrian]], বা দুটা কুঁজৰ উট (C. bactrianus), [[মধ্য এছিয়া]]ত বসবাস কৰে। দুয়োটাই পোহনীয়া প্ৰজাতি; ইহঁতৰ পৰা [[camel milk|গাখীৰ]], মাংস, [[camel hair|নোম]] আহৰণ কৰাৰ লগতে ইহঁতক শ্ৰম কাৰ্যতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

উটৰ ইংৰাজী প্ৰতিশব্দ &quot;Camel&quot;, সাধাৰণতে উট সদৃশ [[Camelid]]ae পৰিয়ালৰ স্তন্যপায়ীক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়: দুটা প্ৰকৃত উট আৰু চাৰিটা নতুন যুগৰ camelids: দক্ষিণ আমেৰিকাৰ [[লামা]], [[আল্পাকা]], [[গোৱানাক]], আৰু [[ভিকুনা]]&lt;ref name=wordnik&gt;{{cite encyclopedia | publisher = wordnik | title = llama | encyclopedia = Century Dictionary and Cyclopedia | accessdate = 28 November 2012 | url = http://www.wordnik.com/words/llama }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bornstein10&gt;{{cite journal | doi = 10.1186/1751-0147-52-S1-S17 | issn = 1751-0147 | volume = 52 | issue = Suppl 1 | page = S17 | last = Bornstein | first = Set | title = Important ectoparasites of Alpaca (Vicugna pacos) | journal = Acta Veterinaria Scandinavica | accessdate = 28 November 2012 | year = 2010 | url = http://www.actavetscand.com/content/52/S1/S17 | archivedate = 5 June 2013 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130605081655/http://www.actavetscand.com/content/52/S1/S17 | deadurl = yes }}&lt;/ref&gt;

==শৰীৰৰ গঠন==

উটৰ শাৰীৰিক গঠন [[মৰুভূমি]]ত তিষ্ঠি থাকিবৰ বাবে উপযুক্ত। শৰীৰৰ নিমজ নোমে উটৰ তাপৰোধক হিচাপে কাম কৰে। ছালখন ডাঠ হোৱা হেতুকে পানী কমকৈ বাষ্পীভূত হয় যাৰ ফলত শৰীৰৰ পৰা কম পানী খৰচ হয়। ইয়াৰ পিঠিত থকা কুঁজটোৱে চৰ্বীজাতীয় উপাদান সঞ্চিত কৰি ৰাখে যাৰ ফলত উটে বহু সময়লৈ নোখোৱাকৈ থাকিব পাৰে। উটে সুযোগ পালেই যথেষ্ট পৰিমাণে পানী খাই লয় আৰু সেয়া শৰীৰত জমা হৈ থাকে। উটৰ চকুৰ ওপৰৰ ছালখন ভাঁজ হৈ চকুৰ ওপৰত ওলমি থাকে আৰু চকুত দীঘল নোম থাকে যিয়ে বালিৰ ধুমুহাৰ পৰা চকুযুৰি ৰক্ষা কৰে। তদুপৰি কাণ দুখনতো দীঘল নোম থাকে। ইহঁতে ইচ্ছাকৃতভাৱে নাক দুটা বন্ধ কৰি ৰাখিব পাৰে। ওঁঠত ডাঠ ছাল থকা বাবে কাঁইটীয়া গছৰ পাত খোৱাত অসুবিধা নাপায়। ভৰিৰ খুৰাবোৰ ডাঠ হয় যাৰ ফলত গৰম আৰু পিছল বালিত খোজ কাঢ়িব পাৰে।&lt;ref&gt;Livestock Production Management, Thomas and Sastry&lt;/ref&gt;

==প্ৰজনন==

মাইকী উটবোৰ তিনিৰ পৰা চাৰি বছৰৰ ভিতৰত যৌনভাৱে পূৰ্ণতাপ্ৰাপ্ত(Sexually mature) হয় আৰু সংগমৰ বাবে উপযুক্ত হয়। সাধাৰণতে মাইকী উটে ২০ বছৰ বয়সলৈ পোৱালি দিব পাৰে। এজনী মাইকী উটৰ গড়ে ২৩ দিনৰ মূৰে মূৰে ঋতুচক্ৰৰ পুনৰাবৃত্তি ঘটে। ঠাণ্ডাৰ দিনত ঋতুচক্ৰ নিয়মীয়া হয় যদিও গৰমৰ দিনত অস্পষ্টভাৱেহে ঋতুচক্ৰ হোৱা দেখা যায়। অৰ্থাৎ উটে অকল ঠাণ্ডাৰ দিনতহে সংগম কৰিব পাৰে। ঊটৰ গৰ্ভধান সময় ৩৬৫ৰ পৰা ৪০০ দিন ॥&lt;ref&gt;A Textbook of Animal Husbandry, G.C.Benerjee, 8th edition&lt;/ref&gt;

==উপযোগিতা==

মৰুভূমি অঞ্চলত যাতায়তৰ বাহন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ উপৰিও গাড়ী টনা ,ওজন কঢ়িওৱা আদি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজস্থানৰ মৰু অঞ্চলত সীমা সুৰক্ষা বল আৰু সৈন্য বাহিনীয়ে উট যাতায়তৰ ব্যৱস্থা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ডোগলা নামৰ বৰ্ণসংকৰ জাতৰ উটৰ দ্বাৰা সৈন্যবাহিনীয়ে কেমেল ক'ৰ(Camel Core) গঠন কৰি ভাৰত পাকিস্তানৰ যুদ্ধৰ সময়ত বিশেষ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]]
[[শ্ৰেণী:তৃণভোজী প্ৰাণী]]</text>
      <sha1>jryjz9pumu2334lpvbtye6qtqusg5h3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Kandarpajit Kallol</title>
    <ns>2</ns>
    <id>43099</id>
    <revision>
      <id>634292</id>
      <parentid>634221</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T20:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16466" sha1="n1u6mk88eviqex7hkp1cjszwo0obgvo" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= '''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]]
|image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
| spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
| children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]]
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = kallolkandarpajit@gmail.com }}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৯০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৯০০)
* [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']]
*[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)''
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
* [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ''']
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট]
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য]
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
* [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি]
*[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ]
*[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|'''মোৰ জীৱন পৰিক্ৰমা''']]
* [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল''']
* [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট''']
{{div col|2}}
* [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ''']
* [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট''']
{{div col end}}
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]]
----

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:Barnstar mex gold.png|100px]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]]
[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]]
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
[[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]]
* চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]]
[[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]]
* সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]
* দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
[[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] 
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: 
**৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪
**[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]])
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]])
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners]
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)]
[[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]]
* চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫]
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])''
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])''
[[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]]
[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]
* এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]&lt;br/&gt;
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]]
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান]
* [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]]
* [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]]
----

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
[[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']]
[[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']]
* ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD &lt;/br&gt; (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])''       
[[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']]  
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]]
** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ)
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD  ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----

==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ==
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬)
----

==মনৰ কথা==
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])''
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])''
----

[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]</text>
      <sha1>n1u6mk88eviqex7hkp1cjszwo0obgvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634293</id>
      <parentid>634292</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T20:49:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16322" sha1="76v8a6fsvyism6vim0y9icg1n5mxnhu" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= '''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]]
|image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
| spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
| children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]]
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = kallolkandarpajit@gmail.com }}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৯০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৯০০)
* [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']]
*[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)''
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
* [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ''']
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট]
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য]
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
* [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি]
*[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ]
* [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল''']
* [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট''']
{{div col|2}}
* [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ''']
* [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট''']
{{div col end}}
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]]
----

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:Barnstar mex gold.png|100px]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]]
[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]]
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
[[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]]
* চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]]
[[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]]
* সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]
* দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
[[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] 
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: 
**৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪
**[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]])
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]])
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners]
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)]
[[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]]
* চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫]
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])''
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])''
[[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]]
[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]
* এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]&lt;br/&gt;
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]]
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান]
* [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]]
* [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]]
----

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
[[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']]
[[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']]
* ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD &lt;/br&gt; (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])''       
[[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']]  
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]]
** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ)
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD  ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----

==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ==
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬)
----

==মনৰ কথা==
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])''
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])''
----

[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]</text>
      <sha1>76v8a6fsvyism6vim0y9icg1n5mxnhu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634294</id>
      <parentid>634293</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T20:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16326" sha1="qu9a17lfamc6gf2180dxa14g4k69t4y" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]]
|image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
| spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
| children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]]
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = kallolkandarpajit@gmail.com }}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৯০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৯০০)
* [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']]
*[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)''
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
* [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ''']
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট]
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য]
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
* [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি]
*[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ]
* [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল''']
* [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট''']
{{div col|2}}
* [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ''']
* [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট''']
{{div col end}}
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]]
----

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:Barnstar mex gold.png|100px]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]]
[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]]
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
[[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]]
* চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]]
[[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]]
* সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]
* দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
[[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] 
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: 
**৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪
**[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]])
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]])
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners]
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)]
[[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]]
* চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫]
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])''
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])''
[[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]]
[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]
* এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]&lt;br/&gt;
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]]
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান]
* [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]]
* [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]]
----

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
[[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']]
[[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']]
* ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD &lt;/br&gt; (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])''       
[[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']]  
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]]
** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ)
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD  ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----

==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ==
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬)
----

==মনৰ কথা==
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])''
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])''
----

[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]</text>
      <sha1>qu9a17lfamc6gf2180dxa14g4k69t4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634303</id>
      <parentid>634294</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T01:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16324" sha1="e5zrsfwdeq7edba6h51tj9ax9t6wpdt" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোলৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= '''''[[সদস্য:Kandarpajit Kallol/কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]''''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Human Anubhav|হিউমেন অনুভৱ]]
|image = Assamese couple in traditional dress (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
| spouse = [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
| children = [[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিণী কলিতা]]
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = kallolkandarpajit@gmail.com }}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit_Kallol/0/noredirects/live মোৰ '''অসমীয়া''' প্ৰবন্ধ] (২৬৯০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav ২১০]=২৯০০)
* [[সদস্য:Kandarpajit Kallol/পৰীক্ষাগাৰ|মোৰ '''পৰীক্ষাগাৰ''']]
*[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(ৱিকি কমন্স)''
*[https://as.m.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''চিত্ৰ ভঁৰাল'''] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
* [https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''অন্যান্য ভাষাৰ একাউণ্টসমূহ''']
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Human_Anubhav মোৰ দ্বিতীয় একাউণ্ট]
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B7:CentralAuth/Kandarpajit_Kallol মোৰ '''গোলকীয় একাউণ্ট'''ৰ তথ্য]
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
* [https://drive.google.com/drive/folders/1C1e8K-xoVcdCZ9IVoVapB6vZQZ0HiAkM মোৰ কবিতা, প্ৰবন্ধ, গল্প, অনুবাদ আদি]
*[https://archive.org/details/@kandarpajit ইণ্টাৰনেট আৰ্কাইভত মোৰ পিডিএফ ফাইলসমূহ]
* [https://youtube.com/@KKsVlogSapatgram মোৰ '''ইউটিউব চেনেল''']
* [https://www.facebook.com/kandarpajit মোৰ '''ফেচবুক একাউণ্ট''']
{{div col|2}}
* [https://kandarpajit.blogspot.com/?m=0 মোৰ '''ব্লগ''']
* [https://www.kkallol.xtgem.com মোৰ '''ৱেবছাইট''']
{{div col end}}
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ উপলক্ষে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া কৰ্মশালা, ২০২৫|“ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫” — কৰ্মশালা]]
----

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:Barnstar mex gold.png|100px]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২১|মে' ২০২১]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৬|জানুৱাৰী ২০২৬]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৬|মাৰ্চ ২০২৬]]
[[File:Wiki expansion 200+ barnstar.png|100px]]
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ ২০২৪]]
[[File:Wiki expansion 400+ barnstar.png|100px]]
* চাৰি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ ২০২৫]]
[[File:Wiki expansion 700+ barnstar.png|100px]]
* সাত শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৫|এপ্ৰিল ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:Decent Article Barnstar 1br Degree Hires 2000v2.png|100px]]
* দুই সহস্ৰাধিক প্ৰবন্ধৰ তাৰকা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
[[File:Tireless Contributor Barnstar.gif|100px]] 
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: 
**৫ নৱেম্বৰ, ২০১৪
**[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে' ২০২৫]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৪ দ্বিতীয় স্থান] (২০২৪) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]])
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া_ৱিকিপিডিয়া_পোখালি_বিস্তাৰ_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫ প্ৰথম স্থান] (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]])
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫ দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ]‌ (২০২৫) ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Global Consolation Top 10 winners]
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ প্ৰথম স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (প্ৰথম স্থান)]
[[File:Cleanup Barnstar a.png|thumb]]
* চিকুণ কৰ্মী পদক: [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৫ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫]
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Assamese Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালী-বাংলা_আন্তঃৱিকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/anbwikiedit25 চতুৰ্থ স্থান] ''([[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]])''
[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
*''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''
**[https://fountain.toolforge.org/editathons/as-ne-bn-2025 প্ৰথম স্থান] ''([[বাংলা ৱিকিপিডিয়া|বাংলা উইকিপিডিয়া]])''
[[File:Wikipedia Asian Month Certificate 2024.jpg|thumb|• [[:en:Wikipedia:Asian_Month|Wikipedia Asian Month]] Certificate]]
[[চিত্ৰ:BlackHeraldicHorse.svg|100px]]
* এডিটাথনৰ তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ ২০২৫]]
[[চিত্ৰ:বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান ২০২৫.jpg|thumb]]&lt;br/&gt;
[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px]]
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]], [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 দ্বিতীয় স্থান]
* [[File:Wikipedia Asian Month, Assamese Wikipedia, 2nd place certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫‌, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ প্ৰতিযোগিতাত দ্বিতীয় স্থান হিচাপে লাভ কৰা চাৰ্টিফিকেট]]
* [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|thumb|Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar]]
----

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
[[File:Prizes and gift items (t-shirt and pen) Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025)- Kandarpajit Kallol.jpg|thumb|• ''টি-চাৰ্ট আৰু কলম ([[২৬ জুন]], [[২০২৫]])'']]
[[File:Prizes and gift items of Wiki Loves Folklore-Seven Sisters (2025).png|thumb|• দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ, [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]], ''[[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card (₹ 4000/-) ([[৩০ জুন]], [[২০২৫]])'']]
* ''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ] Gift Card, 70 USD &lt;/br&gt; (₹ 6025/-) ([[১৭ জুলাই]], [[২০২৫]])''       
[[File:Gift from Wikipedia Asian Month 2025.jpg|thumb|• [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]]-ত অংশগ্ৰহণ কৰি দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে লাভ কৰা উপহাৰ। ''([[৮ জানুৱাৰী]], [[২০২৬]])'']]  
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; পঞ্চম পুৰস্কাৰ, ৫০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [[File:TTT Bag Hyderabad 2026.jpg|thumb]]
** [[File:TTT OKI 2026.jpg|thumb]] ([https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 TTT]-ত পোৱা উপহাৰ)
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ প্ৰথম স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 55 USD (₹ 5258/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ প্ৰথম পুৰস্কাৰ হিচাপে ''Gift Card 300 USD  ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----

==ভ্ৰমণ/সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ==
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/IIITH-OKI/Train_the_Trainer_Program/2026 IIT Hyderabad] (৯–১২ জুলাই, ২০২৬)
----

==মনৰ কথা==
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[জুলাই]], [[২০২৫]])''
*[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্তেম্বৰ-২০২৬/ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা|'''ৱিকিমিডিয়ানৰ মনৰ কথা''']] ''([[ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৬]])''
----

[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]</text>
      <sha1>e5zrsfwdeq7edba6h51tj9ax9t6wpdt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নাৰায়ণদেৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56014</id>
    <revision>
      <id>634246</id>
      <parentid>339805</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T12:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-47863-35</username>
        <id>51524</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8467" sha1="48pv3fnlxd8u7u2dd4eldmq1a1ahk8n" xml:space="preserve">নাৰায়ণদেৱ : সুকবি '''নাৰায়ণদেৱ''' হৈছে এগৰাকী পাঁচালী কবি। ষােড়শ শতাব্দীৰ সময়তে বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ মূল ধাৰাটোৰপৰা প্ৰভাৱমুক্ত এগৰাকী কবি। &lt;ref&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ ৰূপৰেখা, মহেশ্বৰ নেওগ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১০৪&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক সময়ছোৱাত বা পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষভাগৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ আদিভাগৰ ভিতৰত কেইবাজনাে পাঁচালী কবিৰ উদ্ভৱ হৈছিল। তেওঁলােকৰ ৰচনাৰাজীত বৈষ্ণৱ ভাৱাদৰ্শৰ বিপৰীতে মনসা বা পদ্মদেৱীৰ মাহাত্ম্যৰ লগতে ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ ভিযয়বস্তুহে প্ৰকাশ হৈছিল। নাৰায়ণদেৱাে তেনে ৰচনা সৃষ্টি কৰা এগৰাকী পাঁচালী লেখক। নাৰায়ণদেৱে ৰচনা কৰা এখন পাঁচালী গ্ৰন্থ হ'ল- [[পদ্মা-পুৰাণ|পদ্মপুৰাণ]]। এইখন গ্ৰন্থ গীতিপ্ৰধান আৰু [[কামৰূপ]]ৰ [[দৰং]] আৰু [[গোৱালপাৰা]]ত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়। এইখন গ্ৰন্থক ‘সুকনান্নী' নামেৰেও জনাজাত।&lt;ref name=&quot;iti&quot;&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, সৌমাৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১১০&lt;/ref&gt;

নাৰায়ণদেৱক বঙালী কবি বুলি বঙ্গদেশৰ বাঙালীসকলে উল্লেখ কৰিছে। বঙ্গদেশৰ বঙালী লােকসকলৰ মতে নাৰায়ণদেৱ মৈমনসিংহ জিলাৰ বােৰাগ্ৰামৰ মানুহ আছিল। জাতিত তেওঁ কায়স্থ সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল আৰু পিতৃৰ নাম হৈছে নৰসিংহ। তেওঁৰ জন্মকাল সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতানক্য আছে। কোনাে কোনোৰ মতে পঞ্চদশ আৰু কোনােমতে ষোড়শ শতাব্দীৰ সময়ছােৱাত নাৰায়ণদেৱৰ জন্ম হৈছিল। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে- নাৰায়ণদেৱৰ কাব্যৰ জনপ্ৰিয়তা, জনশ্ৰুতি, পুথিৰ ভাষা, স্থান উল্লেখ, ৰীতি-নীতি আৰু আৱিষ্কৃত পুথিৰ সংখ্যালৈ দৃষ্টিৰাখি তেওঁক অসমৰ কবি বুলি নিসন্দেহে ক'ব পাৰি। স্বৰ্গীয় ভাৰত চন্দ্ৰ দাসৰ মতে নাৰায়ণদেৱ [[শুৱালকুছি]]ৰ বাসত্তৰায় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু উক্ত পৰিয়ালত এতিয়াও ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখন সংৰক্ষিত হৈ আছে। কোনাে কোনাে পণ্ডিতৰ মনােৰায়ণ দেৱ দৰঙী ৰা ধাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কালৰ কবি।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt;

==পদ্মা-পুৰাণ==
{{main|পদ্মা-পুৰাণ}}
নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণত পদ্মা দেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰ, বেউলা-লখীন্দাৰৰ কাহিনী লগত জড়িত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিক বিষয় উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনৰ আন এটি বিশেষত্ব হ'ল- ইয়াৰ ভালেখিনি দিহা বৈষ্ণৱভাৱ সম্পৰ্কীয়। কৃষ্ণ, ৰাধা, বৃন্দাৱন, গােপ-গােপীৰ লগতাে জড়িত। গ্ৰন্থখনত দেৱীৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰাৰ পাছতাে কৃষ্ণ সম্পৰ্কীয় দিহাৰ ব্যৱহাৰ হৈছে। সুকবিৰ নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মপুৰাণ গ্ৰন্থত পদ্মাদেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰধৰ আৰু বেউলা লখীন্দাৰৰ কাহিনীৰ লগত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিত কথা পােৱা যায়। সেইবােৰৰ ভিতৰত সৃষ্টিপাতন কদ্ৰুবিনতাৰ কন্দল, অৰুণজাটয়ুৰ জন্ম, সমুদ্ৰমন্থন, দক্ষযজ্ঞ, সতীৰ দেহত্যাগ, শিৱ-পাৰ্ৱতীৰ বিৱাহ, কাৰ্তিকৰ জন্ম, তাৰকাসুৰ বধ, পুষ্পধাৰী খণ্ড, বিষহৰিৰ বিৱাহ, আস্তিক জন্ম,ধনন্তৰি বধ, নেতাৰ জন্ম, বিষহৰি কণা হােৱাৰ কাৰণ, জালােমলােৰ কথা, চন্দ্ৰধৰৰ বৰ লাভ, শঙ্খ ওজাৰ কাহিনী পৰীক্ষিত বধ, ঊষা-অনিৰুদ্ধৰ প্ৰতি ইন্দ্ৰৰ অভিশাপ, পদ্ম আৰু যমৰ যুদ্ধ, হাচান-হুচেনৰ যুদ্ধ,ভীমসেন আৰু হনুমানৰ পদ্মক সহায়, চান্দো-লখীন্দাৰৰ যুদ্ধ, চান্দোৰ লঙ্কাত বণিজ আৰু দুৰ্দশা, বণিজ্য পথত নানা বিপৰ্যয়, নেতাৰ সহায়ত পদ্মৰ চন্দ্ৰধৰৰ ওপৰত নানা অত্যাচাৰ, মৃত স্বামীক ভূৰত লৈ যাওঁতে পথত বিবিধ অপায়-অমঙ্গল আদি বিষয়বোৰ অন্যতম।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt; নাৰায়ণদেৱৰ ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখনত পুৰণি অসমৰ সামাজিক আচাৰ ব্যৱহাৰ, বেহা বেপাৰ, বৈদেশিক বাণিজ্য, শিল্পকৰ্ম, সাজ-পােছাক, অলঙ্কাৰ, অসমৰ বনজ সম্পদ, কুসংস্কাৰ-অন্ধবিশ্বস, মঙ্গলামঙ্গল বিচাৰ, লােকবিশ্বাস—এই সকলােবােৰৰ আভাস আছে৷ সমসাময়িক সমাজৰ সকলাে দিশ, প্ৰাচীন ঐতিহ্য আৰু কথাৰ (traditional lores) লগত তেওঁৰ সম্যক পৰিচয় থকাৰ প্ৰমাণ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনে দিয়ে।

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Wikisource author|নাৰায়ণদেৱ}}
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]</text>
      <sha1>48pv3fnlxd8u7u2dd4eldmq1a1ahk8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634261</id>
      <parentid>634246</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48090-95</username>
        <id>51528</id>
      </contributor>
      <comment>/* পদ্মা-পুৰাণ */</comment>
      <origin>634261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8390" sha1="ndzp83i07rq3yjs94fmukbwovkpc0cw" xml:space="preserve">নাৰায়ণদেৱ : সুকবি '''নাৰায়ণদেৱ''' হৈছে এগৰাকী পাঁচালী কবি। ষােড়শ শতাব্দীৰ সময়তে বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ মূল ধাৰাটোৰপৰা প্ৰভাৱমুক্ত এগৰাকী কবি। &lt;ref&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ ৰূপৰেখা, মহেশ্বৰ নেওগ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১০৪&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক সময়ছোৱাত বা পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষভাগৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ আদিভাগৰ ভিতৰত কেইবাজনাে পাঁচালী কবিৰ উদ্ভৱ হৈছিল। তেওঁলােকৰ ৰচনাৰাজীত বৈষ্ণৱ ভাৱাদৰ্শৰ বিপৰীতে মনসা বা পদ্মদেৱীৰ মাহাত্ম্যৰ লগতে ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ ভিযয়বস্তুহে প্ৰকাশ হৈছিল। নাৰায়ণদেৱাে তেনে ৰচনা সৃষ্টি কৰা এগৰাকী পাঁচালী লেখক। নাৰায়ণদেৱে ৰচনা কৰা এখন পাঁচালী গ্ৰন্থ হ'ল- [[পদ্মা-পুৰাণ|পদ্মপুৰাণ]]। এইখন গ্ৰন্থ গীতিপ্ৰধান আৰু [[কামৰূপ]]ৰ [[দৰং]] আৰু [[গোৱালপাৰা]]ত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়। এইখন গ্ৰন্থক ‘সুকনান্নী' নামেৰেও জনাজাত।&lt;ref name=&quot;iti&quot;&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, সৌমাৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১১০&lt;/ref&gt;

নাৰায়ণদেৱক বঙালী কবি বুলি বঙ্গদেশৰ বাঙালীসকলে উল্লেখ কৰিছে। বঙ্গদেশৰ বঙালী লােকসকলৰ মতে নাৰায়ণদেৱ মৈমনসিংহ জিলাৰ বােৰাগ্ৰামৰ মানুহ আছিল। জাতিত তেওঁ কায়স্থ সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল আৰু পিতৃৰ নাম হৈছে নৰসিংহ। তেওঁৰ জন্মকাল সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতানক্য আছে। কোনাে কোনোৰ মতে পঞ্চদশ আৰু কোনােমতে ষোড়শ শতাব্দীৰ সময়ছােৱাত নাৰায়ণদেৱৰ জন্ম হৈছিল। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে- নাৰায়ণদেৱৰ কাব্যৰ জনপ্ৰিয়তা, জনশ্ৰুতি, পুথিৰ ভাষা, স্থান উল্লেখ, ৰীতি-নীতি আৰু আৱিষ্কৃত পুথিৰ সংখ্যালৈ দৃষ্টিৰাখি তেওঁক অসমৰ কবি বুলি নিসন্দেহে ক'ব পাৰি। স্বৰ্গীয় ভাৰত চন্দ্ৰ দাসৰ মতে নাৰায়ণদেৱ [[শুৱালকুছি]]ৰ বাসত্তৰায় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু উক্ত পৰিয়ালত এতিয়াও ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখন সংৰক্ষিত হৈ আছে। কোনাে কোনাে পণ্ডিতৰ মনােৰায়ণ দেৱ দৰঙী ৰা ধাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কালৰ কবি।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt;

{{main|পদ্মা-পুৰাণ}}
নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণত পদ্মা দেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰ, বেউলা-লখীন্দাৰৰ কাহিনী লগত জড়িত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিক বিষয় উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনৰ আন এটি বিশেষত্ব হ'ল- ইয়াৰ ভালেখিনি দিহা বৈষ্ণৱভাৱ সম্পৰ্কীয়। কৃষ্ণ, ৰাধা, বৃন্দাৱন, গােপ-গােপীৰ লগতাে জড়িত। গ্ৰন্থখনত দেৱীৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰাৰ পাছতাে কৃষ্ণ সম্পৰ্কীয় দিহাৰ ব্যৱহাৰ হৈছে। সুকবিৰ নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মপুৰাণ গ্ৰন্থত পদ্মাদেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰধৰ আৰু বেউলা লখীন্দাৰৰ কাহিনীৰ লগত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিত কথা পােৱা যায়। সেইবােৰৰ ভিতৰত সৃষ্টিপাতন কদ্ৰুবিনতাৰ কন্দল, অৰুণজাটয়ুৰ জন্ম, সমুদ্ৰমন্থন, দক্ষযজ্ঞ, সতীৰ দেহত্যাগ, শিৱ-পাৰ্ৱতীৰ বিৱাহ, কাৰ্তিকৰ জন্ম, তাৰকাসুৰ বধ, পুষ্পধাৰী খণ্ড, বিষহৰিৰ বিৱাহ, আস্তিক জন্ম,ধনন্তৰি বধ, নেতাৰ জন্ম, বিষহৰি কণা হােৱাৰ কাৰণ, জালােমলােৰ কথা, চন্দ্ৰধৰৰ বৰ লাভ, শঙ্খ ওজাৰ কাহিনী পৰীক্ষিত বধ, ঊষা-অনিৰুদ্ধৰ প্ৰতি ইন্দ্ৰৰ অভিশাপ, পদ্ম আৰু যমৰ যুদ্ধ, হাচান-হুচেনৰ যুদ্ধ,ভীমসেন আৰু হনুমানৰ পদ্মক সহায়, চান্দো-লখীন্দাৰৰ যুদ্ধ, চান্দোৰ লঙ্কাত বণিজ আৰু দুৰ্দশা, বণিজ্য পথত নানা বিপৰ্যয়, নেতাৰ সহায়ত পদ্মৰ চন্দ্ৰধৰৰ ওপৰত নানা অত্যাচাৰ, মৃত স্বামীক ভূৰত লৈ যাওঁতে পথত বিবিধ অপায়-অমঙ্গল আদি বিষয়বোৰ অন্যতম।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt; নাৰায়ণদেৱৰ ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখনত পুৰণি অসমৰ সামাজিক আচাৰ ব্যৱহাৰ, বেহা বেপাৰ, বৈদেশিক বাণিজ্য, শিল্পকৰ্ম, সাজ-পােছাক, অলঙ্কাৰ, অসমৰ বনজ সম্পদ, কুসংস্কাৰ-অন্ধবিশ্বস, মঙ্গলামঙ্গল বিচাৰ, লােকবিশ্বাস—এই সকলােবােৰৰ আভাস আছে৷ সমসাময়িক সমাজৰ সকলাে দিশ, প্ৰাচীন ঐতিহ্য আৰু কথাৰ (traditional lores) লগত তেওঁৰ সম্যক পৰিচয় থকাৰ প্ৰমাণ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনে দিদিয{{Wikisource author|নাৰায়ণদেৱ}}
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]</text>
      <sha1>ndzp83i07rq3yjs94fmukbwovkpc0cw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634262</id>
      <parentid>634261</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48090-95</username>
        <id>51528</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8444" sha1="bey9x24zlwk2pe7nvlveot4hfdsk2x5" xml:space="preserve">নাৰায়ণদেৱ : সুকবি '''নাৰায়ণদেৱ''' হৈছে এগৰাকী পাঁচালী কবি। ষােড়শ শতাব্দীৰ সময়তে বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ মূল ধাৰাটোৰপৰা প্ৰভাৱমুক্ত এগৰাকী কবি। &lt;ref&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ ৰূপৰেখা, মহেশ্বৰ নেওগ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১০৪&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক সময়ছোৱাত বা পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষভাগৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ আদিভাগৰ ভিতৰত কেইবাজনাে পাঁচালী কবিৰ উদ্ভৱ হৈছিল। তেওঁলােকৰ ৰচনাৰাজীত বৈষ্ণৱ ভাৱাদৰ্শৰ বিপৰীতে মনসা বা পদ্মদেৱীৰ মাহাত্ম্যৰ লগতে ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ ভিযয়বস্তুহে প্ৰকাশ হৈছিল। নাৰায়ণদেৱাে তেনে ৰচনা সৃষ্টি কৰা এগৰাকী পাঁচালী লেখক। নাৰায়ণদেৱে ৰচনা কৰা এখন পাঁচালী গ্ৰন্থ হ'ল- [[পদ্মা-পুৰাণ|পদ্মপুৰাণ]]। এইখন গ্ৰন্থ গীতিপ্ৰধান আৰু [[কামৰূপ]]ৰ [[দৰং]] আৰু [[গোৱালপাৰা]]ত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়। এইখন গ্ৰন্থক ‘সুকনান্নী' নামেৰেও জনাজাত।

&lt;ref name=&quot;iti&quot;&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, সৌমাৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১১০&lt;/ref&gt;পৰিচয় :

নাৰায়ণদেৱক বঙালী কবি বুলি বঙ্গদেশৰ বাঙালীসকলে উল্লেখ কৰিছে। বঙ্গদেশৰ বঙালী লােকসকলৰ মতে নাৰায়ণদেৱ মৈমনসিংহ জিলাৰ বােৰাগ্ৰামৰ মানুহ আছিল। জাতিত তেওঁ কায়স্থ সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল আৰু পিতৃৰ নাম হৈছে নৰসিংহ। তেওঁৰ জন্মকাল সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতানক্য আছে। কোনাে কোনোৰ মতে পঞ্চদশ আৰু কোনােমতে ষোড়শ শতাব্দীৰ সময়ছােৱাত নাৰায়ণদেৱৰ জন্ম হৈছিল। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে- নাৰায়ণদেৱৰ কাব্যৰ জনপ্ৰিয়তা, জনশ্ৰুতি, পুথিৰ ভাষা, স্থান উল্লেখ, ৰীতি-নীতি আৰু আৱিষ্কৃত পুথিৰ সংখ্যালৈ দৃষ্টিৰাখি তেওঁক অসমৰ কবি বুলি নিসন্দেহে ক'ব পাৰি। স্বৰ্গীয় ভাৰত চন্দ্ৰ দাসৰ মতে নাৰায়ণদেৱ [[শুৱালকুছি]]ৰ বাসত্তৰায় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু উক্ত পৰিয়ালত এতিয়াও ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখন সংৰক্ষিত হৈ আছে। কোনাে কোনাে পণ্ডিতৰ মনােৰায়ণ দেৱ দৰঙী ৰা ধাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কালৰ কবি।

&lt;ref name=&quot;iti&quot; /&gt;পদ্মপুৰাণ :

{{main|পদ্মা-পুৰাণ}}
নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণত পদ্মা দেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰ, বেউলা-লখীন্দাৰৰ কাহিনী লগত জড়িত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিক বিষয় উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনৰ আন এটি বিশেষত্ব হ'ল- ইয়াৰ ভালেখিনি দিহা বৈষ্ণৱভাৱ সম্পৰ্কীয়। কৃষ্ণ, ৰাধা, বৃন্দাৱন, গােপ-গােপীৰ লগতাে জড়িত। গ্ৰন্থখনত দেৱীৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰাৰ পাছতাে কৃষ্ণ সম্পৰ্কীয় দিহাৰ ব্যৱহাৰ হৈছে। সুকবিৰ নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মপুৰাণ গ্ৰন্থত পদ্মাদেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰধৰ আৰু বেউলা লখীন্দাৰৰ কাহিনীৰ লগত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিত কথা পােৱা যায়। সেইবােৰৰ ভিতৰত সৃষ্টিপাতন কদ্ৰুবিনতাৰ কন্দল, অৰুণজাটয়ুৰ জন্ম, সমুদ্ৰমন্থন, দক্ষযজ্ঞ, সতীৰ দেহত্যাগ, শিৱ-পাৰ্ৱতীৰ বিৱাহ, কাৰ্তিকৰ জন্ম, তাৰকাসুৰ বধ, পুষ্পধাৰী খণ্ড, বিষহৰিৰ বিৱাহ, আস্তিক জন্ম,ধনন্তৰি বধ, নেতাৰ জন্ম, বিষহৰি কণা হােৱাৰ কাৰণ, জালােমলােৰ কথা, চন্দ্ৰধৰৰ বৰ লাভ, শঙ্খ ওজাৰ কাহিনী পৰীক্ষিত বধ, ঊষা-অনিৰুদ্ধৰ প্ৰতি ইন্দ্ৰৰ অভিশাপ, পদ্ম আৰু যমৰ যুদ্ধ, হাচান-হুচেনৰ যুদ্ধ,ভীমসেন আৰু হনুমানৰ পদ্মক সহায়, চান্দো-লখীন্দাৰৰ যুদ্ধ, চান্দোৰ লঙ্কাত বণিজ আৰু দুৰ্দশা, বণিজ্য পথত নানা বিপৰ্যয়, নেতাৰ সহায়ত পদ্মৰ চন্দ্ৰধৰৰ ওপৰত নানা অত্যাচাৰ, মৃত স্বামীক ভূৰত লৈ যাওঁতে পথত বিবিধ অপায়-অমঙ্গল আদি বিষয়বোৰ অন্যতম।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt; নাৰায়ণদেৱৰ ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখনত পুৰণি অসমৰ সামাজিক আচাৰ ব্যৱহাৰ, বেহা বেপাৰ, বৈদেশিক বাণিজ্য, শিল্পকৰ্ম, সাজ-পােছাক, অলঙ্কাৰ, অসমৰ বনজ সম্পদ, কুসংস্কাৰ-অন্ধবিশ্বস, মঙ্গলামঙ্গল বিচাৰ, লােকবিশ্বাস—এই সকলােবােৰৰ আভাস আছে৷ সমসাময়িক সমাজৰ সকলাে দিশ, প্ৰাচীন ঐতিহ্য আৰু কথাৰ (traditional lores) লগত তেওঁৰ সম্যক পৰিচয় থকাৰ প্ৰমাণ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনে দিদিয{{Wikisource author|নাৰায়ণদেৱ}}
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]</text>
      <sha1>bey9x24zlwk2pe7nvlveot4hfdsk2x5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634263</id>
      <parentid>634262</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48090-95</username>
        <id>51528</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8484" sha1="a0p9ldg0da28jg3i2uqmohsjm06c1rm" xml:space="preserve">নাৰায়ণদেৱ :

সুকবি '''নাৰায়ণদেৱ''' হৈছে এগৰাকী পাঁচালী কবি। ষােড়শ শতাব্দীৰ সময়তে বৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ মূল ধাৰাটোৰপৰা প্ৰভাৱমুক্ত এগৰাকী কবি। &lt;ref&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ ৰূপৰেখা, মহেশ্বৰ নেওগ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১০৪&lt;/ref&gt; শংকৰদেৱৰ সমসাময়িক সময়ছোৱাত বা পঞ্চদশ শতিকাৰ শেষভাগৰপৰা ষোড়শ শতিকাৰ আদিভাগৰ ভিতৰত কেইবাজনাে পাঁচালী কবিৰ উদ্ভৱ হৈছিল। তেওঁলােকৰ ৰচনাৰাজীত বৈষ্ণৱ ভাৱাদৰ্শৰ বিপৰীতে মনসা বা পদ্মদেৱীৰ মাহাত্ম্যৰ লগতে ৰামায়ণ, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ ভিযয়বস্তুহে প্ৰকাশ হৈছিল। নাৰায়ণদেৱাে তেনে ৰচনা সৃষ্টি কৰা এগৰাকী পাঁচালী লেখক। নাৰায়ণদেৱে ৰচনা কৰা এখন পাঁচালী গ্ৰন্থ হ'ল- [[পদ্মা-পুৰাণ|পদ্মপুৰাণ]]। এইখন গ্ৰন্থ গীতিপ্ৰধান আৰু [[কামৰূপ]]ৰ [[দৰং]] আৰু [[গোৱালপাৰা]]ত সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয়। এইখন গ্ৰন্থক ‘সুকনান্নী' নামেৰেও জনাজাত।

&lt;ref name=&quot;iti&quot;&gt;অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত, সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা, সৌমাৰ প্ৰকাশ, পৃষ্ঠা-১১০&lt;/ref&gt;পৰিচয় :

নাৰায়ণদেৱক বঙালী কবি বুলি বঙ্গদেশৰ বাঙালীসকলে উল্লেখ কৰিছে। বঙ্গদেশৰ বঙালী লােকসকলৰ মতে নাৰায়ণদেৱ মৈমনসিংহ জিলাৰ বােৰাগ্ৰামৰ মানুহ আছিল। জাতিত তেওঁ কায়স্থ সম্প্ৰদায়ৰ লোক আছিল আৰু পিতৃৰ নাম হৈছে নৰসিংহ। তেওঁৰ জন্মকাল সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতানক্য আছে। কোনাে কোনোৰ মতে পঞ্চদশ আৰু কোনােমতে ষোড়শ শতাব্দীৰ সময়ছােৱাত নাৰায়ণদেৱৰ জন্ম হৈছিল। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ মতে- নাৰায়ণদেৱৰ কাব্যৰ জনপ্ৰিয়তা, জনশ্ৰুতি, পুথিৰ ভাষা, স্থান উল্লেখ, ৰীতি-নীতি আৰু আৱিষ্কৃত পুথিৰ সংখ্যালৈ দৃষ্টিৰাখি তেওঁক অসমৰ কবি বুলি নিসন্দেহে ক'ব পাৰি। স্বৰ্গীয় ভাৰত চন্দ্ৰ দাসৰ মতে নাৰায়ণদেৱ [[শুৱালকুছি]]ৰ বাসত্তৰায় ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু উক্ত পৰিয়ালত এতিয়াও ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখন সংৰক্ষিত হৈ আছে। কোনাে কোনাে পণ্ডিতৰ মনােৰায়ণ দেৱ দৰঙী ৰা ধাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কালৰ কবি।

&lt;ref name=&quot;iti&quot; /&gt;পদ্মপুৰাণ :

{{main|পদ্মা-পুৰাণ}}
নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণত পদ্মা দেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰ, বেউলা-লখীন্দাৰৰ কাহিনী লগত জড়িত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিক বিষয় উপস্থাপন কৰা হৈছে। নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনৰ আন এটি বিশেষত্ব হ'ল- ইয়াৰ ভালেখিনি দিহা বৈষ্ণৱভাৱ সম্পৰ্কীয়। কৃষ্ণ, ৰাধা, বৃন্দাৱন, গােপ-গােপীৰ লগতাে জড়িত। গ্ৰন্থখনত দেৱীৰ মাহাত্ম্য প্ৰকাশ কৰাৰ পাছতাে কৃষ্ণ সম্পৰ্কীয় দিহাৰ ব্যৱহাৰ হৈছে। সুকবিৰ নাৰায়ণদেৱৰ পদ্মপুৰাণ গ্ৰন্থত পদ্মাদেৱীৰ উৎপত্তি আৰু চন্দ্ৰধৰ আৰু বেউলা লখীন্দাৰৰ কাহিনীৰ লগত বহুতাে প্ৰাসঙ্গিত কথা পােৱা যায়। সেইবােৰৰ ভিতৰত সৃষ্টিপাতন কদ্ৰুবিনতাৰ কন্দল, অৰুণজাটয়ুৰ জন্ম, সমুদ্ৰমন্থন, দক্ষযজ্ঞ, সতীৰ দেহত্যাগ, শিৱ-পাৰ্ৱতীৰ বিৱাহ, কাৰ্তিকৰ জন্ম, তাৰকাসুৰ বধ, পুষ্পধাৰী খণ্ড, বিষহৰিৰ বিৱাহ, আস্তিক জন্ম,ধনন্তৰি বধ, নেতাৰ জন্ম, বিষহৰি কণা হােৱাৰ কাৰণ, জালােমলােৰ কথা, চন্দ্ৰধৰৰ বৰ লাভ, শঙ্খ ওজাৰ কাহিনী পৰীক্ষিত বধ, ঊষা-অনিৰুদ্ধৰ প্ৰতি ইন্দ্ৰৰ অভিশাপ, পদ্ম আৰু যমৰ যুদ্ধ, হাচান-হুচেনৰ যুদ্ধ,ভীমসেন আৰু হনুমানৰ পদ্মক সহায়, চান্দো-লখীন্দাৰৰ যুদ্ধ, চান্দোৰ লঙ্কাত বণিজ আৰু দুৰ্দশা, বণিজ্য পথত নানা বিপৰ্যয়, নেতাৰ সহায়ত পদ্মৰ চন্দ্ৰধৰৰ ওপৰত নানা অত্যাচাৰ, মৃত স্বামীক ভূৰত লৈ যাওঁতে পথত বিবিধ অপায়-অমঙ্গল আদি বিষয়বোৰ অন্যতম।&lt;ref name=&quot;iti&quot;/&gt; নাৰায়ণদেৱৰ ‘পদ্মা-পুৰাণ’ গ্ৰন্থখনত পুৰণি অসমৰ সামাজিক আচাৰ ব্যৱহাৰ, বেহা বেপাৰ, বৈদেশিক বাণিজ্য, শিল্পকৰ্ম, সাজ-পােছাক, অলঙ্কাৰ, অসমৰ বনজ সম্পদ, কুসংস্কাৰ-অন্ধবিশ্বস, মঙ্গলামঙ্গল বিচাৰ, লােকবিশ্বাস—এই সকলােবােৰৰ আভাস আছে৷ সমসাময়িক সমাজৰ সকলাে দিশ, প্ৰাচীন ঐতিহ্য আৰু কথাৰ (traditional lores) লগত তেওঁৰ সম্যক পৰিচয় থকাৰ প্ৰমাণ পদ্মা-পুৰাণ গ্ৰন্থখনে দিয়ে। 

তথ্য সংগ্রহ :{{Wikisource author|নাৰায়ণদেৱ}}
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]</text>
      <sha1>a0p9ldg0da28jg3i2uqmohsjm06c1rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:AlbetusTudu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>57427</id>
    <revision>
      <id>634247</id>
      <parentid>215876</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T13:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>18718</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Albetudu]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:AlbetusTudu]]লৈ QueerEcofeministয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]&quot;</comment>
      <origin>215876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3488" sha1="o4d8em73gfyj2qvzp38rxeeekoj1utb" xml:space="preserve">{{tmbox
| type  = notice
| image =  [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle = 
| text = {{Center|&lt;big&gt;{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if:  | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}&lt;br/&gt;}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]!'''&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন।}}&lt;br/&gt;

{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;br&gt;
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
&lt;big&gt; [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;
}}
&lt;br/&gt;
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা  আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে।'''

আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। 

&lt;center&gt;{{Wikipedia in Social Media}}&lt;/center&gt;
| small =  / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext  = আদৰণি 
}} &lt;!-- This welcome message is delivered by [[User:WikitanvirBot]] on behalf of the community. See [[Special:PermaLink/178496]] for details. --&gt;</text>
      <sha1>o4d8em73gfyj2qvzp38rxeeekoj1utb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জগন্নাথ বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59576</id>
    <revision>
      <id>634333</id>
      <parentid>531336</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T08:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11513" sha1="opgs6odmcc6gg6rsraeyseep93vxkaf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix = ৰায়বাহাদুৰ
| name = জগন্নাথ বৰুৱা
| honorific_suffix = 
| native_name_lang = 
| image = Jagannath Barooah.jpg
| image_size = 200px
| alt = 
| caption = 
| birth_name = 
| birth_date = ২৯ অক্টোবৰ, ১৮৫১&lt;ref name=&quot;Gov&quot;&gt;{{cite web | url=http://jorhat.gov.in/personalities-in-jorhat.html | title=Personalities | publisher=যোৰহাট জিলাৰ চৰকাৰী প'ৰ্টেল | accessdate=28 April 2020}}&lt;/ref&gt;
| birth_place = 
| death_date = ২১ এপ্ৰিল, ১৯০৭
| death_place = [[কলকাতা]]
| death_cause = 
| resting_place_coordinates =
| residence = 
| nationality = {{flag|India}}
| other_names = 
| ethnicity = 
| citizenship = ভাৰতীয়
| education = স্নাতক
| alma_mater = 
| occupation = চাহ খেতি আৰু ব্যৱসায়
| years_active =
| known_for = [[অসম চাহ|অসমৰ চাহ]] উদ্যোগৰ অন্যতম গুৰি ধৰোঁতা, [[উজনি অসম]]ৰ প্ৰথমজন স্নাতক
| notable_works = 
| home_town = [[যোৰহাট]]
| height = 
| predecessor = 
| successor = 
| religion = [[হিন্দু]]
| spouse = লীলাৱতী বৰুৱা, [[ত্ৰৈলোকেশ্বৰী বৰুৱা]]
| partner = 
| children = স্বৰ্ণশচী, দেৱেন্দ্ৰনাথ
| parents = হেমধৰ বৰুৱা
| awards = 
| signature = 
| website = 
| footnotes = 
| box_width = 
}}
ৰায়বাহাদুৰ '''জগন্নাথ বৰুৱা''' ({{lang-en|Jagannath Barooah}}) [[অসম চাহ|অসমৰ চাহ উদ্যোগৰ]] গুৰি ধৰোঁতা লোকসকলৰ মাজত অন্যতম। যোৰহাটত জীৱনকাল অতিবাহিত কৰা বৰুৱা আছিল [[উজনি অসম]]ৰ প্ৰথমজন স্নাতক। ১৯৩০ চনত [[যোৰহাট]]ত স্থাপন কৰা [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ পূব ভাৰত|উত্তৰ পূবৰ]] দ্বিতীয়খন মহাবিদ্যালয় অৰ্থাৎ [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ৰ নামকৰণো তেওঁৰ নামতে কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;জেবি&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ATPA&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.atpa.in/about.html | title=About us | publisher=Assam Tea Planters Assocition | accessdate=1 May 2020 | archivedate=17 April 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200417143520/http://www.atpa.in/about.html | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক উপাধি থকা তেৱেঁই অসমৰ প্ৰথমগৰাকী চাহ খেতিয়ক। ইংৰাজসকলে তেওঁক ৰায়বাহাদুৰ উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Gov&quot; /&gt;

==জন্ম আৰু শিক্ষা==
১৮৫১ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত যোৰহাটৰ ৰাজহাউলীত জগন্নাথ বৰুৱাৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ পিতৃ সংস্কৃতজ্ঞ&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt; হেমধৰ বৰুৱা আছিল অসমৰ এগৰাকী আগশাৰীৰ চাহ খেতিয়ক।&lt;ref name=&quot;ৱৰ্ল্ড&quot;&gt;{{cite web | url=https://worldteadirectory.com/pioneering-assamese-tea-estates/ | title=PIONEERING INDIGENOUS ASSAMESE TEA PLANTERS | publisher=World Tea Directory | accessdate=29 April 2020 | author=Davey, Tom}}&lt;/ref&gt; ১৮৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt; এফএ বা ফাৰ্ষ্ট আৰ্টছ পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰি বৰুৱাই জলপানি পাই [[কলকাতা]]ৰ প্ৰেসিডেন্সি কলেজত নামভৰ্তি কৰে। ১৮৬৮ চনত তেওঁ সেই কলেজৰ পৰা স্নাতক উপাধি লাভ কৰে। তেওঁ আছিল উজনি অসমৰ প্ৰথমজন স্নাতক; সেয়ে বি এ পাছ কৰি তেওঁ মানুহৰ মাজত 'বি-এ' জগন্নাথ নামেৰে জনাজাত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt; ইয়াৰ পিছতে ১৮৭৫ চনত তেওঁ সফলতাৰে অসামৰিক সেৱাত অৱত্তীৰ্ণ হৈ উপ-দণ্ডাধীশৰ পদবী লাভ কৰে যদিও অচিৰেই এই ক্ষেত্ৰখন এৰে।&lt;ref name=&quot;Gov&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Shodh&quot;&gt;{{cite web | url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/64252/13/13_chapter%205.pdf | title=Impact of British Administration on the inhabitants of the centres | publisher=Shodhganga | accessdate=1 May 2020}}&lt;/ref&gt;

==চাহ খেতিত মনোনিৱেশ==
অসামৰিক সেৱা এৰাৰ পিছত জগন্নাথ বৰুৱাই পিতৃ হেমধৰ বৰুৱা আৰু ভ্ৰাতৃ কৃষ্ণকান্ত বৰুৱাৰ সৈতে মিলি নিজাকৈ চাহ খেতি কৰিবলৈ অহোপুৰুষাৰ্থ কৰে আৰু সেইমতে লেটেকুজান গ্ৰাণ্ট ইংৰাজ চৰকাৰৰ পৰা ক্ৰয় কৰাৰ লগতে টিপমীয়া আৰু বচাবাৰীত চাহ বাগিছা খোলে। পিছলৈ তিৰুৱাল, বাঁহনি আৰু ৰৰৈয়াৰ বাগিছাও এই তালিকাত যোগ হয়।&lt;ref name=&quot;হিষ্ট'ৰিকেল&quot;&gt;{{cite web | url=http://teaworld.kkhsou.in/page-details.php?name=Historical-Background&amp;page=7b754482907ded13b55175661 | title=Historical Background | publisher=Tea World...an initiative of KKHSOU | Access date=1 May 2020 | access-date=1 May 2020 | archivedate=14 May 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210514215241/https://teaworld.kkhsou.in/page-details.php?name=Historical-Background&amp;page=7b754482907ded13b55175661 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে তিৰুৱাল চাহ বাগিছা ৰাধাকান্ত সন্দিকৈয়ে ক্ৰয় কৰিছিল আৰু জগন্নাথ বৰুৱাৰ সহযোগত ইয়াক পৰিচালনা কৰিছিল। ৰৰৈয়া বাগিছা জগন্নাথ বৰুৱা আৰু কৰ্ণেল ড° শিৱনাথ বৰাই যুটীয়াভাৱে ক্ৰয় কৰিছিল। আনহাতে চন্দ্ৰকান্ত গগৈয়ে বাঁহনিত বৰুৱাৰ সহযোগতেই চাহ খেতিৰ আৰম্ভণি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ৱৰ্ল্ড&quot; /&gt;

==সাৰ্ব্বজনীন সভা স্থাপন==
১৮৮৪ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত জগন্নাথ বৰুৱাৰ নেতৃত্বত [[যোৰহাট]]ত সাৰ্ব্বজনীন সভা&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt; নামেৰে এক ৰাজনৈতিক অনুষ্ঠান গঠন হয়। এই অনুষ্ঠানৰ মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল জনতাৰ আশা-আকাংক্ষাসমূহ ইংৰাজ চৰকাৰৰ সন্মুখত উপস্থাপন কৰা।&lt;ref name=&quot;নেহু&quot;&gt;{{cite web | url=http://dspace.nehu.ac.in/bitstream/1/11033/1/The%20jorhat%20(S%20Goswami).pdf | title=The Jorhat Sorbojanik Sabha : Its Role in Socio-Poloitical Awakening of Assam | accessdate=1 May 2020 | author=Goswami, Shrutidev}}&lt;/ref&gt; এই কামবোৰত মানিক চন্দ্ৰ বৰুৱা তেওঁৰ প্ৰধান সহযোগী আছিল। ছাত্ৰাৱস্থাতে তেওঁ মানিক চন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু ৰাধিকাৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ সৈতে গোট খাই জনহিতাৰ্থে সদৌ অসমৰ হৈ বৰলাট বাহাদুৰ নৰ্থব্ৰুকলৈ পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছিল। &lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;&gt;{{cite book | title=সোণালী পাঠ | publisher=বিভুভূষণ চৌধুৰী, চপলা বুক ষ্টল | author=[[অতুলচন্দ্ৰ হাজৰিকা]] | author's article name=বি-এ জগন্নাথ [মাণিক জগন্নাথ অসমৰ যুগল তৰা] | year=আগষ্ট, ১৯৪৭ | location=[[শ্বিলং]] | pages=১১১-১১৪ | isbn=১৫-১৯-১২-৬৪}}&lt;/ref&gt;

==ৰায়বাহাদুৰ উপাধি লাভ==
অসমৰ বাণিজ্যিক ক্ষেত্ৰখনলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে শাসনাধিস্থিত ইংৰাজ চৰকাৰে জগন্নাথ বৰুৱাক ''ৰায়বাহাদুৰ'' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল&lt;ref name=&quot;Gov&quot; /&gt; আৰু অধনুৱা মেজিষ্ট্ৰেট পাতিছিল। সপ্তম এডৱাৰ্ডৰ ৰাজ্যাভিষেকৰ বাবে তেওঁ নিমন্ত্ৰণ লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt;

==মৃত্যু==
১৯০৭ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত জগন্নাথ বৰুৱাৰ দেহাৱসান ঘটে। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৫৬ বছৰ।&lt;ref name=&quot;বি-এ জগন্নাথ&quot;/&gt;

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত ১৯৩৮ চনত জগন্নাথ বৰুৱাৰ নাতি মুৰুলীধৰ বৰুৱাই সমস্ত মাটিৰে সৈতে বাসগৃহ ''বৰপাত্ৰ কুটীৰ'' [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ৰ বাবে দান কৰে।&lt;ref name=&quot;জেবি&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.jbcollege.org.in/college.php | title=The College : A Peep in to the Past | publisher=জেবি কলেজৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট | accessdate=1 May 2020 | archivedate=10 April 2020 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410183503/http://www.jbcollege.org.in/college.php | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী]]</text>
      <sha1>opgs6odmcc6gg6rsraeyseep93vxkaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গাৰ্গী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66370</id>
    <revision>
      <id>634314</id>
      <parentid>620027</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T04:47:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21032" sha1="6swpi92lcmwdln9lgykjyxi2r01w4xq" xml:space="preserve">'''গাৰ্গী বাচকন্বী''' ({{lang-en|Gargi Vachaknavi}}, প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯মৰ পৰা ৭ম শতিকা) এগৰাকী প্ৰাচীন ভাৰতীয় দাৰ্শনিক আছিল। বৈদিক সাহিত্যত তেওঁক এগৰাকী মহান প্ৰাকৃতিক দাৰ্শনিক হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়,{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}&lt;ref name=Astra&gt;{{Cite web|url=http://www.astr.ua.edu/4000WS/GARGI.html|title=Gargi|publisher=University of Alabama Astronomy|access-date=2021-02-01|archivedate=2007-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070202085035/http://astr.ua.edu/4000WS/GARGI.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; বেদৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যাখ্যাকৰক,&lt;ref name=&quot;Mani&quot;&gt;{{cite book|author = Mani, Vettam|title = Puranic Encyclopaedia: A Comprehensive Dictionary With Special Reference to the Epic and Puranic Literature|url= https://archive.org/stream/puranicencyclopa00maniuoft/puranicencyclopa00maniuoft_djvu.txt |publisher = Motilal Banarsidass|year = 1975|location = Delhi|isbn = 0-8426-0822-2|author-link =Vettam Mani|pages=348&amp;ndash; 9}}&lt;/ref&gt; আৰু ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ জ্ঞান থকা ব্যক্তি হিচাপে ব্ৰহ্মবাদিনী বুলি জনা যায়। {{Sfn|Banerji|1989|p=614}} বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ ষষ্ঠ আৰু অষ্টম ব্ৰহ্মণম মতে বিদেহৰ ৰজা [[জনক]]ৰ দ্বাৰা আয়োজিত এক দাৰ্শনিক তৰ্ক ব্ৰহ্মযজ্ঞত অংশগ্ৰহণ কৰা হিচাপে তেওঁৰ নামৰ বিশিষ্ট উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁ এই ব্ৰহ্মযজ্ঞত আত্মাৰ বিষয়ত জটিল প্ৰশ্নৰে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰত্যাহ্বান জনাইছিল।{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sivanandaonline.org/graphics/spritual_life/ideal_for_women/the_culmination_selfhood.html?9d5ab6c0|title=The Virgin Philosopher|author=Swami Sivananda|publisher=sivanandaonline.org|author-link=Swami Sivananda}}{{Dead link|date=July 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[ঋকবেদ]]ৰ বহুতো শ্লোক ৰচনা কৰিছিল।{{Sfn|Mody|1999|p=125}} তেওঁ জীৱন ব্ৰহ্মচাৰ্য পালন কৰিছিল।{{Sfn|Kapur-Fic|1998|p=323}}{{Sfn|Kumar|2004|p=158}}

গৰ্গৰ ঋষিৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮০০-৫০০) বংশৰ বাচকন্ব ঋষিৰ কন্যা গাৰ্গীক তেওঁৰ দেউতাক আৰু ঋষি গৰ্গৰ নামেৰে গাৰ্গী বাচকন্বী হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল। সৰুৰে পৰাই তেওঁ বৈদিক শাস্ত্ৰৰ প্ৰতি তীব্ৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল আৰু দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত অতি দক্ষ হৈ পৰিছিল। বৈদিক কালত তেওঁ বেদ আৰু উপানিষদত অত্যন্ত জ্ঞানী হৈ পৰিছিল আৰু আন দাৰ্শনিকসকলৰ সৈতে বৌদ্ধিক বিতৰ্ক কৰিছিল। 

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
গাৰ্গী জীৱনকাল আনুমানিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱমৰ পৰা সপ্তম শতিকা আছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল বাচকন্ব ঋষি। ঋষি বাচকন্ব গৰ্গ ঋষিৰ বংশধৰ আছিল&lt;ref name=Astra/&gt;&lt;ref name=&quot;Great&quot;&gt;{{cite book | title=Great Women of India | year = 2005 | series = Know India | publisher = Prabhat Prakashan | isbn=978-81-87100-34-8 | page = 15 }}&lt;/ref&gt; গাৰ্গীৰ নাম দেউতাক আৰু ঋষি গৰ্গৰ নামেৰে গাৰ্গী বাচকন্বী হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল। সৰুৰে পৰাই তেওঁ অতি বুদ্ধিমতী আছিল। তেওঁ [[বেদ]] আৰু শাস্ত্ৰৰ জ্ঞান অৰ্জন কৰিছিল আৰু দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ হৈছিল। তেওঁ আনকি জ্ঞানত পুৰুষক অতিক্ৰম কৰিছিল&lt;ref name=&quot;Great&quot;/&gt;

==পৰৱৰ্তী জীৱন==
গাৰ্গী, বেদভা প্ৰতিথৈ আৰু [[মৈত্ৰেয়ী]] [[উপনিষদ]]ত উল্লিখিত বিশিষ্ট মহিলাসকলৰ অন্যতম।{{Sfn|Mookerji|1998|p=171}} তেওঁ বৈদিক কালৰ পুৰুষৰ দৰে বেদ আৰু উপানিষদত জ্ঞানী আছিল আৰু বিতৰ্কত পুৰুষ-দাৰ্শনিকসকলক ভালদৰে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব পাৰিছিল৷{{Sfn|O'Malley|1970|p=331}} অশ্বল্যায়নৰ গৃহ সূত্ৰসমূহত তেওঁৰ উল্লেখ পোৱা যায়।{{Sfn|Gadkari|1996|p=86}} তেওঁ এগৰাকী আগশাৰীৰ পণ্ডিত আছিল যিয়ে শিক্ষা প্ৰচাৰৰ বাবে সমৃদ্ধ অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;Great&quot;/&gt;
গাৰ্গীয়ে গৰ্গ ঋষিৰ ওচৰত দৰ্শনৰ শিক্ষা লাভ কৰিছিল। মিথিলাৰ ৰজা জনকৰ দৰবাৰত গাৰ্গীক নৱৰত্ন) হিচাপে সন্মানিত কৰা হৈছিল। 

==গাৰ্গী-যাজ্ঞবল্ক্য সংবাদ==
বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ মতে প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিদেহ (মিথিলা) ৰাজ্যৰ ৰজা [[জনক]] দৰ্শনৰ বৰ গুণগ্ৰাহী আছিল। তেওঁ ৰাজসুয় যজ্ঞ পাতি ওচৰ-পাজৰৰ পণ্ডিতমণ্ডলীক নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু যি তৰ্কযুদ্ধত জিকিব তেওঁক একহাজাৰ গাই গৰু পুৰস্কাৰ দিব বুলি ঘোষনা কৰিছিল আৰু গাইবোৰৰ শিংবোৰ দহতোলা দহতোলা সোণেৰে বন্ধোৱা আছিল। তৰ্ক আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যই এজন শিষ্যক সকলো গাই নিজৰ আশ্ৰমলৈ নিবলৈ আদেশ দিলে। এই কথাত অন্যান্য পণ্ডিতসকল ক্ষুণ্ণ হ'ল। যাজ্ঞবল্ক্যই মধুৰ বচনেৰে ক'লে যে গাইখিনি তেওঁৰ প্ৰয়োজন হৈছে। তেতিয়া ৰজাই যাজ্ঞবল্ক্যৰ লগত তৰ্ক কৰিবলৈ আঁঠগৰাকী পণ্ডিত নিজেই নিৰ্বাচিত কৰি দিলে। এই আঠ গৰাকীৰ ভিতৰত মহিলা একমাত্ৰ গাৰ্গীয়েই আছিল আৰু তেওঁৰ ক্ৰমিক নম্বৰ আছিল সাত। এজন এজনকৈ সেইদিনৰ বিখ্যাত পণ্ডিত অশ্বল, অৰ্থভাগ, ভূজ্য, উদ্দালক, উষস্ত সহ সাতজনক যাজ্ঞবল্ক্যই সহজেই পৰাস্ত কৰিলে।&lt;ref name=&quot;Great&quot;/&gt;

প্ৰথমে ঋষি অশ্বলে প্ৰশ্ন কৰিলে,-&quot;হে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্য, সকলো জীৱ মৃত্যুৰ অধীন, তেনেহ'লে মৃত্যুৰ পৰা সাৰিবৰ উপায় কি?
যাজ্ঞবল্ক্যই উত্তৰ দিলে,-&quot;অগ্নি আৰু বাক্যৰ দ্বাৰা। কাৰণ বাক্যই যজ্ঞৰ হোতা, বাক্যই অগ্নি, বাক্যই মুক্তিৰ উপায়।{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}

শেষত গাৰ্গীৰ পাল পৰিল। হাঁহি মুখে গাৰ্গীয়ে ঘোষণা কৰিলে যে পৰাজিত হ'লে তেওঁ আনন্দেৰে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব মানি লব। যাজ্ঞবল্ক্যক হৰুৱাব পৰা পণ্ডিত লোক ভাৰতত বিৰল সেইকথা গাৰ্গীয়েও ভালকৈ জানিছিল। তাৰপিছত বিখ্যাত গাৰ্গী-যাজ্ঞবল্ক্য সংবাদ আৰম্ভ হৈছিল। এই গোটেই আলোচনাত গাৰ্গীয়ে ঋষিক 'হে ঋষি যাজ্ঞবল্ক্য'আৰু ঋষিয়েও গাৰ্গীক 'ভদ্ৰে বিদুষী গাৰ্গী' বুলি সম্বোধন কৰিছিল।{{Sfn|Mookerji|1998|p=129}}{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}
 

গাৰ্গীয়ে পৃথিৱীৰ সৃষ্টিতত্ত্বৰ ওপৰত প্ৰথমে প্ৰশ্ন কৰিলে।{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}}
{{Cquote|গাৰ্গী: বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডখন সৃষ্টি হৈছে বিভিন্ন উপাদান লগ হৈ। এতিয়া কওকচোন পানীৰ উপাদান কি কি?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: পানীৰ উপাদান বতাহ।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী :বতাহনো কিহেৰে তৈয়াৰী?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: বতাহৰ উপাদান আকাশ।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: আকাশৰ এককনো কি?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: আকাশৰ উপাদান আদিত্য বা সূৰ্য।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: তেতিয়াহ'লে সূৰ্য্যৰ এককনো কি?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: চন্দ্ৰ&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: চন্দ্ৰৰ একক কি?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: চন্দ্ৰৰ একক নক্ষত্ৰ।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: নক্ষত্ৰৰ উপাদান কি?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: দেৱতাসকল&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: দেৱতাসকলৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হ'ল?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: তেওঁলোকৰ সৃষ্টি হৈছে ইন্দ্ৰৰপৰা।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: তেতিয়া হ'লে কওকচোন ইন্দ্ৰৰ সৃষ্টি হৈছিল কেনেকৈ?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: ইন্দ্ৰৰ সৃষ্টি হৈছিল প্ৰজাপতিৰ পৰা।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: মই জানিব বিচাৰো প্ৰজাপতিৰ সৃষ্টি কেনেকৈ হৈছিল?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: পৰম ব্ৰহ্মৰ পৰা।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: মই জানিব বিচাৰো ব্ৰহ্মৰ উপাদান কি?অৰ্থাৎ কি বস্তুৰ পৰা ব্ৰহ্মৰ সৃষ্টি হৈছিল?{{Sfn|Glucklich |2008|pp=64&amp;ndash; 65}}}}

এই কথাৰ কোনো উত্তৰ দিব নোৱাৰি যাজ্ঞবল্ক্য খঙত ক'ব নোৱাৰা হৈ পৰিল। গাৰ্গীৰ নিৰ্ভয়তা দেখি যাজ্ঞবল্ক্যই খঙেৰে ক'লে,-&quot;আপুনি মনে মনে থাকক ভদ্ৰমহিলা গাৰ্গী, আৰু প্ৰশ্ন নকৰিব। বেদৰ নিয়ম আপুনি লঙ্ঘন কৰিছে। আৰু জানিব বিচাৰিলে আপোনাৰ মূৰটো খহি পৰিব। আপুনি মানসিক ভাৰসাম্য হেৰুৱাব।&quot; যাজ্ঞবল্ক্যৰ নিচিনা এজন জ্ঞানী ঋষিয়েও গাৰ্গীক নাৰী হিচাবেহে চালে শেষত। নিজৰ সমকক্ষ এজন ঋষিৰ দৃষ্টিৰে নাচালে। যাজ্ঞবল্ক্যৰ কথাত স্তম্ভিত হৈ গাৰ্গীয়ে আৰু একো নকৈ বহি পৰিল। অন্য পণ্ডিতসকলে যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰশ্ন নকৰি আগতেই পৰাজয় স্বীকাৰ কৰি ল'লে৷{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}} 

তাৰপিছতেই উদ্দালক উঠিল। তেওঁ বহোঁতেই গাৰ্গী আকৌ উঠিল। যাজ্ঞবল্ক্যৰ আগত দ্বিতীয় বাৰ উঠাৰ সাহস কাৰোৱেই নাছিল। কিন্তু গাৰ্গী আছিল অসামান্য বেদজ্ঞানী। ব্ৰাহ্মণ সকলক বন্দনা কৰি তেওঁ ক'লে আপোনালোকে অনুমতি দিলে মই আৰু দুটা প্ৰশ্ন ঋষি যাজ্ঞবল্ক্যক কৰোঁ। তাৰ উত্তৰ দিব পাৰিলেই বুজা যাব যাজ্ঞবল্ক্য আমাৰ মাজত সকলোতকৈ শ্ৰেষ্ঠ। 

সভাৰ সকলো পণ্ডিতেই অনুমতি দিলে আৰু গাৰ্গীয়ে যাজ্ঞবল্ক্যক প্ৰশ্ন কৰিলে,{{Sfn|Carmody|Brink|2013|p=95}}
{{Cquote|যাজ্ঞবল্ক্য, এই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ মাজত স্বৰ্গ, মৰ্ত্য,পাতাল,অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যত কিহত অধিষ্ঠিত হৈ আছে?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: আকাশত বা অনন্তত প্ৰতিস্থিত।&lt;/br&gt;
গাৰ্গী: উত্তম। পিছে এই আকাশনো ক'ত আছে?&lt;/br&gt;
যাজ্ঞবল্ক্য: যিজনক কোনেও নেদেখে, কিন্তু তেওঁ সকলোকে দেখে, যাৰ কথা কোনেও নুশুনে কিন্তু তেওঁ সকলো শুনে, যিজনক কোনেও বুজিব নোৱাৰে কিন্তু তেওঁ সকলো জানে সেই অক্ষয় বা শাশ্বতেই আকাশৰ ভিত্তি। আৰু এই অক্ষয়েই হ'ল পৰমব্ৰহ্ম। যাৰ কোনো বৰ্ণ-গন্ধ-স্বাদ-আকাৰ-অবয়ব নাই। এই চিৰ-শাশ্বত বা অবিনশ্বৰ বা অক্ষয়ৰ নিৰ্দেশত চন্দ্ৰ,সূৰ্য্য, নক্ষত্ৰ, গ্ৰহ, উপগ্ৰহ আদি নিজৰ স্থানত নিজৰ কামত উপবিষ্ট হৈ আছে। দীৰ্ঘ তপস্যাৰ পিচতো যদি সেই পৰমব্ৰহ্মৰ উপলব্ধি কৰিব পৰা নাযায় তেনেহ'লে সেই তপস্যা বৃথা। 
এইটোৱেই চূড়ান্ত উত্তৰ।&lt;/br&gt;
গাৰ্গীয়ে হাঁহি মুখে ক'লে,-&quot; যাজ্ঞবল্ক্য, আপুনিয়েই সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ। আমাৰ মাজত কোনো নাই যি আপোনাক পৰাজয় কৰিব পাৰিব।&quot;{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}{{Sfn|Glucklich |2008|pp=64&amp;ndash; 65}}}}
এই জ্ঞানেই প্ৰকৃত অনন্ত। ছান্দোগ্য উপনিষদৰ সপ্তম অধ্যায়ত এইখিনি উল্লিখিত আছে।{{Sfn|Mookerji|1998|p=129}}{{Sfn|Ahuja|2011|p=34}}

==গ্ৰন্থৰাজি==
*{{cite book|last= Ahuja |first=M.L. |title=Women in Indian Mythology |url=https://books.google.com/books?id=day64iGXDFAC&amp;pg=PT34|year=2011|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-2171-4}}
*{{cite book|last= Banerji |first=Sures Chandra |title=A Companion to Sanskrit Literature: Spanning a Period of Over Three Thousand Years, Containing Brief Accounts of Authors, Works, Characters, Technical Terms, Geographical Names, Myths, Legends, and Several Appendices|url=https://books.google.com/books?id=JkOAEdIsdUsC&amp;pg=PA614|date=1 January 1989|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0063-2}}
*{{cite book|last1= Carmody |first1=Denise |last2= Brink |first2=T. |title=Cengage Advantage Books: Ways to the Center: An Introduction to World Religions|url=https://books.google.com/books?id=3UkWAAAAQBAJ&amp;pg=PA95|date=1 January 2013|publisher=Cengage Learning|isbn=978-1-285-41529-1}}
*{{cite book|last= Gadkari|first=Jayant |title=Society and Religion: From Rugveda to Puranas|url=https://books.google.com/books?id=Zst_7qaatp8C&amp;pg=PA86|date=1 January 1996|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7154-743-2}}
*{{cite book|last= Glucklich |first=Ariel |title=The Strides of Vishnu : Hindu Culture in Historical Perspective: Hindu Culture in Historical Perspective|url=https://books.google.com/books?id=KtLScrjrWiAC&amp;pg=PA64|date=11 April 2008|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-971825-2}}
*{{cite book|series=Know India|title=Great Women of India|url=https://books.google.com/books?id=x74ag_GMkTcC&amp;pg=PA15|year=2005|publisher=PrabhatPrakashan|isbn=978-81-87100-34-8}}
*{{cite book|last= Kapur-Fic |first=Alexandra R. |title=Thailand: Buddhism, Society, and Women|url=https://books.google.com/books?id=kaBW8Ao-18oC&amp;pg=PA323|date=1 January 1998|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-360-1}}
*{{cite book|last= Kumar|first=Raj|title=Essays on Social Reform Movements|url=https://books.google.com/books?id=C7SQW69LLSIC&amp;pg=PA158|date=1 January 2004|publisher=Discovery Publishing House|isbn=978-81-7141-792-6}}
*{{cite book|last= Mody |first=Rekha |title=A Quest for Roots: Stree Shakti|url=https://books.google.com/books?id=dWgaAAAAYAAJ|year=1999|publisher=Stree Shakti}}
*{{cite book|last= Mookerji|first=Radha Kumud |title=Ancient Indian Education: Brahmanical and Buddhist|url=https://books.google.com/books?id=mjFfqpq7HhkC&amp;pg=PA171|date=1 January 1998|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-0423-4}}
*{{cite book|last= O'Malley|first=Charles Donald |title=The History of Medical Education: An International Symposium Held February 5-9, 1968|url=https://books.google.com/books?id=afYzWG1FLroC&amp;pg=PA331|year=1970|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-01578-4}}
==তথ্য উৎস==
{{ৰেফলিষ্ট}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://web.archive.org/web/20150402131943/http://www.women-philosophers.com/Gargi.html মহিলা দাৰ্শনিকসকল]
* [http://creative.sulekha.com/gargi-the-first-woman-philosopher-of-the-world-and-wisdom-of-vedic-times_81307_blog গাৰ্গী, প্ৰথম মহিলা দাৰ্শনিক] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260412203931/http://creative.sulekha.com/gargi-the-first-woman-philosopher-of-the-world-and-wisdom-of-vedic-times_81307_blog |date=2026-04-12 }}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় দাৰ্শনিক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]]</text>
      <sha1>6swpi92lcmwdln9lgykjyxi2r01w4xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71366</id>
    <revision>
      <id>634319</id>
      <parentid>422648</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48103-84</username>
        <id>51534</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8333" sha1="35jt1vdcu8vhgv5fbdmgc7bb3segc06" xml:space="preserve">{{Infobox oil refinery
| name = নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ
| image = 
| image alt = 
| caption = 
| location_map = India Assam#India
| location_map_width = 
| location_map_text = 
| coordinates = {{coord|26.5786|N|93.7848|E|type:landmark|display=inline,title}}
| coordinates_ref = 
| country = [[ভাৰত]]
| state = [[অসম]]
| city = [[নুমলীগড়]]
| founded = {{Start date|1999}}
| operator = 
| owner = [[অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড]]&lt;br&gt;[[অসম চৰকাৰ]]&lt;br&gt;ইঞ্জিনিয়াৰৰ্ছ ইণ্ডিয়া লিমিটেড
| capacity = বছৰি ৩ নিযুত মেট্ৰিক টন
| capacity_bbl/d = 
}}

'''নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰ''' ({{lang-en|Numaligarh Refinery}}) [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ খুমটাই সমজিলাৰ নুমলীগড়ত অৱস্থিত এটা খাৰুৱা তেলৰ শোধনাগাৰ। [[অসম আন্দোলন]]ৰ পাছত হোৱা স্বাক্ষৰিত হোৱা চুক্তি অনুসাৰে চতুৰ্থটো ৩ মিলিয়ন মেট্ৰিক টন ক্ষমতাৰ শোধনাগাৰটো স্থাপন কৰা হৈছিল। এই শোধনাগাৰটোৰ ১২.৩৪ শতাংশৰ অংশীদাৰ হৈছে অসম চৰকাৰ। ১৯৯৯ চনত ২৭২৪ কোটি টকাত নুমলীগড়ত ভাৰতীয় প্ৰযুক্তিৰ আধাৰত এই শোধনাগাৰটো মুকলি কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;শোধনাগাৰকেইটা&quot;&gt;{{cite journal | title= অসমৰ শোধানাৰকেইটা | author= পৰমেশ দেৱ চৌধুৰী | journal= দৈনিক জনমভূমি | year= ২০১৩ | month= ২৯ অক্টোবৰ | pages= ৪ পৃষ্ঠা}}&lt;/ref&gt; ই [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ অধীনস্থ অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড (৮০.১৬%) আৰু [[অসম চৰকাৰ]]ৰ (১৫.৪৭%) আৰু ইঞ্জিনিয়াৰৰ্ছ ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ (৪.৩৭%) মাজত এক যৌথ উদ্যোগ।

==পটভূমি==
১৯৭৯ চনৰ পৰা ১৯৮৫ চনলৈকে অবৈধ অনুপ্ৰবেশকাৰীসকলৰ বিৰুদ্ধে [[অসম]]ত [[অসম আন্দোলন]] চলিছিল। ইয়াক স্বাধীন [[ভাৰত]]ৰ অন্যতম শক্তিশালী আন্দোলন হিচাপে গণ্য কৰা হয়। [[সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা]] আৰু &quot;সদৌ অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদ&quot;এ [[অসম]] আন্দোলনৰ নেতৃত্ব বহন কৰিছিল&lt;ref name=&quot;digi&quot;&gt;[http://dm.architexturez.org/digitalNE/assam%20agitation.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725013418/http://dm.architexturez.org/digitalNE/assam%20agitation.htm |date=2011-07-25 }}Digital NorthEast, আহৰণ ১১.১০.২০১১&lt;/ref&gt;। অহিংস হিচাপেই আৰম্ভ হোৱা এই আন্দোলন পিছলৈ [[নেলীৰ হত্যাকাণ্ড]]কে ধৰি কিছু পৰিমাণে হিংসাত্মক হৈ পৰিছিল। ১৯৮৫ চনত আন্দোলনৰ নেতাসমূহ আৰু [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মাজত হোৱা [[অসম চুক্তি]] মতে অসম আন্দোলনৰ অন্ত পৰে। এই চুক্তিত আন কেইবাটাও চৰ্তৰ লগতে গোলাঘাট জিলাৰ নুমলীগড়ত তেল শোধনাগাৰ স্থাপন কৰাও অন্যতম চৰ্ত আছিল।&lt;ref&gt;[http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/assam/documents/papers/assam_accord_1985.htm#Assam_Accord]Tripartite talks to review the implementation of the Assam Accord
held in New Delhi on 31.05.2000, আহৰণ ১১.১০.২০১১&lt;/ref&gt;

==বৰ্তমান স্থিতি==
২০১৪ চনলৈকে নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰৰ ক্ষমতা প্ৰতি বছৰে ৩ নিযুত মেট্ৰিক টন আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Numaligarh Refinery expansion project to cost Rs 20,000 cr|url=http://www.business-standard.com/article/companies/numaligarh-refinery-expansion-project-to-cost-rs-20-000-cr-114112501381_1.html|date=25 November 2014|access-date=5 July 2016|work=Business Standard}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত অৰ্থনৈতিক পৰিক্ৰমা বিষয়ক কেবিনেট কমিটিয়ে শোধনাগাৰটোৰ ক্ষমতা প্ৰতি বছৰে ৯ নিযুত মেট্ৰিক টনলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindu.com/business/numaligarh-refinery-capacity-to-be-tripled/article26006980.ece|title=Numaligarh refinery capacity to be tripled|work=The Hindu|date=16 January 2019|access-date=13 May 2019}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ]] নিৰ্বিনিয়োজন নীতিৰ আধাৰত নুমলীগড় শোধনাগাৰৰ ভাৰত পেট্ৰ’লিয়াম কৰ্পৰেচন লিমিটেডৰ হাতত থকা ৬১.৬৫ শতাংশ শ্বেয়াৰ অইল ইণ্ডিয়া লিমিটেড, অসম চৰকাৰ আৰু ইঞ্জিনিয়াৰৰ্ছ ইণ্ডিয়া লিমিটেডক বিক্ৰী কৰা হয়। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ৯৮৭৫.৯৬ কোটি টকাত ভাৰত পেট্ৰ'লিয়ামৰ অংশীদাৰীত্ব বিক্ৰী কৰি অন্য তিনিটা ৰাজহুৱা খণ্ডলৈ হস্তান্তৰ কৰে। এই চুক্তি অনুসৰি ভাৰত পেট্ৰ’লিয়াম কৰ্পৰেচন লিমিটেডৰ ৬১.৬৫ শতাংশ শ্বেয়াৰৰ পৰা অইলে ৫৪.১৬ শতাংশ, অসম চৰকাৰে ৩.১২ শতাংশ শ্বেয়াৰ ক্ৰয় কৰে। ইয়াৰ ফলত অইলৰ অংশীদাৰীত্ব ২৬ শতাংশৰ পৰা ৫৪.১৬ শতাংশ বৃদ্ধি হৈ ৮০.১৬ শতাংশ হয়, অসম চৰকাৰৰ অংশীদাৰীত্ব ১২.৩৫ শতাংশৰ পৰা ১৫.৪৭ শতাংশ হয়। নতুনকৈ ই আই এল অৰ্থাৎ ইঞ্জিনিয়াৰৰ্ছ ইণ্ডিয়া লিমিটেডে ৪.৩৭ শতাংশ শ্বেয়াৰৰ অংশীদাৰ হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/no-privatisation-of-nrl-oil-assam-government-engineers-india-limited-bought-shares-of-nrl-manju-b-104655.html|title=ব্যক্তিগতকৰণ হোৱা নাই নুমলীগড় তেল শোধনাগাৰৰ। অইল, অসম চৰকাৰ আৰু ইঞ্জিনিয়াৰৰ্ছ ইণ্ডিয়া লিমিটেডৰ অধীনলৈ গ'ল NRL|work=নিউজ ১৮ অসম/নৰ্থইষ্ট|date=৩০ মাৰ্চ ২০২১|access-date=৩০ মে' ২০১৯}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:কোম্পানী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ তেল শোধনাগাৰ]]</text>
      <sha1>35jt1vdcu8vhgv5fbdmgc7bb3segc06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছিলভিয়া প্লাথ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>76781</id>
    <revision>
      <id>634330</id>
      <parentid>322686</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T07:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41145" sha1="5m8c4uf4cwwqvbbit0fh4blwkkp0vj3" xml:space="preserve">{{Infobox writer
|name = ছিলভিয়া প্লাথ
|image = Sylvia Plath.jpg
|alt = A black-and-white photo of a woman with her hair up, looking to the left of the camera lens
|caption = ১৯৬১ চনত পাথ,&lt;br&gt;তেওঁৰ লণ্ডনৰ ঘৰত
|pseudonym = ভিক্টোৰিয়া লুকাছ
|birth_date = {{Birth date|mf=yes|1932|10|27}}
|birth_place = বষ্টন,আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|death_date = {{Death date and age |1963|02|11 |1932|10|27 |mf=yes}}
|death_place = লণ্ডন, [[ইংলেণ্ড]]
|resting_place = হেপ্টনষ্টল চাৰ্চ, ৱেষ্ট য়ৰ্কচায়াৰ, [[ইংলেণ্ড]]
|occupation = {{hlist |কবি|ঔপন্যাসিক |চুটি গল্প লেখক}}
|alma_mater = স্মিথ কলেজ&lt;br&gt;নিউনহাম কলেজ, কেমব্ৰিজ 
|language = ইংৰাজী
|period = ১৯৬০-৬৩
|genre = {{hlist |কবিতা |কল্পকাহিনী |চুটি গল্প}}
|movement = স্বীকাৰোক্তিমূলক কবিতা (Confessional poetry)
|notableworks = ''দ্য বেল ঝাৰ'' আৰু ''এৰিয়েল''
|spouse = {{marriage|টেড হিউজ|1956}}
|children = {{ubl|ফ্ৰিডা হিউজ|নিকোলাচ হিউজ}}
|relatives = {{ubl|অ’ট’ প্লাথ (দেউতাক)|অ’ৰেলিয়া স্কুবাৰ(মাক)}}
|awards = {{ubl|ফুল্ব্ৰাইট বৃত্তি|{{awd|award=গ্লাচক’ক প্ৰাইজ|year=১৯৫৫}}|{{awd|award=কবিতাৰ বাবে পুলিৎজাৰ বঁটা|year=১৯৮২|title=দ্য কলেক্টেড পয়েম}}}}
|signature = Sylvia Plath signature (Mademoiselle 1953).svg
|signature_alt = Sylvia Plath
}}

'''ছিলভিয়া প্লাথ''' ({{lang-en|Sylvia Plath}}; {{IPAc-en|p|l|æ|θ}}; জন্ম: ২৭ অক্টোবৰ, ১৯৩২; মৃত্যু: ১১ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৬৩) এগৰাকী আমেৰিকান কবি, ঔপন্যাসিক আৰু চুটি গল্প লেখক। কবিতাৰ মাধ্যমেৰে ''কনফেচনেল পয়েট্ৰি''ৰ ধাৰাটো আগবঢ়াই নিয়াৰ বাবে প্লাথক বিশেষ শ্ৰেয় প্ৰদান কৰা হয়। প্লাথ তেওঁৰ প্ৰকাশিত কাব্য-সংকলন ''দ্য ক’ল’চাছ এণ্ড আডাৰ পয়েমচ্‌'' (১৯৬০) আৰু ''এৰিয়েল'' (১৯৬৫)ৰ লগতে তেওঁৰ চুটি আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাস ''দ্য বেল ঝাৰ''ৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ, যিখন ১৯৬৩ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হোৱাৰ ঠিক আগে আগে প্ৰকাশ হৈছিল। পূৰ্বতে অপ্ৰকাশিত লেখাসমূহৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰে ''দ্য কলেক্টেড পয়েম'' প্ৰকাশ হৈছিল ১৯৮১ চনত। এই সংকলনখনৰ বাবে প্লাথে ১৯৮২ চনত পুলিৎজাৰ বঁটাৰে পুৰস্কৃত হৈছিল। মৰণোত্তৰভাৱে এই বঁটা লাভ কৰা প্লাথ হৈছে চতুৰ্থগৰাকী ব্যক্তি। &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kihss |first1=Peter |title=Sessions, Sylvia Plath and Updike Are Among Pulitzer Prize Winners |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/98/03/01/home/plath-pulitzer.html |access-date=10 March 2021 |work=[[The New York Times]] }}&lt;/ref&gt;

মাচাচুচেটছৰ বষ্টনত প্লাথে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু অধ্যয়ন কৰিছিল স্মিথ কলেজ আৰু কেমব্ৰিজৰ নিউনহাম কলেজ, [[ইংলেণ্ড|ইংলেণ্ডত]]। তেওঁ ১৯৫৬ চনত সহকবি টেড হিউজক বিয়া কৰায় আৰু তেওঁলোকে একেলগে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত]] আৰু তাৰ পিছত [[ইংলেণ্ড|ইংলেণ্ডত]] বাস কৰে। তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক অশান্ত আছিল আৰু তেওঁৰ চিঠিবোৰত প্লাথে স্বামীৰ হাতেৰে উৎপীড়নৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/books/2017/apr/11/unseen-sylvia-plath-letters-claim-domestic-abuse-by-ted-hughes|title=Unseen Sylvia Plath letters claim domestic abuse by Ted Hughes|last=Kean|first=Danuta|date=11 April 2017|work=The Guardian|access-date=9 March 2021|issn=0261-3077|quote=The letters are part of an archive amassed by feminist scholar Harriet Rosenstein seven years after the poet’s death, as research for an unfinished biography. }}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত পৃথক হোৱাৰ আগতে, তেওঁলোক দুটি সন্তানৰ পিতৃ-মাতৃ হৈছিল। 

প্ৰাপ্তবয়স্ক জীৱনৰ বেছিভাগ সময় প্লাথ ক্লিনিকেলী ডিপ্ৰেছড (হতাশাগ্ৰস্ত) আছিল আৰু ইলেক্ট্ৰক’নভালচিভ থেৰাপীৰে তেওঁক বহুবাৰ চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হৈছিল। ১৯৬৩ চনত প্লাথে আত্মহনন কৰে। 

==ব্যক্তিগত জীৱন তথা কৰ্মজীৱন==
===জীৱনৰ প্ৰথমছোৱা===
১৯৩২ চনৰ ২৭ অক্টোবৰত মাচাচুচেটছৰ বষ্টনত ছিলভিয়া প্লাথৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.poets.org/poetsorg/poet/sylvia-plath |title=Sylvia Plath – Poet &amp;#124; Academy of American Poets |publisher=Poets.org |date= February 4, 2014|access-date=March 9, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;&gt;{{Cite ODNB|id=37855|title=Plath [married name Hughes], Sylvia|last1=Brown|first1=Sally|last2=Taylor|first2=Clare L.|year=2017}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মাতৃ অ’ৰেলিয়া স্কুবাৰ প্লাথ (১৯০৬-১৯৯৪) অষ্ট্ৰিয়ান বংশোদ্ভূত দ্বিতীয় প্ৰজন্মৰ আমেৰিকান আছিল আৰু তেওঁৰ দেউতাক অ’ট’ প্লাথ (১৮৮৫-১৯৪০) আছিল [[জাৰ্মানী|জাৰ্মানীৰ]] গ্ৰাবোৰৰ।&lt;ref&gt;Kirk (2004) [https://books.google.com/books?id=NBlJYGHVESwC&amp;pg=PA9 p. 9]&lt;/ref&gt; অ’ট’ প্লাথ এজন পতঙ্গবিদ আছিল আৰু বষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জীৱ-বিজ্ঞান বিভাগত অধ্যাপনা কৰিছিল। তেওঁ মৌমাখি প্ৰজাতিৰ ''বাম্বলবী'' পতংগৰ বিষয়ে এখন কিতাপ লিখিছিল। &lt;ref name=&quot;Axelrod&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Axelrod |first=Steven |date=April 24, 2007 |orig-year=First published &lt;!--September 17, --&gt;2003 |title=Sylvia Plath |encyclopedia=[[The Literary Encyclopedia (English)|The Literary Encyclopedia]] |url=http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&amp;UID=3579 |access-date=June 1, 2007 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

১৯৩৫ চনৰ ২৭ এপ্ৰিলত, প্লাথৰ ভায়েক ৱাৰেনৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt; ১৯৩৬ চনত পৰিয়ালটো মাচাচুচেটছৰ জামাইকা প্লেইনৰ ২৪ প্ৰিন্স ষ্ট্ৰীটৰ পৰা ৯২ জনছন এভিনিউ, ৱিনথ্ৰপলৈ স্থানান্তৰিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |last=Steinberg |first=Peter K. |year=2007 |orig-year=First published 1999 |url=http://www.sylviaplath.info/biography.html |title=A celebration, this is |work=sylviaplath.info |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319215120/http://www.sylviaplath.info/biography.html |archive-date=March 19, 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ৱিনথ্ৰপত থাকোঁতেই, আঠ বছৰ বয়সত বষ্টন হেৰাল্ডৰ শিশু শাখাত প্লাথৰ প্ৰথমটো কবিতা প্ৰকাশ হয়।&lt;ref&gt;Kirk (2004) p. 23&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী কেইবছৰমানত আঞ্চলিক আলোচনী আৰু বাতৰি কাকতত প্লাথৰ একাধিক কবিতা প্ৰকাশ পায়।&lt;ref name=&quot;poets1&quot;&gt;{{cite web |title=Sylvia Plath |publisher=Academy of American Poets |url=https://www.poets.org/poetsorg/poet/sylvia-plath |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204042226/https://www.poets.org/poetsorg/poet/sylvia-plath |archive-date=February 4, 2017 |url-status=live|date=February 4, 2014 }}&lt;/ref&gt; ১১ বছৰ বয়সত প্লাথে এখন আলোচনী ৰাখিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;poets1&quot;/&gt; লিখাৰ উপৰিও, এগৰাকী শিল্পী হিচাপেও প্লাথৰ সম্ভাৱনীয়তা প্ৰকাশ পাইছিল; ১৯৪৭ চনত ''স্কলাষ্টিক আৰ্ট এণ্ড ৰাইটিং এৱাৰ্ডছ''ৰ পৰা প্লাথ তেওঁৰ চিত্ৰসমূহৰ বাবে পুৰস্কৃত হয়।&lt;ref&gt;Kirk (2004) p. 32&lt;/ref&gt; ''তেওঁৰ তৰুণ বয়সত প্লাথ উচ্চাভিলাষাৰে সফলতাৰ দিশে ধাৱিত হৈছিল। ''&lt;ref name=&quot;poets1&quot;/&gt; প্লাথৰ আই কিউ (IQ) আছিল প্ৰায় ১৬০।&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=PynC8TFoqOYC&amp;pg=PA27 |title=Sylvia Plath: Method and Madness |page=27 |last=Butscher |first=Edward |publisher=IPG |date=2003 |isbn=978-0971059825}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=cpc7CJH1-s8C&amp;pg=RA1-PA388 |title=Encyclopedia of Creativity, Two-Volume Set |page=388 |editor1-last=Runco |editor1-first=Mark A. |editor2-last=Pritzker |editor2-first=Steven R.| publisher=Academic Press |date=1999 |isbn=978-0122270758}}&lt;/ref&gt;

১৯৪০ চনৰ ৫ নৱেম্বৰ তাৰিখে, প্লাথৰ আঠ বছৰীয়া জন্মদিনৰ পাছত তেওঁৰ দেউতাক অ’ট’ প্লাথৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;Axelrod&quot;/&gt; দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত প্লাথৰ বিশ্বাস দোলায়িত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী গোটেই জীৱনকালছোৱা প্লাথে ধৰ্ম সম্পৰ্কে দ্বিধাগ্ৰস্ততা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;Peel (2007) pp. 41–44&lt;/ref&gt; দেউতাকৰ কবৰ দৰ্শনৰ পাছত প্লাথে তেওঁৰ &quot;Electra on Azalea Path&quot; কবিতাটো লিখি উলিয়াইছিল। স্বামীৰ মৃত্যুৰ পিছত, ১৯৪২ চনত, দুয়োটা সন্তান আৰু পিতৃ-মাতৃ সহ অ’ৰেলিয়া ২৬ এলমউড ৰোড, ৱেলেছলী, মাচাচুচেটছলৈ গুচি আহিছিল। ইয়াৰপৰাই ১৯৫০ চনত ছিলভিয়াই হাইস্কুলীয়া শিক্ষা সাং কৰে।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;

===কলেজীয়া দিনবোৰ আৰু হতাশা===
[[File:Smith College.jpg|alt=|thumb|left|স্মিথ কলেজ, নৰ্থামটন, মাচাচুচেটছ]]

১৯৫০ চনত ছিলভিয়া মাচাচুচেটছৰ স্মিথ কলেজত ভৰ্তি হয়। স্মিথ কলেজ আছিল এখন ব্যক্তিগত, লিবাৰেল মহিলা কলা মহাবিদ্যালয়। প্লাথ এগৰাকী চোকা ছাত্ৰী আছিল। স্মিথত থাকোঁতে, তেওঁ লৰেন্স হাউচত বাস কৰিছিল, তেওঁ থকা পুৰণি কোঠাৰ বাহিৰত এতিয়াও এখন ফলক পোৱা যায়। প্লাথে ''দ্য স্মিথ ৰিভিউ'' সম্পাদনা কৰিছিল। কলেজৰ তৃতীয় বৰ্ষৰ পিছত, ''মেডমোইচেল'' আলোচনীত অতিথি সম্পাদক হিচাপে প্লাথক এক আকাংক্ষিত পদবী প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ বাবে তেওঁ এমাহ নিউয়ৰ্কত অতিবাহিত কৰে।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot; /&gt; এই অভিজ্ঞতাটো ছিলভিয়াৰ বাবে অনাকাংক্ষিত আছিল, আৰু সেই গ্ৰীষ্মৰ কালছোৱাত সংঘটিত হোৱা বহুতো ঘটনা পিছলৈ তেওঁ তেওঁৰ উপন্যাস ''দ্য বেল ঝাৰ''ত উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Sylvia Platt|url=https://sophia.smith.edu/blog/smithipedia/alumnae/sylvia-plath-1955/|access-date=20 June 2021|website=Smith College|publisher=Smith College}}&lt;/ref&gt;

সম্পাদকে ৱেলছ কবি ডিলান থমাছৰ সৈতে আয়োজন কৰা এখন বৈঠকত তেওঁ উপস্থিত নথকাৰ বাবে প্লাথৰ বৰ খং উঠিছিল- থমাছ হৈছে সেইগৰাকী লেখক যাক ছিলভিয়াই তেওঁৰ &quot;জীৱনতকৈও বেছি&quot; ভাল পাইছিল। থমাছক লগ পোৱাৰ আশাত প্লাথ দুদিন তেওঁ থকা হোৱাইট হৰ্ছ টেভাৰ আৰু চেলচি হোটেলৰ চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিছিল, কিন্তু থমাছ ইতিমধ্যে ঘৰলৈ গুচি গৈছিল। কেইসপ্তাহমানৰ পিছত, প্লাথে নিজকে হত্যা কৰিবলৈ পৰ্যাপ্ত &quot;সাহস&quot; আছে নে নাই চাবলৈ নিজৰ ভৰি দুখন কাটি পেলাইছিল।&lt;ref&gt;Thomas (2008) p. 35&lt;/ref&gt; এই সময়ছোৱাত তেওঁক হাৰ্ভাৰ্ড লিখন চক্ৰৰ আলোচনাত (Harvard writing seminar)ত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;ODNB-online&quot;&gt;Brown &amp; Taylor (2004), ''ODNB'' online&lt;/ref&gt; হতাশাৰ বাবে ইলেক্ট্ৰক’নভালচিভ থেৰাপীৰ প্ৰদানৰ পাছত, প্লাথে ১৯৫৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত তেওঁৰ মাকৰ টোপনিৰ দৰৱ খাই আত্মহত্যাৰ চেষ্টা কৰিছিল,&lt;ref&gt;Kibler (1980) pp. 259–264&lt;/ref&gt; এইটো হৈছে চিকিৎসাগতভাৱে নথিভুক্ত হোৱা প্লাথৰ প্ৰথমটো আত্মহত্যাৰ প্ৰচেষ্টা। &lt;ref&gt;http://www.sylviaplath.info/documents/Steinberg_2010_Search.pdf&lt;/ref&gt;
[[File:Cambridge Newnham.JPG|right|thumb|নিউনহাম কলেজৰ ছিড্ৱিক হল (Sidgwick Hall)]]

পৰৱৰ্তী ছয় মাহ তেওঁ মানসিক চিকিৎসালয়ত অতিবাহিত কৰিছিল, য’ত তেওঁক অধিক বৈদ্যুতিক আৰু ইনচুলিন শ্বক দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt; মেকলিন চিকিৎসালয়ত তেওঁৰ থকাৰ খৰছ আৰু তেওঁৰ স্মিথ স্ক'লাৰশ্বিপ ‘অলিভ হিগিন্স প্ৰুটি’য়ে পৰিশোধ কৰিছিল, যি নিজে মানসিক ভাঙনৰ পৰা সফলতাৰে আৰোগ্য লাভ কৰিছিল। প্লাথে আৰোগ্য লাভ কৰা যেন ভাৱ হোৱাত মহাবিদ্যালয়লৈ উভতি আহিছিল।

১৯৫৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্লাথে তেওঁৰ গৱেষণাপত্ৰ ''The Magic Mirror: A Study of the Double in Two of Dostoyevsky's Novels'' জমা দিয়ে আৰু জুন মাহত তেওঁ স্মিথৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

নিউনহাম কলেজত পঢ়িবলৈ তেওঁ ফুলব্ৰাইট ছাত্ৰবৃত্তি লাভ কৰিছিল, এই কলেজখন ইংলেণ্ডৰ কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত কেৱল মহিলাৰ বাবে থকা দুখন কলেজৰ এখন আছিল- য’ত প্লাথে সক্ৰিয়তাৰে কবিতা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ছাত্ৰসমাজৰ সংবাদপত্ৰ ''ভাৰ্চিটি''ত এইবোৰ প্ৰকাশ হৈছিল। নিউনহামত প্লাথে দৰথী ক্ৰুকৰ সৈতে অধ্যয়ন কৰিছিল। দৰথীক তেওঁ বৰ সন্মানৰ চকুৰে চাইছিল।&lt;ref&gt;Peel (2007) p. 44&lt;/ref&gt; শীত আৰু গ্ৰীষ্মৰ চুটিবোৰ ছিলভিয়াই ইউৰোপৰ চতুৰ্দিশে ভ্ৰমণ কৰি পাৰ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;

===বিবাহ আৰু কৰ্মজীৱন===
১৯৫৬ চনৰ ২৫ ফেব্ৰুৱাৰীত প্লাথে তেওঁৰ স্বামী কবি টেড হিউজক প্ৰথমবাৰৰ বাবে লগ পায় আৰু একে বছৰৰে ১৬ জুন তাৰিখে তেওঁলোক বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। বিয়াৰ পাছত দ্বিতীয় বৰ্ষৰ অধ্যয়নৰ বাবে প্লাথ নিউনহামলৈ উভতি আহে।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;

১৯৫৭ চনত প্লাথ আৰু হিউজ আমেৰিকা যুক্তৰাজ্যলৈ আহে আৰু প্লাথে তেওঁ অধ্যয়ন কৰা স্মিথ কলেজত অধ্যাপক হিচপে যোগদান কৰে। কিন্তু অধ্যাপনাৰ সমান্তৰালকৈ লিখিবলৈ সময় আৰু শক্তি গোটাবলৈ লৈ প্লাথ অসুবিধাত পৰে&lt;ref name=&quot;Kirk-xix&quot;&gt;Kirk (2004) p. xix&lt;/ref&gt; আৰু ১৯৫৮ চনৰ মধ্যভাগত পৰিয়ালটো বষ্টনলৈ যায়। তাতে ছিলভিয়াই মাচাচুচেটছৰ এখন সাধাৰণ চিকিৎসালয়ৰ মনোৰোগ বিভাগৰ ৰিচেপচনিষ্ট হিচাপে চাকৰি কৰে আৰু সন্ধিয়া কবি ৰবাৰ্ট ল’ৱেলৰ সৃষ্টিশীল লেখনিৰ আলোচনা চক্ৰসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ লয়। এই আলোচনা চক্ৰসমূহত লেখক এন ছেক্সটন আৰু জৰ্জ ষ্টাৰ্বাকো উপস্থিত আছিল।&lt;ref name=&quot;Kirk-xix&quot;/&gt;

ল’ৱেল আৰু ছেক্সটন দুয়োজনে প্লাথক তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা লিখিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল আৰু প্লাথে তাকেই কৰিছিল। প্লাথে ল’ৱেলৰ সৈতে হতাশা আৰু ছেক্সটনৰ সৈতে নিজৰ আত্মহত্যাৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে মুকলিকৈ আলোচনা কৰিছিল। ফলত তেওঁ বেছিকৈ মহিলাৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা লিখিবলৈ লৈছিল আৰু নিজকে প্ৰকৃত, মনোযোগী কবি আৰু চুটি গল্প লেখক হিচাপে গণ্য কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt; এই সময়তে প্লাথ আৰু হিউজে প্ৰথমে কবি ডব্লিউ এছ মাৰ্উইনক লগ পায়, যি তেওঁলোকৰ কামৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু আজীৱন তেওঁলোকৰ বন্ধু হৈ থাকে।&lt;ref&gt;Helle (2007){{page needed|date=July 2017}}&lt;/ref&gt; প্লাথে ডিচেম্বৰত ৰুথ বিউচাৰৰ সৈতে কাম কৰি মনোবিশ্লেষণমূলক চিকিৎসা পুনৰ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;
[[File:Chalcot Square - geograph.org.uk - 1005457.jpg|thumb|right|১৯৫৯ চনত, লণ্ডনৰ প্ৰাইমৰ’জ হিলৰ ওচৰৰ চালক’ট স্কোৱেৰত থকা প্লাথ আৰু হিউজৰ আৱাস গৃহ]]
প্লাথ আৰু হিউজে ১৯৫৯ চনৰ শেষৰ ফালে নিউয়ৰ্কৰ চাৰাটোগা স্প্ৰিংছৰ য়াডো শিল্পী কলনীত থাকি কানাডা আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল। প্লাথে কৈছে যে, ইয়াতেই তেওঁ ‘তেওঁৰ আশ্বৰ্যজনক সত্বাৰ প্ৰতি ন্যায় কৰিবলৈ’ শিকিলে, কিন্তু তথাপি তেওঁ নিজৰ অত্যন্ত ব্যক্তিগত কথাবোৰ স্বীকাৰোক্তিমূলকভাৱে লিখিবলৈ লৈ চিন্তাত পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;&lt;ref&gt;''Journals'' pp. 520–521&lt;/ref&gt; দম্পতীহাল ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইংলেণ্ডলৈ ঘূৰি আহে আৰু ৰিজেন্টপাৰ্কৰ প্ৰাইমৰোজ হিল অঞ্চলৰ ওচৰৰ ৩ চালকট স্কোৱেৰত, লণ্ডনত বাস কৰে, ইয়াত থকা এখন ইংৰাজী হেৰিটেজ ফলকে প্লাথৰ বাসস্থানক সূচায়।&lt;ref name=&quot;Kirk-xx&quot;&gt;Kirk (2004) p. xx&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;London Remembers&quot;&gt;{{cite web |title=Plaque: Sylvia Plath |work=London Remembers |url=http://www.londonremembers.com/memorials/sylvia-plath |archive-url=https://web.archive.org/web/20160322105555/http://www.londonremembers.com/memorials/sylvia-plath |archive-date=March 22, 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; ১৯৬০ চনৰ ১ এপ্ৰিলত তেওঁলোকৰ ছোৱালী ফ্ৰিডাৰ জন্ম হয় আৰু অক্টোবৰত প্লাথৰ প্ৰথমটো কবিতা সংকলন ''দ্য কলচছ'' প্ৰকাশ হয়।&lt;ref name=&quot;Kirk-xx&quot;/&gt;

১৯৬১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্লাথে দ্বিতীয়বাৰ গৰ্ভধাৰণ কৰে যদিও তেওঁৰ গৰ্ভপাত হয়। এই অভিজ্ঞতাক লৈ তেওঁ &quot;Parliament Hill Fields&quot;কে ধৰি কেইবাটাও কবিতা লিখিছে।&lt;ref&gt;Kirk (2004) p. 85&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মনোৰোগ বিশেষজ্ঞলৈ লিখা এখন চিঠিত প্লাথে লিখিছে যে, গৰ্ভপাতৰ আগতে হিউজে দুদিন তেওঁৰ ওপৰত শাৰিৰীক আতিশায্য চলাইছিল।&lt;ref name=&quot;Kean-2017&quot;&gt;{{cite news |last=Kean |first=Danuta |date=April 11, 2017 |title=Unseen Sylvia Plath letters claim domestic abuse by Ted Hughes |location=London |work=[[The Guardian]] |url= https://www.theguardian.com/books/2017/apr/11/unseen-sylvia-plath-letters-claim-domestic-abuse-by-ted-hughes |access-date=April 14, 2017}}&lt;/ref&gt;

আগষ্ট মাহত তেওঁ তেওঁৰ অৰ্ধ-আত্মজীৱনীমূলক উপন্যাস ''দ্য বেল ঝাৰ'' সমাপ্ত কৰে আৰু ইয়াৰ লগে লগে পৰিয়ালটো ডেভনৰ সৰু বজাৰ চহৰ উত্তৰ টাৱটনৰ ক’ৰ্ট গ্ৰীণ লৈ যায়। ইয়াতে ১৯৬২ চনৰ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ পুত্ৰ সন্তান নিকোলাছ হিউজৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Kirk-xx&quot;/&gt; ১৯৬২ চনৰ মাজভাগত প্লাথ আৰু হিউজে মৌপালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, যি প্লাথৰ অনেক কবিতাৰ বিষয়।&lt;ref name=&quot;ODNB&quot;/&gt;

১৯৬২ চনৰ জুলাই মাহত প্লাথে আৱিষ্কাৰ কৰে যে হিউজৰ এছিয়া ৱেভিলৰ সৈতে সম্পৰ্ক আছে; আৰু ছেপ্টেম্বৰত প্লাথ আৰু হিউজ পৃথক হয়। &lt;ref name=&quot;Kirk-xx&quot;/&gt;

১৯৬২ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰ পৰা প্লাথে নিজৰ মাজতে সৃষ্টিশীলতাৰ এক বৃহৎ বিস্ফোৰণ অনুভৱ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল আৰু বেছিভাগ কবিতা লিখিছিল; যাৰ ওপৰত তেওঁৰ খ্যাতি এতিয়া নিৰ্ভৰশীল। মৰণোত্তৰ ভাৱে প্ৰকাশ পোৱা তেওঁৰ কবিতা সংকলন ''এৰিয়েল''ৰ কমেও ২৬ টা কবিতা তেওঁ তেওঁৰ জীৱনৰ অন্তিম মাহবোৰত লিখিছিল।&lt;ref name=&quot;Kirk-xx&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sylvia Plath |work=The Poetry Archive |url=http://www.poetryarchive.org/poet/sylvia-plath |archive-url=https://web.archive.org/web/20170703202957/http://www.poetryarchive.org/poet/sylvia-plath |archive-date=July 3, 2017 |url-status=live }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ted Hughes and Sylvia Plath—a marriage examined&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20051218022114/http://findarticles.com/p/articles/mi_m2242/is_1669_286/ai_n13247735 ''Ted Hughes and Sylvia Plath&amp;nbsp;– a marriage examined''. From ''The Contemporary Review''. Essay by Richard Whittington-Egan 2005] accessed July 9, 2010&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত, তেওঁ দুয়োটি সন্তানৰ সৈতে অকলে লণ্ডনলৈ উভতি আহে, আৰু পাঁচ বছৰৰ লীজত, ২৩ ফিটজৰয় ৰোডৰ এটা ফ্লেট ভাড়ালৈ লয়। উইলিয়াম বাটলাৰ ইয়েটছ এসময়ত ঘৰটোত বাস কৰিছিল। প্লাথে এই সত্যটোৰ দ্বাৰা সন্তুষ্ট হৈছিল আৰু ইয়াক এটা শুভ লক্ষণ বুলি গণ্য কৰিছিল।

১৯৬২-৬৩ চনৰ শীতকালৰ সময়ছোৱাত প্লাথে পুনৰ হতাশাত ভুগিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। কিন্তু তথাপি তেওঁ তেওঁৰ কবিতাৰ সংকলনটো লিখি শেষ কৰিছিল, যিটো ১৯৬৫ চনত ইংলেণ্ডত আৰু ১৯৬৬ চনত আমেৰিকাত মৰণোত্তৰ ভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ''ভিক্টোৰিয়া লুকাস'' ছদ্মনামেৰে প্লাথৰ একমাত্ৰ উপন্যাস ''দ্য বেল ঝাৰ'' প্ৰকাশ হৈছিল আৰু সমালোচনামূলক উদাসীনতাৰ সন্মুখীন হৈছিল। &lt;ref name=&quot;Kirk-xxi&quot;&gt;Kirk (2004) p. xxi&lt;/ref&gt;

===হতাশগ্ৰস্ত শেষ দিনবোৰ আৰু মৃত্যু===
[[File:23 Fitzroy Road, London - Sylvia Plath - W.B. Yeats.jpg|thumb|upright|left|২৩ ফিটজৰয় ৰ'ড, প্ৰাইমৰ'জ হিলৰ ওচৰত, লণ্ডন, য'ত প্লাথে আত্মহত্যা কৰিছিল।]]
মৃত্যুৰ আগতে প্লাথে নিজৰ জীৱন ল'বলৈ কেইবাবাৰো চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;&gt;{{cite journal |last=Cooper |first=Brian |date=June 2003 |title=Sylvia Plath and the depression continuum |journal=[[J R Soc Med]] |volume=96 |issue=6 |pmc=539515 |pmid=12782699 |pages=296–301 |doi=10.1258/jrsm.96.6.296}}&lt;/ref&gt;  ১৯৫৩ চনৰ ২৪ আগষ্টত তেওঁ অধিক পৰিমানত টোপনিৰ দৰৱ সেৱন কৰিছিল,&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.google.co.uk/books/edition/The_Journals_of_Sylvia_Plath/-_ROQ1v4l68C?gbpv=1&amp;pg=PT205&amp;printsec=frontcover|isbn=9780571266357|title=The Journals of Sylvia Plath|date=February 17, 2011|publisher=Faber &amp; Faber|access-date=October 4, 2021|archive-date=February 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210093521/https://www.google.co.uk/books/edition/The_Journals_of_Sylvia_Plath/-_ROQ1v4l68C?gbpv=1&amp;pg=PT205&amp;printsec=frontcover|url-status=live}}&lt;/ref&gt;তাৰ পিছত, ১৯৬২ চনৰ জুন মাহত তেওঁ নিজৰ গাড়ীখন ৰাস্তাৰ কাষৰ পৰা নদীলৈ লৈ গৈছিল, যিটো পিছত তেওঁ নিজৰ জীৱন লোৱাৰ এটা প্ৰয়াস আছিল বুলি কৈছিল।&lt;ref&gt;''The Dedalus Book of Literary Suicides: Dead Letters'' (2008) Gary Lachman, Dedalus Press, University of Michigan p. 145&lt;/ref&gt;

১৯৬৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত প্লাথে তেওঁৰ চিকিৎসক&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt; আৰু ঘনিষ্ঠ বন্ধুৰ  জন হৰ্ডাৰৰ সৈতে কথা পাতিছিল। তেওঁ হৰ্ডাৰৰ সৈতে ছয় বা সাত মাহ ধৰি তেওঁ সমুখীন হোৱা হতাশাৰ অভিজ্ঞতাৰ কথা আলোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt; যদিও বেছিভাগ সময় কাম কৰি থাকিবলৈ প্লাথ সক্ষম হৈছিল, তেওঁৰ হতাশাই অধিক গুৰুতৰ ৰূপ লৈছিল, নিজৰ সৈতে তেওঁৰ নিৰন্তৰ আন্দোলন চলিছিল, আত্মহত্যাৰ চিন্তা আহিছিল আৰু দৈনন্দিন জীৱনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ প্লাথ অক্ষম হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt;

প্লাথে অনিদ্ৰাৰ সৈতে যুঁজিছিল, টোপনি আহিবৰৰ বাবে ৰাতি দৰৱ খাইছিল আৰু প্ৰায়ে সোনকালে সাৰ পাইছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt; তেওঁৰ ওজন কমি আহিছিল আৰু প্ৰায় ২০ পাউণ্ড (৯ কিগ্ৰা) হেৰুৱাইছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt; কিন্তু তেওঁ নিজকে সজাই-পৰাই ৰাখিছিল আৰু বাহিৰত দোষী বা অযোগ্য অনুভৱ কৰাৰ কথা কোৱা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt;

হৰ্ডাৰে প্লাথক আত্মহত্যাৰ কেইদিনমান আগতে এণ্টি-ডিপ্ৰেচেণ্ট, একমনোমাইন অক্সিডেজ ইনহিবিটৰ&lt;ref name=&quot;Cooper-2003&quot;/&gt; দিছিল। দুটা সৰু ল'ৰা-ছোৱালীৰ সৈতে প্লাথ অকলে বিপদাশংকাত আছিল বুলি জানি তেওঁ প্লাথক দৈনিক সাক্ষাৎ কৰিছিল আৰু  চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি কৰোৱাৰ বাবে কঠোৰ চেষ্টা কৰিছিল;  বিফল হৈ তেওঁ লিভ-ইন নাৰ্ছৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। ভাষ্যকাৰসকলে যুক্তি দিছে যে যিহেতু এণ্টি-ডিপ্ৰেচেণ্ট কাৰ্যকৰী হ'বলৈ তিনি সপ্তাহলৈকে সময় লাগিব পাৰে, হৰ্ডাৰে দিয়া দৰৱসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হ'বলৈ সময় নাপালে।{{sfn|Alexander|2003|p=325}}

১৯৬৩ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ৰাতিপুৱা ন-বজাত, প্লাথক তেওঁৰ সন্তানৰ যত্ন ল'বলৈ সহায় কৰাৰ উদ্দেশ্যে নাৰ্চগৰাকী উপস্থিত হয় যদিও তেওঁ প্লাথৰ ফ্লেটত সোমাব নোৱাৰিলে । অৱশেষত চাৰ্লছ লেংগ্ৰিজ নামৰ এজন কৰ্মীৰ সহায়ত ঘৰৰ ভিতৰ সোমাই তেওঁলোকে প্লাথক তেওঁৰ মূৰটো অভেনত থৈ মৃত অৱস্থাত পাইছিল, প্লাথ আৰু তেওঁৰ শুই থকা সন্তান দুটিৰ মাজৰ কোঠাবোৰ টেপ, টাৱেল আৰু কাপোৰেৰে বন্ধ কৰা আছিল।{{sfn|Stevenson|1990|p=296}}মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ত্ৰিশ বছৰ।
[[File:Plath Grave15.jpg|thumb|upright=0.7|পশ্চিম য়ৰ্কছায়াৰত থকা প্লাথৰ কৱৰ|alt=Flowers in front of a simple headstone bearing the inscription, &quot;In memory Sylvia Plath Hughes 1932–1963 Even amidst fierce flames the golden lotus can be planted.&quot;]]


==কৰ্মপঞ্জী==
===কাব্য সংকলন===
* ''দ্য ক’ল’চাছ এণ্ড আডাৰ পয়েমচ্‌ '' (১৯৬০), William Heinemann)
* ''এৰিয়েল'' (১৯৬৫), ''Faber and Faber'')
* ''থ্ৰী ৱুমেন: আ ম’ন’ল’গ ফৰ থ্ৰী ভইচেচ'' (১৯৬৮, ''Turret Books'')&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bonhams.com/auctions/24633/lot/381/|title=Bonhams : PLATH (SYLVIA) Three Women. A Monologue for Three Voices... |website=www.bonhams.com}}&lt;/ref&gt;
* ''ক্ৰছিং দ্য ৱটাৰ'' (১৯৭১, ''Faber and Faber'')
* ''ৱিণ্টাৰ ত্ৰীজ'' (১৯৭১, ''Faber and Faber'')
* ''দ্য কলেক্টেড পয়েমচ্‌'' (১৯৮১, ''Faber and Faber'')
* ''চিলেক্টেড পয়েমচ্‌'' (1985, ''Faber and Faber'')
* ''এৰিয়েল: দ্য ৰিষ্ট'ৰড এডিচন '' (২০০৪, ''Faber and Faber'')

===সংগৃহীত প্ৰৱন্ধ আৰু উপন্যাস===
* '''দ্য বেল ঝাৰ'', under the pseudonym &quot;Victoria Lucas&quot; (উপন্যাস, ১৯৬৩, ''Heinemann'')
* ''লেটাৰচ্‌ হ’ম: কৰেচপণ্ডেঞ্চ ১৯৫০-১৯৬৩'' (১৯৭৫, ''Harper &amp; Row'', ইউ এচ; ''Faber and Faber'', ইউ কে)
* ''জ’নি পেনিক এণ্ড দ্য বাইবেল অৱ ড্ৰিমচ্‌: চৰ্ট ষ্ট’ৰিজ, প্ৰ’জ এণ্ড ডায়েৰি এক্সপাৰ্টচ্‌ '' (১৯৭৭, ''Faber and Faber'')
* ''দ্য জাৰ্নালচ্‌ অৱ ছিলভিয়া প্লাথ'' (১৯৮২, ''Dial Press'')
* ''দ্য মেজিক মিৰ’ৰ'' (১৯৮৯), প্লাথচ্‌ স্মিথ কলেজ চিনিয়ৰ থেচিছ
* ''The Unabridged Journals of Sylvia Plath'', ''edited by Karen V. Kukil'' (২০০০, ''Anchor Books'')
* ''দ্য লেটাৰচ্‌ অৱ ছিলভিয়া প্লাথ, প্ৰথম খণ্ড'', ''edited by Peter K. Steinberg and Karen V. Kukil'' (২০১৭, ''Faber and Faber'')
* ''দ্য লেটাৰচ্‌ অৱ ছিলভিয়া প্লাথ, দ্বিতীয় খণ্ড'', ''edited by Peter K. Steinberg and Karen V. Kukil'' (২০১৮, ''Faber and Faber'')
* ''মেৰী ভেঞ্চুৰা এণ্ড দ্য নাইনন্থ কিংডম'' (২০১৯, ''Faber and Faber'')&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/books/2018/dec/29/exclusive-sylvia-plath-extract-mary-ventura-and-the-ninth-kingdom|title=Exclusive Sylvia Plath extract: Mary Ventura and the Ninth Kingdom|date=December 29, 2018|website=The Guardian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vox.com/culture/2019/1/22/18188354/sylvia-plath-mary-ventura-and-the-ninth-kingdom-review|title=Sylvia Plath wrote this short story in 1952. It's now out in print for the first time.|first=Constance|last=Grady|date=January 22, 2019|website=Vox}}&lt;/ref&gt;

===শিশু গ্ৰন্থ===
* ''দ্য বেড বুক'', ''illustrated by Quentin Blake'' (১৯৭৬)
* ''The It-Doesn't-Matter Suit'' (১৯৯৬)
* ''মিচেছ চেৰীচ কিট্‌চেন'' (২০০১)
* ''কলেক্টেড চিল্ড্ৰেনচ্‌ ষ্ট’ৰিজ'' (২০০১)
==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান লেখক]]
[[শ্ৰেণী:পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>5m8c4uf4cwwqvbbit0fh4blwkkp0vj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেশৱ মহাৰাজ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99989</id>
    <revision>
      <id>634309</id>
      <parentid>570183</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T03:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16946" sha1="q12g94h8n1i7j1abzawgi8nxqdbvaan" xml:space="preserve">{{short description|South African cricketer}}
{{Infobox cricketer
| name = কেশৱ মহাৰাজ
| image = New face 6- Keshav Maharaj.jpg
| caption = ২০১৯ চনত
| country = দক্ষিণ আফ্ৰিকা
| fullname = কেশৱ আত্মানন্দ মহাৰাজ
| birth_date = {{Birth date and age|1990|02|07|df=yes}}
| birth_place = ডাৰবান, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
| height = 178 cm
| batting = সোঁহতীয়া 
| bowling = [[Slow left-arm orthodox]]
| role = বলাৰ
| international = true
| internationalspan = ২০১৬–বৰ্তমানলৈ
| testdebutdate = ৩ নৱেম্বৰ 
| testdebutyear = ২০১৬
| testdebutagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া 
| testcap = ৩২৭
| lasttestdate = ৮ মাৰ্চ
| lasttestyear = ২০২৩
| lasttestagainst = ৱেষ্ট ইণ্ডিজ 
| odidebutdate = ২৭ মে'
| odidebutyear = ২০১৭
| odidebutagainst = ইংলেণ্ড
| odicap = ১২০
| lastodidate = ৫ নৱেম্বৰ 
| lastodiyear = ২০২৩
| lastodiagainst = ভাৰত
| odishirt = ১৬
| T20Idebutdate = ১০ ছেপ্টেম্বৰ
| T20Idebutyear = ২০২১
| T20Idebutagainst = শ্ৰীলংকা 
| T20Icap = ৯৪
| lastT20Idate = ৩ ছেপ্টেম্বৰ
| lastT20Iyear = ২০২৩
| lastT20Iagainst = অষ্ট্ৰেলিয়া 
| T20Ishirt = ১৬
| columns = 4
| column1 = [[Test cricket|Test]]
| matches1 = ৪৯
| runs1 = ১,১৩০
| bat avg1 = ১৫.৭০
| 100s/50s1 = ০/৫
| top score1 = ৮৪
| deliveries1 = ৯,৫৭৫
| wickets1 = ১৫৮
| bowl avg1 = ৩২.০০
| fivefor1 = ৯
| tenfor1 = ১
| best bowling1 = ৯/১২৯
| catches/stumpings1 = ১৬/–
| column2 = [[One Day International|ODI]]
| matches2 = ৩৮
| runs2 = ২০৯
| bat avg2 = ১৪.৯২
| 100s/50s2 = ০/০
| top score2 = ৪০
| deliveries2 = ১,৮৯৮
| wickets2 = ৪৮
| bowl avg2 = ৩১.২৫
| fivefor2 = ০
| tenfor2 = ০
| best bowling2 = ৪/৩৩
| catches/stumpings2 = ৯/–
| column3 = [[Twenty20 International|T20I]]
| matches3 = ২৬
| runs3 = ৭৮
| bat avg3 = ১৫.৬০
| 100s/50s3 = ০/০
| top score3 = ৪১
| deliveries3 = ৫২১
| wickets3 = ২২
| bowl avg3 = ২৯.৩১
| fivefor3 = ০
| tenfor3 = ০
| best bowling3 = ২/২১
| catches/stumpings3 = ১২/–
| column4 = [[First-class cricket|FC]]
| matches4 = ১৫৫
| runs4 = ৩,৯৫৬
| bat avg4 = ২০.২২
| 100s/50s4 = ২/১৭
| top score4 = ১১৪*
| deliveries4 = ৩১,৭৬৬
| wickets4 = ৫৮৬
| bowl avg4 = ২৭.০৪
| fivefor4 = ৩৭
| tenfor4 = ৮
| best bowling4 = ৯/১২৯
| catches/stumpings4 = ৫৮/–
| date = ১ নৱেম্বৰ, ২০২৩ 
| source = http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/player/267724.html Cricinfo
}}
'''কেশৱ আত্মানন্দ মহাৰাজ''' (ইংৰাজী : Keshav Atmananda Maharaj; জন্ম: ৭ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৯০) ডাৰবানত জন্মগ্ৰহণ কৰা এজন ভাৰতীয় মূলৰ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা|দক্ষিণ আফ্ৰিকান]] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় [[ক্ৰিকেট|ক্ৰিকেটাৰ]]। তেওঁ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ক্ৰিকেট দলৰ অন্যতম সদস্য। ঘৰুৱা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটত কোৱাজুলু-নাটাল আৰু ডলফিনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। তেওঁ মূলতঃ অল ৰাউণ্ডাৰ হিচাপে খেলে। '''কেশৱ মহাৰাজে''' সোঁহতীয়া বেটিং কৰাৰ লগতে লেহেমীয়া বাওঁহতীয়া গতানুগতিক বল কৰে। 

==প্ৰাথমিক আৰু ব্যক্তিগত জীৱন==
১৯৯০ চনৰ ৭ ফেব্ৰুৱাৰীত কোৱাজুলু-নাটালৰ ডাৰবানত আথমানন্দ মহাৰাজ আৰু কাঞ্চন মালাৰ ঘৰত হিন্দু পৰিয়ালত কেশৱ মহাৰাজৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=World Cup 2023: World Hindu Congress Thanks Keshav Maharaj For Support Despite Absence From The November Event Due To WC Commitments|url=https://www.freepressjournal.in/topnews/world-cup-2023-world-hindu-congress-thanks-keshav-maharaj-for-support-despite-absence-from-the-event-due-to-wc-commitments|access-date=10 November 2023|website=Free Press Journal|language=en}}&lt;/ref&gt; মহাৰাজ ভাৰতীয় বংশৰ, তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ চুলতানপুৰৰ পৰা যোৱা আৰু ১৮৭৪ চনত ইনডেনচাৰ শ্ৰমিক হিচাপে ডাৰবানলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল।&lt;ref name=mirror&gt;{{cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/cricket/forefathers-of-cricketer-keshav-maharaj-came-to-south-africa-as-indentured-labourers/articleshow/62492681.cms|title=Forefathers of cricketer Keshav Maharaj came to South Africa as indentured labourers - Mumbai Mirror|website=Mumbai Mirror|date=14 January 2018|access-date=27 October 2023|archivedate=15 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180115191107/https://mumbaimirror.indiatimes.com/sport/cricket/forefathers-of-cricketer-keshav-maharaj-came-to-south-africa-as-indentured-labourers/articleshow/62492681.cms|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃয়ে কোৱাজুলু-নাটালৰ হৈ উইকেটৰ ৰক্ষক হিচাপে খেলিছিল। তেওঁৰ এগৰাকী ভগ্নী আছে, তেওঁৰ নাম তাৰিছমা মহেছান।&lt;ref name=mirror/&gt;

২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মহাৰাজে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া প্ৰেমিকা লেৰিছা মুনছামী নামৰ এগৰাকী কত্থক নৃত্যশিল্পীক বিয়া কৰায়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://zeenews.india.com/photos/sports/pak-vs-sa-meet-south-africa-spinner-keshav-maharajs-wife-lerisha-in-pics-pakistan-vs-south-africa-cricket-world-cup-2023-2680589|title=Meet South Africa Spinner Keshav Maharaj's Wife Lerisha|newspaper=Zee News|date=27 October 2023|access-date=27 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://zeenews.india.com/photos/sports/aus-vs-sa-1st-test-meet-keshav-maharajs-gorgeous-wife-whos-a-bollywood-lover-and-a-kathak-dancer-2549603/keshav-maharajs-wife-lerisha-munsamy-is-a-kathak-dancer-2549607
|title=Keshav Maharaj's wife Lerisha is a kathak dancer|newspaper=Zee News|date=17 December 2022|access-date=27 October 2023}}&lt;/ref&gt;

==ঘৰুৱা ক্ৰিকেট==
২০০৬–০৭ ছিজনত কোৱাজুলু-নাটালৰ হৈ ১৬ বছৰ বয়সত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটত মহাৰাজৰ অভিষেক ঘটে‍।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Keshav Maharaj lives his father's dream|url=https://www.espncricinfo.com/story/firdose-moonda-meets-the-father-and-mentor-of-south-african-spinner-keshav-maharaj-1063370|access-date=14 September 2021|date=14 September 2021|publisher=ESPN Cricinfo|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০০৯-১০ চনত ডলফিনছ দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। মহাৰাজে ২০১০ চনৰ এপ্ৰিল–মে’ মাহত দক্ষিণ আফ্ৰিকা এ দলৰ সৈতে বাংলাদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল, বাংলাদেশ ক্ৰিকেট ব’ৰ্ডৰ দলৰ বিৰুদ্ধে চাৰিদিনীয়া খেল দুখনত ১৩টা উইকেট দখল কৰিছিল। টি-২০ৰ এখন মেচত বলিঙৰ আৰম্ভণিতে চাৰি অভাৰত ১২ ৰানত ৪ উইকেট দখল কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Events/13/South_Africa_Academy_in_Bangladesh_2010.html|title=South Africa Academy in Bangladesh 2010|website=CricketArchive|access-date=25 March 2015}}&lt;/ref&gt; ২০১০–১১ চনত তেওঁ ভ্ৰমণকাৰী বাংলাদেশ এ দলৰ বিৰুদ্ধেও দক্ষিণ আফ্ৰিকা এৰ হৈ খেলিছিল।

২০১২–১৩ চনৰ ঘৰুৱা শৃংখলাত মহাৰাজে বেটেৰে‍ তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ শৃংখলা লাভ কৰি তেওঁ ২টা শতককে ধৰি গড়ে ৪৮.১ ৰান কৰি প্ৰথম শ্ৰেণীৰ শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটত ৪৮১টা ৰান সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web| url = https://cricketarchive.com/Archive/Players/142/142991/f_Batting_by_Season.html|title=Batting in each season by Keshav Maharaj|website=CricketArchive|access-date=25 March 2015}}&lt;/ref&gt; নৰ্দাৰ্নছৰ বিৰুদ্ধে এখন খেলত ১১৯টা বলত ১১৪টা ৰান সংগ্ৰহ কৰি ৫টা উইকেট দখল কৰিছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/454/454056.html|title = Northerns v KwaZulu-Natal 2012–13|website=CricketArchive|access-date = 25 March 2015}}&lt;/ref&gt;

মহাৰাজে ২০১৩ চনত ছাচেক্স প্ৰিমিয়াৰ লীগত কাকফিল্ডৰ হৈ খেলিছিল, আৰু ২০১৫ চনত লেংকাশ্বাৰ লীগত নেলচনৰ পেছাদাৰী হিচাপে খেলিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.pendletoday.co.uk/sport/cricket/south-african-all-rounder-signs-as-nelson-s-pro-for-2015-season-1-7011106| title = South African all rounder signs as Nelson's pro for 2015 season| publisher = Pendle Today| access-date = 25 March 2015| archivedate = 3 April 2015| archiveurl = https://web.archive.org/web/20150403032708/http://www.pendletoday.co.uk/sport/cricket/south-african-all-rounder-signs-as-nelson-s-pro-for-2015-season-1-7011106| deadurl = yes}}&lt;/ref&gt; ২০১৪–১৫ চনত কেপ কোব্ৰাৰ বিৰুদ্ধে ডলফিনৰ বাবে মহাৰাজে নিজৰ শ্ৰেষ্ঠ ইনিংছ আৰু মেচৰ সংখ্যা সেই পৰ্যায়লৈ লৈ যায়: ৫৮ ৰানত ৬ আৰু ১৪৫ ৰানত ১০।ডলফিনে জয়লাভ কৰে আৰু তেওঁ মেচৰ শ্ৰেষ্ঠ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/649/649096.html| title = Cape Cobras v Dolphins 2014–15| website = CricketArchive| access-date = 25 March 2015}}&lt;/ref&gt; ২৬.১৮ গড়ে ৪৪টা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ উইকেটৰে ছিজনটো সমাপ্ত কৰে৷&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://cricketarchive.com/Archive/Players/142/142991/f_Bowling_by_Season.html| title = Bowling in each season by Keshav Maharaj| website = CricketArchive| access-date = 25 March 2015}}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনৰ আফ্ৰিকা টি-২০ কাপৰ বাবে তেওঁক কোৱাজুলু-নাটাল দলত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল৷&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/africa-t20-cup-2015-16/content/squad/910907.html|title=KwaZulu-Natal Squad Players|publisher=ESPN cricinfo|access-date=31 August 2015}}&lt;/ref&gt;

==আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট==
২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মহাৰাজে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে খেলা শৃংখলাৰ বাবে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ দলত স্থান লাভ কৰিছিল। ২০১৬ চনৰ ৩ নৱেম্বৰত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ বিৰুদ্ধে টেষ্ট খেলত অভিষেক ঘটাই তেওঁ তিনিটা উইকেট দখল কৰে।&lt;ref name=&quot;Test&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1000851.html |title=South Africa tour of Australia, 1st Test: Australia v South Africa at Perth, Nov 3-7, 2016 |access-date=3 November 2016 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; তেওঁ আছিল পাৰ্থৰ টেষ্টত অভিষেক ঘটা প্ৰথমজন বিশেষজ্ঞ স্পিনাৰ৷&lt;ref name=&quot;1Testday1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1064616.html|title=Maharaj - first spin debutant at Perth |access-date=3 November 2016 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

২০১৭ চনৰ ১০ মাৰ্চত মহাৰাজে নিউজিলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে টেষ্টত প্ৰথমবাৰৰ বাবে মেইডেন পাঁচ উইকেট লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Maiden5&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086201.html|title=Honours even after Williamson's hundred|publisher=ESPN Cricinfo |access-date=10 March 2017}}&lt;/ref&gt; নিউজিলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে টেষ্টত দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ এজন স্পিনাৰৰ এইটোৱেই আছিল মাত্ৰ সপ্তমটো পাঁচটা উইকেট দখল৷&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/new-zealand-v-south-africa-2016-17/content/story/1086246.html |title=A rare hundred, a rarer five-for|publisher=ESPN Cricinfo|access-date=10 March 2017}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত মহাৰাজে ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে খেলা শৃংখলা আৰু ২০১৭ চনৰ আই চি চি চেম্পিয়নছ ট্ৰফীৰ বাবে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ৱান ডে ইণ্টাৰনেশ্যনেল (এদিনীয়া) দলত স্থান লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;SAODI&quot;&gt;{{cite news |title=South Africa picks Morkel for ICC Champions Trophy 2017|url=https://www.icc-cricket.com/news/373576 |work=International Cricket Council|date=19 April 2017|access-date=19 April 2017 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Champ&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1093328.html |title=Morkel, Maharaj in South Africa squad |access-date=19 April 2017 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ ২৭ মে’ত ইংলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ হৈ তেওঁৰ এদিনীয়াত অভিষেক ঘটে৷&lt;ref name=&quot;ODI&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html |title=South Africa tour of England, 2nd ODI: England v South Africa at Southampton, May 27, 2017 |access-date=27 May 2017 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ মে’ মাহত ক্ৰিকেটৰ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ বাৰ্ষিক বঁটাত মহাৰাজে বছৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নৱাগত হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/southafrica/content/story/1097632.html |title=De Kock dominates South Africa's awards |access-date=14 May 2017 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত বাংলাদেশৰ বিৰুদ্ধে প্ৰথমখন টেষ্টৰ সময়ত তেওঁ টেষ্টত ৫০ সংখ্যক উইকেট দখল কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;Maharaj50&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/series/10904/preview/1075503/ |title=New-look SA attack takes on weakened tourists |access-date=5 October 2017 |work=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==


[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ ক্ৰিকেটাৰ]]</text>
      <sha1>q12g94h8n1i7j1abzawgi8nxqdbvaan</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গাণিতিক ধ্ৰুৱকৰ তালিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100799</id>
    <revision>
      <id>634313</id>
      <parentid>401239</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T04:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85514" sha1="s1rntzzjuhwg8lne6o73gae7a3fdky4" xml:space="preserve">__NOTOC__'''গাণিতিক ধ্ৰুৱক''' {{En|Mathematical constants}} হৈছে এনে এটা সংখ্যা যাৰ মান এটা দ্ব্যৰ্থহীন সংজ্ঞাৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে এটা চিহ্ন (যেনে, বৰ্ণমালাৰ আখৰ) বা গণিতজ্ঞসকলৰ নামেৰে উল্লেখ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, ধ্ৰুৱক π ([[পাই]]) ক এটা [[বৃত্ত]]ৰ পৰিধিৰ দৈৰ্ঘ্য আৰু ইয়াৰ ব্যাসৰ [[অনুপাত]] হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰিব পাৰি।

== তালিকা ==
&lt;!-- Please use these for data-sort-values of the Set column
  1 = Natural number
  2 = Integer
  3 = Rational number
  4 = Algebraic
  5 = Transcendental
  6 = Irrational number (algebraic/transcendental is unsure)
  7 = Real number (irrationality is unsure)
  8 = Complex number
--&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! নাম
! চিহ্ন
! দশমিক প্ৰসাৰণ
! সূত্ৰ 
! বৰ্ষ
! সংহতি
|-
|[[১|এক]]
|১
|১
|
|data-sort-value=&quot;-2000&quot;|প্ৰাক‌ঐতিহাসিক
|data-sort-value=&quot;1&quot;|[[স্বাভাৱিক সংখ্যা|&lt;math&gt;\mathbb{N}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[২|দুই]]
|২
|২
|
|data-sort-value=&quot;-2000&quot;|প্ৰাক‌ঐতিহাসিক
|data-sort-value=&quot;1&quot;|[[স্বাভাৱিক সংখ্যা|&lt;math&gt;\mathbb{N}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[আধা]]
|১/২
|data-sort-value=&quot;0.50000&quot;|০.৫
|
|data-sort-value=&quot;-2000&quot;|প্ৰাক‌ঐতিহাসিক
|data-sort-value=&quot;3&quot;|[[পৰিমেয় সংখ্যা|&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[পাই]]
|&lt;math&gt;\pi&lt;/math&gt;
|৩.১৪১৫৯ ২৬৫৩৫ ৮৯৭৯৩ &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|PiFormulas|Pi Formulas}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A000796}}&lt;/ref&gt;
|এটা বৃত্তৰ পৰিধি আৰু ব্যাসৰ অনুপাত।
|data-sort-value=&quot;-1900&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ  ১৯০০ – ১৬০০&lt;ref name=&quot;Arndt_d&quot;&gt;{{harvnb|Arndt|Haenel|2006|p=167}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[টাউ (গাণিতিক ধ্ৰুৱক)]]
|&lt;math&gt;\tau&lt;/math&gt;
|৬.২৮৩১৮ ৫৩০৭১ ৭৯৫৮৬ ৪৭৬৯২&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Hartl |first1=Michael |title=100,000 digits of Tau |url=https://tauday.com/tau-digits |website=Tau Day |access-date=22 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A019692}}&lt;/ref&gt;
|এটা বৃত্তৰ পৰিধি আৰু ইয়াৰ ব্যাসাৰ্ধৰ অনুপাত। &lt;math&gt;2\pi&lt;/math&gt; ৰ সমতুল্য।
|data-sort-value=&quot;-1900&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ  ১৯০০ – ১৬০০&lt;ref name=&quot;Arndt_d&quot;&gt;{{harvnb|Arndt|Haenel|2006|p=167}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[দুইৰ বৰ্গমূল]],
[[পাইথাগোৰাছ]]ৰ ধ্ৰুৱক&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sPRbZACsXogC&amp;q=pi+nested+radical&amp;pg=PA293|title=Mathematical sorcery: revealing the secrets of numbers|author=Calvin C Clawson|year=2001|isbn=978 0 7382 0496-3|page=IV|publisher=Basic Books}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}&lt;/math&gt;
|১.৪১৪২১ ৩৫৬২৩ ৭৩০৯৫ ০৪৮৮০&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|PythagorassConstant|Pythagoras's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002193}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;x^2=2&lt;/math&gt; ৰ ধনাত্মক মূল।
|data-sort-value=&quot;-1800&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ  ১৮০০ – ১৬০০&lt;ref&gt;Fowler and Robson, p. 368.

[http://it.stlawu.edu/%7Edmelvill/mesomath/tablets/YBC7289.html Photograph, illustration, and description of the ''root(2)'' tablet from the Yale Babylonian Collection] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120813054036/http://it.stlawu.edu/%7Edmelvill/mesomath/tablets/YBC7289.html|date=2012-08-13}}

[http://www.math.ubc.ca/%7Ecass/Euclid/ybc/ybc.html High resolution photographs, descriptions, and analysis of the ''root(2)'' tablet (YBC 7289) from the Yale Babylonian Collection]&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[৩ ৰ বৰ্গমূল]],
থিঅ'ডৰাছৰ ধ্ৰুৱক&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xAwukpHCqH0C&amp;q=1.732050807&amp;pg=PA15|title=Figuring Out Mathematics|author=Vijaya AV|publisher=Dorling Kindcrsley (India) Pvt. Lid.|year=2007|isbn=978-81-317-0359-5|page=15}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{3}&lt;/math&gt;
|১.৭৩২০৫ ০৮০৭৫ ৬৮৮৭৭ ২৯৩৫২&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|TheodorussConstant|Theodorus's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002194}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; x^2=3 &lt;/math&gt; ৰ ধনাত্মক মূল।
|data-sort-value=&quot;-465&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ  ৪৬৫ – ৩৯৮
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[৫ ৰ বৰ্গমূল]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=KjMVx6ljh6YC&amp;q=2.236067977&amp;pg=PA24|title=Essential Mathematics 9|author=P A J Lewis|publisher=Ratna Sagar|year=2008|isbn=9788183323673|page=24}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{5}&lt;/math&gt;
|২.২৩৬০৬ ৭৯৭৭৪ ৯৯৭৮৯ ৬৯৬৪০&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002163}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; x^2=5&lt;/math&gt; ৰ ধনাত্মক মূল।
|data-sort-value=&quot;-464&quot;|
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|ফাই, [[সোণালী অনুপাত]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZOfUsvemJDMC&amp;q=1.618033988749894848&amp;pg=PA316|title=The Princeton Companion to Mathematics|author1=Timothy Gowers|author2=June Barrow-Green|author3=Imre Leade|publisher=Princeton University Press|year=2007|isbn=978-0-691-11880-2|page=316}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; বা &lt;math&gt;\phi&lt;/math&gt; 
|১.৬১৮০৩ ৩৯৮৮৭ ৪৯৮৯৪ ৮৪৮২০ &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GoldenRatio|Golden Ratio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A001622}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1+\sqrt{5}}{2}&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;-301&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ ~৩০০
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[ৰূপালী অনুপাত]]&lt;ref&gt;{{citation|last=Kapusta|first=Janos|title=The square, the circle, and the golden proportion: a new class of geometrical constructions|journal=Forma|volume=19|year=2004|pages=293–313|url=http://www.scipress.org/journals/forma/pdf/1904/19040293.pdf|access-date=2023-12-20|archivedate=2020-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200918165840/http://www.scipress.org/journals/forma/pdf/1904/19040293.pdf}}.&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\delta_S&lt;/math&gt;
|২.৪১৪২১ ৩৫৬২৩ ৭৩০৯৫ ০৪৮৮০&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|SilverRatio|Silver Ratio}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A014176}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}+1&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;-301&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ ~৩০০
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[শূণ্য]]
|০
|০
|
|data-sort-value=&quot;-300&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০ – ১০০&lt;ref&gt;Kim Plofker (2009), ''[[Mathematics in India (book)|Mathematics in India]]'', Princeton University Press, {{ISBN|978-0-691-12067-6}}, pp. 54–56.&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;2&quot;|[[Integer|&lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;]]
|-
| [[−১|ঋণাত্মক এক]]
| −১
| −১
|
|data-sort-value=&quot;-300&quot;|খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০ – ২০০
|data-sort-value=&quot;2&quot;|[[অখণ্ড সংখ্যা|&lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[২ ৰ ঘনমূল]]
|&lt;math&gt;\sqrt[3]{2}&lt;/math&gt;
|১.২৫৯৯২ ১০৪৯৮ ৯৪৮৭৩ ১৬৪৭৬&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|DelianConstant|Delian Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002580}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;x^3=2&lt;/math&gt; ৰ প্ৰকৃত মূল।
|৪৬ – ১২০ খ্ৰীষ্টাব্দ&lt;ref&gt;{{cite book|author=Plutarch|title=Quaestiones convivales VIII.ii|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/p/plutarch/symposiacs/chapter8.html#section80|section=718ef|quote=And therefore Plato himself dislikes Eudoxus, Archytas, and Menaechmus for endeavoring to bring down the [[doubling the cube]] to mechanical operations|access-date=2019-05-24|archive-date=2009-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20091119061142/http://ebooks.adelaide.edu.au/p/plutarch/symposiacs/chapter8.html#section80|url-status=dead|archivedate=2019-07-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190728214640/http://ebooks.adelaide.edu.au/p/plutarch/symposiacs/chapter8.html#section80}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|৩ ৰ [[ঘনমূল]]
|&lt;math&gt;\sqrt[3]{3}&lt;/math&gt;
|১.৪৪২২৪ ৯৫৭০৩ ০৭৪০৮ ৩৮২৩২&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002581}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;x^3=3&lt;/math&gt; ৰ প্ৰকৃত মূল।
|data-sort-value=&quot;47&quot;|
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Twelfth root of 2]]&lt;ref&gt;{{citation|first=Thomas|last=Christensen|title=The Cambridge History of Western Music Theory|year=2002|page=[https://archive.org/details/cambridgehistory0000unse_t8n5/page/205 205]|isbn=978-0521686983|url=https://archive.org/details/cambridgehistory0000unse_t8n5/page/205}}&lt;/ref&gt; 
|&lt;math&gt;\sqrt[12]{2}&lt;/math&gt;
|1.05946 30943 59295 26456 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A010774}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;x^{12}=2&lt;/math&gt; ৰ প্ৰকৃত মূল।
|data-sort-value=&quot;47&quot;|
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Supergolden ratio]]&lt;ref name=&quot;Koshy&quot;&gt;{{cite book |last1=Koshy |first1=Thomas |title=Fibonacci and Lucas Numbers with Applications |date=2017 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=9781118742174 |edition=2 |url=https://books.google.com/books?id=kAhCDwAAQBAJ&amp;dq=supergolden+ratio%7Cnumber%7Cconstant&amp;pg=PT523 |accessdate=14 August 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\psi&lt;/math&gt;
|1.46557 12318 76768 02665 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A092526}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1 + \sqrt[3]{\frac{29 + 3\sqrt{93}}{2}} + \sqrt[3]{\frac{29 - 3\sqrt{93}}{2}}}{3}&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;x^{3} = x^{2} + 1&lt;/math&gt; ৰ প্ৰকৃত মূল।
|data-sort-value=&quot;47&quot;|
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[কাল্পনিক একক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=IKmMKOtSI50C&amp;q=%22This+leads+to+some+amazing+results.+For+example,+Euler+discovered%22&amp;pg=PA66|title=Mathematics: The New Golden Age|author=Keith J. Devlin|publisher=Columbia University Press|year=1999|isbn=978-0-231-11638-1|page=66}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;i&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;0&quot;|{{math|0 + 1''i''}}
|Either of the two roots of &lt;math&gt;x^2=-1&lt;/math&gt;{{refn|group=nb|Both {{math|''i''}} and {{math|−''i''}} are roots of this equation, though neither root is truly &quot;positive&quot; nor more fundamental than the other as they are algebraically equivalent. The distinction between signs of {{math|''i''}} and {{math|−''i''}} is in some ways arbitrary, but a useful notational device. See [[imaginary unit]] for more information.}}
|১৫০১ – ১৫৭৬
|data-sort-value=&quot;8&quot;|[[Complex number|&lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;]]
|-
|হেক্সাগনেল লেটিচৰ বাবে [[সংযোগী ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.labri.fr/perso/bousquet/Exposes/fpsac-saw.pdf|title=Two-dimensional self-avoiding walks|author=Mireille Bousquet-Mélou|publisher=CNRS, LaBRI, Bordeaux, France|author-link=Mireille Bousquet-Mélou}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:13&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.unige.ch/~smirnov/slides/slides-saw.pdf|title=The connective constant of the honeycomb lattice √ (2 + √ 2)|author1=Hugo Duminil-Copin|author2=Stanislav Smirnov|publisher=Université de Geneve|year=2011|name-list-style=amp}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\mu&lt;/math&gt;
|1.84775 90650 22573 51225 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Self-AvoidingWalkConnectiveConstant|Self-Avoiding Walk Connective Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;connective&quot;&gt;{{OEIS2C|A179260}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2 + \sqrt{2}}&lt;/math&gt;, as a root of the polynomial &lt;math&gt;x ^ 4-4 x ^ 2 + 2=0&lt;/math&gt;
|১৫৯৩&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;connective&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Kepler–Bouwkamp constant|কেপলাৰ-বাউকেম্প ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{cite arXiv|eprint=1301.6293|class=math.MG|author=Richard J. Mathar|title=Circumscribed Regular Polygons|year=2013}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K'&lt;/math&gt;
|0.11494 20448 53296 20070 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|PolygonInscribing|Polygon Inscribing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;kepler&quot;&gt;{{OEIS2C|A085365}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \prod_{n=3}^\infty \cos\left(\frac{\pi}{n} \right) = \cos\left(\frac{\pi}{3} \right) \cos\left(\frac{\pi}{4} \right) \cos\left(\frac{\pi}{5}\right) ...&lt;/math&gt;
|১৫৯৬&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;kepler&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[John Wallis|ৱালিছ]]ৰ ধ্ৰুৱক 
|
|2.09455 14815 42326 59148 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|WallissConstant|Wallis's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A007493}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt[3]{\frac{45-\sqrt{1929}}{18}}+\sqrt[3]{\frac{45+\sqrt{1929}}{18}}&lt;/math&gt;
Real root of &lt;math&gt;x^{3} - 2x - 5 = 0&lt;/math&gt;
|১৬১৬ – ১৭০৩
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[e (mathematical constant)|অয়লাৰৰ সংখ্যা]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zdBHMHV3m5YC&amp;q=2.7182818284590452353602874&amp;pg=PA76|title=Mathematics and the Imagination|author=E.Kasner y J.Newman.|publisher=Conaculta|year=2007|isbn=978-968-5374-20-0|page=77}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;e&lt;/math&gt;
|২.৭১৮২৮ ১৮২৮৪ ৫৯০৪৫ ২৩৫৩৬&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|e|e}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A001113}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \lim_{n \to \infty} \left( 1 + \frac {1}{n}\right)^n = \sum_{n=0}^{\infty}\frac{1}{n!} = 1 + \frac{1}{1!} + \frac{1}{2!} + \frac{1}{3!} \cdots&lt;/math&gt;
|১৬১৮&lt;ref name=&quot;OConnor2&quot;&gt;{{cite web|url=&lt;!-- http://www.gap-system.org/~history/PrintHT/e.html --&gt;http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/e.html|title=The number ''e''|last1=O'Connor|first1=J J|last2=Robertson|first2=E F|publisher=MacTutor History of Mathematics}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Natural logarithm of 2|২ ৰ স্বাভাৱিক ঘাতাংক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DQtpJaEs4NIC&amp;q=0.6931471805599&amp;pg=PA182|title=Handbook of Continued Fractions for Special Functions|author1=Annie Cuyt|author1-link= Annie Cuyt |author2=Vigdis Brevik Petersen|author3=Brigitte Verdonk|author4=Haakon Waadeland|author5=William B. Jones|publisher=Springer|year=2008|isbn=978-1-4020-6948-2|page=182}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\ln 2&lt;/math&gt;
|0.69314 71805 59945 30941 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|NaturalLogarithmof2|Natural Logarithm of 2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002162}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;e^{x} = 2&lt;/math&gt; ৰ প্ৰকৃত মূল
&lt;math&gt;\sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^{n+1}}{n} 
  = \frac{1}{1} - \frac{1}{2} + \frac{1}{3} - \frac{1}{4} + \cdots
&lt;/math&gt;
|১৬১৯&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mGJRjIC9fZgC|title=A History of Mathematics|author-last=Cajori|author-first=Florian|date=1991|publisher=AMS Bookstore|isbn=0-8218-2102-4|edition=5th|page=152|author-link=Florian Cajori}}&lt;/ref&gt; আৰু ১৬৬৮&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www-history.mcs.st-and.ac.uk/HistTopics/e.html|title=The number e|author-last1=O'Connor|author-first1=J. J.|date=September 2001|publisher=The MacTutor History of Mathematics archive|access-date=2009-02-02|author-first2=E. F.|author-last2=Robertson}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Lemniscate constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aKQhpm1h770C&amp;q=2.6220575&amp;pg=PA333|title=L-Functions and Arithmetic|author1=J. Coates|author2=Martin J. Taylor|publisher=Cambridge University Press|year=1991|isbn=978-0-521-38619-7|page=333}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\varpi&lt;/math&gt;
|2.62205 75542 92119 81046 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LemniscateConstant|Lemniscate Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A062539}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \pi \, {G} = 4 \sqrt{\tfrac2\pi}\,\Gamma{\left(\tfrac54 \right)^2} = \tfrac14 \sqrt{\tfrac{2}{\pi}}\,\Gamma {\left(\tfrac14 \right)^2}&lt;/math&gt;
where &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; is [[Gauss's constant]]
|১৭১৮ – ১৭৯৮
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Euler's constant|অয়লাৰৰ ধ্ৰুৱক]]
|&lt;math&gt;\gamma&lt;/math&gt;
|0.57721 56649 01532 86060 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Euler-MascheroniConstant|Euler–Mascheroni Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A001620}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \lim_{n\to\infty}\left(-\log n + \sum_{k=1}^n \frac1{k}\right)=\int_1^\infty\left(-\frac1x+\frac1{\lfloor x\rfloor}\right)\,dx &lt;/math&gt;
|১৭৩৫
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Erdős–Borwein constant]]&lt;ref&gt;{{cite arXiv|eprint=0806.4410|class=math.CA|author=Robert Baillie|title=Summing The Curious Series of Kempner and Irwin|year=2013}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;E&lt;/math&gt;
|1.60669 51524 15291 76378 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Erdos-BorweinConstant|Erdos-Borwein Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A065442}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{n=1}^{\infty}\frac{1}{2^n-1} = \frac{1}{1} \! + \! \frac{1}{3} \! + \! \frac{1}{7} \! + \! \frac{1}{15} \! + \! \cdots&lt;/math&gt;
|১৭৪৯&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.math.dartmouth.edu/~euler/pages/E190.html|title=Consideratio quarumdam serierum, quae singularibus proprietatibus sunt praeditae|author=Leonhard Euler|year=1749|page=108}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Omega constant|অ'মেগা ধ্ৰুৱক]]
|&lt;math&gt;\Omega&lt;/math&gt;
|0.56714 32904 09783 87299 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|OmegaConstant|Omega Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A030178}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;W(1)=\frac{1}{\pi}\int_0^\pi\log\left(1+\frac{\sin t}{t}e^{t\cot t}\right)dt&lt;/math&gt;
where W is the [[Lambert W function]]
|১৭৫৮ আৰু ১৭৮৩
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Apéry's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DQtpJaEs4NIC&amp;q=1.202056903159594285399738&amp;pg=PA188|title=Handbook of Continued Fractions for Special Functions|author1=Annie Cuyt|author2=Vigdis Brevik Petersen|author3=Brigitte Verdonk|author4=Haakon Waadelantl|author5=William B. Jones.|publisher=Springer|year=2008|isbn=978-1-4020-6948-2|page=188}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\zeta(3)&lt;/math&gt;
|1.20205 69031 59594 28539 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|AperysConstant|Apéry's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;apery&quot;&gt;{{OEIS2C|A002117}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{n=1}^\infty\frac{1}{n^3} = \frac{1}{1^3}+\frac{1}{2^3} + \frac{1}{3^3} + \frac{1}{4^3} + \frac{1}{5^3} + \cdots&lt;/math&gt;
|১৭৮০&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;apery&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Laplace limit|লাপলাছ সীমা]]&lt;ref&gt;{{cite book|title=Orbital Mechanics for Engineering Students|title-link=Orbital Mechanics for Engineering Students|author=Howard Curtis|publisher=Elsevier|year=2014|isbn=978-0-08-097747-8|page=159}}&lt;/ref&gt;
|
|0.66274 34193 49181 58097 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LaplaceLimit|Laplace Limit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A033259}}&lt;/ref&gt;
|Real root of &lt;math&gt; \frac{ x e^\sqrt{x^2+1}}{\sqrt{x^2+1}+1} = 1&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1782&quot;|~১৭৮২
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Ramanujan–Soldner constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb_g4Q_AAAAcAAJ|title=Théorie et tables d'une nouvelle fonction transcendante|author=Johann Georg Soldner|publisher=J. Lindauer, München|year=1809|page=[https://archive.org/details/bub_gb_g4Q_AAAAcAAJ/page/n39 42]|language=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/bub_gb_XkgDAAAAQAAJ|title=Adnotationes ad calculum integralem Euleri|author=Lorenzo Mascheroni|publisher=Petrus Galeatius, Ticini|year=1792|page=[https://archive.org/details/bub_gb_XkgDAAAAQAAJ/page/n34 17]|language=la}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\mu&lt;/math&gt;
|1.45136 92348 83381 05028 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|SoldnersConstant|Soldner's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;solder&quot;&gt;{{OEIS2C|A070769}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \mathrm{li}(x) = \int_0^x  \frac{dt}{\ln t} = 0   &lt;/math&gt;; root of the [[logarithmic integral]] function.
|১৭৯২&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;solder&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Gauss's constant|গাউছৰ ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UrSnNeJW10YC&amp;q=%22Gauss%27s+constant%22&amp;pg=PA647|title=An Atlas of Functions: With Equator, the Atlas Function Calculator|author1=Keith B. Oldham|author2=Jan C. Myland|author3=Jerome Spanier|publisher=Springer|year=2009|isbn=978-0-387-48806-6|page=15}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;G&lt;/math&gt;
|0.83462 68416 74073 18628 &lt;ref name=&quot;:4&quot; group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GausssConstant|Gauss's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A014549}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{1}{\mathrm{agm}(1, \sqrt{2})} = \frac{\Gamma(\frac{1}{4})^2}{2\sqrt{2 \pi^3}} = \frac{2}{\pi}\int_0^1\frac{dx}{\sqrt{1 - x^4}}&lt;/math&gt;
where ''agm'' is the [[arithmetic–geometric mean]]
|১৭৯৯&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Undergraduate convexity : problems and solutions|last=Nielsen, Mikkel Slot.|date = July 2016|isbn=9789813146211|pages=162|oclc=951172848}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|দ্বিতীয় [[Hermite constant|হাৰমাইট ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|title=Errata and Addenda to Mathematical Constants|author=Steven Finch|publisher=Harvard.edu|year=2014|access-date=2013-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|archive-date=2016-03-16|url-status=dead|archivedate=2016-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\gamma_{2}&lt;/math&gt;
|1.15470 05383 79251 52901 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|HermiteConstants|Hermite Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A246724}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac{2}{\sqrt{3}} &lt;/math&gt;
|১৮২২ – ১৯০১
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Liouville number#The existence of Liouville numbers (Liouville's constant)|Liouville's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=E3Eu3sV_anUC&amp;q=Liouville+number+0.11000100000000000000000100&amp;pg=PA187|title=Mathematical Traveler: Exploring the Grand History of Numbers|author=Calvin C. Clawson|publisher=Perseus|year=2003|isbn=978-0-7382-0835-0|page=187}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;L&lt;/math&gt;
|0.11000 10000 00000 00000 0001 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LiouvillesConstant|Liouville's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A012245}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{10^{n!}} = \frac {1}{10^{1!}} + \frac{1}{10^{2!}} + \frac{1}{10^{3!}} + \frac{1}{10^{4!}}  + \cdots&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1844&quot;|১৮৪৪ চনৰ আগত
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|First [[continued fraction]] constant
|&lt;math&gt;C_1&lt;/math&gt;
|0.69777 46579 64007 98201 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ContinuedFractionConstants|Continued Fraction Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A052119}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\tfrac 1 {1+\tfrac 1{2+\tfrac 1{3+\tfrac 1{4+\tfrac 1{5+\cdots}}}}}&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;\frac{I_1(2)}{I_0(2)}&lt;/math&gt;, where &lt;math&gt;I_{\alpha}(x)&lt;/math&gt; is the [[modified Bessel function]]
|১৮৫৫&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Amoretti |first1=F. |title=Sur la fraction continue [0,1,2,3,4,...] |journal=Nouvelles annales de mathématiques |date=1855 |volume=1 |issue=14 |pages=40–44 |url=http://www.numdam.org/item/?id=NAM_1855_1_14__40_1}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Heegner number#Almost integers and Ramanujan's constant|ৰামানুজনৰ ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=txPhITLO1YoC&amp;q=262537412640768743.99999999999925&amp;pg=PA107|title=Modular Forms: A Classical and Computational Introduction|author=L. J. Lloyd James Peter Kilford|publisher=Imperial College Press|year=2008|isbn=978-1-84816-213-6|page=107}}&lt;/ref&gt;
|
|262 53741 26407 68743 &lt;br&gt; .99999 99999 99250 073 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|RamanujanConstant|Ramanujan Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A060295}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;e^{\pi\sqrt{163}}&lt;/math&gt;
|১৮৫৯
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Glaisher–Kinkelin constant]]
|&lt;math&gt;A&lt;/math&gt;
|1.28242 71291 00622 63687&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Glaisher-KinkelinConstant|Glaisher-Kinkelin Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;glaisher&quot;&gt;{{OEIS2C|A074962}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; e^{\frac{1}{12}-\zeta^\prime(-1)} =
 e^{\frac{1}{8}-\frac{1}{2}\sum\limits_{n=0}^\infty \frac{1}{n+1} \sum\limits_{k=0}^n \left(-1\right)^k \binom{n}{k} \left(k+1\right)^2 \ln(k+1)}&lt;/math&gt;
|১৮৬০&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;glaisher&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Catalan's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=5Lp-tGZR25sC&amp;q=0.91596559417721901505460351493238411&amp;pg=PA127|title=Number Theory: Volume II: Analytic and Modern Tools|author=Henri Cohen|publisher=Springer|year=2000|isbn=978-0-387-49893-5|page=127}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NBcSzUlaWWAC&amp;q=0.915965594177219015&amp;pg=PA29|title=Series Associated With the Zeta and Related Functions|author1=H. M. Srivastava|author2=Choi Junesang|publisher=Kluwer Academic Publishers|year=2001|isbn=978-0-7923-7054-3|page=30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LXZFAAAAcAAJ&amp;pg=PA618|title=Mémoire sur la transformation des séries, et sur quelques intégrales définies, Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences 59|author=E. Catalan|publisher=Kluwer Academic éditeurs|year=1864|page=618}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;G&lt;/math&gt;
|0.91596 55941 77219 01505 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|CatalansConstant|Catalan's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A006752}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \int_0^1 \!\! \int_0^1 \!\! \frac{dx \, dy}{1{+}x^2 y^2}
= \! \sum_{n = 0}^\infty \! \frac{(-1)^n}{(2n{+}1)^2} \!
= \! \frac{1}{1^2}{-}\frac{1}{3^2}{+}{\cdots} &lt;/math&gt;
|১৮৬৪
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Dottie number]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=eztUxtCfNXoC&amp;q=Single%20Variable%20Calculus%3A%20Concepts%20and%20Contexts%20%20Escrito%20por%20James%20Stewart&amp;pg=PA314|title=Single Variable Calculus: Concepts and Contexts|author=James Stewart|publisher=Brooks/Cole|year=2010|isbn=978-0-495-55972-6|page=314}}&lt;/ref&gt;
|
|0.73908 51332 15160 64165 &lt;ref name=&quot;:1&quot; group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|DottieNumber|Dottie Number}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A003957}}&lt;/ref&gt;
|Real root of &lt;math&gt;\cos x = x&lt;/math&gt;
|১৮৬৫&lt;ref name=&quot;:1&quot; group=&quot;Mw&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Meissel–Mertens constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7-sDtIy8MNIC&amp;q=Khinchin%27s+constant&amp;pg=PA161|title=Gamma: Exploring Euler's Constant|author=Julian Havil|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=9780691141336|page=64}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;M&lt;/math&gt;
|0.26149 72128 47642 78375 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|MertensConstant|Mertens Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A077761}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{n\to\infty}\left(\sum_{p\le n}\frac{1}{p}-\ln\ln n\right) = \gamma + \sum_{p}\left(\ln\left(1 - \frac{1}{p}\right) + \frac{1}{p}\right)&lt;/math&gt;
where ''γ'' is the [[Euler–Mascheroni constant]] and ''p'' is prime
|১৮৬৬ আৰু ১৮৭৩
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Universal parabolic constant]]&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|title=Errata and Addenda to Mathematical Constants|author=Steven Finch|publisher=Harvard.edu|year=2014|page=59|access-date=2013-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|archive-date=2016-03-16|url-status=dead|archivedate=2016-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;P&lt;/math&gt;
|2.29558 71493 92638 07403 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|UniversalParabolicConstant|Universal Parabolic Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A103710}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\ln(1 + \sqrt2) + \sqrt2 \; = \; \operatorname{arsinh}(1)+\sqrt{2}&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1891&quot;|১৮৯১ চনৰ আগত&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/anelementarytre00osbogoog|title=An Elementary Treatise on the Differential and Integral Calculus|last=Osborne|first=George Abbott|publisher=Leach, Shewell, and Sanborn|year=1891|pages=[https://archive.org/details/anelementarytre00osbogoog/page/n265 250]}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Cahen's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=iAg8FL5jKSgC&amp;q=%22cahen+constant%22&amp;pg=PA72|title=Series representations for some mathematical constants|author=Yann Bugeaud|year=2004|isbn=978-0-521-82329-6|page=72|publisher=Cambridge University Press }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C&lt;/math&gt;
|0.64341 05462 88338 02618 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|CahensConstant|Cahen's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A118227}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \sum_{k=1}^{\infty} \frac{(-1)^{k}}{s_k-1} = \frac{1}{1} - \frac{1}{2} + \frac{1}{6} - \frac{1}{42} + \frac{1}{1806} {\,\pm \cdots}  &lt;/math&gt; 
where ''s&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;'' is the ''k''th term of ''[[Sylvester's sequence]]'' 2, 3, 7, 43, 1807, ...
|১৮৯১
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Gelfond's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7L7xcjBPemEC&amp;q=23.14069&amp;pg=RA2-PA4|title=The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers|author=David Wells|author-link=David G. Wells|publisher=Penguin Books Ltd.|year=1997|isbn=9780141929408|page=4}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;e^{\pi}&lt;/math&gt;
|23.14069 26327 79269 0057 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GelfondsConstant|Gelfonds Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A039661}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; (-1)^{-i} = i^{-2i} = \sum_{n=0}^\infty \frac{\pi^{n}}{n!} = 1 + \frac{\pi^{1}}{1} + \frac{\pi^{2}}{2} + \frac{\pi^{3}}{6} + \cdots&lt;/math&gt;
|১৯০০&lt;ref name=&quot;tijdeman&quot;&gt;{{cite book|title=Mathematical Developments Arising from Hilbert Problems|last=Tijdeman|first=Robert|publisher=[[American Mathematical Society]]|year=1976|isbn=0-8218-1428-1|editor=Felix E. Browder|editor-link=Felix Browder|series=[[Proceedings of Symposia in Pure Mathematics]]|volume=XXVIII.1|pages=241–268|chapter=On the Gel'fond–Baker method and its applications|zbl=0341.10026|author-link=Robert Tijdeman}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Gelfond–Schneider constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=RSU8AAAAQBAJ&amp;q=2.6651&amp;pg=PA328|title=Precalculus: With Unit Circle Trigonometry|author=David Cohen|publisher=Thomson Learning Inc.|year=2006|isbn=978-0-534-40230-3|page=328}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;2^{\sqrt{2}}&lt;/math&gt;
|2.66514 41426 90225 18865 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Gelfond-SchneiderConstant|Gelfond-Schneider Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;schneider&quot;&gt;{{OEIS2C|A007507}}&lt;/ref&gt;
|
|data-sort-value=&quot;1902&quot;|১৯০২ চনৰ আগত&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;schneider&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|Second [[Favard constant]]&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nbjOnJlJfFYC&amp;q=Favard+Constant&amp;pg=PA274|title=Quadrature Theory: The Theory of Numerical Integration on a Compact Interval|author1=Helmut Brass|author2=Knut Petras|publisher=AMS|year=2010|isbn=978-0-8218-5361-0|page=274}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K_{2}&lt;/math&gt;
|1.23370 05501 36169 82735 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|FavardConstants|Favard Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A111003}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac{\pi^2}{8} = \sum_{n = 0}^\infty \frac{1}{(2n-1)^2} = \frac{1}{1^2}+\frac{1}{3^2}+\frac{1}{5^2}+\frac{1}{7^2}+\cdots &lt;/math&gt;
|১৯০২ – ১৯৬৫
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Golden angle|সোণালী কোণ]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://fibonacci.ucoz.com/index/ang/0-9|title=Ángulo áureo}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;g&lt;/math&gt;
|2.39996 32297 28653 32223 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GoldenAngle|Golden Angle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A131988}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{2\pi}{\varphi^2} = \pi (3-\sqrt{5})&lt;/math&gt; or

&lt;math&gt;180 (3-\sqrt{5})=137.50776\ldots&lt;/math&gt; in degrees
|১৯০৭
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Sierpiński's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aFDWuZZslUUC&amp;q=1.584962500&amp;pg=PA2685|title=CRC Concise Encyclopedia of Mathematics, Second Edition|author=Eric W. Weisstein|publisher=CRC Press|year=2002|isbn=9781420035223|page=1356}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K&lt;/math&gt;
|2.58498 17595 79253 21706 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|SierpinskiConstant|Sierpinski Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A062089}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\begin{align}
&amp;\pi\left(2\gamma+\ln\frac{4\pi^3}{\Gamma(\tfrac{1}{4})^4}\right) =
  \pi (2 \gamma + 4 \ln\Gamma(\tfrac{3}{4}) - \ln\pi) \\
&amp;= \pi \left(2 \ln 2+3 \ln \pi + 2 \gamma - 4 \ln \Gamma (\tfrac{1}{4})\right)
\end{align} &lt;/math&gt;
|১৯০৭
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Landau–Ramanujan constant|লেণ্ডাউ-ৰামানুজন ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;:49&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZXjHKPS1LEAC&amp;q=Landau-Ramanujan+constant&amp;pg=PA80|title=Prime Numbers: A Computational Perspective|author1=Richard E. Crandall|author2=Carl B. Pomerance|publisher=Springer|year=2005|isbn=978-0387-25282-7|page=80}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K&lt;/math&gt;
|0.76422 36535 89220 66299 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Landau-RamanujanConstant|Landau-Ramanujan Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;landau&quot;&gt;{{OEIS2C|A064533}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac1{\sqrt2}\prod_{{p \equiv 3 \text{ mod } 4}\atop p \;{\rm prime}} {\left(1-\frac1{p^2}\right)^{-\frac{1}{2}}}\!\!=\frac\pi4\prod_{{p \equiv 1 \text{ mod } 4}\atop p \;{\rm prime}}  {\left(1-\frac1{p^2}\right)^\frac{1}{2}}&lt;/math&gt;
|১৯০৮&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;landau&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|First [[Niels Nielsen (mathematician)|Nielsen]]–[[Ramanujan]] constant&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://bitman.name/math/article/872|title=Nielsen – Ramanujan (costanti di)|author=Mauro Fiorentini}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;a_{1}&lt;/math&gt;
|0.82246 70334 24113 21823 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Nielsen-RamanujanConstants|Nielsen-Ramanujan Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A072691}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac{{\zeta}(2)}{2} = \frac{\pi^2}{12} = \sum_{n=1}^\infty\frac{(-1)^{n+1}}{n^2} = \frac{1}{1^2} {-} \frac{1}{2^2} {+} \frac{1}{3^2} {-} \frac{1}{4^2} {+} \cdots &lt;/math&gt;
|১৯০৯
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[:de:Gieseking-Konstante|Gieseking constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/hyp.pdf|title=Volumes of Hyperbolic 3-Manifolds|author=Steven Finch|publisher=Harvard University|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919160427/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/hyp.pdf|archive-date=2015-09-19|url-status=dead|access-date=2023-12-20|archivedate=2015-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150919160427/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/hyp.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;G&lt;/math&gt;
|1.01494 16064 09653 62502 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GiesekingsConstant|Gieseking's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A143298}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{3\sqrt{3}}{4} \left(1- \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{(3n+2)^2}+ \sum_{n=1}^\infty\frac{1}{(3n+1)^2} \right)= &lt;/math&gt; &lt;br /&gt; 
&lt;math&gt;\textstyle \frac{3\sqrt{3}}{4} \left( 1 - \frac{1}{2^2} + \frac{1}{4^2}-\frac{1}{5^2}+\frac{1}{7^2}-\frac{1}{8^2}+\frac{1}{10^2} \pm \cdots \right)&lt;/math&gt;.
|১৯১২
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Bernstein's constant|বাৰ্ণষ্টাইনৰ ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=En41UGQ6YXsC&amp;q=0.28016949902386913303643649&amp;pg=PA211|title=Approximation Theory and Approximation Practice|author=Lloyd N. Trefethen|publisher=SIAM|year=2013|isbn=978-1-611972-39-9|page=211}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\beta&lt;/math&gt;
|0.28016 94990 23869 13303 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|BernsteinsConstant|Bernstein's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A073001}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \lim_{n\to\infty} 2n E_{2n}(f)&lt;/math&gt;, where ''E''&lt;sub&gt;''n''&lt;/sub&gt;(f) is the error of the best [[uniform approximation]] to a [[real function]] ''f''(''x'') on the interval [&amp;minus;1, 1] by real polynomials of no more than degree ''n'', and ''f''(''x''&lt;nowiki&gt;) = |&lt;/nowiki&gt;''x''&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;
|১৯১৩
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Generalizations of Fibonacci numbers#Tribonacci numbers|ট্ৰিব'নাকি ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;agr&quot;&gt;{{Cite journal |last=Agronomof |first=M. |year=1914 |title=Sur une suite récurrente. |journal=Mathesis |volume=4 |pages=125–126}}&lt;/ref&gt;
|
|1.83928 67552 14161 13255 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|TribonacciConstant|Tribonacci Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A058265}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;\frac{1+\sqrt[3]{19+3\sqrt{33}}+\sqrt[3]{19-3\sqrt{33}}}{3} = \frac{1+4\cosh\left(\frac{1}{3}\cosh^{-1}\left(2+\frac{3}{8}\right)\right)}{3} &lt;/math&gt;
Real root of &lt;math&gt;x^{3} - x^{2} - x - 1 = 0&lt;/math&gt;
|১৯১৪ – ১৯৬৩
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Brun's constant]]&lt;ref name=&quot;:53&quot;&gt;{{Cite book |last=Thomas Koshy |url=https://books.google.com/books?id=d5Z5I3gnFh0C&amp;q=Brun+constant&amp;pg=PA118 |title=Elementary Number Theory with Applications |publisher=Elsevier |year=2007 |isbn=978-0-12-372-487-8 |page=119}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;B_{2}&lt;/math&gt;
|1.90216 05831 04 {{refn|group=Mw|name=Brun's Constant|{{MathWorld|BrunsConstant|Brun's Constant}}}}&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A065421}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \textstyle {\sum\limits_p(\frac1{p}+\frac1{p+2})} = (\frac1{3} \! + \! \frac1{5}) + (\tfrac1{5} \! + \! \tfrac1{7}) + (\tfrac1{11} \! + \! \tfrac1{13}) + \cdots &lt;/math&gt;
where the sum ranges over all primes ''p'' such that ''p'' + 2 is also a prime
|১৯১৯&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;OEIS&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Twin prime#First Hardy–Littlewood conjecture|Twin primes constant]]
|&lt;math&gt;C_{2}&lt;/math&gt;
|0.66016 18158 46869 57392 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|TwinPrimesConstant|Twin Primes Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A005597}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\prod_{\textstyle{p\;{\rm prime}\atop p \ge 3}} \left(1 - \frac{1}{(p-1)^2}\right)&lt;/math&gt;
|১৯২২
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Plastic ratio|প্লাষ্টিক অনুপাত]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=oW6Xeo8EmDgC&amp;q=%22Plastic+number%22&amp;pg=PT120|title=Professor Stewart's Cabinet of Mathematical Curiosities|author=Ian Stewart|publisher=Birkhäuser Verlag|year=1996|isbn=978-1-84765-128-0}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\rho&lt;/math&gt;
|1.32471 79572 44746 02596 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|PlasticConstant|Plastic Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;plastic&quot;&gt;{{OEIS2C|A060006}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt[3]{1 + \! \sqrt[3]{1 + \! \sqrt[3]{1 + \cdots}}} = \textstyle \sqrt[3]{\frac{1}{2}+\frac{\sqrt{69}}{18}}+\sqrt[3]{\frac{1}{2}-\frac{\sqrt{69}}{18}}&lt;/math&gt;
Real root of &lt;math&gt;x^{3} = x + 1&lt;/math&gt;
|১৯২৪&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;plastic&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Bloch's theorem (complex variables)|Bloch's constant]]&lt;ref name=&quot;Eric W. Weisstein 2003 1688&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aFDWuZZslUUC&amp;q=Bloch-Landau+constant&amp;pg=PA1688|title=CRC Concise Encyclopedia of Mathematics, Second Edition|author=Eric W. Weisstein|publisher=CRC Press|year=2003|isbn=978-1-58488-347-0|page=1688}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;B&lt;/math&gt;
|data-sort-value=0.43320|&lt;math&gt;0.4332\leq B\leq 0.4719&lt;/math&gt; &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|BlochConstant|Bloch Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;bloch&quot;&gt;{{OEIS2C|A085508}}&lt;/ref&gt;
|The best known bounds are &lt;math&gt;\frac{\sqrt{3}}{4}+2\times10^{-4}\leq B\leq \sqrt{\frac{\sqrt{3}-1}{2}}\cdot\frac{\Gamma(\frac{1}{3})\Gamma(\frac{11}{12})}{\Gamma(\frac{1}{4})}&lt;/math&gt;
|১৯২৫&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;bloch&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[1.96|Z score for the 97.5 percentile point]]&lt;ref&gt;
{{Citation| last=Rees | first=DG |title=Foundations of Statistics| page=246 |publisher=CRC Press |isbn=0-412-28560-6| quote=Why 95% confidence? Why not some other ''confidence level''? The use of 95% is partly convention, but levels such as 90%, 98% and sometimes 99.9% are also used.| year=1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url         = http://www.itl.nist.gov/div898/handbook/eda/section3/eda352.htm
 |title       = Engineering Statistics Handbook: Confidence Limits for the Mean
 |accessdate  = 2008-02-04
 |publisher   = National Institute of Standards and Technology
 |quote       = Although the choice of confidence coefficient is somewhat arbitrary, in practice 90%, 95%, and 99% intervals are often used, with 95% being the most commonly used.
 |archiveurl  = https://web.archive.org/web/20080205120031/http://www.itl.nist.gov/div898/handbook/eda/section3/eda352.htm
 |archivedate = 5 February 2008
 |url-status     = dead
 |df          = dmy-all
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{Citation | title=Real-Life Math: Statistics | first1=Eric T | last1=Olson | first2=Tammy Perry | last2=Olson | page=[https://archive.org/details/statistics0000olso/page/66 66] | publisher=Walch Publishing | year=2000 | isbn=0-8251-3863-9 | quote=While other stricter, or looser, limits may be chosen, the 95 percent interval is very often preferred by statisticians. | url=https://archive.org/details/statistics0000olso/page/66 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1080/03610920802255856|last=Swift| first=MB| title=Comparison of Confidence Intervals for a Poisson Mean - Further Considerations|journal=Communications in Statistics - Theory and Methods|year=2009 | volume=38| issue=5| pages=748–759|s2cid=120748700 | quote=In modern applied practice, almost all confidence intervals are stated at the 95% level.}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;z_{.975}&lt;/math&gt;
|1.95996 39845 40054 23552 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ConfidenceInterval|Confidence Interval}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A220510}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{2}\operatorname{erf}^{-1}(0.95)&lt;/math&gt; where {{math|erf&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;(''x'')}} is the [[inverse error function]]
Real number &lt;math&gt;z&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt; \frac{1}{\sqrt{2\pi}}\int_{-\infty}^{z} e^{-x^2/2} \, \mathrm{d}x = 0.975&lt;/math&gt;
|১৯২৫
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Bloch's theorem (complex variables)|লেণ্ডাউৰ ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;Eric W. Weisstein 2003 1688&quot;/&gt;
|&lt;math&gt;L&lt;/math&gt;
|data-sort-value=0.50000|&lt;math&gt;0.5 &lt; L \le 0.54326&lt;/math&gt; &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LandauConstant|Landau Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A081760}}&lt;/ref&gt;
|The best known bounds are &lt;math&gt;0.5 &lt; L \le \frac{\Gamma(\frac{1}{3})\Gamma(\frac{5}{6})}{\Gamma(\frac{1}{6})}&lt;/math&gt;
|১৯২৯
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Landau's constant|লেণ্ডাউৰ তৃতীয় ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;Eric W. Weisstein 2003 1688&quot;/&gt;
|&lt;math&gt;A&lt;/math&gt;
|data-sort-value=0.50000|&lt;math&gt;0.5 &lt; A \le 0.7853&lt;/math&gt;
|
|১৯২৯
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Prouhet–Thue–Morse constant]]&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|title=Errata and Addenda to Mathematical Constants|author=Steven Finch|publisher=Harvard.edu|year=2014|page=53|access-date=2013-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf|archive-date=2016-03-16|url-status=dead|archivedate=2016-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160316175639/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/erradd.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\tau&lt;/math&gt;
|0.41245 40336 40107 59778  &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Thue-MorseConstant|Thue-Morse Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;prouhet&quot;&gt;{{OEIS2C|A014571}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \sum_{n=0}^{\infty} \frac{t_n}{2^{n+1}} = \frac{1}{4}\left[2-\prod_{n=0}^{\infty}\left(1-\frac{1}{2^{2^n}}\right)\right]&lt;/math&gt;
where &lt;math&gt; {t_n} &lt;/math&gt; is the ''n''&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; term of the [[Thue–Morse sequence]]
|১৯২৯&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;prouhet&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Golomb–Dickman constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aFDWuZZslUUC&amp;q=Golomb%E2%80%93Dickman+constant&amp;pg=PA1211|title=CRC Concise Encyclopedia of Mathematics|author=Eric W. Weisstein|publisher=Crc Press|year=2002|isbn=9781420035223|page=1212}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt;
|0.62432 99885 43550 87099 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Golomb-DickmanConstant|Golomb-Dickman Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A084945}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\int_{0}^{1} e^{\mathrm{Li}(t)} dt = \int_0^{\infty} \frac{\rho(t)}{t+2} dt&lt;/math&gt;
where Li(''t'') is the logarithmic integral, and ''ρ''(''t'') is the [[Dickman function]]
|১৯৩০ &amp; ১৯৬৪
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|Constant related to the asymptotic behavior of [[Lebesgue constant (interpolation)|Lebesgue constants]]&lt;ref name=&quot;:27&quot;&gt;{{cite journal|author=Horst Alzer|year=2002|title=Journal of Computational and Applied Mathematics, Volume 139, Issue 2|url=http://ac.els-cdn.com/S0377042701004265/1-s2.0-S0377042701004265-main.pdf?_tid=c20cf466-f4bf-11e3-bd9c-00000aacb362&amp;acdnat=1402859198_57de7868bcc50086f092c66898ec6a33|journal=Journal of Computational and Applied Mathematics|volume=139|issue=2|pages=215–230|doi=10.1016/S0377-0427(01)00426-5|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;c&lt;/math&gt;
|0.98943 12738 31146 95174 &lt;ref group=&quot;Mw&quot; name=&quot;lebesgue&quot;&gt;{{MathWorld|LebesgueConstants|Lebesgue Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A243277}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{n\to\infty}\!\! \left(\!{L_n{-}\frac{4}{\pi^2}\ln(2n{+}1)}\!\!\right)\!{=}
\frac{4}{\pi^2}\!\left({\sum_{k=1}^\infty \!\frac{2\ln k}{4k^2{-}1}}
{-}\frac{\Gamma'(\tfrac12)}{\Gamma(\tfrac12)}\!\!\right)&lt;/math&gt;
|১৯৩০&lt;ref group=&quot;Mw&quot; name=&quot;lebesgue&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Feller–Tornier constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.ams.org/journals/tran/1964-112-02/S0002-9947-1964-0166181-5/S0002-9947-1964-0166181-5.pdf|title=SOME ASYMPTOTIC FORMULAS IN THE THEORY OF NUMBERS|author=ECKFORD COHEN|publisher=University of Tennessee|year=1962|page=220}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\mathcal{C}_{\mathrm{FT}}&lt;/math&gt;
|0.66131 70494 69622 33528 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Feller-TornierConstant|Feller-Tornier Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A065493}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;{\frac{1}{2}\prod_{p\text{ prime}} \left(1-\frac{2}{p^2}\right) + \frac{1}{2}} =\frac{3}{\pi^2}\prod_{p\text{ prime}} \left(1-\frac{1}{p^2-1}\right) + \frac{1}{2}&lt;/math&gt;
|১৯৩২
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|Base 10 [[Champernowne constant]]&lt;ref name=&quot;Computation, Physics and Beyond&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=wRWyMbmJTMYC&amp;q=%22Champernowne+number%22&amp;pg=PA109|title=Computation, Physics and Beyond|author1=Michael J. Dinneen|author2=Bakhadyr Khoussainov|author3=Prof. Andre Nies|publisher=Springer|year=2012|isbn=978-3-642-27653-8|page=110}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C_{10}&lt;/math&gt;
|0.12345 67891 01112 13141 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ChampernowneConstant|Champernowne Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A033307}}&lt;/ref&gt;
|Defined by concatenating representations of successive integers:
0.1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 ...
|১৯৩৩
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Salem number|Salem constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=LYT5sBm_Ie0C&amp;q=1.1762808&amp;pg=PA246|title=Distribution Theory of Algebraic Numbers|author=Pei-Chu Hu, Chung-Chun|publisher=Hong Kong University|year=2008|isbn=978-3-11-020536-7|page=246}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sigma_{10}&lt;/math&gt;
|1.17628 08182 59917 50654 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|SalemConstants|Salem Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;lehmer&quot;&gt;{{OEIS2C|A073011}}&lt;/ref&gt;
|Largest real root of &lt;math&gt;x^{10}+x^9-x^7-x^6-x^5-x^4-x^3+x+1=0 &lt;/math&gt;
|১৯৩৩&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;lehmer&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Khinchin's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=7-sDtIy8MNIC&amp;q=Khinchin%27s+constant&amp;pg=PA161|title=Gamma: Exploring Euler's Constant|author=Julian Havil|publisher=Princeton University Press|year=2003|isbn=9780691141336|page=161}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K_{0}&lt;/math&gt;
|{{nobr|2.68545 20010 65306 44530}}&amp;nbsp;&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|KhinchinsConstant|Khinchin's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A002210}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \prod_{n=1}^\infty \left[{1+{1\over n(n+2)}}\right]^{\log_2(n)}&lt;/math&gt;
|১৯৩৪
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Lévy's constant]] (1)&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=R7Fp8vytgeAC&amp;pg=PA66|title=Continued Fractions|author=Aleksandr I͡Akovlevich Khinchin|publisher=Courier Dover Publications|year=1997|isbn=978-0-486-69630-0|page=66}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\beta&lt;/math&gt;
|1.18656 91104 15625 45282 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LevyConstant|Levy Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A100199}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac {\pi^2}{12\,\ln 2}&lt;/math&gt;
|১৯৩৫
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Lévy's constant]] (2)&lt;ref&gt;{{cite journal|arxiv=1002.4171|author=Marek Wolf|title=Two arguments that the nontrivial zeros of the Riemann zeta function are irrational|journal=Computational Methods in Science and Technology|year=2018|volume=24|issue=4|pages=215–220|doi=10.12921/cmst.2018.0000049|s2cid=115174293}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;e^{\beta}&lt;/math&gt;
|3.27582 29187 21811 15978 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LevyConstant|Levy Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A086702}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; e^{\pi^2/(12\ln2)}&lt;/math&gt;
|১৯৩৬
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Copeland–Erdős constant]]&lt;ref name=&quot;:40&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NeEpoAf7k0IC&amp;q=0.235711131719232931&amp;pg=PA87|title=Distribution Modulo One and Diophantine Approximation|author=Yann Bugeaud|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-0-521-11169-0|page=87}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\mathcal{C}_{CE}&lt;/math&gt;
|0.23571 11317 19232 93137 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Copeland-ErdosConstant|Copeland-Erdos Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;copeland&quot;&gt;{{OEIS2C|A033308}}&lt;/ref&gt;
|Defined by concatenating representations of successive prime numbers:
0.2 3 5 7 11 13 17 19 23 29 31 37 ...
|১৯৪৬&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;copeland&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Mills' constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Mll0WZAjdyEC&amp;q=%22Mills%27+constant%22&amp;pg=PT170|title=Stealth Ciphers|author=Laith Saadi|publisher=Trafford Publishing|year=2004|isbn=978-1-4120-2409-9|page=160}}{{Dead link|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;A&lt;/math&gt;
|1.30637 78838 63080 69046 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|MillsConstant|Mills Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A051021}}&lt;/ref&gt;
|Smallest positive real number ''A'' such that &lt;math&gt; \lfloor A^{3^{n}} \rfloor&lt;/math&gt; is prime for all positive integers ''n''
|১৯৪৭
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Gompertz constant]]&lt;ref name=&quot;:55&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DQtpJaEs4NIC&amp;q=Gompertz+constant&amp;pg=PA190|title=Handbook of continued fractions for special functions|author1=Annie Cuyt|author2=Viadis Brevik Petersen|author3=Brigitte Verdonk|author4=William B. Jones|publisher=Springer Science|year=2008|isbn=978-1-4020-6948-2|page=190}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\delta&lt;/math&gt;
|0.59634 73623 23194 07434 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|GompertzConstant|Gompertz Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;:1&quot;&gt;{{OEIS2C|A073003}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\int_0^\infty \!\! \frac{e^{-x}}{1+x} \, dx = \!\! \int_0^1 \!\! \frac{dx}{1-\ln x} = {\tfrac 1 {1+\tfrac 1{1+\tfrac 1{1+\tfrac 2{1+\tfrac 2{1+\tfrac 3{1+3{/\cdots}} }}}}}} &lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1948&quot;|১৯৪৮ চনৰ আগত&lt;ref name=&quot;:1&quot; group=&quot;OEIS&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[de Bruijn–Newman constant]]
|&lt;math&gt;\Lambda&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;0&quot;|&lt;math&gt;0\le\Lambda\le0.2&lt;/math&gt;
|The number Λ where for where &lt;math&gt;H(\lambda,z)=\int^{\infty}_0e^{\lambda u^2}\Phi(u)\cos(zu)du&lt;/math&gt; has real zeros if and only if λ ≥ Λ.

where &lt;math&gt;\Phi(u)=\sum_{n=1}^{\infty}(2\pi^2n^4e^{9u}-3\pi n^2e^{5u})e^{-\pi n^2e^{4u}}&lt;/math&gt;.
|১৯৫০
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Van der Pauw method|Van der Pauw constant]]
|&lt;math&gt;\frac{\pi}{\ln 2}&lt;/math&gt;
|4.53236 01418 27193 80962 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A163973}}&lt;/ref&gt;
|
|data-sort-value=&quot;1958&quot;|১৯৫৮ চনৰ আগত&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A163973}}&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Magic angle]]&lt;ref name=&quot;:46&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=WoaxgpHu19gC&amp;q=0.955316&amp;pg=PA150|title=Discrete Geometry|author=Andras Bezdek|publisher=Marcel Dekkcr, Inc.|year=2003|isbn=978-0-8247-0968-6|page=150}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\theta_{\mathrm{m}}&lt;/math&gt;
|0.95531 66181 245092 78163 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A195696}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \arctan \sqrt{2} = \arccos \tfrac{1}{\sqrt 3} \approx   \textstyle {54.7356} ^{ \circ } &lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1959&quot;|১৯৫৯ চনৰ আগত&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Lowe|first=I. J.|date=1959-04-01|title=Free Induction Decays of Rotating Solids|url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevLett.2.285|journal=Physical Review Letters|language=en|volume=2|issue=7|pages=285–287|doi=10.1103/PhysRevLett.2.285|bibcode=1959PhRvL...2..285L |issn=0031-9007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:46&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Artin's conjecture on primitive roots|Artin's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EiYvlcimEi4C&amp;q=1.9287800&amp;pg=PA66|title=My Numbers, My Friends: Popular Lectures on Number Theory|author=Paulo Ribenboim|publisher=Springer|year=2000|isbn=978-0-387-98911-2|page=66}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C_{\mathrm{Artin}}&lt;/math&gt;
|0.37395 58136 19202 28805 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ArtinsConstant|Artin's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;artin&quot;&gt;{{OEIS2C|A005596}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\prod_{p\text{ prime}} \left(1-\frac{1}{p(p-1)}\right)&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1961&quot;|১৯৬১ চনৰ আগত&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;artin&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Porter's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QTcCSegK6jQC&amp;q=%22Porter%E2%80%99s+constant%22&amp;pg=PA80|title=Constructive, Experimental, and Nonlinear Analysis|author=Michel A. Théra|publisher=CMS-AMS|year=2002|isbn=978-0-8218-2167-1|page=77}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C&lt;/math&gt;
|1.46707 80794 33975 47289 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|PortersConstant|Porter's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;porter&quot;&gt;{{OEIS2C|A086237}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac{6\ln 2}{\pi ^2} \left(3 \ln 2 + 4 \,\gamma -\frac{24}{\pi ^2} \,\zeta '(2)-2 \right)-\frac{1}{2}&lt;/math&gt; 
where ''γ'' is the [[Euler–Mascheroni constant]] and {{math|''ζ'' '(2)}} is the derivative of the [[Riemann zeta function]] evaluated at ''s'' = 2
|১৯৬১&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;porter&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Lochs' theorem|Lochs constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/kz.pdf|title=Continued Fraction Transformation|author=Steven Finch|publisher=Harvard University|year=2007|page=7|access-date=2015-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419114446/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/kz.pdf|archive-date=2016-04-19|url-status=dead|archivedate=2016-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419114446/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/kz.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;L&lt;/math&gt;
|0.97027 01143 92033 92574 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LochsConstant|Lochs' Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A086819}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac {6 \ln 2 \ln 10}{ \pi^2} &lt;/math&gt;
|১৯৬৪
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Prince Rupert's cube#Generalizations|DeVicci's tesseract constant]]
|
|1.00743 47568 84279 37609 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;devicci&quot;&gt;{{OEIS2C|A243309}}&lt;/ref&gt;
|The largest cube that can pass through in an 4D hypercube.
Positive root of &lt;math&gt;4x^8{-}28x^6{-}7x^4{+}16x^2{+}16=0&lt;/math&gt;
|১৯৬৬&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;devicci&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Lieb's square ice constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.theoremoftheday.org/MathPhysics/Lieb/TotDLieb.pdf|title=Lieb's Square Ice Theorem|author=Robin Whitty}}&lt;/ref&gt;
|
|1.53960 07178 39002 03869 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LiebsSquareIceConstant|Liebs Square Ice Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A118273}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\left(\frac{4}{3}\right)^\frac{3}{2}=\frac{8}{3\sqrt3}&lt;/math&gt;
|১৯৬৭
|data-sort-value=&quot;4&quot;|[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Niven's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.ams.org/journals/proc/1969-022-02/S0002-9939-1969-0241373-5/S0002-9939-1969-0241373-5.pdf|title=Averages of exponents in factoring integers|author=Ivan Niven}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C&lt;/math&gt;
|1.70521 11401 05367 76428 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|NivensConstant|Niven's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A033150}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;1+\sum_{n = 2}^\infty \left(1-\frac{1}{\zeta(n)} \right)&lt;/math&gt;
|১৯৬৯
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Stephens' constant]]&lt;ref name=&quot;:30&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/clss.pdf|title=Class Number Theory|author=Steven Finch|publisher=Harvard University|year=2005|page=8|access-date=2014-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419150530/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/clss.pdf|archive-date=2016-04-19|url-status=dead|archivedate=2016-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419150530/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/clss.pdf}}&lt;/ref&gt;
|
|0.57595 99688 92945 43964 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|StephensConstant|Stephen's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;stephens&quot;&gt;{{OEIS2C|A065478}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \prod_{p\text{ prime}} \left(1 - \frac{p}{p^3-1}\right) &lt;/math&gt;
|১৯৬৯&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;stephens&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Regular paperfolding sequence]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://carma.newcastle.edu.au/jon/tools1.pdf|title=Tools for visualizing real numbers.|author1=Francisco J. Aragón Artacho|author2=David H. Baileyy|author3=Jonathan M. Borweinz|author4=Peter B. Borwein|year=2012|page=33|access-date=2023-12-20|archivedate=2017-02-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170220175429/https://carma.newcastle.edu.au/jon/tools1.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:18&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.jgiesen.de/Divers/PapierFalten/PapierFalten.pdf|title=Papierfalten|year=1998}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;P&lt;/math&gt;
|0.85073 61882 01867 26036 {{refn|group=Mw|name=Paper Folding Constant|{{MathWorld|PaperFoldingConstant|Paper Folding Constant}}}}&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;paperfolding&quot;&gt;{{OEIS2C|A143347}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \sum_{n=0}^{\infty} \frac {8^{2^n}}{2^{2^{n+2}}-1} = 
\sum_{n=0}^{\infty} \cfrac {\tfrac {1}{2^{2^n}}} {1-\tfrac{1}{2^{2^{n+2}}}} &lt;/math&gt;
|১৯৭০&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;paperfolding&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Reciprocal Fibonacci constant]]&lt;ref name=&quot;:57&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.numericana.com/answer/constants.htm#prevost|title=Numerical Constants|author=Gérard P. Michon|publisher=Numericana|year=2005}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\psi&lt;/math&gt;
|3.35988 56662 43177 55317 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ReciprocalFibonacciConstant|Reciprocal Fibonacci Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;:2&quot;&gt;{{OEIS2C|A079586}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{F_n} = \frac{1}{1} +  \frac{1}{1} + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{5} + \frac{1}{8} + \frac{1}{13} + \cdots&lt;/math&gt;
where ''F&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt;'' is the ''n''&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; [[Fibonacci number]]
|১৯৭৪&lt;ref name=&quot;:2&quot; group=&quot;OEIS&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;6&quot;|[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Chvátal–Sankoff constant]] for the binary alphabet
|&lt;math&gt;\gamma_2&lt;/math&gt;
|data-sort-value=0.78807 10000|&lt;math&gt;0.788071 \le \gamma_2 \le 0.826280&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{n\to\infty}\frac{\operatorname{E}[\lambda_{n,2}]}{n}&lt;/math&gt;
where {{math|E[''λ''&lt;sub&gt;''n'',2&lt;/sub&gt;]}} is the [[Expected value|expected]] [[longest common subsequence]] of two random length-''n'' binary strings
|১৯৭৫
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Feigenbaum constant]] δ &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=i633SeDqq-oC&amp;q=669201609&amp;pg=PA500|title=Chaos: An Introduction to Dynamical Systems|author=Kathleen T. Alligood|publisher=Springer|year=1996|isbn=978-0-387-94677-1}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\delta&lt;/math&gt;
|4.66920 16091 02990 67185 {{refn|group=Mw|name=Feigenbaum Constant|{{MathWorld|FeigenbaumConstant|Feigenbaum Constant}}}}&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A006890}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \lim_{n \to \infty}\frac {x_{n+1}-x_n}{x_{n+2}-x_{n+1}} &lt;/math&gt;
where the sequence ''x&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt;'' is given by &lt;math&gt;x_{n+1} = ax_n(1-x_n)&lt;/math&gt;
|১৯৭৫
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Chaitin's constant]]s &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HrOxRdtYYaMC&amp;q=%22Chaitin+constant%22&amp;pg=PA63|title=The Universal Book of Mathematics: From Abracadabra to Zeno's Paradoxes|author=David Darling|publisher=Wiley &amp; Sons inc.|year=2004|isbn=978-0-471-27047-8|page=63}}&lt;/ref&gt;&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;&lt;nowiki/&gt;
|&lt;math&gt;\Omega&lt;/math&gt;
|data-sort-value=0.00787 49969 97812 3844|In general they are [[uncomputable number]]s.&lt;br&gt;But one such number is 0.00787 49969 97812 3844.&lt;br&gt;&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ChaitinsConstant|Chaitin's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A100264}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{p \in P} 2^{-|p|}&lt;/math&gt;

*{{Mvar|p}}: Halted program
*{{math|{{Abs|{{mvar|p}}}}}}: Size in bits of program {{Mvar|p}}
*{{Mvar|P}}: Domain of all programs that stop.
{{See also|Halting problem}}
|১৯৭৫
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Robbins constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/mathematicalcons0000finc|url-access=registration|quote=Schmutz.|title=Mathematical Constants|author=Steven R. Finch|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-3-540-67695-9|page=[https://archive.org/details/mathematicalcons0000finc/page/479 479]}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\Delta(3)&lt;/math&gt;
|0.66170 71822 67176 23515 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|RobbinsConstant|Robbins Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;robbins&quot;&gt;{{OEIS2C|A073012}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \frac{4 \! + \! 17\sqrt2 \! -6 \sqrt3 \! -7\pi}{105} \! + \! \frac{\ln(1 \! + \! \sqrt2)}{5} \! + \! \frac{2\ln(2 \! + \! \sqrt3)}{5} &lt;/math&gt;
|১৯৭৭&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;robbins&quot; /&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Weierstrass]] constant &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aFDWuZZslUUC&amp;q=%22Weierstrass+Constant%22&amp;pg=PA3184|title=CRC Concise Encyclopedia of Mathematics, Second Edition|author=Eric W. Weisstein|publisher=CRC Press|year=2003|isbn=978-1-58488-347-0|page=151}}&lt;/ref&gt;
|
|0.47494 93799 87920 65033 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|WeierstrassConstant|Weierstrass Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A094692}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{2^{5/4} \sqrt{\pi} \, e^{\pi/8}}{\Gamma(\frac{1}{4})^{2}}&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1978&quot;|১৯৭৮ চনৰ আগত&lt;ref&gt;Waldschmidt, M. &quot;Nombres transcendants et fonctions sigma de Weierstrass.&quot; ''C. R. Math. Rep. Acad. Sci. Canada'' 1, 111-114, 1978/79.&lt;/ref&gt;
|data-sort-value=&quot;5&quot;|[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Fransén–Robinson constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.advancesindifferenceequations.com/content/pdf/1687-1847-2012-22.pdf|title=Orthogonal and diagonal dimension fluxes of hyperspherical function|author1=Dusko Letic|author2=Nenad Cakic|author3=Branko Davidovic|author4=Ivana Berkovic|publisher=Springer|access-date=2023-12-20|archivedate=2014-08-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808053154/http://www.advancesindifferenceequations.com/content/pdf/1687-1847-2012-22.pdf}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;F&lt;/math&gt;
|2.80777 02420 28519 36522 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Fransen-RobinsonConstant|Fransen-Robinson Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A058655}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\int_{0}^\infty \frac{dx}{\Gamma(x)} = e + \int_0^\infty \frac{e^{-x}}{\pi^2 + \ln^2 x}\, dx&lt;/math&gt;
|১৯৭৮
|data-sort-value=&quot;7&quot;|
|-
|[[Feigenbaum constant]] α&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DhCbYXzLFLsC&amp;q=2.502907875095892822283902873218&amp;pg=PA7|title=Chaos in Electric Drive Systems: Analysis, Control and Application|author1=K. T. Chau|author2=Zheng Wang|publisher=John Wiley &amp; Son|year=201|isbn=978-0-470-82633-1|page=7}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt;
|2.50290 78750 95892 82228 {{refn|group=Mw|name=Feigenbaum Constant}}&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A006891}}&lt;/ref&gt;
|Ratio between the width of a tine and the width of one of its two subtines in a [[bifurcation diagram]]
|১৯৭৯
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[:es:Constante Du Bois Reymond|Second du Bois-Reymond constant]]&lt;ref name=&quot;:28&quot;&gt;{{cite book|url=https://archive.org/details/mathematicalcons0000finc|url-access=registration|title=Mathematical Constants|author=Steven R. Finch|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=978-3-540-67695-9|page=[https://archive.org/details/mathematicalcons0000finc/page/238 238]}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C_2&lt;/math&gt;
|0.19452 80494 65325 11361 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|duBois-ReymondConstants|du Bois-Reymond Constants}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;debois&quot;&gt;{{OEIS2C|A062546}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{e^2-7}{2} = \int_0^\infty \left|{\frac{d}{dt}\left(\frac{\sin t}{t}\right)^2}\right|\,dt-1 &lt;/math&gt;
|১৯৮৩&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;debois&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Erdős–Tenenbaum–Ford constant]]
|&lt;math&gt;\delta&lt;/math&gt;
|0.08607 13320 55934 20688 &lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A074738}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;1-\frac{1+\log\log2}{\log2}&lt;/math&gt;
|১৯৮৪
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Conway's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gmCSpNhXMooC&amp;q=Conway%20Constant&amp;pg=PA45|title=Mathematics Frontiers|author=Facts On File, Incorporated|year=1997|isbn=978-0-8160-5427-5|page=46|publisher=Infobase }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lambda&lt;/math&gt;
|1.30357 72690 34296 39125 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|ConwaysConstant|Conway's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A014715}}&lt;/ref&gt;
|Real root of the polynomial:
&lt;math&gt; \begin{smallmatrix}
x^{71}-x^{69}-2x^{68}-x^{67}+2x^{66}+2x^{65}+x^{64}-x^{63}-x^{62}-x^{61}-x^{60}\\
-x^{59}+2x^{58}+5x^{57}+3x^{56}-2x^{55}-10x^{54}-3x^{53}-2x^{52}+6x^{51}+6x^{50}\\
+x^{49}+9x^{48}-3x^{47}-7x^{46}-8x^{45}-8x^{44}+10x^{43}+6x^{42}+8x^{41}-5x^{40}\\
-12x^{39}+7x^{38}-7x^{37}+7x^{36}+x^{35}-3x^{34}+10x^{33}+x^{32}-6x^{31}-2x^{30}\\
-10x^{29}-3x^{28}+2x^{27}+9x^{26}-3x^{25}+14x^{24}-8x^{23}-7x^{21}+9x^{20}\\
+3x^{19}\!-4x^{18}\!-10x^{17}\!-7x^{16}\!+12x^{15}\!+7x^{14}\!+2x^{13}\!-12x^{12}\!-4x^{11}\!-2x^{10}\\
+5x^{9}+x^{7}-7x^{6}+7x^{5}-4x^{4}+12x^{3}-6x^{2}+3x-6\ =\ 0 \quad\quad\quad
\end{smallmatrix}&lt;/math&gt;
|১৯৮৭
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Hafner–Sarnak–McCurley constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Pl5I2ZSI6uAC&amp;q=%22Hafner-Sarnak-McCurley+constant%22&amp;pg=PA110|title=Mathematical Constants|author=Steven R. Finch|year=2003|isbn=978-3-540-67695-9|page=110|publisher=Cambridge University Press }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sigma&lt;/math&gt;
|0.35323 63718 54995 98454 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Hafner-Sarnak-McCurleyConstant|Hafner-Sarnak-McCurley Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;hafner&quot;&gt;{{OEIS2C|A085849}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \prod_{p\text{ prime}}{\left(1- \left(1-\prod_{n\ge1}\left(1-\frac{1}{p^n}\right)\right)^2 \right)} \!
&lt;/math&gt;
|১৯৯১&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;hafner&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Backhouse's constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=aFDWuZZslUUC&amp;q=Backhouse+constant&amp;pg=PA151|title=CRC Concise Encyclopedia of Mathematics, Second Edition|author=Eric W. Weisstein|publisher=CRC Press|year=2003|isbn=978-1-58488-347-0|page=151}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;B&lt;/math&gt;
|1.45607 49485 82689 67139 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|BackhousesConstant|Backhouse's Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A072508}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{k \to \infty}\left | \frac{q_{k+1}}{q_k} \right \vert  \quad \scriptstyle \text {where:} \displaystyle \;\; Q(x)=\frac{1}{P(x)}= \! \sum_{k=1}^\infty q_k x^k  &lt;/math&gt;
&lt;math&gt; P(x) =  1+\sum_{k=1}^\infty {p_k x^k} = 1+2x+3x^2+5x^3+\cdots&lt;/math&gt;where ''p&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;'' is the ''k''&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; prime number
|১৯৯৫
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Random Fibonacci sequence|Viswanath constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://www.ams.org/journals/mcom/2000-69-231/S0025-5718-99-01145-X/S0025-5718-99-01145-X.pdf|title=RANDOM FIBONACCI SEQUENCES AND THE NUMBER 1.13198824...|author=DIVAKAR VISWANATH|publisher=MATHEMATICS OF COMPUTATION|year=1999}}&lt;/ref&gt;
|
|1.13198 82487 943 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|RandomFibonacciSequence|Random Fibonacci Sequence}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A078416}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{n \to \infty}|f_n|^\frac{1}{n}&lt;/math&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp; where ''f''&lt;sub&gt;''n''&lt;/sub&gt; = ''f''&lt;sub&gt;''n''−1&lt;/sub&gt; ± ''f''&lt;sub&gt;''n''−2&lt;/sub&gt;, where the signs + or − are chosen [[Bernoulli distribution|at random]] with equal probability 1/2
|১৯৯৭
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Komornik–Loreti constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://dmg.tuwien.ac.at/drmota/DiplomarbeitLanz.pdf|title=k-Automatic Reals|author=Christoph Lanz|publisher=Technischen Universität Wien}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;q&lt;/math&gt;
|1.78723 16501 82965 93301 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Komornik-LoretiConstant|Komornik-Loreti Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A055060}}&lt;/ref&gt;
|Real number &lt;math&gt;q&lt;/math&gt; such that &lt;math&gt;1 = \sum_{k=1}^\infty \frac{t_k}{q^k}&lt;/math&gt;, or &lt;math&gt;\prod_{n=0}^\infty\left (1-\frac{1}{q^{2^n}}\right )+\frac{q-2}{q-1}=0&lt;/math&gt;
where ''t&lt;sub&gt;k&lt;/sub&gt;'' is the ''k''&lt;sup&gt;th&lt;/sup&gt; term of the [[Thue–Morse sequence]]
|১৯৯৮
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Embree–Trefethen constant]]
|&lt;math&gt;\beta^{\star}&lt;/math&gt;
|0.70258
|
|১৯৯৯
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Heath-Brown–Moroz constant]]&lt;ref name=&quot;:25&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NuDimaRIVVsC&amp;q=%22Heath-Brown%20and%20Moroz%22&amp;pg=PA29|title=Analytic Number Theory|author=J. B. Friedlander|author2=A. Perelli|author3=C. Viola|author4=D.R. Heath-Brown|author5=H.Iwaniec|author6=J. Kaczorowski|publisher=Springer|year=2002|isbn=978-3-540-36363-7|page=29}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;C&lt;/math&gt;
|0.00131 76411 54853 17810 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|Heath-Brown-MorozConstant|Heath-Brown-Moroz Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;heath&quot;&gt;{{OEIS2C|A118228}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\prod_{p\text{ prime}} \left(1-\frac{1}{p}\right)^7\left(1+\frac{7p+1}{p^2}\right)&lt;/math&gt;
|১৯৯৯&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;heath&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[MRB constant|এমআৰবি ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.perfscipress.com/papers/UniversalTOC25.pdf|title=Unified algorithms for polylogarithm, L-series, and zeta variants|author=Richard E. Crandall|publisher=perfscipress.com|year=2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130430193005/http://www.perfscipress.com/papers/UniversalTOC25.pdf|archive-date=2013-04-30|url-status=bot: unknown|access-date=2023-12-20|archivedate=2013-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130430193005/http://www.perfscipress.com/papers/UniversalTOC25.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite arXiv|eprint=0912.3844|class=math.CA|author=RICHARD J. MATHAR|title=NUMERICAL EVALUATION OF THE OSCILLATORY INTEGRAL OVER exp(I pi x)x^1/x BETWEEN 1 AND INFINITY|year=2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://marvinrayburns.com/Original_MRB_Post.html|title=Root constant|author=M.R.Burns|publisher=Marvin Ray Burns|year=1999}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;S&lt;/math&gt;
|0.18785 96424 62067 12024 &lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|MRBConstant|MRB Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;Ow&quot;&gt;[[oeis:wiki/MRB constant|MRB constant]]&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A037077}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \sum_{n=1}^{\infty} (-1)^n (n^{1/n}-1) =  - \sqrt[1]{1} + \sqrt[2]{2} - \sqrt[3]{3} + \cdots&lt;/math&gt;
|১৯৯৯
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|মৌলিক ধ্ৰুৱক&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hardy |first=G. H. |url=https://www.worldcat.org/oclc/214305907 |title=An introduction to the theory of numbers |date=2008 |publisher=Oxford University Press |others=E. M. Wright, D. R. Heath-Brown, Joseph H. Silverman |isbn=978-0-19-921985-8 |edition=6th |location=Oxford |oclc=214305907}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\rho&lt;/math&gt;
|০.৪১৪৬৮ ২৫০৯৮ ৫১১১১ ৬৬০২৪&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;prime&quot;&gt;{{OEIS2C|A051006}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{p\text{ prime}} \frac{1}{2^p}= \frac{1}{4} +  \frac{1}{8} + \frac{1}{32} + \cdots&lt;/math&gt;
|১৯৯৯&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;prime&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;6&quot; |[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Somos' quadratic recurrence constant]]&lt;ref name=&quot;:45&quot;&gt;{{cite journal|author1=Jesus Guillera|author2=Jonathan Sondow|year=2008|title=Double integrals and infinite products for some classical constants via analytic continuations of Lerch's transcendent|journal=The Ramanujan Journal|volume=16|issue=3|pages=247–270|arxiv=math/0506319|doi=10.1007/s11139-007-9102-0|s2cid=119131640}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\sigma&lt;/math&gt;
|1.66168 79496 33594 12129 &lt;ref name=&quot;:2&quot; group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|SomossQuadraticRecurrenceConstant|Somos's Quadratic Recurrence Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A112302}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\prod_{n=1}^\infty n^{{1/2}^n} = \sqrt {1 \sqrt {2 \sqrt{3 \cdots}}} = 1^{1/2} \; 2^{1/4} \; 3^{1/8} \cdots &lt;/math&gt;
|১৯৯৯&lt;ref name=&quot;:2&quot; group=&quot;Mw&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Foias constant]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://ssmr.ro/gazeta/gma/2007/gma-1-2007.pdf|title=Gazeta Matemetica Seria a revista de cultur Matemetica Anul XXV(CIV)Nr. 1, Constante de tip Euler generalízate|author=Andrei Vernescu|year=2007|page=14}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt;
|1.18745 23511 26501 05459 {{refn|group=Mw|name=Foias|{{MathWorld|FoiasConstant|Foias Constant}}}}&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A085848}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; x_{n+1} = \left( 1 + \frac{1}{x_n} \right)^n\text{ for }n=1,2,3,\ldots &lt;/math&gt;
Foias constant is the unique real number such that if ''x''&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;=&amp;nbsp;''&amp;alpha;'' then the sequence diverges to infinity
|২০০০
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|-
|[[Logarithmic capacity]] of the unit disk&lt;ref name=&quot;:59&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/capa.pdf|title=Electrical Capacitance|author=Steven Finch|publisher=Harvard.edu|year=2014|page=1|access-date=2015-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160419150944/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/capa.pdf|archive-date=2016-04-19|url-status=dead|archivedate=2016-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160419150944/http://www.people.fas.harvard.edu/~sfinch/csolve/capa.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.heldermann-verlag.de/cmf/cmf10/cmf10029.pdf|title=Computation of Logarithmic Capacity|author=Thomas Ransford|publisher=Université Laval, Quebec (QC), Canada|page=557}}{{Dead link|date=March 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|
|০.৫৯০১৭ ০২৯৯৫ ০৮০৪৮ ১১৩০২&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|LogarithmicCapacity|Logarithmic Capacity}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;log capacity&quot;&gt;{{OEIS2C|A249205}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\frac{\Gamma(\tfrac14)^2}{4 \pi^{3/2}}&lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;2003&quot; |২০০৩ চনৰ আগত&lt;ref group=&quot;OEIS&quot; name=&quot;log capacity&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Euler product#Notable constants|টানিগুছি ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;:30&quot; /&gt;
|
|০.৬৭৮২৩ ৪৪৯১৯ ১৭৩৯১ ৯৭৮০৩&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|TaniguchisConstant|Taniguchis Constant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A175639}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt; \prod_{p\text{ prime}} \left(1 - \frac{3}{p^3}+\frac{2}{p^4}+\frac{1}{p^5}-\frac{1}{p^6}\right) &lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;2005&quot; |২০০৫ চনৰ আগত&lt;ref name=&quot;:30&quot; /&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |
|}

==ধ্ৰুৱকৰ অনুক্ৰম==
&lt;!-- Please use these for data-sort-values of the Set column
  1 = Natural number
  2 = Integer
  3 = Rational number
  4 = Algebraic
  5 = Transcendental
  6 = Irrational number (algebraic/transcendental is unsure)
  7 = Real number (irrationality is unsure/ variable)
  8 = Complex number
--&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! নাম
! চিহ্ন
! সূত্ৰ 
! বৰ্ষ
! সংহতি 
|-
|[[Harmonic number|হৰাত্মক সংখ্যা]]
|&lt;math&gt;H_n&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sum^n_{k=1}\frac{1}{k}&lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;-400&quot; | প্ৰাচীন 
|data-sort-value=&quot;3&quot; |[[Rational number|&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Gregory coefficients|গ্ৰেগ'ৰি গুণাংক]]
|&lt;math&gt;G_n&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac 1 {n!} \int_0^1 x(x-1)(x-2)\cdots(x-n+1)\, dx = \int_0^1 \binom x n \, dx&lt;/math&gt;
| ১৬৭০
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[[Rational number|&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Bernoulli number|বাৰ্ণ'লি সংখ্যা]]
|&lt;math&gt;B^\pm_n&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\frac{t}{2} \left( \operatorname{coth} \frac{t}{2} \pm 1 \right) = \sum_{m=0}^\infty \frac{B^{\pm{}}_m t^m}{m!}&lt;/math&gt;
| ১৬৮৯
| data-sort-value=&quot;3&quot; |[[Rational number|&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Hermite constant|হাৰমাইট ধ্ৰুৱক]]&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{cite web | url=https://mathworld.wolfram.com/HermiteConstants.html | title=Hermite Constants }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;\gamma_{n}&lt;/math&gt;
| For a lattice L in Euclidean space '''R'''&lt;sup&gt;''n''&lt;/sup&gt; with unit covolume, i.e. vol('''R'''&lt;sup&gt;''n''&lt;/sup&gt;/''L'') = 1, let λ{{Sub|1}}(''L'') denote the least length of a nonzero element of L. Then √γ{{Subscript|n}}n is the maximum of λ{{Sub|1}}(L) over all such lattices L. 
| data-sort-value=&quot;1822&quot; | ১৮২২ – ১৯০১
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Hafner–Sarnak–McCurley constant|হফনাৰ–ছৰনাক–মেককাৰ্লি ধ্ৰুৱক]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=007-3SM9QmYC&amp;q=0.607927101854026628663276779&amp;pg=PA270|title=Process Algebra and Probabilistic Methods.|author1=Holger Hermanns|author2=Roberto Segala|publisher=Springer-Verlag|year=2000|isbn=978-3-540-67695-9|page=270}}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;D(n)&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt; D(n)= \prod^\infty_{k=1}\left\{1-\left[1-\prod^n_{j=1}(1-p_k^{-j}) \right]^2 \right\} &lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;1883&quot; |১৮৮৩&lt;ref name=&quot;:3&quot; group=&quot;Mw&quot;&gt;{{MathWorld|RelativelyPrime|Relatively Prime}}&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Stieltjes constants|ষ্টীলজেছ ধ্ৰুৱক]]
|&lt;math&gt;\gamma_n&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;{\frac {(-1)^{n}n!}{2\pi }}\int _{0}^{{2\pi }}e^{{-nix}}\zeta \left(e^{{ix}}+1\right)dx.&lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;1894&quot;|১৮৯৪ চনৰ আগত
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Favard constant|ফাভাৰ্ড ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref group=&quot;Mw&quot;&gt;{{cite web | url=https://mathworld.wolfram.com/FavardConstants.html | title=Favard Constants }}&lt;/ref&gt;
|&lt;math&gt;K_{r}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt; \frac{4}{\pi}\sum_{n = 0}^\infty \left(\frac{(-1)^n}{2n+1} \right)^{\!r+1}=\frac{4}{\pi}\left( \frac{(-1)^{0(r+1)}}{1^r}+\frac{(-1)^{1(r+1)}}{3^r}+\frac{(-1)^{2(r+1)}}{5^r}+\frac{(-1)^{3(r+1)}}{7^r}+\cdots\right)  &lt;/math&gt;
| data-sort-value=&quot;1902&quot; | ১৯০২ – ১৯৬৫
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Brun's constant|সাধাৰণীকৃত ব্ৰুণৰ ধ্ৰুৱক]]&lt;ref name=&quot;:53&quot;/&gt;
|&lt;math&gt;B_{n}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt; {\sum\limits_p(\frac1{p}+\frac1{p+n})}&lt;/math&gt; where the sum ranges over all primes ''p'' such that ''p'' + n is also a prime
| data-sort-value=&quot;1919&quot; |১৯১৯&lt;ref name=&quot;:0&quot; group=&quot;OEIS&quot;&gt;{{OEIS2C|A065421}}&lt;/ref&gt;
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Champernowne constant]]s&lt;ref name=&quot;Computation, Physics and Beyond&quot;/&gt;
|&lt;math&gt;C_{b}&lt;/math&gt;
|Defined by concatenating representations of successive integers in base b.
&lt;math&gt;C_b=\sum^\infty_{n=1}\frac{n}{b^{\left(\sum^n_{k=1}\lceil\log_b(k+1)\rceil\right)}}&lt;/math&gt;
|১৯৩৩
| data-sort-value=&quot;5&quot; |[[Transcendental number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Lagrange number|লাগ্ৰাঞ্জ সংখ্যা]]
|&lt;math&gt;L(n)&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sqrt{9-\frac{4}{{m_n}^2}}&lt;/math&gt; where &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt; is the nth smallest number such that &lt;math&gt;m^2+x^2+y^2=3mxy\,&lt;/math&gt; has positive (x,y).
| data-sort-value=&quot;1957&quot;|১৯৫৭ চনৰ আগত
| data-sort-value=&quot;4&quot; |[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Feller's coin-tossing constants]]
|&lt;math&gt;\alpha_k,\beta_k&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\alpha_k&lt;/math&gt; is the smallest positive real root of &lt;math&gt;x^{k+1}=2^{k+1}(x-1),\beta_k=\frac{2-\alpha_k}{k+1-k\alpha_k}&lt;/math&gt;
| ১৯৬৮
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Stoneham number]]
|&lt;math&gt;\alpha_{b,c}&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sum_{n=c^k&gt;1} \frac{1}{b^nn} = \sum_{k=1}^\infty \frac{1}{b^{c^k}c^k}&lt;/math&gt; where b,c are coprime integers.
| ১৯৭৩
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Irrational number|&lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Beraha constants]]
|&lt;math&gt;B(n)&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;2+2\cos\left(\frac{2\pi}{n}\right)&lt;/math&gt;
| ১৯৭৪
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Chvátal–Sankoff constants]]
|&lt;math&gt;\gamma_k&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\lim_{n\to\infty}\frac{E[\lambda_{n,k}]}{n}&lt;/math&gt;
| ১৯৭৫
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Hyperharmonic number]]
|&lt;math&gt;H^{(r)}_n&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sum^n_{k=1}H^{(r-1)}_k&lt;/math&gt; and &lt;math&gt;H^{(0)}_n=\frac{1}{n}&lt;/math&gt;
| ১৯৯৫
|data-sort-value=&quot;3&quot; |[[Rational number|&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Gregory number|গ্ৰেগ'ৰি সংখ্যা]]
|&lt;math&gt;G_x&lt;/math&gt;
|&lt;math&gt;\sum _{n=0}^{\infty }(-1)^{n}{\frac {1}{(2n+1)x^{2n+1}}}&lt;/math&gt; for rational x greater than one.
| data-sort-value=&quot;1996&quot;|১৯৯৬ চনৰ আগত
| data-sort-value=&quot;7&quot; |[[Real number|&lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;]]
|-
|[[Metallic mean]]
|
|&lt;math&gt;\frac{n+\sqrt{n^2+4}}{2}&lt;/math&gt;
|data-sort-value=&quot;1998&quot; | ১৯৯৮ চনৰ আগত
|data-sort-value=&quot;4&quot; |[[Algebraic number|&lt;math&gt;\mathbb{A}&lt;/math&gt;]]
|}

==টোকা==
{{reflist|group=nb}}
{{Reflist|group=lower-greek}}

==তথ্যসূত্ৰ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height: 200px; overflow: auto; padding: 2px noprint&quot; &gt;
{{reflist|colwidth=30em}}

=== MathWorld Wolfram.com ===
{{reflist|group=Mw|2}}

=== OEIS.org ===
{{reflist|group=OEIS|2}}

=== OEIS Wiki ===
{{reflist|group=Ow|2}}

==গ্ৰন্থপঞ্জী==
{{refbegin|30em}}
* {{cite book|last1=Arndt|first1=Jörg|last2=Haenel|first2=Christoph|title=Pi Unleashed|publisher=Springer-Verlag|year=2006|isbn=978-3-540-66572-4 &lt;!--isbn only volume 1--&gt;|url=https://books.google.com/books?id=QwwcmweJCDQC|access-date=2013-06-05}} English translation by Catriona and David Lischka.
* {{Citation|last=Jensen|first=Johan Ludwig William Valdemar|title=Note numéro 245. Deuxième réponse. Remarques relatives aux réponses du MM. Franel et Kluyver|journal=L'Intermédiaire des Mathématiciens|volume=II|pages=346–347|year=1895}}
* {{cite book|title=Handbook of Continued Fractions for Special Functions|author1-first=Annie A.M.|author1-last=Cuyt|author1-link=Annie Cuyt|author2-first=Vigdis|author2-last=Petersen|author3-first=Brigitte|author3-last=Verdonk|author4-first=Haakon|author4-last=Waadeland|author5-first=William B.|author5-last=Jones|publisher=[[Springer Science + Business Media]]|year=2008|isbn=9781402069499|chapter=Mathematical constants |location=Dordrecht, Netherlands}}
* {{cite book|title=Neverending Fractions: An Introduction to Continued Fractions|volume=23|series=[[Australian Mathematical Society]] Lecture Series|issn=0950-2815|author1-first=Jonathan|author1-last=Borwein|author2-first=Alf|author2-last=van der Poorten|author3-first=Jeffrey|author3-last=Shallit|author4-first=Wadim|author4-last=Zudilin|location=Cambridge, United Kingdom|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2014|isbn=9780521186490}}
{{refend}}

[[শ্ৰেণী:তালিকাসমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গণিত]]</text>
      <sha1>s1rntzzjuhwg8lne6o73gae7a3fdky4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:কুমুদ ঘোষ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>107571</id>
    <revision>
      <id>634288</id>
      <parentid>629902</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T18:22:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */</comment>
      <origin>634288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="1por964hdi7n866lftcl33f9m7p9mje" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=কুমুদ ঘোষ
|birth_name=কুমুদ ঘোষ
|birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ
|birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]]
|location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]]
|nationality=[[ভাৰতীয়]] 
|citizenship=ভাৰতীয়
|education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍
|university=&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
|website=&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
|blog= www.kumudghosh.blogspot.com
|email=kumudghosh29@gmail.com
|image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg
|native_name=
|native_name_lang=
|caption=
|image_caption=
|honorific suffix=
|years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে
|honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান
}}
[[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]]

মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। 

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ দ্বাৰা সৃষ্ট পৃষ্ঠাসমূহত চকু ফুৰাবলৈ‍ তলত দিয়া লিঙ্কত ক্লিক কৰক -
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ''']
==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি==
===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান===
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]]
===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক===
* শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক===
* প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]]

=== ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক ===
* ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]]

===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক===
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]]

===অক্লান্ত কৰ্মী পদক===
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]]

=== সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক ===
* সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]]

=== এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী ===
* এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক===
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]]

=== ৱিকি শতক পদক ===
* ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]]

=== দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক ===
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা===
* এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]]
===গুণগত মানৰ আলোকচিত্ৰ আৰু  বিশেষ উল্লেখ (Quality image &amp; Special mention) লাভ কৰা আলোকচিত্ৰ===
* Paris Peacock (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_Paris_Peacock_butterfly_from_Hoollongapar_Gibbon_Sanctuary,_Jorhat_-_Assam.jpg)

* Himalayan Red Lacewing (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Red_Lacewing.jpg)

* Himalayan Five-bar Swordtail (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Five-bar_Swordtail.jpg)

* Long-banded Silverline (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Long-banded_Silverline_(Cigaritis_lohita).jpg)

* ১ – ৩০ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫-ত অনুষ্ঠিত Wiki Loves Monuments 2025 in India-ত বিশেষ উল্লেখ (Special Mention) লাভ  (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

=== Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar ===

&lt;div style=&quot;border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;&quot;&gt;    &lt;!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --&gt;    &lt;div style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;&quot;&gt;  Golden Award &lt;br&gt;Wikipedia Asian Month 2024    &lt;/div&gt;    &lt;!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --&gt;    &lt;div style=&quot;display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;&quot;&gt; &lt;!-- Reduced the gap between image and text --&gt;        &lt;!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --&gt;        &lt;div style=&quot;font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;&quot;&gt;            &lt;p&gt;Dear {{ROOTPAGENAME}},&lt;/p&gt;            &lt;p&gt;Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia.
Sincerely,
Wikipedia Asian Month User Group        &lt;/div&gt;        &lt;!-- Image Section (on the right side) --&gt;        &lt;div style=&quot;max-width: 180px;&quot;&gt; [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]]        &lt;/div&gt;    &lt;/div&gt; &lt;/div&gt;

=== Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar ===
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]]

==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ==
[[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]]

[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]]

[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''

[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]]

Wiki Loves Monuments 2025 in India, 1 – 30 SEPTEMBER 2025 (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]

[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]]

[[ৱিকিপিডিয়া:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]</text>
      <sha1>1por964hdi7n866lftcl33f9m7p9mje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634289</id>
      <parentid>634288</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T18:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */</comment>
      <origin>634289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11227" sha1="m1zou926wj6x8waezfa09rzac404a8r" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=কুমুদ ঘোষ
|birth_name=কুমুদ ঘোষ
|birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ
|birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]]
|location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]]
|nationality=[[ভাৰতীয়]] 
|citizenship=ভাৰতীয়
|education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍
|university=&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
|website=&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
|blog= www.kumudghosh.blogspot.com
|email=kumudghosh29@gmail.com
|image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg
|native_name=
|native_name_lang=
|caption=
|image_caption=
|honorific suffix=
|years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে
|honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান
}}
[[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]]

মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। 

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ দ্বাৰা সৃষ্ট পৃষ্ঠাসমূহত চকু ফুৰাবলৈ‍ তলত দিয়া লিঙ্কত ক্লিক কৰক -
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ''']
==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি==
===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান===
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]]
===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক===
* শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক===
* প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]]

=== ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক ===
* ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]]

===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক===
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]]

===অক্লান্ত কৰ্মী পদক===
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]]

=== সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক ===
* সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]]

=== এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী ===
* এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক===
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]]

=== ৱিকি শতক পদক ===
* ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]]

=== দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক ===
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা===
* এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]]
===গুণগত মানৰ আলোকচিত্ৰ আৰু  বিশেষ উল্লেখ (Quality image &amp; Special mention) লাভ কৰা আলোকচিত্ৰ===
* Paris Peacock (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_Paris_Peacock_butterfly_from_Hoollongapar_Gibbon_Sanctuary,_Jorhat_-_Assam.jpg)

* Himalayan Red Lacewing (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Red_Lacewing.jpg)

* Himalayan Five-bar Swordtail (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Five-bar_Swordtail.jpg)

* Long-banded Silverline (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Long-banded_Silverline_(Cigaritis_lohita).jpg)

* ১ – ৩০ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫-ত অনুষ্ঠিত Wiki Loves Monuments 2025 in India-ত বিশেষ উল্লেখ (Special Mention) লাভ  (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

=== Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar ===

&lt;div style=&quot;border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;&quot;&gt;    &lt;!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --&gt;    &lt;div style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;&quot;&gt;  Golden Award &lt;br&gt;Wikipedia Asian Month 2024    &lt;/div&gt;    &lt;!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --&gt;    &lt;div style=&quot;display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;&quot;&gt; &lt;!-- Reduced the gap between image and text --&gt;        &lt;!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --&gt;        &lt;div style=&quot;font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;&quot;&gt;            &lt;p&gt;Dear {{ROOTPAGENAME}},&lt;/p&gt;            &lt;p&gt;Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia.
Sincerely,
Wikipedia Asian Month User Group        &lt;/div&gt;        &lt;!-- Image Section (on the right side) --&gt;        &lt;div style=&quot;max-width: 180px;&quot;&gt; [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]]        &lt;/div&gt;    &lt;/div&gt; &lt;/div&gt;

=== Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar ===
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]]

==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ==
[[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]]

[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]]

[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''

[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম|ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]]

Wiki Loves Monuments 2025 in India, 1 – 30 SEPTEMBER 2025 (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]

[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]]

[[ৱিকিপিডিয়া:চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬|চীনা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সম্পাদনা মেলা ২০২৬]]</text>
      <sha1>m1zou926wj6x8waezfa09rzac404a8r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634290</id>
      <parentid>634289</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T18:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ */</comment>
      <origin>634290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10960" sha1="rn7f1umm73cuwyoax769dvzpyqgkrqv" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=কুমুদ ঘোষ
|birth_name=কুমুদ ঘোষ
|birth_date=২৯ ডিচেম্বৰ
|birth_place=[[বৰজুৰি চাহ বাগিচা, বোকাখাট]], গোলাঘাট - [[অসম]]
|location= [[১৬৩ নং গ্ৰাণ্ট (ভেলেউগুৰি ৰতনপুৰ গাঁও), নকছাৰি - ৭৮৫৬৩৫, যোৰহাট - অসম]]
|nationality=[[ভাৰতীয়]] 
|citizenship=ভাৰতীয়
|education=স্নাতকোত্তৰ (শি‍ক্ষাতত্ত্ব, অসমীয়া), পিএইচ.ডি‍
|university=&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
|website=&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
|blog= www.kumudghosh.blogspot.com
|email=kumudghosh29@gmail.com
|image=Kumud Ghosh at AWC 2025.jpg
|native_name=
|native_name_lang=
|caption=
|image_caption=
|honorific suffix=
|years active=২০২৪ — বৰ্তমানলৈকে
|honorific prefix=অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ান
}}
[[চিত্ৰ:Wikipedia logo puzzle globe spins horizontally and vertically, revealing the contents of all of its puzzle pieces, without background.gif|thumb]]

মই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে হেঁপাহেৰে ১৪ চেপ্তেম্বৰ, ২০২৪ চনত সংযুক্ত হৈছিলোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ [[সুবোধ সৰকাৰ]]। 

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত মোৰ দ্বাৰা সৃষ্ট পৃষ্ঠাসমূহত চকু ফুৰাবলৈ‍ তলত দিয়া লিঙ্কত ক্লিক কৰক -
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/%E0%A6%95%E0%A7%81%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%A6%20%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7 '''ৱিকিপিডিয়াত মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ''']
==ৱিকিপিডিয়াৰ সদস্য হিচাপে মই লাভ কৰা স্বীকৃতি==
===এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান===
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই-২০২৫]]
* এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/আগষ্ট-২০২৬|আগষ্ট-২০২৬]]
===শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক===
* শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত সম্পাদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক===
* প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/অক্টোবৰ-২০২৪|অক্টোবৰ-২০২৪]]

=== ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক ===
* ফটোগ্ৰাফাৰৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৪|নৱেম্বৰ-২০২৪]]

===ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক===
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৫|মে’-২০২৫]]

===অক্লান্ত কৰ্মী পদক===
* অক্লান্ত কৰ্মী পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/নৱেম্বৰ-২০২৫|নৱেম্বৰ-২০২৫]]

=== সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক ===
* সুলেখিত প্ৰবন্ধকাৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৪|ডিচেম্বৰ-২০২৪]]

=== এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী ===
* এছিয়ান মাহৰ বৰকটকী: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জানুৱাৰী-২০২৫|জানুৱাৰী-২০২৫]]

===পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক===
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন-২০২৫]]

=== ৱিকি শতক পদক ===
* ৱিকি শতক পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫|ফেব্ৰুৱাৰী-২০২৫]]

=== দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক ===
* দুই শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মাৰ্চ-২০২৫|মাৰ্চ-২০২৫]]
===এডিটাথন তেজীঘোঁৰা===
* এডিটাথন তেজীঘোঁৰা: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ডিচেম্বৰ-২০২৫|ডিচেম্বৰ-২০২৫]]
===গুণগত মানৰ আলোকচিত্ৰ আৰু  বিশেষ উল্লেখ (Quality image &amp; Special mention) লাভ কৰা আলোকচিত্ৰ===
* Paris Peacock (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:A_Paris_Peacock_butterfly_from_Hoollongapar_Gibbon_Sanctuary,_Jorhat_-_Assam.jpg)

* Himalayan Red Lacewing (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Red_Lacewing.jpg)

* Himalayan Five-bar Swordtail (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Himalayan_Five-bar_Swordtail.jpg)

* Long-banded Silverline (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Long-banded_Silverline_(Cigaritis_lohita).jpg)

* ১ – ৩০ ছেপ্টেম্বৰ, ২০২৫-ত অনুষ্ঠিত Wiki Loves Monuments 2025 in India-ত বিশেষ উল্লেখ (Special Mention) লাভ  (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

=== Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar ===

&lt;div style=&quot;border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;&quot;&gt;    &lt;!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --&gt;    &lt;div style=&quot;font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;&quot;&gt;  Golden Award &lt;br&gt;Wikipedia Asian Month 2024    &lt;/div&gt;    &lt;!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --&gt;    &lt;div style=&quot;display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;&quot;&gt; &lt;!-- Reduced the gap between image and text --&gt;        &lt;!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --&gt;        &lt;div style=&quot;font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;&quot;&gt;            &lt;p&gt;Dear {{ROOTPAGENAME}},&lt;/p&gt;            &lt;p&gt;Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia.
Sincerely,
Wikipedia Asian Month User Group        &lt;/div&gt;        &lt;!-- Image Section (on the right side) --&gt;        &lt;div style=&quot;max-width: 180px;&quot;&gt; [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]]        &lt;/div&gt;    &lt;/div&gt; &lt;/div&gt;

=== Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar ===
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]]

==মই অংশগ্ৰহণ কৰা এডিটাথনসমূহ==
[[ৱিকিপিডিয়া: ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪]]

[[ৱিকিপিডিয়া:ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫|ইণ্ডিক ৰাইটিং চিষ্টেম কেম্পেইন, ২০২৫]]

[[File:As-Ne-Bn Edit-a-thon 2025 Bangla Banner.svg|200px]] &lt;/br&gt;
''[[:bn:উইকিপিডিয়া:অসমীয়া-নেপালি-বাংলা_আন্তঃউইকি_সহযোগিতামূলক_সম্পাদনা_মেলা_২০২৫|অসমীয়া-নেপালি-বাংলা আন্তঃউইকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]''

[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম|ৱিকি লাভছ্ ফ'ক্‌ল'ৰ ২০২৫, অসম]]

Wiki Loves Monuments 2025 in India, 1 – 30 SEPTEMBER 2025 (https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2025_in_India/Winners)

[[ৱিকিপিডিয়া: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫|অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৫|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৫]]

[[ৱিকিপিডিয়া: কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬|কেৰালা সংস্কৃতি মাহ, ২০২৬]]

[[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]]</text>
      <sha1>rn7f1umm73cuwyoax769dvzpyqgkrqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চন্দ্ৰাণী মুখাৰ্জী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118229</id>
    <revision>
      <id>634318</id>
      <parentid>545765</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5340" sha1="jzz5ja6rkbyc01jtjo2uai188cjpu9j" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| background = person 
| name = চন্দ্ৰাণী মুখাৰ্জী 
| image = 
| image_upright = 
| image_size = 
| landscape = 
| alt = 
| caption = 
| native_name = 
| native_name_lang = 
| birth_name = 
| birth_date = &lt;!-- জন্ম বৰ্ষ অজ্ঞাত; অনুমান নকৰিব --&gt; 
| birth_place = পশ্চিমবঙ্গ, ভাৰত 
| origin = ভাৰত 
| death_date = &lt;!-- তথ্য উপলব্ধ নাই --&gt; 
| death_place = 
| genre = ফিল্মী, বলিউড 
| occupation = গায়িকা 
| instrument = কণ্ঠ (Vocals) 
| years_active = ১৯৭৫–১৯৯৩ 
| label = 
| associated_acts = বাপ্পী লাহিড়ী, আৰ. ডি. বুৰ্মন, কল্যাণজি-আনন্দজি, লক্ষ্মীকান্ত-প্যাৰেলাল 
}} 

'''চন্দ্ৰাণী মুখাৰ্জী''' এগৰাকী বলিউডৰ গায়িকা, আৰু তেওঁ [[বাপ্পী লাহিড়ী]]ৰ ভগ্নী।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Film world|url=https://books.google.com/books?id=w3dTAAAAYAAJ|year=1977|publisher=T.M. Ramachandran|page=464}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Me - Chandrani Mukherjee|url=http://www.chandranimukherjee.in/about.htm|accessdate=3 May 2016|archivedate=28 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328100939/http://chandranimukherjee.in/about.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ পশ্চিমবঙ্গৰ এগৰাকী [[ফিল্মফেয়াৰ]] মনোনীত শিল্পী।

== কেৰিয়াৰ == 
চন্দ্ৰাণী মুখাৰ্জীয়ে ১৯৭৫ চনত ''[[আগ ঔৰ তুফান]]'' চিনেমাৰ জৰিয়তে বলিউডত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰপাছত তেওঁ কিছুসংখ্যক চিনেমাত গীত গায় আৰু ১৯৯৩ চনত ''[[আজ কি ঔৰত]]'' চিনেমাৰ জৰিয়তে নিজৰ শেষ গান পৰিবেশন কৰে। তেওঁ তিনিবাৰ ফিল্মফেয়াৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহিলা পিছৰ গায়িকা বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল যদিও কেতিয়াও বঁটা লাভ কৰা নাছিল। 

== উল্লেখযোগ্য গানসমূহ == 
# পাইছা দো পাইছা [এলবাম: হামাৰা সংসাৰ] 
# আঁখোঁ সে গিৰানা না [এলবাম: সুহাগান] 
# সোলাহ শুক্ৰবাৰ বিধি অনুসাৰ - ২ [এলবাম: সোলাহ শুক্ৰবাৰ] 
# ইয়ে কাইছা সুৰজ হ্যায় [এলবাম: সোলাহ শুক্ৰবাৰ] 
# মিল যায়ে জো তু [এলবাম: ইয়ে প্ৰীত না হোগী কম] 
# দিল মিলা লে ও আব্দুল্লা [এলবাম: জান-এ-বাহাৰ] 
# জয় জয় হো তেৰী জয় জয় হো মা [এলবাম: হৰেকৃষ্ণ] 
# চোৰি চোৰি কাহাঁ চলা [এলবাম: ন্যেন মিলি চেন কাহাঁ] 
# ও ৰে সজনৱা... [এলবাম: প্যাসী নদী] 
# বহুৎ কালা সবেৰা হ্যায় [এলবাম: ফকীৰ বাদশাহ] 
# বাপুজী বাপুজী [এলবাম: কসম] 
# দিল টুট গয়া হ্যায় আপনা [এলবাম: অনোখা ইনসান] 
# শংকৰ ভুলে-ভালে [এলবাম: শিৱ শক্তি] 
# পেহচান তো থি পেহচানা নেহী [এলবাম: গৃহ প্ৰৱেশ] 
# জয় জগদমবে মা [এলবাম: ভাৰত কি সন্তান] 
# মম্মী ডেডী কা পিয়াৰ [এলবাম: কানোঁ মেৰী মুঠী মেঁ] 
# ন্যেন তেৰী জ্যোতি [এলবাম: দুশমনো কা দুশমন]

== বঁটা আৰু মনোনয়ন == 
{{awards table}} 
|-
| ১৯৮১ 
| &quot;পেহচান তো থি&quot; (''গৃহ প্ৰৱেশ'') 
| rowspan=&quot;3&quot;|ফিল্মফেয়াৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহিলা পাৰ্শ্ব গায়িকা বঁটা
| {{nom}} 
|-
| ১৯৮২ 
| &quot;মোহব্বত ৰং লায়েগী&quot; (''পুনম'') 
| {{nom}} 
|-
| ১৯৮৪ 
| &quot;আজা কি তেৰী ৰাহোঁ মেঁ&quot; (''লাল চুনৰিয়া'') 
| {{nom}} 
|}

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:গায়িকা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]]</text>
      <sha1>jzz5ja6rkbyc01jtjo2uai188cjpu9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Human Anubhav</title>
    <ns>2</ns>
    <id>121175</id>
    <revision>
      <id>634295</id>
      <parentid>569106</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T20:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Human Anubhav</username>
        <id>45073</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1832" sha1="49e2pilvpn5pdrisj40oi129h68cbig" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%;&quot;&gt;{{ font color | purple |'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;/center&gt;

{{Infobox user
|name= '''হিউমেন অনুভৱ''' &lt;/br&gt; [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল''']]
|image = 
|birthdate= 
|birthplace= 
|location=  
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
|occupation= 
|nick_name = 
|language= অসমীয়া
|university= 
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = }}

*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Human_Anubhav মই সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ] (২১০+[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Kandarpajit%20Kallol/0/noredirects/live ২৬৯০]=২৯০০)
*[https://meta.m.wikimedia.org/wiki/User:Human_Anubhav মোৰ মেটা-ৱিকি একাউণ্ট]
*[https://as.wikipedia.org/wiki/সদস্য:Kandarpajit_Kallol মোৰ প্ৰকৃত একাউণ্ট]

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:WikiProject Barnstar Hires.png|100px]]
* পোখালি বিস্তাৰ সম্পাদনা মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুন-২০২৫|জুন ২০২৫]]
[[File:New editor delivery.png|100px]]
* প্ৰতিভাবান ন-সম্পাদকৰ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/জুলাই-২০২৫|জুলাই ২০২৫]]

[[শ্ৰেণী:User as]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়ান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকিমিডিয়ান]]</text>
      <sha1>49e2pilvpn5pdrisj40oi129h68cbig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>খটকা (সংগীত)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125053</id>
    <revision>
      <id>634311</id>
      <parentid>537574</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T04:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9416" sha1="nklkmib124ozhyz2q4xkmwdhyh13zkp" xml:space="preserve">'''খটকা''' (ইংৰাজী: Khatka) [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ৰ এবিধ গুৰুত্বপূৰ্ণ [[অলংকাৰ (সংগীত)|অলংকাৰ]] (Alankar) বা সুৰ-সজ্জা। এইবিধ অলংকাৰ [[ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হিচাপে বিবেচিত।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://raag-hindustani.com/Embellishment.html|title=Ornamentation in Indian Classical Music|website=Raag Hindustani|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; খটকা শব্দটো হিন্দী ভাষাৰপৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে এটা সৰু জোকাৰণি বা টান।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://medium.com/@ektajalotra/alankar-ornamentation-855f7431894a|title=ALANKAR (Ornamentation)|author=Ekta Jalotra|website=Medium|date=February 3, 2020|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt;

==সংজ্ঞা==
খটকা হৈছে এনে এবিধ অলংকাৰ য'ত এটা [[স্বৰ]]ক কেইবাটা স্বৰৰ সমষ্টি হিচাপে পৰিৱেশন কৰা হয়। মূল স্বৰটো সবাতোকৈ প্ৰধানভাৱে উপস্থাপিত হয়, কিন্তু ইয়াৰ লগতে এটা বা দুটা পাৰ্শ্ববৰ্তী স্বৰো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.namansmusic.org/post/what-is-alankar-ornaments-or-palta-in-hindustani-classical-music|title=What is alankar (ornaments) or palta in Hindustani Classical Music?|website=Naman's Music|date=September 16, 2023|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; খটকাৰ মূল বৈশিষ্ট্য হৈছে যে মূল স্বৰটো খটকাৰ ঠাইত পোনপটীয়াকৈ গাব পাৰি আৰু ইয়াৰ ফলত সুৰৰ মূলগত গঠনত কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়। 

==কাৰিকৰী দিশ==
খটকা পৰিৱেশনাত এটা স্বৰ গাঁৱতে দ্ৰুতভাৱে ওপৰৰ বা তলৰ এটা স্বৰ স্পৰ্শ কৰি পুনৰ মূল স্বৰটোলৈ ঘূৰি আহে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.quora.com/What-is-Khatka-Murki-in-Indian-classical-music|title=What is Khatka Murki in Indian classical music?|website=Quora|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰক্ৰিয়াত যি স্বৰটো স্পৰ্শ কৰা হয়, সেইটো স্পষ্টভাৱে উচ্চাৰণ কৰা নহয়, কিন্তু ইয়াক গোৱা হয়। খটকাৰ এই বৈশিষ্ট্য ইয়াক আন অলংকাৰসমূহৰপৰা পৃথক কৰে। 

==অন্যান্য অলংকাৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক==
খটকা [[কান (সংগীত)|কান]] আৰু [[মুৰকী]] অলংকাৰৰ মাজত এক মিশ্ৰণ বুলি বিবেচনা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://kksongs.org/hindustani/ornaments.html|title=Ornaments in Indian Music|website=KK Songs|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; কান অলংকাৰৰ দৰে ইয়াত জোকাৰণিৰ অনুভূতি থাকে আৰু মুৰকীৰ দৰে ইয়াত অন্যান্য স্বৰৰ ব্যৱহাৰ থাকে। পশ্চিমীয়া সংগীতত খটকাৰ সমতুল্য অলংকাৰ হৈছে Grace Notes বা Turn।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.stackexchange.com/questions/111606/what-are-the-ornaments-in-the-western-music-and-their-corresponding-ornaments-in|title=What are the ornaments in the western music and their corresponding ornaments in Indian music?|website=Music: Practice &amp; Theory Stack Exchange|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt;

==ৰাগত প্ৰয়োগ==
খটকা অত্যন্ত সাধাৰণ এবিধ অলংকাৰ যদিও সকলো সময়তে সকলো [[ৰাগ]]ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। হিন্দুস্তানী সংগীতৰ অলংকাৰসমূহ ৰাগৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, অৰ্থাৎ কোন স্বৰত আৰু কেনেকৈ অলংকাৰটো পৰিৱেশন কৰা হ'ব সেয়া ৰাগৰ চৰিত্ৰৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://music.stackexchange.com/questions/111606/what-are-the-ornaments-in-the-western-music-and-their-corresponding-ornaments-in|title=What are the ornaments in the western music and their corresponding ornaments in Indian music?|website=Music: Practice &amp; Theory Stack Exchange|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt;

==সৌন্দৰ্যত্ত্বিক গুৰুত্ব==
ভাৰতীয় নন্দনতত্ত্বত, বিশেষকৈ কাব্য আৰু সংগীতত অলংকাৰক এক মুখ্য নান্দনিক উপাদান হিচাপে বিবেচনা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/351764617_Perception_of_ornamentation_in_Hindustani_classical_music|title=Perception of ornamentation in Hindustani classical music|website=ResearchGate|date=May 21, 2021|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; খটকাকে ধৰি সকলো অলংকাৰে সুৰৰ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধি কৰে আৰু সৰল সুৰ এটাক সম্পূৰ্ণ আৰু অভিব্যক্তিপূৰ্ণ কৰি তোলে। এনেকৈয়ে অলংকাৰসমূহে কোনো বাদ্যযন্ত্ৰৰ সহায় নোলোৱাকৈয়ে সুৰক সম্পূৰ্ণ কৰি তোলে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://raag-hindustani.com/Embellishment.html|title=Ornamentation in Indian Classical Music|website=Raag Hindustani|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt;

==শিক্ষা আৰু অনুশীলন==
সংগীত শিক্ষাত খটকাৰ অনুশীলন অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। এইবিধ অলংকাৰে শিক্ষাৰ্থীসকলক স্বৰৰ মাজৰ দূৰত্ব আৰু সম্পৰ্ক বুজাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://medium.com/@ektajalotra/alankar-ornamentation-855f7431894a|title=ALANKAR (Ornamentation)|author=Ekta Jalotra|website=Medium|date=February 3, 2020|accessdate=2025}}&lt;/ref&gt; হিন্দুস্তানী সংগীতৰ একৰেখীয় সুৰ বিকাশৰ বিশেষত্বৰ কাৰণে সজ্জামূলক উপাদানসমূহে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ragajunglism.org/teaching/guitar_resources/indian-alankar-melodic-ornaments/|title=Alankar: India's Melodic Ornaments|website=Rāga Junglism|date=January 18, 2025|accessdate=2025|archivedate=November 5, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241105193926/https://ragajunglism.org/teaching/guitar_resources/indian-alankar-melodic-ornaments/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==আধুনিক প্ৰাসংগিকতা==
আজিৰ যুগতো খটকা হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এক জীৱন্ত পৰম্পৰা হিচাপে বিদ্যমান। [[কণ্ঠসংগীত|গায়কী]] আৰু [[বাদ্য]] উভয় ক্ষেত্ৰতে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়। আধুনিক সংগীত গৱেষণাতো অলংকাৰৰ ভূমিকা আৰু প্ৰভাৱ নিৰূপণৰ ক্ষেত্ৰত খটকা আৰু অন্যান্য অলংকাৰৰ অধ্যয়ন কৰা হয়। 

==আৰু চাওক==
* [[অলংকাৰ (সংগীত)]]
* [[হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]
* [[ৰাগ]]
* [[মুৰকী]]
* [[গমক]]
* [[মীণ্ড]]

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://raag-hindustani.com/Embellishment.html Raag Hindustani - Ornamentation in Indian Classical Music]
* [https://www.namansmusic.org/post/what-is-alankar-ornaments-or-palta-in-hindustani-classical-music Naman's Music - What is alankar (ornaments) or palta in Hindustani Classical Music?]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দুস্তানী সংগীত]]
[[শ্ৰেণী:সংগীত তত্ত্ব]]
[[শ্ৰেণী:অলংকাৰ]]</text>
      <sha1>nklkmib124ozhyz2q4xkmwdhyh13zkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য:Duhita Ragini Kalita</title>
    <ns>2</ns>
    <id>125713</id>
    <revision>
      <id>634310</id>
      <parentid>633898</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T04:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6577" sha1="3og5bvuowhdgipb1eh1fjix3lrng2oh" xml:space="preserve">&lt;!-- begin date code --&gt;
&lt;div style=&quot;border:0px solid #ccc; background: none; text-align: center; padding:3px; float:right; font-size: smaller; font-family: Verdana, Arial, Helvetica, sans-serif; line-height: 1.144; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width:50&quot;&gt;{{CURRENTDAYNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: x-large; width: 50; &quot;&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;width: 50; &quot;&gt; {{CURRENTMONTHNAME}}&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background: #aaaa; color: #000; &quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000000&quot;&gt;{{CURRENTTIME}}&lt;/font&gt; UTC&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- end date code --&gt;

&lt;div id=&quot;EnWpMpBook&quot; style=&quot;padding:1em 0 0; background-repeat:no-repeat; background-position:0% 0%; text-align:center; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{font color | green |'''''মোৰ'''''}}&lt;/div&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Blue|'''''সদস্য পৃষ্ঠালৈ'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;&lt;div style=&quot;font-size:150%; &quot;&gt;{{Red|'''''স্বাগতম'''''}}&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
{{Infobox user
|name= দুহিতা ৰাগিণী কলিতা 
|image = Rajbongshi traditional dress Patani (cropped).jpg|thumb
|birthdate= {{Birth date and age|2011|12|4|df=yes}}
|birthplace= [[হৰলটাৰী]], [[সাপটগ্ৰাম]], [[ধুবুৰী জিলা|ধুবুৰী]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|location= [[বঙাইগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
|nationality = {{flagicon|IND}} [[ভাৰতীয়]] 
|occupation= 
|nick_name = 
|language= 
|university=
&lt;!-- CONTACT INFO --------------&gt;
| email = duhitaragini@gmail.com}}
{{Infobox person 
| parents = [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] &lt;br/&gt; [[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]
}}
*[https://xtools.wmcloud.org/pages/as.wikipedia.org/Duhita_Ragini_Kalita '''মোৰ অসমীয়া প্ৰবন্ধ'''] (৯৭৯)
*[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:ListFiles/Duhita_Ragini_Kalita '''Photos updated by me''']&lt;br/&gt;''(Wikimedia Commons)''
*[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:চিত্ৰ-তালিকা?limit=50&amp;user=Duhita_Ragini_Kalita'''মই আপলোড কৰা চিত্ৰ''']&lt;br/&gt;''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)''
*[https://meta.wikimedia.org/wiki/User:Duhita_Ragini_Kalita '''My Meta-Wiki Account''']
* [https://as.wikiquote.org/wiki/সদস্য:Duhita_Ragini_Kalita মোৰ '''ৱিকিউদ্ধৃতি''' একাউণ্ট]
----
&lt;inputbox&gt;
type = create
buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক
width = 30
break = yes
&lt;/inputbox&gt;

==মই পোৱা পদক, পুৰস্কাৰ==
[[File:Wiki expansion 500+ barnstar.png|100px]]
* পাঁচ শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/এপ্ৰিল-২০২৬|এপ্ৰিল ২০২৬]]
*[[File:Duhita Ragini Kalita Asian Month Certificate.jpg|thumb|ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা লাভকৰা ''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ''ত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ চাৰ্টিফিকেট]]
[[File:Assamese Wikiquote Barnstar.png|100px]]
* ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা পদক: [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬|মে’ ২০২৬]]
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|100px]]
* নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা পদক: 
**[https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ দ্বিতীয় স্থান]‌ (২০২৬) &lt;br/&gt;
***আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ত [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners (তৃতীয় স্থান)]
* ৱিকি লাভ ইৰাণ 
**[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Iran_2026/as ৱিকি লাভ ইৰাণ ২০২৬] ''([https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Iran_2026/Results দ্বিতীয় স্থান])''
[[চিত্ৰ:Silver Barnstar Hires.svg|100px]]
* [[ৱিকিপিডিয়া:হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ|হেৰিটেজ এক্ৰছ বৰ্ডাৰছ]] প্ৰতিযোগিতাৰ দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পদক ([[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/ছেপ্টেম্বৰ-২০২৬|ছেপ্টেম্বৰ ২০২৬]])

==ৱিকিমিডিয়াৰ পৰা পোৱা উপহাৰ==
* [https://as.wikiquote.org/wiki/ৱিকিউদ্ধৃতি:চন্দন_চিৰিং_ফুকন_সোঁৱৰণী_উদ্ধৃতি_সংযোগ_মেলা_২০২৬ ৱিকিউদ্ধৃতি সংযোগ মেলা ২০২৬] &lt;br/&gt; প্ৰথম পুৰস্কাৰ, ২০০০ টকা ''([[এমাজন (কোম্পানী)|Amazon]] Gift Card)''
* [[File:Wikipedia Asian Month 2nd face 2026.jpg|thumb]]
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]-ৰ পুৰস্কাৰ।
* [https://as.m.wikipedia.org/wiki/ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ_আৰু_লোকগাথা_এডিটাথন_২০২৬ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]‌ দ্বিতীয় স্থান — ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card 20 USD &lt;br/&gt; (₹ 1912/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
* [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026/Results Global Top Winners নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬] আন্তৰ্জাতিক পৰ্যায়ৰ তৃতীয় পুৰস্কাৰ হিচাপে ''[[ফ্লিপকাৰ্ট|Flipkart]] Gift Card, 100 USD &lt;br/&gt; (₹ 9556/-) ([[১৯ আগষ্ট]], [[২০২৬]])''
----
[[শ্ৰেণী:User as]]</text>
      <sha1>3og5bvuowhdgipb1eh1fjix3lrng2oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডংজি উৎসৱ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127376</id>
    <revision>
      <id>634337</id>
      <parentid>631267</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T10:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27581" sha1="kddysgas0l9zm6hg8ob8vnmizemvw9h" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| holiday_name = ডংজি উৎসৱ
| image = 汤圆 Cooked Tang Yuan (329781165).jpg
| imagesize = 250px
| caption = টাংয়ুয়ান, ডংজি উৎসৱৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য
| observedby = চীনা মানুহ
| longtype = সাংস্কৃতিক
| significance = শীতকালীন অনন্তকাল চিহ্নিত কৰে
| date = ডিচেম্বৰৰ অনন্তকাল (২১ ডিচেম্বৰৰপৰা ২৩ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত)
| scheduling = 
| duration = ১দিন
| frequency = বছৰি হোৱা
| observances = টাংয়ুয়ান বনোৱা আৰু খোৱা, পূৰ্বপুৰুষ পূজা
| relatedto = শীতকালীন অনন্তকাল
}}
{{Infobox Chinese
| c = 冬至
| p = Dōngzhì
| bpmf = ㄉㄨㄥ ㄓˋ
| l = winter's extreme&lt;br /&gt;(i.e. [[winter solstice]])
| j = dung&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; zi&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| wuu = Ton&lt;sup&gt;平&lt;/sup&gt; tsy&lt;sup&gt;去&lt;/sup&gt;
| poj = Tang-chì
| buc = Dĕ̤ng-cé
| t2 = 冬節
| s2 = 冬节
| l2 = winter festival
| p2 = Dōngjié
| poj2 = Tang-cheh ''or'' Tang-choeh
| buc2 = Dĕ̤ng-cáik
| phfs2 = Tûng-chiet
| hangul = 동지
| rr = Dongji
| hanja = 冬至
}}
[[File:Ready to eat! (5315108105).jpg|thumb|ডংজি উৎসৱৰ ডাম্পলিং]]

'''ডংজি উৎসৱ''' ({{Lang-en| Dongzhi Festival}}) বা '''শীতকালীন অনন্তকাল উৎসৱ''' হৈছে ডংজি সৌৰকালত (শীতকালীন অনন্তকাল) পালন কৰা [[চীন]]ৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱ, যিটো ২১ ডিচেম্বৰৰপৰা ২৩ ডিচেম্বৰৰ ভিতৰত পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.china.org.cn/english/features/Festivals/78308.htm |title=Traditional Chinese Festivals |publisher=china.org.cn |date=2007-12-29 |accessdate=2022-08-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.timeanddate.com/holidays/taiwan/dongzhi-festival |title=Dōngzhì Festival in Taiwan |last1= Aksjeselskap |first1=Time and Date |date=2016 |website=timeanddate.com |publisher=Time and Date AS }}&lt;/ref&gt;

এই উৎসৱৰ উৎপত্তি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভৰসাম্য আৰু সমন্বয়ৰ য়িন আৰু ইয়াং দৰ্শনৰ সৈতে জড়িত।&lt;ref&gt;Linda Sigurðardóttir, Dongzhi-Celebrating the Winter Solstice, GBTimes (Dec. 21, 2012) https://gbtimes.com/dongzhi-festival-celebrates-winter-solstice {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180815164132/https://gbtimes.com/dongzhi-festival-celebrates-winter-solstice |date=2018-08-15 }}&lt;/ref&gt; বিশ্বাস কৰা হয় যে এই উদ্‌যাপনৰ পিছত দিনবোৰত দিনৰ পোহৰৰ সময় দীঘলীয়া হ’ব, যাৰ ফলত ধনাত্মক শক্তিৰ প্ৰৱাহ বৃদ্ধি পাব। ইয়াৰ দাৰ্শনিক তাৎপৰ্য্যক আই চিং ষড়যন্ত্ৰ ফু (&quot;ৰিটাৰ্ণ&quot;)দ্বাৰা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হৈছে। তদুপৰি বহুতে বিশ্বাস কৰে যে এই দিনটোৱেই আটাইতকৈ চুটি দিন আৰু আটাইতকৈ দীঘল ৰাতি। 

==পৰম্পৰাগত কাৰ্য্যকলাপ==

=== চীন ===
চীনা ভাষাত &quot;ডং&quot; শব্দৰ অৰ্থ &quot;শীতকাল&quot; আনহাতে &quot;ঝি&quot;ৰ অৰ্থ হৈছে &quot;আগমন&quot; যিয়ে উৎসৱটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ &quot;শীতকালৰ আগমন&quot; দিয়ে। ডংজি শীতকালীন অনন্তকাল সাধাৰণতে ২১ৰপৰা ২৩ ডিচেম্বৰৰ আশে-পাশে পালন কৰা হয় আৰু বছৰৰ আটাইতকৈ দীঘলীয়া নিশা পালন কৰা হয়। আন্ধাৰৰ ওপৰত পোহৰৰ জয়ৰ প্ৰতীকস্বৰূপ ডংজিয়ে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যে দিনবোৰ দীঘলীয়া হ’বলৈ আৰম্ভ কৰিব আৰু মানুহৰ জীৱনলৈ ভৰসাম্য আৰু সমন্বয়ৰ অনুভূতি আনিব। [[চীন]]ৰ য়িন ইয়াঙৰ বিশ্বাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি &quot;য়াং&quot; ই ইতিবাচক শক্তি, উষ্ণতা আৰু পোহৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। ডংজি উৎসৱৰ পিছত দিনৰ সময় ক্ৰমান্বয়ে দীঘলীয়া হ'ব, কাৰণ &quot;য়াং&quot;ও বৃদ্ধি পাব।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Seong |first=Goh Sang |date=2015 |title=PENANG CHINESE CUSTOMS AND TRADITIONS |journal=Kajian Malaysia |volume=33 |issue=2 |pages=135–152}}&lt;/ref&gt; কিছুমানে এইটোও বিশ্বাস কৰিছিল যে সেইদিনা পাকঘৰৰ ঈশ্বৰে জেড সম্ৰাটক এটা পৰিয়ালৰ আচৰণৰ বিষয়ে জনাবলৈ স্বৰ্গলৈ গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Ong |first=Siew Chey |title=China Condensed: 5000 Years of History &amp; Culture |publisher=Marshall Cavendish |year=2005 |isbn=9789812610676 |edition=1st |pages=187}}&lt;/ref&gt;.

এই উৎসৱটো প্ৰথমে ঝৌ বংশৰ সময়ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৪৫–খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫৬) চীনা লোকে পালন কৰিছিল আৰু হান বংশৰ সময়ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০৬–২২০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্‌যাপন ঘোষণা কৰিছিল। হান মানুহে কামৰপৰা বিৰতি লৈ পৰিয়ালৰ সৈতে উদ্‌যাপন কৰিছিল। তেওঁলোকে কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিবলৈ পূৰ্বপুৰুষৰ মন্দিৰত ধূপ জ্বলাই পূৰ্বপুৰুষক সন্মান জনোৱাৰ লগতে স্বৰ্গ পূজাও অনুষ্ঠিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Zhao |first=Rongguang |title=A History Of Food Culture In China |publisher=World Scientific Publishing Company |year=2015 |isbn=9781938368288 |edition=2nd |pages=14–15}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন কালত এই দিনটোক &quot;চৰম দৈৰ্ঘ্যৰ উৎসৱ (পৰম্পৰাগত চীনা: আটাইতকৈ দীঘলীয়া দিনৰ উৎসৱ; পিনয়ন: চাং ঝি জিয়ে) বুলিও জনা গৈছিল কাৰণ সূৰ্য্যৰ চৰম অৱস্থানে ছাঁ দীঘলীয়া কৰি তোলে।&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;&gt;{{cite book | title=中國節日的故事 | publisher=將門文物出版社 | date=2001 | edition=1st | location=Taipei | pages=238-241 | language=zh | isbn=957-755-300-1}}&lt;/ref&gt; পৰম্পৰাগতভাৱে ই আছিল অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্ধৰ দিন, চীনাসকলৰ সমতুল্য বছৰ&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;/&gt;

চীনা লোকসকলে এতিয়াও ডংজি উৎসৱৰ সময়ত কিছুমান ৰীতি-নীতি পালন কৰে, যেনে পৰিয়ালৰ সমাৱেশ।&lt;ref name=&quot;認識中國傳統節日和風俗47&quot;&gt;{{cite book |last1=陳瑞璋 |title=認識中國傳統節日和風俗 |date=2001 |location=Hong Kong |isbn=9621419573 |page=47}}&lt;/ref&gt; হংকঙত বহুতো ব্যৱসায়ীয়ে কৰ্মচাৰীক পৰিয়ালৰ সৈতে সময় কটাবলৈ এই দিনটোতে সোনকালে যাবলৈ দিয়ে,&lt;ref name=&quot;認識中國傳統節日和風俗47&quot;/&gt; আনহাতে কিছুমান অঞ্চলত ছুটীৰ বাবে দোকান বন্ধ হৈ থাকে।&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;/&gt; চুঝৌত ভোৰভোৰাই ধূপ জ্বলোৱা পৰম্পৰাগত।&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;/&gt;

ডংজি উৎসৱ ঐতিহাসিকভাৱে চীনৰ বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ বিভিন্ন কৃষি কাৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। যিহেতু এই উৎসৱে শীতকালীন অনন্তকালক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, সেয়েহে ঘেঁহু, যৱ, মূলা আদি শীতকালীন শস্য চপোৱাৰ বাবে ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়। কিছুমান বিশেষ প্ৰাণীক সন্মান জনাই বিশেষ খাদ্য খুৱাবলৈও ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Yu |first=Runze |title=A Chinese sweet that's a homophone for reunion |url=https://www.bbc.com/travel/article/20190121-a-chinese-sweet-thats-a-homophone-for-reunion |access-date=2023-02-15 |website=www.bbc.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

পৰম্পৰাগতভাৱে ডংজি উৎসৱ পৰিয়ালসমূহে একেলগে খাদ্য গ্ৰহণ কৰাৰ সময়।&lt;ref name=&quot;認識中國傳統節日和風俗47&quot;/&gt;
এই সমাৱেশৰ সময়ত (বিশেষকৈ [[এছিয়া]] আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী এছিয়ান সম্প্ৰদায়ত) এটা কাম হ'ল টাংয়ুয়ান বা আঠাযুক্ত চাউলৰ বল বনোৱা আৰু খোৱা, যিবোৰে পুনৰ মিলনৰ প্ৰতীক।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://gbtimes.com/dongzhi-festival-celebrates-winter-solstice|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815164132/https://gbtimes.com/dongzhi-festival-celebrates-winter-solstice|title=Dongzhi Festival celebrates the winter solstice|url-status=dead|date=Dec 19, 2016|archive-date=2018-08-15|work=gbtimes.com|access-date=2025-11-17|archivedate=2018-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180815164132/https://gbtimes.com/dongzhi-festival-celebrates-winter-solstice|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
টাংয়ুয়ান আঠাযুক্ত চাউলৰ আটাৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু কেতিয়াবা গোলাপী বা সেউজীয়া ৰঙৰ হয়। পৰিয়ালৰ প্ৰতিজন সদস্যই কমেও এটা ডাঙৰ টাংয়ুয়ান লাভ কৰে, ইয়াৰ উপৰি কেইবাটাও সৰু টাংয়ুয়ান লাভ কৰে। আটাৰ বলবোৰ মিঠা চূপ বা টেঙা জোলত ৰান্ধি লোৱা হয়, বল আৰু চূপ/জল দুয়োটা একেটা বাটিতে পৰিৱেশন কৰা হয়। ইয়াক প্ৰায়ে জিউনিয়াং, মৃদুভাৱে মদ্যপান কৰা, ফিল্টাৰ নকৰা চাউলৰ ৱাইনৰ সৈতেও পৰিৱেশন কৰা হয় য'ত আঠাযুক্ত চাউলৰ গোটা দানা (আৰু প্ৰায়ে মিঠা অস্মান্থাছ ফুল) থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://thingstodo.viator.com/china/dongzhi-festival-or-winter-solstice-festival/ |title=Dōngzhì Festival or Winter Solstice Festival |last1=Schrandt |first1=Lydia |date=2013-01-28 |website=China Things to Do |ublisher=Viator}}&lt;/ref&gt;

পুৰণি পৰম্পৰা অনুসৰিও একে উপাধিৰ বা একেটা বংশৰ লোকে এই দিনটোত পূজা-পাতল কৰিবলৈ নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ মন্দিৰত গোট খাব লাগে। বলিদান অনুষ্ঠানৰ পিছত সদায় এক বৃহৎ পুনৰ মিলন ৰাতিৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰা হয়। 

আন পৰম্পৰাগত খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত গৰম পাত্ৰ&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sohu.com/a/212257147_776727 |title=冬至最适合干什么？ |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2017-12-22 |website=Sohu We Media |publisher=Sohu |access-date=2020-12-21}}&lt;/ref&gt;
আৰু ৱণ্টন আদি অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;/&gt;‌ উত্তৰ চীনত শ্বুইজিয়াও ডাম্পলিং জনপ্ৰিয়।&lt;ref name=&quot;中國節日的故事 2001&quot;/&gt;

উৎসৱমুখৰ খাদ্যই এই কথাও সোঁৱৰাই দিয়ে যে উদ্‌যাপনকাৰীসকল এতিয়া এবছৰ বয়সিয়াল আৰু আগন্তুক বছৰত ভাল আচৰণ কৰিব লাগে। আজিও বিশ্বৰ বহু চীনা, বিশেষকৈ বৃদ্ধসকলে চীনা নৱবৰ্ষৰ বাবে অপেক্ষা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ডংজি উদ্‌যাপনৰ ঠিক পিছতেই এজন &quot;এবছৰ বয়সিয়াল&quot; বুলি জোৰ দিয়ে। 

=== কোৰিয়া ===
কোৰিয়াত শীতকালীন অনন্তকালক &quot;সৰু চিঅ'ল&quot; বুলিও কোৱা হয় আৰু এই দিনটো পালন কৰাৰ প্ৰথা আছে। মানুহে পাটজুক নামেৰে জনাজাত ৰঙা বীন আৰু আঠাযুক্ত চাউলৰ সৈতে ঘূৰণীয়া চাউলৰ পিঠাৰে দাইল তৈয়াৰ কৰে। আগতে ৰঙা বীনৰ দাইলৰ চূপ বেৰ বা দুৱাৰত ছটিয়াই দিয়া হৈছিল কাৰণ ইয়াৰদ্বাৰা বেয়া ভূতক দূৰ কৰা বুলি কোৱা হৈছিল। তদুপৰি গোৰিয়েও আৰু জোচেন যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক দিনত এটা প্ৰথা আছিল যে আৰ্থিক অসুবিধাৰ সন্মুখীন হোৱা লোকসকলে নিজৰ সকলো ঋণ পৰিশোধ কৰি দিনটো উপভোগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&amp;docId=1084615&amp;categoryId=32295 &quot;동지&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241214015238/https://terms.naver.com/entry.naver?cid=40942&amp;docId=1084615&amp;categoryId=32295 |date=2024-12-14 }}. terms.naver.com (in Korean). আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ মাৰ্চ ২০২১।&lt;/ref&gt;

=== জাপান ===
জাপানত এই সৌৰ কালছোৱাৰ নাম হ’ল 'টজি'। এই দিনটোত কিছুমান ঠাইত গ্ৰেপফ্ৰুটৰ (এবিধ নেমু টেঙা) গৰম পানী খোৱা আৰু কোমোৰা খোৱাৰ নিয়ম আছে। শীতকালীন অয়নান্তৰ (winter solstice) সময়ছোৱাত বগা ফুল ফুলিবলৈ আৰম্ভ কৰে। 

=== টাইৱান ===
[[টাইৱান]]ত সাংস্কৃতিকভাৱে সম্পৰ্কিত ফুজিয়ান প্ৰদেশৰ দৰেই ডংজিও পৰিয়ালৰ সৈতে সময় কটাবলৈ আৰু পূৰ্বপুৰুষক প্ৰসাদ আগবঢ়োৱাৰ দিন।&lt;ref name=&quot;Wei Chinese Festivals Dong Jie&quot;&gt;{{cite book |last1=Wei |first1=Liming |title=Chinese Festivals: Traditions, Customs and Rituals |url=https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil |date=2010 |location=Beijing |isbn=9787508516936 |pages=[https://archive.org/details/chinesefestivals0000weil/page/58 58]–59 |edition=Second}}&lt;/ref&gt; টাইৱানীসকলৰ এই দিনটোত টাংয়ুয়ান খোৱাটোও এক পৰম্পৰা। পূৰ্বপুৰুষক পূজা কৰিবলৈ উৎসৱৰ খাদ্যও প্ৰসাদৰ ব্যঞ্জন হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। 

মূল চীন ভূ-খণ্ডৰ কিছুমান ৰীতি-নীতি অনুসৰণ কৰাৰ লগতে টাইৱানৰ লোকসকলৰ পূৰ্বপুৰুষক উপাসনা কৰিবলৈ আনুষ্ঠানিক বলিদান হিচাপে ন-স্তৰীয়া কেক অৰ্পণ কৰাৰ এক অনন্য পৰম্পৰা আছে। এই কেকবোৰ বৰা চাউলৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰি কুকুৰা, হাঁহ, কাছ, গাহৰি, গৰু বা ভেড়াৰ আকৃতি দি তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত এটা পাত্ৰৰ বিভিন্ন স্তৰত ভাপত সিজোৱা হয়। এই সকলোবোৰ প্ৰাণীয়েই চীনা পৰম্পৰাত শুভ লক্ষণ সূচায়। 

এই বিশেষ শীতকালীন উৎসৱৰ সময়ত বহু লোকে পুষ্টিকাৰক খাদ্য গ্ৰহণ কৰে। টাইৱানবাসীৰ বাবে শীতকাল হৈছে এনে এক সময় যেতিয়া বেছিভাগ শাৰীৰিক কাৰ্যকলাপ সীমিত কৰিব লাগে আৰু শৰীৰক পুষ্টি দিবলৈ ভালদৰে খোৱা-বোৱা কৰিব লাগে। এই অভ্যাসে বহু প্ৰাণীৰদ্বাৰা প্ৰদৰ্শিত অভ্যাসসমূহ অনুসৰণ কৰে, যিবোৰে প্ৰকৃতিৰ নিয়ম মানি চলে আৰু জীৱনক পুনৰ সজীৱ কৰি তুলিবলৈ তথা সুৰক্ষিত ৰাখিবলৈ শীতকালৰ মাহবোৰত শীতনিদ্ৰাত থাকে। ঠাণ্ডাৰ সৈতে যুঁজিবলৈ শীতকালত অধিক চৰ্বিযুক্ত আৰু মাংসজাতীয় খাদ্য খোৱাটো প্ৰয়োজনীয়, কাৰণ এই সময়ত বিপাকীয় হাৰ লেহেমীয়া হোৱাৰ বাবে শৰীৰে পুষ্টিকাৰক খাদ্যবোৰ ভালদৰে শোষণ কৰিব পাৰে। 

যিহেতু 'ডংঝি' হৈছে &quot;শীতৰ চৰম পৰ্যায়&quot;, টাইৱানবাসীয়ে ইয়াক পুষ্টিকাৰক খাদ্য গ্ৰহণৰ বাবে বছৰটোৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সময় বুলি গণ্য কৰে। ঠাণ্ডাৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰু শৰীৰৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ টাইৱানবাসীয়ে উপভোগ কৰা আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শীতকালীন পুষ্টিকাৰক খাদ্যসমূহৰ ভিতৰত মাটন হট পট আৰু আদা-হাঁহৰ হট পট অন্যতম। কুকুৰা, গাহৰিৰ মাংস আৰু এবালোনৰ দৰে অন্যান্য সামগ্ৰীবোৰো জিনচেং, পহুৰ শিং আৰু কৰ্ডিচেপচ ভেঁকুৰৰ দৰে ঔষধি গুণসম্পন্ন বনৌষধিৰ সৈতে পুষ্টিকাৰক খাদ্য তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;Yeh, Joseph (23 December 2008). [https://web.archive.org/web/20120826232131/http://www.culture.tw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1053&amp;Itemid=157 &quot;Winter Solstice&quot;]. Taiwan Culture Portal.[http://www.culture.tw/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=1053&amp;Itemid=157 মূলৰ পৰা] ২৬ আগষ্ট ২০১২ তাৰিখে সংৰক্ষিত। আহৰণ কৰা হৈছে: ৯ ডিচেম্বৰ ২০১২&lt;/ref&gt;

== পেণ্টাডছ ==
প্ৰতিটো সৌৰ কালক তিনিটা পেনটাডত (পাঁচ দিনীয়া গোট) বিভক্ত কৰা হৈছে, যিবোৰৰ নামকৰণ সাধাৰণতে ঋতুভিত্তিক প্ৰাকৃতিক পৰিঘটনাৰ নামেৰে কৰা হয়। ডংঝিৰ সময়ছোৱাৰ পেনটাডকেইটা হ’ল:

* কিউইন জি: 'কেঁচুবোৰে গাঁঠি গঠন কৰে', ই কেঁচুবোৰৰ শীতনিদ্ৰাক বুজাইছে। 
* মিজিয়াও জি: 'পহুৱে ইয়াৰ শিং ত্যাগ কৰে। 
* শুইকুয়ান ডং: 'নিজৰাৰ পানী গতিশীল হয়'। 

== তাৰিখ আৰু সময় ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+তাৰিখ আৰু সময় ([[:en:Coordinated_Universal_Time|ইউ টি চি]])
! বছৰ
! আৰম্ভ 
! সমাপ্ত
|-
|ছিন চি
|২০০১-১২-২১ ১৯.২১
|২০০২-০১-০৫ ১২.৪৩
|-
|ৰেনউ
|২০০২-১২-২২ ০১:১৪ 
|২০০৩-০১-০৫ ১৮:২৭
|-
|গুইৱেই
|২০০৩-১২-২২ ০৭:০৩ 
|২০০৪-০১-০৬ ০০:১৮
|-
|জিয়াচেন
|২০০৪-১২-২১ ১২:৪১
|২০০৫-০১-০৫ ০৬:০৩
|-
|য়িয়ৌ 
|২০০৫-১২-২১ ১৮:৩৪
|২০০৬-০১-০৫ ১১:৪৬
|-
|বিংছু 
|২০০৬-১২-২২ ০০:২২
|২০০৭-০১-০৫ ১৭:৪০
|-
|ডিংহাই
|২০০৭-১২-২২ ০৬:০৭
|২০০৮-০১-০৫ ২৩:২৪
|-
|ৱুজি
|২০০৮-১২-২১ ১২:০৩
|২০০৯-০১-০৫ ০৫:১৪
|-
|জি চৌ
|২০০৯-১২-২১ ১৭:৪৬
|২০১০-০১-০৫ ১১:০৮
|-
|গেং য়িন
|২০১০-১২-২১ ২৩:৩৮
|২০১১-০১-০৫ ১৬:৫৪
|-
|ছিন মাও
|২০১১-১২-২২ ০৫:৩০
|২০১২-০১-০৫ ২২:৪৩
|-
|ৰেন চেন
|২০১২-১২-২১ ১১:১১
|২০১৩-০১-০৫ ০৪:৩৩
|-
|গুই ছি
|২০১৩-১২-২১ ১৭:১১
|২০১৪-০১-০৫ ১০:২৪
|-
|জিয়া ৱু
|২০১৪-১২-২১ ২৩:০৩
|২০১৫-০১-০৫ ১৬:২০
|-
|য়ি ৱেই
|২০১৫-১২-২২ ০৪:৪৭
|২০১৬-০১-০৫ ২২:০৮
|-
|বিং শ্বেন
|২০১৬-১২-২১ ১০:৪৪
|২০১৭-০১-০৫ ০৩:৫৫
|-
|ডিং ইউ
|২০১৭-১২-২১ ১৬:২৭
|২০১৮-০১-০৫ ০৯:৪৮
|-
|ৱু জু
|২০১৮-১২-২১ ২২:২২
|২০১৯-০১-০৫ ১৫:৩৮
|-
|জি হায়
|২০১৯-১২-২২ ০৪:১৯
|২০২০-০১-০৫ ২১:৩০
|-
|গেং জি
|২০২০-১২-২১ ১০:০২
|২০২১-০১-০৫ ০৩:২৩
|-
|ছিন চৌ
|২০২১-১২-২১ ১৫:৫৯
|২০২২-০১-০৫ ০৯:১৪
|-
|ৰেন য়িন
|২০২২-১২-২১ ২১:৪৮
|২০২৩-০১-০৫ ১৫:০৪
|-
|গুই মাও
|২০২৩-১২-২২ ০৩:২৭
|২০২৪-০১-০৫ ২০:৪৯
|-
|জিয়া চেন
|২০২৪-১২-২১ ০৯:২০
|২০২৫-০১-০৫ ০২:৩২
|-
|য়ি ছি
|২০২৫-১২-২১ ১৫:০৩
|২০২৬-০১-০৫ ০৮:২৩
|-
|বিং ৱু
|'''২০২৬-১২-২১ ২০:৫০
|'''২০২৭-০১-০৫ ১৪:০৯'''''
|-
|ডিং ৱেই
|২০২৭-১২-২২ ০২:৪২
|২০২৮-০১-০৫ ১৯:৫৪
|-
|ৱু শ্বেন
|২০২৮-১২-২১ ০৮:১৯
|২০২৯-০১-০৫ ০১:৪১
|-
|জি ইউ
|২০২৯-১২-২১ ১৪:১৪
|২০৩০-০১-০৫ ০৭:৩০
|-
|গেং জু
|২০৩০-১২-২১ ২০:০৯
|২০৩১-০১-০৫ ১৩:২৩
|-
| colspan=&quot;3&quot; |উৎস:[[:en:JPL_Horizons_On-Line_Ephemeris_System|জে পি এল হৰাইজনছ অন-লাইন ইফেমেৰিছ চিষ্টেম]]
|}

== লগতে চাওক ==

* [[:en:Winter_solstice|শীতকালীন অনন্তকাল]]। 
* [[:en:Buddhist_holidays#Festivals|বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উৎসৱৰ তালিকা]]। 
* [[:en:List_of_festivals_in_China|চীনৰ উৎসৱৰ তালিকা]]। 
* [[:en:List_of_festivals_in_Japan|জাপানৰ উৎসৱৰ তালিকা]]। 
* [[:en:List_of_Korean_traditional_festivals|কোৰিয়াৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ তালিকা]]। 
* [[:en:List_of_traditional_festivals_in_Vietnam|ভিয়েটনামৰ পৰম্পৰাগত উৎসৱৰ তালিকা]]। 
* [[:en:Solstice|অনন্তকাল]]। 
* [[:en:Xiazhi|চীনা গ্ৰীষ্মকালীন অনন্তকাল উৎসৱ]]। 
* [[:en:Yalda_Night|য়াল্ডা নাইট]] (পাৰ্চী সংস্কৃতিত একেধৰণৰ উৎসৱ)। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:চীন]]
[[শ্ৰেণী:উৎসৱ]]</text>
      <sha1>kddysgas0l9zm6hg8ob8vnmizemvw9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইউটিউব ষ্টুডিঅ'</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129797</id>
    <revision>
      <id>634298</id>
      <parentid>597776</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T22:32:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7634" sha1="9zfd23b4efnld89lu3jvhhzihenpauc" xml:space="preserve">{{Infobox website
| name = ইউটিউব ষ্টুডিঅ'
| logo = [[File:YouTube_Studio_logo.svg|200px]]
| logo_size = 
| screenshot = 
| screenshot_size = 
| caption = 
| collapsetext = 
| url = {{URL|studio.youtube.com}}
| num_users = 
| author = 
| commercial = হয়
| type = ডেছব’ৰ্ড
| registration = আৱশ্যক
| content_license = স্বত্বাধিকাৰ সংৰক্ষিত
| programming_language = 
| launch_date = ২০০৫
| current_status = সক্ৰিয়
| owner = [[ইউটিউব]]
}}
'''ইউটিউব ষ্টুডিঅ'''' (পূৰ্বতে ইউটিউব ক্ৰিয়েটৰ ষ্টুডিঅ' নামেৰে জনাজাত) আমেৰিকাৰ ভিডিঅ'-শ্বেয়াৰিং প্লেটফৰ্ম ইউটিউবে নিৰ্মাণ কৰা এটা প্লেটফৰ্ম। ইউটিউব ষ্টুডিঅ’ই কন্টেন্ট ক্ৰিয়েটৰসকলক [[ইউটিউব]]ত তেওঁলোকৰ অনলাইন উপস্থিতি পৰিচালনা কৰিবলৈ, দৰ্শকৰ নিয়োজিততা বিশ্লেষণ কৰিবলৈ আৰু ইউটিউব অংশীদাৰ কাৰ্যসূচীত থাকিলে ৰাজহ আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম কৰে।।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=YouTube: The Creator Studio and Video Manager |url=https://edu.gcfglobal.org/en/youtube/the-creator-studio-and-video-manager/1/ |access-date=December 13, 2022 |website=GCFGlobal.org |language=en |archivedate=June 1, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601050015/https://edu.gcfglobal.org/en/youtube/the-creator-studio-and-video-manager/1/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
২০০৫ চনত ইউটিউবে ক্ৰিয়েটৰ ষ্টুডিঅ’ ক্লাছিক প্ৰৱৰ্তন কৰে। ২০১৯ চনত গুগলৰ মেটেৰিয়েল ডিজাইন ইউজাৰ ইন্টাৰফেছৰ সৈতে মিল ৰাখিবলৈ ইউটিউব ষ্টুডিঅ’ৰ এক উল্লেখযোগ্য অভাৰহ’ল কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 10, 2020 |title=How to Switch Back To the Old YouTube Layout [Creator Studio] |url=https://vidiq.com/blog/post/how-to-switch-back-old-youtube-layout-creator-studio/ |access-date=December 13, 2022 |website=[[vidIQ]] |language=en-US |archivedate=June 3, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230603152042/https://vidiq.com/blog/post/how-to-switch-back-old-youtube-layout-creator-studio/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=YouTube Studio – How To Permanently Switch To Classic |url=https://tehnoblog.org/youtube-studio-how-to-permanently-switch-to-classic/ |access-date=December 13, 2022 |website=TehnoBlog.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ ভিতৰত ক্ৰিয়েটৰ ষ্টুডিঅ' ক্লাছিক প্ৰৱেশ ক্ৰমান্বয়ে পুনৰ ব্ৰেণ্ড কৰা &quot;ইউটিউব ষ্টুডিঅ'&quot;ৰ সপক্ষে বন্ধ কৰা হয়, যিয়ে প্ৰায় ১৫০,০০০ সৃষ্টিকৰ্তাৰ বিকল্প হিচাপে কাম কৰে। ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইউটিউব চেনেলৰ ১%ৰ পৰা ২০২০ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ ভিতৰত ১০০%লৈ এই প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Expert |first=Alan Spicer-YouTube Certified |date=April 10, 2020 |title=How To Access YouTube Studio Classic Mode in 2020 |url=https://alanspicer.com/how-to-access-youtube-studio-classic-mode-old-youtube-creator-studio/ |access-date=December 13, 2022 |website=Alan Spicer - YouTube Certified Expert |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== বৈশিষ্ট্য ==
ইউটিউব ষ্টুডিঅ'ই সৃষ্টিকৰ্তাসকলক নিজৰ চেনেল পৰিচালনা কৰিবলৈ বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰে, য'ত বাতৰি আৰু ব্যক্তিগত জাননীৰ বাবে ডেচব'ৰ্ড,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Southern |first=Matt G. |date=March 15, 2021 |title=YouTube Adds More Analytics Data, Updates Studio Mobile App |url=https://www.searchenginejournal.com/youtube-adds-more-analytics-data-updates-studio-mobile-app/399083/ |access-date=December 13, 2022 |website=Search Engine Journal |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=YouTube Adds New Channel Achievement Cards to Incentivize Creator Activity |url=https://www.socialmediatoday.com/news/youtube-adds-new-channel-achievement-cards-to-incentivize-creator-activity/603060/ |access-date=December 13, 2022 |website=Social Media Today |language=en-US}}&lt;/ref&gt; প্লেটফৰ্মত নিজৰ ভিডিঅ'ৰ সাধাৰণ ব্যৱস্থাপনা,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=McLachlan |first=Stacey |date=February 16, 2022 |title=Guide to YouTube Comments: View, Reply, Delete, and More |url=https://blog.hootsuite.com/youtube-comments/ |access-date=December 13, 2022 |website=Social Media Marketing &amp; Management Dashboard |language=en-US}}&lt;/ref&gt; চেনেল বিশ্লেষণ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Using YouTube Studio Analytics for Shorts, Remixes, and More |url=https://www.socialmediaexaminer.com/using-youtube-studio-analytics-for-shorts-remixes-and-more/ |access-date=December 13, 2022 |website=Social Media Examiner |language=en-US}}&lt;/ref&gt; মুদ্ৰাকৰণ আৰু কপিৰাইট ব্যৱস্থাপনা,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 18, 2021 |title=YouTube Now Checks for Copyright Issues Before Publishing a Video |url=https://www.gadgets360.com/entertainment/news/youtube-checks-copyright-infringement-feature-for-creators-studio-real-time-subscriber-count-2393671 |access-date=December 13, 2022 |website=Gadgets 360 |language=en |archivedate=December 13, 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221213145656/https://www.gadgets360.com/entertainment/news/youtube-checks-copyright-infringement-feature-for-creators-studio-real-time-subscriber-count-2393671 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://studio.youtube.com/channel/UCJw_6eBDDE04SRfrrW9vP_Q/monetization |title=YouTube}}&lt;/ref&gt; আৰু চেনেল কাষ্টমাইজেচনৰ বাবে অন্যান্য সম্পদ আৰু সঁজুলিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How to Customize Your YouTube Channel |url=https://blog.hootsuite.com/how-to-customize-your-youtube-channel/ |access-date=December 13, 2022 |website=Hootsuite Blog |language=en}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Luna |first=Elizabeth de |date=September 20, 2022 |title=YouTube's Creator Music Marketplace Will Finally Enable Creators to License Pop Music |url=https://mashable.com/article/youtube-creator-music-marketplace-announcement |access-date=December 13, 2022 |website=Mashable |language=en}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://studio.youtube.com/ Official website]

[[শ্ৰেণী:ইউটিউব]]</text>
      <sha1>9zfd23b4efnld89lu3jvhhzihenpauc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জে মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130944</id>
    <revision>
      <id>634335</id>
      <parentid>574344</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T08:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9172" sha1="owa8vpyh8p1aa8l23pr7imqbnp8ccze" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = জে. মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা
| image = Mercy kutty Amma Closeup 5.jpg
| caption = 
| birth_date = {{birth date and age|1955|09|30|df=yes}}
| birth_place = কোল্লাম, [[কেৰালা]], ভাৰত
| nationality = ভাৰতীয়
| death_date = 
| death_place =
| office1 = মৎস্য, বন্দৰ অভিযান্ত্ৰিকী, কাজুবাদাম উদ্যোগ মন্ত্ৰী আৰু কেৰালা মৎস্য বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰ’–চেঞ্চেলৰ
| term_start1 = {{Start date|2016|05|25|df=yes}}
| term_end1 = {{End date|2021|05|03|df=yes}}
| predecessor1 = 
| successor1 = সাজি চেৰিয়ান
| office2 = কেৰালা বিধানসভাৰ সদস্য
| term_start2 = ২০১৬
| term_end2 = ২০২১
| constituency2 = কুণ্ডৰা
| predecessor2 = এম. এ. বেবি
| successor2 = পি. চি. বিষ্ণুনাথ
| term_start3 = ১৯৯৬
| term_end3 = ২০০১
| constituency3 = কুণ্ডৰা
| predecessor3 = আলফোন্সা জন
| successor3 = কাদাভূৰ শিৱদাসন
| term_start4 = ১৯৮৭
| term_end4 = ১৯৯১
| constituency4 = কুণ্ডৰা
| predecessor4 = থোপ্পিল ৰবি
| successor4 = আলফোন্সা জন
| party = ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)
| spouse = বি. তুলসীধৰ কুৰূপ
| children = ২
| parents = {{Unbulleted_list|ফ্ৰান্সিছ|জৈনাম্মা}}
| website = 
}}

'''জে. মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা''' (জন্ম: ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৫) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ ২০১৬ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈকে [[কেৰালা]] চৰকাৰৰ অধীনত মৎস্য, বন্দৰ অভিযান্ত্ৰিকী, কাজুবাদাম উদ্যোগ আৰু কেৰালা মৎস্য বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মন্ত্ৰী আছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web | url=https://kerala.gov.in/j-mercykutty-amma?_e_pi_=7%2CPAGE_ID10%2C2080137891 | title=জে. মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা – কেৰালা চৰকাৰ, ভাৰত }}{{Dead link|date=February 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজৰ ৰাজনৈতিক জীৱনত তিনিবাৰ কোল্লাম জিলাৰ কুণ্ডৰা বিধানসভা সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
জে. মাৰ্ছিকুট্টি আম্মাৰ জন্ম ১৯৫৫ চনৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰত [[মুন্ৰো দ্বীপ|মুন্ৰোথুৰুথু]]ত জৈনাম্মা আৰু ফ্ৰান্সিছৰ ঘৰত হৈছিল। তেওঁ বি. তুলসীধৰ কুৰূপৰ সৈতে বিবাহিত, যিজন [[ভাৰতীয় বাণিজ্য ইউনিয়ন কেন্দ্ৰ]] (চিটু)-ৰ কোল্লাম জিলাৰ সভাপতি।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=শ্ৰীমতী জে. মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা – কেৰালা বিধানসভা|url=http://www.niyamasabha.org/codes/14kla/Members-Eng/66%20Mercykutty%20Amma%20J.pdf}}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[কেৰালাপুৰম]], কোল্লামত বসবাস কৰে। 

== শিক্ষা ==
মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা [[মালায়ালম ভাষা]]ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে আৰু [[আইন স্নাতক]] (এল.এল.বি.) পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== ৰাজনৈতিক জীৱন ==
ছাত্ৰ ৰাজনীতিৰ জৰিয়তে বাঁওপন্থী আন্দোলনত দীৰ্ঘ যাত্ৰাৰ পিছত মাৰ্ছিকুট্টি আম্মাই বিধানসভাত আসন লাভ কৰে। ১৯৭৪ চনত তেওঁ [[ষ্টুডেণ্টছ ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া]] (এছ.এফ.আই.)ৰ এগৰাকী কাৰ্যকৰ্তা হিচাপে ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰে। তেওঁ ফাটিমা মাথা নেচনেল কলেজ আৰু শ্ৰী নাৰায়ণ কলেজ, কোল্লামত এছ.এফ.আই.-ৰ কাৰ্যালয়ধাৰী আছিল। ১৯৮৫ চনলৈকে তেওঁ এছ.এফ.আই.-ৰ ৰাজ্যিক উপ-সভাপতি আৰু সৰ্বভাৰতীয় উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=কেৰালা বিধানসভাৰ সদস্যসকল|url=http://www.niyamasabha.org/codes/members/m417.htm|website=www.niyamasabha.org|access-date=2020-05-12|archivedate=2016-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160603073046/http://www.niyamasabha.org/codes/members/m417.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ [[ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)]] আৰু [[ভাৰতীয় বাণিজ্য ইউনিয়ন কেন্দ্ৰ]] (চিটু)-ত বিভিন্ন পদ অলংকৃত কৰিছে। ২০১২ চনলৈকে তেওঁ কোল্লাম জিলাৰ মৎস্যশ্ৰমিক সংঘৰ সভাপতি আছিল আৰু ১৯৮৭ চনৰপৰা ২০০৫ চনলৈ ৰাজ্যিক উপ-সভাপতি আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; তেওঁ কোল্লাম জিলাৰ কইৰ শ্ৰমিক সংঘৰ ভঁৰালীয়া (ট্ৰেজাৰাৰ) আছিল আৰু খাদি শ্ৰমিক ফেডাৰেচনৰ সভাপতি হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। লগতে তেওঁ কেৰালা ৰাজ্যিক মৎস্য উন্নয়ন সহকাৰী ফেডাৰেচন (মৎস্যাফেড)-ৰ অধ্যক্ষা আছিল। 

বৰ্তমান তেওঁ ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)-ৰ ৰাজ্যিক সমিতিৰ সদস্য, চিটু-ৰ সৰ্বভাৰতীয় উপ-সভাপতি আৰু ৰাজ্যিক সম্পাদক, লগতে কেৰালা কাজুবাদাম শ্ৰমিক কেন্দ্ৰৰ উপ-সভাপতি। 

১৯৮৭ চনত (২৬ মাৰ্চ ১৯৮৭ – ১৭ জুন ১৯৯১) তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেৰালা বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯৬ চনত (২০ মে’ ১৯৯৬ – ১৩ মে’ ২০০১) দ্বিতীয়বাৰ আৰু ২০১৬ চনত তৃতীয়বাৰৰ বাবে তেওঁ বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু মৎস্য, বন্দৰ অভিযান্ত্ৰিকী আৰু কাজুবাদাম উদ্যোগৰ মন্ত্ৰী হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/law-will-be-framed-to-ensure-quality-of-fish-minister-mercykutty-amma-1.4690717 | title=মাছৰ গুণমান নিশ্চিত কৰিবলৈ আইন প্ৰণয়ন কৰা হ’ব: মন্ত্ৰী মাৰ্ছিকুট্টি আম্মা | date=15 April 2020 }}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ [[কেৰালা বিধানসভা নিৰ্বাচন]]ত তেওঁ [[কুণ্ডৰা]] সমষ্টিৰপৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ [[পি. চি. বিষ্ণুনাথ]]ৰ হাতত ৪,৪৫৪ ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাজিত হয়।{{citation needed|date=September 2022}}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]]</text>
      <sha1>owa8vpyh8p1aa8l23pr7imqbnp8ccze</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গ্ৰেচ মাৰ্কছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133896</id>
    <revision>
      <id>634316</id>
      <parentid>594367</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T05:36:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9088" sha1="gtf83f8pu6mikodpx316i3hh1ij5e34" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = 
| image              = Grace Marks and James McDermott Sketches.jpg
| alt                = মাৰ্কছ ওৰফে &quot;মেৰী হুইটনী&quot; আৰু জেমছ মেকডাৰমটৰ এটা স্কেচ
| caption            = মাৰ্কছ ওৰফে &quot;মেৰী হুইটনী&quot; আৰু জেমছ মেকডাৰমটৰ বিচাৰৰ সময়ত তেওঁলোকৰ এটা স্কেচ
| birth_date         = {{circa|1828}}
| birth_place        = 
| death_date         =  {{circa|1873}} পিছৰ
| death_place        = 
| other_names        = মেৰী হুইটনী
| occupation         = পৰিচৰ্যাকাৰী
| years_active       = 
| known_for          = হত্যাৰ অপৰাধ
| notable_works      = 
}}

'''গ্ৰেচ মাৰ্কছ''' (প্ৰায় ১৮২৮ – প্ৰায় ১৮৭৩ চনৰ পিছত) ১৮৪৩ চনত অণ্টাৰিঅ'ৰ ৰিচমণ্ড হিলত নিজৰ নিয়োগকৰ্তা থমাছ কিনিয়াৰ আৰু তেওঁৰ গৃহকৰ্মী নেন্সি মণ্টগোমাৰীৰ হত্যাকাণ্ডৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী আইৰিছ-কানাডিয়ান দাসী আছিল। কিনিয়াৰৰ হত্যাকাণ্ডৰ বাবে তাইৰ দোষী সাব্যস্ত হোৱাটো বিতৰ্কিত আছিল আৰু মাৰ্কছ প্ৰকৃততে হত্যাকাণ্ডত সহায়ক আছিল নে কেৱল অজানিতে আনুষংগিক আছিল সেই লৈ বহু বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। মাৰ্কছ আছিল মাৰ্গাৰেট এটউডৰ ঐতিহাসিক কল্পকাহিনী উপন্যাস এলিয়াছ গ্ৰেচ আৰু ইয়াৰ অভিযোজন অন্যান্য মাধ্যমত। 

==প্ৰাথমিক জীৱন==
মাৰ্কছৰ জন্ম আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আয়াৰলেণ্ডৰ আলষ্টাৰত। তেওঁৰ পিতৃ জন মাৰ্কছ আছিল এজন শিলৰ কাম কৰা আৰু এজন গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী। পিতৃ-মাতৃ আৰু আঠজন ভাই-ভনীৰ সৈতে তেওঁ ১৮৪০ চনত উচ্চ কানাডালৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, যেতিয়া গ্ৰেচৰ বয়স বাৰ বছৰ আছিল। কানাডালৈ যোৱাৰ পথত জাহাজত তেওঁৰ মাকৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁক সাগৰত সমাধিস্থ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wallace|first=Arminta|title=The story of the Irish 'murderess' behind 'Alias Grace'|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/abroad/the-story-of-the-irish-murderess-behind-alias-grace-1.3353581|access-date=2021-04-20|newspaper=The Irish Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

==হত্যাকাণ্ড==
মাৰ্কছে য়ং ষ্ট্ৰীটৰ কৃষক থমাছ কিনিয়াৰৰ ঘৰত দাসী হিচাপে নিযুক্তি পাইছিল, যিয়ে নিজৰ গৃহকৰ্মী নেন্সি মণ্টগোমাৰীৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্কত ৰাখিছিল। ১৮৪৩ চনৰ জুলাই মাহত কিনিয়াৰ আৰু মণ্টগোমেৰীক জেমছ মেকডাৰমট নামৰ এজন চাকৰে হত্যা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Walton|first=George|date=1843|title=The Trials of James McDermott and Grace Marks at Toronto, Upper Canada, November 3rd and 4th, 1843, for the murder of Thomas Kinnear, esquire, and his housekeeper Nancy Montgomery|url=https://static.torontopubliclibrary.ca/da/pdfs/37131055310551d.pdf|access-date=July 23, 2021|website=Toronto Public Library}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Stamp |first1=Robert M. |chapter=The Kinnear Murder Case |url=http://edrh.rhpl.richmondhill.on.ca/default.asp?id=s6.3 |title=Early Days in Richmond Hill: A History of the Community to 1930 |publisher=Richmond Hill Public Library Board |archivedate=August 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803223903/http://edrh.rhpl.richmondhill.on.ca/default.asp?ID=s6.3 |access-date=March 16, 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160803223903/http://edrh.rhpl.richmondhill.on.ca/default.asp?ID=s6.3 }}&lt;/ref&gt; কিনিয়াৰক গুলীয়াই হত্যা কৰা হয় আৰু মৃত্যুৰ সময়ত গৰ্ভৱতী মণ্টগোমেৰীৰ মূৰত কুঠাৰেৰে আঘাত কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত ডিঙি চেপি হত্যা কৰা হয় আৰু তাৰ পিছত তেওঁক এটা ডাঙৰ টাবৰ তলত লুকুৱাই থোৱা হয়।&lt;ref name=Smithsonian&gt;{{cite web |last1=Katz |first1=Briget |title=The Mysterious Murder Case That Inspired Margaret Atwood's 'Alias Grace' |url=https://www.smithsonianmag.com/arts-culture/mysterious-murder-case-inspired-margaret-atwoods-alias-grace-180967045/ |website=Smithsonian Mag |accessdate=15 October 2018 |date=November 1, 2017}}&lt;/ref&gt; &quot;মেৰী হুইটনী&quot; ছদ্মনামেৰে মাৰ্কছে মেকডাৰমটৰ সৈতে আমেৰিকালৈ পলায়ন কৰে যদিও নিউয়ৰ্কৰ লুইষ্টনত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি টৰণ্টোলৈ বিতাড়িত কৰা হয়। মাৰ্কছে এই দ্বৈত হত্যাকাণ্ডত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল নে নাই সেয়া এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই।&lt;ref name=Smithsonian/&gt;

মাৰ্কছৰ বিৰুদ্ধে মেকডাৰমটৰ সৈতে কিনিয়াৰৰ হত্যাকাণ্ডৰ গোচৰ চলিছিল। ইয়াৰ পিছত মণ্টগোমাৰীৰ হত্যাকাণ্ডৰ বিচাৰ হ’বলগীয়া আছিল যদিও দুয়োজন প্ৰতিবাদীকে কিনিয়াৰৰ হত্যাৰ দোষী সাব্যস্ত কৰি মৃত্যুদণ্ডৰ শাস্তি দিয়াৰ বাবে ইয়াক অপ্ৰয়োজনীয় বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। মেকডাৰমটক ফাঁচি দিয়াৰ আগতে তেওঁ জোৰ দি কৈছিল যে মাৰ্কছ হৈছে, &quot;এজন দুষ্ট প্ৰতিভা যিয়ে দুগুণ হত্যাৰ মাষ্টাৰমাইণ্ড কৰিছিল, তাৰ পিছত ফাঁচিৰপৰা হাত সাৰিবলৈ মানসিক ৰোগৰ অভিনয় কৰিছিল।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Wallace|first=Arminta|title=The story of the Irish 'murderess' behind 'Alias Grace'|url=https://www.irishtimes.com/life-and-style/abroad/the-story-of-the-irish-murderess-behind-alias-grace-1.3353581|access-date=2021-04-20|newspaper=The Irish Times|language=en}}&lt;/ref&gt; মাৰ্কছৰ শাস্তি অৱশ্যে আজীৱন কাৰাদণ্ডলৈ হ্ৰাস কৰা হয় যিটো তেওঁ কিংষ্টন কাৰাগাৰত কটায়। এটা সময়ত (৪ মে’, ১৮৫২ – ১৮ আগষ্ট, ১৮৫৩) তেওঁক আশ্ৰয় শিবিৰত ৰখা হৈছিল যদিও পিছলৈ তেওঁক কিংষ্টন কাৰাগাৰলৈ ঘূৰাই অনা হয়। ১৮৭২ চনত প্ৰায় ত্ৰিছ বছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত মাৰ্কছক ক্ষমা কৰি উত্তৰ নিউয়ৰ্কলৈ গুচি যায়। ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ কোনো শুংসূত্ৰ পোৱা নাযায়।&lt;ref name=Smithsonian/&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:আয়াৰলেণ্ডৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত্যুুদণ্ডপ্ৰাপ্ত মহিলা]]</text>
      <sha1>gtf83f8pu6mikodpx316i3hh1ij5e34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জুবান বুকচ্</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134558</id>
    <revision>
      <id>634334</id>
      <parentid>594488</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T08:51:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10540" sha1="7jn63paydauk3hcw8ae1qcocloltr3o" xml:space="preserve">{{Infobox publisher
| image = Zubaan logo.jpg
| image_size=200px
| parent = [[কালি ফৰ উইমেন]]
| founded = 2003
| founder = [[উৰ্বশী বুটালিয়া]]
| status = সক্ৰিয়
| distribution = পেংগুইন ৰেণ্ডম হাউচ ইণ্ডিয়া (ভাৰত বাণিজ্য)&lt;br&gt;কেম্ব্ৰিজ ইউনিভাৰ্চিটি প্ৰেছ (ভাৰত একাডেমিক)&lt;br&gt;ইউনিভাৰ্চিটি অৱ চিকাগো প্ৰেছ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ছপা)&lt;br&gt;ডাইভাৰচন বুক (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ই-বুক)&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Distribution {{!}} Zubaan| access-date = 2018-02-12| url = http://zubaanbooks.com/distribution/}}&lt;/ref&gt;
| topics = সংঘাত অধ্যয়ন, স্বাস্থ্য, মানৱ অধিকাৰ, লিংগ ন্যায়, ইতিহাস, সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন, আৰু নাৰীবাদী আৰু বিচিত্ৰ তত্ত্ব
| genre = অনেক
| country = {{flagcountry|India}}
| headquarters =
| url = [http://www.zubaanbooks.com www.zubaanbooks.com]
| imprints = [[#Imprints|Many]]
}}

'''জুবান বুকচ্''' ২০০৩ চনত স্থাপন কৰা ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো নাৰীবাদী প্ৰকাশন সংস্থা।&lt;ref name=&quot;z1&quot;&gt;{{cite news|last1=Smruti Koppikar|title=Noted feminist to step down as director of Zubaa|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/mumbai/noted-feminist-to-step-down-as-director-of-zubaan/article1-1108480.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20130816234650/http://www.hindustantimes.com/India-news/mumbai/Noted-feminist-to-step-down-as-director-of-Zubaan/Article1-1108480.aspx|url-status=dead|archive-date=16 August 2013|access-date=20 October 2014|publisher=Hindustan Times|date=16 August 2013|archivedate=11 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140711174711/http://www.hindustantimes.com/india-news/mumbai/noted-feminist-to-step-down-as-director-of-zubaan/article1-1108480.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/595QfElEltDLfuvgNqTiOI/Urvashi-Butalia--I-want-to-prove-that-feminist-publishing-c.html|title=Urvashi Butalia {{!}} I want to prove that feminist publishing can survive commercially|last=Ghoshal|first=Somak|date=January 20, 2019|website=Live Mint}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;z2&quot;&gt;{{cite web|title=A Note from Zubaan Books|url=http://www.sacw.net/new/zubaan092003.html|website=sacw.net|access-date=20 October 2014|archivedate=6 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306105031/http://www.sacw.net/new/zubaan092003.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ই নতুন দিল্লীত অৱস্থিত আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ মহিলাসকলৰ বাবে, মহিলাসকলৰদ্বাৰা আৰু তেওঁলোকৰ বিষয়ে কল্পকাহিনী, অকল্পকাহিনী, শৈক্ষিক আৰু শিশুৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;[[উৰ্বশী বুটালিয়া]]ই ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ই ''মহিলাৰ বাবে কালি''(কালি=চিঞাহী)ৰ ছাপ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bahuguna |first=Urvashi |date=2017-07-22 |title=What winning the Goethe Medal means for feminist publisher Urvashi Butalia |url=https://scroll.in/article/843928/what-winning-the-goethe-medal-means-for-feminist-publisher-urvashi-butalia |access-date=2023-10-26 |website=Scroll.in |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==
১৯৮৪ চনত উৰ্বশী বুটালিয়া আৰু ঋতু মেননে ভাৰতৰ প্ৰথম নাৰীবাদী প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠান [[কালি ফৰ উইমেন]] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। 
ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ড পূৰণ কৰা মানসম্পন্ন কাম প্ৰকাশ কৰা। কেইবাবছৰো কাম কৰাৰ পিছত ই ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠানত পৰিণত হৈছে।&lt;ref name=z2/&gt; [[কালি ফৰ উইমেন]]ৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে উৰ্বশী বুটালিয়াই ২০০৪ চনত জুবান প্ৰতিষ্ঠা কৰে।{{cn}} ২০১১ চনত ভাৰত চৰকাৰে জাতিলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে [[উৰ্বশী বুটালিয়া]] আৰু [[ৰিতু মেনন]]ক যৌথভাৱে [[পদ্মশ্ৰী বঁটা]] প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;pib2&quot;&gt;{{cite press release|title=Padma Awards Announced|url=http://www.pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=69364|publisher=[[Ministry of Home Affairs (India)|Ministry of Home Affairs]] |date=25 January 2011|access-date=16 August 2013}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত জুবানে তেওঁলোকৰ সমগ্ৰ সংগ্ৰহৰ পিডিএফ তৈয়াৰ কৰাৰ কাম কৰিছিল, ২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁলোকৰ ই-বুকষ্ট'ৰ মুকলি কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Zubaan |first=Urvashi Butalia and Team |title=2021, The Year That Was: How Zubaan Books learnt to get back on its feet |url=https://thepunchmagazine.com/the-byword/non-fiction/2021-the-year-that-was-how-zubaan-books-learnt-to-get-back-on-its-feet |access-date=2023-10-25 |website=thepunchmagazine.com/ |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে ক'ভিড-১৯ৰ প্ৰভাৱৰ ওপৰত অধিৱেশনকে ধৰি জুমৰ ওপৰত সভা আৰু আলোচনাৰ আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তেওঁলোকৰ ভাৰ্চুৱেল ফটো প্ৰদৰ্শনী, লেখাৰ কৰ্মশালা আদিও আছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

==জুবানৰ অৰ্থ==
'জুবান' শব্দটো হিন্দুস্তানীৰপৰা আহিছে আৰু ইয়াৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হ’ল, জিভা, কিন্তু ইয়াৰ আন বহুতো অৰ্থ আছে, যেনে কণ্ঠ, ভাষা, বাক্য আৰু উপভাষা।&lt;ref&gt;{{Citation |title=ज़बान |date=2023-08-19 |url=https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=%E0%A4%9C%E0%A4%BC%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%A8&amp;oldid=75705922 |work=Wiktionary, the free dictionary |access-date=2023-10-25 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ধাৰা আৰু ছাপ==
জুবানৰ হাতত লিংগৰ বিষয়সমূহ পৰীক্ষা কৰা একাডেমিক কিতাপৰ যথেষ্ট তালিকা আছে। ইয়াত মহিলাৰ আত্মজীৱনীৰ তালিকা ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পাইছে, ইয়াৰে আটাইতকৈ পৰিচিত হৈছে [[বেবী হালদাৰ]]ৰ এ লাইফ লেছ অৰ্ডিনেৰী। বহল ভিত্তিক জনপ্ৰিয় গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে জুবানে নিয়মিতভাৱে মহিলা লেখিকাৰ কল্পকাহিনী প্ৰকাশ কৰে। সাহিত্যিক কল্পকাহিনীৰপৰা আৰম্ভ কৰি কল্পবিজ্ঞানলৈকে জল্পনা-কল্পনাৰ কল্পকাহিনীলৈকে ধাৰাসমূহ। ইয়ং জুবানৰ ছাপৰ অধীনত ৬ৰপৰা ১৮ বছৰ বয়সৰ বাবে ৰিডেল অৱ দ্য চেভেনথ ষ্টোনৰ দৰে কিতাপকে ধৰি কল্পকাহিনীৰ তালিকাও বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

জুবানে সাধাৰণ গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে:কল্পকাহিনীৰ লগতে অকল্পকাহিনী যিয়ে সংঘাত অধ্যয়ন, স্বাস্থ্য, মানৱ অধিকাৰ, লিংগ ন্যায়, ইতিহাস, সাংস্কৃতিক অধ্যয়ন, আৰু নাৰীবাদী আৰু বিচিত্ৰ তত্ত্বৰ দৰে বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |first= |title=World Book Day: Here Are Five Independent Publishers Making A Mark In India |url=https://www.outlookindia.com/culture-society/world-book-day-here-are-five-independent-publishers-making-a-mark-in-india-news-192878 |access-date=October 25, 2023 |website=Outlook India|date=29 April 2022 }}&lt;/ref&gt;

প্ৰকাশন প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ মহিলা লেখিকাসকলৰ লেখাসমূহ প্ৰচাৰৰ বাবেও প্ৰচেষ্টা চলাইছে, যেনে, সংকলন, চেণ্টাৰপিছ:উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰপৰা নতুন লেখা আৰু কলা, য'ত উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভিতৰত ২১ গৰাকী শিল্পী আৰু সাহিত্যিকক সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।

==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰকাশক]]</text>
      <sha1>7jn63paydauk3hcw8ae1qcocloltr3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেজাৰ জেকবচন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135361</id>
    <revision>
      <id>634308</id>
      <parentid>631457</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T03:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15639" sha1="exfky7ohau7n62g0u5b3gfowb6dwpvi" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = কেজাৰ জেকৱচন (চাৰ্লি জেকৱচন) &lt;ref name=&quot;platinumtalentmgt.com&quot;&gt;{{Cite site |url=https://www.platinumtalentmgt.com/wordpress/date/2012/05/}}&lt;/ref&gt;
| image = Casar Jacobson 2008-07-20.JPG
| caption = জেকৱচন (২০০৮)
| birth_date = {{birth date and age|1985|11|8|df=yes}}
| occupation = ৰাজহুৱা বক্তা, মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী, অভিনেত্ৰী
| years_active = 
| title = মিছ কানাডা গ্ল’ব ২০১২/২০১৩
| website = https://casarjacobson.com/
}}
'''কেজাৰ জেকৱচন''' (চিনাকি নাম: চাৰ্লি জেকৱচন) &lt;ref name=&quot;platinumtalentmgt.com&quot;&gt;{{Cite site |url=https://www.platinumtalentmgt.com/wordpress/date/2012/05/}}&lt;/ref&gt; (জন্ম: ৮ নৱেম্বৰ ১৯৮৫) এগৰাকী কানাডিয়ান অভিনেত্ৰী, ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষভাৱে সক্ষম লোকৰ অধিকাৰ প্ৰচাৰক আৰু এগৰাকী প্ৰাক্তন সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাৰ খিতাপ বিজয়ী।&lt;ref name=staley1&gt;{{Cite book|last=Staley|first=Erin|title=The Most Influential Female Activists|url=https://archive.org/details/mostinfluentialf0000stal|publisher=Rosen Publishing|year=2019|isbn=978-1508179634|location=New York|pages=[https://archive.org/details/mostinfluentialf0000stal/page/72 72]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vice1&quot; /&gt; আলবাৰ্টাৰ কেলগেৰীৰ নিবাসী জেকৱচন এগৰাকী অক্ষমতা, সমতা আৰু লিংগ অধিকাৰ কৰ্মী।&lt;ref name=staley1/&gt;&lt;ref name=&quot;vice1&quot;&gt;{{cite news|last1=Sullivan|first1=Sullivan|url=https://www.vice.com/en/article/future-cities-need-technology-that-understands-all-humans/|title=Future Cities Need Technology That Understands All Humans|date=December 21, 2017|work=VICE|access-date=April 30, 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430011045/https://www.vice.com/en_us/article/43qw9g/future-cities-need-technology-that-understands-all-humans|archive-date=April 30, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Jacobson|first=Casar|date=April 6, 2017|title=From where I stand: &quot;Technology sees skills before gender and disability&quot;|language=en|work=UNWomen.org|publisher=United Nations|url=http://www.unwomen.org/en/news/stories/2017/4/from-where-i-stand-casar-jacobson|url-status=live|access-date=May 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501084924/https://www.unwomen.org/en/news/stories/2017/4/from-where-i-stand-casar-jacobson|archive-date=May 1, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2017/03/international-womens-day-spotlights-impact-of-changing-world-of-work-2/|title=IW's Day spotlights impact of changing world of work|date=2017-03-07|work=United Nations Sustainable Development|access-date=2017-06-20|language=en-US|archive-date=2017-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170530074845/http://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2017/03/international-womens-day-spotlights-impact-of-changing-world-of-work-2/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|url=https://time.com/4694983/united-nations-international-womens-day/|title=Watch Live as the United Nations Celebrates International Women's Day|last=Begley|first=Sarah|magazine=Time|access-date=2017-06-20|archive-date=2017-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619234658/http://time.com/4694983/united-nations-international-womens-day/|url-status=live|archivedate=2017-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170619234658/http://time.com/4694983/united-nations-international-womens-day/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাতো সফলতা লাভ কৰিছে আৰু মিছ কানাডা গ্ল’ব খিতাপ অৰ্জন কৰিছে।&lt;ref name=&quot;housefreepress&quot;&gt;{{cite news|last=Berrington|first=Reg|title=Katelynn Dow: pageant provides experience of a lifetime|newspaper=100 Mile House Free Press|publisher=Torstar|date=September 12, 2012|page=3|url=https://www.100milefreepress.net/community/katelynn-dowe-pageant-provides-experience-of-a-lifetime/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200508212127/https://www.100milefreepress.net/community/katelynn-dowe-pageant-provides-experience-of-a-lifetime/|archive-date=May 8, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vancouverobserver1&quot;&gt;{{cite web|last=Marion|first=Kelly|title=Fancy hats and fashion with &quot;Ladies Who Lunch&quot;|url=http://www.vancouverobserver.com/blogs/beevancity/fancy-hats-and-fashion-ladies-who-lunch?page=0,1|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407085320/http://www.vancouverobserver.com/blogs/beevancity/fancy-hats-and-fashion-ladies-who-lunch?page=0%2C1|archive-date=April 7, 2014|work=vancouverobserver.com|access-date=April 4, 2014|page=2|date=October 13, 2013|url-status=dead|archivedate=April 7, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140407085320/http://www.vancouverobserver.com/blogs/beevancity/fancy-hats-and-fashion-ladies-who-lunch?page=0%2C1|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা ==
কেজাৰ জেকৱচনৰ জন্ম ১৯৮৫ চনত হৈছিল আৰু তেওঁ এখন ফাৰ্মত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=18 |url=https://stylebyfire.wordpress.com/tag/casar-jacobson/}}&lt;/ref&gt; কিশোৰ অৱস্থাতে তেওঁৰ শ্ৰৱণ শক্তিৰ গুৰুতৰ সমস্যা দেখা দিছিল আৰু ২০ বছৰ বয়সত তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে বধিৰ হৈ পৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ এটা কক্লিয়াৰ ইমপ্লাণ্ট গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=14 Deaf and Hard-of-Hearing People Who Changed the World |url=https://www.ai-media.tv/ai-media-blog/famous-deaf-people-15-deaf-and-hard-of-hearing-people-who-changed-the-world |access-date=2022-07-14 |website=Ai-Media creating accessibility, one word at a time. |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

জেকৱচন আলবাৰ্টাৰ ইৰিকানাত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল আৰু ২০০৪ চনত বেইচেকাৰ স্কুলৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ এজন সৰু ভাই আছে যাৰ নাম জেমি &quot;দ্য ক্ল&quot; জেকৱচন। এক গাড়ী দুৰ্ঘটনাৰ বাবে তেওঁৰ আঙুলিবোৰ কেঁকোৰাৰ হাতোৰাৰ দৰে দেখা যোৱাৰ বাবে তেওঁ এই নামেৰে পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Internet Posse Busts 'The Claw,' Canada's Dumbest Car Thief |url=http://archive.wired.com/cars/coolwheels/news/2008/04/carheist |accessdate=8 October 2015 |website=Wired.com }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মাতৃ হৈছে লেখিকা চেণ্ডি জেকৱচন। 

== কেৰিয়াৰ ==
কেজাৰে ২০০৮ চনত মডেলিং আৰু সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ২০১২ চনত ইয়াৰ বসন্ত/গ্ৰীষ্মকালীন অভিযানৰ বাবে 'বেল্লিছিমা ষ্টাইল'ৰ মুখ্য মুখচ্ছবি হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref name=bellissimafashions&gt;{{cite web|title=Bellissima Style and Fashion Blog: Bellissima: Casar Jacobson|url=http://bellissimafashions.blogspot.ca/2012/03/bellissima-spotlight-casar.html|work=bellissimafashions.blogspot.ca|date=12 March 2012 |accessdate=February 27, 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁ মিছ ছান এণ্ড ছালছা, মিছ কেলগেৰী আৰু কানাডাৰ আটাইতকৈ আকৰ্ষণীয় ছোৱালী প্ৰতিযোগিতাত অংশ লৈছিল। ২০১১ চনত ব্যৰ্থ হোৱাৰ পিছত ২০১২ চনত তেওঁ মিছ ইউনিভাৰ্ছ কানাডাৰ দৰ্শকৰ পছন্দৰ শিতানত জয়ী হয় আৰু শীৰ্ষ ২০ গৰাকীৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;torontosun1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.torontosun.com/2012/05/18/miss-universe-canada-kicks-off|access-date=February 27, 2014|title=Miss Universe Canada kicks off|newspaper=Toronto Sun|date=May 18, 2012|archive-date=November 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141113170600/http://www.torontosun.com/2012/05/18/miss-universe-canada-kicks-off|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cbc1&quot;&gt;{{cite web|title=Transgender beauty contestant takes spotlight from rivals|url=http://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/transgender-beauty-contestant-takes-spotlight-from-rivals-1.1242246|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305075713/http://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/transgender-beauty-contestant-takes-spotlight-from-rivals-1.1242246|archive-date=March 5, 2014|work=CBC News|publisher=CBC/Canadian Press|access-date=February 28, 2014|date=May 17, 2012|quote=Vancouver's Casar Jacobson got the night's most audience votes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=May 18, 2012|title=Reaction mixed to transgender contestant at Miss Universe Canada|language=en|work=The Chronicle Herald|publisher=SaltWire Network|location=Halifax Nova Scotia|url=http://thechronicleherald.ca/artslife/97783-reaction-mixed-to-transgender-contestant-at-miss-universe-canada|url-status=dead|access-date=April 30, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20130329041132/https://www.thechronicleherald.ca/artslife/97783-reaction-mixed-to-transgender-contestant-at-miss-universe-canada/|archive-date=March 29, 2013}}&lt;/ref&gt; ২০১৩ চনত তেওঁ মিছ ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া গ্ল’ব ২০১২/২০১৩ খিতাপ জয় কৰে।&lt;ref name=&quot;misscanada&quot;&gt;{{cite web|title=Miss Canada Globe|url=http://www.misscanada.tv/pb/wp_95ed75a4/wp_95ed75a4.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304000013/http://www.misscanada.tv/pb/wp_95ed75a4/wp_95ed75a4.html|archive-date=March 4, 2014|work=MissCanada.tv|access-date=February 27, 2014|archivedate=March 4, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140304000013/http://www.misscanada.tv/pb/wp_95ed75a4/wp_95ed75a4.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত তেওঁ মিছ কানাডা গ্ল’ব ২০১৩ নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref name=&quot;housefreepress&quot; /&gt; তেওঁ আলবেনিয়ালৈ গৈ মিছ গ্ল’ব প্ৰতিযোগিতাত অংশ লয় আৰু তাত তেওঁক &quot;মিছ পিছ&quot; উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;missglobe2012&quot;&gt;{{cite web|title=Miss Globe 2012|url=http://www.themissglobe.com/2012/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305042544/http://www.themissglobe.com/2012/|archive-date=March 5, 2014|work=TheMissGlobe.com|access-date=February 27, 2014}}&lt;/ref&gt;

জেকৱচন 'কিয়ানি' নামৰ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ এগৰাকী সক্ৰিয় প্ৰতিনিধিও আছিল আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰ জৰিয়তে বিএমডব্লিউ গাড়ী এখনৰ বাবেও যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web| title=BMW / Lifestyle Qualified | url=https://iminfinity00japan.weebly.com/bmw--lifestyle-qualified.html }}&lt;/ref&gt;

অভিনয়ৰ ক্ষেত্ৰত জেকৱচনে এবিচিৰ ধাৰাবাহিক ''দ্য গুড ডক্টৰ'', ''বোম্ব চিটি'', ''টক টু দ্য হেণ্ডছ'' আৰু ''দ্য মাৰ্ডাৰছ''ৰ লগতে এটা চুটি ছবি 'কেম উইথ কাফছ'ত অভিনয় কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=IMDB|website=IMDb |url=https://m.imdb.com/name/nm6719787/}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় সংঘৰ গ্ল’ব চিষ্টেম ক’ম্পেক্ট কানাডাৰ এগৰাকী অক্ষমতা বিষয়ক কৰ্মী আৰু লিংগ সমতাৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে কাম কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.globalcompact.ca/genderequality2017/casar-jacobson/|title=Casar Jacobson|website=Global Compact Network Canada|language=en-CA|access-date=2020-04-30|archive-date=2018-09-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180909172059/https://www.globalcompact.ca/genderequality2017/casar-jacobson/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱসত তেওঁৰ অক্ষমতা সম্পৰ্কীয় সক্ৰিয়তাৰ বিষয়ে এক পেনেল আলোচনাত অংশ লৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=UN News|website=UN|date=9 March 2017|url=https://news.un.org/en/audio/2017/03/624622}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ কানাডাৰ 'ছেইণ্ট এলিজাবেথ হোম হেল্থ কেয়াৰ এছিষ্টেণ্ট' পাঠ্যক্ৰমৰ এগৰাকী সফল বধিৰ স্নাতক আৰু ভৱিষ্যতে এজন চিকিৎসক হোৱাৰ প্ৰতি তেওঁ প্ৰায়ে ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2020-03-27 |title=Hearing Loss Hero: Casar Jacobson |url=https://hearingassociateslv.com/hearing-loss-hero-casar-jacobson/ |access-date=2022-07-14 |website=Hearing Associates of Las Vegas |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ক’ভিড মহামাৰীৰ সময়ত ভ্যানকুভাৰৰ 'হিউমেন্স অৱ চাপোৰ্ট' নামৰ এক প্ৰবন্ধত নেষ্টাৰ্ছ গ্ৰোচাৰী ষ্ট’ৰ সম্পৰ্কে জেকৱচনক আলোকপাত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Photographers are sharing vivid accounts from frontline workers in an Instagram account called 'Humans of Support,' and it's showing others what life is like in essential services |website=Business Insider |url=https://www.businessinsider.com/humans-of-support-photographers-show-the-lives-of-frontline-workers-2020-4/}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://casarjacobson.com Official website]

[[শ্ৰেণী:মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>exfky7ohau7n62g0u5b3gfowb6dwpvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136910</id>
    <revision>
      <id>634342</id>
      <parentid>632910</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T11:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94512" sha1="sc5onscjq646qmc365gtd8jc4mgkmsd" xml:space="preserve">{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
&lt;br /&gt;(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''&lt;br /&gt;{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}&lt;ref name=&quot;Wiley-Blackwell1&quot;&gt;{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013|archivedate = 20 October 2013|archiveurl = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf}}&lt;/ref&gt;
 }}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''&lt;br /&gt;{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}&lt;/ref&gt;
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}&lt;/ref&gt;
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}&lt;/ref&gt;
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}

দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}&lt;/ref&gt; ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&amp;q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&amp;pg=PA11}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&amp;q=austroasiatic+influence+on+india&amp;pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}&lt;/ref&gt;

দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&amp;q=austroasiatic+influence+on+india&amp;pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো &quot;যৱদ্বীপ&quot; নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&amp;pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম &quot;যাৱক দ্বীপ&quot; (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt; প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Coedes&quot;&gt;{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}&lt;/ref&gt; দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো &quot;পাণ্যুপায়ন&quot; (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Ricklefs, Merle C. &quot;Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in.&quot; In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}&lt;/ref&gt;

মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|url=https://archive.org/details/sim_pacific-affairs_fall-1971_44_3/page/451|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}&lt;/ref&gt;

চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}&lt;/ref&gt;

একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.&lt;/ref&gt;

== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead|archivedate=2006-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|archive-date=20 August 2004|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}&lt;/ref&gt;

হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়। 

ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}&lt;/ref&gt;

== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত। 

=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে। 

=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল। 
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল। 

খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;God and King&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art &amp; Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}&lt;/ref&gt;ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্‌যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}&lt;/ref&gt;

সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।&lt;ref&gt;[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82&lt;/ref&gt;সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}&lt;/ref&gt;

=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্থাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&amp;wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}&lt;/ref&gt; 
[[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পূৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত। ]]
প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম। হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ricklefs&quot;&gt;{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}&lt;/ref&gt; 
[[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিৱেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান। ]]
বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধৰ্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006|archivedate=28 August 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 

পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পূৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পূৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পূৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰপৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead|archivedate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 

প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উছৰ্গা কৰা হৈছে। যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপি প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰপৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পৱিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পাছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead|archivedate=12 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204150803/https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পৱিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead|archivedate=4 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== লাওছ ===
লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু। 

প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়। 

=== মালয়েছিয়া ===
[[চিত্ৰ:Taipusam Batu Caves, 2012 - panoramio (6).jpg|thumb|মালয়েছিয়াৰ বাটু গুহা মন্দিৰত থাইপুছাম উৎসৱ। মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই তামিল। ]]
মালয়েছিয়াৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্ম। ২০১০ চনৰ মালয়েছিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি প্ৰায় ১৭.৮ লাখ মালয়েছিয়াৰ বাসিন্দা (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৩%) হিন্দু।&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&amp;id=1215 2010 Population and Housing Census of Malaysia (Census 2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914022602/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&amp;id=1215|date=14 September 2014}} Department of Statistics Malaysia, Official Portal (2012)&lt;/ref&gt;

অধিকাংশ মালয়েচিয়ান হিন্দু উপদ্বীপীয় মালয়েচিয়াৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰে। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত ভাৰতীয় হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকল মালয়েচিয়ালৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই কফি আৰু কুঁহিয়াৰ খেতিৰ লগতে টিন খনিৰ চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা বৃহৎসংখ্যক হিন্দুক মালয়েচিয়ালৈ আনিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক চীনা বৌদ্ধসকলৰ সৈতে ৰবৰ বাগানসমূহত বৃহৎ সংখ্যাত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। শ্ৰমিকৰ পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰা আৰু শ্ৰমৰ স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা ব্ৰিটিছ ‘কাংগানী’ নিযুক্তি ব্যৱস্থাই হিন্দু শ্ৰমিকসকলক মালয়েচিয়াত ব্ৰিটিছ কাম-কাজত যোগ দিবলৈ ভাৰতৰপৰা তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক নিযুক্তি দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই কাংগানী ব্যৱস্থাই মালয়েচিয়ালৈ বহুসংখ্যক তামিল হিন্দুক লৈ আহিছিল।&lt;ref&gt;Sandhu (2010), Indians in Malaya: Some Aspects of Their Immigration and Settlement (1786–1957), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521148139}}, pp. 89–102&lt;/ref&gt;১৯৫০ চনৰ ভিতৰত মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ১২.৮% জনসংখ্যায় হিন্দু বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Siddha Community|url=http://www.siddha.com.my/|access-date=2021-08-09|website=www.siddha.com.my}}&lt;/ref&gt;

১৯৫৭ চনত মালয়েছিয়াই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত মালয়েছিয়াই নিজৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্মক ইছলাম বুলি ঘোষণা কৰি বৈষম্যমূলক সংবিধানৰ লগতে ১৯৭১ চনৰ দেশদ্ৰোহ আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে মালয়েছিয়াই ধৰ্ম, ভাষা আৰু নাগৰিকত্ব নীতিৰ প্ৰতি মালয়েছিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাজহুৱা বিতৰ্ক সীমিত কৰি পেলায়।&lt;ref name=&quot;2011report&quot;&gt;[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gandg&quot;&gt;Gill &amp; Gopal, Understanding Indian Religious Practice in Malaysia, J Soc Sci, 25(1-2-3): 135–146 (2010)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Raymond Lee, Patterns of Religious Tension in Malaysia, Asian Survey, Vol. 28, No. 4 (Apr. 1988), pp. 400–418&lt;/ref&gt; যোৱা দশকবোৰত মালয়েছিয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ শ্বৰীয়ত আদালতে আন সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ লগতে হিন্দুসকলৰ ওপৰত ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি বাঢ়িছে।&lt;ref name=&quot;2011report2&quot;&gt;[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/222357.pdf Religious Freedom Report 2013 – Malaysia] U.S. State Department (2014)&lt;/ref&gt; ব্যক্তিগত সম্পত্তিত নিৰ্মিত, আৰু মালয়েছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ বহু আগতেই নিৰ্মাণ কৰা হিন্দু মন্দিৰসমূহ শেহতীয়া বছৰবোৰত মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভাঙি পেলাইছে।&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208456.pdf Religious Freedom Report 2012 – Malaysia] U.S. State Department (2013)&lt;/ref&gt; ১৯৭০ চনৰপৰা মালয়েছিয়াৰপৰা হিন্দুসকলৰ (বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টানসকলৰ লগতে) বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।&lt;ref&gt;[http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf Malaysian Indian Community: Victim of ‘Bumiputera’ Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913194927/http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf|date=13 September 2014}} ORF Issue Report (2008)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akaur&quot;&gt;Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/20/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia/ Indian migrant workers in Malaysia – part 1] Australian National University&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akaur2&quot;&gt;Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/21/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia-part-2/ Indian migrant workers in Malaysia – part 2] Australian National University&lt;/ref&gt;

মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলে দীপাৱলী (পোহৰৰ উৎসৱ), থাইপুছাম (ভগৱান মুৰুগান উৎসৱ), পংগল (চপোৱা উৎসৱ) আৰু নৱৰাত্ৰি (দুৰ্গা উৎসৱ) পালন কৰে। 

=== ম্যানমাৰ ===
[[চিত্ৰ:Hindu temple procession cart, Yangon.jpg|thumb|ম্যানমাৰৰ ইয়াংগনত হিন্দু শোভাযাত্ৰা]]
বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) প্ৰায় ৮,৪০,০০০ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যদিও ইয়াৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য লোকপিয়লৰ তথ্য উপলব্ধ নাই। ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দুই হৈছে বাৰ্মীজ ভাৰতীয়। &lt;ref&gt;[https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (December 2012)&lt;/ref&gt; আধুনিক ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দু ইয়াংগন আৰু মাণ্ডালেৰ দৰে চহৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহত পোৱা যায়। বাৰ্মাৰ অন্যান্য অংশতো প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ আছে, যেনে বাগানত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ নামত উৎসৰ্গিত ১১ শতিকাৰ নাথলাউং ক্যাউং মন্দিৰ। ম্যানমাৰৰ হিন্দু ধৰ্ম বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছে, যাৰ বাবে ম্যানমাৰৰ বহুতো হিন্দু মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিও স্থাপন কৰা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|work=BBC News|date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Han|first1=Thi Ri|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|work=Frontier Myanmar|date=18 May 2016|access-date=2 December 2017|archive-date=24 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান সংস্কৃতি হোৱা সত্ত্বেও বৰ্তমানৰ বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশ আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, তাত ‘থাগ্যামিন’ক পূজা কৰা হয়, যাৰ উৎপত্তি হিন্দু দেৱতা ইন্দ্ৰৰপৰা হৈছে। বাৰ্মীজ সাহিত্যও হিন্দু ধৰ্মৰদ্বাৰা সমৃদ্ধ হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৰামায়ণৰ বাৰ্মীজ সংস্কৰণ ‘য়ামা জাতদ’ অন্যতম। একেদৰে, বহুবাৰ্মীজ লোকে বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে— বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতী (যাক বাৰ্মীজ ভাষাত ‘থুয়াথাদী’ বুলি জনা যায়), যাৰ সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে পূজা কৰা হয়; শিৱক ‘পাৰামিজৱা’ আৰু বিষ্ণুক ‘ৱিথানো’ বুলি কোৱা হয়। এইসমূহ ধাৰণাৰ বহুলাংশই বাৰ্মীজ সংস্কৃতিত পোৱা ৩৭ জন ‘নাট’ বা দেৱ-দেৱীৰ অংশ।&lt;ref&gt;Thant Myint-U (2001), The Making of Modern Burma, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521799140}}, pp. 27–47&lt;/ref&gt;
[[চিত্ৰ:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|275x275px|ফিলিপাইনছৰ মিণ্ডানাওৰ আগুছান ডেল ছুৰৰ এস্পেৰাঞ্জাৰ ওচৰৰ ৱাৱা নদীৰ পাৰত ১৯১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা আগুছান প্ৰতিমূৰ্তি (৯০০–৯৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ]]

=== ফিলিপাইনছ ===
১৪৫০ চনত চুলুত ইছলাম আৰু ১৫২১ চনত স্পেইনৰপৰা জাহাজেৰে অহা ফাৰ্ডিনাণ্ড মেগেলানৰ সৈতে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগমনৰ পূৰ্বে দ্বীপসমূহৰ বহু সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধানসকলক ৰাজা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু এই লিপি ব্ৰাহ্মীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বদৃষ্টিভংগীৰ অংশ হিচাপে ফিলিপাইনছৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰ্মৰ ধাৰণাটো সহজেই বুজিব পৰা যায় আৰু ইয়াৰপৰা উৎপন্ন ধাৰণাসমূহ আছে যেনে পাম্পাংগান ভাষাত কলমা, আৰু ভিছায়ান ভাষাত গাবা। প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক দেৱতাৰ নাম, যেনে বাথালা, শেষত হিন্দু ধৰ্মৰপৰা আহিছে যিদৰে আন বহুতো ধৰ্মীয় শব্দ আৰু ধাৰণাও আহিছে, আনকি আজিৰ বেছিভাগ ফিলিপাইনছ লোক খ্ৰীষ্টান। ফিলিপাইনছৰ সকলো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰত হিন্দু প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন মাত্ৰা প্ৰতিফলিত হয়। 

আজি হিন্দু ধৰ্ম অনুগামীৰ সংখ্যা ফিলিপাইনছৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩% আৰু ৩৪,৬৩৪ জন।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=178c|title=National / Regional Profiles|website=thearda.com|access-date=2024-05-04}}&lt;/ref&gt;

আজি মহাত্মা গান্ধী ষ্ট্ৰীটত হিন্দু মন্দিৰ (বেছিভাগেই সিন্ধীসকলে উপস্থিত থাকে) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এভিনিউত খালছা দিৱান ভাৰতীয় শিখ মন্দিৰৰ গুৰদ্বাৰা আছে। দুয়োখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতীয় এনক্লেভ পাকো আৰু পাণ্ডকান, মেনিলা চহৰৰ দুখন জিলাত অৱস্থিত আৰু ইটোৱে সিটোৰপৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ১৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;In the late 1970s and early 1980s, the ISKCON temple was right beside the Hindu Temple.&lt;/ref&gt; বৰ্তমান দেশজুৰি প্ৰায় ২২টা গুৰদ্বাৰ আছে, ইয়াৰে অধিকাংশমণ্ডলী ভাৰতীয়, শ্ৰীলংকা আৰু নেপালী। আনন্দ মাৰ্গা আৰু ব্ৰহ্ম কুমাৰী জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিৰ লগতে বিভিন্ন হৰে কৃষ্ণ গোষ্ঠীয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। 
[[চিত্ৰ:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|178x178px|ফিলিপাইনছৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰচলিত নথি লাগুনা কপাৰপ্লেট শিলালিপি (প্ৰায় ৯০০)ত নামৰপৰা উপাধিলৈকে হিন্দু প্ৰভাৱ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লিপিবদ্ধ তাৰিখ শক যুগৰ অনুসৰণ কৰা হৈছে। ]]

=== ছিংগাপুৰ ===
[[চিত্ৰ:Little India- Serangoon Road Singapore Diwali 2009.jpg|left|thumb|ছিংগাপুৰৰ লিটিল ইণ্ডিয়াত দীপাৱলী]]
ছিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই, চোলা যুগত। দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল, বেছিভাগেই তামিল, ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, নিজৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে সমগ্ৰ দ্বীপটোত দ্ৰাবিড় মন্দিৰ নিৰ্মাণ হ’ল, আৰু এক সজীৱ হিন্দু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হ’ল। প্ৰথম মন্দিৰটো হৈছে ছিংগাপুৰৰ চাইনাটাউনৰ শ্ৰী মৰিয়াম্মান মন্দিৰ। বৰ্তমান ছিংগাপুৰত প্ৰায় ত্ৰিছটা মূল মন্দিৰ আছে, যিবোৰ হিন্দু প্যান্থেয়নৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। আজি দুটা চৰকাৰী সংস্থাই হিন্দু বিষয়ৰ সৈতে জড়িত: হিন্দু এনডাউমেণ্টছ ব’ৰ্ড আৰু দ্য হিন্দু এডভাইজাৰী ব’ৰ্ড। 

ছিংগাপুৰত হিন্দু সংখ্যালঘু, ২০১০ চনত ইয়াৰ প্ৰায় ১০.১ শতাংশ নাগৰিক আৰু স্থায়ী বাসিন্দা। ১৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫৫৮,০০০ হিন্দু আছিল; ছিংগাপুৰৰ ৩৭% হিন্দুৱে ঘৰত তামিল ভাষা কয়, আন ৪২% লোকে ইংৰাজী কয়।&lt;ref&gt;[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=13 November 2013}} Singapore Department of Statistics (2011)&lt;/ref&gt; দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ আৰু ছিংগাপুৰত পালন কৰা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন।&lt;ref&gt;[http://www.mom.gov.sg/employment-practices/leave-and-holidays/Pages/public-holidays-2014.aspx Public Holidays] Ministry of Manpower, Singapore&lt;/ref&gt;

=== থাইলেণ্ড ===
থাইলেণ্ডত এতিয়াও বহুসংখ্যক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যাৰ সৰহভাগেই চহৰসমূহত বসবাস কৰে। অতীতত এই দেশখন খমেৰ সাম্ৰাজ্যৰ (Khmer Empire) প্ৰভাৱাধীন আছিল, যাৰ শিপা হিন্দু ধৰ্মৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। বৰ্তমান থাইলেণ্ড এখন বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান দেশ হোৱা সত্ত্বেও, থাই সংস্কৃতি আৰু প্ৰতীকসমূহৰ বহু উপাদানে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰে। উদাহৰণস্বৰূপ, ইয়াৰ জনপ্ৰিয় মহাকাব্য ‘ৰামাকিয়েন’ ৰামায়ণৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ramakien|work=Royal Thai Embassy|url=http://www.thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|access-date=31 July 2017|archive-date=17 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|url-status=dead|archivedate=17 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;থাইলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকটোত বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The concept of Garuda in Thai society|url=http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|access-date=31 July 2017|archive-date=24 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|url-status=dead|archivedate=24 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্ৰ:Thailand-3749 - Four Faces Buddha (Brahma) (6042345760).jpg|left|thumb|থাইলেণ্ডৰ চিয়াং মাইত ব্ৰহ্মাৰ এখন মূৰ্তি]]
বেংককৰ সমীপৱৰ্তী থাই চহৰ ‘আয়ুথায়া’, ৰামৰ জন্মভূমি অযোধ্যাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। পৱিত্ৰ সূতাৰ ব্যৱহাৰ আৰু শংখৰপৰা পানী ঢলা আদি ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মৰপৰা অহা বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠান তেওঁলোকৰ ৰীতি-নীতিত সংৰক্ষিত হৈ আছে। তদুপৰি, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমান্তৰালভাৱে বহু থাই লোকে হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে বিখ্যাত ইৰাৱান মণ্ডপত ব্ৰহ্মাৰ পূজা, আৰু গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ লগতে হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতীক দেখিবলৈ পোৱা যায়, উদাহৰণস্বৰূপ, গৰুড়, যি ৰাজতন্ত্ৰৰ এক প্ৰতীক।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thailand's Hinduism|url=http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|access-date=9 August 2021|website=India Thai|archive-date=28 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|url-status=dead|archivedate=28 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশ শতিকাৰ চুৰিন প্ৰদেশৰ প্ৰসাত শিখোৰাফুমৰ দৰে মন্দিৰৰ দেৱালত থকা ৰিলিফত নৃত্য কৰা শিৱ দেখা গৈছে, য’ত পাৰ্বতী, বিষ্ণু, ব্ৰহ্ম আৰু গণেশৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.art-and-archaeology.com/seasia/sikhoraphum/sk02.html Sikhoraphum], Thailand, Arts &amp; Archaeology Journal&lt;/ref&gt;

১৭৮৪ চনত প্ৰথম ৰজা ৰাম দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হিন্দু মন্দিৰ থাইলেণ্ডৰ ব্ৰাহ্মণ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰস্থল এই মন্দিৰ। ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে মন্দিৰ পৰিচালনা কৰে, তেওঁলোকে বছৰি কেইবাটাও ৰাজকীয় অনুষ্ঠান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism – page 1/4|url=http://www.thaiworldview.com/bouddha/brahma.htm|access-date=2021-08-09|website=www.thaiworldview.com}}&lt;/ref&gt;

১৯৩৫ চনলৈকে থাইলেণ্ডৰ প্ৰধান চহৰসমূহত ত্ৰিয়ম্পভাই-ত্ৰিপাভাই নামেৰে জনাজাত বাৰ্ষিক জায়েণ্ট ছুইং অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু নিৰাপত্তাৰ কাৰণে ইয়াক বিলুপ্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|author=M. E. Manickavasagom Pillai|title=Dravidian Influence in Thai Culture|url=https://books.google.com/books?id=soFCAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Tamil University|page=69}}&lt;/ref&gt; তামিল ভাষাৰ দুটা হিন্দু গীত তিৰুভেম্পাৱৈ আৰু থিৰুপভাই নামৰ দুটি গীতৰ নামৰপৰাই এই অনুষ্ঠানৰ নাম উলিয়ায়। জনা যায় যে থিৰুভেম্পৱাইৰপৰা তামিল পদ — কবি প্ৰতু শিৱলাই (&quot;শিৱৰ ঘৰৰ দুৱাৰ মুকলি কৰা&quot;) — এই অনুষ্ঠানত আবৃত্তি কৰা হৈছিল, লগতে থাইলেণ্ডৰ ৰজাৰ ৰাজ অভিষেক অনুষ্ঠানতো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Upendra_1986&quot;&gt;{{cite book|author=Upendra Thakur|title=Some Aspects of Asian History and Culture|url=https://books.google.com/books?id=m42TldA_OvAC&amp;pg=PA27|year=1986|publisher=Abhinav|isbn=978-81-7017-207-9|pages=27–28}}&lt;/ref&gt; টি.পি.ৰ মতে। মীনাক্ষীসুন্দৰম, এই উৎসৱৰ নামটোৱে বুজায় যে থিৰুপভায়ো হয়তো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Consider Our Vow: Translation of Tiruppāvai and Tiruvempāvai Into English|author=Norman Cutler|url=https://books.google.com/books?id=2fMOAAAAMAAJ|year=1979|publisher=Muttu Patippakam|page=13}}&lt;/ref&gt; দোলনা অনুষ্ঠানত দেৱতাই পৃথিৱীখন কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিছিল সেই বিষয়ে এক কিংবদন্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। দোকানৰ বাহিৰত বিশেষকৈ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ধন, সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱতা হিচাপে নাং কোৱাকৰ মূৰ্তি (লক্ষ্মীৰ সংস্কৰণ) পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Ara Wilson (2008), The Sacred Geography of Bangkok's Markets, International Journal of Urban and Regional Research, Volume 32.3, September 2008, page 635&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jonathan Lee, Fumitaka Matsuoka, Edmond Yee and Ronald Nakasone (2015), Asian American Religious Cultures, ABC, {{ISBN|978-1598843309}}, page 892&lt;/ref&gt;

অভিজাত শ্ৰেণী, আৰু ৰাজগৃহই প্ৰায়ে ব্ৰাহ্মণক নিয়োগ কৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান যেনে ৰজাৰ হাল বোৱা অনুষ্ঠান চিহ্নিত কৰি ভাল শস্য নিশ্চিত কৰে। হিন্দু ধৰ্মৰ গুৰুত্ব অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি, যদিও বহুতো ৰীতি-নীতি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hinduismtoday.com/magazine/july-august-september-2003/2003-07-thailand-hinduism/|title=Thailand Hinduism|work=Hinduism Today|date=1 July 2003}}&lt;/ref&gt;

২০০৫ চনৰ থাইলেণ্ডৰ লোকপিয়ল অনুসৰি থাইলেণ্ডত ৫২,৬৩১ জন হিন্দু বাস কৰে, যিটো মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ০.০৯%।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|title=Archived copy|access-date=19 February 2013|archive-date=28 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|url-status=dead|archivedate=28 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== ভিয়েটনাম ===
[[চিত্ৰ:Danses Cham.jpg|left|thumb|245x245px|পো নগৰত বালামন চামৰ নৃত্যশিল্পী]]
চম্পাৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ ধৰ্ম আছিল শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ, যি ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা হৈছিল। ষোড়শ শতিকালৈকে চাম লোকসকলৰ মাজত হিন্দু ধৰ্ম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্ম আছিল (বৌদ্ধ ধৰ্ম, ইছলাম আৰু থলুৱা বিশ্বাসসমূহৰ সৈতে)। বৰ্তমানৰ ভিয়েটনামৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত বহুতো মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ মেকং নদীৰ বদ্বীপত অৱস্থিত মূলতঃ হিন্দু ধৰ্মীয় ওচ ইঅ’ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানখন সপ্তম শতিকা আৰু তাৰো পূৰ্বৰ। চম্পা সভ্যতা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ অধিক দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল, আৰু ই আছিল এক অত্যন্ত ভাৰতীয়কৰণ হোৱা হিন্দু ৰাজ্য, যিয়ে ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ চৰ্চা কৰিছিল। চাম লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ এক হিন্দু মন্দিৰৰ শৈলশ্ৰেণী ‘মি চন’ এতিয়াও বৰ্তি আছে, যদিও ই ভিয়েটনামৰ কুয়াং নাম প্ৰদেশত ধ্বংসাৱশেষ অৱস্থাত আছে। পোন্ধৰ শতিকাৰপৰা উত্তৰ দিশৰ ক্ৰমবৰ্ধমান ভিয়েটনামি ৰাজ্যৰ অধীনত, চম্পাক জয় কৰা হৈছিল আৰু এক ৰাজনৈতিক সত্তা হিচাপে হ্ৰাস কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চামসকল ভিয়েটনামি সমাজৰ সৈতে বিলীন হৈ পৰে আৰু আজি তেওঁলোকক ভিয়েটনামৰ বহুতো জাতিগত সংখ্যালঘুসকলৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Phuong|first1=Tran Ky|url=https://books.google.com/books?id=GUHeBgAAQBAJ&amp;q=cham+people+hinduism&amp;pg=PA6|title=The Cham of Vietnam: History, Society and Art|last2=Lockhart|first2=Bruce|publisher=NUS Press|year=2011|isbn=978-9971-69-459-3|pages=4–6}}&lt;/ref&gt;

ভিয়েটনামৰ চাম জনসংখ্যাৰ ভিতৰত চাম বালামোন (হিন্দু ব্ৰাহ্মণ চাম) সংখ্যালঘু গঠন কৰে আনহাতে চামসকলৰ অধিকাংশই ইছলাম অনুসৰণ কৰা বুলি জনা যায় আৰু চাম বানি নামেৰে জনাজাত। বালামন শব্দটো ব্ৰাহ্মণৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ধৰা হয়,&lt;ref name=&quot;Sơn p.105&quot;&gt;Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105&lt;/ref&gt; অৱশ্যে আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৭০% লোকক নাগবমশী ক্ষত্ৰিয় জাতিৰ&lt;ref&gt;''India's interaction with Southeast Asia'', Volume 1, Part 3 By Govind Chandra Pande, Project of History of Indian Science, philosophy, and Culture, Centre for Studies in Civilizations (Delhi, India) p.231,252&lt;/ref&gt; (চাম(?) ভাষাত &quot;সত্ৰীয়া&quot; বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়)ৰ বংশধৰ বুলি ধৰা হয়, আৰু নিজকে চম্পা সাম্ৰাজ্যৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm International Religious Freedom Report 2004], U.S. Department of State.&lt;/ref&gt; যিকোনো ক্ষেত্ৰতে বালামন হিন্দু চামৰ যথেষ্ট অংশক [[ব্ৰাহ্মণ]] বুলি গণ্য কৰা হয়। 

হিন্দু মন্দিৰক চাম ভাষাত বিমং আৰু পুৰোহিতসকলক ''হালাউ তামুনায় আহিয়েৰ'' বুলি কোৱা হয়। 

ভিয়েটনামত হিন্দূৰ সঠিক সংখ্যা চৰকাৰী লোকপিয়লত প্ৰকাশ পোৱা নাই যদিও ইয়াত কমেও ১০,০০০ বালামন হিন্দু আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে, হো চি মিন চহৰত আৰু ৪,০০০ হিন্দু বাস কৰে; ইয়াৰে অধিকাংশই ভাৰতীয় (তামিল) বা মিশ্ৰ ভাৰতীয়-ভিয়েটনামী বংশৰ। মৰিয়াম্মান মন্দিৰ হো চি মিন চহৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য তামিল হিন্দু মন্দিৰ। যোৱা জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভিয়েটনামৰ অধিকাংশ চাম জনগোষ্ঠীৰ (≈৬৫%) বাসস্থান হৈছে নিন থুয়ান আৰু বিন থুয়ান প্ৰদেশ। নিন থুয়ানৰ চাম বালামন (হিন্দু চাম)ৰ সংখ্যা আছিল ২০০২ চনত ৭,০০০ জন আৰু ৩৪খন চাম গাঁৱৰ ভিতৰত ৬খন গাঁৱত বাস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sơn p.1052&quot;&gt;Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105&lt;/ref&gt;যদি এই জনসংখ্যাৰ গঠন সামগ্ৰিকভাৱে ভিয়েটনামৰ বালামন চাম জনসংখ্যাৰ বাবে সাধাৰণ হয় তেন্তে ভিয়েটনামৰ বালামন চামৰ প্ৰায় ১০% হিন্দু। 

ভিয়েটনামৰ বালামন চাম লোকসকলে বিশেষকৈ নিন থুয়ান প্ৰদেশত (১০.৪%) আৰু বিন থুয়ান (৪.৮%) হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Doc_Download.aspx|url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430081600/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-date=30 April 2020|website=gso.gov.vn|language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>sc5onscjq646qmc365gtd8jc4mgkmsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চিমিন দানেশ্বৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136950</id>
    <revision>
      <id>634321</id>
      <parentid>610421</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:41:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19389" sha1="bt3r37wljvmu5ocd7kttru4ehppyxcx" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = চিমিন দানেশ্বৰ
| native_name = {{lang|fa|سیمین دانشور}}
| image = Simin Daneshvar Cc0be0e4.jpg
| image_size = 220px
| caption = 
| birth_date = {{Birth date|df=y|1921|4|28}}
| birth_place = ফাচা, [[ইৰাণ]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2012|3|8|1921|4|28}}&lt;ref&gt;{{cite web |author=Pouria Mirzazadeh |url=http://www.iranian.com/main/2012/mar/simin-daneshvar-influential-author-has-died |title=Simin Daneshvar: Influential author has died |publisher=Iranian.com |date=1921-04-28 |access-date=2012-03-08 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225181637/https://iranian.com/ |url-status=dead |archivedate=2018-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225181637/https://iranian.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| death_place = [[তেহৰান]], [[ইৰাণ]]&lt;ref&gt;[http://hamshahrionline.ir/news-163024.aspx &quot;سیمین دانشور در سن ۹۰ سالگی درگذشت&quot;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311010733/http://www.hamshahrionline.ir/news-163024.aspx |date=2012-03-11 }} (in Persian). [[Hamshahri]] Online. 8 March 2012.&lt;/ref&gt;
| resting_place = বেহেষ্ট-ই জহৰা কবৰস্থান
| other_names = 
| known_for = 
| alma_mater = তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়&lt;br&gt;ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়
| occupation = শিক্ষাবিদ, ঔপন্যাসিক, কল্পকাহিনী লেখিকা, সাহিত্য অনুবাদক
| spouse = জালাল আল-ই-আহমদ (১৯৫০−১৯৬৯, তেওঁৰ মৃত্যু পৰ্যন্ত)
}}
'''চিমিন দানেশ্বৰ''' ([[ফাৰ্চী]]: سیمین دانشور; জন্ম: ২৮ এপ্ৰিল ১৯২১ – মৃত্যু: ৮ মাৰ্চ ২০১২) এগৰাকী ইৰানী শিক্ষাবিদ, ঔপন্যাসিক, কল্পকাহিনী লেখিকা আৰু অনুবাদক আছিল। 

তেওঁক ইৰানৰ প্ৰথমগৰাকী প্ৰধান মহিলা ঔপন্যাসিক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। তেওঁৰ কিতাপসমূহত সাধাৰণ ইৰানী লোকৰ, বিশেষকei মহিলাসকলৰ জীৱন আৰু সেই সময়ৰ ইৰানৰ শেহতীয়া ৰাজনৈতিক তথা সামাজিক ঘটনাসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thetimes.com/comment/register/article/simin-daneshvar-cd8rtldm9k2|title=Simin Daneshvar|newspaper=[[The Times]] |access-date=2020-04-30|language=en|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt; দানেশ্বৰৰ নামত কেইবাটাও প্ৰথম স্থানৰ কৃতিত্ব আছে; ১৯৪৮ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ পাৰ্চী চুটি গল্পৰ সংকলনখন আছিল কোনো ইৰানী মহিলাই প্ৰকাশ কৰা প্ৰথম চুটি গল্পৰ সংকলন। ইৰানী মহিলাৰদ্বাৰা ৰচিত প্ৰথম উপন্যাসখন আছিল তেওঁৰ ''চাবুশুন'' (&quot;চিয়াভাশ্বৰ শোক পালনকাৰীসকল&quot;, যিখন ''এ পাৰ্চিয়ান ৰেকুইম'' নামেৰেও জনাজাত, ১৯৬৬), যিখন পৰৱৰ্তী সময়ত বেষ্টচেলাৰ বা সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কিতাপ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://en.irna.ir/news/84256972/Simin-Daneshvar-first-Iranian-female-novelist-who-created-masterpieces | title= Simin Daneshvar, first Iranian female novelist who created masterpieces | date= 8 March 2021 | publisher = Islamic Republic News Agency }}&lt;/ref&gt; পাঁচটা গল্প আৰু দুটা আত্মজীৱনীমূলক ৰচনাৰ সংকলন ''দানেশ্বৰচ প্লেহাউচ'' হৈছে এগৰাকী ইৰানী মহিলা লেখিকাৰ অনূদিত গল্পৰ প্ৰথম খণ্ড। বিখ্যাত ইৰানী লেখক জালাল আল-আহমদৰ পত্নী হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ স্বামীৰ লিখনিত দানেশ্বৰৰ গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল আৰু তেওঁ স্বামীৰ স্মৃতিত ''দ্য ডন অৱ জালাল'' নামৰ কিতাপখন লিখিছিল। দানেশ্বৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত অনুবাদকো আছিল, তেওঁৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য অনুবাদ আছিল এণ্টন চেখভৰ ''দ্য চেৰী অৰ্চাৰ্ড'' আৰু নাথানিয়েল হথৰ্নৰ ''দ্য স্কাৰলেট লেটাৰ''। তেওঁৰ অন্তিমখন কিতাপ বৰ্তমান নিখোজ হৈ আছে, যিখন ''দ্য লষ্ট আইলেণ্ড''-ৰপৰা আৰম্ভ হোৱা তেওঁৰ ত্ৰিলজী বা তিনিখনীয়া কিতাপৰ শৃংখলাৰ শেষ কিতাপ হোৱাৰ কথা আছিল। আল-আহমদ আৰু দানেশ্বৰৰ কোনো সন্তান নাছিল।&lt;ref&gt;[http://www.mage.com/fiction/dph.html Daneshvar's Playhouse: A Collection of Stories - Fiction Books Translated from Persian From Iran&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702050901/http://www.mage.com/fiction/dph.html |date=2007-07-02 }}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
চিমিন দানেশ্বৰৰ জন্ম ১৯২১ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত ইৰানৰ চিৰাজত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ মহম্মদ আলী দানেশ্বৰ এজন চিকিৎসক আছিল আৰু মাতৃ এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী আছিল। দানেশ্বৰে মেহৰ আইন নামৰ ইংৰাজী দ্বিভাষিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু অষ্টম শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে স্থানীয় এখন বাতৰি কাকতত তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰবন্ধ 'উইণ্টাৰ ইজ নট আনলাইক আৱাৰ লাইফ' (শীতকাল আমাৰ জীৱনৰপৰা পৃথক নহয়) প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Simin Daneshvar - Biography |url=https://www.imdb.com/name/nm2792477/bio/ |access-date=2024-06-15 |website=IMDb |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত দানেশ্বৰে ১৯৩৮ চনৰ শৰৎকালত তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পাৰ্চী সাহিত্য বিভাগত নামভৰ্তি কৰে। ১৯৪১ চনত, তেওঁৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তৃতীয় বৰ্ষত পিতৃৰ মৃত্যু হয় আৰু নিজৰ খৰচ উলিয়াবলৈ তেওঁ &quot;নেমলেচ চিৰাজী&quot; (নামহীন চিৰাজী) ছদ্মনামেৰে ৰেডিঅ’ তেহৰানৰ বাবে লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ৰন্ধন-প্ৰকৰণ আৰু খাদ্যৰ লগতে অন্যান্য বিষয়ৰ ওপৰত লিখিছিল। ইংৰাজী ভাষাৰপৰা অনুবাদ কৰিব পৰা দক্ষতা থকাৰ বাবে তেওঁ তেহৰানৰ এখন বাতৰি কাকতৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা বিভাগৰ বাবেও লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। 

== সাহিত্যিক জীৱন ==
দানেশ্বৰে অষ্টম শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা সময়তে ১৯৩৫ চনত নিজৰ সাহিত্যিক জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.iranchamber.com/literature/sdaneshvar/simin_daneshvar.php|title=Persian Language &amp; Literature: Simin Daneshvar|website=www.iranchamber.com|access-date=2020-04-30|archivedate=2017-09-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170919051302/http://www.iranchamber.com/literature/sdaneshvar/simin_daneshvar.php|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৮ চনত, যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৭ বছৰ আছিল, তেওঁ ''আতাশ-ই খামোশ'' (নুমুৱা জুই) প্ৰকাশ কৰে। এইখন আছিল ইৰানৰ এগৰাকী মহিলাৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত প্ৰথম চুটি গল্পৰ সংকলন, আৰু ই তেওঁক যথেষ্ট খ্যাতি আনি দিছিল। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত দানেশ্বৰে এই কিতাপখন পুনৰ প্ৰকাশ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, কাৰণ ইয়াৰ অপৰিপক্ব লিখনশৈলীক লৈ তেওঁ নিজেই কিছু সংকোচবোধ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.aljazeera.com/opinions/2012/3/13/simin-daneshvar-death-of-the-storyteller | title= Simin Daneshvar: Death of the storyteller | publisher = ALJAZEERA }}&lt;/ref&gt; দানেশ্বৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিছিল। ১৯৪৯ চনত অধ্যাপক বদিউজ্জামান ফৰুজানফৰৰ তত্ত্বাৱধানত তেওঁৰ ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ গৱেষণা পত্ৰ &quot;বিউটি এজ ট্ৰিটেড ইন পাৰ্চিয়ান লিটাৰেচাৰ&quot; (পাৰ্চী সাহিত্যত সৌন্দৰ্যৰ চৰ্চা) গৃহীত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.theguardian.com/world/2012/mar/22/simin-daneshvar | title= Simin Daneshvar obituary | work = The Guardian | date= 22 March 2012 | last1= Rezakhanlou | first1= Guita }}&lt;/ref&gt; ১৯৫০ চনত দানেশ্বৰে ইৰানৰ সুপৰিচিত লেখক জালাল আল-ই আহমদৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.middleeasteye.net/opinion/iran-jalal-ahmed-last-muslim-intellectual | title= Jalal Al-e Ahmad: The last Muslim intellectual | publisher = Middle East Eye }}&lt;/ref&gt; চিমিনৰ ভগ্নী ভিক্টোৰিয়া দানেশ্বৰে কৈছিল: আমি ইচফাহানলৈ ফুৰিবলৈ গৈছিলোঁ আৰু যেতিয়া তেহৰানলৈ ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্ত ল’লোঁ, তেতিয়া গাড়ীখনত এজন মানুহে মোৰ ভগ্নীক তেওঁৰ কাষৰ আসনত বহিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। গতিকে মিছ চিমিন তেওঁৰ কাষতে বহিল। পাছদিনা ৰাতিপুৱা মই দেখিলো মোৰ ভগ্নী বাহিৰলৈ ওলাই যাবলৈ সাজু হৈছে। ময়ো ওলাই যোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল’লোঁ। মই দুৱাৰখন খোলাৰ লগে লগে মিষ্টাৰ আল-আহমদক দেখা পালোঁ। তেওঁলোকৰ চিনাকি হোৱাৰ নৱম দিনটোতে তেওঁলোকে বিয়াত বহে। বিয়াৰ বাবে তেওঁলোকে সকলো লেখকক নিমন্ত্ৰণ কৰিছিল, আনকি চাদেক হেদায়তকো। তেওঁলোকে এটা ঘৰ ভাড়া কৰি একেলগে থাকিবলৈ ল’লে। ১৯৫২ চনত তেওঁ ফুলব্ৰাইট ফেল’শ্বিপ লাভ কৰি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ যায় আৰু ষ্টেনফৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত ৱালেচ ষ্টেগ্নাৰৰ সৈতে সৃজনমূলক লিখনীৰ কাম কৰে। তাত থকাৰ সময়তে তেওঁ ইংৰাজীত দুটা চুটি গল্প লিখে আৰু প্ৰকাশ কৰে। ইৰানলৈ ঘূৰি অহাৰ পাছত তেওঁ তেহৰান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুষদত যোগদান কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

সংসাৰ চলোৱাৰ বাবে তেওঁ বহুতো কিতাপ অনুবাদ কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু প্ৰায়েই জালালতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰিছিল। ১৯৬১ চনত, তেওঁৰ প্ৰথম চুটি গল্প সংকলন প্ৰকাশ পোৱাৰ বাৰ বছৰৰ পাছত, তেওঁ ''শাহৰি চুন বেহেস্ত'' (স্বৰ্গৰ দৰে এখন চহৰ) প্ৰকাশ কৰে। ১৯৬৩ চনত তেওঁ হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰীষ্মকালীন অধিৱেশনত অংশগ্ৰহণ কৰে, যিটো আছিল বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা অহা ৪০ গৰাকী সদস্যৰ এটা আলোচনা-চক্ৰ। ১৯৬৮ চনত তেওঁ ইৰানী লেখক সংঘৰ অধ্যক্ষা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref name=&quot;FAZ&quot;/&gt; ১৯৬৯ চনত তেওঁৰ বিখ্যাত উপন্যাস ''চাবুশুন'' প্ৰকাশ পায়। সেই একে বছৰতে কাস্পিয়ান সাগৰৰ পাৰত থকা তেওঁলোকৰ গ্ৰীষ্মকালীন বাসভৱনত তেওঁৰ স্বামীৰ মৃত্যু হয়। 

দানেশ্বৰ আৰু আল-ই-আহমদৰ কোনো সন্তান হোৱা নাছিল, যিটো বিষয় লৈ জালাল আল-ই-আহমদে তেওঁৰ কেইবাটাও ৰচনাত লিখিছিল। দানেশ্বৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত সহযোগী অধ্যাপিকা হিচাপে অধ্যাপনা অব্যাহত ৰাখে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৭০-ৰ দশকৰপৰা ১৯৮১ চনত অৱসৰ গ্ৰহণ কৰালৈকে কলা ইতিহাস আৰু পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।&lt;ref name=&quot;FAZ&quot;&gt;{{cite journal|last=Lerch|first=Wolfgang Günter|date=March 10, 2012|title=Die Erste: Zum Tod der Dichterin Simin Daneschwar|journal=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|issue=60|page=33|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== মৃত্যু ==
২০০৫ চনত তীব্ৰ শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত সমস্যাৰ বাবে দানেশ্বৰক তেহৰানৰ এখন হাস্পতালত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। এমাহৰ পিছত ২০০৫ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁক হাস্পতালৰপৰা এৰি দিয়া হয়। ইনফ্লুৱেঞ্জাত আক্ৰান্ত হোৱাৰ পিছত ২০১২ চনৰ ৮ মাৰ্চত তেহৰানৰ নিজা বাসভৱনত তেওঁ শেষ-নিশ্বাস ত্যাগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kinzer |first=Stephen |date=2012-03-17 |title=Simin Daneshvar, Eminent Iranian Author, Dies at 90 |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2012/03/17/books/simin-daneshvar-iranian-author-and-translator-dies-at-90.html |access-date=2023-02-09 |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ১১ মাৰ্চত তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ বেহেষ্ট-ই জহৰা কবৰস্থানত সমাধিস্থ কৰা হয়। 

প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁৰ নশ্বৰ দেহ ৰায় চহৰৰ ফিৰুজাবাদী মছজিদত তেওঁৰ স্বামী জালাল আল-ই-আহমদৰ কাষতে সমাধিস্থ কৰা হ’ব বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল, কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত এই সিদ্ধান্ত নাকচ কৰা হয়। 

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.payvand.com/news/12/mar/1084.html The iconic Persian writer Simin Daneshvar Passes Away in Tehran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225095610/http://www.payvand.com/news/12/mar/1084.html |date=2021-02-25 }} (Payvand News/PDN)
* [http://www.iranchamber.com/literature/sdaneshvar/simin_daneshvar.php Simin Daneshvar on Iran Chamber Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170919051302/http://www.iranchamber.com/literature/sdaneshvar/simin_daneshvar.php |date=2017-09-19 }}
* [http://www.iranicaonline.org/articles/suvashun ''Suvashun'' at Encyclopedia Iranica]
* [http://www.mage.com/authors/daneshvar_biography.html Mage Publishers' biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107191108/http://www.mage.com/authors/daneshvar_biography.html |date=2010-01-07 }}
* [https://www.tehrantimes.com/tag/Simin+Daneshvar Simin Daneshvar- Tehran Times]

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:লেখিকা]]</text>
      <sha1>bt3r37wljvmu5ocd7kttru4ehppyxcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গনবাদ ই কাবুছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137157</id>
    <revision>
      <id>634312</id>
      <parentid>609879</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T04:38:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11426" sha1="kejzwccb4f6l0xf76hxj64oqjwm40eo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = গনবাদ-ই কাভুছ
| official_name                   = 
| other_name                      = 
| native_name                     = {{langx|fa|گنبد قابوس}}
| native_name_lang                = fa
| settlement_type                 = চহৰ
| image_skyline                   = Gonbad-e Qabus tower2017.jpg
| image_caption                   = গনবাদ-ই কাবুছ (টাৱাৰ) ৰ ঐতিহাসিক মিনাৰ&lt;ref&gt;UNESCO World Heritage Centre
https://whc.unesco.org
Gonbad-e Qābus &lt;/ref&gt;
| image_seal                      = 
| image_map                       = 
| mapsize                         = 
| map_caption                     = 
| pushpin_map                     = Iran
| pushpin_map_size                = 
| pushpin_label_position          = ইৰানৰ স্থান
| subdivision_type                = কাউণ্টি
| subdivision_name                = [[ইৰান]]
| subdivision_type1               = প্ৰদেশ
| subdivision_name1               = গোলেষ্টান প্ৰদেশ
| subdivision_type2               = কাউণ্টি
| subdivision_name2               = গনবাড-ই কাভুছ কাউন্টি
| subdivision_type3               = জিলা
| subdivision_name3               = কেন্দ্ৰীয় জিলা (গনবাদ-ই কাভুছ কাউন্টি)
| leader_title                    = 
| leader_name                     = 
| area_total_km2                  = 
| population_as_of                = 2016
|population_footnotes    = 
| population_total                = 151910
| population_est                  = 
| population_est_as_of            = 
| population_metro                = 
| population_density              = 
| timezone                        = [[Iran Standard Time|IRST]]
| utc_offset                      = +3:30
| coordinates                     = {{coord|37|14|37|N|55|09|57|E|dim:2km|display=inline,title}}
|coordinates_footnotes   = 
| elevation_m                     = 
| website                         = {{URL|http://gonbadcity.ir}}
| footnotes                       = {{GEOnet2|32FA880A46023774E0440003BA962ED3}}
}}


'''গনবাদ-ই কাবুছ''' (পাৰ্চী: گنبد قابوس) ইৰাণৰ গোলেষ্টান প্ৰদেশৰ গনবাদ-ই কাভুছ কাউন্টিৰ মধ্য জিলাৰ এখন চহৰ, যিয়ে কাউন্টি আৰু জিলা উভয়ৰে ৰাজধানী হিচাপে কাম কৰে।

ইয়াৰ আধুনিক নামটোৱে এটা উচ্চ প্ৰাচীন মিনাৰক বুজায়— ‘কাবুছ সমাধি’। ১৯৩০ চনত ইৰাণ চৰকাৰে এই স্মৃতিসৌধটো চুবুৰীয়া ঐতিহাসিক চহৰ ‘আষ্টাৰবাদ’ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। এই চহৰখনক 'দষ্ট-ই গৰ্গান'  অৰ্থাৎ &quot;গৰ্গানৰ সমভূমি&quot; বুলিও জনা গৈছিল।

ঐতিহাসিক সময়ত চহৰখনৰ জনসংখ্যা বিভিন্ন ইৰাণী জনগোষ্ঠীৰে গঠিত আছিল ।যেনে চহৰখনৰ নামেৰে জনাজাত প্ৰাচীন হাইৰকানিয়ানসকল, পাৰ্থিয়ান আৰু শেষত খোৰাছানী পাৰ্চীসকল।

কিন্তু আজিৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত তুৰ্কমেন, ইৰাণী আজাৰবাইজান,&lt;ref&gt;[http://golestanema.com/news/%D8%AC%D8%A7%D8%B0%D8%A8%D9%87%20%D9%88%20%D9%85%D9%81%D8%A7%D8%AE%D8%B1/%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A8%D8%AF-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2 Golestannma]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; চিস্তানী, বেলুচ, চেমনানী আৰু খোৰাছানি জনগোষ্ঠীসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gonbadcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4670&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR|title=شهرداری گنبد کاووس|work=gonbadcity.ir|access-date=31 August 2013|archive-date=1 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200801044948/http://gonbadcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4670&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR|url-status=dead|archivedate=1 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200801044948/http://gonbadcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4670&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; পাৰ্চী আৰু ইৰাণৰ আজেৰী জনগোষ্ঠীসমূহে মূলতঃ ছিয়া ইছলাম পন্থী, আনহাতে তুৰ্কমেনসকল বেছিভাগেই চুন্নী মুছলমান।
[[File:Linguistic Map of Golestan Province.jpg|thumb|300px|গোলেষ্টান প্ৰদেশৰ ভাষিক মানচিত্ৰ।]] 

==জনগাঁথনি==
===জনসংখ্যা===
২০০৬ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়লৰ সময়ত চহৰখনৰ জনসংখ্যা আছিল ৩০,৭১০টা পৰিয়ালত ১২৭,১৬৭ জন। ২০১১ চনৰ তলৰ লোকপিয়লত ৩৯,১৮১টা পৰিয়ালৰ ১৪৪,৫৪৬ জন লোকৰ সংখ্যা পোৱা গৈছিল। ২০১৬ চনৰ লোকপিয়লত ৪৪,৭৩১টা পৰিয়ালৰ জনসংখ্যা ১৫১,৯১০ জন বুলি গণনা কৰিছিল। 

==ঐতিহাসিক আকৰ্ষণৰ স্থল==
গনবাদ-ই কাবুছ এক উল্লেশযোগ্য ঐতিহ্যমূলক ঠাই।&lt;ref&gt;Tehran Times
https://www.tehrantimes.com
Gonbad-e Kavus: a traveler's delight of culture and scenic beauty &lt;/ref&gt; 
&quot;দিভাৰ-ই গৰ্গান&quot; (পাৰ্চী ভাষাত: &quot;গ্ৰেট ৱাল অৱ গৰ্গান&quot;)&lt;ref&gt; alongthesilkroad.com
https://alongthesilkroad.com
The Great Wall of Gorgan: The Red Snake That Shielded ... &lt;/ref&gt; হৈছে ইৰাণৰ ইতিহাসত ছাছানিয়ান যুগত নিৰ্মিত এখন বৃহৎ প্ৰতিৰক্ষামূলক দেৱাল। ইয়াৰ দৃশ্যমান অৱশিষ্ট প্ৰায় ১৫৫ কিলোমিটাৰ (৯৬ মাইল) দীঘল আৰু ৬–১০ মিটাৰ (২০–৩৩ ফুট) বহল। উত্তৰ-পূব ইৰাণৰ অন্যতম উন্নত আৰু বিস্তৃত স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্ন, আৰু বিশেষকৈ গোলেষ্টান প্ৰদেশত ই আকৰ্ষণীয়। এই দেৱালখন চীনৰ গ্ৰেট ৱালৰ পিছত বিশ্বৰ দ্বিতীয় দীঘলীয়া প্ৰতিৰক্ষামূলক দেৱাল। [[কাস্পিয়ান সাগৰ]]ৰ পাৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ গনবাদ-ই কাভুছ চহৰৰ উত্তৰ দিশলৈ বক্ৰ হৈ তাৰ পিছত উত্তৰ-পূব দিশলৈ গৈ শেষত পিচকামাৰ পৰ্বতমালাৰ সৈতে একত্ৰিত হয়। 

কোনো কোনো ঠাইত বেৰখন ৬ মিটাৰ (২০ ফুট) বহল, আন কোনো ঠাইত ই ১০ মিটাৰ (৩৩ ফুট) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে; এই প্ৰস্থ ভূ-খণ্ড আৰু মাটিৰ ধৰণৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। দেৱালৰ কাষে কাষে বিভিন্ন দূৰত্বত প্ৰহৰী টাৱাৰ আৰু দুৰ্গও নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দুৰ্গসমূহৰ মাজৰ আটাইতকৈ দীঘল দূৰত্ব ৫০ কিলোমিটাৰ (৩১ মাইল), আৰু আটাইতকৈ চুটি দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ (৬.২ মাইল)। যদিও এতিয়ালৈকে চিনাক্ত কৰা ৪০টা দুৰ্গৰ আকাৰ আৰু ডিজাইনৰ ভিন্নতা আছে, বেছিভাগেই বৰ্গক্ষেত্ৰৰ। উন্নয়ন আৰু কৃষি প্ৰকল্পৰ বিভিন্ন বাধাৰ বাবে পুৰাতত্ত্ববিদসকলক এই ঐতিহাসিক আৱিষ্কাৰৰ সীমা চিহ্নিত কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে, যাৰ বাবে তেওঁলোকে চিমেণ্টৰ ব্লক স্থাপন কৰিছে। 

এই সুৰক্ষামূলক দেৱালখন বিভিন্ন ঐতিহাসিক গ্ৰন্থতো বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়, যেনে &quot;আলেকজেণ্ডাৰ বান্ধ&quot;, &quot;অনুশিৰভান বান্ধ&quot;, &quot;ফিৰোজ বান্ধ&quot;, আৰু &quot;গোলেস্তানৰ সুৰক্ষামূলক দেৱাল।&quot; 

১৯৭১ চনত প্ৰত্নতত্ত্ববিদৰ দলটোৰ নেতৃত্ব দিয়া ড° কিয়ানীয়ে বিশ্বাস কৰে যে এই দেৱালখন পাৰ্থিয়ান বংশৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। [[চীন]]ৰ প্ৰাচীৰৰ সমসাময়িক আৰু পিছলৈ ছাছানিড যুগত (খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয়ৰপৰা ৭ম শতিকালৈকে) মেৰামতি আৰু পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।

==প্ৰাকৃতিকভাৱে আকষৰ্ণীয় স্থান==
* আজি গল হ্ৰদ
* আলা গল হ্ৰদ।
* আলমা গল হ্ৰদ
* চেহেলচাই অৰণ্য।
* গোলেষ্টান অৰণ্য
* গনবাদ ঘোঁৰা দৌৰ কেন্দ্ৰ

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}
==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
==External links==
{{commons category-inline|Gonbad-e Kavus}}
* [http://www.payvand.com/news/05/oct/1231.html Iran plans to begin preservation work on the tower.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110522022227/http://www.payvand.com/news/05/oct/1231.html |date=22 May 2011 }}

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]</text>
      <sha1>kejzwccb4f6l0xf76hxj64oqjwm40eo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ক'ষ্টা ৰিকা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137844</id>
    <revision>
      <id>634302</id>
      <parentid>619553</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T01:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21806" sha1="k9pvtvsrkum6s0zyp7rd27ozotznebo" xml:space="preserve">{{short description|মধ্য আমেৰিকাৰ এখন দেশ}}
{{পোখালি}}
&lt;!-- {{about|দেশখন}} --&gt;
{{Use dmy dates|date=October 2025}}
{{Use American English|date=February 2017}}
{{Infobox country
| conventional_long_name = কষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য
| common_name            = কষ্টা ৰিকা
| native_name            = República de Costa Rica &lt;!-- {{native name|es|República de Costa Rica}} Template needs top be fixed --&gt;
| image_flag             = Flag of Costa Rica.svg
| image_coat             = Coat of arms of Costa Rica.svg
| national_motto         = {{lang|es|&quot;¡Vivan siempre el trabajo y la paz!&quot;|italics=on}}&lt;br /&gt;&quot;শ্ৰম আৰু শান্তি চিৰজীৱী হওক!&quot;
| national_anthem        = ''[[National anthem of Costa Rica|Himno Nacional de Costa Rica]]'' (National anthem of Costa Rica)&lt;br /&gt;&quot;কষ্টা ৰিকাৰ জাতীয় সংগীত&quot;&lt;div style=&quot;padding-top:0.5em&quot;&gt;{{center|[[File:Costa Rica National Anthem.ogg]]}}&lt;/div&gt;
| image_map              = CRI orthographic.svg
| image_map2             =
| capital                = [[San José, Costa Rica|ছান হোছে]]
| coordinates            = {{Coord|9|56|N|84|5|W|type:city}}
| largest_city           = capital
| official_languages     = [[Costa Rican Spanish|স্পেনীয়]]
| languages2             =
| languages2_type        = অন্যান্য কথিত ভাষা
| ethnic_groups          = {{vunblist
| 83.6% [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]] বা [[Mestizo|মেষ্টিজো]]
| 6.7% [[Mulatto|মূলাটো]] (মিশ্ৰ [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]] আৰু [[White Latin Americans|শ্বেতাংগ]])
| 2.4% [[Indigenous peoples of Costa Rica|খিলঞ্জীয়া]]
| 1.1% [[Afro-Costa Rican|কৃষ্ণাংগ]]
| 6.2% অন্যান্য&lt;ref name=&quot;livepopulation.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|title=Live Costa Rica Population Clock 2017 – Population of Costa Rica Today|website=www.livepopulation.com|access-date=6 August 2017|archive-date=4 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|url-status=live|archivedate=4 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160104210502/https://www.livepopulation.com/country/costa-rica.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
}}
| ethnic_groups_year     = 2021&lt;ref name=CIA /&gt;
| religion_year          = 2021
| religion_ref           = &lt;ref name=ciep&gt;{{cite news|last1=Murillo|first1=Alvaro|title=Encuesta CIEP-UCR evidencia a una Costa Rica estatista y menos religiosa|url=https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|access-date=8 July 2021|agency=Semanario Universidad|date=7 July 2021|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707133949/https://semanariouniversidad.com/pais/encuesta-ciep-ucr-evidencia-a-una-costa-rica-estatista-y-menos-religiosa/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{unbulleted list|
{{Tree list}}
* 72.6% [[Christianity|খ্ৰীষ্টধৰ্ম]]
** 47.5% [[Catholic Church in Costa Rica|কেথলিক]] ([[State religion|ৰাষ্ট্ৰধৰ্ম]])&lt;ref name=&quot;irf2017&quot;&gt;{{cite web |title=International Religious Freedom Report for 2017 |url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&amp;dlid=281062 |website=www.state.gov |access-date=29 December 2018 |date=2018 |archive-date=23 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210323030648/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2017&amp;dlid=281062 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
** 22.5% [[Protestantism|প্ৰটেষ্টাণ্ট]]
** 2.6% অন্যান্য [[List of Christian denominations|খ্ৰীষ্টান]]
{{Tree list/end}}
|27.0% [[Irreligion in Latin America|কোনো ধৰ্ম নাই]]
|0.4% অন্যান্য
}}
| demonym                = {{hlist|[[Costa Ricans|কষ্টা ৰিকাবাসী]]|Tico(a)}}
| government_type        = একক [[presidential republic|ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]]
| leader_title1          = [[President of Costa Rica|ৰাষ্ট্ৰপতি]]
| leader_name1           = [[Laura Fernández Delgado|ল'ৰা ফাৰ্নাণ্ডেছ ডেলগাডো]]
| leader_title2          = [[Vice President of Costa Rica|প্ৰথম উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]]
| leader_name2           = [[Francisco Gamboa (politician)|ফ্ৰান্সিস্কো গাম্বোৱা]]
| leader_title3          = [[Vice President of Costa Rica|দ্বিতীয় উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি]]
| leader_name3           = [[Douglas Soto|ডাগলাছ ছ'টো]]
| legislature            = [[Legislative Assembly of Costa Rica|বিধানসভা]]
| sovereignty_type       = [[History of Costa Rica#Independence from Spain|স্বাধীনতা]]
| established_event1     = [[Spain|স্পেইন]]ৰ পৰা
| established_date1      = 15 September 1821
| established_event2     = [[First Mexican Empire|প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]]ৰ পৰা
| established_date2      = 1 July 1823
| established_event3     = {{nowrap|[[Federal Republic of Central America|মধ্য আমেৰিকাৰ&lt;br /&gt;সংঘীয় গণৰাজ্য]]ৰ পৰা}}
| established_date3      = 14 November 1838
| established_event4     = [[Constitution of Costa Rica|বৰ্তমানৰ সংবিধান]]
| established_date4      = 7 November 1949&lt;ref name=CIA&gt;{{Cite CIA World Factbook|country=Costa Rica|access-date=4 October 2011}}&lt;/ref&gt;
| established_event5     = স্পেইনৰ স্বীকৃতি লাভ
| established_date5      = 10 May 1850
| area_km2               = 51179.92
| area_rank              = ১২৬তম &lt;!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --&gt;
| percent_water          = 1.05 (২০১৫ চনলৈকে)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=11 October 2020|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development]] (OECD)|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|archive-date=24 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210324133453/https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| population_census_year = 2022
| population_estimate    = 5,160,700&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://worldpopulationreview.com/countries/costa-rica |title=Population of Costa Rica|website=worldpopulationreview |access-date=17 January 2026}}&lt;/ref&gt;
| population_census      = 5,044,197&lt;ref name=&quot;inec_cr&quot;&gt;{{cite web|url=https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|title=National Institute of Statistics and Census of Costa Rica|website=Instituto Nacional de Estadística y Censos de Costa Rica, or INEC|access-date=28 August 2023|date=2022|archive-date=28 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|url-status=live|archivedate=28 August 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230828175018/https://inec.cr/estimaciones-poblacion-vivienda-2022|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2026
| population_estimates   =
| population_estimate_rank = ১২৭তম
| population_density_km2 =
| population_density_sq_mi = 220 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| population_density_rank = ১০৭তম
| GDP_PPP                = {{increase}} $169.034 billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CR&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=238,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2023&amp;ey=2030&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, April 2025 Edition. (Costa Rica) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |access-date=26 April 2025 }}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2025
| GDP_PPP_rank           = ৯০তম
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $31,462&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CR&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = ৬৬তম
| GDP_nominal            = {{increase}} $102.591 billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CR&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2025
| GDP_nominal_rank       = ৮৫তম
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $19,095&lt;ref name=&quot;IMFWEO.CR&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = ৬৪তম
| Gini                   = 47.2 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2022
| Gini_change            = decrease
| Gini_ref               = &lt;ref name=&quot;wb-gini&quot;&gt;{{cite web |url = https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title = Gini Index |publisher = World Bank |access-date = 25 November 2023 |archive-date = 8 June 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20140608054636/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |url-status = live }}&lt;/ref&gt;
| Gini_rank              =
| HDI                    = 0.833
| HDI_rank               = ৬২তম
| HDI_year               = 2023
| HDI_change             = increase
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;UNHDR&quot;&gt;{{Cite web |date=6 May 2025 |title=Human Development Report 2025 |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf |archive-date=6 May 2025 |access-date=6 May 2025 |publisher=[[United Nations Development Programme]]}}&lt;/ref&gt;
| currency               = [[Costa Rican colón|কষ্টা ৰিকান ক'লন]] (Costa Rican colón)
| currency_code          = CRC
| time_zone              = [[Central Time Zone|কেন্দ্ৰীয় সময় অঞ্চল]] (CST)
| utc_offset             = −6
| date_format            = {{nowrap|dd/mm/yyyy}}
| calling_code           = [[Telephone numbers in Costa Rica|+506]]
| cctld                  = [[.cr]]&lt;br /&gt;.co.cr
| recognized_regional_languages = {{hlist|[[Limonese Creole|মেকাটেলিউ]] (Mekatelyu)|[[Bribri language|ব্ৰিব্ৰি]] (Bribri)|[[Jamaican Patois|পেটোৱা]] (Patois)}}
| country_code           =
| today                  = |
}}

'''ক'ষ্টা ৰিকা''' (Costa Rica),{{efn|{{IPAc-en|uk|ˌ|k|ɒ|s|t|ə|_|ˈ|r|iː|k|ə}}, {{IPAc-en|us|audio=En-us-Costa Rica.ogg|ˌ|k|oʊ|s|t|ə|-}}&lt;br/&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;{{IPA|es|kosta ˈrika|-|LL-Q1321 (spa)-flor de colombia (Beat Ruest)-Costa Rica.wav}}; আক্ষৰিক অৰ্থ &quot;সমৃদ্ধ উপকূল&quot;}} আনুষ্ঠানিকভাৱে '''ক'ষ্টা ৰিকা গণৰাজ্য''' (Republic of Costa Rica),{{efn|{{langx|es|República de Costa Rica}}, {{IPA|es|reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika|}}}} [[মধ্য আমেৰিকা]] (Central America)-ত অৱস্থিত এখন দেশ। ইয়াৰ উত্তৰত [[নিকাৰাগুৱা]], উত্তৰ-পূবে [[কেৰিবিয়ান সাগৰ]], দক্ষিণ-পূবে [[পানামা]] আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে [[প্ৰশান্ত মহাসাগৰ]] অৱস্থিত। দক্ষিণে [[কোকোচ দ্বীপ]] (Cocos Island)-ৰ ওচৰত ইয়াৰ [[সামুদ্ৰিক সীমা]] (Maritime boundary) [[ইকুৱেডৰ]]ৰ সৈতে সংযুক্ত। প্ৰায় {{UN Population|ref}} পঞ্চাশ লাখ লোকৰ বাস এই দেশখনৰ মুঠ মাটিকালিৰ পৰিমাণ প্ৰায় {{cvt|51,180|sqkm}}।&lt;ref name=&quot;ignlandarea&quot;&gt;{{Cite web |author=Instituto Geográfico Nacional del Registro Nacional |date=2 July 2021 |title=Actualización en el Cálculo de las Áreas Continental e Insular de Costa Rica |trans-title=Update on the Calculation of the Continental and Insular Areas of Costa Rica |url=https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |website=Sistema Nacional de Información Territorial |language=es |access-date=23 April 2024 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730131629/https://files.snitcr.go.cr/boletines/ACTUALIZACION_DE_LAS_AREAS_CONTINENTAL_E_INSULAR_DE_COSTA_RICA_02_07_2021.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ৰাজধানী তথা সৰ্ববৃহৎ চহৰ [[ছান হোছে, ক'ষ্টা ৰিকা|ছান হোছে]] (San José), য'ত প্ৰায় ৩.৫ লাখ লোক বাস কৰে আৰু ইয়াৰ আশে-পাশৰ মহানগৰীয় অঞ্চলত প্ৰায় ২০ লাখ লোকৰ বাস।&lt;ref name=&quot;worldscapitalcities.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|title=Capital Facts for San José, Costa Rica|date=18 October 2017 |website=World's Capital Cities |access-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413020706/https://www.worldscapitalcities.com/capital-facts-for-san-jose-costa-rica/|archive-date=13 April 2020}}{{Full citation needed|date=October 2018}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০,০০০-ৰ পৰা ৭,০০০ বছৰৰ ভিতৰত কোনো এক সময়ৰ পৰাই [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ প্ৰাক-কলম্বীয় ইতিহাস|ক'ষ্টা ৰিকাত মানুহৰ বসবাস]] (Pre-Columbian history of Costa Rica) আৰম্ভ হৈছিল। ষোড়শ শতিকাত [[স্পেনীয় সাম্ৰাজ্য]] (Spanish Empire)-ই উপনিৱেশ স্থাপন কৰাৰ পূৰ্বে এই অঞ্চলত বিভিন্ন [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ থলুৱা জনগোষ্ঠী]] (Indigenous peoples of Costa Rica)-এ বাস কৰিছিল। ১৮২১ চনত [[প্ৰথম মেক্সিকান সাম্ৰাজ্য]] (First Mexican Empire)-ৰ অংশ হিচাপে স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ আগলৈকে ক'ষ্টা ৰিকা স্পেনীয় সাম্ৰাজ্যৰ এক প্ৰান্তীয় উপনিৱেশ আছিল। ইয়াৰ পিছত ১৮২৩ চনত ই [[মধ্য আমেৰিকাৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় গণৰাজ্য]] (Federal Republic of Central America)-ৰ সদস্য হয় আৰু ১৮৪৭ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীনতা ঘোষণা কৰে। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত দেশখন তুলনামূলকভাৱে স্থিতিশীল স্বৈৰশাসনৰ অধীনত ক্ৰমাৎ আধুনিকীকৰণৰ মাজেৰে আগবাঢ়ে। সেই সময়তে এখন উদাৰ সংবিধান প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু মধ্য আমেৰিকাৰ প্ৰথমখন মুক্ত আৰু নিৰপেক্ষ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Costa Rica - Independence, Democracy, Nature |url=https://www.britannica.com/place/Costa-Rica/Independence |access-date=28 August 2025 |website=Britannica |language=en}}&lt;/ref&gt;

১৯৪৮ চনৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ]] (Costa Rican Civil War)-ৰ পিছত ১৯৪৯ চনত ক'ষ্টা ৰিকাই ইয়াৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ সংবিধান|বৰ্তমানৰ সংবিধান]] (Constitution of Costa Rica) গৃহীত কৰে। এই সংবিধানে [[সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ|সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰ]] (Women's suffrage) প্ৰদান কৰাৰ লগতে সকলো নাগৰিকৰ বাবে বিভিন্ন সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ নিশ্চিত কৰে। লগতে দেশখনে স্থায়ীভাৱে [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ জনসাধাৰণৰ বাহিনী]] (Public Force of Costa Rica)-ৰ বাহিৰে নিয়মীয়া সেনাবাহিনী বিলুপ্ত কৰে আৰু [[সশস্ত্ৰ বাহিনী নথকা দেশৰ তালিকা|স্থায়ী সেনাবাহিনী নথকা]] (List of countries without armed forces) বিশ্বৰ অতি কম সংখ্যক সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|website=El Espíritu del 48|title=Abolición del Ejército|access-date=9 March 2008|language=es|archive-date=9 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|url-status=dead|archivedate=9 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110909091956/http://www.elespiritudel48.org/docu/h013.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=9 June 2009 |url=http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |title=Costa Rica |publisher=World Desk Reference |archive-url=https://web.archive.org/web/20080211185659/http://dev.prenhall.com/divisions/hss/worldreference/CR/defense.html |archive-date=11 February 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=9 June 2009|url=http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&amp;regionSelect=4-Central_Americas|title=Costa Rica|publisher=Uppsala University|archive-date=10 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&amp;regionSelect=4-Central_Americas|archivedate=10 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510015146/http://www.ucdp.uu.se/gpdatabase/gpcountry.php?id=39&amp;regionSelect=4-Central_Americas|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ক'ষ্টা ৰিকা এখন [[ৰাষ্ট্ৰপতিশাসিত গণৰাজ্য]] (Presidential system) আৰু শক্তিশালী তথা সুস্থিৰ গণতান্ত্ৰিক দেশ।&lt;ref name=&quot;seattletimes.com&quot;&gt;{{cite web |date=11 March 2017 |title=Amazon invests in Costa Rica as tiny nation carves out profitable niche in world economy |url=http://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907070223/https://www.seattletimes.com/business/amazon/amazon-invests-in-costa-rica-as-it-carves-itself-a-profitable-niche-in-the-world-economy/ |archive-date=7 September 2019 |access-date=4 August 2017}}&lt;/ref&gt; ১৮৮৬ চনৰ পৰা দেশখনত শিক্ষা বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক। ৰাষ্ট্ৰীয় বাজেটৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ শিক্ষা খণ্ডত ব্যয় কৰা হয়, যি দেশখনৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনৰ (GDP) প্ৰায় ৬.২%—বিশ্বব্যাপী গড় ৩.৮%-তকৈ যথেষ্ট বেছি।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World Bank Open Data |url=https://data.worldbank.org/ |access-date=28 August 2025 |website=World Bank Open Data}}&lt;/ref&gt; পূৰ্বতে কৃষিনিৰ্ভৰ [[ক'ষ্টা ৰিকাৰ অৰ্থনীতি]] (Costa Rican economy) বৰ্তমান বিত্তীয় সেৱা, বিদেশী কোম্পানীৰ কৰ্প'ৰেট সেৱা, ঔষধ উদ্যোগ আৰু [[পৰিৱেশ পৰ্যটন]] (ecotourism)-ক সামৰি বহুমুখী অৰ্থনীতিলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;cinde.org&quot;&gt;{{cite web |title=The Investment Promotion Agency of Costa Rica |url=http://www.cinde.org/en/why/incentives |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |archive-date=7 August 2017 |access-date=7 August 2017 |website=www.cinde.org |archivedate=7 August 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170807232641/http://www.cinde.org/en/why/incentives |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Brierley |first=Tor |date=29 September 2023 |title=Why This Popular Central American Country Is Breaking All Tourism Records Right Now |url=https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117122221/https://www.traveloffpath.com/why-this-popular-central-american-country-is-breaking-all-tourism-records-right-now/ |archive-date=17 January 2024 |access-date=17 January 2024 |website=Travel Off Path |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য়সূত্ৰ ==
{{reflist}}

== টোকা ==
{{notelist}}</text>
      <sha1>k9pvtvsrkum6s0zyp7rd27ozotznebo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তিৰুৱনন্তপুৰম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138217</id>
    <revision>
      <id>634340</id>
      <parentid>627171</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T11:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="314254" sha1="kpyn257fkl5dcg15plrjnl2yhms1zng" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = তিৰুৱনন্তপুৰম
| native_name = '''ত্ৰিবান্দ্ৰম'''
| other_name = অনন্তপুৰী
| settlement_type = [[মহানগৰ]]
| image_skyline = {{multiple image
| total_width = 300
| border = infobox
| perrow = 1/2/2/2/1
| caption_align = center
| image1 = Trivandrum Skyline Cropped.jpg
| alt1 = উত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম
| caption1 = কেন্দ্ৰত টেকন’পাৰ্ক দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ সৈতে উত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম
| image2 = Padmanabhaswamy Temple Thiruvananthapuram.jpg
| alt2 = পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ
| caption2 = [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]
| image3 =
| alt3 = নিয়ামসভা মন্দিৰম
| caption3 = [[নিয়ামসভা মন্দিৰম]]
| image4 = Technopark Phase III Buildings February 2014.jpg
| alt4 = টেকন’পাৰ্ক, ত্ৰিবান্দ্ৰম

| caption4 = [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক তৃতীয় পৰ্যায়]]
| image5 = 01KovalamBeach&amp;Kerala.jpg
| alt5 = কোভালাম সাগৰীয় তীৰ

| caption5 = [[কোভালাম|কোভালাম সাগৰীয় তীৰ]]
| image6 = Kanakakkunnu-palace-trivandrum.jpg
| alt6 = কনকাকুন্নু ৰাজপ্ৰাসাদ
| caption6 = [[কনকাকুন্নু ৰাজপ্ৰাসাদ]]
| image7 = Tvmcentral.jpg
| alt7 = তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন

| caption7 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয়]]
| image8 = Palace of Trivandrum.jpg
| alt8 = কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ
| caption8 = [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]]
}}
| image_flag = File:Thiruvananthapuram Corporation Flag.png
| flag_size = 120px
| image_seal = Seal of Corporation of Thiruvananthapuram by dhevilal.svg
| seal_size =
| nicknames = ভাৰতৰ চিৰসেউজ চহৰ&lt;br /&gt;ঈশ্বৰৰ নিজা ৰাজধানী
| image_map = {{Switcher

|{{maplink|frame=yes|frame-align=center|plain=y|type=shape-inverse|id=Q1186|frame-width=250|frame-height=450|stroke-width=3|frame-lat=10.50|frame-long=76.20|zoom=7|type2=point|coord2={{coord|08|31|26.8|N|76|56|11.8|E}}|marker-size2=medium}}
|কেৰেলাৰ মানচিত্ৰত তিৰুৱনন্তপুৰম

|{{maplink|display=|frame=yes|type=shape-inverse|id=Q7785507|plain=y|title=তিৰুৱনন্তপুৰম|description=|coord=|marker=|zoom=11|stroke-width=2|icon=no|frame-width=300|frame-height=390|frame-align=center|text=তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সীমা দৰ্শোৱা মানচিত্ৰ}}
|তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সীমা মানচিত্ৰ }}
| pushpin_map =
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption =

| coordinates = {{coord|08|31|26.8|N|76|56|11.8|E|type:city_region:IN|display=inline,title}}
| subdivision_type = [[দেশ]]

| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = {{seal|Kerala}}
| subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহ|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা|তিৰুৱনন্তপুৰম]]
| established_title = [[ট্ৰাভাংকুৰ]]ৰ ৰাজধানী
| established_date =
| founder = [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]]
| named_for =
| government_type = পৌৰ [[নিগম]]
| governing_body = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]]

| leader_title1 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|মেয়ৰ]]
| leader_name1 = [[ভি. ভি. ৰাজেশ|এডভোকেট ভি. ভি. ৰাজেশ]] ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]])
| leader_title2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|উপ-মেয়ৰ]]
| leader_name2 = জি. এছ. আশা নাথ ([[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|বিজেপি]])
| leader_title3 = [[সংসদ সদস্য, লোকসভা|সংসদ সদস্য]]
| leader_name3 = [[শশী থাৰুৰ|ড° শশী থাৰুৰ]] ([[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|আই.এন.চি.]])
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 214
| area_metro_km2 = 311
| area_metro_footnotes = 
| total_type =
| area_urban_km2 =
| area_rank = প্ৰথম
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 38.93
| population_footnotes = 
| population_total = 957730
| population_as_of =
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_metro = 1890406
| population_metro_footnotes = 
| population_demonym = ত্ৰিবান্দ্ৰমবাসী
| blank_name = সাধাৰণ ভাষা

| blank_info = [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]
| blank1_name_sec1 = [[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]] (২০২০)
| blank1_info_sec1 = ১৫.৭৭৭ বিলিয়ন [[আমেৰিকান ডলাৰ]]
| blank2_name_sec1 = মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন
| blank2_info_sec1 =
| blank1_name_sec2 = [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]
| blank1_info_sec2 = [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]
| blank2_name_sec2 = আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ
| blank2_info_sec2 = [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]]
| blank3_name_sec2 = ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ
| blank3_info_sec2 = [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]]
| blank4_name_sec2 = [[জলবায়ু]]

| blank4_info_sec2 = Am/Aw ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]])
| timezone1 = [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]]
| utc_offset1 = +৫:৩০

| postal_code_type = [[পিন ক’ড|PIN]]
| postal_code = 695XXX

| area_code = [[ভাৰতৰ দূৰভাষ নম্বৰ|+৯১ ৪৭১-XXXXXXX]]
| registration_plate = * KL-01 তিৰুৱনন্তপুৰম
* KL-22 [[কাজাকুট্টম]]
* KL-15 [[কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰেলা আৰ.টি.চি.]]
* KL-16 [[আট্টিংগল]]
* KL-19 [[পাৰাছালা]]
* KL-20 [[নেইয়াত্তিনকাৰা]]
* KL-21 [[নেদুমাংগাদ]]
* KL-74 [[কাট্টাক্কাদা]]
* KL-81 [[ভাৰকলা]]

| website = {{URL|trivandrum.nic.in}}
}}
{{ভাল প্ৰবন্ধ}}

'''তিৰুৱনন্তপুৰম''' ({{lang-en| Thiruvananthapuram}}, {{lang-ml|തിരുവനന്തപുരം}}) ভাৰতৰ [[কেৰেলা]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চহৰ। এই চহৰৰ আন এটা নাম '''ত্ৰিবান্দ্ৰম'''। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]]ৰ জনসংখ্যা আছিল ৯,৫৭,৭৩০ জন।&lt;ref name=&quot;citypop&quot;&gt;{{cite web |title=General Information |url=https://tmc.lsgkerala.gov.in/index.php/en/general-information |website=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |publisher=Government of Kerala |access-date=12 February 2025}}&lt;/ref&gt; এই চহৰখন ২১৪.৮৬ বৰ্গ কিলোমিটাৰ অঞ্চলজুৰি বিস্তৃত। ই কেৰেলাৰ আটাইতকৈ বেছি জনসংখ্যা থকা চহৰ।&lt;ref name=&quot;districtprofile&quot;&gt;{{cite web |title=About District |url=https://trivandrum.nic.in/en/about-district/ |website=District Administration Thiruvananthapuram |access-date=12 February 2025}}&lt;/ref&gt; আনহাতে, ৫৪৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ এলেকাৰে গঠিত বৃহত্তৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চল]]ৰ জনসংখ্যা ১৭ লাখতকৈও অধিক।&lt;ref name=&quot;uapop&quot;&gt;{{cite web |title=A -4 TOWNS AND URBAN AGGLOMERATIONS CLASSIFIED BY POPULATION SIZE CLASS IN 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42876/download/46544/CLASS_I.xlsx |website=Census India |publisher=Government of India |access-date=12 February 2025}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতৰ অতি কমসংখ্যক চহৰৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম অন্যতম, যি একেলগে বহুকেইটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এই চহৰখন এখন ৰাজধানী চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://trivandrum.nic.in/en/about-district/ | title=About District | District Thiruvananthapuram, Government of Kerala | India }}&lt;/ref&gt; ই এখন ঐতিহাসিক ঐতিহ্যবাহী চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.outlookmoney.com/retirement/spend/travel/discovering-thiruvananthapuram-a-blend-of-culture-nature-and-heritage | title=Discovering Thiruvananthapuram: A Blend of Culture, Nature, and Heritage | date=13 January 2025 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ লগতে ই এখন সাগৰীয় বাণিজ্যিক চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://vizhinjamport.in/visl/ | title=About Vizhinjam International Seaport Limited (VISL) }}&lt;/ref&gt; এই চহৰখন এক [[তথ্য প্ৰযুক্তি]] কেন্দ্ৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://technopark.in/discover-technopark-the-iconic-it-park-in-trivandrum | title=Discover Technopark: The Iconic IT Park in Trivandrum }}&lt;/ref&gt; ই এখন [[মহাকাশ গৱেষণা]] চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/VSSC.html | title=Vikram Sarabhai Space Centre (VSSC) }}&lt;/ref&gt; চহৰখন প্ৰতিৰক্ষা আৰু মটৰগাড়ী প্ৰযুক্তিৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://neosciencehub.com/thiruvananthapurams-rise-as-a-global-automotive-hub/ | title=Thiruvananthapuram's Rise as a Global Automotive Hub - Neo Science Hub | date=5 September 2024 }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি ই এখন [[জৈৱ বিজ্ঞান]] চহৰ&lt;ref&gt;{{Cite web | title=BIO 360 | url=https://www.bio360.in/ | access-date=2025-08-18 | website=Bio360.in}}&lt;/ref&gt; আৰু পৰ্যটন চহৰ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/thiruvananthapuram | title=Thiruvananthapuram Tourism }}&lt;/ref&gt; চহৰখন বিভিন্ন গৱেষণা তথা উন্নয়নমূলক প্ৰতিষ্ঠানৰ বাবেও জনাজাত। সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে এই চহৰখন এক বিৰল স্থান। কাৰণ ইয়াৰ মূল চহৰ কেন্দ্ৰৰ একেবাৰে ওচৰতে এটা [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]] আৰু এটা [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গভীৰ সাগৰীয় বন্দৰ]] অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Draft EIA Report for Vizhinjam Port (Phase III) |url=https://kspcb.kerala.gov.in/assets/uploads/widget/public_hearing_files/Vizhinjam_Port_(Phase_IIIII)_-Draft_EIA_Report.pdf | website = Vizhinjam Port Official Website | publisher = L&amp;T, VISL, Government of Kerala | date = 15 June 2021 | access-date = 15 August 2024 | page = 36}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত আৰু মূল ভূ-খণ্ডৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশৰ ওচৰত তিৰুৱনন্তপুৰম অৱস্থিত। এই বন্দৰ চহৰখন অতি ব্যস্ত পূব-পশ্চিম সাগৰীয় জাহাজ পথৰপৰা ১০ সাগৰীয় মাইল (nmi) নিলগত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite web
 | title = Environment compliance Report
 | url = https://www.adaniports.com/-/media/Project/Ports/PortsAndTerminals/Vizhinjam-Port-Documents/Environment-Compliance-Report/Previous-Environment-Compliance-Report/Compliance-Report_VISL_Oct-2022-Mar-2023.pdf
 | website = Adani Ports
 | publisher = VISIL, Government of Kerala
 | date = 2021-06-15
 | access-date = 2024-08-15
 | page = 45
}}&lt;/ref&gt; এই চহৰখনতে ভাৰতৰ প্ৰথমটো গভীৰ সাগৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰান্স-শ্বিপমেণ্ট বন্দৰ অৱস্থিত। ইয়াৰ নাম [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]]।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2032811#:~:text=The%20Union%20Minister%20of%20Ports,port%20in%20Vizhinjam%2C%20Kerala%20today | title=Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam- India's first deep water Container Transhipment Port|website=Pib.gov.in }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ ভূ-খণ্ড চাপৰ উপকূলীয় পাহাৰেৰে ঢৌ খেলোৱা।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kapoor |first1=Subodh |title=The Indian encyclopaedia : biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific |date=2002 |publisher=Cosmo Publications |location=New Delhi |isbn=8177552570 |url=https://books.google.com/books?id=0Ukyp-gbtHcC}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম ইয়াৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ বাবেও জনাজাত। এই চহৰখন স্বাতী তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মাৰ সংগীত সাধনাৰ সৈতে জড়িত। বিখ্যাত চিত্ৰশিল্পী [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ কলাত্মক ঐতিহ্যৰ বাবেও চহৰখন বিখ্যাত। উলূৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ, কুমাৰন আছান, চি ভি ৰমন পিল্লাই আৰু নাৰায়ণ গুৰুৰ দৰে ব্যক্তিসকলে ইয়াৰপৰাই মালায়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত বিশেষ অৱদান আগবঢ়াইছিল। এই চহৰখনতে বিখ্যাত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] অৱস্থিত। এই মন্দিৰটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ চহকী মন্দিৰ হিচাপে পৰিচিত।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/richest-hindu-temple | title=Richest Hindu temple | work=Guinness World Records }}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম অঞ্চলটো পূৰ্বতে আয় সাম্ৰাজ্যই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ সামন্ত আছিল।&lt;ref name=&quot;vizhis3&quot;/&gt; দ্বাদশ শতিকাত এই অঞ্চলটো বেণ্ড সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে।&lt;ref name=&quot;vizhis3&quot;/&gt; অষ্টাদশ শতিকাত ৰজা [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]]ই এই ভূ-খণ্ড বিস্তাৰ কৰে। তেওঁ [[ট্ৰাভাংকুৰ]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমক ইয়াৰ ৰাজধানী পাতে।&lt;ref name=&quot;history1&quot;&gt;{{cite book |last1=Boland-Crewe |first1=Tara |last2=Lea |first2=David |title=The Territories and States of India |date=2003 |publisher=Routledge |isbn=9781135356255 |url=https://books.google.com/books?id=M2uPAgAAQBAJ |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৭৫৫ চনত পুৰক্কাঁড়ৰ যুদ্ধত কেলিকটৰ শক্তিশালী জামোৰিনক পৰাস্ত কৰি ট্ৰাভাংকোৰ কেৰেলাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্য হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;AHoT 162&quot;&gt;{{cite book |last1=Shungoony Menon |first1=P. |title=A History of Travancore from the Earliest Times |date=1878 |publisher=Higgin Botham &amp; Co. |location=Madras |pages=[https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog/page/n212 162]–164 |url=https://archive.org/details/ahistorytravanc00menogoog |access-date=5 May 2016 |language=en |format=pdf}}&lt;/ref&gt; ১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা লাভৰ পিছত তিৰুৱনন্তপুৰম ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। পিছত ১৯৫৬ চনত নতুন [[কেৰেলা]] ৰাজ্য গঠন হোৱালৈকে ই ৰাজধানী হৈয়েই থাকে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Abram |first1=David |last2=Edwards |first2=Nick |title=The Rough Guide to South India |date=2003 |publisher=Rough Guides |isbn=9781843531036 |page=306 |url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Padmanabhan |first=N |title=Formation of Kerala Society and Culture |publisher=University Of Calicut, Distant Education |year=2011 |pages=5 |language=English}}&lt;/ref&gt;

তিৰুৱনন্তপুৰম এক উল্লেখযোগ্য শৈক্ষিক আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]], এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত বহুতো স্কুল-কলেজ আছে। চহৰখনত ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান আৰু [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ অধীনস্থ [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] অৱস্থিত। তদুপৰি ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ আৰু ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ (IISER) এটা চৌহদ ইয়াত আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dqweek.com/thiruvananthapuram-one-of-the-souths-hottest-it-hubs/ |title=Thiruvananthapuram: One of the South's Hottest IT Hubs-DQWeek |website=Dqweek.com |date=23 April 2015 |access-date=20 December 2017}}&lt;/ref&gt; এই চহৰখনৰপৰাই ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণি হৈছিল। ইয়াত লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। চহৰখনত 'টুঞ্জ এনিমেচন ইণ্ডিয়া' আৰু 'টাটা এলেক্সি লিমিটেড'ৰ দৰে সংবাদ মাধ্যম প্ৰতিষ্ঠান আছে। লগতে মালায়ালম ছবিৰ অন্যতম প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ’ 'চিত্ৰাঞ্জলী ফিল্ম ষ্টুডিঅ’' ইয়াত অৱস্থিত। কাজাকুট্টমত থকা 'কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ' পাৰ্ক' হৈছে ভাৰতৰ প্ৰথমটো তথ্য-মনোৰঞ্জন ঔদ্যোগিক উদ্যান।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Prasanna |first1=Laxmi |title=With centres nod, foundation stone laid for KINFRA's second phase IT/ ITES Park in Thiruvananthapuram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/With-centres-nod-foundation-stone-laid-for-KINFRAs-second-phase-IT/-ITES-Park-in-Thiruvananthapuram/articleshow/55586474.cms |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=23 November 2016}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত 'দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া'ই কৰা এক ক্ষেত্ৰভিত্তিক সমীক্ষাত তিৰুৱনন্তপুৰমক কেৰেলাৰ ভিতৰত বাস কৰিবলৈ আটাইতকৈ উত্তম চহৰ বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |newspaper=The Times of India |title=Thiruvananthapuram best Kerala city to live in: Times survey |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Thiruvananthapuram-best-Kerala-city-to-live-in-Times-survey/articleshow/11703099.cms |access-date=5 August 2016}}&lt;/ref&gt; ২০১৩ চনত 'ইণ্ডিয়া টুডেই' চলোৱা এক সমীক্ষাত চহৰখনে ভাৰতৰ বাসোপযোগী চহৰসমূহৰ ভিতৰত পোন্ধৰ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;India Today survey&quot;&gt;{{cite news |title=India's Best Cities: Winners and Why they made it |url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20130304-india-best-cities-winners-and-why-they-made-it-survey-762219-1999-11-29 |access-date=27 March 2013 |newspaper=India Today |date=22 February 2013}}&lt;/ref&gt; 'জনগ্ৰহ চিটিজেনশ্বিপ এণ্ড ডেম’ক্ৰেচি' কেন্দ্ৰই চলোৱা ভাৰতৰ চহৰ-ব্যৱস্থাৰ বাৰ্ষিক সমীক্ষা অনুসৰি ২০১৫ আৰু ২০১৬ চনত ধাৰাবাহিকভাৱে তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চহৰ হিচাপে বিবেচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Best Indian City&quot;&gt;{{cite news |title=Thiruvananthapuram is the best city in India:Survey |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/mar/02/thiruvananthapuram-is-the-best-city-in-india-survey-1576345.html#:~:text=THIRUVANANTHAPURAM%3A%20Thiruvananthapuram%20retained%20its%20title,on%20a%20scale%20of%2010. |access-date=6 June 2020 |newspaper=The New Indian Express |date=2 March 2017}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনত কৰা একেটা সংস্থাৰে আন এক সমীক্ষাত চহৰখন ভাৰতৰ আটাইতকৈ উন্নত প্ৰশাসনীয় ব্যৱস্থা থকা চহৰ হিচাপে প্ৰথম স্থানত নিৰ্বাচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Best Governed City&quot;&gt;{{cite news |title=Delhi, Mumbai not the best in urban governance, Thiruvananthapuram first |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/delhi-mumbai-not-the-best-in-urban-governance-thiruvananthapuram-ranked-first/story-6zSWlfeb9eE66mOOEgfPwO.html |access-date=17 May 2017 |newspaper=Hindusthan Times |publisher=HT Media Limited |date=28 February 2017}}&lt;/ref&gt;

== নামৰ উৎপত্তি ==
এই চহৰখনৰ নাম [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] শব্দ 'তিৰু-অনন্ত-পুৰম' ({{lang|ml|തിരുവനന്തപുരം}}) ৰপৰা আহিছে। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে &quot;ভগৱান অনন্তৰ চহৰ&quot; (অনন্ত অৰ্থাৎ অসীম, অনাদি বা চিৰন্তন)।&lt;ref name=&quot;Meaning of name&quot;&gt;{{cite web |title=About Thiruvananthapuram |url=http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=158&amp;Itemid=11 |publisher=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |access-date=29 October 2010 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918085703/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=158&amp;Itemid=11 |archive-date=18 September 2010 |archivedate=18 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100918085703/http://www.corporationoftrivandrum.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=158&amp;Itemid=11 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনত অৱস্থিত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ|শ্ৰী পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]ৰ আৰাধ্য দেৱতাৰ নামানুসৰি এই নামকৰণ কৰা হৈছে। সাহিত্য আৰু জনপ্ৰিয় কথনত তিৰুৱনন্তপুৰমক 'অনন্তপুৰী' বুলিও জনা যায়। এই নামটো [[সংস্কৃত ভাষা|সংস্কৃত]] শব্দ 'স্যানন্দুৰাপুৰম'ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে। [[ট্ৰাভাংকোৰ]]ৰ তদানীন্তন মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনালে ৰচনা কৰা কৰ্ণাটকী কীৰ্তনসমূহত ইয়াৰ অৰ্থ &quot;পৰম আনন্দৰ চহৰ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/swati-manuscripts-found/article1836941.ece |title=Swati manuscripts found |newspaper=[[The Hindu]] |access-date=3 August 2016}}&lt;/ref&gt; 

১৯৯১ চনলৈকে চহৰখনক চৰকাৰীভাৱে 'ত্ৰিবান্দ্ৰম' বুলি কোৱা হৈছিল (ত্ৰিবান্দ্ৰম চহৰখনৰ ইংৰাজী ৰূপ আছিল)। ইয়াৰ পিছত চৰকাৰে চহৰখনৰ মূল নাম 'তিৰুৱনন্তপুৰম' পুনৰ বাহাল ৰখাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Balid |first1=Vivek |last2=Chatterji |first2=Miabi |last3=Reddy |first3=Sujani |last4=Vimalassery |first4=Manu |title=The sun never sets : South Asian migrants in an age of U.S. power |date=2013 |publisher=NYU Press |location=New York |isbn=978-0814786437 |page=122}}&lt;/ref&gt; চহৰখনক [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] ভাষাত 'আনন্দপট্টনম' বা 'আনন্দপতম' বুলিও কোৱা হৈছিল। ইয়াৰ অৰ্থও মূল নামটোৰ দৰেই &quot;আনন্দৰ চহৰ।&quot; 


== ইতিহাস ==
[[File:Raja ravivarma painting 50 historic meeting.jpg|thumb|left|১৮৮০ চনৰ আৰম্ভণিত ৰিচাৰ্ড টেম্পল-গ্ৰেনভিল (বাকিংহাম আৰু চান্দোছৰ তৃতীয় ডিউক) তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ অহাৰ সময়ত বিশাখম তিৰুনালে তেওঁক জনোৱা আদৰণি আৰু কাষতে ট্ৰাভাংকোৰৰ আয়িল্যম তিৰুনালে চাই থকাৰ দৃশ্য অংকিত [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ এক চিত্ৰকল্প]]
[[File:TVM Padmanabhaswamy Temple.jpg|thumb|left|[[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ চহকী মন্দিৰ। ]]
[[File:Padmanabhapuram Clock Tower.jpg|left|250px|thumbnail|[[পদ্মনাভপুৰম ৰাজপ্ৰাসাদ]]]]

=== প্ৰাগৈতিহাসিক যুগ ===
তিৰুৱনন্তপুৰম এক তুলনামূলকভাৱে আধুনিক অঞ্চল। ইয়াৰ বাণিজ্যৰ পৰম্পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০ চনৰেপৰা চলি আহিছে।&lt;ref&gt;De Beth Hillel, David (1832). ''Travels'' ([[Madras]] publication).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lord, James Henry (1977). ''The Jews in India and the Far East''; Greenwood Press Reprint; {{ISBN|0-8371-2615-0}}.&lt;/ref&gt; বিশ্বাস কৰা হয় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০৩৬ চনত ৰজা [[চলোমন|ৰজা চলোমন]]ৰ জাহাজসমূহ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[অফিৰ]] (বৰ্তমানৰ [[পুভাৰ]]) নামৰ এটা বন্দৰত চাপিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Business Directory, Kerala |date=1972 |publisher=National Publishers |page=45}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=The March of India, Volume 15, Issues 1–9 |date=1963 |publisher=Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting |url=https://books.google.com/books?id=AUD24pMsKvYC}}&lt;/ref&gt; এই চহৰখন [[মচলা]], [[চন্দন কাঠ]] আৰু [[হাতীৰ দাঁত]]ৰ এক প্ৰধান বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;Ancient Trade in Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |publisher=Technopark Kerala |work=About Thiruvananthapuram |url=http://www.technopark.org/abttvm01.htm |title=Ancient Trade in Thiruvananthapuram |access-date=17 October 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003090427/http://www.technopark.org/abttvm01.htm |archive-date=3 October 2006 |url-status=dead |archivedate=3 October 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061003090427/http://www.technopark.org/abttvm01.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক ইতিহাস কেৰেলাৰ বাকী অংশতকৈ প্ৰায় সম্পূৰ্ণ স্বতন্ত্ৰ আছিল। 

=== প্ৰাচীন যুগ ===
বৰ্তমানৰ কেৰেলা ৰাজ্যৰ দক্ষিণ অঞ্চল (তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু [[আলাপ্পুঝা]]ৰ মাজৰ উপকূলীয় অঞ্চল) আয় ৰাজবংশৰ অধীনত আছিল। এই ৰাজবংশটো [[মাদুৰাই]]ৰ [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ]]ৰ সৈতে অধিক সম্পৰ্কিত আছিল।&lt;ref&gt;KA Nilakanta Sastri&lt;/ref&gt;{{page needed|date=May 2026}} চহৰখনৰ প্ৰাৰম্ভিক শাসকসকল আছিল [[আয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ লোক। বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ অন্তৰ্গত [[ভিঝিনজাম]] নামৰ অঞ্চলটোৱেই তেতিয়া আয় ৰাজবংশৰ ৰাজধানী আছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Woodcock |first1=George |title=Kerala: a portrait of the Malabar coast |date=1967 |publisher=Faber &amp; Faber |page=[https://archive.org/details/keralaportraitof0000wood/page/65 65] |url=https://archive.org/details/keralaportraitof0000wood |url-access=registration |access-date=24 June 2018}}&lt;/ref&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতিকাৰপৰাই ভিঝিনজাম এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ চহৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;vizhis&quot;&gt;{{cite book |last1=Mathew |first1=K S |title=Imperial Rome, Indian Ocean Regions and Muziris: New Perspectives on Maritime Trade |date=2016 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1351997522 |page=27 |url=https://books.google.com/books?id=8iUlDwAAQBAJ |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nayar |first1=K Balachandran |title=In Quest of Kerala: Geography, places of interest, political history, social history, literature |date=1974 |publisher=Accent Publications |page=26 |url=https://books.google.com/books?id=EXIeAAAAMAAJ |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt; আয় ৰাজবংশৰ শাসনকালত তিৰুৱনন্তপুৰমে বহুতো যুদ্ধৰ মুখা-মুখি হৈছিল। সেই সময়ত [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] আৰু [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]] ৰাজবংশই এই বন্দৰ চহৰখন দখল কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছিল।&lt;ref name=&quot;vizhis1&quot;&gt;{{cite news |last1=Babu George |first1=Sarath |title=Vizhinjam in historical perspective |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/vizhinjam-in-historical-perspective/article7468781.ece |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Hindu |date=27 July 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vizhis2&quot;&gt;{{cite news |last1=Mahadevan |first1=G |title=Shedding light on Vizhinjam's golden past |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/shedding-light-on-vizhinjams-golden-past/article5981994.ece |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 May 2014}}&lt;/ref&gt;

=== মধ্য যুগ ===
খ্ৰীষ্টাব্দ ৯২৫-ত ৰজা [[বিক্ৰমাদিত্য বৰগুণ]]ৰ মৃত্যুৰ পাছত আয়সকলৰ গৌৰৱ ম্লান পৰে। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ প্ৰায় সকলো ভূ-খণ্ড [[চেৰা ৰাজবংশ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Proceedings – Indian History Congress |date=1987 |publisher=Indian History Congress |page=187 |url=https://books.google.com/books?id=POltAAAAMAAJ |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;vizhis3&quot;/&gt; দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত চোলসকলে ভিঝিনজাম আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন চলায়।&lt;ref name=&quot;vizhis3&quot;/&gt; এই সময়ছোৱাতে চোলসকলে ভিঝিনজামৰ বন্দৰ আৰু কাণ্ঠালুৰ শালা নামৰ ঐতিহাসিক শিক্ষা কেন্দ্ৰটো ধ্বংস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;kanthalloor&quot;&gt;{{cite news |last1=Haridas |first1=Aathira |title=Chronicles of Kanthalloor Sala which got lost in the mists of time |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/apr/17/chronicles-of-kanthalloor-sala-which-got-lost-in-the-mists-of-time-1802832.html |access-date=9 July 2018 |newspaper=The Times of India |date=17 April 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Roy |first1=Kaushik |title=Military Manpower, Armies and Warfare in South Asia |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=9781317321279 |url=https://books.google.com/books?id=GpNECgAAQBAJ |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt; [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]] নিয়ন্ত্ৰণ কৰা আয় পৰিয়ালৰ এটা শাখা দ্বাদশ শতিকাত [[ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য]]ৰ সৈতে একত্ৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;vizhis3&quot;&gt;{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A |title=Kerala History and its Makers |date=2011 |publisher=D C Books |isbn=9788126437825 |page=35 |url=https://books.google.com/books?id=wnAjqjhc1VcC |access-date=9 July 2018}}&lt;/ref&gt;

[[File:1733 Homann Heirs Map of India - Geographicus - India-homannheirs-1733.jpg|left|thumb|১৭৩৩ চনত হোমেন হেয়াৰ্ছে অংকন কৰা [[মালাবাৰ উপকূল]]ৰ এখন মানচিত্ৰ। মানচিত্ৰত দেখুওৱাৰ দৰে সেই সময়ত ট্ৰাভাংকোৰ কেৱল [[কোল্লাম]] আৰু [[কন্যা কুমাৰী]]ৰ মাজত আবদ্ধ থকা এটা সৰু ভূ-খণ্ড আছিল (বৰ্তমানৰ কেৱল [[তিৰুৱনন্তপুৰম জিলা]] আৰু কন্যাকুমাৰী জিলা)। ]]

=== প্ৰাক-আধুনিক যুগ ===
অষ্টাদশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত ট্ৰাভাংকোৰে [[কোচিন সাম্ৰাজ্য|কোচিন]] পৰ্যন্ত থকা সাম্ৰাজ্যসমূহ উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে লাভ কৰে। ইয়াৰ ফলত ই এখন শক্তিশালী ৰাজ্যত পৰিণত হয় আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰেলাৰ এখন প্ৰধান চহৰ হৈ পৰে। 

বৰ্তমানৰ তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ, জিলা আৰু [[কন্যাকুমাৰী জিলা]] ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ একেবাৰে দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল। প্ৰাচীন আৰু [[মধ্য যুগ|মধ্য যুগত]] এই অঞ্চলসমূহ [[আয় সাম্ৰাজ্য]]ৰ অংশ আছিল।&lt;ref name=&quot;askh&quot;&gt;{{cite book |last1=Sreedhara Menon |first1=A. |title=A Survey of Kerala History |year=2007 |publisher=DC Books |location=Kottayam |isbn=9788126415786 |edition=2007 |url=https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history}}&lt;/ref&gt; বিভিন্ন সময়ত আয় সাম্ৰাজ্যই [[চোল ৰাজবংশ|চোল]] আৰু [[পাণ্ড্য ৰাজবংশ|পাণ্ড্য]]সকলৰ আক্ৰমণ আৰু বিজয়ৰ সন্মুখীন হৈছিল।&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; পিছলৈ মধ্য যুগৰ শেষৰফালে ই [[ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য]]ৰ অংশ হৈ পৰে। এই অঞ্চলটোৱেই খ্ৰীষ্টীয় অষ্টাদশ শতিকাত শক্তিশালী [[ট্ৰাভাংকোৰ]] ৰাজ্য হিচাপে বিস্তাৰ লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt; পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰত [[তামিল লোক|তামিল]]-দ্ৰাবিড় শৈলীৰ স্থাপত্যশৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়। এই স্থাপত্যশৈলীয়ে ইয়াক [[কেৰেলা]]ৰ উত্তৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰ মন্দিৰসমূহৰ স্থাপত্যশৈলিতকৈ পৃথক আৰু অনন্য কৰি তুলিছে।&lt;ref name=&quot;askh&quot;/&gt;

[[File:Thambiran Vanakkam 1578.JPG|left|thumbnail|পৰ্তুগীজ যুগত ১৫৭৮ চনত ভেণ্ডৰ ৰাজধানী কোল্লামত '[[থাম্বিৰান ৱানাক্কাম]]' মুদ্ৰণ কৰা হৈছিল। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাত মুদ্ৰিত প্ৰথমখন কিতাপ হিচাপে ইয়াৰ অভিলেখ আছে। এইখন মধ্য যুগত কেৰেলাত প্ৰচলিত 'লিংগুৱা মালাবাৰ তামোল' ভাষাত লিখা হৈছিল। ]]

=== উত্তৰ-আধুনিক যুগ ===
খ্ৰীষ্টীয় অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে, [[ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল]] লৈ [[কন্নুৰ]]ত থকা [[কোলাথুনাডু]] ৰাজপৰিয়ালৰ একাংশ সদস্যক তোলনীয়া হিচাপে অনা হৈছিল।&lt;ref&gt;Travancore State Manual&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত, উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰে ভেণ্ড সাম্ৰাজ্য লাভ কৰা [[মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মা]]ই কায়ামকুলাম, কত্তাৰাক্কাৰা, কত্তায়ম, চাংগানাছেৰী, মীনাক্কিল, পুঞ্জাৰ আৰু আম্বালাপ্পুঝা আদি সাম্ৰাজ্যসমূহ জয় কৰি নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/publication/360725777|title=(PDF) Royal Titles, Epithets and Kingship: An Archaeological Analysis into the Epigraphical Records of Venad Kings|website=Researchgate.net|access-date=8 June 2026}}&lt;/ref&gt; ১৭২৯ চনত মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাই ট্ৰাভাংকোৰ (থিৰুভিথামকুৰ) দেশীয় ৰাজ্যখন প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কন্যাকুমাৰী জিলাৰ [[পদ্মনাভপুৰম]]ৰপৰা ৰাজধানী স্থানান্তৰ কৰাৰ পাছত ১৭৯৫ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমক নতুন ৰাজধানী পতা হয়।&lt;ref name=&quot;district history&quot;&gt;{{cite web |title=History |url=https://trivandrum.gov.in/history/ |website=District Administration Thiruvananthapuram |publisher=National Informatics Centre, Ministry of Electronics &amp; Information Technology, Government of India |access-date=19 July 2018}}&lt;/ref&gt; মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাৰ শাসনকালত তিৰুৱনন্তপুৰম কেৰেলাৰ এখন আগশাৰীৰ চহৰ হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;Online. Encyclopædia Britannica Inc 2013&quot;&gt;{{Britannica|606138|Thiruvananthapuram}}&lt;/ref&gt;

[[File:A language map of India prepared for the missionary projects at Serampore, 1822.jpg|thumbnail|১৮২২ চনত প্ৰস্তুত কৰা ভাৰতৰ এখন ভাষিক মানচিত্ৰ। ]]

চুবুৰীয়া জমিদাৰী বা সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহ নিজৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ ফলত, সেই ঠাইবোৰৰ শিল্পী আৰু পণ্ডিতসকল তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত চহৰখন এক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। মাৰ্তাণ্ড বাৰ্মাই কুথু, পধকম, [[কথাকলি]], থুল্লাল আৰু [[কুডিয়াট্টম]]কে ধৰি বিভিন্ন মন্দিৰ-কেন্দ্ৰিক শিল্পকলাক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল। ৰামাপুৰথু ৱাৰিয়াৰ আৰু কুঞ্চন নাম্বিয়াৰৰ দৰে প্ৰখ্যাত শিল্পীসকলে তেওঁৰ ৰাজসভাৰ কবি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Gauri Lakshmi Bayi 1998 152–168&quot;&gt;{{cite book |last=Gauri Lakshmi Bayi |first=Aswathi Thirunal |title=Sreepadmanabhaswami Kshetram |year=1998 |publisher=The State Institute Of Languages |location=Thiruvananthapuram |isbn=978-81-7638-028-7 |pages=152–168}}&lt;/ref&gt; ১৭৫৫ চনত পুৰক্কাঁড়ৰ যুদ্ধত কোঝিকোডৰ শক্তিশালী জামোৰিনক পৰাস্ত কৰি ট্ৰাভাংকোৰ কেৰেলাৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰাজ্য হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;AHoT 162&quot;/&gt;

এই সময়ছোৱাতে চহৰখন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বৌদ্ধিক আৰু কলাত্মক কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছিল। ঊনবিংশ শতিকাৰ মাজভাগত মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মা আৰু মহাৰাজ আয়িল্যম তিৰুনালৰ শাসনকালত চহৰখনে সোণালী যুগৰ মুখ দেখিবলৈ পাইছিল। এই সময়ছোৱাতে প্ৰথমখন ইংৰাজী স্কুল (১৮৩৪), জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ বা [[তিৰুৱনন্তপুৰম পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ|পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ]] (১৮৩৭), জেনেৰেল হাস্পতাল (১৮৩৯), অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী আৰু ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ (১৮৭৩) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন মানসিক চিকিৎসালয়ো এই একে সময়তে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত মূলম তিৰুনালৰ (১৮৮৫–১৯২৪) শাসনকালত সংস্কৃত কলেজ, [[আয়ুৰ্বেদ]] কলেজ, আইন কলেজ আৰু মহিলাৰ বাবে এখন দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ কলেজ আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;History of Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |publisher=Govt. of Kerala |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |title=About Corporation |access-date=17 May 2017 |archive-date=2 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502105139/http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |url-status=dead |archivedate=2 May 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170502105139/http://www.corporationoftrivandrum.in/about-corporation |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

=== সমসাময়িক যুগ ===
বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধ আছিল চহৰখনৰ বাবে ব্যাপক ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ যুগ। ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[শ্ৰী মূলম পপুলাৰ এচেম্ব্লী]] আছিল যিকোনো ভাৰতীয় ৰাজ্যৰ ভিতৰত প্ৰথমটো গণতান্ত্ৰিকভাৱে নিৰ্বাচিত বিধান পৰিষদ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of legislative bodies in Kerala-- Sri Mulam Popular Assembly |url=http://keralaassembly.org/history/popular.html |publisher=Keralaassembly |access-date=17 May 2017}}&lt;/ref&gt; কোনো সময়তে [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য]]ৰ প্ৰত্যক্ষ নিয়ন্ত্ৰণত নথকাৰ পিছতো চহৰখনে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰাম]]ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তিৰুৱনন্তপুৰমত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ অতি সক্ৰিয় উপস্থিতি আছিল। ১৯৩৮ চনত ড° [[পট্টভি সিতাৰামায়া]]ৰ সভাপতিত্বত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এখন বৈঠক ইয়াত অনুষ্ঠিত হৈছিল। {{cn|date=June 2026}}

[[File:Palace of Trivandrum.jpg|thumb|left|১৯১৫ চনত নিৰ্মিত [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]] আছিল [[ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল]]ৰ চৰকাৰী বাসস্থান।&lt;ref name=&quot;Kowdiar&quot;&gt;{{cite web |title=Kowdiar palace |url=http://www.zonkerala.com/tourism/Kowdiar-Palace-9.html |work=About Kowdiar palace |publisher=Zonkerala |access-date=25 June 2010}}&lt;/ref&gt;]]

১৯২০ চনত ট্ৰাভাংকোৰ অঞ্চলৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা হিচাপে তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰসভা গঠন হয়। ১৯৩১ চনত শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰা [[চিত্ৰ তিৰুনাল বালা ৰামা বাৰ্মা]]ৰ শাসনকালত ১৯৪০ চনৰ ৩০ অক্টোবৰত পৌৰসভাখনক পৌৰ নিগমলৈ (Corporation) ৰূপান্তৰিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;ThiruvananthapuramHistoryIntro&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Municipal Corporation |url=http://www.corporationoftrivandrum.org/ |work=Thiruvananthapuram Municipal Corporation Introduction |publisher=Thiruvananthapuram Corporation, Government of Kerala |access-date=3 January 2011 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916043822/http://www.corporationoftrivandrum.org/ |archive-date=16 September 2010 |archivedate=16 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100916043822/http://www.corporationoftrivandrum.org/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ কাৰ্যকালত চহৰখনে বহুমুখী প্ৰগতিৰ মুখ দেখে। ১৯৩৬ চনৰ &quot;[[মন্দিৰ প্ৰৱেশ ঘোষণা]]&quot; (Temple Entry Proclamation) আছিল সামাজিক মুক্তিৰ এক ডাঙৰ পদক্ষেপ। এই সময়ছোৱাতে ১৯৩৭ চনত [[ট্ৰাভাংকোৰ বিশ্ববিদ্যালয়]] প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, যি পৰৱৰ্তী সময়ত [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] হিচাপে পৰিচিত হয়।&lt;ref name=&quot;University of Kerala History&quot;&gt;{{cite web |title=A Brief History of the University |url=https://keralauniversity.ac.in/history |publisher=University of Kerala |access-date=17 May 2017 |archive-date=6 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706145029/http://www.keralauniversity.ac.in/history |url-status=dead |archivedate=6 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170706145029/http://www.keralauniversity.ac.in/history |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

=== আধুনিক যুগ ===
১৯৪৭ চনত ব্ৰিটিছ শাসনৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে ট্ৰাভাংকোৰে ভাৰতীয় সংঘত যোগদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪৮ চনৰ ২৪ মাৰ্চত [[পট্টম থানু পিল্লাই]]ৰ নেতৃত্বত প্ৰথমটো জনপ্ৰিয় গণতান্ত্ৰিক মন্ত্ৰীসভা গঠন হয়। ১৯৪৯ চনত ট্ৰাভাংকোৰ আৰু ইয়াৰ উত্তৰৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য কোচিন ([[কোচি]]) একত্ৰিত কৰি [[ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন|থিৰু-কোচি]] ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল আৰু তিৰুৱনন্তপুৰমক ইয়াৰ ৰাজধানী পতা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Criminal Justice India Series: Kerala, 2001 |author=West Bengal National University of Juridical Sciences |year=2002 |publisher=Allied Publishers |isbn=978-81-7764-391-6 |page=5 |url=https://books.google.com/books?id=_2r8cLTkmA8C&amp;pg=PA5}}&lt;/ref&gt; ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা চিত্ৰ তিৰুনাল বালা ৰামা বাৰ্মা ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইৰপৰা ১৯৫৬ চনৰ ৩১ অক্টোবৰলৈ ট্ৰাভাংকোৰ-কোচিন সংঘৰ ৰাজপ্ৰমুখ আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত যেতিয়া নতুন [[কেৰেলা]] ৰাজ্য গঠন হয়, তেতিয়া তিৰুৱনন্তপুৰম ইয়াৰ ৰাজধানী হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Movement for a United (Aikya) Kerala |url=https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |website=State Portal of Kerala |publisher=Information &amp; Public Relations Department, Kerala State IT Mission (KSITM), Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=14 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200814232501/https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |url-status=dead |archivedate=14 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200814232501/https://kerala.gov.in/web/guest/united-kerala |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

১৯৬২ চনত [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ লগে লগে তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ অভিলাষী মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ সূতিকাগৃহত পৰিণত হয়। ১৯৬৩ চনত চহৰখনৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত অৱস্থিত [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]]ৰ (VSSC) পৰা প্ৰথমটো ভাৰতীয় মহাকাশ ৰকেট প্ৰস্তুত আৰু উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ (ISRO) কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠান তিৰুৱনন্তপুৰমত স্থাপন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;VSSC Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |publisher=Indian Space Research Organisation |url=http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm |title=VSSC Thiruvananthapuram |access-date=23 May 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060426233653/http://www.isro.org/centers/cen_vssc.htm |archive-date=26 April 2006 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

চহৰখনৰ সাম্প্ৰতিক ইতিহাসৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি আছিল ১৯৯৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথমটো তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান— [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক]]ৰ প্ৰতিষ্ঠা।&lt;ref name=&quot;Technopark Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |publisher=Kerala State IT Mission |url=http://www.keralaitmission.org |title=First IT Park in Kerala |access-date=25 August 2006 |archive-date=3 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210103110342/http://www.keralaitmission.org/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; এই টেকন’পাৰ্ক অঞ্চলটো মাটি-কালিৰ হিচাপত বৰ্তমান আটাইতকৈ ডাঙৰ তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান হিচাপে গঢ়ি উঠিছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The digital challenge: information technology in the development context |year=2003 |publisher=S. Krishna, Shirin Madon by Ashgate Publishing, Ltd. |page=350 |url=https://books.google.com/books?id=GVhMzNSMsLYC&amp;pg=PA350 |isbn=9780754634454}}&lt;/ref&gt; ইয়াত থকা প্ৰায় ৪৫০টা কোম্পানীত প্ৰায় ৬২,০০০ লোক কৰ্মৰত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2020-07-29 |title=Technopark bags high CRISIL rating |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/technopark-bags-high-crisil-rating/article32225885.ece |access-date=2020-09-07 |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

{{wide image|Pattom Skyline panoramo 02.jpg|820px|align-cap=center|চহৰখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত অৱস্থিত [[পট্টম]]ৰ এটা দৃশ্য। পটভূমিত [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] দেখা গৈছে}}
তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন সাগৰৰ পাৰৰ সাতটা পাহাৰৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Rough Guide to South India |year=2005 |author1=David Abram |author2=Rough Guides (Firm) |author3=Nick Edwards |publisher=Rough Guides |page=261 |url=https://books.google.com/books?id=sEhJBfbhTAAC&amp;pg=PA306 |isbn=978-1-84353-103-6}}&lt;/ref&gt; ভাৰতৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ ওচৰত, পশ্চিম উপকূলৰ {{Coord|8.5|N|76.9|E|}} অৱস্থানত এই চহৰখন অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=Falling Rain Genomics, Inc |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/13/Thiruvananthapuram.html |title=Thiruvananthapuram, India Page |access-date=19 March 2008}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ পশ্চিমে [[লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ]] আৰু পূবে [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]] অৱস্থিত। সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা চহৰখনৰ গড় উচ্চতা হৈছে {{cvt|16|ft|m}}।&lt;ref&gt;{{cite web |publisher=[[Indian Institute of Tropical Meteorology]] ([[Pune]]) |url=http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |title=Rainfall Stations in India |access-date=18 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116190118/http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |archive-date=16 January 2009 |archivedate=16 January 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116190118/http://envis.tropmet.res.in/rainfall_stations.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; [[ভাৰতীয় ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ বিভাগ]] (Geological Survey of India) এ তিৰুৱনন্তপুৰমক মধ্যমীয়া ভূঁইকঁপ প্ৰৱণ নগৰীয়া কেন্দ্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে। এই মহানগৰখনক 'ভূমিকম্পীয় মণ্ডল ৩' (Seismic III Zone) ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite map |publisher=[[Geological Survey of India]] |url=http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |title=Seismic zoning map of India |access-date=1 July 2010 |archive-date=15 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130515004653/http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |url-status=dead |archivedate=15 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130515004653/http://www.portal.gsi.gov.in/images/GSIimages/PT_zonation.jpg |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন [[কাৰামানা নদী|কাৰামানা]] আৰু [[কিল্লি নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত। চহৰখনৰ ভিতৰতে [[ভেল্লায়নী হ্ৰদ]], থিৰুৱাল্লা আৰু আক্কুলামৰ দৰে জলাশয় বা কায়েল (backwaters) সমূহ অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kapoor |first1=Subodh |title=The Indian encyclopaedia : biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific |date=2002 |publisher=Cosmo Publications |isbn=9788177552577 |pages=318 |edition=1st}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ মধ্যভাগৰ মাটিৰ প্ৰকাৰ হৈছে মটীয়া বৰণৰ পলসুৱা লেতেৰাইট মাটি (laterite soil), য’ত ফছফেটৰ পৰিমাণ বেছি। প্ৰচুৰ বৰষুণ আৰু আৰ্দ্ৰ জলবায়ুৰ বাবেই এই লেতেৰাইট মাটিৰ সৃষ্টি হয়। চহৰখনৰ পশ্চিম উপকূলীয় অঞ্চলত বালিমীয়া পলসুৱা মাটি পোৱা যায়। আনহাতে, জিলাখনৰ পাহাৰীয়া পূব অংশত গ্ৰেনাইট শিলাৰপৰা উৎপন্ন হোৱা চহকী মটীয়া সাৰুৱা মাটি পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Soil types in Kerala |url=http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |publisher=Kerala Agriculture |access-date=17 May 2017 |archive-date=20 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120113114/http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |url-status=dead |archivedate=20 January 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170120113114/http://www.keralaagriculture.gov.in/htmle/soils/soiltypesdw.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]] মুঠ {{cvt|214.86|km2|sqmi|2}} এলেকাত বিস্তৃত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;citygi&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Corporation General Information |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230094333/http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |archive-date=30 December 2020 |publisher=Corporation of Thiruvananthapuram |access-date=30 July 2026 |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230094333/http://www.corporationoftrivandrum.in/general-information-0 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, বৃহত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চলটো তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম, তিনিখন পৌৰসভা আৰু ২৭খন পঞ্চায়তক লৈ গঠিত।&lt;ref name=&quot;ListofUA&quot;&gt;{{cite web |title=List of Urban Agglomerations of 2011 Census |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |publisher=Government of Kerala |access-date=17 May 2017 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230044541/https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230044541/https://kerala.gov.in/documents/10180/622777/urban |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ভাৰতৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰ হোৱাৰ বাবে, এই চহৰখন দেশৰ দক্ষিণ ভাগৰ সামৰিক পৰিবহণ ব্যৱস্থা (military logistics) আৰু অসামৰিক বিমান পৰিবহণ উভয়ৰে বাবে অতি অপৰিহাৰ্য। তিৰুৱনন্তপুৰমত [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (Southern Air Command) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;Air Command&quot;&gt;{{cite web |title=Southern Air Command Introduction |url=http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&amp;page_type=command&amp;comm_id=5 |publisher=Southern Air Command |access-date=17 May 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134636/http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&amp;page_type=command&amp;comm_id=5 |archive-date=25 January 2018}}&lt;/ref&gt;

===জলবায়ু===
=== জলবায়ু ===
চহৰখনৰ জলবায়ু [[উষ্ণপ্ৰধান চাভানা জলবায়ু]] ([[কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন|কোপেন]]) আৰু [[উষ্ণপ্ৰধান মৌচুমী জলবায়ু]]ৰ সীমান্তত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে, চহৰখনৰ ঋতুসমূহ উষ্ণতাতকৈ কেৱল বৰষুণৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰ কৰে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ উষ্ণতা গোটেই বছৰটোত প্ৰায় স্থিৰ হৈ থাকে। ইয়াত বাৰ্ষিক গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় ৩১–৩২ °C (৮৮–৯০ °F) আৰু গড় সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা প্ৰায় ২৩–২৪ °C (৭৩–৭৫ °F) হয়। দিনৰ ভাগত সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা সাধাৰণতে ৩০ ৰপৰা ৩৪ °C (৮৬–৯৩ °F) ৰ ভিতৰত থাকে। আনহাতে ৰাতিৰ ভাগ গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ হয়, য’ত গড় উষ্ণতা প্ৰায় ২২–২৫ °C (৭২–৭৭ °F) হয়। উষ্ণতা কদাচিত ২০ °C (৬৮ °F) তকৈ তললৈ নামে বা ৩৫ °C (৯৫ °F) তকৈ ওপৰলৈ যায়। ইয়াৰ আৰ্দ্ৰতা বেছি আৰু [[মৌচুমী বায়ু|মৌচুমী]] ঋতুত ই প্ৰায় ৯০% লৈ বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=&quot;Thiruvananthapuram Weather&quot;&gt;{{cite web |publisher=Weatherbase |url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&amp;refer= |title=Thiruvananthapuram Climate |access-date=25 August 2006 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230112740/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&amp;refer= |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230112740/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=017334&amp;refer= |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু]]ৰ পথত থকা প্ৰথমখন চহৰ। জুন মাহৰ আৰম্ভণিতে চহৰখনে প্ৰথম বৰষুণ লাভ কৰে। চহৰখনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় {{cvt|1835|mm}} প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। অক্টোবৰ মাহৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰত্যাৱৰ্তিত উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৰ বাবেও বৰষুণ হয়। ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা শুকান বতৰ আৰম্ভ হয়। চহৰৰ মূল ভাগত এতিয়ালৈকে ৰেকৰ্ড কৰা আটাইতকৈ কম উষ্ণতা আছিল ১৯৭৪ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত {{cvt|10.8|C|F}}। তদুপৰি ২০১৫ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত ১৫.৬ °C উষ্ণতা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল। আনহাতে সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা আছিল ২০১৯ চনৰ ২১ ফেব্ৰুৱাৰীত {{cvt|38.2|C|F}}।&lt;ref name=IMDextremes/&gt; বিমানবন্দৰ অঞ্চলত ৰেকৰ্ড কৰা আটাইতকৈ কম উষ্ণতা আছিল ১৯৭৫ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত {{cvt|12.1|C|F}} আৰু সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা আছিল ১৯৯৮ চনৰ ৫ মে’ত {{cvt|36.3|C|F}}।&lt;ref name=IMDextremes/&gt;

{{Weather box
| location = তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম সীমা ১৯০১–২০২০)
| metric first = Yes
| single line = Yes
| Jan record high C = 36.2
| Feb record high C = 38.2
| Mar record high C = 37.7
| Apr record high C = 38.0
| May record high C = 36.7
| Jun record high C = 35.8
| Jul record high C = 34.0
| Aug record high C = 34.6
| Sep record high C = 35.4
| Oct record high C = 35.2
| Nov record high C = 34.8
| Dec record high C = 36.2
| year record high C = 38.2
| Jan avg record high C = 34.4
| Feb avg record high C = 34.8
| Mar avg record high C = 35.4
| Apr avg record high C = 35.1
| May avg record high C = 34.6
| Jun avg record high C = 32.8
| Jul avg record high C = 32.1
| Aug avg record high C = 32.3
| Sep avg record high C = 33.0
| Oct avg record high C = 32.8
| Nov avg record high C = 33.1
| Dec avg record high C = 34.1
| year avg record high C = 35.9
| Jan high C = 32.4
| Feb high C = 32.8
| Mar high C = 33.5
| Apr high C = 33.3
| May high C = 32.6
| Jun high C = 30.4
| Jul high C = 30.1
| Aug high C = 30.3
| Sep high C = 30.9
| Oct high C = 30.9
| Nov high C = 31.0
| Dec high C = 32.0
| year high C = 31.7
| Jan mean C = 27.5
| Feb mean C = 28.2
| Mar mean C = 29.2
| Apr mean C = 29.5
| May mean C = 29.0
| Jun mean C = 27.5
| Jul mean C = 27.0
| Aug mean C = 27.2
| Sep mean C = 27.5
| Oct mean C = 27.4
| Nov mean C = 27.3
| Dec mean C = 27.5
| year mean C =
| Jan low C = 22.3
| Feb low C = 22.9
| Mar low C = 24.3
| Apr low C = 25.1
| May low C = 25.1
| Jun low C = 23.8
| Jul low C = 23.3
| Aug low C = 23.4
| Sep low C = 23.5
| Oct low C = 23.5
| Nov low C = 23.2
| Dec low C = 22.6
| year low C = 23.6
| Jan avg record low C = 23.3
| Feb avg record low C = 23.6
| Mar avg record low C = 24.3
| Apr avg record low C = 25.1
| May avg record low C = 25.1
| Jun avg record low C = 23.8
| Jul avg record low C = 23.3
| Aug avg record low C = 23.4
| Sep avg record low C = 23.5
| Oct avg record low C = 23.5
| Nov avg record low C = 23.2
| Dec avg record low C = 22.6
| year avg record low C = 23.6
| Jan record low C = 10.8
| Feb record low C = 18.1
| Mar record low C = 20.2
| Apr record low C = 20.0
| May record low C = 20.1
| Jun record low C = 20.0
| Jul record low C = 20.2
| Aug record low C = 18.2
| Sep record low C = 20.8
| Oct record low C = 20.1
| Nov record low C = 18.9
| Dec record low C = 18.2
| year record low C = 10.8
| rain colour = green
| Jan rain mm = 17.9
| Feb rain mm = 21.7
| Mar rain mm = 30.6
| Apr rain mm = 122.3
| May rain mm = 213.8
| Jun rain mm = 307.8
| Jul rain mm = 185.2
| Aug rain mm = 161.0
| Sep rain mm = 196.7
| Oct rain mm = 297.2
| Nov rain mm = 212.8
| Dec rain mm = 68.4
| year rain mm = 1835.3
| Jan rain days = 0.9
| Feb rain days = 1.4
| Mar rain days = 2.2
| Apr rain days = 6.9
| May rain days = 9.1
| Jun rain days = 16.0
| Jul rain days = 13.3
| Aug rain days = 9.9
| Sep rain days = 10.4
| Oct rain days = 13.0
| Nov rain days = 9.8
| Dec rain days = 4.0
| year rain days = 96.9

| time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]]
| Jan humidity = 64
| Feb humidity = 63
| Mar humidity = 66
| Apr humidity = 73
| May humidity = 75
| Jun humidity = 80
| Jul humidity = 79
| Aug humidity = 77
| Sep humidity = 77
| Oct humidity = 80
| Nov humidity = 78
| Dec humidity = 69
| year humidity = 73
| Jan sun = 260.4
| Feb sun = 248.6
| Mar sun = 254.2
| Apr sun = 201.0
| May sun = 192.2
| Jun sun = 129.0
| Jul sun = 136.4
| Aug sun = 164.3
| Sep sun = 180.0
| Oct sun = 173.6
| Nov sun = 165.0
| Dec sun = 217.0
| year sun =
| Jand sun = 8.4
| Febd sun = 8.8
| Mard sun = 8.2
| Aprd sun = 6.7
| Mayd sun = 6.2
| Jund sun = 4.3
| Juld sun = 4.4
| Augd sun = 5.3
| Sepd sun = 6.0
| Octd sun = 5.6
| Novd sun = 5.5
| Decd sun = 7.0
| yeard sun = 6.4
| Jan uv = 11
| Feb uv = 12
| Mar uv = 12
| Apr uv = 12
| May uv = 12
| Jun uv = 12
| Jul uv = 12
| Aug uv = 12
| Sep uv = 12
| Oct uv = 12
| Nov uv = 11
| Dec uv = 10
| source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]] (ৰ’দৰ সময় ১৯৭১–২০০০)&lt;ref name=IMDnormals&gt;
{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205040301/http://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf |title=Station: Thiruvananthapuram Climatological Table 1981–2010 |work=Climatological Normals 1981–2010 |publisher=India Meteorological Department |date=January 2015 |pages=739–740 |access-date=29 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDextremes&gt;
{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf |title=Extremes of Temperature &amp; Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) |publisher=India Meteorological Department |date=December 2016 |page=M1110 |access-date=29 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDsun&gt;{{cite web |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205042602/http://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20%26%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf |archive-date=5 February 2020 |url=https://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20%26%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf |title=Table 3 Monthly mean duration of Sun Shine (hours) at different locations in India |work=Daily Normals of Global &amp; Diffuse Radiation (1971–2000) |publisher=India Meteorological Department |date=December 2016 |page=M-3 |access-date=1 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; টাইম এণ্ড ডেট (শিশিৰাংক, ২০০৫-২০১৫)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.timeanddate.com/weather/india/thiruvananthapuram/climate |title=Climate &amp; Weather Averages in Thiruvananthapuram, Kerala, India |publisher=Time and Date |access-date=19 July 2022}}&lt;/ref&gt;
|source 2 = টকিঅ’ ক্লাইমেট চেণ্টাৰ (গড় উষ্ণতা ১৯৯১–২০২০)&lt;ref name=TCC1&gt;
{{cite web
| url = https://ds.data.jma.go.jp/gmd/tcc/tcc/products/climate/normal/parts/NrmMonth_e.php?stn=43371
| title = Normals Data: Thiruvananthapuram – India Latitude: 8.48°N Longitude: 76.95°E Height: 60 (m)
| publisher = Japan Meteorological Agency

| access-date = 1 December 2022}}&lt;/ref&gt; ৱেদাৰ এটলাছ&lt;ref name=&quot;Weather Atlas&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.weather-atlas.com/en/india/thiruvananthapuram-climate |title=Climate and monthly weather forecast Thiruvananthapuram, India |publisher=Weather Atlas |access-date=13 June 2022 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
| date = August 2010
| source =
| Jan dew point C = 21
| Feb dew point C = 22
| Mar dew point C = 23
| Apr dew point C = 24
| May dew point C = 24
| Jun point C = 24
| Jul dew point C = 24
| Aug dew point C = 24
| Sep dew point C = 24
| Oct dew point C = 24
| Nov dew point C = 24
| Dec dew point C = 23
}}

{{Weather box
| width = auto
| metric first = yes
| single line = yes

| location = [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ|তিৰুৱনন্তপুৰম বিমানবন্দৰ]] (১৯৯১–২০২০)
| Jan record high C = 35.5
| Feb record high C = 35.6
| Mar record high C = 36.2
| Apr record high C = 36.1
| May record high C = 36.3
| Jun record high C = 35.2
| Jul record high C = 33.9
| Aug record high C = 33.7
| Sep record high C = 33.7
| Oct record high C = 35.7
| Nov record high C = 34.4
| Dec record high C = 34.4
| year record high C =
| Jan high C = 31.4
| Feb high C = 32.0
| Mar high C = 32.8
| Apr high C = 33.2
| May high C = 32.5
| Jun high C = 30.7
| Jul high C = 30.1
| Aug high C = 30.1
| Sep high C = 30.5
| Oct high C = 30.7
| Nov high C = 30.9
| Dec high C = 31.3
| year high C = 31.3
| Jan low C = 22.6
| Feb low C = 23.4
| Mar low C = 24.7
| Apr low C = 25.7
| May low C = 25.5
| Jun low C = 24.4
| Jul low C = 23.8
| Aug low C = 24.0
| Sep low C = 24.0
| Oct low C = 24.0
| Nov low C = 23.8
| Dec low C = 23.1
| year low C = 24.1
| Jan record low C = 10.8
| Feb record low C = 16.0
| Mar record low C = 19.0
| Apr record low C = 20.7
| May record low C = 20.7
| Jun record low C = 19.5
| Jul record low C = 20.8
| Aug record low C = 20.5
| Sep record low C = 20.1
| Oct record low C = 19.4
| Nov record low C = 18.8
| Dec record low C = 17.9
| year record low C = 10.8
| rain colour = green
| Jan rain mm = 18.1
| Feb rain mm = 25.2
| Mar rain mm = 28.5
| Apr rain mm = 97.4
| May rain mm = 225.0
| Jun rain mm = 300.3
| Jul rain mm = 180.8
| Aug rain mm = 163.4
| Sep rain mm = 195.3
| Oct rain mm = 277.0
| Nov rain mm = 227.3
| Dec rain mm = 67.9
| year rain mm = 1806.3
| Jan rain days = 0.9
| Feb rain days = 1.5
| Mar rain days = 1.7
| Apr rain days = 6.1
| May rain days = 9.1
| Jun rain days = 15.8
| Jul rain days = 12.7
| Aug rain days = 9.5
| Sep rain days = 9.7
| Oct rain days = 12.3
| Nov rain days = 10.1
| Dec rain days = 3.7
| year rain days = 93.0

| time day = ১৭:৩০ [[ভাৰতীয় প্ৰমাণ সময়|আই.এছ.টি.]]
|Jan humidity=64
|Feb humidity=64
|Mar humidity=67
|Apr humidity=71
|May humidity=74
|Jun humidity=80
|Jul humidity=80
|Aug humidity=80
|Sep humidity=79
|Oct humidity=79
|Nov humidity=76
|Dec humidity=69
|year humidity=74
| source 1 = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]&lt;ref&gt;{{cite web
| url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf
| title = Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020
| publisher = [[ভাৰত বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ]]
| access-date = April 8, 2024
}}&lt;/ref&gt;}}

== জনগাঁথনি ==
{{bar box

|title=তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰ ধৰ্মীয় পৰিসংখ্যা (২০১১)&lt;ref name=&quot;census2011&quot;&gt;{{cite web |title=Population by Religious Community |publisher=Census of India |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |access-date=28 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150913045700/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01.html |archive-date=13 September 2015 |df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ধৰ্ম
|right1=শতাংশ
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[হিন্দু ধৰ্ম]]|darkorange|68.51}}
{{bar percent|[[খ্ৰীষ্ট ধৰ্ম]]|dodgerblue|16.79}}
{{bar percent|[[ইছলাম ধৰ্ম]]|green|13.77}}
{{bar percent|উল্লেখ কৰা নাই|black|0.85}}
{{bar percent|অন্যান্য|grey|0.09}}
&lt;small&gt;অন্যান্য ধৰ্মৰ ভিতৰত [[শিখ ধৰ্ম]], [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]] আৰু অন্যান্য বিশ্বাস অন্তৰ্ভুক্ত (০.০৬%)&lt;/small&gt;
}}

২০১১ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়লৰ সাময়িক ফলাফল অনুসৰি, {{cvt|214|sqkm|sqmi}} মাটি-কালিৰ তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগমৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৯,৫৭,৭৩০ জন।&lt;ref name=&quot;citygi&quot; /&gt; চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আছিল প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত {{cvt|4454|/sqkm|/sqmi}} জন।&lt;ref name=&quot;citygi&quot; /&gt; ২০১১ চনত ইয়াৰ মহানগৰীয় অঞ্চলৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১৬,৮৭,৪০৬ জন।&lt;ref name=&quot;UApop&quot;/&gt; চহৰখনৰ লিংগ অনুপাত হৈছে প্ৰতি ১,০০০ গৰাকী পুৰুষৰ বিপৰীতে ১,০৪০ গৰাকী মহিলা। এই হাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গড়তকৈ অধিক।&lt;ref name=&quot;citygi&quot;/&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৯৩.৭২%।&lt;ref name=&quot;Citycenpop&quot;&gt;{{cite web |title=Provisional Population Totals, Census of India 2011 |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |website=Census of India |access-date=5 December 2017}}&lt;/ref&gt; এই হাৰে সমগ্ৰ ভাৰতৰ গড় সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৪%ক অতিক্ৰম কৰিছে।&lt;ref name=&quot;censusindliter&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.census2011.co.in |title=Population census 2011 |publisher=Census of India 2011, Government of India |access-date=6 December 2011}}&lt;/ref&gt;

এইখন এখন ঐতিহাসিক চহৰ। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ জনসংখ্যাৰ বুজন অংশ [[মালায়ালী লোক|মালায়ালী]] সম্প্ৰদায়ৰ। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত [[তামিল লোক|তামিল]] আৰু উত্তৰ ভাৰতীয় লোকসকল সংখ্যালঘু হিচাপে বসবাস কৰে। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ ৬৮.৫% লোক [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]], ১৬.৭% লোক [[খ্ৰীষ্ট ধৰ্ম|খ্ৰীষ্টান]] আৰু ১৩.৭% লোক [[ইছলাম ধৰ্ম|মুছলমান]]।&lt;ref name=&quot;CityCensus&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Census 2011 data |url=http://www.census2011.co.in/census/city/462-thiruvananthapuram.html |website=Census2011 |access-date=5 December 2017}}&lt;/ref&gt; বাকী থকা জনসংখ্যাৰ ভিতৰত [[জৈন ধৰ্ম|জৈন]], [[ইহুদী ধৰ্ম|ইহুদী]], [[শিখ]], [[বৌদ্ধ]] আৰু অন্যান্য ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.০৬%। লোকপিয়লত ০.৮৫% লোকে নিজৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ কথা উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref name=&quot;CityCensus&quot; /&gt;

ৰাজ্যখনৰ চৰকাৰী ভাষা [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰ প্ৰধান ভাষা।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-12-10 |title=Govt sets deadline for switch to Malayalam |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/government-sets-deadline-for-switch-to-malayalam-thiruvananthapuram/articleshow/105871691.cms |access-date=2025-03-10 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; বিশেষকৈ চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চাকৰিয়ালসকলৰ মাজত ইংৰাজী ভাষাও বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হয়। মালায়ালমৰ পিছতে [[তামিল ভাষা|তামিল]] ভাষা কোৱা লোকৰ সংখ্যা আটাইতকৈ বেছি। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত কমসংখ্যক [[তুলু ভাষা|তুলু]], [[কানাড়া ভাষা|কানাড়া]], [[কোংকণী ভাষা|কোংকণী]], [[মালদ্বীপীয় ভাষা|ধিভেহী]], [[তেলেগু ভাষা|তেলেগু]] আৰু হিন্দী ভাষী লোকো আছে। ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনত [[দৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলৰ লোক|দৰিদ্ৰ্য সীমাৰেখাৰ তলত]] বসবাস কৰা লোকৰ সংখ্যা আছিল ১১,৬৬৭ জন।&lt;ref name=&quot;Urban poor in Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{Cite report |url=http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |title=Study of urban poor in TMC area |work=JNNURM |access-date=9 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110127220331/http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |archive-date=27 January 2011 |url-status=dead |archivedate=27 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110127220331/http://jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/Trivanthapuram/5PartCD.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

শেহতীয়াকৈ তিৰুৱনন্তপুৰমলৈ উত্তৰ ভাৰতৰ বিশেষকৈ [[পঞ্জাব (ভাৰত)|পঞ্জাব]], [[হাৰিয়ানা]], আৰু [[মধ্যপ্ৰদেশ]]ৰপৰা বুজনসংখ্যক শ্ৰমিকৰ আগমন ঘটিছে। একেদৰে পূব ভাৰতৰ মূলতঃ [[পশ্চিম বংগ]] আৰু [[বিহাৰ]]ৰপৰাও বহু শ্ৰমিক ইয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি চুবুৰীয়া দেশ যেনে [[শ্ৰীলংকা]], [[মালদ্বীপ]], [[নেপাল]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰপৰাও অহা বহু লোক চহৰখনত বসবাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Migrants assured of safety |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/collector-assures-migrants-of-camaraderie/article19840707.ece |access-date=5 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=11 October 2017}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==
[[File:Kerala Legislative Assembly, Thiruvananthapuram.jpg|thumb|[[কেৰেলা বিধানসভা]] ভৱন]]
[[তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম|তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম]] বা চমুকৈ টি.এম.চি.য়ে চহৰখনৰ ১০০টা ৱাৰ্ডৰ পৌৰ আন্তঃগাঁথনি পৰিচালনা আৰু তদাৰক কৰে।&lt;ref name=&quot;citad&quot;&gt;{{cite web |title=Administration |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |website=Thiruvananthapuram Corporation |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134552/http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134552/http://www.corporationoftrivandrum.in/administration |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; প্ৰতিটো ৱাৰ্ডৰপৰা এজনকৈ পৌৰ সদস্য বা কাউন্সিলৰ পৌৰ নিগমলৈ নিৰ্বাচিত হয়। টি.এম.চি.ৰ হাতত চহৰখনৰ স্থানীয় চৰকাৰ হিচাপে কাম কৰাৰ ক্ষমতা থাকে।&lt;ref name=&quot;orgst&quot;&gt;{{cite web |title=Institutional Setup of Corporation of Thiruvananthapuram |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |website=Thiruvananthapuram Corporation |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=10 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180110115420/http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |url-status=dead |archivedate=10 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180110115420/http://www.corporationoftrivandrum.in/organisational-structure |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পৌৰ নিগমৰ মুৰব্বী হৈছে মেয়ৰ। তেওঁক নিৰ্বাচিত কাউন্সিলৰসকলৰ মাজৰপৰাই বাছনি কৰা হয়। মেয়ৰগৰাকী টি.এম.চি.ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যাৱলীৰ সামগ্ৰিক পৰ্যৱেক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে দায়বদ্ধ। পৌৰ নিগমে ইয়াৰ স্থায়ী সমিতিসমূহৰ জৰিয়তে সেৱাসমূহ আগবঢ়ায়।&lt;ref name=&quot;orgst&quot; /&gt; পৌৰ নিগমৰ সচিবজনক [[কেৰেলা চৰকাৰ|কেৰেলা চৰকাৰে]] নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁ টি.এম.চি.ৰ প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাম কৰে আৰু পৰিষদে গ্ৰহণ কৰা প্ৰস্তাৱৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্তসমূহ কাৰ্যকৰী কৰে। পৌৰ নিগমৰ কাৰ্যাৱলী সাতটা বিভাগৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। এইসমূহ হৈছে ক্ৰমে— অভিযান্ত্ৰিক, স্বাস্থ্য, সাধাৰণ প্ৰশাসন, পৰিষদ, হিচাপ আৰু ৰাজহ বিভাগ।&lt;ref name=&quot;orgstruc&quot;&gt;{{cite web |title=Organisation Structure |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |publisher=Thiruvananthapuram Corporation |access-date=24 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124171252/http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |archive-date=24 January 2018 |archivedate=24 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180124171252/http://www.corporationoftrivandrum.in/sites/default/files/TMC%20-%20Organization%20Structure.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; টি.এম.চি.ৰ বিকেন্দ্ৰিকৃত ভূমিকাৰ বাবে ১১টা আঞ্চলিক কাৰ্যালয় গঠন কৰা হৈছে। এই আঞ্চলিক কাৰ্যালয়সমূহ ফ’ৰ্ট, কাদাকাম্পাল্লী, নেমম, উল্লুৰ, আত্তিপ্ৰা, থিৰুৱাল্লম, কাজাকুট্টম, শ্ৰীকৰ্যম, কুদাপ্পানাকুন্নু, বাত্তিয়ুৰকাভু আৰু ভিঝিনজামত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zonal Operations |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |website=Thiruvananthapuram Corporation |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111002432/http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |url-status=dead |archivedate=11 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111002432/http://www.corporationoftrivandrum.in/zonal-operations |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; টি.এম.চি.ৰ দায়িত্বসমূহৰ ভিতৰত পানী যোগান, পানী নিষ্কাশন আৰু নলা-নৰ্দমা ব্যৱস্থা, অনাময়, কঠিন আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনা আৰু গৃহ নিৰ্মাণ নিয়ন্ত্ৰণ অন্তৰ্ভুক্ত। তিৰুৱনন্তপুৰম উন্নয়ন কৰ্তৃপক্ষ বৃহত্তৰ তিৰুৱনন্তপুৰম অঞ্চলৰ বিধিবদ্ধ পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়নৰ বাবে দায়বদ্ধ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Thiruvananthapuram Development Authority |url=http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |website=Thiruvananthapuram Development Authority |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125074631/http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125074631/http://www.trida.kerala.gov.in/about-us |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

কেৰেলা চৰকাৰৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমত কেৱল স্থানীয় প্ৰশাসনিক সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়ই নহয়, বৰঞ্চ [[কেৰেলা বিধানসভা]] আৰু ৰাজ্যিক সচিবালয়ো অৱস্থিত। এই সচিবালয়খন [[কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয়|কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয় চৌহদ]]ত আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমত দুটা সংসদীয় সমষ্টি আছে। সেই দুটা হৈছে [[আট্টিংগল (লোকসভা সমষ্টি)|আট্টিংগল]] আৰু [[তিৰুৱনন্তপুৰম (লোকসভা সমষ্টি)|তিৰুৱনন্তপুৰম]]। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনে ৰাজ্যিক বিধানসভালৈ পাঁচগৰাকী বিধায়ক ([[বিধায়ক]]) নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Constituencies |url=http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |website=Corporation of Trivandrum |publisher=Information Kerala Mission |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134616/http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134616/http://www.corporationoftrivandrum.in/constituencies |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:Kerala Government Secretariat, Thiruvananthapuram, Kerala, India.jpg|thumb|right|কেৰেলা চৰকাৰী সচিবালয় কেৰেলা চৰকাৰৰ প্ৰশাসনৰ মূল কেন্দ্ৰ]]

=== পৌৰ বিত্তীয় ব্যৱস্থা ===
[[গৃহ নিৰ্মাণ আৰু নগৰ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ চিটিফাইনেঞ্চ (CityFinance) প’ৰ্টেলত প্ৰকাশিত বিত্তীয় তথ্য অনুসৰি,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Municipal Corporation Finance |url=https://www.cityfinance.in/municipal-data/city/thiruvananthapuram |publisher=CityFinance Portal, Ministry of Housing and Urban Affairs |access-date=17 March 2026}}&lt;/ref&gt; ২০২২-২৩ বিত্তীয় বৰ্ষত তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগমে মুঠ ₹৭১৩ কোটি (৮৬ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ) ৰাজহ সংগ্ৰহ আৰু মুঠ ₹৫৮৬ কোটি (৭১ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ) ব্যয়ৰ খতিয়ান দাঙি ধৰিছিল। এই মুঠ ৰাজহৰ প্ৰায় ২৩.৬% কৰ ৰাজহৰপৰা আহিছিল। আনহাতে, এই বিত্তীয় বৰ্ষত পৌৰ নিগমে অনুদান হিচাপে ₹৪৭৬ কোটি লাভ কৰিছিল। 

=== আইন-শৃংখলা ===
তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী চহৰখনৰ প্ৰধান আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থা। ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন আৰক্ষী আয়ুক্ত।&lt;ref name=&quot;poli&quot;&gt;{{cite web |title=Governance of District Police, Thiruvananthapuram City |url=http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |website=District Police Office, Thiruvananthapuram City |publisher=State Police Computer Centre |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134455/http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134455/http://www.tvmcitypolice.gov.in/thiruvananthapuram-city-police/about-us/governance |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী [[কেৰেলা আৰক্ষী]]ৰ এটা শাখা। ইয়াৰ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ [[কেৰেলা গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ হাতত থাকে। তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী হ’ল কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰক্ষী সংমণ্ডল। এই সংমণ্ডলটো চাৰিটা উপ-সংমণ্ডল কাৰ্যালয় আৰু ২৪খন আৰক্ষী থানাৰে গঠিত। ইয়াত অনুমোদিত আৰক্ষী কৰ্মীৰ সংখ্যা হৈছে ৩,৫০০ গৰাকী।&lt;ref name=&quot;kerpol&quot;&gt;{{cite web |title=Work study report on Police Department |url=https://www.kerala.gov.in/documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |format=PDF |publisher=Government of Kerala |access-date=24 January 2018 |archive-date=30 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230043540/https://kerala.gov.in//documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |url-status=dead |archivedate=30 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201230043540/https://kerala.gov.in//documents/10180/3328a672-d76d-4d76-b1aa-f407edaa3662 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পূজাপ্পুৰাত অৱস্থিত কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰখন হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ পুৰণি কাৰাগাৰ। লগতে এইখন কেৰেলা কাৰাগাৰ আৰু সংশোধনমূলক সেৱাৰ মুখ্য কাৰ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prisons Headquarters Poojappura |url=http://www.keralaprisons.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=69&amp;Itemid=74 |website=Kerala prisons and correctional services |publisher=Government of India, Ministry of Communications and Information Technology |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134533/http://www.keralaprisons.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=69&amp;Itemid=74 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;


=== সামৰিক আৰু কূটনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ ===
[[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (Southern Air Command) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় এই চহৰখনত অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;SAC&quot;&gt;{{cite web |title=Southern Air Command Introduction |url=http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&amp;page_type=command&amp;comm_id=5 |website=Official Home Page of Indian Air Force |publisher=Indian Air Force |access-date=24 January 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134636/http://indianairforce.nic.in/show_command.php?pg_id=32&amp;page_type=command&amp;comm_id=5 |archive-date=25 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Schoolchildren get a 'Command'ing view |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/jan/20/schoolchildren-get-a-commanding-view-1759300.html |access-date=24 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=20 January 2018}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমত ৰাজ্যিক সশস্ত্ৰ আৰক্ষীৰ দুটা বেটেলিয়ান আৰু [[কেন্দ্ৰীয় ৰিজাৰ্ভ আৰক্ষী বল]]ৰ (CRPF) এটা গোট আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Armed Police Head Quarter |url=http://www.keralapolice.org/wings/armed-police/armed-police-head-quarter |website=Kerala Police |publisher=State Police Computer Centre, SCRB, Thiruvananthapuram. |access-date=24 January 2018}}&lt;/ref&gt; চি.আৰ.পি.এফ.ৰ এটা গ্ৰুপ হেডকুৱাৰ্টাৰ (GHQ) কাল্লিপুৰমত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=G |first1=Ananthakrishnan |title=CRPF religion head count |url=https://www.telegraphindia.com/1120722/jsp/frontpage/story_15758048.jsp |archive-url=https://web.archive.org/web/20120725025842/http://www.telegraphindia.com/1120722/jsp/frontpage/story_15758048.jsp |url-status=dead |archive-date=25 July 2012 |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Telegraph |date=22 July 2012}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত [[কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল]]ৰ (CISF) তিনিটা গোট আৰু [[সীমা সুৰক্ষা বল]]ৰ (BSF) ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ (SHQ) আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ পানগোডত এটা ডাঙৰ সামৰিক ছাউনী আছে। ইয়াত [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ কেইটামান ৰেজিমেণ্ট নিয়োজিত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Up-close look at military weapons |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Up-close-look-at-military-weapons/article14574294.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=17 August 2016}}&lt;/ref&gt;

চহৰখনত [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]ৰ এটা পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় (Consulate) অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=UAE Consulate Thiruvananthapuram Kerala |url=http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |website=Consulate of United Arab Emirates |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125134447/http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125134447/http://uaeconsulate-kerala.com/demo/about-consulate.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; লগতে [[মালদ্বীপ]]ৰ এটা পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় ইয়াত আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Consulate of Maldives |url=https://www.consulateofmaldives.in/ |website=Consulate of Maldives in Thiruvananthapuram |publisher=Netindia |access-date=24 January 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত [[শ্ৰী লংকা]], [[ৰাছিয়া]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহ (Honorary Consulates) আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Honorary Consul of Sri Lanka |url=http://slhckerala.org/contactus.php |website=Consulate of Sri Lanka in Kerala |access-date=24 January 2018 |archive-date=25 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125074607/http://slhckerala.org/contactus.php |url-status=dead |archivedate=25 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180125074607/http://slhckerala.org/contactus.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=City needs special zone for diplomatic missions |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/City-needs-special-zone-for-diplomatic-missions/article16771608.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=7 December 2016}}&lt;/ref&gt;

=== জনোপযোগিতা সেৱা ===
কেৰেলা পানী কৰ্তৃপক্ষই চহৰখনত পানী যোগান ধৰে। এই পানীৰ উৎস হৈছে [[কাৰামানা নদী]]।&lt;ref name=&quot;water&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Water Supply |url=http://www.tvmcity.in/water-supply |website=Thiruvananthapuram Smart City |publisher=Municipal Corporation of Thiruvananthapuram |access-date=24 January 2018 |archive-date=7 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181007082049/http://www.tvmcity.in/water-supply |url-status=dead |archivedate=7 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181007082049/http://www.tvmcity.in/water-supply |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বেছিভাগ পানী অৰুভিক্কাৰা আৰু পেপ্পাৰা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ জলাশয়ৰপৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। তাৰ পিছত অৰুভিক্কাৰা পাম্পিং ষ্টেচনত এই পানী শোধন আৰু বিশুদ্ধ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Renovation on at KWA pumping stations |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/renovation-on-at-kwa-pumping-stations/article5829060.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=25 March 2014}}&lt;/ref&gt; ১৯৩৩ চনত কাৰ্যক্ষম হোৱা 'ৱেলিংটন ৱাটাৰ ৱৰ্কছ' ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম পুৰণি চহৰ পানী যোগান আঁচনি।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Wellington Water Works an example of far-sightedness |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/lsquoWellington-Water-Works-an-example-of-far-sightednessrsquo/article16654463.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=31 March 2010}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ লেতেৰা পানী মুত্তথৰা নলা-শোধন প্ৰকল্পত শোধন কৰা হয়। এই প্ৰকল্পটোৱে প্ৰতিদিনে ৩২ নিযুত লিটাৰ আৱৰ্জনা পানী নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=B. Nair |first1=Rajesh |title=Sludge disposal poses a hurdle at Muttathara sewage treatment plant |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/sludge-disposal-poses-a-hurdle-at-muttathara-sewage-treatment-plant/article5078955.ece |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=31 August 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Waste water Management |url=http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |website=Smartcity Thiruvananthapuram |publisher=C-DIT |access-date=24 January 2018 |archive-date=20 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180120160503/http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |url-status=dead |archivedate=20 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180120160503/http://www.tvmcity.in/waste-water-mgmt |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; নলা-নৰ্দমা ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে চহৰৰ এলেকাক সাতটা ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sewerage Scheme (Thiruvananthapuram) Phase – I |url=https://infrastructureindia.gov.in/view-project?p_p_id=viewproject_WAR_Projectportlet&amp;p_p_lifecycle=0&amp;p_p_col_id=column-1&amp;p_p_col_count=1&amp;_viewproject_WAR_Projectportlet_jspPage=%2Fhtml%2Fviewproject%2Fview.jsp&amp;_viewproject_WAR_Projectportlet_ppp=Government+Infrastructure+Projects+%28Traditional+Procurement%29&amp;_viewproject_WAR_Projectportlet_projectId=15303&amp;_viewproject_WAR_Projectportlet_currURL=%2Fprojects-list-by-sector%3Fp_p_id%3Dprojectlistbysector_WAR_Projectportlet%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-1%26p_p_col_count%3D1%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_jspPage%3D%252Fhtml%252Fprojectlistbysector%252Fview.jsp%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_hdSubsectorList%3D%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_keywords%3D%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_advancedSearch%3Dfalse%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_andOperator%3Dtrue%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_orderByCol%3DprojectName%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_orderByType%3Dasc%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_resetCur%3Dfalse%26_projectlistbysector_WAR_Projectportlet_delta%3D75 |publisher=Department of Economic Affairs, Ministry of Finance, Government of India |access-date=24 January 2018}}&lt;/ref&gt; চহৰখনত বিদ্যুৎ যোগান ধৰে কেৰেলা ৰাজ্যিক বিদ্যুৎ ব’ৰ্ড চমুকেই কে.এছ.ই.বি.য়ে (KSEB)।&lt;ref&gt;{{cite news |title=KSEB commissions substation |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/kseb-commissions-substation/articleshow/59745307.cms |access-date=24 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=25 July 2015}}&lt;/ref&gt; অগ্নি নিৰ্বাপক সেৱাসমূহ কেৰেলা অগ্নি নিৰ্বাপক আৰু উদ্ধাৰ সেৱাই পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trivandrum to get modern fire fighting equipment for faster aid |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jul/22/trivandrum-to-get-modern-fire-fighting-equipment-for-faster-aid-1631875.html |access-date=24 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=22 July 2017}}&lt;/ref&gt;

==অৰ্থনীতি==
{{Panorama
| image = File:Trivandrum City North Panorama.jpg
| height = 230
| alt = চহৰখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা টেকন’ভেলীৰ এটা নৈশ দৃশ্য। 
| caption = &lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;চহৰখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশত থকা টেকন’ভেলীৰ এটা নৈশ দৃশ্য।&lt;/div&gt;
}}

[[File:Thiruvananthapuram Infosys campus.JPG|thumb|ইনফোচিছ চৌহদৰ এটা অংশ। তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান তথ্য প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ। ]]
তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌগোলিক স্থানত অৱস্থিত। ই সুয়েজৰপৰা ছিংগাপুৰ সংযোগী সুদূৰ প্ৰাচ্যৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাগৰীয় জাহাজ পথৰপৰা মাত্ৰ ১০ সাগৰীয় মাইল (১৯ কিলোমিটাৰ) নিলগত অৱস্থিত। ইয়াৰ ফলত চহৰখন বিশ্বৰ এক প্ৰধান সামুদ্ৰিক যাতায়াত পথৰ অতি ওচৰত পৰে। এই সুবিধাজনক অৱস্থিতিৰ লগতে নিৰ্ভৰযোগ্য বিদ্যুৎ যোগান, বিশুদ্ধ পানী আৰু দীঘলীয়া উপকূলৰ উপলব্ধতাই চহৰখনৰ ঔদ্যোগিক বিকাশ খৰতকীয়া কৰি তুলিছে। তিৰুৱনন্তপুৰমৰ অৰ্থনীতি মূলত [[তথ্য প্ৰযুক্তি]], শিক্ষা, বাগিছাভিত্তিক খেতি, মহাকাশ বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু [[পৰ্যটন]]ৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত।&lt;ref name=&quot;sceco&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram economy |url=http://www.tvmcity.in/economy |website=Smart City Thiruvananthapuram |publisher=C-DIT Government of Kerala |access-date=1 March 2018 |archive-date=11 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111221337/http://www.tvmcity.in/economy |url-status=dead |archivedate=11 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171111221337/http://www.tvmcity.in/economy |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কেৰেলা ৰাজ্যৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদনত (GDP) তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ অৱদান হৈছে ১০.৩১%।&lt;ref name=&quot;ecrev&quot;&gt;{{cite web |title=Kerala Economic Review |url=https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |website=Government of Kerala |publisher=Kerala State Planning Board |access-date=1 March 2018 |archive-date=20 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200720141140/https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |url-status=dead |archivedate=20 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200720141140/https://kerala.gov.in/documents/10180/ad430667-ade5-4c62-8cb8-a89d27d396f1 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৩.৮৩% অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰেৰে তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বিকাশশীল জিলা।&lt;ref name=&quot;ecrev&quot;/&gt; গোলকীয় [[বিত্তীয় সেৱা]] প্ৰতিষ্ঠান [[মৰ্গান ষ্টেনলি]] (Morgan Stanley) ৰ এক অধ্যয়ন অনুসৰি তিৰুৱনন্তপুৰমে ভাৰতৰ শীৰ্ষ ১০খন সক্ৰিয় আৰু উপভোগী চহৰৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;MorStan&quot;&gt;{{cite web |title=AlphaWise City Vibrancy Index: A Guide to India's Urbanization |page=7 |url=http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |publisher=Morgan Stanley |access-date=1 March 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111122084247/http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |archive-date=22 November 2011 |archivedate=22 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111122084247/http://xa.yimg.com/kq/groups/1090352/898699386/name/City_MS.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলে চহৰখনৰ কৰ্মসংস্থাপনৰ এক বৃহৎ অংশ অধিকাৰ কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;ecrev&quot;/&gt;

[[File:MSC IRINA TRIVANDRUM PORT HD.jpg|thumb|left|alt=খেজুৰ গছৰ মাজেৰে দেখা পোৱা এখন বৃহৎ কণ্টেইনাৰ জাহাজ|২০২৫ চনৰ জুন মাহত বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কণ্টেইনাৰ জাহাজ এম.এছ.চি. 'ইৰিনা' (MSC Irina) তিৰুৱনন্তপুৰমত উপস্থিত হয়। এই আগমনৰ জৰিয়তে জাহাজখনে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দক্ষিণ এছিয়াৰ কোনো বন্দৰত প্ৰৱেশ কৰে]]

তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক প্ৰধান মহাকাশ গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা]]ৰ (ISRO) আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;vssc&quot;&gt;{{cite web |title=Vikram Sarabhai Space Centre (VSSC) |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |website=Indian Space Research Organisation |publisher=Department of Space, Government of India |access-date=1 March 2018 |archive-date=2 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602202050/https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |url-status=dead |archivedate=2 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190602202050/https://www.isro.gov.in/about-isro/vikram-sarabhai-space-centre-vssc |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ, লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ আৰু ইছৰ’ ইনাৰ্ছিয়েল চিষ্টেমছ ইউনিটৰ দৰে মহাকাশ গৱেষণাৰ সৈতে জড়িত চৰকাৰী কেন্দ্ৰসমূহ তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;isrocen&quot;&gt;{{cite web |title=ISRO Centres |url=https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |website=Indian Space Research Organisation |publisher=Department of Space, Government of India |access-date=1 March 2018 |archive-date=29 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180129043646/https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |url-status=dead |archivedate=29 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180129043646/https://www.isro.gov.in/about-isro/isro-centres |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 'ব্ৰহ্মপুত্ৰ এৰ’স্পেচ তিৰুৱনন্তপুৰম লিমিটেড' হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম আগশাৰীৰ মিছাইল একত্ৰীকৰণ (missile integration) আৰু প্ৰতিৰক্ষা উৎপাদন গোট।&lt;ref name=&quot;brahmos&quot;&gt;{{cite news |last1=Chandran |first1=Cynthia |title=Central Industrial Security Force to take over BrahMos security |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/221217/central-industrial-security-force-to-take-over-brahmos-security.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=Deccan Chronicle |date=22 December 2017}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ অন্যান্য উদ্যোগসমূহৰ ভিতৰত ট্ৰাভাংকোৰ টাইটানিয়াম প্ৰডাক্টছ, কেৰেলা অটোম’বাইলছ লিমিটেড, মিলমা (MILMA), ইংলিছ ইণ্ডিয়ান ক্লেইজ, কেলট্ৰন (Keltron), ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰবাৰ ৱৰ্কছ আৰু এইচ.এল.এল. লাইফকেয়াৰ লিমিটেড অন্যতম। 

[[File:Lulumalltrivandrum.jpg|thumbnail|তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এক ঘাইপথৰ দৃশ্য]]
তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান তথ্য প্ৰযুক্তি (IT) আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি সমৰ্থিত সেৱা (ITES) কেন্দ্ৰ। কেৰেলাৰ মুঠ ছফ্টৱেৰ ৰপ্তানিৰ প্ৰায় ৪০-৪৫% কেৱল এই চহৰখনেই যোগান ধৰে।&lt;ref name=&quot;ecrev&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;stone&quot;&gt;{{cite news |url=http://technopark.org/news?id=305 |work=Technopark |title=Kunhalikutty to lay foundation stone for Technopark tomorrow |date=24 February 2016 |archive-date=4 April 2023 |access-date=17 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404165537/https://www.technopark.org/news?id=305 |url-status=dead |archivedate=4 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404165537/https://www.technopark.org/news?id=305 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমত অৰেকল কৰ্প’ৰেচন, নিছান, এইচ.চি.এল. টেক, একচেঞ্চাৰ, এলিয়াঞ্জ টেকন’লজী, এনভেষ্টনেট, টাটা কনচুলটেন্সী ছাৰ্ভিচেছ, ইনফোচিছ, ইউ.এছ.টি. গ্লোবেল, আৰ্নষ্ট এণ্ড ইয়ং, ফ্লাইটেক্সট, গাইডহাউচ, টাটা এলেক্সি, মেকিনছী এণ্ড কোম্পানী, আৰ.আৰ. ডনেলী আৰু কুৱেষ্ট গ্লোবেলৰ দৰে বিশ্বৰ প্ৰধান [[বহুৰাষ্ট্ৰীয় কোম্পানী|বহুৰাষ্ট্ৰীয়]] প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানসমূহ অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;techcomp&quot;&gt;{{cite web |title=Companies in Technopark |url=http://www.technopark.org/company-a-z-listing |website=Technopark |access-date=1 March 2018 |archive-date=27 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227035018/http://technopark.org/company-a-z-listing |url-status=dead |archivedate=27 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180227035018/http://technopark.org/company-a-z-listing |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সজোৱা মাটিকে ধৰি নিৰ্মিত এলেকাৰ (built-up area) হিচাপত তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[টেকন’পাৰ্ক, তিৰুৱনন্তপুৰম|টেকন’পাৰ্ক]] হৈছে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যান।&lt;ref name=&quot;techlarge&quot;&gt;{{cite news |title=Technopark becomes largest IT park in the country |url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/ites/technopark-becomes-largest-it-park-in-the-country/articleshow/28958104.cms |access-date=1 March 2018 |work=Economic Times |date=17 January 2014}}&lt;/ref&gt; প্ৰায় ৪০০টা কোম্পানীত ৫২,০০০ গৰাকী তথ্য প্ৰযুক্তি বৃত্তিধাৰী লোকেৰে ই কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সংস্থাপন ক্ষেত্ৰ।&lt;ref name=&quot;ecrev&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;techcomp&quot; /&gt; অন্যান্য তথ্য প্ৰযুক্তি, সংবাদ মাধ্যম আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদসমূহৰ ভিতৰত কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ’ পাৰ্ক, কিনফ্ৰা এপাৰেল পাৰ্ক, বি-হাব (B-HUB) আৰু চিত্ৰাঞ্জলি ফিল্ম কমপ্লেক্স অন্যতম।&lt;ref name=&quot;kinfra&quot;&gt;{{cite web |title=Kinfra Parks |url=http://kinfra.org/parks |website=Kerala Industrial Infrastructure Development Corporation |publisher=Government of Kerala |access-date=1 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Film city plan on fast track |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/film-city-plan-on-fast-track/article22526150.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=26 January 2018}}&lt;/ref&gt; আনহাতে চহৰখনৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰযুক্তি, [[জৈৱ প্ৰযুক্তি]] আৰু ঔদ্যোগিক চৌহদসমূহৰ ভিতৰত টেকন’চিটি, বায়’ ৩৬০ লাইফ ছায়েন্সেছ পাৰ্ক আৰু ডিজিটেল ছায়েন্স পাৰ্ক অন্যতম। &lt;ref&gt;{{cite news |title=Boost for Life Sciences Park development |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/boost-for-life-sciences-park-development/article19988996.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=S |first1=Unnikrishnan |title=Technopark: Riding smoothly into the future |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/feb/01/technopark-riding-smoothly-into-the-future-1766890.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=1 February 2018}}&lt;/ref&gt;

চহৰখনৰ অৰ্থনীতিত পৰ্যটন খণ্ডই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref name=&quot;Tourists Statistics 2007&quot;&gt;{{cite report |work=Tourism Department, Kerala |url=http://www.keralatourism.org/tourismstatistics/Microsoft%20Word%20-%20Tourist_statistics_for_Internet.pdf |title=Tourism statistics 2007 |access-date=8 May 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=tour&gt;{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S Anil |title=Good news for tourism sector |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/good-news-for-tourism-sector/article22669673.ece |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=7 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report |work=Kerala Tourism |url=http://www.keralatourism.org/destination-wise-foreign-2010.pdf |title=Destination wise foreign tourist visits |access-date=4 August 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াত থকা বিভিন্ন প্ৰাকৃতিক আকৰ্ষণ যেনে— সাগৰীয় তীৰ, [[কেৰেলাৰ জলাশয়|জলাশয় বা কায়েল]] (backwaters), পাহাৰ আৰু বাগিছাসমূহে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনৰ ঐতিহাসিক ঐতিহ্য, ইতিহাস, [[আয়ুৰ্বেদ]], চিকিৎসা পৰ্যটন (medical tourism) আৰু জ্ঞান কেন্দ্ৰসমূহেও বহুসংখ্যক পৰ্যটFormক আকৰ্ষিত কৰে।&lt;ref name=&quot;trvtour&quot;&gt;{{cite news |title=Brainstorming for sustainable tourism |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/sep/27/brainstorming-for-sustainable-tourism-1663732.html |access-date=1 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=27 September 2017}}&lt;/ref&gt; ২০১৬-১৭ বৰ্ষত চহৰখনৰ মাটি-সম্পত্তি ক্ৰয়-বিক্ৰয়, আন্তঃগাঁথনি আৰু খুচুৰা ব্যৱসায় খণ্ডত বিনিয়োগৰ অভূতপূৰ্ব উত্থান ঘটিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Saikiran |first1=KP |title=Realty sees a surge in Kerala |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/realty-sees-a-surge-in-kerala/articleshow/59950656.cms |access-date=1 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=7 August 2017}}&lt;/ref&gt;

=== বন্দৰ-ভিত্তিক উন্নয়ন ===
তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে এখন বাণিজ্যিক বন্দৰ চহৰ। ইয়াত [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] নামৰ এটা গভীৰ সাগৰীয় কণ্টেইনাৰ ট্ৰান্স-শ্বিপমেণ্ট বন্দৰ থকাৰ বাবে প্ৰচুৰ বন্দৰ-ভিত্তিক আন্তঃগাঁথনি গঢ়ি উঠিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Union Minister Shri Sarbananda Sonowal receives First Mother Ship at Vizhinjam - India's first deep water Container Transhipment Port |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2032811 |website=Pib.gov.in|access-date=2025-05-20}}&lt;/ref&gt;

এই বন্দৰটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জাহাজ চলাচল পথৰ একেবাৰে ওচৰত অৱস্থিত। ই অতি ব্যস্ত পাৰস্য উপসাগৰ–মালাক্কা জাহাজ পথৰপৰা মাত্ৰ {{convert|10|to|12|nmi|km}} সাগৰীয় মাইল নিলগত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vallarpadam Port loses out to Colombo on smaller draft, higher charges |url=https://www.hellenicshippingnews.com/vallarpadam-port-loses-out-to-colombo-on-smaller-draft-higher-charges-2/ |publisher=Hellenic Shipping News |archive-date=2 March 2018 |access-date=1 March 2018 |archive-url=https://archive.org |url-status=dead |archivedate=2 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180302050249/https://www.hellenicshippingnews.com/vallarpadam-port-loses-out-to-colombo-on-smaller-draft-higher-charges-2/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক গভীৰতা হৈছে {{Convert|18|to|20|m|ft}}। ইয়াৰ ফলত ইয়াত ডাঙৰ ডাঙৰ কণ্টেইনাৰ জাহাজসমূহ সহজে চাপিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=A Kerala Port with Adani. Why That's a Good Thing |url=https://www.ndtv.com/opinion/a-kerala-port-with-adani-why-thats-a-good-thing-780831 |publisher=NDTV}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বাৰ্থ বা ঘাটসমূহ ২৪,০০০ পৰ্যন্ত টি.ই.ইউ. (TEU - twenty-foot equivalent units) ক্ষমতাৰ জাহাজ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰাকৈ সাজি উলিওৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sailing ahead |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jun/01/sailing-ahead-1611400.html |publisher=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; এই বন্দৰ-ভিত্তিক উন্নয়নে অঞ্চলটোত সামগ্ৰী পৰিবহণ, গুডামঘৰ, জাহাজ সেৱা, সহায়ক আন্তঃগাঁথনি, বাণিজ্য আৰু পৰিবহণ সংযোগ ব্যৱস্থাৰ সক্ৰিয়তা বৃদ্ধি কৰিছে। 

=== ত্ৰিবান্দ্ৰম আউটাৰ ৰিং ৰোড ===
প্ৰস্তাৱিত তিৰুৱনন্তপুৰম বাহ্যিক বৃত্তপথ বা ত্ৰিবান্দ্ৰম আউটাৰ ৰিং ৰোড (ORR) চমুকেই বাহ্যিক এলেকা বিকাশ কৰিড’ৰ (OAGC) বুলিও জনা যায়। এইটো চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ দীৰ্ঘম্যাদী অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে এক প্ৰধান আন্তঃগাঁথনিমূলক পদক্ষেপ। এই কৰিড’ৰটো [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] আৰু নাভাইকুলামৰ মাজত প্ৰায় ৭৮–৮০ কিলোমিটাৰ জুৰি বিস্তৃত হ’ব। ইয়াক নিৰ্ধাৰিত অৰ্থনৈতিক মণ্ডলৰ সৈতে এটা ছয়লেনযুক্ত নিয়ন্ত্ৰিত-প্ৰৱেশ ঘাইপথ হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই প্ৰকল্পৰ মহাপৰিকল্পনাই ৰাজধানী অঞ্চলৰ চাৰিওফালে এক সংহত বিনিয়োগ অঞ্চল গঢ়ি তোলাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে। ইয়াৰ ভিতৰত সামগ্ৰী পৰিবহণ, ঔদ্যোগিক বিকাশ, তথ্য প্ৰযুক্তি, স্বাস্থ্যসেৱা, স্বাস্থ্য পৰ্যটন, সাধাৰণ পৰ্যটন, শিক্ষা আৰু বাণিজ্যিক সেৱাৰ দৰে একাধিক বিশেষ ক্লাষ্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই কেন্দ্ৰিকৃত বিকাশৰ বাবে ভিঝিনজাম, কোভালাম, বেম্বায়াম, মংগলাপুৰম আৰু নেদুমাংগাদৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানসমূহক চিহ্নিত কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ভিঝিনজামত এটা সামগ্ৰী পৰিবহণ কেন্দ্ৰ আৰু উপকূলীয় অঞ্চলত এটা স্বাস্থ্য তথা পৰ্যটন কেন্দ্ৰ গঢ়ি তোলা হ’ব। এই প্ৰকল্পটোৱে ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ, তথ্য প্ৰযুক্তি কৰিড’ৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নেটৱৰ্কৰ মাজত সংযোগ ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত বন্দৰ-ভিত্তিক ঔদ্যোগিক বিকাশ আৰু আঞ্চলিক অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰসাৰণ সুচল হ’ব।&lt;ref name=&quot;OAGC_CRDP&quot;&gt;The Hindu (2020), &quot;New unit to manage growth corridor project&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OAGC_NEWS&quot;&gt;The New Indian Express (2023), &quot;Outer Area Growth Corridor: Eight economic clusters proposed in Thiruvananthapuram&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OAGC_WIKI&quot;&gt;Wikipedia: Outer Ring Road, Thiruvananthapuram&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন ==

[[File:Harverting lotus leafs.jpg|thumb|left|[[ভেল্লায়নী হ্ৰদ]]ৰপৰা পদুম পাত সংগ্ৰহ কৰাৰ এক দৃশ্য। ]]
তিৰুৱনন্তপুৰম ভাৰতৰ এক অন্যতম প্ৰধান পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।&lt;ref name=tour/&gt; চহৰখনৰ ওচৰত অৱস্থিত [[কোভালাম]] আৰু [[ভাৰকলা]] হৈছে অতি জনপ্ৰিয় সাগৰীয় তীৰ চহৰ (beach towns)।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=5 best beach destinations in Kerala for sun, sand, and serenity |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/destinations/5-best-beach-destinations-in-kerala-for-sun-sand-and-serenity/photostory/112710340.cms?picid=112710457 |access-date=2025-03-10 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সাগৰীয় তীৰসমূহৰ ভিতৰত [[পুভাৰ]], [[শংখুমুগম সাগৰীয় তীৰ]], আজিমালা সাগৰীয় তীৰ, [[ভিঝিনজাম]] সাগৰীয় তীৰ আৰু ভেলী সাগৰীয় তীৰ অন্যতম। চহৰখনৰ আন আন দৰ্শনীয় স্থানসমূহ হৈছে [[অগস্ত্যমালা]] বৰ্ষাৰণ্য, [[নিয়াৰ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]], [[কাল্লাৰ]], ব্ৰেম’ৰ, [[পনমুডী]] পাহাৰ, পুভাৰ, [[আঞ্চুথেংগু]] জলাশয় (backwaters), ভাৰকলা ক্লিফ বা পাহাৰীয়া থিয় গড়া আৰু [[কাপ্পিল, তিৰুৱনন্তপুৰম|কাপ্পিল]]-[[এদভা]] হ্ৰদ। {{cn|date=June 2026}}

চহৰখন ইয়াৰ অনন্য স্থাপত্যশৈলীৰ বাবেও জনাজাত। ইয়াত ব্ৰিটিছ আৰু দ্ৰাবিড় প্ৰভাৱযুক্ত [[কেৰেলাৰ স্থাপত্যশৈলী]] দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Timeless built heritage |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/timeless-built-heritage/article2094594.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=11 June 2011}}&lt;/ref&gt; [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]], [[তিৰুৱনন্তপুৰম চিৰিয়াখানা]], [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]], [[কুথিৰা মালিকা|কুথিৰা মালিকা ৰাজপ্ৰাসাদ]], কি্লিমানুৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম গল্ফ ক্লাবৰ ঐতিহ্যবাহী ভৱন ইয়াৰ অন্যতম উদাহৰণ। {{cn|date=June 2026}}

চহৰখনৰ প্ৰধান সংগ্ৰহালয়সমূহৰ ভিতৰত প্ৰিয়দৰ্শিনী [[তাৰাগৃহ]] সংলগ্ন হৈ থকা [[কেৰেলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি সংগ্ৰহালয়]], [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]], [[কেৰেলা মাটি সংগ্ৰহালয়]] আৰু [[কয়িক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ|কয়িক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ সংগ্ৰহালয়]] অন্যতম। আনহাতে [[অগস্ত্যমালা জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চল]]ক [[ইউনেস্কো]] (UNESCO) ৰ [[বিশ্ব জৈৱ-মণ্ডল সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ নেটৱৰ্ক]]ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Agasthyamala |url=http://www.unesco.org/new/en/natural-sciences/environment/ecological-sciences/biosphere-reserves/asia-and-the-pacific/india/agasthyamala/ |website=UNESCO |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt;

== সংস্কৃতি ==

[[File:Napier_Museum_Thiruvananthapuran_DSW_New.jpg|thumb|left|১৮৫৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]]ত প্ৰাচীন চিত্ৰকলা আৰু পুৰাতাত্ত্বিক সমলৰ এক বিশাল সংগ্ৰহ আছে]]
সেউজীয়া প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু বহুতো ৰাজহুৱা উদ্যানৰ উপস্থিতিৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমক &quot;ভাৰতৰ চিৰসেউজ চহৰ&quot; বুলি জনা যায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Evergreen City of India |url=https://www.outlookindia.com/outlookmoney/invest/the-evergreen-city-of-india-1644 |access-date=20 January 2025 |agency=Outlook India |date=17 May 2017|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170517191347/http://www.outlookindia.com/outlookmoney/invest/the-evergreen-city-of-india-1644/ |archive-date=17 May 2017}}&lt;/ref&gt; পূৰ্বৰ শাসকসকলে শিল্প, স্থাপত্য আৰু উদাৰ নীতিৰ বিকাশ সাধন কৰাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম ঐতিহাসিকভাৱে [[দক্ষিণ ভাৰত]]ৰ এক সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ প্ৰমাণস্বৰূপে মহাৰাজ [[স্বাতী তিৰুনাল]] আৰু [[ৰাজা ৰবি বাৰ্মা]]ৰ দৰে প্ৰখ্যাত শিল্পীসকল এই চহৰৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Monarch musician |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/the-monarch-musician/article5504087.ece |access-date=7 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=27 December 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Raja Ravi Varma: The father of Modern Indian Art |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/raja-ravi-varma-320621-2016-04-29 |access-date=7 December 2017 |magazine=India Today |date=28 April 2017 |archive-date=13 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171213185912/http://indiatoday.intoday.in/education/story/raja-ravi-varma/1/654640.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; চহৰখনত [[নাৰায়ণ গুৰু|শ্ৰী নাৰায়ণ গুৰু]], চট্টম্পী স্বামীকাল, আয়্যানকালী, বাক্কম মৌলৱী আৰু চি. ভি. ৰমন পিল্লাইৰ দৰে বিশিষ্ট সমাজ সংস্কাৰকসকলেও জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=India |first1=Office of the Registrar General |last2=Narayanan |first2=Krishnaswamy |title=Census of India, 1971: Series 9: Kerala, Part 6, Issue 1 |year=1973 |publisher=Manager of Publications – India |location=University of Michigan |page=21 |url=https://books.google.com/books?id=k8EXAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt;

মালায়ালম সাহিত্যৰ তিনিগৰাকী প্ৰধান কবিৰ ভিতৰত দুগৰাকী ক্ৰমে [[উলূৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ]] আৰু [[কুমাৰন আছান]] তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ulloor S. Parameswara Iyer |url=http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/Profiles/Ulloor/Html/Ulloorgraphy.htm |website=Kerala Sahitya Akademi website |publisher=Kerala Sahitya Akademi |access-date=7 December 2017 |language=ml}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |title=Talk of the Town |publisher=Penguin Books India, 2008 |isbn=9780143330134 |page=130 |url=https://books.google.com/books?id=Az1XFhjzmUwC |year=2008}}&lt;/ref&gt; চহৰখনত প্ৰতি বছৰে 'কোভালাম সাহিত্য উৎসৱ'ৰ দৰে বাৰ্ষিক সাহিত্য উৎসৱসমূহ অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Hosts Kovalam Literary Fest |url=https://www.keralatourism.org/news/kovalam-literary-fest/1869 |website=Kerala Tourism |access-date=12 December 2017}}&lt;/ref&gt; ১৮২৯ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি ৰাজহুৱা পুথিভঁৰাল [[কেৰেলা ৰাজ্যিক কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল]], তিৰুৱনন্তপুৰম পৌৰ নিগম কেন্দ্ৰীয় পুথিভঁৰাল আৰু [[केৰেলা বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰাল]]ৰ দৰে চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহে সাহিত্যিক বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Keralalibrary |title=Kerala's 188 Years Old Library Is All Set To Become Blind-Friendly |url=https://www.outlookindia.com/website/story/keralas-188-years-old-library-is-all-set-to-become-blind-friendly/302184 |access-date=12 December 2017 |publisher=Outlook Web Bureau |date=25 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Department of Library and Information Science |url=https://www.keralauniversity.ac.in/dept/deptHome.php?deptID=105 |publisher=Kerala University |access-date=12 December 2017}}&lt;/ref&gt;

ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনালৰ দিনৰেপৰা তিৰুৱনন্তপুৰম [[ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী সংগীত]]ৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;classicalmusictvm&quot;&gt;{{cite news |last1=S. Nair |first1=Achuthsankar |title=Music and Thiruvananthapuram |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/the-capital-city-as-a-hub-of-classical-music/article7761426.ece |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=14 October 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=K |first1=Radhakrishnan |title=My Odyssey: Memoirs of the Man behind the Mangalyaan Mission |date=23 November 2016 |publisher=Penguin UK |isbn=9789385990380 |url=https://books.google.com/books?id=WxtwDQAAQBAJ}}&lt;/ref&gt; চহৰখনত দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি উৎসৱ নৱৰাত্ৰী সংগীত উৎসৱ, স্বাতী সংগীতোৎসৱ, সূৰ্য সংগীত উৎসৱ আৰু নীলকণ্ঠ শিৱন সংগীত উৎসৱ আদি বহুতো সংগীত উৎসৱ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক গোটে আয়োজন কৰে।&lt;ref name=&quot;classicalmusictvm&quot; /&gt; ১১১ দিন ধৰি চলা [[সূৰ্য উৎসৱ]] (Soorya Festival) হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কলা আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান।&lt;ref name=&quot;sooryafest&quot;&gt;{{cite news |title=Soorya festival set to begin today |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Soorya-festival-set-to-begin-today/article14991116.ece |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=1 November 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=111-day Surya festival begins today |url=https://indiatimes.com |access-date=12 December 2017 |newspaper=The Times of India |date=20 September 2017}}&lt;/ref&gt; এই উৎসৱত চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ, নাট্য উৎসৱ, নৃত্য, সংগীত, চিত্ৰকলা আৰু ফটোগ্ৰাফী প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;sooryafest&quot; /&gt;

[[File:Iffk 2011 DSCN4617-crop.jpg|thumb|right|কেৰালী থিয়েটাৰ কমপ্লেক্সত ২০১১ চনৰ ১৬সংখ্যক কেৰেলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ ব্যেনাৰ]]
মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ আৰম্ভণি তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰৰপৰাই হৈছিল। জে. চি. ডেনিয়েলৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত প্ৰথমখন মালায়ালম পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি [[বিগথকুমাৰন]] তিৰুৱনন্তপুৰমতে মুক্তি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Srivastava |first1=Manoj |title=Wide Angle: History of Indian Cinema |date=2017 |publisher=Notion Press |isbn=9781946280480 |pages=130 |url=https://books.google.com/books?id=18pBDwAAQBAJ}}&lt;/ref&gt; জে. চি. ডেনিয়েলক মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগৰ পিতৃপুৰুষ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ ১৯২৬ চনত তিৰুৱনন্তপুৰমত কেৰেলাৰ প্ৰথমটো চলচ্চিত্ৰ ষ্টুডিঅ’ 'ট্ৰাভাংকোৰ নেচনেল পিকচাৰ্ছ' স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cinemaofmalayalam.net/jcdaniel.html |title=J C Daniel |access-date=23 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090606225929/http://www.cinemaofmalayalam.net/jcdaniel.html |archive-date=6 June 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Oommen |first1=M. A. |last2=Varkey Joseph |first2=Kumbattu |title=Economics of Indian Cinema |date=1991 |publisher=Oxford &amp; IBH Publishing Company |location=University of California |isbn=978-81-204-0575-2 |page=30 |url=https://books.google.com/books?id=U-BkAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt; প্ৰতি বছৰে ডিচেম্বৰ মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা [[কেৰেলা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ]] (IFFK) দৰ্শকৰ অংশগ্ৰহণৰফালৰপৰা এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ চলচ্চিত্ৰ উৎসৱ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://entecity.com/news/festivals-in-trivandrum/ |title=11 Festivals You Will Find Only in Trivandrum! |author=Amal |date=18 February 2016 |work=EnteCity.com |access-date=21 February 2017 |archive-date=14 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170314185511/http://entecity.com/news/festivals-in-trivandrum/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cheerath |first1=Bhawani |title=IFFK 2017: A celebration of cinema from across the globe |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/iffk-2017-a-cinematic-extravaganza/article21288507.ece |access-date=15 December 2017 |newspaper=The Hindu |date=7 December 2017}}&lt;/ref&gt; বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰ উৎসৱৰ উপৰি, [[চলচ্চিত্ৰ প্ৰমাণীকৰণৰ কেন্দ্ৰীয় ব’ৰ্ড]] (CBFC) ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়ৰ উপস্থিতি, উমা ষ্টুডিঅ’, [[চিত্ৰাঞ্জলি ষ্টুডিঅ’]], মেৰীলেণ্ড ষ্টুডিঅ’, [[কিনফ্ৰা ফিল্ম এণ্ড ভিডিঅ’ পাৰ্ক]] আৰু বিস্ময়াজ মেক্সৰ দৰে বহুতো চিনেমা ষ্টুডিঅ’ তথা প্ৰযোজনা সুবিধাই তিৰুৱনন্তপুৰমক চলচ্চিত্ৰৰ এক অন্যতম কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Capital of cinema |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/the-capital-of-cinema/article5401273.ece |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Hindu |publisher=Baiju Chandran |date=28 November 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=A week-long theatre extravaganza in Kerala capital |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/sep/21/a-week-long-theatre-extravaganza-in-kerala-capital-1660772.html |access-date=15 December 2017 |newspaper=The Indian Express |date=22 September 2017}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত [[পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ]]ৰ উপৰি, চহৰখনৰ স্থাপত্যশিল্পক [[নেপিয়াৰ সংগ্ৰহালয়]] আৰু ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি চিৰিয়াখানা [[তিৰুৱনন্তপুৰম চিৰিয়াখানা]]ই সমৃদ্ধ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zoological Garden, Thiruvananthapuram |url=http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |website=Kerala Culture |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala |access-date=22 January 2018 |archive-date=23 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123072557/http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |url-status=dead |archivedate=23 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123072557/http://keralaculture.org/thiruvananthapuram-zoo/542 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ অন্যান্য স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ ভিতৰত [[কুথিৰา মালিকা|কুথিৰา মালিকা ৰাজপ্ৰাসাদ]], [[কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদ]], [[আত্তুকাল ভগৱতী মন্দিৰ]], [[বীমাপল্লী|বীমাপল্লী মছজিদ]], [[কন্নমাৰা বজাৰ]], আৰু মেটাৰ মেম’ৰিয়েল চাৰ্চ অন্যতম। তিৰুৱনন্তপুৰম প্ৰখ্যাত স্থপতি [[লৰী বেকাৰ]]ৰ স্থাপত্যশৈলীৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=A film on the life and work of Laurie Baker |url=https://www.architecturaldigest.in/content/film-life-work-laurie-baker/ |website=Architectural Digest |date=26 January 2017 |access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;

[[File:Attukal pongala1.JPG|thumb|[[আত্তুকাল পংগালা]] উৎসৱত সমগ্ৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেছি মহিলাৰ সমাৱেশ ঘটে]]

প্ৰধান উৎসৱ [[ওনাম]], [[বিষু]], [[দীপাৱলী]], আৰু [[নৱৰাত্ৰী]]ৰ লগতে খ্ৰীষ্টান আৰু ইছলাম ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে— [[বৰদিন]], [[ঈদুল ফিতৰ]], বক্ৰীদ আৰু মিলাদ-উন-নবীৰ সমান্তৰালভাৱে চহৰখনৰ বিভিন্ন জাতি-জনগোষ্ঠীৰ লোকে কেইবাটাও স্থানীয় উৎসৱো উদ্‌যাপন কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত [[আত্তুকাল পোংগল]],&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Kumar |first1=Aswin J |title=Review meeting of arrangements for Attukal pongala held |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/review-meeting-of-arrangements-for-attukal-pongala-held/articleshow/62543741.cms |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=17 January 2018}}&lt;/ref&gt; [[বীমাপল্লী|বীমাপল্লী উৰুছ]],&lt;ref&gt;{{cite news |title=All set for beemapally uroos |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/feb/20/all-set-for-beemapally-uroos-1572772.html |access-date=22 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=20 February 2017}}&lt;/ref&gt; ভেট্টুকাঁড় গীৰ্জা উৎসৱ,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vettucaud church festival from Friday |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/vettucaud-church-festival-from-friday/article7863783.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=10 November 2015}}&lt;/ref&gt; পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰৰ [[আৰাট্টু]] আৰু লক্ষদ্বীপা উৎসৱ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ajai Prasanna |first1=Laxmi |title=Sree Padmanabha Swamy temple fest begins |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Sree-Padmanabha-Swamy-temple-fest-begins/articleshow/26096472.cms |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Times of India |date=20 November 2013}}&lt;/ref&gt; অনাম উৎসৱৰ সময়ত ৰাজ্য চৰকাৰে চহৰখনত এসপ্তাহ ধৰি বিভিন্ন সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচী ৰূপায়িত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Onam celebration from Sept.12 |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Onam-celebration-from-Sept.12/article14620306.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=22 September 2016}}&lt;/ref&gt; আত্তুকাল পোংগল উৎসৱে সমগ্ৰ ভাৰত তথা বিদেশৰ লাখ লাখ মহিলা ভক্তক আকৰ্ষিত কৰে। এইটো বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্ববৃহৎ মহিলা সমাৱেশ উৎসৱ।&lt;ref name=&quot;atkp1&quot;&gt;{{cite web |title=Largest gathering of women |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-annual-gathering-of-women/ |website=Guinness World Records |access-date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;atkp2&quot;&gt;{{cite news |last1=Mary Koshy |first1=Sneha |last2=Fernandes |first2=Janaki |title=In Kerala, a festival that marks the world's largest gathering of women |url=https://www.ndtv.com/south/in-kerala-a-festival-that-marks-the-worlds-largest-gathering-of-women-514543 |access-date=22 January 2018 |date=26 February 2013}}&lt;/ref&gt; জাৰ্মানীৰ গ্যোটে-জেণ্ট্ৰাম (Goethe-Zentrum), ফ্ৰান্সৰ এলায়েন্স ফ্ৰাঞ্চাইছ (Alliance Française) আৰু ৰাছিয়াৰ গৰ্কী ভৱন কেন্দ্ৰই গোটেই বছৰজুৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচী তথা অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=FILCA int'l film fest from Friday |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/filca-intl-film-fest-from-friday/articleshow/61730445.cms |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Times of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Twice the fun |url=http://www.thehindu.com/entertainment/music/french-bands-colt-silvers-and-last-train-come-to-town/article21076113.ece |access-date=29 November 2017 |newspaper=The Hindu |date=29 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Water Princess' to bring awareness on water conservation |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/nov/26/water-princess-to-bring-awareness-on-water-conservation-1711822.html |access-date=22 January 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=26 November 2017}}&lt;/ref&gt;

=== ফেশ্বন ===
বয়ন শিল্পৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ এক দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্ক আছে। বিশেষকৈ [[বালাৰামাপুৰম হস্ততাঁত]] উদ্যোগৰ বাবে চহৰখন বিখ্যাত। কাছাভু (সোণালী জৰীৰ পাৰি) থকা কপাহী কাপোৰৰ বাবে পৰিচিত এই অঞ্চলটোৰ বয়ন পদ্ধতি অষ্টাদশ শতিকাৰপৰা বৰ্তমানলৈকে অপৰিৱৰ্তিত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite news
|last=Nair
|first=N.J.
|url=http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm
|archive-url=https://web.archive.org/web/20041018085424/http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm
|url-status=dead
|archive-date=2004-10-18
|title=Balaramapuram handlooms set for comeback
|access-date=2006-08-19
|location=Chennai, India
|work=[[The Hindu]]
|date=8 September 2004
|archivedate=2004-10-18
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041018085424/http://www.hindu.com/2004/09/08/stories/2004090814080300.htm
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt; এই হাতেৰে বোৱা কাপোৰসমূহ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকৰ লগতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনীকে ধৰি সমসাময়িক ফেশ্বন সংগ্ৰহসমূহৰ এক অন্যতম আকৰ্ষণ হৈ আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ihttkerala.org/history.html
|title=History of Handlooms
|publisher=Institute of Handloom and Textile Technology
|access-date=2006-08-19
|archive-url=https://web.archive.org/web/20060715044415/http://ihttkerala.org/history.html
|archive-date=15 July 2006
|url-status=dead
|archivedate=2006-07-15
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060715044415/http://ihttkerala.org/history.html
|deadurl=yes
}}&lt;/ref&gt;

আধুনিক ফেশ্বনৰ ক্ষেত্ৰতো চহৰখনে বিশেষ স্থান দখল কৰিছে। চহৰখনত থকা লুলু মল আৰু মল অৱ ট্ৰাভাংকোৰৰ দৰে বজাৰ সমলয় বা শ্বপিং মলে দেশী-বিদেশী বহু জনপ্ৰিয় পোছাক ব্ৰেণ্ডক স্থান দিছে। ই চহৰখনৰ পোছাক আৰু জীৱন-শৈলীত সাম্প্ৰতিক গোলকীয় প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে। 

=== আয়ুৰ্বেদ ===
কেৰেলাত আয়ুৰ্বেদৰ বিকাশ আৰু পৃষ্ঠপোষকতাৰ ক্ষেত্ৰত তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ (থিৰুভিথামকুৰ) ৰাজ্যই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকসকলে সংস্কৃত পাণ্ডিত্য, মন্দিৰ-কেন্দ্ৰিক চিকিৎসা পৰম্পৰা, আয়ুৰ্বেদ কলেজ আৰু বংশানুক্ৰমিক চিকিৎসক পৰিয়ালসমূহলৈ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ই ধ্ৰুপদী কেৰেলা আয়ুৰ্বেদৰ সংৰক্ষণত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান যোগাইছিল। 

কেৰেলাৰ অষ্টবৈদ্য ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক বংশসমূহৰ ভিতৰত বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ পুলামানথোল মুছ পৰিয়াল অন্যতম। এই পৰিয়ালটো [[অষ্টবৈদ্য]] পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এইটো হৈছে আয়ুৰ্বেদৰ আটাইকেইটা আঠটা শাখাতে পাৰদৰ্শিতাৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ চিকিৎসক পৰিয়ালৰ এটা বংশানুক্ৰমিক গোট। 

ঐতিহাসিক পৰম্পৰা আৰু আঞ্চলিক বিৱৰণ অনুসৰি, দেশীয় ৰাজ্যৰ সময়ছোৱাত পুলামানথোল মুছ বংশৰ চিকিৎসকসকলে পৰামৰ্শ আৰু চিকিৎসা পদ্ধতিৰ জৰিয়তে ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজপৰিয়াল আৰু অভিজাত শ্ৰেণীৰ সদস্যসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজায় ৰাখিছিল। ট্ৰাভাংকোৰৰ শাসকসকলৰ অধীনত আয়ুৰ্বেদৰ প্ৰতি থকা ব্যাপক ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতাই কেৰেলাৰ কেইবাটাও পৰম্পৰাগত চিকিৎসক পৰিয়ালৰ প্ৰতিপত্তি বৃদ্ধিত অৱদান যোগাইছিল। 

পুলামানথোল মুছ পৰম্পৰাটো বাগভটৰদ্বাৰা ৰচিত আয়ুৰ্বেদৰ অন্যতম মূল গ্ৰন্থ 'অষ্টাংগ হৃদয়ম'ৰ অধ্যয়ন আৰু ক্লিনিকেল প্ৰয়োগৰ সৈতে জড়িত। আঞ্চলিক পৰম্পৰাসমূহে পুলামানথোল অঞ্চলটোক কেৰেলাৰ দীৰ্ঘদিনীয়া আয়ুৰ্বেদিক আৰু সংস্কৃত পাণ্ডিত্যৰ ঐতিহ্যৰ সৈতেও সংযোগ কৰে। 

এই বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত পুলামানথোল মুছ আয়ুৰ্বেদ চিকিৎসালয় আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত চিকিৎসা কেন্দ্ৰসমূহ অন্যতম। এই কেন্দ্ৰসমূহ পঞ্চকৰ্ম, স্নায়ৱিক পুনৰ্সংস্থাপন (neurological rehabilitation), পেশী আৰু হাড়ৰ বিকাৰ (musculoskeletal disorders) আৰু বংশগত ৰোগৰ ব্যৱস্থাপনাত নিয়োজিত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pulamantholemoosshospital.com/ |title=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital |website=Pulamanthole Mooss Ayurveda Hospital}}&lt;/ref&gt;

এই বংশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা চিকিৎসকসকলৰ ভিতৰত অষ্টবৈদ্যন পুলামানথোল শংকৰণ মুছ, অষ্টবৈদ্যন শ্ৰী ৰমন মুছ, অষ্টবৈদ্যন আৰ্যন নাৰায়ণন মুছ আৰু অষ্টবৈদ্যন জয়শংকৰণ মুছ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://malappuram.medimall.in/department/view/25 |title=Complete Ayurvedic Unit – Medimall |website=Medimall}}&lt;/ref&gt;

এই পৰম্পৰাটোৱে পুলামানথোলত থকা শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰী মন্দিৰৰ সৈতে সাংস্কৃতিক আৰু আধ্যাত্মিক সম্পৰ্ক বজায় ৰাখিছে। এই মন্দিৰটো ভগৱান ধন্বন্তৰীৰ প্ৰতি উছৰ্গিত, যাক হিন্দু পৰম্পৰাত আয়ুৰ্বেদ আৰু আৰোগ্যৰ দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা 'সৰ্ব ৰোগ শমন পূজা' আদি ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিসমূহ ৰোগৰপৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ কৰা প্ৰাৰ্থনাৰ সৈতে জড়িত আৰু ইয়াত বিভিন্ন অঞ্চলৰ ভক্তসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। 

কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বাবে পুলামানথোল মুছ পৰম্পৰাই কেৰেলাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত ব্যাপক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। জানিব পৰা মতে, কণ্ঠনলীৰ ৰোগত ভোগাৰ পিছত তেওঁ এই পৰম্পৰাৰ অধীনত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। 

বৰ্তমান সময়ত, পুলামানথোল মুছ বংশৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে তেওঁলোকৰ কাৰ্যাৱলী সুলভ কৰিবলৈ দাতব্য স্বাস্থ্যসেৱা আৰু সামাজিক কল্যাণমূলক পদক্ষেপ হাতত লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত অৰ্থনৈতিকভাৱে পিছপৰা শ্ৰেণীৰ বাবে আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা আৰু সহায়তা সহজলভ্য কৰাৰ উদ্দেশ্যে আৰম্ভ কৰা 'আয়ুৰ্বেদ থানাল' অন্যতম। 


== খাদ্যভাস ==

তিৰুৱনন্তপুৰমৰ খাদ্যভাসে ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক পটভূমিৰদ্বাৰা গঢ়ি উঠা স্থানীয় পৰম্পৰাক প্ৰতিফলিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজকীয় পাকঘৰৰ প্ৰভাৱ,&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/A-royal-Onam-to-remember/article14630763.ece | title=Onam in the royal household of erstwhile Travancore | work=The Hindu | date=9 September 2016 }}&lt;/ref&gt; উপকূলীয় বাণিজ্য আৰু ধৰ্মীয় বৈচিত্ৰ্য অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰখনৰ খাদ্য-সংস্কৃতিত বিভিন্ন ধৰণৰ নিৰামিষ আৰু আমিষ ব্যঞ্জন পোৱা যায়। বেছিভাগ আহাৰতে ভাত, নাৰিকল আৰু মচলা প্ৰধান উপাদান। 

* '''[[ত্ৰিবান্দ্ৰম সাধ্যা]]''': কলপাতত পৰিৱেশন কৰা এক পৰম্পৰাগত নিৰামিষ আহাৰ। বিশেষকৈ [[অনাম]] আৰু [[বিষু]] উৎসৱৰ সময়ত ই অপৰিহাৰ্য। ইয়াত সাধাৰণতে ''[[সাম্বাৰ]]'', কালান, ''[[অভিয়াল]]'', ওলান, ''[[পাচাদী]]'' আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ ''[[পায়সম]]'' তথা বোলী অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sadya Trip: Thiruvananthapuram to Kasaragod |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2022/Sep/03/sadya-trip-thiruvananthapuram-to-kasaragod-2494227.html |newspaper=The New Indian Express |date=3 September 2022 |access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;
* '''[[ত্ৰিবান্দ্ৰম বোলী]]''': ইয়াক পূৰণ পোলী বুলিও জনা যায়। দালি আৰু ময়দাৰে তৈয়াৰী এইখন এবিধ পৰম্পৰাগত মিঠা খাদ্য। প্ৰায়ে ইয়াক পায়সমৰ দৰে ডেজাৰ্টৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়। 
* '''কেথেল চিকেন ফ্ৰাই''': ১৯৪০ চনৰেপৰা প্ৰচলিত এইবিধ এক বিশেষভাৱে ভজা কুকুৰা মাংসৰ ব্যঞ্জন। ইয়াক সৰু চিলনীয়া চাপাতী আৰু পিঁয়াজৰ চালাডৰ সৈতে পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=The next fried chicken craze |url=https://www.bbc.com/travel/article/20220803-the-next-fried-chicken-craze |newspaper=BBC Travel |access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;
* '''ভিঝিনজাম চিকেন ফ্ৰাই''': চহৰখনৰ ভিঝিনজাম অঞ্চলৰ এবিধ বিখ্যাত কুকুৰা মাংসৰ ব্যঞ্জন। থলুৱা মচলা আৰু বিশেষ ৰন্ধন শৈলী ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্য।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vizhinjam in Thiruvananthapuram is seafood hub |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/vizhinjam-in-thiruvananthapuram-is-seafood-hub/article66327846.ece |newspaper=The Hindu |date=1 December 2022 |access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;
* '''ট্ৰাভাংকোৰ বিৰিয়ানী''': এইবিধ ভাত-ভিত্তিক এক সোৱাদযুক্ত ব্যঞ্জন। ইয়াত মোগলাই ৰন্ধনশৈলীৰ সৈতে আঞ্চলিক উপাদানসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ঘটোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Watch: How is the long-grained Travancore Biryani prepared? |url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/watch-how-is-the-long-grained-travancore-biryani-prepared/article67079750.ece |newspaper=The Hindu |date=10 July 2023 |access-date=2025-06-15}}&lt;/ref&gt;
* '''ট্ৰাভাংকোৰ প্ৰণছ কাৰী''': এইবিধ কোমল আৰু সন্তুলিত সোৱাদৰ এক মিছামাছৰ ব্যঞ্জন। ইয়াত নাৰিকলৰ গাখীৰ, [[তেতেলী]], জালুক আৰু নৰসিংহ পাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই অন্যান্য সাগৰীয় মাছৰ আঞ্জাতকৈ কম জ্বলা হয়। থলুৱা সতেজ উপাদানে ইয়াক এক সুকীয়া সোৱাদ প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite video |title=Poovar Shipyard Trivandrum |url=https://www.youtube.com/watch?v=qwngbhzb8_E |website=YouTube |publisher=Poovar Official |date=15 June 2025 |access-date=19 June 2025}}&lt;/ref&gt;
* '''ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ শিমলু আলুৰ ব্যঞ্জন''': ট্ৰাভাংকোৰৰ মহাৰাজ আইল্যম তিৰুনাল ৰামা বাৰ্মাৰ শাসনকালত (১৮৬০–১৮৮০) ভাৰতৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰমত শিমলু আলুৰ প্ৰচলন কৰা হৈছিল। খাদ্য সংকট দূৰ কৰিবলৈ আৰু কৃষিখণ্ড মজপুত কৰিবলৈ তেওঁ এই পদক্ষেপ লৈছিল। ইয়াৰপৰা তৈয়াৰী জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত কাপ্পা পুঝুক্কু, কাপ্পা বেভিচাথু, কাপ্পা মীন কাৰী, কাপ্পা ইৰাচী (কাপ্পা বিৰিয়ানী), কাপ্পা উলৰ্থীয়াথু, চেন্দা কাপ্পা, উলী চামমাণ্টীৰ সৈতে কাপ্পা আৰু শিমলু আলুৰ চিপচ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thehindu.com/life-and-style/food/how-tapioca-came-to-travancore/article28181288.ece | title=How tapioca came to Travancore | work=The Hindu | date=27 June 2019 | last1=Nagarajan | first1=Saraswathy }}&lt;/ref&gt;

তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বাটৰ কাষৰ খাদ্য বা ষ্ট্ৰীট ফুডৰ ভিতৰত মাছৰ আঞ্জাৰ সৈতে কাপ্পা (শিমলু আলু), পৰিপ্পু ৱাডা, কলৰ চিপচ আৰু উন্নিয়াপ্পম অন্যতম। চহৰখনত সৰু সৰু ভোজনালয় আৰু বাটৰ কাষৰ বিক্ৰেতাৰ বহুল প্ৰচলন আছে। ইয়াৰ মানুহৰ সাধাৰণ খাদ্য হ’ল [[কেৰেলাৰ ৰন্ধনশৈলী|কেৰেলাৰ পৰম্পৰাগত ৰন্ধনশৈলী]]। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে নাৰিকল আৰু মচলা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অন্যান্য [[দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতি#খাদ্য|দক্ষিণ ভাৰতীয়]] ব্যঞ্জনৰ লগতে [[চীনা ৰন্ধনশৈলী|চীনা]] আৰু [[ভাৰতীয় ৰন্ধনশৈলী|উত্তৰ ভাৰতীয়]] খাদ্যও ইয়াত অতি জনপ্ৰিয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=UR |first1=Arya |title=Authentic Kerala cuisine and ayurvedic massage bowl over Ind and NZ teams |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/authentic-kerala-cuisine-and-ayurvedic-massage-bowl-over-ind-and-nz-teams/articleshow/61532997.cms |access-date=22 January 2018 |work=The Times of India |date=7 November 2017}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান তিৰুৱনন্তপুৰমত আৰৱীয়, ইটালীয়, থাই আৰু মেক্সিকান খাদ্য উপলব্ধ থকা বহুতো ৰেষ্টুৰেণ্ট আছে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Stott |first1=David |title=Kerala Footprint Focus Guide |date=10 April 2014 |publisher=Footprint Travel Guides |isbn=9781909268791 |pages=41–43 |edition=illustrated}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sahadevan |first1=Sajini |title=Meals on wheels |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/meals-on-wheels/article18790841.ece |access-date=22 January 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 June 2017}}&lt;/ref&gt;

== স্বাস্থ্যসেৱা ==
কেৰেলাৰ ৰাজধানী চহৰ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ স্বাস্থ্যসেৱা ব্যৱস্থা অতি সুদৃঢ়। চহৰখনৰ চৰকাৰী আৰু বেচৰকাৰী উভয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানেই ব্যাপক সেৱা আগবঢ়ায়। ভাৰতৰ অন্যতম পুৰণি চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় 'চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়' (Government Medical College) চিকিৎসা শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। [[শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (SCTIMST) হৃদৰোগ বিজ্ঞান (cardiology), স্নায়ুবিজ্ঞান (neurology) আৰু জৈৱ-চিকিৎসা গৱেষণাৰ (biomedical research) বাবে এক সুপৰিচিত প্ৰতিষ্ঠান। চহৰখনৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত উন্নত জৈৱ-প্ৰযুক্তি গৱেষণাৰ কেন্দ্ৰ [[ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ]] (RGCB) আৰু মাল্টি-স্পেচিয়েলিটি সেৱাৰ বাবে পৰিচিত [[কেৰেলা চিকিৎসা বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kimshealth.org/trivandrum/ | title=Best Multi-Specialty Hospital in Trivandrum, Kerala | KIMSHEALTH | KIMS Hospital|website=Kimshealth.org }}&lt;/ref&gt; (KIMS) অন্যতম। এন.আই.এম.এছ. (NIMS) হাস্পতাল,&lt;ref&gt;{{Cite web | title=NOORUL ISLAM COLLEGE OF DENTAL SCIENCES | url=https://nicollegeofdentalscience.com/ | access-date=2025-05-24 | website=Nicollegeofdentalscience.com}}&lt;/ref&gt; এষ্টাৰ কেপিটেল আৰু লৰ্ডছ হাস্পতালে&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Lords Hospital | url=https://lordshospital.org/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20080313221818/http://www.lordshospital.org/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=13 March 2008 | url-status=live | archivedate=2008-03-13 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080313221818/http://www.lordshospital.org/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; হৃদৰোগ, কৰ্কট ৰোগ (oncology) আৰু অস্থিৰোগ (orthopedics) সহ বিভিন্ন বিভাগত উন্নত চিকিৎসা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত পৰম্পৰাগত নিৰাময় পদ্ধতি আগবঢ়োৱা বহুতো আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা কেন্দ্ৰ আছে। চহৰখনত উপশমকাৰী চিকিৎসা সেৱাৰো (palliative care) ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ভিতৰত থকা 'অৰিকে হোম ডে-কেয়াৰ প্ৰগ্ৰেম'ৰ দৰে পদক্ষেপে ঘৰতে ৰোগীসকলক অন্তিম সময়ৰ শুশ্ৰূষা আগবঢ়ায়। {{cn|date=June 2026}}

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size:95%; width:80%; &quot; 
|+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়সমূহ
|- 
! নাম!! প্ৰকাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ
|- 

| [[তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] || চৰকাৰী&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Thiruvananthapuram Medical College, Govt. of Kerala | url=https://tmc.kerala.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20111004135803/http://www.tmc.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=4 October 2011 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; || ১৯৫১
|- 

| চৰকাৰী হোমিঅ’পেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ইৰানিমুত্তম || চৰকাৰী&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://svhmctvm.in// | title=Home|website=Svhmctvm.in }}&lt;/ref&gt; || ১৯৮৩
|- 

| চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, এম.জি. ৰোড || চৰকাৰী &lt;ref&gt;[https://gactvm.kerala.gov.in/] {{Dead link | date=May 2025 | fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;|| ১৮৮৯
|- 

| পংকজাকস্তুৰী আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কিল্লি, কাট্টাক্কাদা || বেচৰকাৰী &lt;ref&gt;{{Cite web | title=Pankajakasthuri Ayurveda Medical College | url=https://www.pkamc.ac.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130406065709/http://www.pkamc.ac.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=6 April 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;|| ২০০২
|- 
|- 

| ড° সোমাৰভেল মেম’ৰিয়েল চি.এছ.আই. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় হাস্পতাল, কাৰাক্কোনাম, পাৰাছালা || বেচৰকাৰী&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Dr. Somervell Memorial CSI Medical College &amp; Hospital | url=https://www.smcsimch.ac.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Smcsimch.ac.in}}&lt;/ref&gt; || ২০০৩
|- 

| ত্ৰিবান্দ্ৰম দন্ত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চৌহদ || চৰকাৰী&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Govt. Dental College, Thiruvananthapuram | url=https://www.gdctvm.org/ | access-date=2025-05-24 | website=Gdctvm.org}}&lt;/ref&gt; || ২০০৪
|- 

| গোকুলম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, ভেঞ্জাৰাম্মুডু || বেচৰকাৰী&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Sree Gokulam Medical College | url=https://sgmc.in/ | access-date=2025-05-24 | website=sgmc.in}}&lt;/ref&gt; || ২০০৩
|- 

| শান্তিগিৰি সিদ্ধ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, পোথেনকোড || বেচৰকাৰী&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://ssmc.ac.in/santhigiri/ | title=Santhigiri Siddha Medical College – Siddha Hospital | access-date=2026-07-30 | archivedate=2025-06-18 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20250618183106/https://ssmc.ac.in/santhigiri/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; || ২০০active
|}

ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ অন্যান্য প্ৰধান হাস্পতালসমূহৰ ভিতৰত কেৰেলা ইনষ্টিটিউট অৱ মেডিকেল ছায়েন্স (KIMS), অনন্তপুৰী হাস্পতাল এণ্ড ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট (AHRI),&lt;ref&gt;{{Cite web | title=* * * * * Welcome to Ananthapuri Hospital Project * * * * * | url=https://www.ananthapurihospitals.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20051125034932/http://www.ananthapurihospitals.com/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=25 November 2005 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; এছ.পি. ফ’ৰ্ট হাস্পতাল,&lt;ref&gt;{{Cite web | title=SP Fort Hospital :: Home | url=https://www.spfort.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20071012023753/http://www.spfort.com/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=12 October 2007 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; এষ্টাৰ কেপিটেল,&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.asterhospitals.in/blogs-events-news/aster-open-550-bed-super-specialty-hospital-keralas-capital-trivandrum | title=Aster to open a 550-bed super-specialty hospital in Kerala's Capital, Trivandrum |website=Asterhospitals.in }}&lt;/ref&gt; ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা কেন্দ্ৰ,&lt;ref&gt;{{Cite web| title=Trivandrum international medical centre | url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/FormB/EC/FORM_1/09112016FJ0Q2A1WAnnexure_documentofForm1.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20250330184830/https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/FormB/EC/FORM_1/09112016FJ0Q2A1WAnnexure_documentofForm1.pdf | archive-date=2025-03-30}}&lt;/ref&gt; পি.আৰ.এছ. (PRS) হাস্পতাল,&lt;ref&gt;{{Cite web | title=BEST HOSPITAL TRIVANDRUM IN CARDIOLOGY IVF INFERTILITY GYNECOLOGY EXECUTIVE CHECKUP. | url=https://www.prshospital.com/ | access-date=2025-05-24 | website=Prshospital.com}}&lt;/ref&gt; এন.আই.এম.এছ. (NIMS) আৰু ভাৰতীয় মধুমেহ প্ৰতিষ্ঠান (Indian Institute of Diabetes) অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iidkerala.org/|title=Institute of Diabetes|website=Iidkerala.org|access-date=8 June 2026}}&lt;/ref&gt;

== যাতায়াত ==
{{Multiple images
| align = right
| direction = vertical
| image1 = Tvpmroad.jpg
| caption1 = কৌডিয়াৰ পথ; ইয়াক ৰাজকীয় পথ বা &quot;ৰাজা বীথি&quot; বুলিও জনা যায়, কাৰণ এই পথটো কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গৈছে
| image2 = Road transport in Trivandrum.jpg
| caption2 = চহৰখনৰ আন এখন পথৰ দৃশ্য
}}
[[File:Thiruvananthapuram International Airport Terminal 2.jpg|left|thumb|362x362px|[[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]]]

=== ৰাজহুৱা পৰিবহণ ===
[[File:Double Decker bus in Trivandrum.jpg|thumb|left|চহৰখনত থকা [[केৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম|কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম (KSRTC)]]ৰ এখন দুমহলীয়া বাছ]]
চহৰখনৰ বেছিভাগ বাছ সেৱা চৰকাৰী সংস্থাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ উপৰি কিছুমান ব্যক্তিগত অপাৰেটৰো আছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Private bus strike shows signs of failure |url=http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |access-date=3 March 2018 |work=Kerala Kaumudi |issue=19 February 2018 |archive-date=3 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303154453/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |url-status=dead |archivedate=3 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303154453/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=103647 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; [[কেৰেলা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগম]] (KSRTC) ৰদ্বাৰা পৰিচালিত চিটি বাছসমূহ চহৰখনৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য মাধ্যম। চহৰখনৰ প্ৰধান বাছ আস্থানসমূহ হৈছে [[থাম্পানুৰ কেন্দ্ৰীয় বাছ আস্থান|থাম্পানুৰ কেন্দ্ৰীয় বাছ আস্থান]] আৰু ইষ্ট ফ’ৰ্টৰ (East Fort) চিটি বাছ আস্থান। থাম্পানুৰৰপৰা বেছিভাগ দূৰদূৰণিৰ বাছ চলাচল কৰে আৰু ইষ্ট ফ’ৰ্টৰপৰা চহৰৰ ভিতৰুৱা বাছসমূহ চলাচল কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=S |first1=Anasooya |title=Thampanoor station is now a role model |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/thampanoor-station-is-now-a-role-model/articleshow/61540168.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=7 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S.Anil |title=New bus shelter for East Fort |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/New-bus-shelter-for-East-Fort/article14000787.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 September 2016}}&lt;/ref&gt; তিনিচকীয়া হালধীয়া-কলা ৰঙৰ [[অট’ৰিক্সা]] আৰু টেক্সীসমূহ চহৰখনৰ আন এবিধ জনপ্ৰিয় ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থা।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Pre-paid auto drivers oppose fee for parking |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/pre-paid-auto-drivers-oppose-fee-for-parking/article19290497.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=App-based taxi service at rly station from tomorrow |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/app-based-taxi-service-at-rly-station-from-tomorrow/articleshow/62013228.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=10 December 2017}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’ হৈছে এক সম্পূৰ্ণ উৰ্ধগামী (fully elevated) [[মধ্যম ক্ষমতাৰ ৰেল ব্যৱস্থা|মেট্ৰ’ ৰেল]] – দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা (rapid transit system)। চহৰখনৰ যান-জঁটৰ সমস্যা হ্ৰাস কৰিবলৈ এই ব্যৱস্থাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;tvmroad&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;tvmmetro&quot;&gt;{{cite web |title=Trivandrum Metro Features |url=http://krtl.in/trivandrum.html |website=Kerala Rapid Transit Corporation Limited |publisher=Government of Kerala |access-date=3 March 2018 |archive-date=13 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180213183927/http://krtl.in/trivandrum.html |url-status=dead |archivedate=13 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180213183927/http://krtl.in/trivandrum.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==== মেট্ৰ’ ৰেল ====
[[তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’]] হৈছে এখন প্ৰস্তাৱিত ৪২.১ কিলোমিটাৰ দীঘল পৰম্পৰাগত মেট্ৰ’ ৰেল ব্যৱস্থা। ইয়াত ৩৭টা মেট্ৰ’ ষ্টেচন থাকিব। ইয়াৰ দুটা প্ৰধান লাইনে কাজাকুট্টম আৰু কাৰামানাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰসমূহক সংযোগ কৰিব। ক্ৰমবৰ্ধমান জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ ২০০০ চনৰ আৰম্ভণিতে তিৰুৱনন্তপুৰম মেট্ৰ’ৰ ধাৰণা প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনত মেট্ৰ’ৰ পথ (alignment) পৰীক্ষা আৰু চূড়ান্ত কৰিবলৈ মুখ্য সচিবৰ নেতৃত্বত এখন উচ্চ পৰ্যায়ৰ সমিতি গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2025-06-12 |title=Panel to finalise alignment of Thiruvananthapuram metro project |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2025/Jun/12/panel-to-finalise-alignment-of-thiruvananthapuram-metro-project |access-date=2025-08-11 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান বিবেচনাধীন থকা তিনিটা প্ৰধান পথ হৈছে: {{cn|date=June 2026}}
* কাজাকুট্টমৰপৰা পাপ্পানামকোড
* কাজাকুট্টমৰপৰা কিল্লিপালম
* পালায়ামৰপৰা চিভিল ষ্টেচন

এই পথ পৰিকল্পনাত ভূ-গৰ্ভস্থ (underground) আৰু উৰ্ধগামী (elevated) দুয়োটা অংশই অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। {{cn|date=June 2026}}

[[File:Tvm Metro.png|thumb|প্ৰস্তাৱিত ত্ৰিবান্দ্ৰম মেট্ৰ’ৰ পথ নিৰ্দেশক মানচিত্ৰ]]

=== পথ পৰিবহণ ===
তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[পথ পৰিবহণ]] আন্তঃগাঁথনি অতি উন্নত।&lt;ref name=&quot;tvmroad&quot;&gt;{{cite news |last1=K |first1=Krishnachand |title=New metro policy to affect Kazhakoootam-Kesavadasapuram stretch |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |access-date=3 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=22 August 2017 |archive-date=5 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063832/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |url-status=dead |archivedate=5 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305063832/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/aug/21/new-metro-policy-to-affect-kazhakoootam-kesavadasapuram-stretch-1646324--1.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ পথসমূহ 'তিৰুৱনন্তপুৰম ৰোডছ ডেভেলপমেণ্ট কোম্পানী লিমিটেড' (TRDCL) আৰু [[কেৰেলা গড়কপ্তানি বিভাগ]] (Kerala PWD) এ চোৱা-চিতা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mr Minister, prove charges or retract statement: TRDCL |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/mr-minister-prove-charges-or-retract-statement-trdcl/articleshow/60930916.cms |access-date=3 March 2018 |date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt; টি.আৰ.ডি.চি.এল. এ চহৰখনৰ ৪২ কিলোমিটাৰ পথ পৰিচালনা কৰে। এই পথসমূহ 'তিৰুৱনন্তপুৰম চিটি ৰোডছ ইম্প্ৰুভমেণ্ট প্ৰজেক্ট' (TRCIP) ৰ অধীনলৈ আহে। এইটো ভাৰতৰ ভিতৰতে প্ৰথমটো নগৰীয়া পথ প্ৰকল্প।&lt;ref name=trcip/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement |url=https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |website=IL&amp;FS |access-date=3 March 2018 |archive-date=3 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303183626/https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |url-status=dead |archivedate=3 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180303183626/https://www.ilfsindia.com/our-work/transportation/thiruvananthapuram-city-road-improvement/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; টি.আৰ.চি.আই.পি. হৈছে এক [[ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব|ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব]] (PPP) প্ৰকল্প। দ্ৰুত নগৰীকৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰিবলৈ চহৰখনৰ বৰ্তমানৰ পথ নেটৱৰ্ক উন্নত আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে।&lt;ref name=trcip&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement Project to tackle congestion |url=http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |website=World Highways |access-date=3 March 2018 |archive-date=20 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170920160302/http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |url-status=dead |archivedate=20 September 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170920160302/http://www.worldhighways.com/sections/irf/features/thiruvananthapuram-city-road-improvement-project-to-tackle-congestion/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; টি.আৰ.চি.আই.পি. এ ২০১৫ চনত 'ইণ্টাৰনেচনেল ৰোড ফেডাৰেচন'ৰ 'গ্লোবেল ৰোড এচিভমেণ্ট এৱাৰ্ড' লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;roadaward&quot;&gt;{{cite web |title=2015 Global Road Achievement Awards Book of Winning Projects |url=https://www.ilfsindia.com/media/1341/trdcl_award.pdf |website=IL&amp;FS |access-date=4 March 2018}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি [[কৰ্মসংস্থাপন|ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ই এই প্ৰকল্পক এক অনুকৰণীয় ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ আৰ্হি হিচাপে বাছনি কৰিছে।&lt;ref name=&quot;unroad&quot;&gt;{{cite news |title=United Nations finds Kerala's road is a model |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/160516/united-nations-finds-kerala-s-road-is-a-model.html |access-date=3 March 2018 |work=The Deccan Chronicle |date=16 May 2016}}&lt;/ref&gt; ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ 'এজেণ্ডা ২০৩০' ৰ বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্যসমূহ (SDGs) পূৰণ কৰা সমগ্ৰ বিশ্বৰ ১২টা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকল্পৰ ভিতৰত এইটো অন্যতম আছিল।&lt;ref name=&quot;unroad1&quot;&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram City Road Improvement Project – The UN Recognition for achieving sustainable development goals |url=http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |website=ITNL International |publisher=TCRIP |access-date=3 March 2018 |archive-date=5 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180305063343/http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |url-status=dead |archivedate=5 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305063343/http://www.itnlinternational.com/wp-content/uploads/2016/06/TCRIP-AT-UNECE-GENEVA-n.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unroad2&quot;&gt;{{cite web |title=Case 25 India Road Sector Thiruvananthapuram City Improvement |url=https://www.unece.org/fileadmin/DAM/ceci/documents/2016/PPP/Forum_PPP-SDGs/Presentations/Case_25_India_Thiruvananthapuram_City_Improvement.pdf |website=UNECE |publisher=United Nations Economic Commission for Europe |access-date=3 March 2018}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনত তিৰুৱনন্তপুৰম গোলকীয় বহনক্ষমতা বঁটা লাভ কৰা ভাৰতৰ প্ৰথমখন চহৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Thiruvananthapuram is India's first city to win global sustainability award: Key success factors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/thiruvananthapuram-is-indias-first-city-to-win-global-sustainability-award-key-success-factors/articleshow/114971969.cms |access-date=2025-02-22 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতৰ [[ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথসমূহ|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ব্যৱস্থা]]ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬]] এ চহৰখনক সংযোগ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Radhakrishnan |first1=S. Anil |title=Soil testing for Kazhakuttam flyover begins |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/soil-testing-for-kazhakuttam-flyover-begins/article19360441.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=26 July 2017}}&lt;/ref&gt; এই চহৰখন আৰালভাইমোজী নামৰ স্থানত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ নেটৱৰ্কৰ উত্তৰ-দক্ষিণ কৰিড’ৰৰ সৈতে সংযোগ হৈছে। এই ঠাইটুকুৰা চহৰখনৰপৰা ৮০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite map |date=3 March 2018 |title=Trivandrum to Aralvaimozhi |map=Trivandrum to Aralvaimozhi distance |map-url=https://www.openstreetmap.org/directions?engine=osrm_car&amp;route=8.2652%2C77.5580%3B8.4826%2C76.9613#map=11/8.3059/77.3438 |work=OpenStreetMap |access-date=3 March 2018}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে 'মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড' বুলি জনাজাত [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ১]] হৈছে চহৰখনৰ এক প্ৰধান ধমনীসদৃশ ঘাইপথ (arterial highway)। চহৰখনৰ আন আন প্ৰধান ঘাইপথসমূহ হৈছে [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ২]] আৰু [[ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪৫ (কেৰেলা)|ৰাজ্যিক ঘাইপথ ৪৫]]।&lt;ref name=&quot;stateroads&quot;&gt;{{cite web |title=State Highways in Kerala |url=http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |website=Kerala Public Works Department |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=20 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020170455/http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |url-status=dead |archivedate=20 October 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161020170455/http://keralapwd.gov.in/intranet/compRepository/mediagallery/PWD/sro161.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; [[মহাত্মা গান্ধী পথ (তিৰুৱনন্তপুৰম)|মহাত্মা গান্ধী পথ]] (M.G. Road) হৈছে চহৰখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অভ্যন্তৰীণ পথ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Paid parking on M.G. Road from today |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/paid-parking-on-mg-road-from-today/article7849208.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=6 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sathyendran |first1=Nita |title=Ahead of the times |url=http://www.thehindu.com/society/ywca-trivandrum-celebrates-its-centenary/article19316560.ece |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=20 July 2017}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ আন এখন জৰুৰী পথ হৈছে কৌডিয়াৰ পথ। ইয়াক 'ৰাজকীয় পথ' বুলিও জনা যায়, কাৰণ এই পথটো পোনপটীয়াকৈ কৌডিয়াৰ ৰাজপ্ৰাসাদলৈ গৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=UR |first1=Arya |title=Green spaces that are the breathing lungs of Trivandrum |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/green-spaces-that-are-the-breathing-lungs-of-trivandrum/articleshow/58516479.cms |access-date=3 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=5 May 2017}}&lt;/ref&gt;

=== ৰে’ল পৰিবহণ ===
তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[ভাৰতীয় ৰেলৱে]]ৰ [[তিৰুৱনন্তপুৰম ৰেল সংমণ্ডল|দাক্ষিণাত‍্য ৰেল মণ্ডল]]ৰ এটা সংমণ্ডলৰ মুখ্য কাৰ্যালয় (divisional headquarters)।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thiruvananthapuram Division |url=http://www.sr.indianrailways.gov.in/uploads/files/1370348346435-Thiruvananthapuram%20Division.pdf |website=Southern Railway |access-date=4 March 2018}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰপৰা চলাচল কৰা দূৰদূৰণিৰ ৰে’লসমূহ মূলত [[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয়]] আৰু [[তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ]] ৰে’ল টাৰ্মিনেলৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰে। কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ যান-জঁট আৰু ভিৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ কোচিনভেলী ৰে’ল টাৰ্মিনেলটো (Kochuveli) সাজি উলিওৱা হৈছে। এই ষ্টেচনটোৱে তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ এক উপগ্ৰহ ষ্টেচন (satellite station) হিচাপে কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kochuveli railway terminal opened |url=https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-logistics/Kochuveli-railway-terminal-opened/article20272059.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu Business line |date=30 March 2005}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰে’ল ষ্টেচন হৈছে কেৰেলাৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত ৰে’ল ষ্টেচন।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thiruvananthapuram Central to be made a world-class station |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Thiruvananthapuram-Central-to-be-made-a-world-class-station/article14730334.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=28 September 2016}}&lt;/ref&gt;

চহৰখনৰ অন্যান্য ৰে’ল ষ্টেচনসমূহ হৈছে— তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা, [[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰে’ল ষ্টেচন]], ভেলী ৰে’ল ষ্টেচন আৰু কাজাকুট্টম ৰে’ল ষ্টেচন। ভাৰতৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্তত অৱস্থিত পৌৰ নিগম হোৱাৰ বাবে ভাৰতীয় ৰেলৱেৰ বহুতো দীঘলীয়া পথৰ ৰে’ল সেৱা তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ, [[তিৰুৱনন্তপুৰম - চিলচৰ ছুপাৰফাষ্ট এক্সপ্ৰেছ]] আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ - অমৃতসৰ সাপ্তাহিক এক্সপ্ৰেছ অন্যতম। তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ষ্টেচনৰ ভিৰ কমাবলৈ [[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰে’ল ষ্টেচন]]তো এটা ডাঙৰ ৰে’ল টাৰ্মিনেল বিকশিত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Railway to give priority to Nemom terminal: Ashwani Lohani |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/railway-to-give-priority-to-nemom-terminal-ashwani-lohani/articleshow/61279808.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=27 October 2017}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ তিৰুৱনন্তপুৰম মহানগৰ অঞ্চলৰ ৰে’ল ষ্টেচনসমূহ
! ষ্টেচনৰ নাম
! ষ্টেচন ক’ড
! ৰেল মণ্ডল
! প্লেটফৰ্মৰ সংখ্যা
! ট্ৰেকৰ সংখ্যা
|-

|[[তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম কেন্দ্ৰীয় ৰেল ষ্টেচন]]
|TVC
|SR
|৫
|১৬
|-

|[[তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম উত্তৰ ৰেল ষ্টেচন]]
|TVCN
|SR
|৬ (১০*)
|১৩
|-

|[[নেমম ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম দক্ষিণ ৰেল ষ্টেচন]]
|TVCS
|SR
|২ (৫*)
|৩ (১২*)
|-

|[[তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা ৰেল ষ্টেচন|তিৰুৱনন্তপুৰম পেট্টা ৰেল ষ্টেচন]]
|TVP
|SR
|২
|২
|-

|[[কাজাকুট্টম ৰেল ষ্টেচন|কাজাকুট্টম ৰেল ষ্টেচন]]
|KZK
|SR
|৩
|৪
|-
|[[ভেলী ৰেল ষ্টেচন]]
|VELI
|SR
|৩
|৪
|-

|[[চিৰায়িনকীঝু ৰেল ষ্টেচন|চিৰায়িনকীঝু ৰেল ষ্টেচন]]
|CRY
|SR
|২
|২
|-

|[[নেইয়াত্তিনকাৰা ৰেল ষ্টেচন|নেইয়াত্তিনকাৰা ৰেল ষ্টেচন]]
|NYY
|SR
|২
|২
|-
|[[বালাৰামাপুৰম ৰেল ষ্টেচন]]
|BRAM
|SR
|১
|
|-
|কদাক্কাভুৰ
|KVU
|SR
|৩
|৪
|-
|কানীয়াপুৰম
|KXP
|SR
|২
|
|}
&lt;small&gt;''('''*''' চিহ্নই বৰ্তমান নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত থকাটো বুজাইছে। )''&lt;/small&gt;

=== বায়ু পৰিবহণ ===
চাক্কাত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ জৰিয়তে চহৰখনত বিমান সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। এই বিমানবন্দৰটো চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|6.7|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। ১৯৩৫ চনৰপৰা কাৰ্যক্ষম হোৱা এই বিমানবন্দৰটো হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala celebrates 75th anniversary of civil aviation |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala-celebrates-75th-anniversary-of-civil-aviation/article15796809.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 October 2010}}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ হোৱাৰ বাবে এই বিমানবন্দৰটো ভাৰতৰ সকলোবোৰ প্ৰধান চহৰৰ লগতে মধ্য প্ৰাচ্য, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, [[মালদ্বীপ]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোজিত হৈ আছে। এই চহৰখন [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰে ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ (Coast Guard) কৌশলগত কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;Southern Air Command, Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |title=Southern Air Command |url=http://indianairforce.nic.in/content/southern-air-command |work=Indian Air Force |access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt; বায়ুসেনাৰ কাৰ্যাৱলী পৰিচালনা কৰিবলৈ বিমানবন্দৰটোত এটা সুকীয়া এপ্ৰণ (apron) আছে। ইয়াৰ উপৰি বৈমাণিক বা পাইলট প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা 'ৰাজীৱ গান্ধী বিমান প্ৰযুক্তি একাডেমী'য়েও এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rajiv Gandhi Academy for Aviation Technology gets its wings back |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/aviation-academy-gets-its-wings-back/articleshow/57638475.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=15 March 2017}}&lt;/ref&gt;


=== বিমান পৰিবহণ ===
চাক্কাত অৱস্থিত [[তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ]]ৰ জৰিয়তে চহৰখনত বিমান সেৱা আগবঢ়োৱা হয়। এই বিমানবন্দৰটো চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা মাত্ৰ {{cvt|6.7|km|mi}} দূৰত্বত অৱস্থিত। ১৯৩৫ চনৰপৰা কাৰ্যক্ষম হোৱা এই বিমানবন্দৰটো হৈছে [[কেৰেলা]]ৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kerala celebrates 75th anniversary of civil aviation |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/Kerala-celebrates-75th-anniversary-of-civil-aviation/article15796809.ece |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 October 2010}}&lt;/ref&gt; ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ হোৱাৰ বাবে এই বিমানবন্দৰটো ভাৰতৰ সকলোবোৰ প্ৰধান চহৰৰ লগতে মধ্য প্ৰাচ্য, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, [[মালদ্বীপ]] আৰু [[শ্ৰীলংকা]]ৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযোজিত হৈ আছে। এই চহৰখন [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]]ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হোৱাৰ বাবে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰে ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) আৰু উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ (Coast Guard) কৌশলগত কাৰ্যসূচীসমূহ পৰিচালনাত গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;Southern Air Command, Thiruvananthapuram&quot;/&gt; বায়ুসেনাৰ কাৰ্যাৱলী পৰিচালনা কৰিবলৈ বিমানবন্দৰটোত এটা সুকীয়া এপ্ৰণ আছে। ইয়াৰ উপৰি বৈমাণিক বা পাইলট প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা 'ৰাজীৱ গান্ধী বিমান প্ৰযুক্তি একাডেমী'য়েও এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rajiv Gandhi Academy for Aviation Technology gets its wings back |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/aviation-academy-gets-its-wings-back/articleshow/57638475.cms |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=15 March 2017}}&lt;/ref&gt;

=== সামুদ্ৰিক পৰিবহণ ===
তিৰুৱনন্তপুৰমত দুটা বন্দৰ আছে। সেই দুটা হৈছে— [[ভিঝিনজাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ তিৰুৱনন্তপুৰম]] আৰু [[ভিঝিনজাম বন্দৰ]]। অতি বৃহৎ কণ্টেইনাৰ জাহাজসমূহ (ultra-large container vessels) তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰত চাপিব পাৰে। আনহাতে সৰু সৰু জাহাজ আৰু সৰু ভ্ৰমণকাৰী ক্ৰুজসমূহ (cruise ships) ভিঝিনজাম বন্দৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Cruise ship arrives at Vizhinjam port
|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Cruise-ship-arrives-at-Vizhinjam-port/article14703558.ece

 |access-date=4 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=27 September 2016}}&lt;/ref&gt; বন্দৰ উন্নয়ন পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰত এটা 'ক্ৰুজ ভিলেজ' (cruise village) গঢ়ি তোলাৰ প্ৰস্তাৱ লোৱা হৈছে। ডাঙৰ ডাঙৰ ক্ৰুজ জাহাজৰ বাবে বন্দৰটোত এটা ক্ৰুজ টাৰ্মিনেল বৰ্তমান নিৰ্মীয়মাণ অৱস্থাত আছে। যাত্ৰী ব্যৱস্থাপনাৰ সুবিধা আৰু আনুষংগিক সেৱা আগবঢ়াই ক্ৰুজ পৰ্যটনক উদগনি যোগোৱাই হৈছে এই প্ৰকল্পৰ মূল লক্ষ্য।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Vizhinjam port operator plans cruise village, seeks 20 acres |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/vizhinjam-port-operator-plans-cruise-village-seeks-20-acres/articleshow/129231187.cms |access-date=2026-06-07 |publisher=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

ইয়াৰ লগতে তিৰুৱনন্তপুৰমক {{convert|616|km|mi}} দৈৰ্ঘ্যৰ কোভালাম-বেক্কেল জলপথ প্ৰকল্পৰ সৈতেও সংযোগ কৰা হ’ব।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/cm-akkulam-chettuva-waterway-will-be-extended-to-vizhinjam-port/articleshow/128823852.cms|title=CM: Akkulam-Chettuva waterway will be extended to Vizhinjam port|date=27 February 2026|access-date=8 June 2026|newspaper=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==
[[File:Model School Thiruvananthapuram.JPG|left|thumb|১৮৮৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ চৰকাৰী আদৰ্শ ল’ৰাৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় কেৰেলাৰ ভিতৰতে অন্যতম পুৰণি বিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Anilkumar |first1=B S |title=A model for generations |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/a-model-for-generations/articleshow/60934565.cms |access-date=8 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;|200px]]
[[File:Cet.jpg|left|thumb|220x220px|অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ মূল ভৱন। ]]
[[File:Chitra Tirunal Balarama Varma.jpg|thumb|[[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ক্লক টাৱাৰ বা ঘণ্টা ঘৰ|200px]]
[[File:Medical college Gate Thiruvananthapuram.jpg|thumb|left|তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ|200px]]
[[File:Observatory at IIST.jpg|thumb|[[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]ৰ পৰ্যৱেক্ষণ কেন্দ্ৰ|200px]]

=== প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা ===
তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিদ্যালয়সমূহক সাহায্য প্ৰাপ্ত, সাহায্য বিহীন আৰু চৰকাৰী বিদ্যালয় হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=No PSC postings in aided schools |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/no-psc-postings-in-aided-schools/articleshow/57421702.cms |access-date=5 March 2018 |date=2 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;scllist&quot;&gt;{{cite web |title=List of Schools |url=http://education.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=460&amp;Itemid=143 |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala |access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt; চৰকাৰী বিদ্যালয়সমূহ কেৰেলা ৰাজ্যিক শিক্ষা ব’ৰ্ডৰদ্বাৰা পোনপটীয়াকৈ পৰিচালিত হয়। এই বিদ্যালয়সমূহে ৰাজ্য চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা পাঠ্যক্ৰম অনুসৰণ কৰে।&lt;ref name=syllabus&gt;{{cite web |title=Selected Educational Statistics |url=http://education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/selected%20educational%20statistics%202010-11.pdf |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala |access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt; সাহায্য প্ৰাপ্ত বিদ্যালয়সমূহেও ৰাজ্যিক পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে। শিক্ষাদানৰ প্ৰধান মাধ্যম হৈছে [[মালায়ালম ভাষা|মালায়ালম]] আৰু ইংৰাজী। ইয়াৰ উপৰি [[তামিল ভাষা|তামিল]] আৰু [[হিন্দী ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=syllabus/&gt; বিদ্যালয়সমূহ ৰাজ্যিক শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ পৰিষদ (SCERT), [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা ব’ৰ্ড]] (CBSE), ইণ্ডিয়ান চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেচন (ICSE), ইণ্টাৰনেচনেল জেনেৰেল চাৰ্টিফিকেট অৱ চেকেণ্ডাৰী এডুকেচন (IGCSE) আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠান (NIOS) ৰ সৈতে পঞ্জীয়নভুক্ত। [[শৈক্ষিক গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদ]] (NCERT) ৰদ্বাৰা পৰিচালিত ৰাষ্ট্ৰীয় কৃতিত্ব সমীক্ষাত তিৰুৱনন্তপুৰমে কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ চহৰ হিচাপে স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=National Achievement Survey |url=http://www.ncert.nic.in/programmes/NAS/NAS.html |website=National Council of Educational Research and Training |publisher=Government of India |access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ncertsurv&quot;&gt;{{cite news |title=NCERT survey: Gaping holes visible in Kerala education system |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/ncert-survey-gaping-holes-visible-in-kerala-education-system/articleshow/63122119.cms |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=1 March 2018}}&lt;/ref&gt;

চহৰখনৰ উল্লেখযোগ্য বিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[ছেণ্ট মেৰীছ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় (তিৰুৱনন্তপুৰম)|ছেণ্ট মেৰীছ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়]] অন্যতম। ইয়াক এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ বিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত এখন বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াত মুঠ শিক্ষাৰ্থীৰ সংখ্যা ১২,০০০ তকৈও অধিক।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pradeep Kumar |first1=Kaavya |title='Twin' fete at school to mark Kerala Piravi |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/twin-fete-at-school-to-mark-kerala-piravi/article6555133.ece |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=1 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=A song for a better earth by 12,000 children |url=http://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/a-song-for-a-better-earth-by-12000-children/article6086390.ece |access-date=5 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 May 2016}}&lt;/ref&gt; অন্যান্য প্ৰধান বিদ্যালয়সমূহ হৈছে— চৰকাৰী আদৰ্শ ল’ৰা উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, চৰকাৰী ছোৱালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, হোলী এঞ্জেলছ কনভেণ্ট ত্ৰিবান্দ্ৰম, এছ.এম.ভি. বিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিদ্যালয়, চিন্ময় বিদ্যালয়, কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, লয়োলা বিদ্যালয়, ক্ৰীষ্ট নগৰ বিদ্যালয়, সৰ্বোদয় বিদ্যালয়, নিৰ্মলা ভৱন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, আৰ্য চেণ্ট্ৰেল স্কুল, জ্যোতি নিলয়ম স্কুল, ছেণ্ট জোচেফ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, ছেণ্ট থমাছ আৱাসিক বিদ্যালয়, দ্য অক্সফ’ৰ্ড স্কুল আৰু ভি.এছ.এছ.চি. কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়।&lt;ref name=&quot;highscllist&quot;&gt;{{cite web |url=http://education.kerala.gov.in/Downloads2011/Notifications/statitics/hs/tvm.pdf |title=List of High schools in Thiruvananthapuram District |website=General Education Department |publisher=Government of Kerala}}&lt;/ref&gt;

=== উচ্চ শিক্ষা আৰু গৱেষণা ===
তিৰুৱনন্তপুৰম এক উল্লেখযোগ্য শৈক্ষিক আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ। ইয়াত [[মহাকাশ বিজ্ঞান]], [[তথ্য প্ৰযুক্তি]], পদাৰ্থ বিজ্ঞান, [[জৈৱ প্ৰযুক্তি]], অভিযান্ত্ৰিক আৰু চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠান আছে। তিৰুৱনন্তপুৰমত তিনিখন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। ইয়াৰে দুখন [[ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)|ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু এখন সাম্ভাব‍্য বিশ্ববিদ্যালয় (deemed university)। ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয় দুখন হৈছে [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]]। [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) হৈছে চৰকাৰী সাহায্য প্ৰাপ্ত এক প্ৰতিষ্ঠান তথা সাম্ভাব‍্য বিশ্ববিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Institute |url=https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |website=Indian Institute of Space Science and Technology (IIST) |date=4 November 2014 |publisher=Department of Space, Govt. of India |access-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220722115615/https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |url-status=dead |archivedate=22 July 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220722115615/https://www.iist.ac.in/aboutus/institute |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আই.আই.এছ.টি. (IIST) হৈছে মহাকাশ বিজ্ঞান, মহাকাশ প্ৰযুক্তি আৰু মহাকাশ প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম তথা গৱেষণা আগবঢ়োৱা দেশৰ প্ৰথমখন এই শ্ৰেণীৰ প্ৰতিষ্ঠান।&lt;ref name=&quot;iist&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |title=About IIST |access-date=6 March 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814133048/http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |archive-date=14 August 2011 |website=Indian Institute of Space Science and Technology |archivedate=14 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110814133048/http://www.iist.ac.in/about-us/about-iist |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনত দুখন ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠান (Institutes of National Importance) আছে। সেই দুখন হৈছে— শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (SCTIMST) আৰু [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, তিৰুৱনন্তপুৰম|ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (IISER)।&lt;ref name=&quot;inilist&quot;&gt;{{cite web |title=Institutions of National Importance |url=http://mhrd.gov.in/institutions-national-importance |website=Department of Higher Education |publisher=Ministry of Human Resource Development (MHRD), Government of India |access-date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]] (IGNOU) ৰ এটা আঞ্চলিক মুখ্য কাৰ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Welcome to Trivandrum Regional Centre |url=http://rctrivandrum.ignou.ac.in/ |website=Indira Gandhi National Open University Website |publisher=Indira Gandhi National Open University. |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size:90%; width:85%; &quot;
|+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ
|-
! বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নাম!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ!! প্ৰকাৰ!! স্থান
|-

| [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] || ১৯৩৭ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || ২০০৭ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| কেৰেলা ডিজিটেল বিজ্ঞান, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (KUDSIT) || ২০২০ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| এ পি জে আব্দুল কালাম প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (KTU) || ২০১৪ || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ৰাষ্ট্ৰীয় ফৰেনছিক বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]] (NFSU) || প্ৰস্তাৱিত&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/Dec/03/sc-nod-to-allocate-keralas-open-prison-land-for-brahmos-ssb-forensic-university|title=SC nod to allocate Kerala's open prison land for BrahMos, SSB &amp; forensic university|date=3 December 2025|website=The New Indian Express|access-date=8 June 2026}}&lt;/ref&gt; || চৰকাৰী || তিৰুৱনন্তপুৰম
|}

১৯৫১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]] হৈছে কেৰেলাৰ প্ৰথম তথা এখন অগ্ৰণী চিকিৎসা শিক্ষানুষ্ঠান।&lt;ref&gt;{{cite web |title=History of Medical College |url=http://www.tmc.kerala.gov.in/?q=content/nobis-tincidunt-utinam |website=Trivandrum Medical College |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018 |archive-date=6 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306204312/http://www.tmc.kerala.gov.in/?q=content/nobis-tincidunt-utinam |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; হৃদৰোগ আৰু স্নায়ুবিজ্ঞানৰ ছুপাৰ-স্পেচিয়েলিটি পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা এছ.চি.টি.আই.এম.এছ.টি. (SCTIMST) আৰু ৰেডিঅ’থেৰাপী তথা পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা আঞ্চলিক কৰ্কট কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰমৰ উপৰি অন্যান্য উল্লেখনীয় চিকিৎসা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত এছ.ইউ.টি. চিকিৎসা বিজ্ঞান একাডেমী (SUT), শ্ৰী গোকুলম চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মহাবিদ্যালয় অন্যতম।&lt;ref name=&quot;procollist&quot;&gt;{{cite web |title=Professional College list |url=https://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |website=Office of the commissioner for entrance examinations |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018 |archive-date=5 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705153420/http://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |url-status=dead |archivedate=5 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705153420/http://cee.kerala.gov.in/collegelist/main/index.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

চহৰখনত কেইবাখনো আগশাৰীৰ আইন শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ১৮৭৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা তিৰুৱনন্তপুৰম চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয় ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি আইন শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Government Law College, Thiruvananthapuram |url=http://glctvpm.com/college/college_about.shtml |website=Government Law College, Thiruvananthapuram |publisher=GLCT |access-date=6 March 2018 |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309054244/http://glctvpm.com/college/college_about.shtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কেৰেলা ল’ একাডেমী চহৰখনৰ আন এখন প্ৰধান আইন মহাবিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Kerala Law Academy |url=https://www.keralalawacademy.org/about.html |website=Kerala Law Academy Website |publisher=Kerala Law Academy |access-date=6 March 2018 |archive-date=10 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180210121031/http://www.keralalawacademy.org/about.html |url-status=dead |archivedate=10 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180210121031/http://www.keralalawacademy.org/about.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ প্ৰধান ব্যাৱসায়িক শিক্ষানুষ্ঠান বা বিজনেছ স্কুলসমূহৰ ভিতৰত এছিয়ান স্কুল অৱ বিজনেছ, চি.ই.টি. ব্যৱস্থাপনা বিদ্যালয় আৰু কেৰেলা ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (IMK) অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web |title=CET School of Management |url=http://www.mba.cet.ac.in/ |website=CET Management school |publisher=Department of Business Administration, Kerala |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=About |url=https://www.asb.ac.in/about-us |website=Asian School of Business |publisher=ASB |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=IMK |url=http://www.imk.ac.in/abtus.htm |website=Institute of Management in Kerala |publisher=Kerala University |access-date=6 March 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমত ২৩খনতকৈও অধিক অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষানুষ্ঠান আছে।&lt;ref name=&quot;engcollist&quot;&gt;{{cite web |title=Kerala Technological University List of Affiliated Courses 2015–16 |url=https://ktu.edu.in/data/Affiliated%20courses-WEBSITE%2027%20JULY%202015.pdf |website=APJ Abdul Kalam Technological University |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt; আই.আই.এছ.টি. (IIST) আৰু আই.আই.এছ.ই.আৰ. (IISER) ৰ উপৰি চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম (CET) অন্যতম, যি কেৰেলাৰ প্ৰথমখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=About CET |url=http://www.cet.ac.in/ |website=College of Engineering, Trivandrum |publisher=CET |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বাহিৰেও চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় বাৰ্টনহিল (GEC), শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় (SCT), চি-ডেক তিৰুৱনন্তপুৰম (C-DAC), বিশ্ববিদ্যালয় অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, মোহনদাস অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয় আৰু মাৰ বেচেলিঅ’ছ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় উল্লেখযোগ্য।&lt;ref name=&quot;engcollist&quot;/&gt; ১৮৬৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিশ্ববিদ্যালয় মহাবিদ্যালয় আৰু ১৮৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয় ভাৰতৰ উচ্চ শিক্ষাৰ দুখন আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰতিষ্ঠান। &lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=http://www.universitycollege.ac.in/ |website=University College, Thiruvananthapuram |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Govt. College for Women, Our History |url=http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |website=Government college for Women, Thiruvananthapuram |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309055806/http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |url-status=dead |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309055806/http://www.gcwtvm.ac.in/the-college/our-history/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size:90%; width:98%; &quot;
|+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ
|-
! প্ৰতিষ্ঠানৰ নাম!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ!! প্ৰকাৰ!! স্থান
|-

| [[ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (NIIST) || ১৯৮৮ || গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ]] (RGCB) || ১৯৯০ || গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[কেৰেলা ৰাজ্যিক বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি আৰু পৰিৱেশ পৰিষদ]] (KSCSTE) || ২০০২ || চৰকাৰী সংস্থা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ভাৰতীয় বিজ্ঞান শিক্ষা আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (IISER) || ২০০৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) || ১৯৬৩ || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ]] (LPSC) || ১৯৮৫ || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || ২০০৭ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ৰাষ্ট্ৰীয় বাক আৰু শ্ৰৱণ প্ৰতিষ্ঠান]] (NIISH) || ১৯৯৭ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[আঞ্চলিক কৰ্কট কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম]] (RCC) || ১৯৮১ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰান্তীয় উদ্ভিদ উদ্যান আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (JNTBGRI) || ১৯৭৯ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[শ্ৰী চিত্ৰ তিৰুনাল চিকিৎসা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (SCTIMST) || ১৯৭৬ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ]] (NCESS) || ১৯৭৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| কেৰেলা পৰ্যটন আৰু ভ্ৰমণ অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠান (KITTS) || ১৯৮৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.kittsedu.org/profile.php | title=Profile, Kerala Institute of Tourism and Travel Studies, Education, Hospitality Industry, India }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[কেৰেলা ডিজিটেল বিজ্ঞান, উদ্ভাৱন আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়]] (IIITM-k) || ১৯৮৮ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম
|-

| [[কেন্দ্ৰীয় মূল জাতীয় শস্য গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান]] (ICAR-CTCRI) || ১৯৬৩ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web | title=Home {{!}} CTCRI - CENTRAL TUBER CROPS RESEARCH INSTITUTE | url=https://www.ctcri.org/ | access-date=2025-05-24 | website=Ctcri.org}}&lt;/ref&gt;
|-

| [[তিৰুৱনন্তপুৰম অভিযান্ত্ৰিক বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি গৱেষণা উদ্যান]] (TrEST) || ২০১৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
|-

| [[উন্নত কম্পিউটিঙৰ বিকাশ কেন্দ্ৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম]] (C-DAC) || ২০১০ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref&gt;{{Cite web | title=C-DAC: Centre for Development of Advanced Computing, India | url=https://www.cdac.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Cdac.in}}&lt;/ref&gt;
|-

| [[ঘঁৰিয়াল পুনৰ্সংস্থাপন আৰু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] || ২০১৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.keralatourism.org/destination/neyyar-reservoir-thiruvananthapuram/240/ | title=Neyyar Wildlife Sanctuary, Thiruvananthapuram|website=Keralatourism.org }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[উন্নত ভাইৰাছ বিজ্ঞান প্ৰতিষ্ঠান, কেৰেলা]] || ২০১৯ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;
|-

| [[অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী]] || ১৯MD || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref&gt;{{Cite web | title=IAV – Institute of Advanced Virology | url=https://iav.kerala.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20211028034458/https://iav.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=2021-10-28}}&lt;/ref&gt;
|-

| [[ৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃশাখা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (CSIR-NIIST) || ১৯৭৫ || গৱেষণা আৰু শিক্ষা || তিৰুৱনন্তপুৰম&lt;ref&gt;{{Cite web | title=CSIR - National Institute For Interdisciplinary Science and Technology (NIIST) | url=https://www.niist.res.in/ | access-date=2025-05-24 | website=Niist.res.in}}&lt;/ref&gt;
|}

চহৰখনৰ অন্যান্য প্ৰধান [[স্নাতক]] আৰু [[স্নাতকোত্তৰ]] মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত [[চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়, তিৰুৱনন্তপুৰম|চৰকাৰী কলা মহাবিদ্যালয়]], মহাত্মা গান্ধী মহাবিদ্যালয়, মাৰ ইভানিঅ’ছ মহাবিদ্যালয়, চৰকাৰী সংস্কৃত মহাবিদ্যালয়, লয়োলা সমাজ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়, ছেণ্ট জেভিয়াৰ্ছ মহাবিদ্যালয় (থুম্বা) আৰু অল ছেণ্টছ মহাবিদ্যালয় অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web |title=List of colleges affiliated to the University of Kerala |url=https://www.keralauniversity.ac.in/downloads/list_of_affiliated_colleges.pdf |website=Kerala University |publisher=Government of Kerala |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt; প্ৰধান [[ললিত কলা]] মহাবিদ্যালয়সমূহ হৈছে— স্বাতী তিৰুনাল সংগীত মহাবিদ্যালয় (যি কেৰেলাৰ প্ৰথমখন সংগীত একাডেমী)&lt;ref&gt;{{cite web |title=About |url=http://www.swathithirunal.in/rel_akademi.htm |website=Swathi Thirunal College of Music |publisher=C-DIT |access-date=6 March 2018}}&lt;/ref&gt; আৰু ত্ৰিবান্দ্ৰম ললিত কলা মহাবিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zachariah |first1=Preeti |title=Carving space through art |url=http://www.thehindu.com/society/carving-space-through-art/article22678712.ece |access-date=6 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 February 2018}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি লক্ষ্মীবাঈ ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা মহাবিদ্যালয় হৈছে [[ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ]] (SAI) ৰ দুখন শাৰীৰিক শিক্ষা শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Regional Centres |url=http://www.sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |website=Sports Authority of India |publisher=Ministry of Youth Affairs and Sports, Government of India |access-date=6 March 2018 |archive-date=15 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115080952/http://sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |url-status=dead |archivedate=15 November 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171115080952/http://sportsauthorityofindia.nic.in/index1.asp?ls_id=739 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

তিৰুৱনন্তপুৰমৰ শীৰ্ষস্থানীয় গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত কেৰেলা ভাৰতীয় তথ্য প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (IIITMK),&lt;ref&gt;{{cite web |title=Indian Institute of Information Technology and Management – Kerala (IIITM-K) |url=http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |website=Technopark |publisher=Government of Kerala |access-date=8 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054643/http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |url-status=dead |archivedate=9 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180309054643/http://www.technopark.org/company-details?id=9948 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ৰাষ্ট্ৰীয় বাক আৰু শ্ৰৱণ প্ৰতিষ্ঠান (NISH),&lt;ref&gt;{{cite web |title=About us |url=http://www.nish.ac.in/about-us |website=National Institute of Speech and Hearing |access-date=8 March 2018}}&lt;/ref&gt; ৰাজীৱ গান্ধী জৈৱ-প্ৰযুক্তি কেন্দ্ৰ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=RGCB Profile |url=http://rgcb.res.in/glance.php |website=Gandhi Centre for Biotechnology (RGCB) |access-date=8 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054103/http://rgcb.res.in/glance.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ইমেজিং প্ৰযুক্তি বিকাশ কেন্দ্ৰ (C-Dit),&lt;ref&gt;{{cite web |title=About Us |url=http://www.cdit.org/about-us |website=Centre for Development of Imaging Technology (C-DIT) |publisher=Government of Kerala |access-date=19 July 2018}}&lt;/ref&gt; উন্নয়ন অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ (CDS),&lt;ref&gt;{{cite web |title=An Overview |url=http://www.cds.edu/about-cds/an-overview/ |website=Centre for Development Studies (CDS) |access-date=8 March 2018 |archive-date=7 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307202833/http://cds.edu/about-cds/an-overview/ |url-status=dead |archivedate=7 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180307202833/http://cds.edu/about-cds/an-overview/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; জৱাহৰলাল নেহৰু ক্ৰান্তীয় উদ্ভিদ উদ্যান আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, ৰাষ্ট্ৰীয় পৃথিৱী বিজ্ঞান অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ (NCESS) আৰু উন্নত কম্পিউটিঙৰ বিকাশ কেন্দ্ৰ (C-DAC) অন্যতম। &lt;ref&gt;{{cite web |title=Corporate Profile |url=https://www.cdac.in/index.aspx?id=CorporateProfile |website=Centre for Development of Advanced Computing (C-DAC) |publisher=Ministry of Electronics and Information Technology, Government of India |access-date=8 March 2018}}&lt;/ref&gt; আৰু [[অ’ৰিয়েণ্টেল ৰিচাৰ্চ ইনষ্টিটিউট এণ্ড মেনুস্ক্ৰিপ্টচ লাইব্ৰেৰী]]।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Science festival at Kerala varsity |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/varsity-to-open-its-doors-to-public/article22747411.ece |access-date=6 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;

মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰ্যালয়ৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিষ্ঠানগত ৰেংকিং ফ্ৰেমৱৰ্ক]] (NIRF) ৰ অনুসৰি, [[কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়]] কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে বিবেচিত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=University Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/UniversityRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=26 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726132630/https://www.nirfindia.org/2018/universityranking.html |url-status=dead |archivedate=26 July 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210726132630/https://www.nirfindia.org/2018/universityranking.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কেৰেলাৰ সামগ্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানগত ৰেংকিঙতো কেৰেলা বিশ্ববিদ্যালয়ে শীৰ্ষ স্থান লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Overall Ranking |url=https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308102901/https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |url-status=dead |archivedate=8 March 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210308102901/https://www.nirfindia.org/2018/OverallRanking.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; অভিযান্ত্ৰিক শাখাৰ ক্ষেত্ৰত [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) কেৰেলাৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থানত আছে। আনহাতে অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম (CET) কেৰেলাৰ ভিতৰত তৃতীয় স্থানত আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Engineering Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=2 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202230234/https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |url-status=dead |archivedate=2 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190202230234/https://www.nirfindia.org/2018/EngineeringRanking.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; স্থপতি্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ ৰেংকিঙত 'অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, ত্ৰিবান্দ্ৰম' ভাৰতৰ ভিতৰত চতুৰ্থ আৰু কেৰেলাৰ ভিতৰত প্ৰথম স্থানত আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Architecture Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=7 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180407225333/https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |url-status=dead |archivedate=7 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180407225333/https://www.nirfindia.org/2018/ArchitectureRanking.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তিৰুৱনন্তপুৰম বিশ্ববিদ্যালয় মহাবিদ্যালয় কেৰেলাৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ মহাবিদ্যালয় হিচাপে তালিকাভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=College Rankings |url=https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |website=National Institutional Ranking Framework |publisher=Ministry of Human Resource Development, Government of India |access-date=25 May 2018 |archive-date=26 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180526041130/https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |url-status=dead |archivedate=26 May 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180526041130/https://www.nirfindia.org/2018/CollegeRanking.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=University College joins the big league |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/university-college-joins-the-big-league/article23809815.ece |access-date=25 May 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 May 2018}}&lt;/ref&gt;

== মহাকাশ আৰু এৰ’স্পেচ ==
তিৰুৱনন্তপুৰম হৈছে ভাৰতৰ মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ জন্মস্থান।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web | title=KSPACE | url=https://kspace.kerala.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | website=kspace.kerala.gov.in}}&lt;/ref&gt; ১৯৬৩ চনত ভাৰতৰ প্ৰথমটো ৰকেট উৎক্ষেপণ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) ৰপৰা কৰা হৈছিল। তেতিয়াৰেপৰা এই চহৰখন মহাকাশ গৱেষণা, বিভিন্ন শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু কোম্পানীসমূহৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছে। 

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size:95%; width:80%; &quot; 
|+ তিৰুৱনন্তপুৰমৰ মহাকাশ আৰু এৰ’স্পেচ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, সংগঠন আৰু কোম্পানীসমূহ
|- 
! style=&quot;background-color:orange; &quot; | নাম!! style=&quot;background-color:orange; &quot; | প্ৰকাৰ!! style=&quot;background-color:orange; &quot; | বিৱৰণ
|- 

| [[বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ]] (VSSC) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || ইছৰ’ (ISRO) ৰ উৎক্ষেপণ বাহন বা ৰকেট বিকাশৰ এক অগ্ৰণী কেন্দ্ৰ। 
|- 

| লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ (LPSC) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || ৰকেটৰ বাবে তৰল প্ৰণোদন প্ৰণালী (liquid propulsion systems) প্ৰস্তুত কৰে। 
|- 

| ইছৰ’ ইনাৰ্ছিয়েল চিষ্টেমছ ইউনিট (IISU) || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || উৎক্ষেপণ বাহনৰ জড়তা প্ৰণালী (inertial systems), মহাকাশযানৰ জড়তা প্ৰণালী, জড়তা চেন্সৰৰ মূল্যায়ন তথা চিমুলেচন আৰু ইয়াৰ ইলেকট্ৰনিক উৎপাদন আদি কাৰ্য কৰে। &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/IISU.html | title=ISRO Inertial Systems Unit (IISU) }}&lt;/ref&gt;
|- 

| [[থুম্বা ইকুৱেটৰিয়েল ৰকেট উৎক্ষেপণ কেন্দ্ৰ]] (TERLS) || মহাকাশ বন্দৰ || পৃথিৱীৰ চুম্বকীয় বিষুৱৰেখাৰ অতি ওচৰত অৱস্থিত। বৰ্তমান ইয়াক ছাউণ্ডিং ৰকেট (sounding rockets) উৎক্ষেপণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 
|- 

| [[ভাৰতীয় মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]] (IIST) || শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠান || এছিয়াৰ প্ৰথমখন মহাকাশ বিশ্ববিদ্যালয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.isro.gov.in/ISRO_EN/iist.html#:~:text=Indian%20Institute%20of%20Space%20Science%20and%20Technology%20(IIST),,to%20meet%20the%20demands%20of%20Indian%20Space%20Programme | title=Indian Institute of Space Science and Technology (IIST) }}&lt;/ref&gt; ইয়াত মহাকাশ বিজ্ঞান আৰু অভিযান্ত্ৰিক শাখাৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা হয়। 
|- 

| ব্ৰহ্মছ এৰ’স্পেচ || প্ৰতিৰক্ষা কোম্পানী || ব্ৰহ্মছ (BrahMos) ছুপাৰচনিক ক্ৰুজ মিছাইল উৎপাদন কৰে। 
|- 

| কেলট্ৰন (Keltron) || ইলেকট্ৰনিক্স কোম্পানী || মহাকাশ আৰু প্ৰতিৰক্ষা খণ্ডৰ ইলেকট্ৰনিক্স সামগ্ৰী নিৰ্মাণৰ সৈতে জড়িত। 
|- 

| কে.ই.এল. এৰ’স্পেচ (KEL Aerospace) || এৰ’স্পেচ কোম্পানী || এৰ’স্পেচৰ বিভিন্ন যন্ত্ৰাংশ উৎপাদনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web | title=KEL | url=https://kel.co.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20080413112811/http://kel.co.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=13 April 2008 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|- 

| কে-স্পেচ ত্ৰিবান্দ্ৰম || গৱেষণা আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠান || কেৰেলা চৰকাৰৰ মহাকাশ গৱেষণা সম্পৰ্কীয় এক বিশেষ পদক্ষেপ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|- 

| হেক্স ২০ (Hex 20) || মহাকাশ-প্ৰযুক্তি ষ্টাৰ্টআপ || উপগ্ৰহ প্ৰযুক্তিৰ (satellite technology) ওপৰত বিশেষ কাম কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://hex20.in/contact/|title=Mission Critical Defence and Space Technology Partner|website=Hex20in|access-date=8 June 2026}}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
|-

| অনন্ত টেকন’লজীছ || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || ইছৰ’ আৰু অন্যান্য গ্ৰাহকৰ বাবে মহাকাশযান প্ৰণালী, এভিয়নিক্স আৰু উপগ্ৰহ উৎক্ষেপণ সহায়ৰ কাম কৰে। 
|-

| ষ্ট্ৰাভা টেকন’লজীছ (Strava Technologies) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || প্ৰতিৰক্ষা আৰু এৰ’স্পেচ খণ্ডক ইলেকট্ৰনিক যুদ্ধ প্ৰণালী, ৰাডাৰ আৰু চাইবাৰ সুৰক্ষা সমাধান যোগান ধৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://stravatechnologies.in/our-company | title=Strava Technologies® PVT Ltd - India's leading Startup in Geospatial Industry|website=Stravatechnologies.in }}&lt;/ref&gt;
|-

| এৰ’প্ৰেচিচন (Aeroprecision) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || উচ্চ-প্ৰযুক্তিৰ বিমান আৰু সামৰিক যন্ত্ৰাংশ তৈয়াৰ কৰে। ইয়াৰ উপৰি এম.আৰ.অ’ (MRO) আৰু যোগান শৃংখল সমাধান আগবঢ়ায়।&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Welcome to Aero Precision | url=http://www.sa-aeroprecision.com/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20130905205731/http://sa-aeroprecision.com/ | access-date=2025-08-18 | archive-date=5 September 2013 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-

| ছাফ্ৰান (Safran) || এৰ’স্পেচ আৰু প্ৰতিৰক্ষা || বিশ্বজুৰি বিমানৰ ইঞ্জিন, এভিয়নিক্স আৰু প্ৰতিৰক্ষা প্ৰণালী যোগান ধৰা এখন ফৰাচী বহুৰাষ্ট্ৰীয় কোম্পানী। 
|-

| কোৰ্টাস (Kortas) || এৰ’স্পেচ || উৎক্ষেপণ বাহন বা ৰকেটৰ বাবে প্ৰণোদন প্ৰণালী (propellant systems) আৰু টেংকসহ নিখুঁত এৰ’স্পেচ যন্ত্ৰাংশ নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Kortas Industries Pvt. Ltd. - Manufactures of Aerospace Hardware. | url=https://kortasind.com/ | access-date=2025-08-18 | website=Kortasind.com}}&lt;/ref&gt;
|}

== আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্পৰ্ক ==
ত্ৰিবান্দ্ৰমত [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]] আৰু [[মালদ্বীপ]]ৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয় (Consulate) অৱস্থিত। ইয়াৰ উপৰি কূটনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক সহজসাধ্য কৰিবলৈ চহৰখনত [[শ্ৰীলংকা]], [[ৰাছিয়া]] আৰু [[জাৰ্মানী]]ৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহো (Honorary Consulates) আছে। 

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+ ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়সমূহ
|-
! দেশ!! পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়
|-

|সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] || সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.mofa.gov.ae/en/missions/kerala | title=UAE consulate in kerala }}&lt;/ref&gt;
|-

|মালদ্বীপ [[File:Flag of Maldives.svg|20px]] || মালদ্বীপৰ পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://embassies.info/ConsulateofMaldivesinThrivananathapuramIndia | title=Consulate General of Maldives in Thiruvananthapuram, India }}&lt;/ref&gt;
|-

|শ্ৰীলংকা [[File:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] || শ্ৰীলংকাৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://slhcindia.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1142:newly-appointed-honorary-consul-of-sri-lanka-in-thiruvananthapuram-receives-the-commission-of-appointment&amp;catid=50:demo-category&amp;Itemid=1 | title=Newly appointed Honorary Consul of Sri Lanka in Thiruvananthapuram receives the Commission of Appointment }}&lt;/ref&gt;
|-

|ৰাছিয়া [[File:Flag of Russia.svg|20px]] || ৰাছিয়াৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়&lt;ref&gt;{{Cite web | title=Archived copy | url=https://india.mid.ru/en/news/ratheesh_nair_honorary_consul_of_russia_in_trivandrum_kerala_continued_his_journey_along_afanasy_nik/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20250415043547/https://india.mid.ru/en/news/ratheesh_nair_honorary_consul_of_russia_in_trivandrum_kerala_continued_his_journey_along_afanasy_nik/ | archive-date=2025-04-15}}&lt;/ref&gt;
|-

|জাৰ্মানী [[File:Flag of Germany.svg|20px]] || জাৰ্মানীৰ অবৈতনিক পৰামৰ্শদাতা কাৰ্যালয়&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://india.diplo.de/in-en/ueber-uns/honorarkonsuln/1808878-1808878#:~:text=in%20Thiruvananthapuram%2C%20Kerala.-,Dr.,in%20matters%20related%20to%20Germany. | title=German Honorary Consul in Thiruvananthapuram }}&lt;/ref&gt;
|}

== প্ৰচাৰ মাধ্যম ==
তিৰুৱনন্তপুৰমত বহুতো বাতৰি কাকত, দূৰদৰ্শন আৰু অনাতঁৰ (ৰেডিঅ’) কেন্দ্ৰ আছে। কেৰেলাৰ বেছিভাগ সংবাদ প্ৰতিষ্ঠানৰে মুখ্য কাৰ্যালয় তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত। কেৰেলাৰ প্ৰথমটো মালায়ালম চেনেল [[ডিডি মালায়ালম|দূৰদৰ্শন মালায়ালম]] ১৯৮১ চনত এই চহৰৰপৰাই সম্প্ৰচাৰিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Doordarshan Kendra, Thiruvananthapuram |url=https://www.ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=28 |website=Doordarshan Kendra Trivandrum |publisher=Prasar Bharathi, Government of India |access-date=9 March 2018 |archive-date=13 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713223151/http://ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=28 |url-status=dead |archivedate=13 July 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170713223151/http://ddktvm.gov.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=15&amp;Itemid=28 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; মালায়ালম ভাষাৰ প্ৰথমটো ব্যক্তিগত খণ্ডৰ চেনেল [[এছিয়ানেট (দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰ)|এছিয়ানেট]] ১৯৯৩ চনত চহৰখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohandas |first1=Vandana |title=The world's his oyster |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/travel/141117/the-worlds-his-oyster.html |access-date=9 March 2018 |work=The Deccan Chronicles |date=14 November 2017}}&lt;/ref&gt; চহৰখনত অৱস্থিত অন্যান্য মালায়ালম চেনেলসমূহৰ ভিতৰত এছিয়ানেট নিউজ, অমৃতা টিভি, কাপ্পা টিভি, কাইৰালী টিভি, কাইৰালী ৱি (WE TV), মাতৃভূমি নিউজ, কৌমুদী টিভি, জয়হিন্দ টিভি, নিউজ১৮ কেৰেলা আৰু পিপল টিভি অন্যতম।&lt;ref name=&quot;medialist&quot;/&gt; এছিয়ানেট, জনম টিভি, জীৱন টিভি, মিডিয়াৱান টিভি আৰু মনোৰমা নিউজকে ধৰি কেৰেলাৰ সকলো প্ৰধান চেনেলৰ প্ৰযোজনা কেন্দ্ৰ বা কাৰ্যালয় এই চহৰত আছে।&lt;ref name=&quot;medialist&quot;/&gt; এই টিভি চেনেলসমূহ কেবল টিভি, ডি.টি.এইচ. (DTH) বা আই.পি.টি.ভি. (IPTV) ৰ জৰিয়তে গ্ৰাহকসকলে চাব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Competition Commission orders probe against Star India |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/competition-commission-orders-probe-against-star-india/article22331327.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=30 December 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Philip |first1=Anil |title=DDK Trivandrum ends analogue terrestrial TV transmission |url=https://keralaitnews.com/6385/ddk-trivandrum-ends-analogue-terrestrial-tv-transmission-goes-digital |access-date=9 March 2018 |agency=Kerala IT News |date=5 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=BSNL launches IPTV in State |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/BSNL-launches-IPTV-in-State/article16562478.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=12 March 2010}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমত উপলব্ধ প্ৰধান ডি.টি.এইচ. মনোৰঞ্জন সেৱাসমূহ হৈছে ছান ডাইৰেক্ট, ডিডি ডাইৰেক্ট+, ডিছ টিভি, এয়াৰটেল ডিজিটেল টিভি আৰু টাটা প্লে (Tata Play)। 

চহৰখনত উপলব্ধ প্ৰধান মালায়ালম বাতৰি কাকতসমূহ হৈছে— 'মাতৃভূমি', 'মালয়াল মনোৰমা', 'কেৰেলা কৌমুদী', 'দেশাভিমানী', 'মাধ্যামম', 'জন্মভূমি', 'চন্দ্ৰিকা', 'থেজাছ', 'চিৰাজ ডেইলী', 'দীপিকা' আৰু 'ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা'। তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰকাশিত ইংৰাজী বাতৰি কাকতসমূহ হৈছে— 'দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ', 'দ্য হিন্দু', 'দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল' আৰু 'দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া'।&lt;ref name=&quot;medialist&quot;/&gt;

ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চৰকাৰী অনাতঁৰ প্ৰতিষ্ঠান অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ই (আকাশবাণী) চহৰখনত মিডিয়াম ৱেভ (Medium wave) আৰু চৰ্টৱেভ (Shortwave) কেন্দ্ৰ পৰিচালনা কৰে।&lt;ref name=&quot;amradio&quot;&gt;{{cite web |title=South Zone Region Services |url=http://allindiaradio.gov.in/Oppurtunities/Tenders/Documents/South%20Zone%20Regional%20Services%2016012018.pdf |website=All India Radio |publisher=Prasar Bharati, Government of India |access-date=9 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=About All India Radio Trivandrum |url=http://www.airtvm.com/about.pdf |website=All India Radio, Trivandrum |access-date=9 March 2018 |archive-date=17 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180417044523/http://www.airtvm.com/about.pdf |url-status=dead |archivedate=17 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180417044523/http://www.airtvm.com/about.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আকাশবাণীৰ 'বিবিধ ভাৰতী'য়ে 'অনন্তপুৰী এফ.এম.' নামেৰে এটা এফ.এম. ৰেডিঅ’ কেন্দ্ৰও চলায়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vividh Bharati FM Service |url=http://allindiaradio.gov.in/Oppurtunities/Tenders/Documents/VIVIDH%20BHARTI%2016012018.pdf |website=All India Radio |publisher=Prasar Bharati, Government of India |access-date=9 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ananthapuri FM looking for anchors |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/ananthapuri-fm-looking-for-anchors/article17591891.ece |access-date=9 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=23 March 2017}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা সম্প্ৰচাৰিত হোৱা অন্যান্য ব্যক্তিগত এফ.এম. চেনেলসমূহ হৈছে— বিগ এফ.এম. (Big FM 92.7 MHz),&lt;ref name=&quot;radiolist&quot;/&gt; ক্লাব এফ.এম. (Club FM 94.3 MHz),&lt;ref name=&quot;Club FM&quot;/&gt; ৰেডিঅ’ মিৰ্চি (Radio Mirchi 98.3 MHz),&lt;ref name=&quot;Radio Mirchi Thiruvananthapuram&quot;/&gt; ৰেড এফ.এম. (Red FM 93.5 MHz)&lt;ref name=&quot;radiolist&quot;/&gt; আৰু ৰেডিঅ’ ডি.চি. (Radio DC 90.4 MHz)।&lt;ref name=&quot;Radio DC Thiruvananthapuram&quot;&gt;{{cite web |title=Radio DC Thiruvananthapuram |url=http://radiodcfm.com/ |publisher=Radio DC |access-date=9 March 2018 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== ক্ৰীড়া ==

[[File:Greenfield International Stadium Kerala 2.jpg|200px|left|thumb|ভাৰত বনাম নিউজিলেণ্ডৰ টি-২০ খেলৰ সময়ত ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ (গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়াম)]]
{{Multiple image
| align = right
| direction = vertical
| image1 = Chandrashekaran nair stadium kerala.jpg

| caption1 = চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত এখন ফুটবল খেল
| image2 = BAI-U19-Ranking2016.jpg
| caption2 = টছ (TOSS) একাডেমীত বেডমিণ্টন খেল
}}

তিৰুৱনন্তপুৰমৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল হৈছে [[ক্ৰীড়া|ক্ৰীকেট]] আৰু [[ফুটবল]]. চহৰখনে ১৯৮৪ চনত বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়ামত কেৰেলাৰ প্ৰথমখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেল আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;1stodi&quot;&gt;{{cite news |last1=K |first1=Krishnachand |title=Thiruvananthapuram all set for T20 international cricket match |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/nov/06/thiruvananthapuram-all-set-for-t20-international-cricket-match-1692992.html |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=6 November 2017}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি চহৰখনে কেৰেলাৰ প্ৰথমখন টি-২০ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট খেলো আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=TVPM to host India-NZ T20 on November 7 |url=http://english.manoramaonline.com/sports/cricket/2017/08/03/kerala-thiruvananthapuram-host-india-nz-t20-november.html |access-date=10 March 2018 |work=Malayala Manorama |date=3 August 2017}}&lt;/ref&gt; কেৰেলা ক্ৰিকেট সংস্থা (KCA) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় তিৰুৱনন্তপুৰমতে অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Contact us |url=http://www.keralacricketassociation.com/ |website=Kerala Cricket Association |publisher=KCA |access-date=10 March 2018}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমৰ একাংশ প্ৰখ্যাত ক্ৰিকেটাৰ হ’ল— [[চেঞ্জু ছেমছন]], ৰাইফি গোমেছ, ৰিয়ান নিনান, অনিল নাম্বিয়াৰ, কে. এন. অনন্তপদ্মনাভন, ৰোহন প্ৰেম, উদিৰামালা সুব্ৰহ্মণ্যম, পি. এম. কে. মোহন্দাস, ভাস্কৰ পিল্লাই, আশা শোভনা আৰু পদ্মনাভন প্ৰশান্ত। স্পৰ্টছ হাব (The Sports Hub), বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়াম,&lt;ref&gt;{{cite web |title=University Stadium |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/58479.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt; [[ছেণ্ট জেভিয়াৰ্ছ কলেজ খেলপথাৰ]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=St Xavier's College Ground, Thumba |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/1053905.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt; কে.চি.এ. ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম মংগলাপুৰম,&lt;ref&gt;{{cite web |title=KCA Cricket Stadium – Mangalapuram |url=http://www.keralacricketassociation.com/kca-cricket-stadium-mangalapuram |website=KCA Website |publisher=Kerala Cricket Association |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt; চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় খেলপথাৰ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Medical College Ground Profile |url=https://cricketarchive.com/Archive/Grounds/14/1237.html |website=Cricketarchive |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt; আৰু ভেল্লায়নী কৃষি মহাবিদ্যালয় খেলপথাৰ চহৰখনৰ প্ৰধান ক্ৰিকেট খেলপথাৰ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vellyani Agricultural College Ground |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/ground/58481.html |website=ESPN cricinfo |access-date=28 March 2018}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়াম নামেৰে জনাজাত 'দ্য স্পৰ্টছ হাব, ত্ৰিবান্দ্ৰম' হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ ক্ৰিকেট আৰু ফুটবল ষ্টেডিয়াম।&lt;ref name=grnfld&gt;{{cite news |title=Greenfield Stadium Touching New Heights |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2015/jun/12/greenfield-stadium-touching-new-heights-754477.html |access-date=10 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=12 June 2015}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমে গ্ৰীনফিল্ড ষ্টেডিয়ামত ২০১৫ চাফ চেম্পিয়নশ্বিপ আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohanarangan |first1=Vinayakk |title=SAFF Cup final, as it happened: Chhetri the match-winner as India reclaim title from Afghans |url=http://www.firstpost.com/sports/saff-cup-final-india-vs-afghanistan-live-can-sunil-chhetri-and-co-halt-a-rampaging-afghan-side-2569120.html |access-date=10 March 2018 |work=Firstpost |date=3 January 2016}}&lt;/ref&gt; এছ.বি.আই. কেৰেলা (SBI Kerala), টাইটানিয়াম এফ.চি. (Titanium FC), কে.এছ.ই.বি. (KSEB), কোভালাম এফ.চি. আৰু ট্ৰাভাংকোৰ ৰয়েলছ এফ.চি. হৈছে তিৰুৱনন্তপুৰমৰ প্ৰধান ফুটবল ক্লাব।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chandran |first1=M.R. Praveen |title=Titanium football club to turn professional; plans to establish fan club |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/titanium-football-club-to-turn-professional-plans-to-establish-fan-club/article7533034.ece |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Chandran |first1=M.R. Praveen |title=Back in the game: Kerala Blasters and the second football revolution in Kerala |url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/back-in-the-game-football-in-kerala/article22716585.ece |access-date=10 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=11 February 2018}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে গ্ৰীনফিল্ড আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম, চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম আৰু বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়ামত ফুটবল খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Chirag United holds Salgaocar |url=http://www.thehindu.com/sport/football/chirag-united-holds-salgaocar/article2684728.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=3 December 2011}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ এজন অন্যতম প্ৰখ্যাত ফুটবল খেলুৱৈ হৈছে জবী জাষ্টিন। 

চহৰখনত প্ৰায় সকলো ধৰণৰ ক্ৰীড়া অনুষ্ঠান আয়োজন কৰাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সা-সুবিধা আছে।&lt;ref name=tvmsports&gt;{{cite news |last1=M |first1=Athira |title=Come and play |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/check-out-worldclass-sporting-facilities-in-thiruvananthapuram/article8537094.ece |access-date=28 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=29 April 2016}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰম ২০১৫ চনৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়াৰ অন্যতম প্ৰধান আয়োজক চহৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Venues |url=http://www.kerala2015.com/kerala2015/venues/ |website=2015 National Games of India |access-date=27 March 2018}}&lt;/ref&gt; এথলেটিকছ প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে বিশ্ববিদ্যালয় ষ্টেডিয়াম, চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম আৰু কেন্দ্ৰীয় ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=University Stadium |url=http://www.kerala2015.com/venues/university-stadium/ |website=National Games Kerala 2015 |publisher=35th National Games – Kerala 2015 |access-date=27 March 2018}}&lt;/ref&gt; চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়ামৰ তলত আৰক্ষীৰদ্বাৰা পৰিচালিত এটা ইনড’ৰ চুইমিং পুল 'এলবাট্ৰছ চুইমিং পুল' (Albatros Swimming Pool) আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 February 2026 |title=Albatros Pool - Indoor swimming pool |url=https://yappe.in/kerala/thiruvananthapuram/albatros-pool/340963 |access-date=14 February 2026 |website=Yappe}}&lt;/ref&gt; 'ত্ৰিবান্দ্ৰম মাৰাথক’ন' হৈছে ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰানাৰ্ছ ক্লাবৰদ্বাৰা প্ৰতি বছৰে আয়োজন কৰা এক [[মাৰাথক’ন]] প্ৰতিযোগিতা।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=V N |first1=Aswin |title=First-ever midnight marathon in Kerala |url=http://www.thehindu.com/life-and-style/first-ever-midnight-marathon-in-kerala/article21310110.ece |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Hindu |date=8 December 2017}}&lt;/ref&gt; ইয়াত দুটা প্ৰধান দৌৰ প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়: ২১ কিলোমিটাৰৰ অৰ্ধ মাৰাথক’ন আৰু ৪২.১৯ কিলোমিটাৰৰ পূৰ্ণ মাৰাথক’ন। সৰ্বসাধাৰণৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে এটা বিশেষ ২ কিলোমিটাৰৰ ধেমেলীয়া দৌৰৰো (fun run) আয়োজন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Trivandrum Marathon on December 9 midnight |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/trivandrum-marathon-on-december-9-midnight/articleshow/61937083.cms |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=6 December 2017}}&lt;/ref&gt; চহৰখনত প্ৰতি বছৰে জানুৱাৰী মাহত অনুষ্ঠিত হোৱা আন এক মাৰাথক’ন হৈছে 'ত্ৰিবান্দ্ৰ ৰান' (Trivand Run)।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Run to raise funds for cancer treatment |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2018/jan/07/run-to-raise-funds-for-cancer-treatment-1747243.html |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=8 January 2018}}&lt;/ref&gt;

জিমি জৰ্জ ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম হৈছে ৰাজ্যখনৰ এটা অন্যতম প্ৰধান ইনড’ৰ ষ্টেডিয়াম। ইয়াক [[বাষ্কেটবল]], [[ভলীবল]], [[টেবুল টেনিছ]], [[জিমনাষ্টিকছ]], জলক্ৰীড়া (aquatics) আৰু যুদ্ধ কলা (martial arts) প্ৰতিযোগিতা পৰিচালনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=tvmsports/&gt; &lt;ref name=tvmsports/&gt; এই ষ্টেডিয়ামখনত দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথমটো উচ্চতা-অনুকৰণকাৰী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ (altitude-simulated training facility) আছে, যাৰ নাম 'এষ্ট্ৰা' (Astra)।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Astra |url=http://www.sportskerala.org/astra |website=Sports Kerala |access-date=28 March 2018 |archive-date=28 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180328231642/http://www.sportskerala.org/astra |url-status=dead |archivedate=28 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180328231642/http://www.sportskerala.org/astra |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ প্ৰধান ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰশিক্ষক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত [[লক্ষ্মীবাঈ ৰাষ্ট্ৰীয় শাৰীৰিক শিক্ষা মহাবিদ্যালয়]] (LNCPE), টছ (TOSS) একাডেমী আৰু ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰত থকা টেনভিক ক্ৰীড়া প্ৰশিক্ষণ একাডেমী (Tenvic Sports Coaching Academy) অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Junior badminton league on July 30 at Greenfield |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/jul/25/junior-badminton-league-on-july-30-at-greenfield-1633002.html |access-date=28 March 2018 |newspaper=The New Indian Express |date=25 July 2017}}&lt;/ref&gt;

বাষ্কেটবল প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে চহৰখনৰ বিদ্যালয়সমূহৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Kazhakootam Sainik School wins basketball tournament |url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2017/oct/30/kazhakootam-sainik-school-wins-basketball-tournament-1686665.html |access-date=27 March 2018 |newspaper=The Times of India |date=30 October 2017}}&lt;/ref&gt; তিৰুৱনন্তপুৰমে বাত্তিয়ুৰকাভু শ্বুটিং ৰেঞ্জত ৬১সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় শ্বুটিং চেম্পিয়নশ্বিপ আয়োজন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Information of NSF |url=http://www.thenrai.in/About_us.aspx?link=6 |website=The National Rifle Association of India |access-date=27 March 2018}}&lt;/ref&gt; চহৰখনৰ সাগৰীয় তীৰ বা বিচসমূহত ছাৰ্ফিং (Surfing) এবিধ অতি জনপ্ৰিয় খেল। ইয়াত বহুতো ছাৰ্ফিং আৰু ষ্টেণ্ডআপ পেডলব’ৰ্ডিং (standup paddleboarding) প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=National surfing contest begins at Kovalam |url=https://thehindu.com |access-date=27 March 2018 |work=The Hindu Businessline |date=3 May 2013}}&lt;/ref&gt; ছাৰ্ফিং প্ৰতিযোগিতাসমূহ সাধাৰণতে [[কোভালাম সাগৰীয় তীৰ|কোভালাম বিচ]] আৰু [[ভাৰকলা সাগৰীয় তীৰ|ভাৰকলা বিচ]]ত অনুষ্ঠিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kovalam Surf Club: No school, no surfing |url=http://www.kovalamsurfclub.com/ |website=Kovalam Surf Club |access-date=27 March 2018}}&lt;/ref&gt; পেৰাগ্লাইডিং (Paragliding) হৈছে চহৰখনৰ আন এবিধ [[সাহসিক ক্ৰীড়া|দুঃসাহসিক খেল]] (adventure sport), যাৰ দৃশ্য সাধাৰণতে ভাৰকলা বিচত দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=5 Exquisite Places for your Next Solo Trip to South India! |url=https://www.news18.com/news/indiwo/travel-indiwo-5-exquisite-places-for-your-next-solo-trip-to-south-india-1677007.html |access-date=28 March 2018 |work=News 18 |date=2 March 2018}}&lt;/ref&gt;

১৮৫০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[তিৰুৱনন্তপুৰম গল্ফ ক্লাব|আকাশবাণী ত্ৰিবান্দ্ৰম গল্ফ ক্লাব]] ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি গল্ফ খেলপথাৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।&lt;ref name=saigolf&gt;{{cite web |title=History |url=http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |website=SAI Trivandrum Golf Club |publisher=Sports Authority of India |access-date=27 March 2018 |archive-date=27 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180327094911/http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |url-status=dead |archivedate=27 March 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180327094911/http://saitrivandrumgolfclub.com/history/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই খেলপথাৰখন বৰ্তমান [[ভাৰতীয় ক্ৰীড়া প্ৰাধিকৰণ]]ক লীজত দিয়া হৈছে।&lt;ref name=saigolf/&gt;

{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+ চহৰখনৰ বৃত্তিপৰ্যায়ৰ ক্ৰীড়া ক্লাবসমূহ
|-
! ক্লাব!! ক্ৰীড়া!! লীগ!! খেলপথাৰ!! প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ

|-

| ত্ৰিবান্দ্ৰম টাছকাৰ্ছ || ক্ৰিকেট || এছ.ই. প্ৰিমিয়াৰ লীগ || তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম || ২০১৬
|-

| ত্ৰিবান্দ্ৰম ৰয়েলছ || ক্ৰিকেট || কেৰেলা প্ৰিমিয়াৰ লীগ || তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেডিয়াম || ২০১৫
|-

| তিৰুৱনন্তপুৰম কম্বানছ এফ.চি. || ফুটবল || ছুপাৰ কেৰেলা লীগ || চন্দ্ৰশেখৰন নায়াৰ ষ্টেডিয়াম || ২০২৪
|-

| কোভালাম এফ.চি. || ফুটবল || কেৰেলা প্ৰিমিয়াৰ লীগ || কোভালাম খেলপথাৰ || ২০১০
|}

== প্ৰতিৰক্ষা আৰু সুৰক্ষা বাহিনী ==
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot; style=&quot;font-size:85%; width:80%; &quot;
|+ ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ প্ৰতিৰক্ষা আৰু সুৰক্ষা বাহিনীসমূহ
|-
! বাহিনী!! বিৱৰণ!! স্থান

|-

| মেৰিটাইম থিয়েটাৰ কমাণ্ড [[File:Logo of the Indian Armed Forces.svg|35px]]|| প্ৰস্তাৱিত মেৰিটাইম থিয়েটাৰ কমাণ্ডৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত স্থাপন কৰা হ’ব। এই কমাণ্ডে [[ভাৰতীয় নৌসেনা]], [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]], আৰু [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ সমলসমূহক একত্ৰিত কৰিব। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সন্মিলিত সামুদ্ৰিক কাৰ্যসূচী উন্নত কৰা আৰু ভাৰত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত ভাৰতৰ নিৰাপত্তা সুদৃঢ় কৰা। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/talks-ongoing-over-setting-up-integrated-theatre-commands-vice-admiral/articleshow/125725465.cms | title=Talks ongoing over setting up integrated theatre commands: Vice Admiral | publisher=The Times of India }}&lt;/ref&gt;

|-

| [[ভাৰতীয় সেনা]] [[File:Indian Army Insignia circular.png|30px]] || ভাৰতীয় সেনাৰ ৪০সংখ্যক ব্ৰিগেডৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত অৱস্থিত। এই ব্ৰিগেডে কেৰেলা আৰু তামিলনাডুৰ প্ৰতিৰক্ষা কাৰ্যসূচী আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2024/Apr/23/lieutenant-general-a-k-singh-visits-pangode-military-station | title=Lieutenant General a K Singh visits Pangode Military Station | date=23 April 2024 }}&lt;/ref&gt;

|-

| [[ভাৰতীয় বায়ুসেনা]] [[File:IAF Emblem.svg|30px]] || ভাৰতীয় বায়ুসেনা (IAF) ৰ [[দাক্ষিণাত্য বায়ু কমাণ্ড]] (SAC) ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত অৱস্থিত। ভাৰত মহাসাগৰৰ আকাশমাৰ্গত ভাৰতৰ উপস্থিতি শক্তিশালী কৰিবলৈ ১৯৮৪ চনৰ ১৯ জুলাইত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। || ত্ৰিবান্দ্ৰম
|-

| [[ভাৰতীয় নৌসেনা]] [[File:Indian Navy Insignia (2022).svg|30px]] || ভাৰতীয় নৌসেনাই ত্ৰিবান্দ্ৰমত এটা কৌশলগত কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰিবলৈ লৈছে। উপকূলীয় নিৰাপত্তা বৃদ্ধিৰ বাবে ইয়াত এটা নৌ-যুদ্ধস্ত্ৰ ভাণ্ডাৰ (Naval Armament Depot) আৰু নৌ-যোগাযোগ কেন্দ্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হ’ব। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/navy-to-set-up-strategic-centre-in-state-capital/articleshow/63586827.cms | title=Navy to set up strategic centre in Thiruvananthapuram | work=The Times of India | date=3 April 2018 }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[সীমা সুৰক্ষা বল]] (BSF) [[File:BSF Insignia.svg|30px]] || বি.এছ.এফ. ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ (SHQ) মুত্তথৰাত অৱস্থিত। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰত থকা এই কেন্দ্ৰটোৱে এই অঞ্চলৰ বি.ছ.এফ.ৰ কাৰ্যাৱলী তদাৰক কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.bsf.gov.in/contact-us.html | title=Contact Us | Border Security Force | access-date=30 March 2025 | archive-date=5 May 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240505215741/https://www.bsf.gov.in/contact-us.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[কেন্দ্ৰীয় ৰিজাৰ্ভ আৰক্ষী বল]] (CRPF) [[File:CRPF Logo.svg|30px]] || চি.আৰ.পি.এফ.ৰ কেৰেলা ছেক্টৰ হেডকুৱাৰ্টাৰ আৰু ১৬৪সংখ্যক বেটেলিয়ান ত্ৰিবান্দ্ৰমত নিয়োজিত হৈ আছে। এই গোটটো চহৰখনৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ বাবে দায়বদ্ধ। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/vinod-karthik-is-dig-crpf-pallipuram/article65644844.ece | title=Vinod Karthik is DIG, CRPF, Pallipuram | work=The Hindu | date=15 July 2022 }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনী]] [[File:Indian Coast Guard Logo.svg|25px]] || ত্ৰিবান্দ্ৰমত থকা ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ কেন্দ্ৰটো উপকূলীয় সুৰক্ষা, তদাৰকী আৰু সামুদ্ৰিক কাৰ্যসূচীৰ বাবে দায়বদ্ধ। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/coast-guards-berth-at-vizhinjam-by-march-end/articleshow/117959382.cms | title=Coast Guard's berth at Vizhinjam by March-end | work=The Times of India | date=6 February 2025 }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল]] (CISF) [[File:CISF LOGO.svg|25px]] || ত্ৰিবান্দ্ৰমৰ চি.আই.এছ.এফ. গোটে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, বিক্ৰম সাৰাভাই মহাকাশ কেন্দ্ৰ (VSSC), আৰু লিকুইড প্ৰপালচন চিষ্টেমছ চেণ্টাৰ (LPSC) অন্তৰ্ভুক্ত। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.cisf.gov.in/cisfeng/contact_us/ | title=Contact_us | CISF|website=Cisf.gov.in }}&lt;/ref&gt;

|-

| [[সশস্ত্ৰ সীমা বল]] [[File:Sashastra Seema Bal.svg|30px]] || গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনস্থ কেন্দ্ৰীয় সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বল 'সশস্ত্ৰ সীমা বল' (SSB) ৰ এটা বেটেলিয়ান মুখ্য কাৰ্যালয় ত্ৰিবান্দ্ৰমত স্থাপন কৰাৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। দক্ষিণ ভাৰতত সুৰক্ষা আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰিবলৈ এক বৃহৎ সামৰিক সম্প্ৰসাৰণৰ অংশ হিচাপে এই পদক্ষেপ লোৱা হৈছে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/thiruvananthapuram-set-to-witness-major-defence-expansion/articleshow/125751334.cms | title=Thiruvananthapuram set to witness major defence expansion | newspaper=The Times of India }}&lt;/ref&gt;

|-

| কেৰেলা ৰাজ্যিক ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বল (KSISF) || কে.এছ.আই.এছ.এফ. হৈছে এক ৰাজ্যিক সংস্থা। ই গুৰুত্বপূৰ্ণ ঔদ্যোগিক আৰু আন্তঃগাঁথনি প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ নিৰাপত্তাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{Cite web | title=State Industrial Security Force | url=https://sisf.keralapolice.gov.in/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20170606101758/http://www.sisf.keralapolice.gov.in/ | access-date=2025-05-24 | archive-date=2017-06-06 | archivedate=2017-06-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170606101758/http://www.sisf.keralapolice.gov.in/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-

| [[কেৰেলা আৰক্ষী]] [[File:Flag of Kerala Police.svg|30px]] || তিৰুৱনন্তপুৰম চহৰ আৰক্ষী কমিছনাৰেট ইয়াৰ মূল কাৰ্যালয়, যিয়ে সমগ্ৰ চহৰখনৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী ব্যৱস্থা পৰিচালনা কৰে। || ত্ৰিবান্দ্ৰম&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://keralapolice.gov.in/page/state-police-head-quarter | title=Official Website of Kerala Police - State Police Head Quarter|website=Keralapolice.gov.in }}&lt;/ref&gt;
|}

== তথ‍্য উৎস ==
{{Reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{cite book |title=The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific. Archery-Banog, Volume 2 |year=2002 |publisher=Genesis Publishing Pvt Ltd. |page=7063 |url=https://books.google.com/books?id=0Ukyp-gbtHcC&amp;pg=PA7063 |isbn=9788177552577}}
* {{cite book |title=Heritage of Kerala, Thiruvananthapuram |publisher=Information &amp; Public Relations Department, Government of Kerala, 2008 |url=https://books.google.com/books?id=r1Gudm1iW78C&amp;q=thiruvananthapuram |access-date=28 March 2018 |year=2008}}

== বহিঃসংযোগ ==
{{Sister project links|Thiruvananthapuram|voy=Thiruvananthapuram}}
* [http://www.trivandrum.gov.in/ চৰকাৰী জিলা ৱেবছাইট] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190815102009/http://www.trivandrum.gov.in/ |date=15 August 2019 }}
* [https://web.archive.org/web/20051109191835/http://www.tvm.kerala.gov.in/home.htm তিৰুৱনন্তপুৰম জিলাৰ সন্দৰ্ভত কেৰেলা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট]

[[শ্ৰেণী:কেৰালা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]]</text>
      <sha1>kpyn257fkl5dcg15plrjnl2yhms1zng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কাঞ্জিৰাপল্লী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138435</id>
    <revision>
      <id>634304</id>
      <parentid>625456</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T02:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16267" sha1="5qy28av03fqa50b10r8qr9qc30ez02a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = কাঞ্জিৰাপল্লী
| native_name = &lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
| native_name_lang = 
| other_name = 
| settlement_type = চহৰ
| image_skyline = Kanjirappally_Town,_Kottayam.jpg
| image_alt = 
| image_caption = কাঞ্জিৰাপল্লী চহৰৰ এটি বৰষুণৰ ৰাতিপুৱা
| nickname = 
| image_map = 
| map_alt = 
| map_caption = 
| pushpin_map = India Kerala#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = Location in Kerala, India
| coordinates = {{coord|9.55819|N|76.78717|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]]
| subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]]
| subdivision_name1 = {{flagicon image|Banner of Kerala.png}} [[Kerala]]
| subdivision_name2 = [[Kottayam district|Kottayam]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = পঞ্চায়ত 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_total_km2 = 52.47
| area_rank = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 43,057
| population_as_of = 2011 
| population_footnotes = 
| population_density_km2 = auto
| population_rank = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Official
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 686507 
| area_code = 04828
| area_code_type = Telephone code
| registration_plate = KL-34 
| blank1_name_sec1 = [[Climate of India|Climate]]
| blank1_info_sec1 = [[Climatic regions of India|Tropical monsoon]] &lt;small&gt;([[Köppen climate classification|Köppen]])&lt;/small&gt;
| footnotes = 
| demographics1_info1 = [[Malayalam language|Malayalam]], English
| blank2_name_sec1 = Nearest cities
| blank2_info_sec1 = [[Kottayam]], [[Thodupuzha]], [[Pala, Kerala|Pala]]
| blank3_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency
| blank3_info_sec1 = [[Pathanamthitta Lok Sabha constituency|Pathanamthitta]]
|blank4_name_sec1 = [[Kerala Legislative Assembly|Assembly constituency]]
| blank4_info_sec1 = [[Kanjirappally Assembly constituency|Kanjirappally]]
| blank2_name_sec2 = Avg. summer temperature
| blank2_info_sec2 = {{convert|31|°C|°F}}
| blank3_name_sec2 = Avg. winter temperature
| blank3_info_sec2 = {{convert|23|°C|°F}}
}}

'''কাঞ্জিৰাপল্লী ({{lang-en|Kanjirappally}})''' [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কোট্টাইম জিলাৰ এখন তালুক আৰু এখন প্ৰধান চহৰ। ই জিলা সদৰ কোট্টায়মৰপৰা প্ৰায় ৩৮ কি.মি.(২৪ মাইল) পূব দিশত অৱস্থিত। 
==জলবায়ু==
কাঞ্জিৰাপল্লীত [[কেৰালা]]ৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক বৰষুণ হোৱা দিন থকা অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম। এই অঞ্চলত গ্ৰীষ্মকালীন মৌচুমী বতাহ, শীতকালীন বৰষুণ আৰু উত্তৰ-পূব মৌচুমী বতাহৰ (থুলাম মাজা) ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। ইয়াৰ ফলত বছৰজুৰি তুলনামূলকভাৱে সমভাৱে বৰষুণ বিতৰণ হয়, যিয়ে অঞ্চলটোৰ ৰবাৰ বাগিছাসমূহত অধিক লেটেক্স উৎপাদনত সহায় কৰে। ইয়াত গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৪,১৫৬ মিলিমিটাৰ। &lt;ref&gt;{{cite book|last1=Kumar|first1=PK Pradeep|title=Physiographic Features and Changes in the rainfall pattern of Kerala|publisher=Physical Oceanography and meteorology division}}&lt;/ref&gt;

==পৰিবহণ==
পুৰণি ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ২২০ (বৰ্তমান ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৮৩), যিয়ে কোল্লাম আৰু থেনিক সংযোগ কৰিছে, সেই ঘাইপথে কাঞ্জিৰাপ্পল্লীক ওচৰৰ মুখ্য চহৰসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। 

কে. কে. ৰোড (ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৮৩; কোল্লাম–থেনি; কোট্টায়ম–কুমিলি পথ)ৰ জৰিয়তে কাঞ্জিৰাপ্পল্লী মুণ্ডাক্কায়ম (১৬ কিমি), কোট্টায়ম (৩৮ কিমি), কুট্টিক্কানাম (৩৪ কিমি), কুমিলি (৭২ কিমি) আৰু কাট্টাপ্পানা (৫৫ কিমি) আদি ওচৰৰ নগৰসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত। 

*পাম্বা–চেম্মালামাট্টম–এৰাট্টুপেট্টা–নেৰিয়ামংগলাম ৰাজ্যিক ঘাইপথ (এছ এইচ–৪৪)-এ কাঞ্জিৰাপ্পল্লীক শবৰীমালা (৬৫ কিমি), এৰুমেলি (১৫ কিমি), পাম্বা (৬০ কিমি), এৰাট্টুপেট্টা (১৬ কিমি) আৰু থোডুপুঝা (৪৬ কিমি)-ৰ সৈতে সংযোগ কৰে। 
*মেইন ইষ্টাৰ্ণ হাইৱে (মুভাট্টুপুঝা–থোডুপুঝা–পালা–মাণিমালা–পাথানামথিট্টা–পুণালুৰ পথ)-এ কাঞ্জিৰাপ্পল্লীক আন বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিছে। 
*কাঞ্জিৰাপ্পল্লী–মাণিমালা পথ (১২ কিমি)-এ চাঙ্গানাচেৰীলৈ সহজ যাতায়াতৰ সুবিধা দিয়ে। আনহাতে চেনাপ্পাডি (৮ কিমি)-ৰ জৰিয়তে ৰান্নি (২৬ কিমি)-লৈ সংযোগ স্থাপন হৈছে। 
*থাম্বালাক্কাডু (৩ কিমি) হৈ যোৱা এটা সংযোগী পথে কাঞ্জিৰাপ্পল্লীৰপৰা পালা (২৬ কিমি)-লৈ পোনপটীয়া যোগাযোগ স্থাপন কৰিছে। 
*পাৰাথানাম–মুণ্ডাক্কায়ম–পাৰাথোডে–পোডিমাট্টম–২৬থ মাইল–কাঞ্জিৰাপ্পল্লী পথেও অঞ্চলটোৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সড়ক সংযোগ। 

কাঞ্জিৰাপ্পল্লীৰ নিকটতম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ হৈছে নেডুম্বাশেৰীত অৱস্থিত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। নিকটতম ৰে'ল ষ্টেচনসমূহ কোট্টায়ম আৰু চাঙ্গানাচেৰীত অৱস্থিত। আনহাতে, নিকটতম কে এছ আৰ টি চি (কেৰালা ৰাজ্যিক সড়ক পৰিবহণ নিগম) বাছ আস্থান হৈছে পোংকুন্নামত। 
২০১৭ চনৰ ১৯ ​​জুলাই তাৰিখে কেৰালা চৰকাৰে সবৰীমলা তীৰ্থযাত্ৰীসকলৰ ভ্ৰমণৰ সুবিধাৰ বাবে কেৰালাৰ ৫ম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ, মণিমালা, এৰুমেলিৰ হেৰিছনছ বাগিছাৰ চেৰুভালি এষ্টেটত শবাৰীগিৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণৰ কথা ঘোষণা কৰে।[ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/kerala-cabinet-gives-nod-to-green-airport-in-kanjirappally-to-facilitate-travel-for-sabarimala-pilgrims-3830747.html|title=Kerala cabinet gives nod to green airport in Kanjirappally to facilitate travel for Sabarimala pilgrims|website=Firstpost|access-date=17 February 2019}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰশাসন==
কাঞ্জিৰাপল্লী বিধান সভা সমষ্টি পাথানমথিত্তা (লোকসভা সমষ্টি)ৰ অংশ। &lt;ref&gt;{{cite web |title=sathya darsanam |url=https://sathyadarsanam.com/remove-term-john-kachiramattam-john-kachiramattamremove-term-kerala-christian-history-kerala-christian-historyremove-term-kerala-church-history-kerala-church-historyremove-term-kerala-christain-le-12/ |website=https://sathyadarsanam.com/}}&lt;/ref&gt;

==উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি==
{{columns-list|colwidth=22em|
* আলফনছ কান্নানথনম &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Member Profile |url=https://niyamasabha.nic.in/index.php/profile/index/589
|website=Kerala Legislative Assembly |publisher=Kerala Legislative Assembly |access-date=13 July 2026 }}&lt;/ref&gt;

* পি টি চাকো &lt;ref&gt;{{cite web|title=Rosamma Punnose is no more|url=https://www.deccanchronicle.com/131229/news-current-affairs/article/rosamma-punnose-no-more|website=Deccan Chronicle|access-date=20 December 2016|date=29 December 2013}}&lt;/ref&gt;
* ৰোজমেৰী (কবি),মালয়ালম ভাষাৰ কবি আৰু অনুবাদক। &lt;ref name=&quot;keralawomen&quot;&gt;{{cite web |title=റോസ് മേരി |url=https://www.keralawomen.gov.in/ml/node/738 |website=Kerala Women |publisher=Department of Women and Child Development, Kerala state |language=ml |date=26 March 2021 |access-date=7 April 2022 |archive-date=24 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224130748/https://keralawomen.gov.in/ml/node/738 |url-status=dead |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224130748/https://keralawomen.gov.in/ml/node/738 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

== শিক্ষা==
কাঞ্জিৰাপল্লীৰ বিদ্যালয় আৰু মহাবিদ্যালয়সমূহ:
*ছেইণ্ট এণ্টনিজ পাব্লিক স্কুল, আনক্কাল &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://saps.edu.in/| title=St. Antony's Public School| access-date=15 October 2021| website=saps.edu.in}}&lt;/ref&gt;
* চেইণ্ট জোচেফ এইচ এছ, মুণ্ডকায়াম &lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Joseph's HS Mundakayam |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32044 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt;
*এ কে জে এম (আৰ্চবিশ্বপ কাভুকাট্টু জুবিলী মেম'ৰিয়েল) উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://akjmschool.ac.in/introduction/| title=Introduction| access-date=22 November 2021| website=akjmschool.ac.in}}&lt;/ref&gt;
*আলফিন পাব্লিক স্কুল &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://www.alfeenpublicschool.ac.in/about-us/| title=Know Us Better {{!}} About Us {{!}} Alfeen's History| access-date=22 November 2021| website=alfeenpublicschool.ac.in}}&lt;/ref&gt;
*কুভাপ্পাল্লীৰ অমল জ্যোতি অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় &lt;ref&gt;{{cite web| url=https://ajce.in/home/campuslocation.html| title=Campus Location| access-date=15 October 2021| website=ajce.in}}&lt;/ref&gt;
*পোডিমাট্টমৰ ছেইণ্ট ডমিনিকছ মহাবিদ্যালয় &lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Dominic's College Kanjirapally |url=https://sdck.ac.in/ |website=St. Dominic's College}}&lt;/ref&gt;
*কৰুথোডুৰ চি. কে. এম. উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয় &lt;ref&gt;{{cite web |title=C K M H S S Koruthodu |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32058 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt;
*আচাম্মা মেম’ৰিয়েল উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় কালাকেটি &lt;ref&gt;{{cite web |title=achamma-memorial-higher-secondary-school |url=https://www.indiainfo.net/place/achamma-memorial-higher-secondary-school-2095667}}&lt;/ref&gt;
* পালাম্পাডাম এল পি এছ &lt;ref&gt;{{cite web |title=Palampadam LPS Chotty |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32305 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt; 
* এন.এইচ.এ.ইউ.পি স্কুল &lt;ref&gt;{{cite web |title=NHA UPS Kanjirappally |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32352 |website=sametham}}&lt;/ref&gt;
* মাইকা ইংৰাজী মাধ্যম বিদ্যালয় &lt;ref&gt;{{cite web |title=myca-english-medium-school-kanjirapally |url=https://schoolish.co.in/school/myca-english-medium-school-kanjirapally |website=https://schoolish.co.in/}}&lt;/ref&gt;
* ছেইণ্ট ডমিনিক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়, কাঞ্জিৰাপল্লী &lt;ref&gt;{{cite web |title=ST. DOMINIC'S H S S Kanjirapally |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32030 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt;
* ছেইণ্ট মেৰীছ গাৰ্লছ হাইয়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুল, কাঞ্জিৰাপল্লী &lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Mary's G H S Kanjirappally |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32035 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt;
*ইনফেণ্ট যীচু পাব্লিক স্কুল, কাঞ্জিৰাপল্লী &lt;ref&gt;{{cite web |title=Infant Jesus Public School |url=https://infantjesus.edu.in/contact-us/ |website=https://infantjesus.edu.in/}}&lt;/ref&gt;
*চেণ্ট এফ্ৰেমৰ এল পি এছ চিৰাকাডাভু &lt;ref&gt;{{cite web |title=St. Ephrem's LPS Chirackadavu |url=https://sametham.kite.kerala.gov.in/32304 |website=https://sametham.kite.kerala.gov.in/}}&lt;/ref&gt;
* মেডোনা আইটিচি আনচিলিপা &lt;ref&gt;{{cite web |title=Madonna Institute of Electronics Engineering Pvt. ITI |url=https://www.madonnaiti.com/ |website=https://www.madonnaiti.com/ |access-date=2026-08-06 |archivedate=2019-09-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905222812/http://www.madonnaiti.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* আই এইচ আৰ ডি কলেজ অৱ এপ্লাইড ছায়েন্স কাঞ্জিৰাপল্লী &lt;ref&gt;{{cite web |title=IHRD |url=http://www.ihrd.ac.in |website=https://www.ihrd.ac.in/}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[https://www.facebook.com/ourkply Kanjirappally Official Facebook]
*[http://kanjirappallyvarthakal.com Kanjirappally local news on kanjirappallyvarthkal.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150801201700/http://kanjirappallyvarthakal.com/ |date=1 August 2015 }}
*[http://kanjirappally.keralaonline.in/news Kanjirappally local news on keralaonline.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210804121830/https://kanjirappally.keralaonline.in/news |date=2021-08-04 }}
*[http://www.weatherandmap.com/weather/kanjirappally-weather.html Weather In Kanjirappally]

[[শ্ৰেণী:কেৰালা]]</text>
      <sha1>5qy28av03fqa50b10r8qr9qc30ez02a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চন্দ্ৰগিৰি নদী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138617</id>
    <revision>
      <id>634317</id>
      <parentid>629624</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21334" sha1="t9e4n4tirl2p0v8pz4gez976xfcb436" xml:space="preserve">{{short description|River in India}}
{{Infobox river
| name = চন্দ্ৰগিৰি নদী
| native_name = 
| other_name = পেৰুম্পুঝা / পয়াশুনী
| etymology = [[Chandragupta Maurya]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.keralatourism.org/bekal/rivers-kasaragod.php|title=Kasaragod Rivers|publisher=www.keralatourism.org|access-date=2021-01-23}}&lt;/ref&gt;
&lt;!---------------------- IMAGE &amp; MAP --&gt;
| image = Chandragiri River.jpg
| image_size = 
| image_caption = A view of the Chandragiri river from Kanathur, [[Kasaragod]]
| map = 
| map_size = 
| map_caption = 
| pushpin_map = 
| pushpin_map_size = 
| pushpin_caption = 
&lt;!---------------------- LOCATION --&gt;
| subdivision_type1 = Country
| subdivision_name1 = [[India]]
| subdivision_type2 = State
| subdivision_name2 = [[Kerala]], [[Karnataka]]
| subdivision_type3 = 
| subdivision_name3 = 
| subdivision_type4 = District
| subdivision_name4 = [[Kasaragod district|Kasaragod]], [[Dakshina Kannada]], [[Kodagu]]
| subdivision_type5 = Cities
| subdivision_name5 = [[Sullia]], [[Jalsoor]], [[Chengala]], [[Chemnad]], [[Kasaragod]]
&lt;!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --&gt;
| length_km = 105
| width_min = 
| width_avg = 
| width_max = 
| depth_min = 
| depth_avg = 
| depth_max = 
| discharge1_location = [[mouth]]
| discharge1_min = 
| discharge1_avg = 
| discharge1_max = 
&lt;!---------------------- BASIN FEATURES --&gt;
| source1 = Kadamakal Reserve Forest, [[Karnataka]]
| source1_location = [[Kodagu|Kodagu District]], [[India]]
| source1_coordinates = 12.45495°N, 75.67224°E
| source1_elevation = 1290m
| mouth = [[আৰৱ সাগৰ]]
| mouth_location = Near [[Thalangara]], [[Kasaragod]], India
| mouth_coordinates = {{coord|12.4737|74.9845|format=dms|type:river_region:IN|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}}
| progression = 
| river_system = 
| basin_size = 
| tributaries_left = [[Kudumbur River]]
| tributaries_right = 
| custom_label = 
| custom_data = 
| extra = 
}}

'''চন্দ্ৰগিৰি নদী ({{lang-en|Chandragiri River}}) ''', [[কৰ্ণাটক]]ত পয়স্বিনী নদী আৰু [[কেৰালা]]ত পেৰুমপুঝা নামেৰেও পৰিচিত। &lt;ref name=&quot;Jayashanker2001&quot;&gt;{{cite book|author=S. Jayashanker|title=Temples of Kasaragod District|url=https://books.google.com/books?id=WnLXAAAAMAAJ&amp;q=perumpuzha|year=2001|publisher=Controller of Publications|page=4}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nair1986&quot;&gt;{{cite book|author=Adoor K. K. Ramachandran Nair|title=Kerala State Gazetteer|url=https://books.google.com/books?id=LXVuAAAAMAAJ&amp;q=perumpuzha|year=1986|publisher=State Editor, Kerala Gazetteers|page=9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;namboothiri&quot;&gt;{{cite web |title=Namboothiri Rulers (Naaduvaazhikal) |url=https://www.namboothiri.com/articles/naaduvaazhikal.htm |website=www.namboothiri.com |access-date=12 July 2021}}&lt;/ref&gt; ই [[ভাৰত]]ৰ [[কেৰালা]] ৰাজ্যৰ কাছৰগোড় জিলাৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী। এই নদীখন চেম্নাডৰ এক ঐতিহাসিক সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত। নদীখনৰ নাম মৌৰ্য সম্ৰাট [[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/2922_PART_A_DCHB_KODAGU.pdf|title=District Census Handbook - Kodagu District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2921_PART_A_DCHB_DAKSHINA%20KANNADA.pdf|title=District Census Handbook - Dakshina Kannada District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Karnataka|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_A_KASARAGOD.pdf|title=District Census Handbook - Kasaragod District 2011|publisher=Directorate of Census Operations-Kerala|date=2011-10-01|access-date=2021-01-22}}&lt;/ref&gt;

নদীখন কৰ্ণাটকৰ ক’ডাগু জিলাৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ই সুলিয়া, জলচূৰ, পাৰাপ্পা, আদূৰ, চেংগালা, কাছৰগোড় আৰু চেম্নাড আদি ঠাইৰ মাজেৰে বৈ গৈ অৱশেষত আৰব সাগৰত মিলিত হয়। সুলিয়া তালুকত নদীখন ঘৰুৱা কাম-কাজ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জলৰ উৎস। চেম্নাডক ''চন্দ্ৰগিৰিৰ দেশ'' (Land of Chandragiri) বুলি গণ্য কৰা হয়। 
==ইতিহাস ==

চন্দ্ৰগিৰি বা পেৰুমপুঝা নদীক পৰম্পৰাগতভাৱে তুলুনাডু আৰু কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চলৰ মাজৰ প্ৰাকৃতিক সীমা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। 

ষোড়শ শতিকাত পৰ্তুগীজসকলে প্ৰস্তুত কৰা ভূগোলসমূহত চন্দ্ৰগিৰি নদীখনক ''ৰিঅ' কেংগেৰেকোৰা'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত নদীখন “কানাৰা” প্ৰদেশ আৰু “মালাবাৰ”ৰ স্বাধীন ৰাজ্যসমূহৰ মাজৰ সীমাৰেখা হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছিল। “কানাৰা” বুলিলে বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ দক্ষিণ উপকূলীয় কন্নড়ভাষী অঞ্চলক বুজোৱা হৈছিল, যি তেতিয়া বিজয়নগৰ সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। আনহাতে, “মালাবাৰ” নামেৰে তেতিয়াৰ কেৰালাৰ অঞ্চলসমূহক বুজোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;[[João de Barros]] (1552) ''Decadas da Asia'', Dec. I, Bk.9, ch.1, p.296&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[Duarte Barbosa]] (c.1518) ''Book of Duarte Barbosa'', 1918 trans., v.1, p.196&lt;/ref&gt;

এইদৰে চন্দ্ৰগিৰি নদীখনে ঐতিহাসিকভাৱে কেৰালাৰ মালয়ালমভাষী অঞ্চল আৰু কৰ্ণাটকৰ তুলু-কন্নড়ভাষী অঞ্চলৰ মাজত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ভৌগোলিক সীমাৰ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। 

==গতিপথ==
চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ উৎপত্তি [[কৰ্ণাটক]]ৰ কোডাগু জিলাত, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ গ্ৰেটাৰ তালাকাবেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ উত্তৰ ঢালত। উৎপত্তিস্থলৰপৰা নদীখন প্ৰথমে কৰ্ণাটকৰ মালেনাডু অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই পথে ই পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ মাজেৰে পাৰ হৈ কোডাগু আৰু দক্ষিণ কানাড়া জিলাৰ কেইবাটাও পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু জনবসতি অতিক্ৰম কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আদ্যাডকা, বিলিয়াৰ, পাৰিৱাৰকানা, পালাডকা, সুলিয়া, পিলিকোডি আৰু কান্যানা উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ পাছত চন্দ্ৰগিৰি নদী কেৰালাত প্ৰৱেশ কৰি কাছাৰগোড জিলাৰ পূব অংশৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে বৈ যায়। এই অংশত পাঞ্জিক্কাল, কোট্টিয়াডি, আধুৰ, পুৱাডকা, কোট্টামকুঝি, বেথুৰপুঝা, কুণ্ডামকুঝি, কোলাথুৰ, মুলিয়াৰ আৰু ব'ভিকানাম আদি অঞ্চল নদীখনৰ গতিপথত অৱস্থিত। ব'ভিকানামত ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ কুদুম্বুৰ নদী চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পাছত নদীখন মালাবাৰ সমভূমিত প্ৰৱেশ কৰি থেক্কিল, চেংগালা, চাট্টাঞ্চাল, পেৰুম্বালা, চেমনাড আৰু কাছাৰগোডৰ মাজেৰে বৈ যায়। অৱশেষত চন্দ্ৰগিৰি নদী কাছাৰগোড চহৰৰ থালাংগাৰাত [[আৰব সাগৰ]]ত মিলিত হয়। 

==পৰিৱেশতন্ত্ৰ==

চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত পশ্চিমঘাটৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিভিন্ন পৰিৱেশতন্ত্ৰ দেখা যায়। নদীখনৰ উজনি অংশত ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ চিৰসেউজীয়া বনাঞ্চল আৰু নামনি অংশত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী উদ্ভিদেৰে সমৃদ্ধ নদীপাৰৰ অঞ্চল বিস্তৃত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-types |title=Forest Types in Kerala |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; নদীখন তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ ভিতৰত উৎপত্তি লাভ কৰিছে। এই অভয়াৰণ্যখন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য অঞ্চল আৰু ইয়াত স্থানীয়ভাৱে পোৱা বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী প্ৰজাতি আছে। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য উদ্ভিদৰ ভিতৰত চিৰসেউজীয়া ''হোপিয়া পংগা'' (Hopea ponga) অন্যতম। ইয়াত [[সিংহ-নেজীয়া বান্দৰ]], মালাবাৰ দৈত্যাকাৰ কেৰ্কেটুৱা আৰু ২৫০ৰো অধিক প্ৰজাতিৰ চৰাই পোৱা যায়। মালাবাৰ হুইছলিং থ্ৰাছ ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহৰ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://aranya.karnataka.gov.in/english/protected-areas/Pages/Talakaveri-Wildlife-Sanctuary.aspx |title=Talakaveri Wildlife Sanctuary |publisher=Department of Forest, Government of Karnataka |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; নদীখনৰ নামনি অংশত কেৰালাৰ ব্ৰহ্মগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ সৈতে ইয়াৰ সংযোগ ঘটে। এই অঞ্চল এছীয়াৰ হাতী আৰু বংগ বাঘৰ দৰে বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বাসস্থান। নদীপাৰৰ জলাহভূমিত মালাবাৰ উৰণীয়া ভেকুলী(Malabar Gliding Frog) ধৰি বিভিন্ন উভচৰ প্ৰাণীও পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/forest-management/wild-life-management/wildlife-sanctuaries/brahmagiri-wildlife-sanctuary |title=Brahmagiri Wildlife Sanctuary |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ জলজ পৰিৱেশতন্ত্ৰতো যথেষ্ট জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য দেখা যায়। ইয়াত ডেকান মহছীৰ (Tor khudree) আৰু হিল ট্ৰাউট (Lepidopygopsis গণৰ অন্তৰ্গত) আদি স্থানীয় মাছ পোৱা যায়। এই মাছসমূহে স্থানীয় মৎস্যজীৱিকা আৰু মৎস্যসম্পদৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Rivers_1830.aspx |title=Rivers of Kerala - Aquatic Biodiversity |publisher=Environmental Information System, Kerala State Council for Science, Technology and Environment |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt; চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ অৱবাহিকাত বছৰি গড়ে প্ৰায় ৩,৫০০ মিলিমিটাৰ বৰষুণ হয়। বিশেষকৈ বাৰিষাকালত অধিক পৰিমাণৰ পানী প্ৰৱাহিত হোৱাৰ ফলত মাটিৰ খহনীয়া আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ আশংকা বৃদ্ধি পায়। এই সমস্যা মোকাবিলা কৰিবলৈ কেৰালা বন বিভাগে নদীপাৰৰ উদ্ভিদ ৰোপণ আৰু পৰিৱেশ-উন্নয়নমূলক কাৰ্যসূচীৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.forest.kerala.gov.in/index.php/conservation/eco-development |title=Eco-Development Committees |publisher=Kerala Forest Department, Government of Kerala |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;

==উপনৈসমূহ ==
চন্দ্ৰগিৰি নদীয়ে ক’ডাগুৰ পশ্চিমঘাটৰপৰা উৎপত্তি হৈ কাছাৰগোড জিলাৰ মাজেৰে বৈ বহুতো উপনৈ লাভ কৰে। তলৰ তালিকাখনত চৰকাৰী নথি-পত্ৰত উল্লিখিত চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ সকলো প্ৰধান আৰু সৰু উপনৈৰ তালিকা দিয়া হৈছে। 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! উপনৈ!! দৈৰ্ঘ্য (কিলোমিটাৰ)!! উৎপত্তি!! সংগম!! তথ্যৰ উৎস
|-
| কুডুম্বুৰ নদী || ৪৮ || ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰ, কোদাগু || Left bank at Bovikanam (east of Chattanchal) || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
|কুপ্পাম নদী || ২২ || তালাকাবেৰী বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য, কোদাগু ||চেমনাদৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| শ্বিৰিয়া নদী || ২৮ ||কাছাৰগোডৰ শিৰিয়াৰ ওচৰৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বত || থালাংগাৰা মোহনাটোৰ ওচৰত || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01 |archivedate=2025-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250523023804/https://idrb.kerala.gov.in/river-system |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| কুডলু হোল || ১৮ ||পাট্টিঘাট সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, কোদাগু ||কুডলু গাঁৱৰ ওচৰত, কাছাৰগোড || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://idrb.kerala.gov.in/river-system |title=River System |publisher=IDRB, Govt. of Kerala |access-date=2025-11-01 |archivedate=2025-05-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250523023804/https://idrb.kerala.gov.in/river-system |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|পুনকোঠ হোল || ১২ ||সম্পাজে ৰেঞ্জ, দক্ষিণ কানাড়া ||পুনকোথৰ ওচৰত, চুলিয়া তালুক || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| পুনকোঠ হোল || ১৫|| পুষ্পগিৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য || কন্যানাৰ ওচৰত,কাছাৰগোড || &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| কলনাদ হোল || ~১০|| কলনাদ গাঁৱৰ পাহাৰ, কাছাৰগোড || কলনাদৰ ওচৰত,হোছদুৰ্গ তালুক || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://kasargod.nic.in/en/about-district/ |title=About District |publisher=Kasaragod District Administration |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| পেৰুভাঞ্জে হোল || ~৮||পেৰুভাঞ্জে সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, চুলিয়া||পেৰুভাঞ্জেৰ ওচৰত, কাছাৰগোড সীমান্ত || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://waterresources.kar.nic.in/river_systems.htm |title=River Systems of Karnataka |publisher=Water Resources Dept., Karnataka |access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| আদ্যনাদকা নুল্লাহ || ~৬|| আদ্যনাদকা গাঁও, কাছাৰগোড || আদ্যনাদকাৰ ওচৰত, বাঁওফালৰ পাৰ || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| চলিংগল নুল্লাহ || ~৫|| চলিংগল পাহাৰ, হোছদুৰ্গ ||চলিংগলৰ ওচৰত, সোঁফালৰ পাৰ (Right bank) || &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://lsgkerala.gov.in/system/files/2018-02/Kasaragod.pdf |title=Kasaragod District Panchayat Profile |format=PDF |publisher=Local Self Government Dept., Kerala |access-date=2025-11-01 }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|}


কুদুম্বুৰ নদী হৈছে চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ আটাইতকৈ দীঘল আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ উপনদী। বাৰিষাৰ শীৰ্ষ সময়ত ই চন্দ্ৰগিৰি নদীৰ মুঠ জলপ্ৰৱাহৰ প্ৰায় ২৫% যোগান ধৰে। &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kerenvis.nic.in/Database/Mogral_1828.aspx |title=Mogral, Chandragiri and Chittari Rivers |publisher=KERENVI |access-date}}&lt;/ref&gt; সৰু সৰু নলা আৰু ঋতুভিত্তিক জলধাৰা এই নদী অৱবাহিকাত বহুতো আছে, যদিও চৰকাৰী নথি-পত্ৰত সেইবোৰ পৃথকভাৱে মানচিত্ৰত দেখুওৱা হোৱা নাই। 

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

{{commons category|Chandragiri River}}

[[শ্ৰেণী:নদী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নদী]]</text>
      <sha1>t9e4n4tirl2p0v8pz4gez976xfcb436</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>লোহিত সাগৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138979</id>
    <revision>
      <id>634315</id>
      <parentid>633676</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T05:07:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>হানিফ আলী</username>
        <id>19725</id>
      </contributor>
      <comment>শ্ৰেণী</comment>
      <origin>634315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96728" sha1="n4x3emjeq8s8wzv45ohgxhm15364e2h" xml:space="preserve">{{In creation}}
{{Infobox body of water
| name = লোহিত সাগৰ
| image_bathymetry = Red Sea topographic map-en.svg
| caption_bathymetry = লোহিত সাগৰৰ মানচিত্ৰ
| location = [[উত্তৰ আফ্ৰিকা]], [[পূৱ আফ্ৰিকা]], আৰু [[পশ্চিম এছিয়া]]
| coordinates = {{Coord|22|N|38|E|region:EG_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}}
| type = [[সাগৰ]]
| inflow = [[এডেন উপসাগৰ]], [[চুয়েজ উপসাগৰ]]
| outflow = [[বাব-ইল-মাণ্ডেব]], [[ছুয়েজ খাল]]
| catchment = 
| countries = 
{{Flatlist|
* [[জিবুতি]]
* [[মিচৰ]]
* [[ইৰিত্ৰিয়া]]
* [[ইজৰাইল]]
* [[জৰ্ডান]]
* [[চৌদি আৰব]]
* [[ছোমালিয়া]]
* [[চুডান]]
* [[য়েমেন]]
}}
| length = {{cvt|2250|km|mi}}
| width = {{cvt|355|km|mi}}
| area = {{cvt|438000|km2|sqmi}}
| depth = {{cvt|490|m|ft}}
| max_depth = {{cvt|2730|m|ft}}
| volume = {{cvt|233000|km3|cumi}}
| residence_time = 
| shore = 
| elevation = 
| frozen = 
| islands = 
| settlements = 
| mapframe = yes
| mapframe-stroke-width = 1
| mapframe-zoom = 3
}}
{{Contains special characters}}

'''লোহিত সাগ''' ({{Lang-en|Red Sea}}) [[আফ্ৰিকা]] আৰু [[এছিয়া]]ৰ মাজত অৱস্থিত [[ভাৰত মহাসাগৰ]]ৰ সাগৰীয় প্ৰৱেশদ্বাৰ। ইয়াৰ সাগৰৰ সৈতে সংযোগ দক্ষিণে, বাব-এল-মাণ্ডেব জলদ্বীপ আৰু এডেন উপসাগৰৰ মাজেৰে। লোহিত সাগৰৰ উত্তৰ দিশত চিনাই উপদ্বীপ, আকাবা উপসাগৰ আৰু ছুৱেজ উপসাগৰ আছে, যিটোৱে [[ছুৱেজ খাল]]লৈ যায়। ইয়াৰ তলত ৰেড ছি ৰিফ্ট আছে, যিটো গ্ৰেট ৰিফ্ট উপত্যকাৰ অংশ। 

লোহিত সাগৰৰ পৃষ্ঠভাগ প্ৰায় {{cvt|438,000|km2|sqmi}},&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 June 2008 |title=State of the Marine Environment Report for the Red Sea and Gulf of Aden: 2006 |url=https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421194829/https://www.cbd.int/doc/meetings/mar/ebsaws-2015-02/other/ebsaws-2015-02-persga-submission1-en.pdf |archive-date=21 April 2021 |access-date=25 January 2020}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ দীঘ {{cvt|2250|km|mi}}, আৰু ইয়াৰ বহল {{cvt|355|km|mi}} ইয়াৰ গড় গভীৰতা {{cvt|490|m|ft}}, আৰু মধ্য ছুয়াকিন ট্ৰাফত ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ গভীৰতা {{cvt|2730|m|ft}}।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dinwiddie |first=Robert |title=Ocean: The World's Last Wilderness Revealed |url=https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9 |date=2008 |publisher=Dorling Kindersley |isbn=978-0-7566-2205-3 |editor-last=Thomas |editor-first=Louise |location=London |page=[https://archive.org/details/ocean0000unse_e9y9/page/452 452]}}&lt;/ref&gt;

লোহিত সাগৰ যথেষ্ট অগভীৰ, ইয়াৰ প্ৰায় ৪০% অঞ্চল {{cvt|100|m|ft}} গভীৰ, আৰু প্ৰায় ২৫% অঞ্চল {{cvt|50|m|ft}} তকৈ কম গভীৰ। বিস্তৃত অগভীৰ শ্বেলফবোৰ ইহঁতৰ সাগৰীয় জীৱ আৰু প্ৰবালৰ বাবে উল্লেখযোগ্য। সাগৰত ১০০০ৰো অধিক অকৃমি প্ৰজাতি আৰু ২০০প্ৰকাৰৰ কোমল আৰু কঠিন প্ৰবাল বাস কৰে। লোহিত সাগৰ বিশ্বৰ আটাইতকৈ উত্তৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় সাগৰ আৰু ইয়াক গ্ল’বেল ২০০ ইক’ৰিজিয়ন হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে। 

== পৰিসৰ ==
[[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জলবিজ্ঞান সংস্থা]]ই লোহিত সাগৰৰ সীমা তলত দিয়া ধৰণে নিৰ্ধাৰণ কৰে:&lt;ref&gt;{{Cite web |year=1953 |title=Limits of Oceans and Seas, 3rd edition |url=https://iho.int/uploads/user/pubs/standards/s-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111008191433/http://www.iho.int/iho_pubs/standard/S-23/S-23_Ed3_1953_EN.pdf |archive-date=8 October 2011 |access-date=28 December 2020 |publisher=International Hydrographic Organization}}&lt;/ref&gt;{{blockquote|''উত্তৰ দিশত''। চুয়েজ উপসাগৰৰ দক্ষিণ সীমা [ৰাছ মুহাম্মাদ (27°43'N) ৰপৰা শ্বাডৱান দ্বীপৰ দক্ষিণ বিন্দু (34°02'E) লৈকে আৰু তাৰপৰা আফ্ৰিকাৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°27'N) পশ্চিম দিশলৈ যোৱা এটা ৰেখা&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; আৰু আকাবা [ৰাছ আল ফাছমা দক্ষিণ-পশ্চিমে ৰেকুইন দ্বীপলৈ লৈ যোৱা এটা ৰেখা ({{coord|27|57|N|34|36|E|display=inline}}) টিৰান দ্বীপৰ মাজেৰে ইয়াৰ দক্ষিণ-পশ্চিম বিন্দুলৈকে আৰু তাৰপৰা পশ্চিম দিশলৈ চিনাই উপদ্বীপৰ উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে (27°54'N)&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;। 

''দক্ষিণ দিশত। '' হুছন মুৰাদ ({{coord|12|40|N|43|30|E|display=inline}}) আৰু ৰাছ ছিয়ায়ান ({{coord|12|29|N|43|20|E|display=inline}})ক সংযোগ কৰা এটা ৰেখা। }}

== একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল ==
লোহিত সাগৰত [[একচেটিয়া অৰ্থনৈতিক অঞ্চল]]:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sea Around Us {{!}} Fisheries, Ecosystems and Biodiversity |url=http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160223181456/http://www.seaaroundus.org/data/#/eez |archive-date=23 February 2016 |access-date=25 February 2021 |website=www.seaaroundus.org}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:100%&quot;
|-
! নং
! দেশ
! অঞ্চল (কিমি&lt;sup&gt;২&lt;/sup&gt;)
|-
| align=center | ১ || {{KSA}} || align=center | ১৮৬,৩৯২
|-
| align=center | ২ || {{SUD}} || align=center | ৯২,৫১৩
|-
| align=center | ৩ || {{EGY}} || align=center | ৯১,২৭৯
|-
| align=center | ৪ || {{ERI}} || align=center | ৭৮,৩৮৩
|-
| align=center | ৫ || {{YEM}} || align=center | ৩৫,৮৬১
|-
| align=center | ৬ || {{DJI}} || align=center | ৭,০৩৭
|- style=&quot;background:#9acdff; &quot;
! মুঠ
| '''লোহিত সাগৰ''' || align=center | '''৪৯১,৪৬৫'''
|}
টোকা: হালাইব ট্ৰাইঙ্গল [[চুডান]] আৰু [[ইজিপ্ত]]ৰ মাজত বিবাদ কৰিছিল আৰু দুয়োটাৰে বাবে হিচাপ কৰিছিল। 

[[File:Tihama on the Red Sea near Khaukha, Yemen.jpg|thumb|[[য়েমেন]]ৰ খৌখাৰ ওচৰৰ লোহিত সাগৰৰ টিহামা]]
[[File:Empty Coast in Farasan Island.jpg|thumb|ফৰাছান দ্বীপপুঞ্জৰপৰা দেখা লোহিত সাগৰৰ উপকূল]]

== Name ==
The Red Sea has names in many languages of the region:
* {{langx|rtl=yes|ar|البحر الأحمر|translit=al-Baḥr al-ʾAḥmar|label=[[Modern Standard Arabic]]}}; {{langx|ar|بحر القلزم|translit=Baḥr al-Qulzum|links=no|rtl=yes|label=Medieval [[Arabic]]}}; 
* {{Langx|he|הַיָּם הָאָדוֹם|translit=hayYām hāʾĀḏōm|rtl=yes}}; {{Langx|hbo|יַם־סוּף|translit=[[Yam Suph|Yam Sūf]]|rtl=yes}}
* {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϩⲁϩ|Phiom Enhah}}, or {{langx|cop|ⲫⲓⲟⲙ ⲛ̀ϣⲁⲣⲓ|Phiom ǹšari|label=none}}
* {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|translit=Qeyyiḥ bāḥrī}}
* {{Langx|so|Badda Cas}}
* {{langx|aa|Qasa Bad}}

The English term ''Red Sea'' is a direct translation of the [[Ancient Greek]] {{tlit|grc|Erythrà Thálassa}} ({{lang|grc|Ἐρυθρὰ Θάλασσα}}). The sea itself was once referred to as the [[Erythraean Sea]] by Europeans. As well as {{lang|la|Mare Rubrum}} in [[Latin]]—alternatively, {{lang|la|Sinus Arabicus}} ({{literal translation|Arabian Gulf}})—the Romans called it {{lang|la|Pontus Herculis}} ({{literal translation|Sea of Hercules}}).&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Phillips |first1=Carl |last2=Villeneuve |first2=François |last3=Facey |first3=William |title=A Latin inscription from South Arabia |journal=Proceedings of the Seminar for Arabian Studies |date=2004 |volume=34 |pages=239–250 |jstor=41223821 }}&lt;/ref&gt; Other designations include the Arabic {{lang|ar|البحر الأحمر|rtl=yes}} ({{tlit|ar|Al-Baḥr Al-Aḥmar}}; alternatively, {{langx|ar|بحر القلزم|Baḥr Al-Qulzum|translation=the Sea of [[Clysma]]|label=none}}); the Coptic {{lang|cop|ⲫⲓⲟⲙ ̀ⲛϣⲁⲣⲓ}} ({{tlit|cop|Phiom ̀nšari}}); the [[Syriac language|Syriac]] {{lang|rtl=yes|syc|ܝܡܐ ܣܘܡܩܐ}} ({{tlit|syc|Yammāʾ summāqā}}); the Somali {{lang|so|Badda Cas}}; and the Tigrinya {{langx|ti|ቀይሕ ባሕሪ|label=none}} ({{tlit|ti|Qeyyiḥ bāḥrī}}). The name of the sea may signify the seasonal blooms of the red-coloured ''[[Trichodesmium]] erythraeum'' near the water's surface.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Red Sea {{!}} sea, Middle East |encyclopedia=Encyclopedia Britannica Online Library Edition |publisher=Encyclopedia Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Red-Sea |access-date=14 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123232055/https://www.britannica.com/place/Red-Sea |archive-date=23 January 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Some{{Who|date=October 2009}} suggest that it refers to the mineral-rich red [[mountain]]s nearby, which are called Harei Edom ({{langx|he|הרי אדום|links=no}}). ''[[Edom]]'', meaning &quot;ruddy complexion&quot;, is also an alternative [[Hebrew language|Hebrew]] name for the red-faced biblical character [[Esau]] (brother of [[Jacob]]), and the nation descended from him, the [[Edomites]], which in turn provides yet another possible origin for ''Red Sea''.{{Citation needed|date=February 2007}} --&gt; A theory favored by some modern scholars is that the name ''red'' refers to the direction south, just as the [[Black Sea]]'s name may refer to the north. The basis of this theory is that some [[Pre-Indo-European languages]] used color words to refer to the [[5 cardinal point|cardinal directions]].&lt;ref name=&quot;ChiTra&quot;&gt;{{Cite web |title=How the Red Sea Got its Name |work=Smithsonian Journeys |url=http://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190926131326/https://www.smithsonianjourneys.org/blog/how-the-red-sea-got-its-name-180950850/ |archive-date=26 September 2019 |access-date=20 July 2015}}&lt;/ref&gt; Writing in the fifth century [[BCE]], [[Herodotus]] uses the Red Sea and Southern Sea interchangeably.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Schmitt |first1=Rüdiger |chapter=Considerations on the name of the Black Sea: what can the historian learn from it? |pages=219–224 |editor1-last=Leschhorn |editor1-first=Wolfgang |editor2-last=Miron |editor2-first=Auguste V. B. |editor3-last=Miron |editor3-first=Andrei |title=Hellas und der griechische Osten: Studien zur Geschichte und Numismatik der griechischen Welt: Festschrift für Peter Robert Franke zum 70. Geburtstag |date=1996 |publisher=SDV Saarbrücker Druckerei und Verlag GmbH |isbn=978-3-930843-12-1 }}&lt;/ref&gt;

The term ''[[Yam Suph]]'' ({{langx|hbo|יַם־סוּף|translation=Sea of Reeds|label=none|rtl=yes}}) derives from the tale of God's [[parting of the Red Sea]] for the [[Israelites]]. Historically, it was also known to Western geographers as {{lang|la|Mare Mecca}} ('Sea of [[Mecca]]') and {{tlit|la|Sinus Arabicus}} ('Arabian Gulf').&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arabia |url=http://www.wdl.org/en/item/2919/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |archive-date=5 June 2013 |access-date=11 August 2013 |publisher=World Digital Library |archivedate=5 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130605202421/http://www.wdl.org/en/item/2919/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; Some ancient geographers also called the Red Sea the &quot;Arabian Gulf&quot; or the &quot;Gulf of Arabia&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Michael D. Oblath |url=https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&amp;q=Red+sea+as+Arabian+gulf&amp;pg=PA53 |title=The Exodus itinerary sites: their locations from the perspective of the biblical sources |publisher=Peter Lang |year=2004 |isbn=978-0-8204-6716-0 |page=53 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065000/https://books.google.com/books?id=c5ya9QVCpIkC&amp;q=Red+sea+as+Arabian+gulf&amp;pg=PA53 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1525/9780520943728-073 |chapter=Fish Stocks/ Overfishing |title=Encyclopedia of Islands |date=2019 |last1=Brodziak |first1=Jon |pages=310–311 |isbn=978-0-520-94372-8 }}&lt;/ref&gt;

== History ==
{{AI-generated|partial=y|section=History|date=January 2026|reason=[[Special:Diff/1159139217|This 2023 edit]]; note [[WP:AISIGNS]] in undue emphasis on significance, negative parallelism, vocab distribution typical of 2023 LLMs, etc}}
=== Ancient era ===
[[File:C+B-Ship-Fig1-HatshepsuSailingBoat.PNG|thumb|upright=1.4|[[Ancient Egypt]]ian expedition to the [[Land of Punt]] on the Red Sea coast during the reign of Queen [[Hatshepsut]]]]

The earliest known exploration of the Red Sea was conducted by [[ancient Egypt]]ians, as they attempted to establish commercial routes to [[Land of Punt|Punt]]. One such expedition took place around 2500 BCE and another around 1500 BCE (by [[Hatshepsut]]). Both involved long voyages down the Red Sea.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |page=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/24 24]}}&lt;/ref&gt;

The Hebrew Biblical [[Book of Exodus]] relates the account of the [[Israelites]]' [[crossing the Red Sea]], which the Hebrew text calls {{tlit|hbo|[[Yam Suph]]}} ({{Langx|hbo|יַם־סוּף|label=none|rtl=yes}}). {{tlit|hbo|Yam Suph}} was traditionally identified as the Red Sea. [[Rabbi]] [[Saadia Gaon]] (882‒942 CE), in his [[Judeo-Arabic]] translation of the [[Torah]], identifies the crossing place of the Red Sea as {{tlit|jrb|Baḥar al-Qulzum}}, meaning the &quot;[[Gulf of Suez]]&quot;.&lt;ref&gt;''Tafsir'', Saadia Gaon, s.v. Exodus 15:22, ''et al''.&lt;/ref&gt;

In the 6th century BCE, [[Darius the Great]], who was a prominent ruler of the [[Achaemenid Empire]] in [[Persia]], undertook significant efforts to improve and extend navigation in the Red Sea. He sent reconnaissance missions to explore the Red Sea and identify its navigational hazards, such as rocks and currents. This effort was significant, as it contributed to safer and more efficient navigation routes.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Darius' Red Sea Canal Stele {{!}} cabinet |url=https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |access-date=8 June 2023 |website=www.cabinet.ox.ac.uk |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |url-status=live |archivedate=16 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://www.cabinet.ox.ac.uk/darius-red-sea-canal-stele |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

[[File:Periplous of the Erythraean Sea.svg|left|thumb|upright=1.5|Settlements and commercial centres in the vicinity of the Red Sea involved in the [[spice trade]], as described in the ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'']]

In addition to the maritime explorations, during the reign of Darius the Great, a canal was constructed linking the [[Nile|Nile River]] to the northern end of the Red Sea at [[Suez]]. This canal is sometimes referred to as the ancient Suez Canal. It played a pivotal role in improving trade and communication between the Nile Valley and the Red Sea, and beyond to the Indian Ocean. This canal was a predecessor of the modern [[Suez Canal]], which was constructed in the 19th century and remains one of the world's most important waterways.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Colburn |first=Henry |date=2021 |title=King Darius' Red Sea Canal |url=https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |journal=FEZANA Journal |language=en-US |volume=35 |issue=4 |pages=27–30 |access-date=8 June 2023 |archive-date=16 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716120327/https://hcommons.org/deposits/item/hc:44609/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Ancient records, including inscriptions, evidence the construction of the canal during Darius's reign. Darius commemorated the completion of the canal by creating stelae (stone monuments) with inscriptions in several languages, describing the construction and its benefits. The canal not only facilitated trade but also solidified Darius's control over Egypt and enhanced the Achaemenid Empire's economic and political power in the region.{{cn|date=February 2026}}

In the late 4th century BCE, [[Alexander the Great]] sent Greek naval expeditions down the Red Sea to the [[Indian Ocean]]. Greek navigators continued to explore and compile data on the Red Sea. [[Agatharchides]] collected information about the sea in the 2nd century BCE. The ''[[Periplus of the Erythraean Sea]]'' (or ''[[Periplus of the Red Sea]]''), a [[Greek language|Greek]] [[periplus]] written by an unknown author around the 1st century, contains a detailed description of the Red Sea's ports and sea routes.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Fernandez-Armesto |first=Felipe |url=https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 |title=Pathfinders: A Global History of Exploration |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=2006 |isbn=978-0-393-06259-5 |pages=[https://archive.org/details/pathfindersgloba00fern/page/32 32–33]}}&lt;/ref&gt; The Periplus also describes how [[Hippalus]] first discovered the direct route from the Red Sea to India.

The Red Sea was favored for [[Roman trade with India]] starting with the reign of [[Augustus]], when the [[Roman Empire]] gained control over the Mediterranean, [[Egypt]], and the northern Red Sea. The route had been used by previous states, but traffic volume increased under the Romans. From Indian ports, goods from [[China]] were introduced to the [[Roman Empire|Roman]] world. Contact between Rome and China depended on the Red Sea, but the route was broken by the [[Aksumite Empire]] around the 3rd century CE.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=East |first=W. Gordon |url=https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 |title=The Geography behind History |publisher=W.W. Norton &amp; Company |year=1965 |isbn=978-0-393-00419-9 |pages=[https://archive.org/details/geographybehindh0000east_z8c9/page/174 174–175]}}&lt;/ref&gt;
From antiquity [[slavery in Saudi Arabia|until the 20th century]], the Red Sea was also a trade route for the [[Red Sea slave trade]] from Africa to the [[Middle East]].&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-031-13260-5 |title=The Palgrave Handbook of Global Slavery throughout History |date=2023 |isbn=978-3-031-13259-9 |editor-last1=Pargas |editor-last2=Schiel |editor-first1=Damian A. |editor-first2=Juliane }}{{pn|date=May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== Middle Ages and modern era ===
During the [[Middle Ages]], the Red Sea was an important part of the [[spice trade]] route. In 1183, [[Raynald of Châtillon]] launched a raid down the Red Sea to attack the [[Hajj|Muslim pilgrim]] convoys to [[Mecca]].&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;&gt;{{cite journal |last1=Mallett |first1=Alex |title=A Trip down the Red Sea with Reynald of Châtillon |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |date=2008 |volume=18 |issue=2 |pages=141–153 |jstor=27755928 |doi=10.1017/S1356186307008024 }}&lt;/ref&gt;{{rp|pages=143–144}} The possibility that Raynald's fleet might sack the holy cities of Mecca and [[Medina]] caused fury throughout the Muslim world.&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;/&gt;{{rp|pages=146–147}} However, it appears that Raynald's target was the lightly armed Muslim pilgrim convoys, rather than the well-guarded cities of Mecca and Medina, and the belief in the [[Muslim world]] that Raynald was seeking to sack the holy cities, due to the proximity of those cities to the areas that Raynald raided.&lt;ref name=&quot;Mallett2008&quot;/&gt;{{rp|pages=152–153}}

In 1513, trying to secure that channel to [[Portugal]], [[Afonso de Albuquerque]] laid [[Siege of Aden (1513)|siege to Aden]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Newitt |first=M. D. D. |title=A history of Portuguese overseas expansion, 1400–1668 |url=https://archive.org/details/historyofportugu0000newi |publisher=New York Routledge |year=2005 |isbn=978-0-415-23979-0 |location=London |page=[https://archive.org/details/historyofportugu0000newi/page/87 87]}}&lt;/ref&gt; but was forced to retreat. They cruised the Red Sea through the [[Bab al-Mandab]], as the first fleet from Europe in modern times to sail these waters. Later in 1524, the city was delivered to Governor Heitor da Silveira as an agreement for protection from the [[Ottoman Empire]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mathew |first=K. M. |url=https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&amp;q=Heitor+da+Silveira+Aden&amp;pg=PA136 |title=History of the Portuguese Navigation in India, 1497–1600 |year=1988 |publisher=Mittal Publications |isbn=978-81-7099-046-8 |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=Kl3IR3RJTIEC&amp;q=Heitor+da+Silveira+Aden&amp;pg=PA136 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

In 1798, [[France]] ordered General [[Napoleon I]] to invade [[Egypt]] and take control of the Red Sea.{{cn|date=February 2026}} Although he failed in his mission, the engineer [[Jean-Baptiste Lepère]], who took part in it, revitalised the plan for a canal which had been envisaged during the reign of the [[pharaoh]]s. Several canals were built in ancient times from the Nile to the Red Sea along or near the line of the present [[Sweet Water Canal]], but none lasted for long. The [[Suez Canal]] was opened in November 1869. During the first half of the 20th century, the [[Red Sea slave trade]] attracted substantial international condemnation.{{cn|date=February 2026}}

After the [[Second World War]], the Americans and Soviets exerted their influence whilst the volume of oil tanker traffic intensified. However, the [[Six-Day War]] culminated in the closure of the [[Suez Canal]] from 1967 to 1975. Despite the patrols by the major maritime fleets in the waters of the Red Sea, the Suez Canal has never recovered its supremacy over the Cape route, which is believed to be less vulnerable to piracy.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Piracy Resurges in the Indian Ocean as Red Sea Tensions Escalate – Ship Universe |url=https://www.shipuniverse.com/news/piracy-resurges-in-the-indian-ocean-as-red-sea-tensions-escalate/ |access-date=2025-06-25 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

===Red Sea crisis===
{{main|Red Sea crisis}}
[[Axis of Resistance|Iranian-backed]] [[Yemen]]i [[Houthis]] have attacked Western ships, including warships, next to the [[Bab al-Mandeb]] during the [[Gaza war]]. One ship was hijacked and taken back to Yemen.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/10/houthis-call-wests-bluff-with-renewed-red-sea-drone-assault | title=Houthis call west's bluff with renewed Red Sea drone assault | newspaper=The Guardian | date=10 January 2024 | last1=Sabbagh | first1=Dan }}&lt;/ref&gt;

== Oceanography ==
[[File:RedSea.A2004273.1050.250m.jpg|thumb|Red Sea image from [[NASA]]]]
[[File:Day Pass down the Red Sea.ogv|thumb|upright=1.35|This video over the south-eastern [[Mediterranean Sea]] and down the coastline of the Red Sea was taken by the crew of Expedition 29 on board the International Space Station.]]
The Red Sea is between arid land, [[desert]] and [[semi-desert]].&lt;ref&gt;{{cite book |editor1-first=Najeeb M.A. |editor1-last=Rasul |editor2-first=Ian C.F. |editor2-last=Stewart |title=The Red Sea |series=Springer Earth System Sciences |date=2015 |doi=10.1007/978-3-662-45201-1 |isbn=978-3-662-45200-4 }}{{pn|date=March 2026}}&lt;/ref&gt; Many regions of the coastal zone of the Red Sea possess large areas of vigorously growing coral and extensive reef complexes. Due to the tidal currents, low human population, and the minimal development in this climatically inhospitable region, the Red Sea coral reefs are some of the healthiest reef environments in the world.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Acker |first1=James |last2=Leptoukh |first2=Gregory |last3=Shen |first3=Suhung |last4=Zhu |first4=Tong |last5=Kempler |first5=Steven |title=Remotely-sensed chlorophyll a observations of the northern Red Sea indicate seasonal variability and influence of coastal reefs |journal=Journal of Marine Systems |date=February 2008 |volume=69 |issue=3–4 |pages=191–204 |doi=10.1016/j.jmarsys.2005.12.006 |bibcode=2008JMS....69..191A }}&lt;/ref&gt; The Red Sea water mass-exchanges its water with the [[Arabian Sea]] and [[Indian Ocean]] via the [[Gulf of Aden]]. These physical factors reduce the effect of high salinity caused by evaporation in the north and relatively hot water in the south.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sofianos |first1=Sarantis S. |last2=Johns |first2=William E. |date=2002 |title=An Oceanic General Circulation Model (OGCM) investigation of the Red Sea circulation, 1. Exchange between the Red Sea and the Indian Ocean |journal=Journal of Geophysical Research: Oceans |language=en |volume=107 |issue=C11 |page=3196 |bibcode=2002JGRC..107.3196S |doi=10.1029/2001JC001184 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

The [[climate]] of the Red Sea is the result of two [[monsoon]] seasons: a northeasterly monsoon and a southwesterly monsoon. Monsoon winds occur because of differential heating between the land and the sea.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Climate - Monsoon, Rainfall, Seasonal {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-url=https://web.archive.org/web/20260312110911/https://www.britannica.com/science/climate-meteorology/Monsoons |archive-date=12 March 2026 |access-date=2026-05-30 |work=Encyclopedia Britannica |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Very high surface temperatures and high salinity make this one of the warmest and saltiest bodies of seawater in the world.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sea Water {{!}} National Oceanic and Atmospheric Administration |url=https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |access-date=2026-05-30 |website=www.noaa.gov |language=en |archive-date=26 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251126103754/https://www.noaa.gov/jetstream/ocean/sea-water |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The average surface water temperature of the Red Sea during the summer is about {{cvt|26|C|F|0}} in the north and {{cvt|30|C|F|0|}} in the south, with only about {{cvt|2|C-change}} variation during the winter months. The overall average water temperature is {{cvt|22|C|F|0|}}. Temperature and visibility remain good, with visibility around {{cvt|200|m|ft}}. The sea is known for its strong winds and unpredictable local currents.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=10 October 2009 |title=Zonal surface wind jets across the Red Sea due to mountain gap forcing along both sides of the Red Sea |url=https://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |journal=Geophysical Research Letters |volume=36 |pages=1 |archive-date=9 August 2017 |access-date=30 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809063700/http://www.whoi.edu/cms/files/Jiang_et_al_2009_53843.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

The [[rainfall]] over the Red Sea and its coasts is extremely low, averaging {{cvt|60|mm|in|2}} per year. The rain is mostly short showers, often with thunderstorms and occasionally with dust [[storm]]s. The scarcity of rainfall and no major source of fresh water to the Red Sea result in excess evaporation as high as {{cvt|2050|mm|in|0}} per year and high salinity with minimal seasonal variation. A recent{{When|date=June 2023}} underwater expedition to the Red Sea offshore from [[Sudan]] and [[Eritrea]]&lt;ref&gt;[[BBC 2]] television program &quot;''Oceans 3/8 The Red Sea''&quot;, 8 pm–9 pm Wednesday 26 November 2008&lt;/ref&gt;{{Verify source|date=June 2023}} found surface water temperatures {{cvt|28|C|F|0}} in winter and up to {{cvt|34|C|F|0}} in the summer, but despite that extreme heat, the coral was healthy with much fish life with very little sign of [[coral bleaching]], with only 9% infected by ''[[Thalassomonas loyana]]'', the 'white plague' agent. [[Favia|''Favia favus'']] coral there harbours a virus, BA3, which kills ''T.&amp;nbsp; loyana''.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Virus power harnessed to protect Red Sea coral |url=https://www.newscientist.com/article/mg21528725-700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150423092252/http://www.newscientist.com/article/mg21528725.700-virus-power-harnessed-to-protect-red-sea-coral.html |archive-date=23 April 2015 |access-date=4 June 2023 |website=New Scientist |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
Scientists are investigating the unique properties of these corals and their [[commensal]] [[algae]] to determine whether they can be used to rescue bleached corals elsewhere.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Fitzgerald |first=Sunny |date=8 April 2020 |title=The super-corals of the Red Sea |url=https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220507075625/https://www.bbc.com/future/article/20200408-the-middle-eastern-corals-that-could-survive-climate-change |archive-date=7 May 2022 |access-date=24 May 2022 |publisher=[[BBC Future]]}}&lt;/ref&gt;

=== Salinity ===
The Red Sea is one of the saltiest bodies of water in the world, owing to high evaporation and low precipitation; no significant rivers or streams drain into the sea, and its southern connection to the [[Gulf of Aden]], an arm of the Indian Ocean, is narrow.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Por |first=F. D. |url=https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA65 |title=The Legacy of Tethys: An Aquatic Biogeography of the Levant |date=6 December 2012 |publisher=Springer Science &amp; Business Media |isbn=978-94-009-0937-3 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://books.google.com/books?id=syn0CAAAQBAJ&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA65 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Its [[salinity]] ranges from between ~36&amp;nbsp; [[per mil|‰]] in the southern part and 41&amp;nbsp; ‰ in the northern part around the [[Gulf of Suez]], with an average of 40&amp;nbsp; ‰. (Average salinity for the world's [[seawater]] is ~35&amp;nbsp; ‰ on the Practical Salinity Scale, or PSU; that translates to 3.5% of actual dissolved salts).&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hanauer |first=Eric |url=https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA67 |title=The Egyptian Red Sea: A Diver's Guide |date=1988 |publisher=Aqua Quest Publications, Inc. |isbn=978-0-922769-04-9 |language=en |access-date=19 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065001/https://books.google.com/books?id=uh6mcZC8yWIC&amp;q=salinity+of+the+Red+Sea+is+greater+than+the+world+average,&amp;pg=PA67 |archive-date=10 February 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== Tidal range ===
In general, tide ranges between {{cvt|0.6|m|ft|1}} in the north, near the mouth of the Gulf of Suez and {{cvt|0.9|m|ft|1}} in the south near the Gulf of Aden, but it fluctuates between {{cvt|0.20|m|ft|2}} and {{cvt|0.30|m|ft|2}} away from the nodal point. The central Red Sea (Jeddah area) is therefore almost tideless, and as such, the annual water level changes are more significant. Because of the small tidal range, the water during high tide inundates the coastal [[sabkha]]s as a thin sheet of water up to a few hundred metres rather than flooding the [[sabkha]]s through a network of channels. However, south of Jeddah in the [[Shoiaba]] area, the water from the lagoon may cover the adjoining sabkhas as far as {{cvt|3|km|mi|0}}, whereas north of [[Jeddah]] in the [[Al-Kharrar]] area the sabkhas are covered by a thin sheet of water as far as {{cvt|2|km|mi|1}}. The prevailing north- and northeast winds influence the movement of water from coastal inlets into adjacent sabkhas, especially during storms. Winter mean sea level is {{cvt|0.5|m|ft|1}} higher than in summer. Tidal velocities passing through constrictions caused by reefs, sand bars, and low islands commonly exceed {{cvt|1–2|m/s|0}}. Coral reefs in the Red Sea are near Egypt, Eritrea, Jordan, Israel, Saudi Arabia, and Sudan.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Coral Reefs of the Gulf of Aqaba and the Red Sea in the Kingdom of Saudi Arabia |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |access-date=18 June 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en |archive-date=16 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216070415/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6701/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== Current ===
Detailed information regarding current data is lacking, partially because the currents are weak and both spatially and temporally variable. The variation of temporal and spatial currents is as low as {{cvt|0.5|m|ft|1}}{{clarify|what does this mean?|date=October 2021}} and is governed by the wind. During the summer, northwesterly winds drive surface water south for about four months at a velocity of {{cvt|15–20|cm/s|0}}, whereas in winter the flow is reversed, resulting in the inflow of water from the Gulf of Aden into the Red Sea. The net value of the latter predominates, leading to an overall drift toward the north end of the Red Sea. Generally, the velocity of the tidal current is {{cvt|50–60|cm/s|0}} with a maximum of {{cvt|1|m/s|ft/s|1}} at the mouth of the al-Kharrar Lagoon. However, the range of the north-northeast current along the Saudi coast is {{cvt|8–29|cm/s|0}}.{{citation needed|date=February 2019}}

=== Wind regime ===
The northern part of the Red Sea is dominated by persistent north-west [[winds]], with speeds ranging between {{cvt|7|km/h|mph|1}} and {{cvt|12|km/h|mph|1}}. The rest of the Red Sea and the [[Gulf of Aden]] are subjected to regular and seasonally reversible winds. The wind [[regime]] is characterized by seasonal and regional variations in [[speed]] and [[direction (geometry, geography)|direction]] with average speed generally increasing northward.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Patzert |first1=William C. |title=Wind-induced reversal in Red Sea circulation |journal=Deep Sea Research and Oceanographic Abstracts |date=February 1974 |volume=21 |issue=2 |pages=109–121 |doi=10.1016/0011-7471(74)90068-0 |bibcode=1974DSRA...21..109P }}&lt;/ref&gt;

The wind is the driving force in the Red Sea, transporting material as suspended load or bedload. Wind-induced currents play an important role in the Red Sea by resuspending bottom sediments and transferring materials from dumping sites to burial sites in a quiescent depositional environment. Wind-generated current [[measurement]] is therefore important for determining sediment dispersal patterns and their role in the erosion and accretion of the coastal rock exposure and submerged coral beds.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Morcos |first=S. A. |date=1970 |title=Physical and chemical oceanography of the Red Sea |journal=Oceanography and Marine Biology: An Annual Review}}&lt;/ref&gt;

== Geology ==
[[File:Dust red sea.jpg|thumb|upright|[[Dust storm]] over the Red Sea]]
The Red Sea was formed by the [[Arabian Peninsula]] being split from the [[Horn of Africa]] by the movement of the [[Red Sea Rift]]. This split started in the [[Eocene]] and accelerated during the [[Oligocene]]. The sea is still widening (in 2005, following three weeks of [[tectonic]] activity. It had grown by {{cvt|8|m|ft|disp=sqbr}}),&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Rose |first1=Paul |title=Oceans: Exploring the hidden depths of the underwater world |url=https://archive.org/details/oceansexploringh0000rose |last2=Laking |first2=Anne |publisher=BBC Books |year=2008 |isbn=978-1-84-607505-6 |location=London}}&lt;/ref&gt; and it is considered that it will become an ocean in time (as proposed in the model of [[John Tuzo Wilson]]). In 1949, a deep water survey reported anomalously hot [[brine]]s in the central portion of the Red Sea. Later work in the 1960s confirmed the presence of hot, {{cvt|60|C|F}}, saline brines and associated metalliferous muds. The hot solutions were emanating from an active subseafloor [[Rift (geology)|rift]]. [[Lake Assal (Djibouti)|Lake Asal]] in Djibouti is eligible as an experimental site to study the evolution of the deep hot brines of the Red Sea.&lt;ref name=&quot;Boschetti-1&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Boschetti |first1=Tiziano |last2=Awaleh |first2=Mohamed Osman |last3=Barbieri |first3=Maurizio |date=2018 |title=Waters from the Djiboutian Afar: a review of strontium isotopic composition and a comparison with Ethiopian waters and Red Sea brines |journal=Water |volume=10 |issue=11 |page=1700 |doi=10.3390/w10111700 |doi-access=free|bibcode=2018Water..10.1700B |hdl=11573/1202448 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; By observing the strontium isotope composition of the Red Sea brines, it is possible to deduce how these salt waters found at the bottom of the Red Sea could have evolved in a similar way to Lake Asal, which ideally represents their compositional extreme.&lt;ref name=&quot;Boschetti-1&quot; /&gt; The high salinity of the waters was not hospitable to living organisms.&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-662-28603-6 |title=Hot Brines and Recent Heavy Metal Deposits in the Red Sea |url=https://archive.org/details/hotbrinesrecenth0000dege |date=1969 |isbn=978-3-662-27120-9 |editor-last1=Degens |editor-last2=Ross |editor-first1=Egon T. |editor-first2=David A. }}{{pn|date=May 2025}}{{Failed verification|date=June 2023}}&lt;/ref&gt;

Sometime during the [[Tertiary (period)|Tertiary]], the [[Bab el Mandeb]] closed, and the Red Sea evaporated to an empty hot dry salt-floored sink.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lehmann |first=Jenny |date=2025-10-02 |title=The Red Sea Vanished From Earth for 100,000 Years Until a Catastrophic Flood Brought It Back |url=https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |access-date=2025-10-05 |website=Discover Magazine |language=en |archive-date=3 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251003192829/https://www.discovermagazine.com/the-red-sea-vanished-from-earth-for-100-000-years-until-a-catastrophic-flood-brought-it-back-48099 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Effects causing this would have been:
* A &quot;race&quot; between the Red Sea widening and [[Perim Island]] [[volcano|erupting]] filling the Bab el Mandeb with [[lava]].
* The lowering of world [[sea level]] during [[Ice age]]s because of much water being locked up in the [[ice cap]]s.

Several volcanic islands rise from the center of the sea. Most are dormant. However, in 2007, [[Jabal al-Tair island]] in the Bab el Mandeb strait erupted violently. Two new islands were formed in 2011 and 2013 in the [[Zubair Group|Zubair Archipelago]], a small chain of islands owned by Yemen. The first island, Sholan Island, emerged in an eruption in December 2011, and the second island, Jadid, emerged in September 2013.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 December 2011 |title=MSN – Outlook, Office, Skype, Bing, Breaking News, and Latest Videos |url=http://www.nbcnews.com/id/45807839 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230210065003/https://www.nbcnews.com/id/wbna45807839 |archive-date=10 February 2023 |access-date=10 November 2019 |website=NBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Israel |first=Brett |date=28 December 2011 |title=New Island Rises in the Red Sea |url=http://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220128081422/https://www.livescience.com/31004-red-sea-volcanic-island.html |archive-date=28 January 2022 |access-date=31 July 2015 |website=LiveScience.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Oskin |first1=Becky |last2=SPACE.com |date=30 May 2015 |title=Red Sea Parts for 2 New Islands |url=http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150803072542/http://www.scientificamerican.com/article/red-sea-parts-for-2-new-islands/ |archive-date=3 August 2015 |access-date=31 July 2015 |website=Scientific American}}&lt;/ref&gt; Approximately 40% of the Red Sea is quite shallow at less than {{cvt|100|m|ft}} deep, with about 25% less than {{cvt|50|m|ft}} deep.&lt;ref name=&quot;britannica&quot;/&gt;

=== Oil and gas ===
Undiscovered oil reserves in the region have been estimated at {{convert|5,041|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off}}. Undiscovered gas reserves in the region have been estimated at {{convert|112,349|e9ft3|e9m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}. Undiscovered natural gas reserves have been estimated at {{convert|3,077|e6oilbbl|e6m3|order=flip|abbr=off|sigfig=3}}.&lt;ref&gt;{{cite report |doi=10.3133/fs20103119 |chapter=Assessment of Undiscovered Oil and Gas Resources of the Red Sea Basin Province |publisher=USGS |date=2010 |doi-access=free |title=Fact Sheet }}&lt;/ref&gt; Most of these plays are controlled by the structure of the basin.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Dolson |first1=John C. |last2=Shann |first2=Mark V. |last3=Matbouly |first3=Sayed I. |last4=Hammouda |first4=Hussein |last5=Rashed |first5=Rashed M. |year=2001 |title=Egypt in the Twenty-First Century: Petroleum Potential in Offshore Trends |journal=GeoArabia |volume=6 |issue=2 |pages=211–230 |bibcode=2001GeoAr...6..211D |doi=10.2113/geoarabia0602211 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Normal faults are common as the Red Sea occupies an active diverging margin.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Beydoun |first1=Z. R. |title=The Hydrocarbon Prospects of the Red Sea-Gulf of Aden: A Review |journal=Journal of Petroleum Geology |date=April 1989 |volume=12 |issue=2 |pages=125–144 |doi=10.1111/j.1747-5457.1989.tb00229.x |bibcode=1989JPetG..12..125B }}&lt;/ref&gt; These targets are commonly found below the Salt deposits of the [[Middle Miocene]].

Modern development is focused on the following fields. The Durwara 2 Field was discovered in 1963, while the Suakin 1 Field and the Bashayer 1A Field were discovered in 1976, on the Egyptian side of the Red Sea. The Barqan Field was discovered in 1969, and the Midyan Field in 1992, both within the Midyan Basin on the Saudi Arabian side of the Red Sea. The 20-m thick Middle Miocene Maqna [[formation (geology)|Formation]] is an oil source rock in the basin. [[Oil seep]]s occur near the [[Farasan Islands]], the [[Dahlak Archipelago]], along the coast of Eritrea, and in the southeastern Red Sea along the coasts of Saudi Arabia and Yemen.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lindquist |first=Sandra |title=The Red Sea Province: Sudr-Nubia(! ) and Maqna(! ) Petroleum Systems, USGS Open File Report 99-50-A |date=1998 |publisher=US Dept. of the Interior |pages=6–7, 9}}&lt;/ref&gt;

=== Mineral resources ===
{{Unreferenced section|date=May 2022}}
[[File:Red sea stony beach taba egypt.jpg|thumb|Red Sea coast in [[Taba, Egypt]]]]

In terms of mineral resources, the major constituents of the Red Sea sediments are as follows:
; [[Biogenic]] constituents
: [[Nanofossil]]s,{{Citation needed|date=May 2025}} [[foraminifera]], [[pteropod]]s, [[siliceous]] fossils{{Citation needed|date=May 2025}}
; [[Volcanogenic lake|Volcanogenic]] constituents:
:[[Tuff]]ites, [[volcanic ash]], [[montmorillonite]], [[cristobalite]], [[zeolite]]s
; [[Terrigenous sediment|Terrigenous]] constituents
: [[Quartz]], [[feldspar]]s, rock fragments, [[mica]], heavy minerals, [[clay mineral]]s&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 October 2015 |title=Sudan, Saudi Arabia discuss minerals exploration in the Red Sea |url=https://sudantribune.com/article55069/ |access-date=18 June 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-date=26 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226142414/https://sudantribune.com/article55069/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
; [[Authigenic]] minerals
: [[Sulfide mineral]]s, [[aragonite]], [[calcite]], [[wikt:protodolomite|protodolomite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[Dolomite (mineral)|dolomite]], quartz,{{Citation needed|date=May 2025}} [[chalcedony]]
; [[Evaporite]] minerals&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Shevchenko |first1=Illia |last2=Engelbrecht |first2=Johann P. |last3=Mostamandi |first3=Suleiman |last4=Stenchikov |first4=Georgiy |date=2021-07-01 |title=Evaluation of minerals being deposited in the Red Sea using gravimetric, size distribution, and mineralogical analysis of dust deposition samples collected along the Red Sea coastal plain |journal=Aeolian Research |volume=52 |article-number=100717 |doi=10.1016/j.aeolia.2021.100717 |doi-access=free |bibcode=2021AeoRe..5200717S |hdl=10754/669667 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;
: [[Magnesite]], [[gypsum]], [[anhydrite]], [[halite]], [[polyhalite]]
; [[Brine]] precipitate
: Fe-[[montmorillonite]],{{Citation needed|date=May 2025}} [[goethite]], [[hematite]], [[siderite]], [[rhodochrosite]], [[pyrite]], [[sphalerite]], anhydrite{{Citation needed|date=May 2025}}

== Ecosystem ==
[[File:Hawksbill turtle at Elphinstone Reef, Red Sea, Egypt (35150034493).jpg|thumb|[[Hawksbill sea turtle]] in the [[Elphinstone Reef]]]]
[[File:Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud.JPG|thumb|upright|Nudibranch egg ribbon at Shaab Mahmoud]]

The Red Sea is a rich and diverse ecosystem. For example, more than 1200 fish species have been recorded in the Red Sea,&lt;ref name=&quot;fishbase&quot;&gt;{{Cite web |last1=Froese |first1=Rainer |last2=Pauly, Daniel |year=2009 |title=FishBase |url=http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201217070339/http://www.fishbase.org/TrophicEco/FishEcoList.php?ve_code=5 |archive-date=17 December 2020 |access-date=12 March 2009}}&lt;/ref&gt; of which 10% are endemic, found nowhere else.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Siliotti |first=A. |title=Fishes of the red sea |year=2002 |publisher=Geodia Edizioni Internazionali |isbn=978-88-87177-42-8 |editor-last=Verona, Geodia}}&lt;/ref&gt;

Since the opening of the Suez Canal in November 1869, over a thousand marine species from the Red Sea—from plankton, seaweeds, invertebrates to fish—have migrated northward and settled in the [[Mediterranean Sea]]. To the point that a number of them now form a significant component of the Mediterranean ecosystem. The resulting change in biodiversity, without precedent in human memory, is currently accelerating, in particular for fishes according to surveys engaged by the [[Mediterranean Science Commission]].&lt;ref&gt;Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea. 2nd Edition. 2021. (F. Briand Ed.) CIESM Publishers, Paris, Monaco 366 p.[https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221206224806/https://ciesm.org/catalog/index.php?article=2021 |date=6 December 2022 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Red sea coral reef.jpg|thumb|Red Sea coral and marine fish]]

The rich diversity of the Red Sea is in part due to the {{cvt|2000|km|mi|-1}} of [[coral reef]] extending along its coastline; these fringing reefs are 5000–7000 years old and are largely formed of stony [[acropora]] and [[porites|porite]] corals. The reefs form platforms and sometimes lagoons along the coast, and occasionally other features such as cylinders (e.g., the [[Blue Hole (Red Sea)]] at [[Dahab]]).

The Red Sea also hosts many offshore reefs, including several true atolls. Many of the unusual offshore reef formations defy classic (i.e., Darwinian) coral reef classification schemes and are generally attributed to the high levels of tectonic activity that characterize the area. Both offshore and coastal reefs are visited by pelagic species of fish, including many of the 44 recorded species of shark, and by many species (over 175) of [[nudibranch]], many of which are endemic to the Red Sea.&lt;ref name=&quot;SAW Yonow&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Yonow |first=Nathalie |year=2012 |title=Nature's Best-Dressed |url=http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |url-status=live |magazine=Saudi Aramco World |publisher=Aramco Services Company |volume=63 |pages=2–9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181220045032/http://archive.aramcoworld.com/issue/201204/nature.s.best-dressed.htm |archive-date=20 December 2018 |access-date=11 December 2018 |number=4}}&lt;/ref&gt; Other coastal Red Sea habitats include [[sea grass|seagrass]] beds, [[Dry lake|salt pans]], [[mangroves]] and [[salt marshes]]. Furthermore, the deep Red Sea [[brine pools]] have been extensively studied for their microbial life, characterized by their diversity and adaptation to extreme environments.

The high marine biodiversity of the area is recognized by the Egyptian government, which set up the [[Ras Mohammed|Ras Mohammed National Park]] in 1983. The rules and regulations governing this area protect local marine life. Ras Mohammed is one of the world's top 10 sites recognized by the [[International Union for Conservation of Nature]] for effective management of marine ecosystems, and the first marine protected area in Africa and the Middle East.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-12-03 |title=Ras Mohammed National Park: Egypt's underwater paradise among the best protected marine reserves on the planet {{!}} IUCN |url=https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |access-date=2025-06-25 |website=International Union for Conservation of Nature |language=en |archive-date=25 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625094644/https://iucn.org/news/protected-areas/201812/ras-mohammed-national-park-egypts-underwater-paradise-among-best-protected-marine-reserves-planet |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Due to the high volume of maritime traffic, which accounts for 12–15% of global trade, the Red Sea is considered highly vulnerable to marine pollution, particularly oil spills. Academic literature has increasingly focused on both past disasters and predictive modelling. Studies have modelled spill trajectories and their environmental consequences.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Abdallah |first1=Ibrahem M. |last2=Chantsev |first2=Valery YU. |title=Modeling marine oil spill trajectory and fate off Hurghada, Red Sea coast, Egypt |journal=Egyptian Journal of Aquatic Biology and Fisheries |date=November 2022 |volume=26 |issue=6 |pages=41–61 |doi=10.21608/ejabf.2022.269676 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Mittal |first1=H. V. R. |last2=Langodan |first2=Sabique |last3=Zhan |first3=Peng |last4=Li |first4=Shihan |last5=Knio |first5=Omar |last6=Hoteit |first6=Ibrahim |title=Hazard assessment of oil spills along the main shipping lane in the Red Sea |journal=Scientific Reports |date=23 August 2021 |volume=11 |issue=1 |page=17078 |doi=10.1038/s41598-021-96572-5 |doi-access=free|pmid=34426613 |pmc=8382762 |bibcode=2021NatSR..1117078M }}&lt;/ref&gt; Others have analysed the ecological impact of spills on coral reefs and marine biodiversity and assessed how chemical dispersants and specific oil compounds affect marine fauna and coastal ecosystems.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Epstein |first1=N. |last2=Bak |first2=R.P.M. |last3=Rinkevich |first3=B. |title=Toxicity of Third Generation Dispersants and Dispersed Egyptian Crude Oil on Red Sea Coral Larvae |journal=Marine Pollution Bulletin |date=June 2000 |volume=40 |issue=6 |pages=497–503 |doi=10.1016/S0025-326X(99)00232-5 |bibcode=2000MarPB..40..497E }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nukapothula |first1=Sravanthi |last2=Suneel |first2=V. |last3=Yunus |first3=Ali P. |last4=Rao |first4=V. Trinadha |last5=Chen |first5=Chuqun |title=Impact assessment of oil spills on the Red Sea waters using remote sensing and numerical modeling |journal=Regional Studies in Marine Science |date=September 2025 |volume=86 |article-number=104187 |doi=10.1016/j.rsma.2025.104187 |bibcode=2025RSMS...8604187N }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1007/978-3-030-39593-3_12 |chapter=Oil Pollution in the Northern Red Sea: A Threat to the Marine Environment and Tourism Development |title=Environmental Remote Sensing in Egypt |series=Springer Geophysics |date=2020 |last1=Kostianaia |first1=Evgeniia A. |last2=Kostianoy |first2=Andrey |last3=Lavrova |first3=Olga Yu. |last4=Soloviev |first4=Dmitry M. |pages=329–362 |isbn=978-3-030-39592-6 }}&lt;/ref&gt; Public health literature has raised concerns over the spill's impact on respiratory illness and waterborne contamination in coastal populations.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Huynh |first1=Benjamin Q. |last2=Kwong |first2=Laura H. |last3=Kiang |first3=Mathew V. |last4=Chin |first4=Elizabeth T. |last5=Mohareb |first5=Amir M. |last6=Jumaan |first6=Aisha O. |last7=Basu |first7=Sanjay |last8=Geldsetzer |first8=Pascal |last9=Karaki |first9=Fatima M. |last10=Rehkopf |first10=David H. |title=Public health impacts of an imminent Red Sea oil spill |journal=Nature Sustainability |date=11 October 2021 |volume=4 |issue=12 |pages=1084–1091 |doi=10.1038/s41893-021-00774-8 |pmid=34926834 |pmc=8682806 |bibcode=2021NatSu...4.1084H }}&lt;/ref&gt;

=== List of fauna species found in the Red Sea and the Gulf of Aqaba ===
{{Unreferenced section|date=November 2025}}

=== Crustaceans ===
* ''[[Alachosquilla vicina]]''
* Hairy elbow crab
* Rusty guard crab
* Brown guard crab
* Indo-Pacific hairy hermit crab
* Grapsus granulosus
* Furrowed crab
* Tiny rock crab
* Soft coral spider crab
* Purple estuarine rock crab
* One-horned spider crab
* Soft coral crab
* Scaly rock crab
* Haig's porcelain crab
* Violet crab
* Ornamental spider crab
* Xenia swimming crab
* Reticulated hermit crab
* Showy xanthid crab
* Giant elbow crab
* White-handed fiddler crab
* Woodmason's hermit crab
* Inversed fiddler crab
* African blue swimming crab
* Rosy hermit crab
* Tetralia nigrolineata
* Setiferous hermit crab
* Hairy coral crab

=== Sea turtles ===
* [[Green sea turtle]]
* [[Hawksbill sea turtle]]

=== Dolphins ===
* [[Spinner dolphin]]
* [[Indo-Pacific bottlenose dolphin]]
* [[Common bottlenose dolphin]]
* [[Indian humpback dolphin]]
* [[Risso's dolphin]]
* [[Pantropical spotted dolphin]]

=== Fish ===
{{See also|List of fishes of the Red Sea|List of reef fish of the Red Sea|List of deep water fish of the Red Sea}}
* [[Lyretail Anthias|Lyretail anthias]] (The most commonly found fish in the sea)
* Red Sea anemonefish
* [[Pterois miles|Indian lionfish]]
* [[Klunzinger's wrasse]]
* Indian bullethead parrotfish
* [[Sohal tang]]
* [[Red Sea bannerfish]]
* [[Masked puffer]]
* [[Raccoon butterflyfish]]
* [[Sergeant major (fish)|Sergeant major]]
* [[Giant moray eel]]
* [[Arabian Picasso triggerfish]]
* [[Rusty parrotfish]]
* [[White-spotted pufferfish]]
* [[Threadfin butterflyfish]]
* Lined bristletooth
* [[Bluespotted cornetfish]]
* [[Purple tang]]
* [[Coral grouper]]
* [[Crown Butterflyfish|Crown butterflyfish]]
* Red Sea goatfish
* Indian Ocean humbug
* [[Titan triggerfish]]
* [[Yellow boxfish]]
* [[Threespot dascyllus]]
* [[Orangestripe triggerfish]]
* [[Emperor angelfish]]
* [[Yellow-edged lyretail]]
* Dusky surgeonfish
* [[Arothron_stellatus|Starry pufferfish]]
* Greasy rockrod grouper
* [[Napoleon fish]]
* Geometric moray eel
* [[Sharksucker]] (Also called a remora.)
* Golden-striped mackerel
* [[Great barracuda]]
* Panther flounder
* Doublebar bream
* [[Giant trevally]]
* Zigzag wrasse
* [[Dogtooth tuna]]
* [[Needlefish]] (Houndfish)
* Black-barred halfbeak
* Red Sea garden eel
* [[Smallscale scorpionfish]]
* [[Fringelip mullet]]
* Flathead pomfret
* [[Yellowfin tuna]]
* [[Mahi-mahi]]

=== Jellyfish and cnidarians ===
* [[Cauliflower jellyfish]]
* Mangrove upside-down jelly
* Amakusa jelly
* [[Purple Jellyfish|Pelagic purple jelly]]
* [[Nomad jellyfish]]
* [[Moon Jellyfish|Moon jellyfish]]

=== Sharks ===
{{See also|List of sharks in the Red Sea}}
* [[Tawny nurse shark]]
* [[Whale shark]]
* [[Tiger shark]]
* [[Whitetip reef shark]]
* [[Great hammerhead]]
* [[Blacktip reef shark]]
* [[Gray reef shark]]
* [[Pelagic thresher shark]]
* [[Spinner shark]]
* [[Silky shark]]
* [[Oceanic whitetip shark]]
* [[Spot-tail shark]]
* [[Longfin mako shark]]
* [[Sicklefin lemon shark]]
* [[Shortfin mako shark]]
* [[Zebra shark]]
* [[Bull shark]]
* [[Great white shark]] (exceptionally rare)

=== Billfish ===
* [[Swordfish]]
* [[Striped marlin]]
* [[Indo-Pacific sailfish]]

=== Octopuses and other cephalopods ===
* [[Day octopus]]
* Ornate night octopus
* [[Mimic octopus]]
* Marbled octopus
* Red Sea long-arm octopus
* [[Giant squid]]

=== Rays ===
* [[Cowtail stingray]]
* [[Porcupine ray]]
* [[Ornate eagle ray]]
* [[Reticulate whipray]]
* [[Sicklefin devil ray]]
* Bluespotted fantail ray
* Oceanic manta ray

=== Lobsters ===
* Pronghorn spiny lobster
* [[Painted spiny lobster]]

=== Whales ===
* [[False killer whale]] (one was discovered off the coast of Saudi Arabia in December 2024)
* [[Pygmy blue whale]]
* [[Bryde's whale]] (one was found in Al-Qunfudah)
* [[Blue whale]] (one was seen in the Gulf of Aqaba in 2018)
* [[Sperm whale]]
* [[Humpback whale]] (rare to see, as they enter the ocean through the [[Bab Al-Mandeb]] strait)

== Environmental impacts of the Red Sea crisis ==
{{main|Red Sea crisis}}
Since November 2023, [[Houthi]] forces have conducted over 100 attacks against commercial and naval vessels, transforming the Red Sea into a high-risk zone for [[environmental disasters]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Raydan |first1=Noam |last2=Nadimi |first2=Farzin |title=Houthi Shipping Attacks: Patterns and Expectations for 2025 |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/houthi-shipping-attacks-patterns-and-expectations-2025 |website=The Washington Institute for Near East Policy |access-date=28 December 2025 |date=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;

=== Pollution through oil and chemical spills ===
The sinking of the [[MV Rubymar]] in February 2024 created an 18-mile oil slick resulting from approximately 200 tons of [[heavy fuel oil]] and 80 tons of [[marine diesel oil]].&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Additionally, the vessel was also carrying 21,000 metric tons of [[fertilizer]], raising concerns about large-scale nutrient overloading that could trigger extensive [[algal blooms]], potentially leading to seawater contamination and fish mortality.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The vessel sank two weeks after being attacked by [[Houthi]] forces, posing risks to marine life, including [[coral reefs]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The oil slick drifted toward [[Yemen]]'s [[Farasan Islands]] and [[Eritrea]]'s [[Dahlak Archipelago]] and posed a high threat to coastal communities, aquatic [[fauna]] and sensitive [[ecosystems]] in the region.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

Similar [[oil spill]]s forming around vessels have been reported following [[Houthi]] attacks. Some oil sinks to the ground while the rest follows the current and can be washed ashore where it affects [[flora]] and [[fauna]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025}}&lt;/ref&gt; The August 2024 [[attacks on the Sounion]] tanker carrying 150,000 tons of [[crude oil]] represented a further threat, with salvage operations repeatedly hindered by [[Houthi]] interference before it was safely removed by the EU's [[Operation Aspides]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wright |first=Robert |title=Attack on oil tanker in Red Sea threatens 'severe ecological disaster' |url=https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |website=Financial Times |url-access=subscription |access-date=28 December 2025 |date=24 August 2024 |archive-date=18 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918220025/https://www.ft.com/content/7f886279-fecb-4410-b402-fbf85b9411b1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The [[attacks on the MV Tutor]] in June 2024 and on the Chios Lion tanker in July 2024, generating a 136-mile [[oil slick]], illustrate the systematic pattern of environmental damage from sustained maritime conflict to the Red Sea ecosystem.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

=== Rising emissions through vessel rerouting ===
Container vessel traffic through the [[Suez Canal]] declined by approximately 75 percent in 2024 compared to 2023, as many shipping companies rerouted vessels around [[Africa]]'s [[Cape of Good Hope]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea crisis: Renewed attacks keep shipping at risk |url=https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |website=Project 44 |access-date=28 December 2025 |date=21 August 2025 |archive-date=31 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231004422/https://www.project44.com/supply-chain-insights/the-red-sea-crisis-ceasefire-collapse-leaves-red-sea-in-tumultuous-state/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Ships that would normally transit through the [[Suez Canal]] now travel 50-60 percent longer distances.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024 |archive-date=5 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205062321/https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The rerouting adds around 4575 [[nautical miles]] to the sailing distance between [[Shanghai]] and [[Rotterdam]], increasing voyage durations on average by 12 days.&lt;ref name=&quot;Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis&quot;&gt;{{cite journal |last1=Notteboom |first1=Theo |last2=Haralambides |first2=Hercules |last3=Cullinane |first3=Kevin |title=The Red Sea Crisis: ramifications for vessel operations, shipping networks, and maritime supply chains |journal=Maritime Economics &amp; Logistics |date=March 2024 |volume=26 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.1057/s41278-024-00287-z }}&lt;/ref&gt; Thus, the rerouting leads to an increase in fuel consumption of up to 33 percent depending on speed, distance and the type of vessel.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024}}&lt;/ref&gt; The resulting environmental impact manifests as approximately 40 percent increase in [[CO₂ emissions]] per voyage&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Impact of the Red Sea Crisis on Global Shipping and Trade |url=https://www.freightos.com/freight-blog/market-update/red-sea-crisis-impact/ |website=Freightos |access-date=28 December 2025 |date=27 November 2024}}&lt;/ref&gt;, with speed increases potentially amplifying emissions by an additional 14 percent.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Red Sea Crisis Impacts on global shipping and the case for international co-operation |url=https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |website=International Transport Forum |access-date=28 December 2025 |date=2024 |archive-date=18 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250918154118/https://www.itf-oecd.org/sites/default/files/repositories/red-sea-crisis-impacts-global-shipping.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The longer round-trip schedules&amp;nbsp; imply that fleets require at least two additional ships to ensure a weekly service. Those supplementary vessels also contribute to total fleet emissions, leading to a 67 percent increase in [[CO₂ emissions]] for a typical Asia-North Europe service operating weekly.&lt;ref name=&quot;Notteboom Haralambides 2024 Red Sea Crisis&quot;/&gt; Given that maritime shipping accounts for approximately 3 percent of global [[greenhouse gas emissions]], the [[Red Sea crisis]] represents a setback to the international climate goal to reach [[net-zero emissions]] by or around 2050&lt;ref&gt;International Maritime Organization. 2023 IMO Strategy on Reduction of GHG Emissions From Ships, Annex 1—Resolution MEPC.377(80), Marine Environment Protection Committee, Adopted on 7 July 2023, London: International Maritime Organization. https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240802070852/https://cdn.qualenergia.it/wp-content/uploads/2023/07/Resolution-MEPC.37780.pdf |date=2 August 2024 }}&lt;/ref&gt; and simultaneously makes it more difficult to comply with the long-term temperature goal set out in Article 2 of the [[Paris Agreement]].&lt;ref&gt;United Nations. (2015). Paris Agreement. UN Doc. FCCC/CP/2015/10/Add.1. https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251225150642/https://unfccc.int/sites/default/files/english_paris_agreement.pdf |date=25 December 2025 }}&lt;/ref&gt; While regional emissions at the Red Sea dropped 60 percent&amp;nbsp; as fewer large vessels transit the waterway, this is offset by substantially increased global emissions resulting from longer rerouting.&lt;ref&gt;{{cite web |title=How the Red Sea Crisis has impacted international shipping activity and emissions at Saudi ports |url=https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |website=Ocean Mind |access-date=28 December 2025 |date=16 July 2025 |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117012421/https://oceanmind.global/knowledge-hub/how-the-red-sea-crisis-has-impacted-international-shipping-activity-and-emissions-at-saudi-ports/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

Another discussed option for rerouting vessels is the [[Northern Sea Route]], which would reduce sailing distance by up to 40 percent compared to the Red Sea route. This would pose significant ecological risks, including higher per-container emissions due to smaller ship sizes, increased [[black carbon]] pollution in the fragile [[Arctic]], and disruption to marine ecosystems. Weak regulatory enforcement in the area and inadequate waste infrastructure further undermine the environmental sustainability of the [[Northern Sea Route]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zhu |first1=Shengda |last2=Fu |first2=Xiaowen |last3=Ng |first3=Adolf K.Y. |last4=Luo |first4=Meifeng |last5=Ge |first5=Ying-En |title=The environmental costs and economic implications of container shipping on the Northern Sea Route |journal=Maritime Policy &amp; Management |date=19 May 2018 |volume=45 |issue=4 |pages=456–477 |doi=10.1080/03088839.2018.1443228 }}&lt;/ref&gt;

=== Biodiversity loss and damage to marine life ===
The increase in shipping traffic via the [[Cape of Good Hope]] leads to [[underwater noise pollution]] on this route, which affects local [[fish]] stocks and [[marine mammals]].&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baraniuk |first1=Chris |title=Red Sea crisis: What it takes to reroute the world's biggest cargo ships |url=https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |access-date=29 December 2025 |publisher=BBC |date=21 January 2024 |archive-date=23 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523023850/https://supernet.isenberg.umass.edu/media/BBC-future-20240121.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Additionally, it results in increasing numbers of container losses. The region is associated with hazardous navigation conditions created by intersecting weather systems. In 2024, approximately 200 containers were lost along this passage, accounting for around 35 percent of all recorded container losses in that year.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Schuler |first1=Mike |title=Container Losses Rise in 2024 as Red Sea Crisis Forces Riskier Routes |website=gCaptain |date=30 June 2025}}&lt;/ref&gt; 

Furthermore, military operations like [[Prosperity Guardian]] and [[Poseidon Archer]] have deployed naval forces from more than fifteen nations in the Red Sea region.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025}}&lt;/ref&gt; Their military [[sonar]] systems can cause behavioral disruptions, habitat displacement, and physiological harm to [[marine life]]. [[Cetacean species]] in the Red Sea are particularly vulnerable to acoustic disturbances due to their reliance on [[Animal echolocation|echolocation]] and [[Underwater acoustic communication|acoustic communication]] for critical life functions including [[navigation]], [[foraging]], and [[social bonding]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Southall |first1=Brandon L. |last2=Durban |first2=John W. |last3=Calambokidis |first3=John |last4=Casey |first4=Caroline |last5=Fahlbusch |first5=James A. |last6=Fearnbach |first6=Holly |last7=Flynn |first7=Kiirsten R. |last8=Fregosi |first8=Selene |last9=Friedlaender |first9=Ari S. |last10=Leander |first10=Samantha G. M. |last11=Visser |first11=Fleur |title=Behavioural responses of common dolphins to naval sonar |journal=Royal Society Open Science |date=1 October 2024 |volume=11 |issue=10 |article-number=240650 |doi=10.1098/rsos.240650 |doi-access=free |pmid=39445093 |pmc=11495955 |bibcode=2024RSOS...1140650S }}&lt;/ref&gt;
In addition, the [[Houthis]]' implementation of [[naval mines]] to attack ships poses risks to marine ecosystems and coastal environments, particularly along the [[Yemeni]] coast.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |website=International Crisis Group |access-date=29 December 2025 |date=21 March 2025 |archive-date=14 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214034443/https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/yemen/248-calming-red-seas-turbulent-waters |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 

=== Collapse of conservation governance ===
The Red Sea lacks a comprehensive regional [[environmental treaty]] comparable to, for example, the [[Barcelona Convention]] regarding the [[Mediterranean Sea]]. [[Environmental regulation]] is dispersed among national agencies and the regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA).&lt;ref&gt;{{cite web |title=Marine Protected Areas (MPAs) |url=https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |website=PERSGA |access-date=29 December 2025 |archive-date=15 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260115054254/https://persga.org/programmes/marine-protected-areas-mpas-program/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; However, it has limited enforcement capacity as many [[coastal states]] lack resources for [[Environmental monitoring|monitoring]] and rapid response.&lt;ref&gt;{{cite web |title=IMPLEMENTATION COMPLETION AND RESULTS REPORT TF014701 ON A GRANT IN THE AMOUNT OF US$3 MILLION TO THE Regional Organization for the Conservation of the Environment of the Red Sea and Gulf of Aden (PERSGA) FOR THE Red Sea and Gulf of Aden Strategic Ecosystem Management Project |url=https://documents1.worldbank.org/curated/en/177091565292535045/pdf/Middle-East-and-North-Africa-Red-Sea-and-Gulf-of-Aden-Strategic-Ecosystem-Management-Project.pdf |access-date=29 December 2025 |date=28 June 2019}}&lt;/ref&gt; The region's [[Marine Protected Area]]s are characterized as poorly coordinated and weakly implemented even under conditions prior to the [[Red Sea crisis]].&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gajdzik |first1=Laura |last2=Green |first2=Alison L. |last3=Cochran |first3=Jesse E.M. |last4=Hardenstine |first4=Royale S. |last5=Tanabe |first5=Lyndsey K. |last6=Berumen |first6=Michael L. |title=Using species connectivity to achieve coordinated large-scale marine conservation efforts in the Red Sea |journal=Marine Pollution Bulletin |date=May 2021 |volume=166 |article-number=112244 |doi=10.1016/j.marpolbul.2021.112244 |pmid=33740655 |bibcode=2021MarPB.16612244G |hdl=10754/668163 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; 
Emergency cooperation efforts like the [[FSO Safer]] oil offloading in August 2023&lt;ref&gt;{{cite web |title=Race against time STOP RED SEA OIL SPILL |url=https://www.undp.org/safer |website=UNDP |access-date=29 December 2025 |date=2023 |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114193529/https://www.undp.org/safer |url-status=live }}&lt;/ref&gt; and the successful salvage operation, led by the [[EU]]'s [[Operation Aspides]], regarding the [[attacks on the Sounion]] demonstrate potential for coordinated action against environmental threats in the region.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Red Sea Attacks Lead to Environmental Emergency |url=https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |website=PAX |access-date=28 December 2025 |date=18 July 2025 |archive-date=18 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260118102107/https://paxforpeace.nl/news/red-sea-attacks-lead-to-environmental-emergency/#content |url-status=live }}&lt;/ref&gt; At the same time, the inability to replicate such cooperation for the [[MV Rubymar]] incident reveals how active conflict constrains environmental response capacity.&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Mazzucco |first1=Leonardo Jacopo Maria |title=From Navigational Disruptors to Ecocriminals: The Environmental Impact of the Houthi Anti-Shipping Campaign in the Red Sea |url=https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |website=Arab Gulf States Institute |access-date=28 December 2025 |date=12 March 2025 |archive-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260216030522/https://agsi.org/analysis/from-navigational-disruptors-to-ecocriminals-the-environmental-impact-of-the-houthi-anti-shipping-campaign-in-the-red-sea/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Desalination plants ==
There is extensive demand for [[Desalination|desalinated]] water to meet the needs of the population and the industries along the Red Sea.

There are at least 18 desalination plants along the Red Sea coast of Saudi Arabia which discharge warm [[brine]] and treatment chemicals ([[chlorine]] and [[Anti-fouling agent|anti-scalants]]) that [[Coral bleaching|bleach]] and kill [[coral]]s and cause diseases in the fish. This is only localized, but it may intensify with time and profoundly impact the fishing industry.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Mabrook |first1=Badr |title=Environmental impact of waste brine disposal of desalination plants, Red Sea, Egypt |journal=Desalination |date=August 1994 |volume=97 |issue=1–3 |pages=453–465 |doi=10.1016/0011-9164(94)00108-1 |bibcode=1994Desal..97..453M }}&lt;/ref&gt;

== Trade ==
The Red Sea serves an important role in the [[global economy]], with cargo vessels traveling [[Indo-Mediterranean|between the Indian Ocean and the Mediterranean Sea]] every year, thus shortening the path between [[Asia]] and [[Europe]] almost by half (as compared to traveling [[Cape Route|around Africa]] via the Atlantic Ocean).&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rodrigue |first=Jean-Paul |date=1 November 2017 |title=Geographical Impacts of the Suez and Panama Canals |url=https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |access-date=4 June 2023 |publisher=Hofstra University |language=en-US |publication-place=New York |archive-date=4 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604204437/https://transportgeography.org/contents/chapter1/emergence-of-mechanized-transportation-systems/suez-panama-canal-geography-impacts/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 12% of global trade passes through the Red Sea.&lt;ref name=&quot;rsce&quot;&gt;{{cite news |last=Yerushalmy |first=Jonathan |date=20 December 2023 |title=Red Sea crisis explained: what is happening and what does it mean for global trade? |url=https://www.theguardian.com/business/2023/dec/19/red-sea-shipping-crisis-bp-oil-explained-what-is-happening-and-what-does-it-mean-for-global-trade |work=The Guardian |access-date=3 January 2024}}&lt;/ref&gt; This includes 30% of global [[Container ship|container]] traffic.&lt;ref name=&quot;rsce&quot;/&gt;

=== Tourism ===

The sea is known for its [[recreational diving]] sites, such as [[Ras Muhammad National Park|Ras Mohammed]], [[SS Thistlegorm]] (shipwreck), [[Elphinstone Reef]], [[El Ikhwa Islands|The Brothers]], [[Daedalus Reef]], [[St. John's Reef]], [[Rocky Island (Egypt)|Rocky Island]], [[Blue Hole (Red Sea)|Blue Hole]] in [[Egypt]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scuba Diving in Egypt – Red Sea – Dive The World Vacations |url=http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130623214316/http://www.dive-the-world.com/diving-sites-red-sea.php |archive-date=23 June 2013 |access-date=15 March 2013 |website=www.dive-the-world.com}}&lt;/ref&gt; and less known sites in [[Sudan]] such as [[Sanganeb]], [[Abington, Sudan|Abington]], [[Angarosh]] and [[Shaab Rumi]].

The Red Sea became a popular destination for diving after the expeditions of [[Hans Hass]] in the 1950s, and later by [[Jacques-Yves Cousteau]].&lt;ref name=&quot;Cousteau&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |title=Jacques Cousteau's underworld village in the Red Sea |date=23 April 2010 |publisher=BBC Earth |access-date=11 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180627162343/https://www.youtube.com/watch?v=0mTCj-DUHro |archive-date=27 June 2018 |url-status=live |people=Philippe Cousteau Jnr}}&lt;/ref&gt; Popular tourist resorts include [[El Gouna]], [[Hurghada]], [[Safaga]] and [[Marsa Alam]], on the west shore of the Red Sea, and [[Sharm-el-Sheikh]], [[Dahab]], [[Nuweiba]], and [[Taba, Egypt|Taba]] on the [[Egypt]]ian side of [[Sinaï]], as well as [[Aqaba]] in [[Jordan]] and [[Eilat]] in [[Israel]] in an area known as the [[Red Sea Riviera]].

The popular tourist beach of Sharm el-Sheikh was closed to all swimming in December 2010 due to several serious [[2010 Sharm El Sheikh shark attacks|shark attacks]], including a fatality. As of December 2010, scientists are investigating the attacks and have identified, but not verified, several possible causes including overfishing which causes large sharks to hunt closer to shore, tourist boat operators who chum offshore for shark-photo opportunities, and reports of ships throwing dead livestock overboard. The sea's narrowness, significant depth, and sharp drop-offs, all combine to form a geography where large deep-water sharks can roam in hundreds of meters of water, yet be within a hundred meters of swimming areas. The Red Sea Project is building the highest quality accommodation and a wide range of facilities on the coastline in Saudi Arabia. This will allow people to visit the coastline of the Red Sea by the end of 2022 but will be fully finished by 2030.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 April 2020 |title=Saudi Arabia's 'The Red Sea Project' breaks ground on coastal village |url=https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209103910/https://english.alarabiya.net/en/life-style/travel-and-tourism/2020/04/20/Saudi-Arabia-s-The-Red-Sea-Project-breaks-ground-on-coastal-village |archive-date=9 December 2020 |access-date=4 December 2020 |website=Al Arabiya English |language=en}}&lt;/ref&gt;

{{see also|2016 Hurghada attack|2017 Hurghada attack|2006 Dahab bombings|2005 Sharm El Sheikh bombings|2004 Sinai bombings|Metrojet Flight 9268}}

Tourism to the region has been threatened by occasional terrorist attacks, and by incidents related to food safety standards.&lt;ref name=&quot;WalshKaraszDeath&quot;&gt;{{Cite news |last1=Walsh |first1=Declan |last2=Karasz |first2=Palko |date=24 August 2018 |title=Hundreds of Tourists Evacuated From Hotel in Egypt After Britons' Sudden Death |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180825225328/https://www.nytimes.com/2018/08/24/world/middleeast/egypt-hotel-thomas-cook.html |archive-date=25 August 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RegevCriticalBlow&quot;&gt;{{Cite news |last=Regev |first=Dana |date=15 July 2017 |title=Egypt's tourism industry suffers a critical blow |publisher=DW |url=http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |url-status=live |access-date=26 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716032022/http://www.dw.com/en/egypts-tourism-industry-suffers-a-critical-blow/a-39705321 |archive-date=16 July 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Security ===
{{See also|Red Sea crisis}}

The Red Sea is part of the [[sea road]]s between [[Europe]], the [[Persian Gulf]] and [[East Asia]], and as such has heavy [[shipping|shipping traffic]]. Government-related bodies responsible for policing the Red Sea area include the [[Port Said Port Authority]], the [[Suez Canal Authority]] and the Red Sea Ports Authority of [[Egypt]], [[Jordan Maritime Authority|the Jordan Maritime Authority]], [[Israel Port Authority|the Israel Port Authority]], [[Saudi Ports Authority|the Saudi Ports Authority]] and [[Sea Ports Corporation, Sudan|the Sea Ports Corporation]] of [[Sudan]].

[[Houthi]] rebels in Yemen have increased attacks on shipping vessels since mid-November 2023. The blocking of Israeli-linked ships was in response to Israel's war in [[Gaza Strip|Gaza]].&lt;ref name=&quot;rsce&quot; /&gt; In January 2024, it was reported that Red Sea shipping volumes had dropped to 30% of normal levels due to Houthi intervention.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=The Middle East faces economic chaos |url=https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |access-date=21 January 2024 |newspaper=The Economist |archive-date=21 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121140915/https://www.economist.com/finance-and-economics/2024/01/18/the-middle-east-faces-economic-chaos |url-status=live }}&lt;/ref&gt; In response, the US has announced a maritime coalition to defend shipping in the Red Sea for the [[Operation Prosperity Guardian]].&lt;ref name=&quot;rsce&quot; /&gt; In addition to the U.S.-led efforts, the European Union launched Operation Aspides in February 2024 to provide naval escorts and protect commercial shipping in the Red Sea.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|publisher=European External Action Service|title=EU launches Operation Aspides|year=2024|website=www.eeas.europa.eu|access-date=23 May 2025|archive-date=28 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528123424/https://www.eeas.europa.eu/eunavfor-aspides_en|url-status=live}}&lt;/ref&gt; In January 2025, the United Nations Security Council adopted Resolution 2768, calling for an end to Houthi attacks and demanding the release of detained crew from seized vessels.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|title=Security Council Adopts Resolution 2768 (2025), Sustaining Monthly Reporting on Houthi Attacks in Red Sea &amp;#124; Meetings Coverage and Press Releases|website=press.un.org|publisher=United Nations Security Council|access-date=23 May 2025|archive-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712162235/https://press.un.org/en/2025/sc15965.doc.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Beyond inter-state conflict, the Red Sea region is also shaped by non-traditional security threats, including piracy, illicit trafficking, and 'blue crime' – a convergence of arms smuggling, illegal fishing, and maritime terrorism within governance gaps.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Bueger |first1=Christian |last2=Edmunds |first2=Tim |title=Blue Crime: Conceptualising Transnational Organised Crime at Sea |journal=Marine Policy |year=2020 |volume=119 |article-number=104067 |doi=10.1016/j.marpol.2020.104067|bibcode=2020MarPo.11904067B |doi-access=free |hdl=1983/408d06b7-7ea8-4a40-b371-e1c863c2f9c5 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;. In March 2024, Chairman of WeCare Foundation, [[Saad Kassis-Mohamed]], was reported to have called on governments to reinforce maritime security protocols and protect Red Sea trade routes amid shipping disruptions and cargo diversions.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |title=WeCare calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025 |website=Sudan Post |archive-date=23 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251223000127/https://www.sudanspost.com/wecare-calls-for-global-efforts-to-reinforce-maritime-security-protocols/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://sudantribune.com/article/283710 |title=Advocacy initiative calls for global efforts to reinforce maritime security protocols |date=25 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Sudan Tribune}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.biztoday.news/2024/03/31/saad-kassis-mohamed-led-wecare-seek-red-sea-travel-security/ |title=Saad Kassis Mohamed led WeCare seek Red Sea travel security |date=31 March 2024 |language=en |access-date=19 December 2025|website=Biz Today}}&lt;/ref&gt;
Recent academic assessments highlight the role of 'shadow fleets', unregistered or covert vessels often linked to Iranian or Russian interests, which operate in the Red Sea to evade sanctions and transport illicit goods, including oil, weapons, and narcotics.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/gulf-and-arabian-peninsula/red-sea/calm-red-seas-turbulent-waters|publisher=International Crisis Group|title=Calming the Red Sea's Turbulent Waters |year=2025}}&lt;/ref&gt; While international attention has largely focused on missile and drone attacks, scholars also warn of critical infrastructure vulnerabilities, including damage to undersea cables caused by bottom trawling and sabotage.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Umanets |first=Maksym |title=Geopolitical Dimensions of the Houthi Interference with Submarine Cable Communications in the Red Sea |journal=Przegląd Geopolityczny |year=2024 |volume=50 |pages=51–67 |id={{CEEOL|1284998}} |url=https://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |archive-date=22 May 2025 |access-date=24 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250522125152/http://przeglad.org/wp-content/uploads/2024/11/L-03-Umanets.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Bordering countries ==
[[File:Red Sea map.svg|thumb|A four color map of the Red Sea and its bordering countries]]

The Red Sea may be geographically divided into three sections: the Red Sea proper, and in the north, the Gulf of Aqaba and the Gulf of Suez. The six countries bordering the Red Sea proper are:
* Eastern shore:
** [[Saudi Arabia]]
** [[Yemen]]
* Western shore:
** [[Egypt]]
** [[Sudan]]
** [[Eritrea]]
** [[Djibouti]]

The Gulf of Suez is entirely bordered by Egypt.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Schütz |first1=Karsten I. |title=Interior Rift Basins |chapter=Structure and Stratigraphy of the Gulf of Suez, Egypt |date=1994 |doi=10.1306/m59582c3 |isbn=978-1-6298-1091-1 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Richardson |first1=Mark |last2=Arthur |first2=Michael A. |title=The Gulf of Suez—northern Red Sea neogene rift: a quantitive basin analysis |journal=Marine and Petroleum Geology |date=August 1988 |volume=5 |issue=3 |pages=247–270 |doi=10.1016/0264-8172(88)90005-0 |bibcode=1988MarPG...5..247R }}&lt;/ref&gt; The Gulf of Aqaba borders Egypt, [[Israel]], [[Jordan]] and Saudi Arabia.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Rumley |first1=Dennis |title=The Geography of Border Landscapes |last2=Minghi |first2=Julian |date=October 3, 2014 |publisher=Taylor &amp; Francis |isbn=978-1-317-59879-4 |chapter=The Gulf of Aqaba coastline: An evolving border landscape}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |first1=Yossi |last1=Loya |chapter=Development and Protection of the Gulf of Aqaba |editor1-last=Spiegel |editor1-first=Steve L. |title=Practical Peacemaking in the Middle East |date=2014 |doi=10.4324/9780203822685 |isbn=978-0-203-82268-5 }}&lt;/ref&gt;

In addition to the standard geographical definition of the six countries bordering the Red Sea cited above, areas such as [[Somalia]] are sometimes also described as Red Sea territories. This is primarily due to their proximity to and geological similarities with the nations facing the Red Sea and/or political ties with them.&lt;ref name=&quot;Barth&quot;&gt;{{Cite book |last=Barth |first=Hans-Jörg |title=Sabkha ecosystems, Volume 2 |publisher=Springer |year=2002 |isbn=978-1-4020-0504-6 |page=148}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Makinda&quot;&gt;{{Cite book |last=Makinda |first=Samuel M. |title=Superpower diplomacy in the Horn of Africa |publisher=Routledge |year=1987 |isbn=978-0-7099-4662-5 |page=37 }}&lt;/ref&gt;

== Towns and cities ==
Towns and cities on the Red Sea coast (including the coasts of the Gulfs of Aqaba and Suez) include:

{{Div col|colwidth=18em}}
* [[Ain Sokhna]], Egypt (العين السخنة)
* [[Al Hudaydah]], Yemen (الحديدة)
* [[Al Lith]], Saudi Arabia (الليِّث)
* [[Al Qunfudhah]], Saudi Arabia (القنفذة)
* [[El Qoseir]], Egypt (القصير)
* [[Al Wajh]], Saudi Arabia (الوجه)
* [[Aqaba]], Jordan (العقبة)
* [[Asseb]], Eritrea (ዓሰብ / عصب)
* [[Dahab]], Egypt (دهب)
* [[Duba, Saudi Arabia|Duba]], Saudi Arabia (ضباء)
* [[Eilat]], Israel (אילת)
* [[El Gouna]], Egypt (الجونة)
* [[El Tor, Egypt|El Tor]], Egypt (الطور)
* [[Suez]], Egypt (السويس)
* [[Hala'ib]], Egypt and Sudan (حلايب) (disputed)
* [[Haql]], Saudi Arabia (حقل)
* [[Hirgigo]], Eritrea (ሕርጊጎ / حرقيقو)
* [[Hurghada]], Egypt (الغردقة)
* [[Jeddah]], Saudi Arabia (جدة)
* [[Jizan|Jazan]], Saudi Arabia (جازان)
* [[Makadi Bay]], Egypt (خليج مكادي)
* [[Marsa Alam]], Egypt (مرسى علم)
* [[Massawa]], Eritrea (ምጽዋዕ / مصوع)
* [[Mokha]], Yemen (المُخا)
* [[Moulhoule]], Djibouti (مول هولة)
* [[Nuweiba]], Egypt (نويبع)
* [[Port Sudan]], Sudan (بورت سودان)
* [[Rabigh]], Saudi Arabia (رابغ)
* [[Ras Sedr]], Egypt (راس سدر)
* [[Safaga]], Egypt (سفاجا)
* [[Sahl Hasheesh]], Egypt (سهل حشيش)
* [[Sharm El Sheikh]], Egypt (شرم الشيخ)
* [[Soma Bay]], Egypt (سوما باي)
* [[Suakin]], Sudan (سواكن)
* [[Taba, Egypt|Taba]], Egypt (طابا)
* [[Thuwal]], Saudi Arabia (ثول)
* [[Yanbu]], Saudi Arabia (ينبع)
{{Div col end}}

== See also ==
{{Portal|Ocean|Water|Asia|Africa}}
* {{MS|al-Salam Boccaccio 98}} ferry disaster
* [[Crossing the Red Sea]], a Biblical tale from the [[Book of Exodus]]
* [[List of islands in the Red Sea]]
* [[Red Sea Dam]]
* [[Red Sea species hazardous to humans]]
* [[The Red Sea Project]]

== References ==
{{Reflist|33em}}

== Further reading ==
* {{Cite EB1911 |wstitle=Red Sea | volume= 22 |last1=Dickson |first1=Henry Newton |author1-link=Henry Newton Dickson |pages=970–971 |short=1}}
* {{Cite book |last1=Hamblin |first1=W. Kenneth |last2=Christiansen |first2=Eric H. |name-list-style=amp |year=1998 |title=Earth's Dynamic Systems |edition=8th |location=Upper Saddle River |publisher=Prentice-Hall |isbn=978-0-13-745373-3}}
* {{cite book |doi=10.1017/9781108399722 |title=Oceanic Histories |date=2017 |isbn=978-1-108-39972-2 |editor-last1=Armitage |editor-last2=Bashford |editor-last3=Sivasundaram |editor-first1=David |editor-first2=Alison |editor-first3=Sujit |last1=Miran |first1=Jonathan |chapter=The Red Sea |pages=156–181 |chapter-url={{GBurl|TMk-DwAAQBAJ|p=156}} }}
* {{Cite web |last1=Potts |first1=D.T. |last2=Gillies |first2=Sean |last3=Scalfano |first3=Perry |last4=Talbert |first4=R. |last5=Elliott |first5=Tom |last6=Becker |first6=Jeffrey |date=2 March 2021 |title=Places: 39290 (Arabicus Sinus/Erythr(ae)um/Rubrum Mare) |url=http://pleiades.stoa.org/places/39290 |access-date=2 June 2023 |publisher=Pleiades}}

== External links ==
{{sister project links}}
* [https://www.coral-reef-info.com/red-sea-coral-reefs/ Red Sea Coral Reefs]
* [https://web.archive.org/web/20120326031330/http://www.redseadivinghurghada.co.uk/underwater-photography.html Red Sea Photography]

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:সাগৰ]]
[[শ্ৰেণী:খাল]]</text>
      <sha1>n4x3emjeq8s8wzv45ohgxhm15364e2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139029</id>
    <revision>
      <id>634305</id>
      <parentid>633442</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T02:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138003" sha1="n2l5sb1vm43lqdlggvce8j9r1wykmo9" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| official_name = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি
| native_name = {{lang|uk|Кам'янець-Подільський}}
| other_name = 
| settlement_type = চহৰ
| image_skyline = {{Photomontage|position=center
 | photo1a = Zamek w Kamieńcu Podolskim 2019.jpg
 | photo2a = Тринітарський костьол та дзвіниця.jpg{{!}}Baroque Saint Josaphat church
 | photo2b = Собор Св. Трійці.jpg{{!}}Holy Trinity Church
 | photo3a = Житловий будинок в Кам'янець-Подільському.jpg{{!}}Historic houses at the Polish Market Square
 | photo3b = Будинок польського магістрату. Двір перед будинком.jpg{{!}}Polish Town Hall
 | photo4a = -DJI 0351-Edit Panorama1.jpg 
 | size = 270
 | spacing = 2
 | color = #FFFFFF
 | border = 0
 }}
| image_caption = {{hlist|ওপৰৰপৰা বাঁওফালৰপৰা সোঁফাললৈ: দুৰ্গ|ছেইণ্ট জোছাফাট গীৰ্জা|হলী ট্ৰিনিটি গীৰ্জা|পলিচ মাৰ্কেট স্কোৱাৰ|পলিচ টাউন হল|পুৰণি চহৰৰ পেনোৰামা}}
| image_flag = Kamjantec-Podilsky flag.svg
| image_shield = Coat of Arms of Kamianets-Podilskyi.svg
| shield_size = 80px
| pushpin_map = Ukraine Khmelnytskyi Oblast#Ukraine
| mapsize = 225px
| map_caption = ইউক্ৰেইনত ইয়াৰ অৱস্থান
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{UKR}}
| subdivision_type1 = ওব্লাষ্ট
| subdivision_name1 = খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্ট
| subdivision_type2 = ৰায়ন
| subdivision_name2 = {{nowrap|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়ন}}
| leader_title = মেয়ৰ
| leader_name = মিখাইলো পোজিতকো
| leader_party = স্বোবোদা&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Біографія міського голови|url=https://kam-pod.gov.ua/miskiy-golova/biografiya|access-date=2026-07-31|lang=uk}}&lt;/ref&gt;
| established_title = প্ৰথম উল্লেখ
| established_date = ১০৬২
| established_title2 = চহৰৰ অধিকাৰ
| established_date2 = ১৪৩২
| area_total_km2 = ২৭৮৭১
| population_as_of = ২০২২
| population_total = ৯৬৮৯৬
| population_metro = 
| population_density_km2 = auto
| population_footnotes = 
| timezone = EET
| utc_offset = +২
| timezone_DST = EEST
| utc_offset_DST = +৩
| coordinates = 
| elevation_m = 
| postal_code_type = ডাক সূচকাংক 
| postal_code = ৩২৩০০—৩২৩১৮
| area_code = +৩৮০-৩৮৪৯
| blank_name = 
| blank_info = 
| footnotes = 
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 11
| mapframe-wikidata = yes
| subdivision_type3 = হ্ৰমাডা
| subdivision_name3 = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি নগৰীয়া হ্ৰমাডা
}}

'''কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Кам'янець-Подільський; পোলিশ: Kamieniec Podolski) হৈছে পশ্চিম [[ইউক্ৰেইন]]ৰ স্মোট্ৰিচ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন চহৰ। ই চহৰখন চ্চাৰ্নিভট্সিৰ উত্তৰ-পূব দিশত অৱস্থিত। পূৰ্বতে খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ থকা এই চহৰখন বৰ্তমান খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ অন্তৰ্গত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। ইয়াত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি নগৰীয়া হ্ৰমাডাৰ প্ৰশাসন পৰিচালিত হয়।&lt;ref name=&quot;admreform_2020_stara_kamianets-podilskyi&quot;&gt;{{cite web |title=Кам'янець-Подільська територіальна громада|url=https://decentralization.ua/newgromada/4762/composition |publisher=Децентралізація |language=uk}}&lt;/ref&gt;

কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি হৈছে পোডোলিয়া অঞ্চলৰ এক ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ। ই ডাচি অফ পোডোলিয়া, পোডোলিয়ান ভোইভোডশ্বিপ, পোডোলিয়া য়োলেট, পোডোলিয়া গভৰ্নৰেট আৰু পোডোলিয়ান জিলাৰ ৰাজধানী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইউক্ৰেইন-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত, চহৰখনে আনুষ্ঠানিকভাৱে ১৯১৯ চনৰপৰা ১৯২০ চনলৈ ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অস্থায়ী ৰাজধানী হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;Pustynnikov, Iryna. ''[https://day.kyiv.ua/uk/article/ukrayina-incognita/ostannya-stolicya-unr The last capital of Ukrainian People's Republic (Остання столиця УНР)]''. Newspaper &quot;Den&quot;. 14 October 2011&lt;/ref&gt;

== নামকৰণ ==
প্ৰথমাৱস্থাত এই চহৰখন কেৱল '''কামিয়ানেটছ''' (Kamianets) নামেৰে জনাজাত আছিল। ১৭৯৫ চনত পোলেণ্ড বিভাজন আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ দখলৰ পিছত ইয়াৰ নাম বৰ্তমানৰ নামটোলৈ সলনি কৰা হয়। 

চহৰখনৰ এই দ্বৈত নামৰ প্ৰথম অংশটোৰ উৎপত্তি পুৰণি স্লাভিক ভাষাৰ ''{{lang|orv|kamin{{'}}}}'' ({{langx|uk|камiнь}}, {{langx|pl|kamień}}) বা ''{{lang|orv|kamen}}''-ৰপৰা হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে 'শিল' (stone)। নামটোৰ দ্বিতীয় অংশটো পোডোলিয়া|পোডিলিয়া ({{langx|uk|Подíлля}}, {{langx|pl|Podole}}) নামৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলটোৰ সৈতে জড়িত, যাৰ ঐতিহাসিক ৰাজধানী হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক গণ্য কৰা হয়। গতিকে, চহৰখনৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'পোডিলিয়াৰ শিল' ('The Stone of Podilia')। 

অন্যান্য ভাষাত এই নামটোৰ সমকক্ষ ৰূপসমূহ হৈছে: {{langx|pl|Kamieniec Podolski}}; {{langx|ru|Каменец-Подольский|Kamenets-Podolsky}}&lt;ref&gt;КАМЕНЕЦ-ПОДОЛЬСКИЙ // Большая российская энциклопедия. Электронная версия (2020); https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/5737647 Дата обращения: 27.08.2025&lt;/ref&gt; বা {{langx|ru|Каменец-Подольск|Kamenets-Podolsk|label=none}}; &lt;ref&gt;{{Efron|Каменец-Подольск}}&lt;/ref&gt; {{langx|ro|Camenița Podoliei}}; {{langx|la|Camenecium}}; {{langx|ota|كامانىچه|Kamaniçe}}; {{langx|hu|Kamenyeck-Podolszk}}; {{langx|yi|קאָמענעץ,קאמיניץ|Komenets, Komenits}}।&lt;ref name=&quot;Beider&quot;&gt;{{cite journal |last1=Beider |first1=Alexander |title=Eastern Yiddish Toponyms of German Origin |journal=Yiddish Studies Today |date=2012 |volume=ISBN 978-3-943460-09-4; ISSN 2194-8879 |issue=düsseldorf university press, Düsseldorf 2012 |url=https://docserv.uni-duesseldorf.de/servlets/DerivateServlet/Derivate-23711/27_Leket_Beider_Eastern_Yiddish_Toponyms_of_German_Origin_A.pdf |access-date=26 December 2023}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==
=== প্ৰাচীন কাল (Classical antiquity) ===
বহুতো ইতিহাসবিদে বিশ্বাস কৰে যে এই স্থানত চহৰখন প্ৰাচীন ডেচিয়ানসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল, যিসকলে বৰ্তমানৰ ৰোমানিয়া, মলডোভা আৰু ইউক্ৰেইনৰ কিছু অংশত বসবাস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;km.ua&quot;&gt;{{cite web|url=http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|title=The Museum City|access-date=26 October 2007|work=Kamianets-Podilskyi|publisher=Art/Ukrainian|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012215957/http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|archive-date=12 October 2007|df=dmy-all|archivedate=12 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012215957/http://tour.km.ua/kampod/etown.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদসকলে লিখিছে যে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকলে এই জনবসতিস্থলৰ নাম 'পেট্ৰিডাভা' বা 'ক্লেপিডাভা' ৰাখিছিল। এই নামসমূহ গ্ৰীক ভাষাৰ 'petra' বা লেটিন ভাষাৰ 'lapis' (অৰ্থাৎ 'শিল' বা stone) আৰু ডেচিয়ান ভাষাৰ 'dava' (অৰ্থাৎ 'চহৰ' বা city) শব্দৰপৰা উৎপত্তি হৈছে।&lt;ref name=&quot;km.ua&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&amp;nr=22|title=Perła Podola|access-date=26 October 2007|work=niedziela.pl|language=pl|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522141322/http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&amp;nr=22|archive-date=22 May 2011|url-status=dead|archivedate=22 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522141322/http://www.niedziela.pl/artykul_w_niedzieli.php?doc=nd200110&amp;nr=22|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== হালিচৰ ৰাজপ্ৰাসাদ আৰু টাটাৰসকল (১১ শতিকা–১২৪১) ===
[[File:GAL-VOL JUR2.png|thumb|left|200px|গালিচিয়ান-ভলহিনিয়ান প্ৰিন্সিপালিটি (১৩২৩—১৩৪০), য'ত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিও অন্তৰ্ভুক্ত আছিল]]
[[File:POL Kamieniec Podolski COA.svg|thumb|left|110px|কামিয়ানেটছৰ ঐতিহাসিক প্ৰতীক চিহ্ন]]
আধুনিক কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰ প্ৰথম উল্লেখ ১০৬২ চনত পোৱা যায়। সেই সময়ত ই টেৰেটোভ্লিয়া নামৰ এটা সৰু ৰাজ্যৰ অংশ আছিল, তাৰ পিছত ই হালিচৰ হালিচ প্ৰিন্সিপালিটি&lt;ref&gt;[https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CK%5CA%5CKamianets6Podilskyi.htm Kamianets-Podilskyi]&lt;/ref&gt; আৰু গালিচিয়া-ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ১২৩০ চনৰ আশে-পাশে, গালিচিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লেভ ডেনিলোভিচে নিজৰ ৰাজ্যৰ পূব সীমান্ত সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আৰ্মেনিয়ানসকলক তেওঁৰ সেনাবাহিনীত যোগ দিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। তেওঁলোকৰ উৎকৃষ্ট সামৰিক সেৱাৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা জনাই ৰাজকুমাৰে তেওঁলোকক কামিয়ানেটছৰ ওচৰত মাটি-সম্পত্তি আৰু উপহাৰ দিছিল। ১২৪১ চনত ৰুছৰ ওপৰত মংগোল আক্ৰমণকাৰীসকলে চহৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰি পেলায়।&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;{{cite web |url=http://kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |title=History |access-date=25 October 2007 |work=kp.rel.com.ua |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |archivedate=28 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

=== পোলেণ্ডৰ শাসন (১৩৫২–১৬৭২) ===
১৩৫২ চনত ই [[পোলেণ্ড]]ৰ ৰজা কাচিমিৰ তৃতীয়ৰ উত্তৰাধিকাৰী সূত্ৰে লাভ কৰে। ১৩৭৪ চনত ৰাজকুমাৰ জৰ্জ কৰিয়াটোভিচে চহৰখনক মেগডাবৰ্গ আইন প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=ency&gt;{{Cite book|title=Енциклопедія українознавства. Словникова частина (ЕУ-II)|volume=3|date=1994|page=929}}&lt;/ref&gt; ১৩৭০ চনত ডমিনিকান সন্ন্যাসী গোটে কামিয়ানেটছত কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰে আৰু এখন মঠ স্থাপন কৰে; ইয়াৰ পিছতে ফ্ৰান্সিস্কানসকলেও চহৰখনত নিজৰ মঠ স্থাপন কৰে। পিছলৈ অন্যান্য গোটৰ সন্ন্যাসীসকলো ইয়ালৈ আহে, যেনে: জেচুইটসকল (১৬০৮), ডিস্কালচড কাৰ্মেলাইটছ (১৬২৩), আৰু ট্ৰিনিটেৰিয়ানসকল (১৬৯৯)।&lt;ref&gt;[https://collectionscanada.gc.ca An Urban History of Early Modem Karnianets-Podilsky, Origins to 1672]&lt;/ref&gt; ১৩৭৮ চনত ই লেটিন কেথলিক ডায়োচিচৰ আসন হৈ পৰে। ১৪৩২ চনত ৰজা ছিগিস্মুণ্ড প্ৰথম দ্য ওল্ডে কামিয়ানেটছ পডিলস্কিক চহৰৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ই পোলেণ্ডৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় চহৰ আছিল। ১৪৩৪ চনত ই পোডোলিয়ান ভোইভোডশ্বিপৰ ৰাজধানী আৰু স্থানীয় অসামৰিক তথা সামৰিক প্ৰশাসনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt; 

১৫ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা, প্ৰতিটো সম্প্ৰদায়ৰ নিজ নিজ আইনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চহৰখনত সুকীয়া ৰুথেনিয়ান আৰু আৰ্মেনিয়ান আদালত কাৰ্যক্ষম আছিল।&lt;ref name=loc&gt;{{Cite web|title=&quot;Чужа держава&quot; чи частина історії? 5 міфів про українців у Речі Посполитій|date=2026-06-03|url=https://localhistory.org.ua|access-date=2026-06-03}}&lt;/ref&gt; ওছমানীয় সাম্ৰাজ্য আৰু টাটাৰসকলৰ আক্ৰমণৰপৰা পোলেণ্ডক দক্ষিণ-পশ্চিম দিশৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ পোলেণ্ডৰ ৰজাসকলে প্ৰাচীন দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু যথেষ্ট সম্প্ৰসাৰণ কৰিছিল, যাৰ বাবে ইয়াক 'পোলেণ্ডৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ' (the gateway to Poland) বুলি কোৱা হৈছিল। ১৫১০ চনত চহৰখনত পোলেণ্ড আৰু মোল্ডাভিয়া প্ৰিন্সিপালিটিৰ মাজত এখন শান্তি চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। 

পোলেণ্ডৰ পোলেণ্ডৰ মুক্ত নিৰ্বাচনৰ সময়ছোৱাত, ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী চহৰসমূহৰ অন্যতম হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিয়েও ভোটদানৰ অধিকাৰ লাভ কৰিছিল (যেনেদৰে ৱাৰ্শ্ব', ক্ৰাকোভ, পোজনান, ডান্সক, লভিভ, ভিলনিয়াছ, লুব্লিন, টৰুণ আৰু এলব্লং চহৰে পাইছিল)।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Polska Encyklopedja Szlachecka|volume=I|publisher=Wydawnictwo Instytutu Kultury Historycznej|location=Warszawa|year=1935|page=42|language=pl}}&lt;/ref&gt; ১৫ শতিকাৰ পৰা, ই লভিভ চহৰৰ সৈতে এই অঞ্চলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ হোৱাৰ লগতে পোলেণ্ডৰ পূব অংশৰ বৃহত্তম দুৰ্গ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt;

=== ওছমানীয় শাসন (১৬৭২–১৬৯৯) ===
১৬৭২ চনত চহৰখন তুৰ্কী (ওছমানীয়) আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰশক্তি জেপোৰিজিয়ান হেটমেন পেট্ৰ' ড'ৰ'শ্বেনকোৰদ্বাৰা দখল কৰা হয়।&lt;ref name=ency/&gt; ১৬৭২ চনৰ বুচাচ চুক্তিৰ পিছত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি কম সময়ৰ বাবে ওছমানীয় সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হয় আৰু পোডোলিয়া য়োলেটৰ (Podolya eyalet) ৰাজধানী হয়। ই আছিল এই য়োলেটৰ পাছাৰ সঞ্জাক (কেন্দ্ৰীয় সঞ্জাক); ইয়াৰ অধীনত {{ill|Khropotova|lt=ক্ৰোপোটোভা|uk|Хропотова}}, সাতানিভ|সাতানোভা, স্কালা-পোডিলস্কা|ইস্কালা, {{ill|Kitayhorad|uk|Китайгород (Кам'янець-Подільський район)|lt=কিতাইহ'ৰাদ}}, কিৰিভচে, {{ill|Zhvan|uk|Жван (село)|lt=ঝভান}} (ওছমানীয় শাসনৰ সময়ত ইয়াক 'ইজভান' বুলি জনা গৈছিল) আৰু মহিলিভ-পোডিলস্কি|মিহাইলভ আদি নাহিয়াহ (প্ৰশাসনিক বিভাগ) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;[http://i.piccy.info/i9/50c7ec080439bb1790d77fec4b180a08/1437042927/139143/831035/The_Eyalet_of_Kamanice.jpg ''The Eyalet of Kamaniçe''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409163656/http://i.piccy.info/i9/50c7ec080439bb1790d77fec4b180a08/1437042927/139143/831035/The_Eyalet_of_Kamanice.jpg |date=9 April 2016 }}, map. Accessed 7 January 2021.&lt;/ref&gt; পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ প্ৰতি থকা তুৰ্কী ভাবুকিৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ, ৰজা জান তৃতীয় ছ’বিয়েস্কি-য়ে ওচৰতে এখন দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল, যাৰ নাম আছিল ওকোপি শ্বিয়েণ্টেজ ত্ৰোজচি (বৰ্তমান ওকোপি, টেৰ্নোপিল ওব্লাষ্ট; ইয়াৰ অৰ্থ 'পৱিত্ৰ ত্ৰিমূৰ্তিৰ পৰিখা')। ১৬৭৪ চনত স্থানীয় আৰ্মেনিয়ানসকলক, যিসকলে সেই সময়লৈকে পোলেণ্ডত পোলেণ্ডৰ অন্যতম প্ৰধান আৰ্মেনিয়ান সম্প্ৰদায় আছিল, ওছমানীয়সকলে বহিষ্কাৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite magazine|last=Agopsowicz|first=Monika|title=Ormianie kamienieccy w ostatniej ćwierci XVII wieku – próba rekonstrukcji spisu imiennego|magazine=Lehahayer. Czasopismo poświęcone dziejom Ormian polskich|language=pl|issue=6|year=2019|page=5}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকৰ বেছিভাগেই বালকানত প্ৰায় তিনি বছৰ নিৰ্বাসিত জীৱন কটোৱাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ অধীনত থকা বাকী অঞ্চলসমূহলৈ স্থানান্তৰিত হয়, যাৰ ভিতৰত প্ৰধান আছিল লভিভ আৰু স্তানিছলাৱভ।&lt;ref&gt;Agopsowicz, pp. 6, 15&lt;/ref&gt;

১৬৮৭ চনত পোলেণ্ডে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আৰু পোডোলিয়াৰ ওপৰত পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰাৰ চেষ্টা চলায়, যেতিয়া ৰাজকুমাৰ জেমছ লুই ছ’বিয়েস্কিৰ নেতৃত্বত পলিচ বাহিনীয়ে এই দুৰ্গটো অৱৰোধ কৰে যদিও তেওঁলোক অসফল হয়। পলিচ ইতিহাসবিদ দৰিউছ কোলডজীচিক-ৰ মতে, ওছমানীয়সকলে চাৰিওফালৰ অঞ্চলটো নিজৰ অধীনত ৰাখিবলৈ অসমৰ্থ হোৱাৰ কথা উপলব্ধি কৰাৰ পাছত কামিয়ানেটছৰ নাগৰিকসকলক পুনৰ সংস্থাপিত কৰিছিল; তেওঁলোকে আৰ্মেনিয়ানসকলক ফিলিপোপলিছ-লৈ আৰু ইহুদীসকলক এদ্ৰিয়ানোপল আৰু ইস্তাম্বুল-লৈ স্থানান্তৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|author=Dariusz Kołodziejczyk|title=Podole pod panowaniem tureckim : Ejalet Kamieniecki, 1672-1699|publisher=Wyd. Polczek, Warszawa|date=1994}}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;190&quot; heights=&quot;130&quot; mode=&quot;packed-hover&quot;&gt;
File:Kamianets-Podilskyi map 1691.jpg|১৬৯১ চনৰ এখন ফৰাচী মেপত চহৰখনৰ পুৰণি চহৰৰ চুবুৰি আৰু দুৰ্গটো দেখুওৱা হৈছে, যিখন একা-বেঁকা স্মোট্ৰিচ নদীয়ে বেঢ়ি ৰাখিছে
File:План міста Кам'янця (1684).jpg|১৬৮৪ চনৰ মেপত চহৰখনৰ পুৰণি চহৰ চিত্ৰিত কৰা হৈছে
File:Franz von Reilly Kamjanez-Podilskyj (Кам'янець-Подільський) und Chotyn (Хотин).jpg|জোচান ফ্ৰাঞ্জ জোচেফ ভন ৰাইলিৰ মেপত (১৭৮৯) 'কামিয়েনিয়েক' (Kamieniec)
&lt;/gallery&gt;
=== পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথ (১৬৯৯–১৭৯৩) ===
[[File:Мінарет із скульптурою Богоматері P1920514.jpg|thumb|কুমাৰী মেৰীৰ মূৰ্তি (Figure of the Virgin Mary)]]
[[File:Кушнірська башта Кам'янець-Подільський.jpg|thumb|ষ্টিফেন বাথোৰী গেট হৈছে চহৰখনৰ পুৰণি দুৰ্গ কমপ্লেক্সৰ এক অংশ]]
১৬৯৯ চনত কাৰ্লোৱিজ চুক্তি অনুসৰি ৰজা আগষ্টাচ দ্বিতীয় দ্য ষ্ট্ৰং-ৰ অধীনত চহৰখন পুনৰ পোলেণ্ডক ঘূৰাই দিয়া হয়। এই দুৰ্গটো ধাৰাবাহিকভাৱে সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী দুৰ্গ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। দুৰ্গটোৰ সংৰক্ষিত ধ্বংসাৱশেষত এতিয়াও বিভিন্ন অৱৰোধৰ সময়ত সোমাই পৰা লোৰটোপৰ গোলাবোৰ লাগি থকা দেখা যায়। 

এই সময়ছোৱাত, বিশ্বপ ডেম্বোৱস্কিয়ে ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰ প্ৰৰোচনাত ১৭৫৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত কামিয়েনিয়েক পডিলস্কিত এখন ৰাজহুৱা তৰ্কসভা আহ্বান কৰিছিল। তেওঁ তেওঁৰ বিশ্বপীয় অঞ্চলত পোৱা তালমুদৰ সকলো কঁপি বাজেয়াপ্ত কৰি পুৰি পেলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |author-link=Michael Levi Rodkinson |last=Rodkinson |first=Michael Levi |title=The history of the Talmud from the time of its formation, about 200 B.C., up to the present time |publisher=The Talmud Society |year=1918 |pages=100–103}}&lt;/ref&gt; তালমুদ পুৰি পেলোৱাৰ বিৱৰণবোৰ ভিন্ন পোৱা যায়—সেই সময়ৰ উৎসসমূহে কয় যে তালমুদৰ প্ৰায় এহাজাৰ কপিলৈকে ধ্বংস কৰা হৈছিল, যদিও আন কিছুমান প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কেৱল এটা কপিহে পোৱা হৈছিল। এই ঘটনাৰ কেইদিনমান পাছতে ডেম্বোৱস্কিৰ মৃত্যু হয়।{{additional citation needed|date=February 2024}} ইয়াৰ পিছত অঞ্চলটোত এটা প্লেগ মহামাৰী দেখা দিয়াত স্থানীয় পুৰোহিতসকলে ভৱিষ্যতৰ বিপৰ্যয় ৰোধ কৰিবলৈ তেওঁৰ মৃতদেহ খান্দি উলিয়াই মূৰটো কাটি পেলাইছিল।&lt;ref name=heller&gt;{{cite book |url=https://google.com |title=Printing the Talmud: Complete Editions, Tractates, and Other Works and the Associated Presses from the Mid-17th Century through the 18th Century |series=Brill's Series in Jewish Studies |first=Marvin J. |last=Heller |publisher=Brill |year=2018 |isbn=9789004376731 |pages=153–157}}&lt;/ref&gt;

=== ৰাছিয়ান শাসন (১৭৯৩–১৯১৫) ===
১৭৯৩ চনত পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় বিভাজনৰ পিছত, চহৰখন ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়, য'ত ই পোডোলিয়া গভৰ্নৰেটৰ ৰাজধানী আছিল। ১৯ শতিকাত সামৰিক প্ৰযুক্তিৰ উন্নয়নৰ বাবে চহৰখনৰ সুৰক্ষা প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গসমূহৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় আৰু ১৮০৮ চনত সেইসমূহ ভংগ কৰা হয়; &lt;ref name=ency/&gt; ইয়াৰ পিছত দুৰ্গটোক এটা কাৰাগাৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ এটা টাৱাৰ (স্তম্ভ) ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ এজন বিশিষ্ট কৃষক বিদ্ৰোহী নেতা উষ্টিম কাৰ্মেলিউকৰ বাবে কাৰাগাৰৰ কোঠালি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিয়ে ইয়াৰপৰা তিনিবাৰকৈ পলাই সাৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ১৭৯৮ চনত পলিচ অভিজাত ব্যক্তি আন্তোনি ঝমিজেভস্কিয়ে চহৰখনত এখন পলিচ থিয়েটাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এইখন আছিল আটাইতকৈ পুৰণি পলিচ থিয়েটাৰসমূহৰ অন্যতম। ১৮৬৭ চনত ৰাছিয়ান কৰ্তৃপক্ষই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ডায়োচিচ বিলুপ্ত কৰে। ১৯১৮ চনত পোপ বেনেডিক্ট পঞ্চদশ-ৰদ্বাৰা ইয়াক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। 

ৰাছিয়া, অষ্ট্ৰিয়া আৰু ৰোমানিয়াৰ ত্ৰিবিন্দুৰ ওচৰত অৱস্থিত দুৰ্গম ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বাবে, লগতে কোনো ৰেলৱে সংযোগ নথকাৰ বাবে (যিটো কেৱল ১৯১৪ চনতহে নিৰ্মাণ হৈছিল), চহৰখন ১৯ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় স্থবিৰ হৈ আছিল আৰু ইয়াৰ অৰ্থনীতি কেৱল কুটিৰ শিল্প বা কাৰুশিল্পৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এটা প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ৰৈ গৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt; ১৮৯৭ চনৰ ৰাছিয়ান লোকপিয়ল অনুসৰি, ৩৫,৯৩৪ জন জনসংখ্যাৰে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি পোডোলিয়াৰ বৃহত্তম চহৰ হিচাপে আছিল। 

একে সময়তে, চহৰখনৰ এক বৃহৎ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বও আছিল। ইয়াৰ স্থানীয় ছেমিনাৰীৰপৰা কেইবাজনো উল্লেখযোগ্য ইউক্ৰেইনীয় সক্ৰিয় কৰ্মী ওলাইছিল, যেনে: ষ্টেপান ৰুডানস্কি, মাইকোলা লিঅণ্টোভিচ, আনাতোলি স্ভিডনিটস্কি আৰু মিখাইলো কোটছিউবিনস্কি। ইয়াত ইয়ুখিম ছিটছিনস্কিৰদ্বাৰা এটা পুৰাতত্ত্ব ছ'চাইটি আৰু এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt; ১৯০৬ চনত চহৰখনত &quot;প্ৰসভিটা&quot; নামৰ স্থানীয় সমাজখন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়; ইয়াৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে প্ৰাথমিক আৰু পেৰীচ (ধৰ্মীয় অঞ্চল) বিদ্যালয়সমূহত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ অধ্যয়ন প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;''Верига Василь Іванович|Василь Верига.'' Нариси з історії України (кінець XVIII&amp;nbsp; — початок XIX&amp;nbsp; ст.).&amp;nbsp; — Львів: Світ, 1996.&amp;nbsp; — 448 с.— С. 338. {{ISBN|5-7773-0359-5}}&lt;/ref&gt; ১৯১৪ চনত এটা পোনপটীয়া ৰেল লাইনে চহৰখনক খমেলনিটস্কি, প্ৰস্কুৰভ (বৰ্তমানৰ খমেলনিটস্কি) চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। 

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;190&quot; heights=&quot;130&quot; mode=&quot;packed-hover&quot;&gt;
File:Kamieniec Podolski.jpg|১৮৬২ আৰু ১৮৭৬ চনৰ ভিতৰত নেপোলিয়ন অৰ্ডাৰ লিথোগ্ৰাফ চিত্ৰ
File:Кам'янець.png|জিগমুণ্ট গেৰ্ষ্টমেনৰ মেপত কামিয়ানেটছ, ১৮৬৩
File:Kamyanets-fortress 1865.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গ, ১৮৬৫
File:Каменец-Подольский с высоты птичьего полёта (нач. XX в.).jpg|আকাশমাৰ্গৰপৰা কামিয়ানেটছ চহৰ, ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণি
File:Кам'янець-Подільський. Вигляд південного боку з ратушної вежі.jpeg|ছেইণ্ট নিকোলাছ গীৰ্জা, ১৯০২
File:Польський ринок1906.jpg|পলিচ মাৰ্কেট, কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ, ১৯০৬
File:Kamieniec-Pod. - Centralny plac (02).jpg|কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ, ১৯০৬-১৯১০
File:Kamieniec-Pod. Pocztowa ulica.jpg|পোষ্টোভা ষ্ট্ৰীট, ইহুদী দোকানৰ সোঁফালে, পুৰণি চহৰ, ১৯১০
File:Кам'янець-Подільський аерозйомка 1914.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ আকাশমাৰ্গৰপৰা কৰা জৰীপ, ১৯১৪
File:Kamianets-Podilskyi-1918.jpg|অষ্ট্ৰো-হাংগেৰিয়ান সৈন্যৰ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত প্ৰৱেশ, ১৯১৮
File:Staremisto1.jpg|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দলং, ১৯১৮
&lt;/gallery&gt;

=== প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ আৰু ইউক্ৰেইনীয় গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ ===
[[File:Кам'янець Подільский Вірменський ринок 5-1.JPG|thumb|ছিমন পেটলিউৰা স্মৃতি ফলক]]
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত, ১৯১৫ চনত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰদ্বাৰা অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। 

১৯১৭ চনত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পতনৰ পিছত, চহৰখন কম সময়ৰ বাবে ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ আৰু হেটমেনেটৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref name=&quot;155757KamianetsPodilskyi&quot;/&gt; ১৯১৮ চনৰ ৬ মাৰ্চত, চহৰখন ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ নৱ-গঠিত পোডিলিয়া জেম্লিয়াৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে। কিন্তু ১৯১৮ চনৰ ২৯ এপ্ৰিলত ইউক্ৰেইনৰ হেটমেন পাভলো স্কোৰোপাদস্কি-য়ে ইয়াক ভংগ কৰে আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ পুৰণি গভৰ্নৰেট বিভাজনসমূহ পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। এই সময়ছোৱাতে চহৰখনত এখন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt;

ৰাছিয়ান কমিউনিষ্ট বাহিনীয়ে কিয়েভ দখল কৰাৰ পাছত, ইউক্ৰেইনৰ ডাইৰেক্টৰেট শাসনৰ সময়ত চহৰখনক প্ৰকৃত (de facto) ৰাজধানী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;156149KamianetsPodilskyi&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;155757KamianetsPodilskyi&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/articles/2019/06/3/155757/ Kamianets-Podilskyi. How the Petliurists did what Sultan Osman II could not do], Ukrayinska Pravda|Historisna Pravda (3 June 2019)&lt;/ref&gt; ১৯১৯ চনত ই পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ চৰকাৰৰো আসন হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref name=ency/&gt; পোলেণ্ড-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত, ১৯১৯ চনৰ ১৬-১৭ নৱেম্বৰৰ নিশা চহৰখন পলিচ বাহিনীয়ে দখল কৰে।&lt;ref name=&quot;156149KamianetsPodilskyi&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/articles/2019/08/27/156149/ &quot;The Last Capital&quot;, or as Kamyanets returned to the past for three days], Ukrayinska Pravda|Istorychna Pravda (27 August 2019)&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত ১৯১৯ চনৰ ১৬ নৱেম্বৰৰপৰা ১৯২০ চনৰ ১২ জুলাইলৈকে চহৰখন পোডোলিয়ান জিলাৰ ৰাজধানী হিচাপে পলিচ প্ৰশাসনৰ অধীনত আছিল। 

১৯২০ চনৰ জুলাই মাহত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ওচৰৰ ভেলিকি জোজুলিণ্টছি গাঁও আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া গাঁওসমূহত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ সেনাবাহিনী (UPR) আৰু ৰেড আৰ্মী বা ৰঙা ফৌজৰ মাজত যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;160051KamianetsPodilskyi&quot;/&gt; ১৯২০ চনৰ ৭ জুলাইত ইউক্ৰেইন সেনাবাহিনীৰ ষষ্ঠ ৰিজাৰ্ভ ৰাইফেল ব্ৰিগেডৰ জোৱানসকলক বলছেভিকসকলে বন্দী কৰে।&lt;ref name=&quot;160051KamianetsPodilskyi&quot;/&gt; ৰঙা ফৌজ বা ৰেড আৰ্মীত যোগ দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে বন্দী ইউক্ৰেনীয় জোৱানসকলক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;160051KamianetsPodilskyi&quot;/&gt; ভেলিকি জোজুলিণ্টছিত তেনে ২৬ জন ইউক্ৰেনীয় সৈনিকৰ এটা সমূহীয়া কবৰ অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;160051KamianetsPodilskyi&quot;&gt;{{in lang|uk}} [https://www.istpravda.com.ua/short/2021/08/23/160051/ A memorial to UPR soldiers was opened in Khmelnytsky region], Ukrayinska Pravda|Istorychna Pravda (23 August 2021)&lt;/ref&gt;

&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;190&quot; heights=&quot;130&quot; mode=&quot;packed-hover&quot;&gt;
File:Складання присяги козаками Армії УНР.jpg|১৯১৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ সেনাবাহিনীৰ কছাকসকলৰ শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠান
File:Уряд ЗУНР 1919.jpg|১৯১৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত পশ্চিম ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰ (ZUNR) চৰকাৰ
&lt;/gallery&gt;

=== ছোভিয়েট শাসন (১৯২১–১৯৯১) ===
১৯২০ চনৰ শেষৰফালে, ইউক্ৰেইন-ছোভিয়েট যুদ্ধত ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ পৰাজয়ৰ পিছত চহৰখন ৰঙা ফৌজ বা ৰেড আৰ্মীয়ে দখল কৰে। ১৯২১ চনৰ ৰিগা চুক্তি অনুসৰি কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি সহ ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনক এৰি দিয়া হয়, যাৰ ফলত পৰৱৰ্তী সাতটা দশকৰ বাবে ইউক্ৰেইন এছ এছ আৰৰ অংশ হিচাপে ইয়াৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ধাৰণ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ই প্ৰশাসনিকভাৱে ইউক্ৰেইনৰ পোডোলিয়া গভৰ্নৰেটৰ অংশ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite map|author=С. Хургін|title=Адміністраційна Мапа Української Соц. Рад. Республіки|year=1922|scale=1:1,680,000|publisher=Народний комісаріат внутрішніх справ|location=Kharkiv|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite map|author=С. Я. Хургин|title=Карта Украинской Социалистической Советской Республики|year=1921|scale=1:1,680,000|publisher=Народный комиссариат внутренних дел|language=ru}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite map|title=Административная карта Украины|year=1923|scale=1:1,050,000|publisher=Народний комиссариат внутренних дел|language=ru}}&lt;/ref&gt;

পোল বা পোল ইণ্ডিয়ান, ইহুদী আৰু ইউক্ৰেনীয়সকলে সদায় চহৰখনৰ জনসংখ্যাত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আহিছিল। অৱশ্যে এক বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি এখন বহু-জাতিগত আৰু বহু-ধৰ্মীয় চহৰ আছিল য'ত উল্লেখনীয়সংখ্যক সংখ্যালঘু লোক আছিল। ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনত ই তীব্ৰ নিৰ্যাতনৰ বলি হৈছিল আৰু বহু পোল জনক জোৰকৈ মধ্য এছিয়ালৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ শেষ আশ্ৰয়স্থল সমগ্ৰ পোডোলিয়াত ভিন্নিটছিয়া হত্যাকাণ্ডৰ দৰে গণহত্যামূলক ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। আৰম্ভণিতে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আছিল ইউক্ৰেইন এছ এছ আৰৰ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ, কিন্তু ১৯৪০ চনত এই প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰটো পিছলৈ প্ৰস্কুৰভলৈ (বৰ্তমানৰ খমেলনিটস্কি) স্থানান্তৰ কৰা হয়। 

১৯২৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত টাইম মেগাজিনে প্ৰতিৱেদন দিছিল যে ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষৰ বিৰুদ্ধে দক্ষিণ ইউক্ৰেইনৰ মহিলিভ-पोडिलस्की, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, তিৰাস্পল আৰু অন্যান্য চহৰৰ আশে-পাশে কৃষক আৰু কাৰখানাৰ শ্ৰমিকসকলৰ ব্যাপক গণ-বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। মেগাজিনখন তেতিয়া আচৰিত হৈছিল যেতিয়া ই চুবুৰীয়া ৰোমানিয়াৰপৰা অসংখ্য প্ৰতিৱেদন লাভ কৰিছিল যে মস্কোৰপৰা সৈন্যবাহিনী এই অঞ্চললৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে এই অশান্তি দমন কৰিছিল, যাৰ ফলত ৪,০০০ তকৈ কম লোকৰ মৃত্যু হোৱা নাছিল। মেগাজিনখনে এই ঘটনাসমূহ নিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াৰ কেইবাজনো সাংবাদিক প্ৰেৰণ কৰিছিল, যাক চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে সম্পূৰ্ণৰূপে অস্বীকাৰ কৰি 'চৰম মিছা' বুলি আখ্যা দিছিল।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081029063746/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,737074,00.html Disorder in the Ukraine?], ''TIME Magazine'', 12 December 1927&lt;/ref&gt; ছোভিয়েট চৰকাৰৰ সামূহিকীকৰণ অভিযান আৰু চহৰসমূহত সৃষ্টি হোৱা আইনহীন পৰিৱেশৰ বাবেই এই বিদ্ৰোহৰ সৃষ্টি হৈছিল। 
[[File:Пам'ятник жертвам голодомору 1932-1933 років .jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ দুৰ্ভিক্ষৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত স্মৃতিসৌধ]]

টোটেলিটেৰিয়ান বা একনায়কত্ববাদী ব্যৱস্থাৰ এক ভয়ংকৰ অপৰাধ ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ হলোডোমৰ (ইউক্ৰেইনৰ মানৱসৃষ্ট দুৰ্ভিক্ষ) কৱলৰপৰা এই চহৰখনো সাৰি যোৱা নাছিল। যদিও ইয়াৰ পৰিস্থিতি অন্যান্য অঞ্চলতকৈ কিছু ভাল আছিল, ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল আধুনিক পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় ভূ-খণ্ডৰ সৈতে থকা সীমান্তৰ নিকটতা। কামিয়ানেটছিনা অঞ্চলৰ এই সীমান্তৱৰ্তী অৱস্থানৰ বাবে, বিশেষকৈ জ্‌ব্ৰুচ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত গাঁওসমূহৰ বাসিন্দাসকলে আধুনিক পশ্চিমীয়া অঞ্চলসমূহলৈ স্থানান্তৰিত হ'বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। তাত পোডোলিয়াবাসীয়ে নিজৰ সা-সম্পত্তি ৰুটি আৰু শস্যৰ বিনিময়ত সলনি কৰিছিল। বহু ক্ষেত্ৰত মানুহক কেৱল আহাৰ গ্ৰহণৰ সুযোগৰ বাবে কামত ৰখা হৈছিল বা তেওঁলোকে ৰুটিৰ বাবে কাম কৰিছিল। অৱশ্যে সকলোৱে তেনে কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা নাছিল: জ্‌ব্ৰুচ নদীৰ কাষেৰে পোলেণ্ডৰ সৈতে থকা সীমান্ত আৰু ড্নিষ্টাৰ নদীৰ কাষেৰে ৰোমানিয়াৰ সৈতে থকা সীমান্তৰ বহু ঠাইত বেৰিকেড বা প্ৰতিবন্ধক শাৰী স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ছোভিয়েট শাস্তি প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহে সীমান্ত পহৰা দি আছিল। চহৰখনৰ পৰিস্থিতিও কঠিন আছিল, ১৯৩২-১৯৩৩ চনৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনত ৫৮৫ জন লোকৰ ভোকৰ বাবে মৃত্যু হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20140222032516/http://www.archives.gov.ua/Sections/32-33/Hmeln/index.php?28 Документи Держархіву Хмельницької області]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://ermakvagus.com/Europe/Ukraine/kamianets.htm Kamianets-Podilskyi, Ukraine]&lt;/ref&gt;{{better source needed|date=August 2025}}&lt;ref&gt;[https://holodomormuseum.org.ua/en/the-history-of-the-holodomor/ Holodomor History]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |title=Голодомор 1932—1933 Років: «Червоні Мітли» Проти Українського Селянства |access-date=12 February 2024 |archive-date=29 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129080950/http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |url-status=dead |archivedate=29 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129080950/http://klyuch.com.ua/m/articles/society/golodomor-1932-1933-rokiv-chervoni-mitly-proty-ukrayinskogo-selyanstva/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

গ্ৰেট টেৰৰ বা মহাশংকাৰ বছৰবোৰত, অৰ্থাৎ ১৯৩৭-১৯৩৮ চনত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত বিভিন্ন ৰাষ্ট্ৰীয়তা আৰু বৃত্তিৰ ৯,০০৯ জন লোকক দোষী সাব্যস্ত কৰা হৈছিল, চোৰাংচোৱাগিৰিৰ অভিযোগত ৬২ জন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু &quot;শত্ৰুৰ পৰিয়াল&quot; বুলি গণ্য কৰি চহৰখনৰপৰা শ্বেতশত নাগৰিকক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলিচ বা পোল জাতীয়তাৰ ১০১টা পৰিয়ালক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল (এনকেভিডিৰ পোলিচ অপাৰেচন চাওক)। আন এক উদাহৰণস্বৰূপে, আৰ্চএঞ্জেল মাইকেলৰ কেথলিক গীৰ্জাৰ এলেকাত থকা ডমিনিকান ভগ্নীসকলৰ প্ৰাক্তন মঠত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই এখন কাৰাগাৰ স্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত এখন নিৰ্যাতন গৃহ বনাইছিল। ১৯৩০-ৰ দশকত, বিশেষকৈ ১৯৩৭ চনত, এই মঠৰ ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠালিবোৰত মানুহক গুলীয়াই হত্যা কৰা হৈছিল। কিছুমান স্মৃতিচাৰণ অনুসৰি, উদাহৰণস্বৰূপে, দিনটোত এশজন পৰ্যন্ত মানুহ অনা হৈছিল। ইয়াৰে বিছ জনক উত্তৰৰ শিবিৰ বা কেম্পসমূহলৈ পঠোৱা হৈছিল আৰু বাকীসকল সন্ধানহীন হৈছিল। এই সময়ছোৱাত পোডোলিয়াৰপৰা ১১,৬৩৪টা পোলিচ আৰু জাৰ্মান পৰিয়াল, অৰ্থাৎ অতি কমেও ৪৬,৫০০ নাগৰিকক উচ্ছেদ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://ipn.gov.pl/en/news/6845,Polish-{{sic|hide=y|Ukra|nian}}-Cooperation.html Polish - Ukrainian Cooperation]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.history.com/topics/european-history/great-purge Great Terror]&lt;/ref&gt;

==== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ ====
[[File:Abandoned German tank and vehicles Kamenets-Podolsk, 1944.png|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি অঞ্চলত পৰিত্যক্ত জাৰ্মান টেংক আৰু সামৰিক বাহন, ১৯৪৪]]
[[File:Sacca di Kamenets-Podolsk.jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ৰাজপথত জাৰ্মান সৈন্য, মাৰ্চ ১৯৪৪]]

[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ আৰম্ভণিতে পোলেণ্ডৰ ওপৰত ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত, ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰটো কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰপৰা খমেলনিটস্কি চহৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। 

অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ সময়ত ১৯৪১ চনৰ ১১ জুলাইত জাৰ্মান সৈন্যই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দখল কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |editor-last=Davis |editor-first=Martin |year=2010 |title=The Nazi Invasion of Kamenets |publisher=JewishGen |url=http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/Kamianets-Podilskyi%20%201939-1945.htm }}&lt;/ref&gt; ১৯৪১ চনৰ ২৭-২৮ আগষ্টত জাৰ্মান, ইউক্ৰেনীয় আৰু হাংগেৰীৰ আৰক্ষীয়ে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি হত্যাকাণ্ড সংঘটিত কৰি ২৩,০০০ ইহুদীক হত্যা কৰে। [[জাৰ্মান]]সকলে চহৰখনত এখন নাজী কাৰাগাৰ আৰু এটা বলপূৰ্বক শ্ৰম শিবিৰ পৰিচালনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://apps.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&amp;tab=7&amp;id=757|title=Gefängnis Kam'janec'-Podil's'kyj|website=Bundesarchiv.de|access-date=30 June 2026|language=de}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://apps.bundesarchiv.de/zwangsarbeit/haftstaetten/index.php?action=2.2&amp;tab=7&amp;id=1969|title=Arbeitserziehungslager Kam'janec'-Podil's'kyj|website=Bundesarchiv.de|access-date=30 June 2026|language=de}}&lt;/ref&gt;

১৯৪৪ চনৰ ২৬ মাৰ্চত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি পকেটৰ যুদ্ধত জাৰ্মান দখলদাৰীৰপৰা ৰঙা ফৌজে চহৰখন পুনৰ উদ্ধাৰ কৰে। ছোভিয়েট সেনাই চহৰখন দখল কৰাৰ পাছত, ছোভিয়েট চৰকাৰৰ প্ৰতি স্থানীয় জনসংখ্যাৰ আনুগত্যহীনতা প্ৰকাশ পাইছিল। অৱশ্যে ই নাজীসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ অব্যাহত ৰখাৰ ইচ্ছা নাছিল, বৰঞ্চ মানুহবোৰ জাৰ্মান-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ কঠিন সময়ৰ বাবে ভাগৰুৱা হৈ পৰিছিল। কিন্তু ৰঙা ফৌজে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰাৰ প্ৰথম দিনৰপৰাই সক্ৰিয় সামৰিক নিয়োগ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰে। এনে পদক্ষেপে নতুনকৈ নিযুক্তি দিয়া সৈন্যসকলৰ বাছনিৰ মানদণ্ড হ্ৰাস কৰাৰ লগতে তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ স্তৰতো নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল। সামৰিক নিয়োগৰ প্ৰথম দিনৰপৰাই তেওঁলোকক ততালিকে যুদ্ধক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক ক্ষতিকাৰক প্ৰথা আৰম্ভ হৈছিল, যাৰ ফলত কামিয়ানেটছ আৰু স্থানীয় গাঁৱৰ বুজনসংখ্যক সৈন্যই কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহত চলোৱা ড্নিপাৰ-কাৰ্পেথিয়ান আক্ৰমণৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়সমূহত প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল। অপ্ৰশিক্ষিত, আৰু বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে সঠিক পোছাক তথা অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ নোহোৱা লোকক যুদ্ধলৈ পঠোৱাটো ১৯৪১ চনত দেখুওৱা আনুগত্যহীনতাৰ বাবে ষ্টালিনবাদী চৰকাৰৰ এক নিষ্ঠুৰ প্ৰতিশোধৰ দৰে আছিল। এনে সামৰিক গোটসমূহৰ বাবে এটা পৰম্পৰাগত নাম প্ৰচলিত হৈছিল - «Chornopidzhachnyky» বা ক’লা কোট পৰিধানকাৰী।&lt;ref&gt;[https://ukrinform.ua The “Black Infantry” is Going into Battle Again]&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ পতনলৈকে কামিয়ানেটছ ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ অংশ হিচাপে আছিল।

==== ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনা ====
চহৰখনৰ ভূ-খণ্ডত ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী সংগঠনৰ (OUN) এটা গাঁথনিগত নেটৱৰ্কে কাম কৰিছিল: কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি জিলা, যিটো ইউপিএ-চাউথ (UPA-South) বা দক্ষিণ ইউপিএৰ অন্তৰ্গত আছিল। জাৰ্মান দখলদাৰীৰ সময়ত, ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয় শক্তিসমূহে স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন সংস্থাসমূহ গঠন কৰিছিল, যেনে: আঞ্চলিক প্ৰশাসন আৰু আঞ্চলিক শিক্ষা বিভাগ। হ্ৰীহ’ৰী কিবেটছক আঞ্চলিক প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://ephd.cz/wp-content/uploads/2017/ephd_2017_3_4/07.pdf ACTIVITY OF THE KAMIANETS-PODILSKYI NADRAYONNYI PROVID OF THE OUN (B) IN 1948–1952]&lt;/ref&gt;

১৯৪৪-৪৫ চনত কামিয়ানেটছিনাৰ ভূ-খণ্ডত কামিয়ানেটছ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনা (UPA)ৰ ১৯সংখ্যক কৌশলগত ডিভিজন, লিছনিয়া সামৰিক জিলা আৰু ইউপিএ-ৱেষ্ট সামৰিক গোটে কাৰ্যকলাপ চলাইছিল। পিছলৈ ১৯৪৫ চনৰ গৰমৰ দিনত এই বিভাগটো দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰি টেৰ্নোপিল ওব্লাষ্টৰপৰা অহা ইউপিএৰ আত্মৰক্ষাৰ বুশ্ব গোটসমূহেও এই অঞ্চলত অভিযান চলাইছিল।&lt;ref&gt;[https://www.eminak.net.ua/index.php/eminak/article/view/347 Ukrainian Liberation Movement in Central Eastern Podillya in the 40-50s of the 20th Century in Ukrainians Memory]&lt;/ref&gt;

=== ১৯৪৪ চনৰ পিছৰ ছোভিয়েট শাসন ===
[[File:Kam”yanets'-Podil's'kyy 1972 - panoramio - Andris Malygin.jpg|thumb|১৯৭২ চনৰ চহৰখনৰ এটা পথৰ দৃশ্য]]

১৯৪৬ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গক সৰ্ব-ইউনিয়ন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়। ১৯৫৪-১৯৫৫ চনত পুৰণি চহৰৰ টাউন হলত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সংস্কাৰ কাৰ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt;

১৯৮৬ চনত চহৰখনৰ জনসংখ্যা ১,০০,০০০ জনলৈ বৃদ্ধি পায়; এই সূচক অনুসৰি কামিয়ানেটছ মধ্যমীয়া চহৰৰ শ্ৰেণীৰপৰা ডাঙৰ চহৰৰ শ্ৰেণীলৈ উন্নীত হয়। 

১৯৮৯ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ কেনিয়নৰ সাংস্কৃতিক ভূ-খণ্ডক ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ সম্ভাৱ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/ |access-date=7 April 2025 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}&lt;/ref&gt;

১৯৯০ চনৰ ১৬ জুলাইত ইউক্ৰেইনৰ নতুন সংসদে ইউক্ৰেইনৰ ৰাজ্যিক সাৰ্বভৌমত্বৰ ঘোষণা গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224650/http://gska2.rada.gov.ua:7777/site/postanova_eng/Declaration_of_State_Sovereignty_of_Ukraine_rev1.htm |archive-date=27 September 2007 |title=Declaration of State Sovereignty of Ukraine |access-date=12 September 2007 |date=16 July 1990 |website=Verkhovna Rada of Ukraine}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Ukraine/Economic-difficulties Independent Ukraine]&lt;/ref&gt; ১৯৯০ চনৰ ১৬ অক্টোবৰত চৰকাৰৰ নীতিৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদৰ চিন স্বৰূপে অনশন ধৰ্মঘট ঘোষণা কৰা কিয়েভৰ ছাত্ৰসকলৰ সমৰ্থনত চহৰখনত এক ৰেলী বা সমদল উলিওৱা হৈছিল। চহৰখনৰ কেন্দ্ৰীয় বজাৰ ক্ষেত্ৰ বা স্কোৱাৰত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ উচ্চ সদনৰ ওচৰত স্থানীয় স্বায়ত্তশাসনৰ আইন প্ৰণয়ন আৰু ইউনিয়ন চুক্তি স্বাক্ষৰ নকৰা সম্পৰ্কে, আৰু চহৰ পৰিষদৰ ওচৰত নীলা-হালধীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰাৰ সম্পৰ্কে ছাত্ৰসকলৰ দাবীসমূহ অনুমোদন জনোৱা হয়। ১৬ অক্টোবৰত চহৰ পৰিষদৰ সভাপতিমণ্ডলীয়ে ছাত্ৰসকলৰ দাবী পূৰণ কৰে আৰু খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰে।&lt;ref&gt;[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=DOP&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Kamyanec_Podilsky Kamyanec-Podilsky]&lt;/ref&gt;

১৯৯১ চনৰ ১৬ জানুৱাৰীত পোপ জন পল দ্বিতীয়ই ছোভিয়েট শাসনৰ অধীনত বিলুপ্ত হোৱা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ডায়োচিচ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

=== স্বাধীন ইউক্ৰেইন ===
১৯৯১ চনৰ ২৪ আগষ্টৰপৰা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ অংশ হিচাপে আছে। বৰ্তমান ই ৰাজ্যখনৰ এখন উল্লেখযোগ্য অৰ্থনৈতিক, সাংস্কৃতিক, শৈক্ষিক আৰু পৰ্যটন কেন্দ্ৰ।&lt;ref&gt;[https://academic.oup.com/book/48228/chapter-abstract/420470767?redirectedFrom=fulltext 11 Independent Ukraine]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.mywanderlust.pl/kamianets-podilskyi-ukraine/ KAMIANETS PODILSKYI – AN UNDERRATED GEM OF UKRAINE]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ukrainer.net/kam-yanets-podilskij-fortetsya-en/ Kamianets-Podilskyi. The living fortress]&lt;/ref&gt;

[[File:Orange Revolution Kamianets 2004.jpg|thumb|কামিয়ানেটছত অৰেঞ্জ ৰিভলিউচন বা কমলা বিপ্লৱ, ২০০৪]]
২০০৪ চনত চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে অৰেঞ্জ ৰিভলিউচন বা কমলা বিপ্লৱত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। মানুহে ৰেনেসাঁ স্কোৱাৰ বা নৱ-জাগৰণ ক্ষেত্ৰত সমদল তথা প্ৰতিবাদী সভা অনুষ্ঠিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/how-ukraines-orange-revolution-shaped-twenty-first-century-geopolitics/ How Ukraine’s Orange Revolution shaped twenty-first century geopolitics]&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনৰ ১ ডিচেম্বৰত ইভান ওহিয়েঙ্কো ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়, পোডোলিয়া ৰাজ্যিক কৃষি আৰু কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু অন্যান্য শিক্ষানুষ্ঠানৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে চহৰখনত প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। তেওঁলোকে চহৰৰ شەহৰীয়া আলিবাটেৰে সমদল কৰি চহৰ পৰিষদৰ ওচৰত এক গোট বা সমাৱেশ (ভিচে) সৃষ্টি কৰে। চৰকাৰৰ স্বেচ্ছাচাৰী নীতিৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকে তীব্ৰ ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://eng.kpnu.edu.ua/ K-PNU’s Anniversary]&lt;/ref&gt;

[[File:Euromaidan Kamianets.jpg|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ইউৰোেমাইডান আন্দোলন, ২০১৩]]&lt;ref&gt;[https://academic.oup.com/policy-press-scholarship-online/book/18720/chapter-abstract/176955641?redirectedFrom=fulltext Fourteen Euromaidan and the echoes of the Orange Revolution: comparing social infrastructures and resistance practices of protest camps in Kiev (Ukraine)]&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সপ্তাহবোৰত চহৰখনৰ বহু বাসিন্দাই চৰকাৰী শাসন-ব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ কৰিবলৈ আৰু কিয়েভৰ ইউৰোেমাইডান আন্দোলনক সমৰ্থন জনাবলৈ চহৰ পৰিষদৰ সন্মুখত প্ৰতিদিনে সমবেত হৈছিল। ২০১৪ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত সৰ্ববৃহৎ প্ৰতিবাদী সমদল উলিওৱা হৈছিল, য'ত প্ৰায় ২,০০০ লোকে অংশ লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Shveda |first1=Yuriy |last2=Park |first2=Joung Ho |date=January 2016 |title=Ukraine's revolution of dignity: The dynamics of Euromaidan |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1016/j.euras.2015.10.007 |journal=Journal of Eurasian Studies |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=85–91 |doi=10.1016/j.euras.2015.10.007 |issn=1879-3665|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.shutterstock.com/search/heroes-euromaidan Heroes Euromaidan royalty-free images]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.opensocietyfoundations.org/explainers/understanding-ukraines-euromaidan-protests Understanding Ukraine’s Euromaidan Protests]&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ভিন্নিটছিয়া আৰু খমেলনিটস্কিৰ পিছতেই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি আছিল পোডোলিয়া অঞ্চলৰ তৃতীয় বৃহত্তম চহৰ। ২০১৫ চনত চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ বা ক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়, য'ত ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দেশসমূহৰ পতাকা উৰি থাকে। বিষয়াসকলৰ মতে, এই কাৰ্যই চহৰখনৰ লগতে ইউক্ৰেইনৰ ইউৰোপীয় ইউনিয়নেৰে সংযোগৰ বাছনিক প্ৰমাণ কৰে।&lt;ref name=&quot;kp.20minut.ua&quot;&gt;[https://kp.20minut.ua/Podii/u-tsentri-kamyantsya-zyavitsya-evropeyskiy-skver-iz-neonovoyu-pidsvitk-10461964.html «У центрі Кам’янця з’явиться Європейський сквер із неоновою підсвіткою та геометричними клумбами»]&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি এখন আঞ্চলিক গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত আছিল আৰু ই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, যদিও ই এই ৰায়নৰ ভৌগোলিক এলেকাৰ অধীনত নাছিল। ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে খমেলনিটস্কি ওб্লাষ্টৰ ৰায়নৰ সংখ্যা তিনিটালৈ হ্ৰাস কৰা হয় আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখনক কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.|url=http://www.golos.com.ua/article/333466|access-date=2020-10-03|date=2020-07-18|website=Голос України|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Нові райони: карти + склад |work=Мінрегіон |date=17 July 2020 |url=https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/ |publisher=Міністерство розвитку громад та територій України |language=Ukrainian}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://cities4cities.eu/community/kamianets-podilskyi/ KAMIANETS-PODILSKYI]&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পুৱা ৰকেট আক্ৰমণ আৰু গুলীবৰ্ষণৰ জৰিয়তে ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হৈছিল। 

==== চহৰখনৰ ইউৰোপীয় সংহতি আৰু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ সৈতে সহযোগিতা ====
[[File:EU.square.png|thumb|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ বা ক্ষেত্ৰ]]

২০১৫ চনত চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত ইউৰোপীয় স্কোৱাৰ নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয়, য'ত ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ দেশসমূহৰ পতাকা উৰি থাকে। বিষয়াসকলৰ মতে, এই কাৰ্যই চহৰখনৰ লগতে ইউক্ৰেইনৰ ইউৰোপীয় বাছনিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;kp.20minut.ua&quot;/&gt;

ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ কাৰ্যসূচী 'অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে মেয়ৰসকল' (Mayors for Economic Growth) আৰু 'ইডছ: ৰাজনৈতিক অধ্যয়ন আৰু বিশ্লেষণ কেন্দ্ৰ' নামৰ ৰাজহুৱা সংগঠনৰ সৈতে কৰা সহযোগিতাৰ ফলত চহৰখনে ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগসমূহক সমৰ্থন কৰিবলৈ, আলোচনা-চক্ৰ অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ, ব্যাৱসায়িক প্ৰশিক্ষণ দিবলৈ আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ প্ৰসাৰ কৰিবলৈ ১.৮ নিযুত (১৮ লাখ) হৃভনিয়াৰ এক অনুদান লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://eum4eg.com/wp-content/uploads/2023/02/M4EG-Interactive-Map-2023.pdf |title= Mayors for Economic Growth Interactive Map |website= M4EG |publisher= Mayors for Economic Growth |access-date= 8 September 2024 |archivedate= 1 July 2024 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20240701082033/https://www.eum4eg.com/wp-content/uploads/2023/02/M4EG-Interactive-Map-2023.pdf |deadurl= yes }}&lt;/ref&gt;

==== চহৰখনত ঔপনিৱেশিকতা মুক্তিৰ প্ৰক্ৰিয়া ====
২০২২ চনৰ পূৰ্বেই ছোভিয়েট অতীতৰ বিৰুদ্ধে যুঁজখন ১৯৯২ চনৰ ১৮ আগষ্টত লেলিনৰ মূৰ্তিটো ইয়াৰ স্তম্ভৰপৰা আঁতৰাই আৰম্ভ কৰা হৈছিল। কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ চতুষ্পথ বা ক্ষেত্ৰ, পথ আৰু উপপথসমূহৰপৰা ছোভিয়েট প্ৰভাৱ আঁতৰোৱা অৰ্থাৎ ডিকমিউনিজেশ্যন প্ৰক্ৰিয়া ১৯৯০-১৯৯৩ চনৰ ভিতৰত আংশিকভাৱে সম্পন্ন হৈছিল। ২০১৬ চনত চহৰখনত এই প্ৰক্ৰিয়া পুনৰ চলোৱা হয় আৰু ১৪টা পথ তথা ১৬টা উপপথৰ নাম সলনি কৰা হয়। এই পথসমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল: স্বৰ্গীয় এশজন শ্বহীদ (Heroes of the Heavenly Hundred), ক্ৰুটৰ শ্বহীদ (Heroes of the Krut), আন্দ্ৰে শ্বেপটিটস্কি, উষ্টিম কাৰ্মেলিউক, ৰোমান শুকুহেভিচ, জান ডে উইটে আৰু অন্যান্যসকলৰ নামেৰে।&lt;ref&gt;[https://cepa.org/article/rooting-out-russian-colonization-from-ukraine/ Rooting Out Russian Colonization From Ukraine]&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ [[ৰাছিয়া]]ৰ আক্ৰমণৰ পিছত, পূব [[ইউৰোপ]]ৰ পণ্ডিতসকলে ৰাছিয়াৰ ঔপনিৱেশিকতাৰ বিষয়ে নতুন সজাগতা লাভ কৰিছে আৰু শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰপৰা ৰাছিয়াৰ প্ৰভাৱমুক্ত কৰাৰ বাবে আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Prince |first=Todd |date=2023-01-01 |title=Moscow's Invasion Of Ukraine Triggers 'Soul-Searching' At Western Universities As Scholars Rethink Russian Studies |language=en |work=Radio Free Europe/Radio Liberty |url=https://www.rferl.org/a/russia-war-ukraine-western-academia/32201630.html |access-date=2023-04-24}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Smith-Peter |first=Susan |date=2022-12-14 |title=How the Field was Colonized: Russian History's Ukrainian Blind Spot |url=https://networks.h-net.org/node/10000/blog/decolonizing-russian-studies/12015665/how-field-was-colonized-russian-history%E2%80%99s |access-date=2023-04-24 |website=H-Net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/JGPS/article/view/5236 Decommunization of urban toponymy in Ukraine: causes and consequences]&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ প্ৰথম পৰ্যায়ত চহৰখনৰ ১৮টা পথ, ৫টা চতুষ্পথ বা স্কোৱাৰ আৰু এটা উদ্যানক নতুন নাম দিয়া হয়। এইদৰেই কভিতকা চিছিক, য়েভহেন কোনোভালেটছ, ষ্টেপান বাণ্ডেৰা, ইভান মাজেপা, পাভলো স্কোৰোপাদস্কি, ইয়াৰোস্লাভ দ্য ৱাইজ, মেৰিয়পোলৰ শ্বহীদ (Heroes of Mariupol) আৰু ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ আক্ৰমণত প্ৰাণ হেৰুওৱা স্থানীয় সৈনিকসকলৰ নামত পথসমূহৰ নতুন নাম দৃশ্যমান হয়। ইয়াৰ উপৰি এটা স্তম্ভৰ ওপৰত থка পুৰণি ছোভিয়েট টেংক আৰু কৰিমিউনিষ্ট প্ৰতীকসমূহ ভাঙি আঁতৰোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;[https://suspilne.media/khmelnytskiy/268464-u-kamanci-podilskomu-perejmenuvali-ponad-dva-desatki-vulic-ta-skveriv/ У Кам'янці-Подільському перейменували понад два десятки вулиць та скверів]&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ২৯টা পথ আৰু ১১টা উপপথে নতুন নাম লাভ কৰে। এই পথসমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল: ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ শ্বহীদ (Heroes of the ZSU), ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ শ্বহীদ (Heroes of the UPA), সিঁচোভিচ স্ত্ৰিলছিভ (Sichovykh Striltsiv), সলোমিয়া ক্ৰুশ্বেলনিটস্কা, লিউবোমিৰ হুজাৰ, পেট্ৰ' সাহাইডাচনি, ভলোডিমিৰ ইভাচ্যুক, ওলেক্সাণ্ডাৰ কোশ্বিটছ, জন পল দ্বিতীয়; আৰু উপপথসমূহৰ নাম: ড্মিট্ৰ' বিষনেভেটস্কি, মাইৰ'স্লাভ স্কোৰিক, গুষ্টাৱ বেলকে (প্ৰাণীবিজ্ঞানী), ৱাচিল ষ্টেফেনিক আৰু অন্যান্যসকলৰ নামেৰে ৰখা হয়। হ্ৰমাডাৰ অন্তৰ্গত গাঁওসমূহত ৮০ টাতকৈও অধিক স্থাননামৰ পৰিৱৰ্তন কৰা হয়।

=== ইহুদী ইতিহাস ===
==== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বৰ কালছোৱা ====
খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহৰ (১৬৪৮-৫৮) সময়ত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ে এফালে খমেলনিটস্কিৰ কছাকসকলৰ হাতত আৰু আনফালে ক্ৰিমিয়াৰ টাটাৰসকলৰ আক্ৰমণৰ (যাৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল মুক্তিপণ দাবী কৰা) বাবে যথেষ্ট নিৰ্যাতন ভোগ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;jewish&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=K&amp;artid=78 |title=Kamenetz-Podolsk |publisher=JewishEncyclopedia.com |access-date=8 July 2009}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kamianets-Podilskyi, Old Jewish cemetery -01.jpg|thumb|পুৰণি ইহুদী কবৰস্থান]]
[[File:Kamianets-Podilskyi (02).jpg|thumb|ইহুদী ধৰ্মশালা বা চিনেগগ]]

১৮ শতিকাৰ মাজভাগৰ আশে-পাশে, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন তালমুদ পন্থী ইহুদী আৰু ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰ মাজত চলি থকা তীব্ৰ সংঘাতৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে প্ৰসিদ্ধ হৈ পৰিছিল। এই চহৰখন বিশ্বপ ডেম্বোৱস্কিৰ বাসস্থান আছিল, যিয়ে ফ্ৰাঙ্কিষ্টসকলৰপক্ষ লৈছিল আৰু ৰাজহুৱাভাৱে তালমুদ পুৰি পেলাবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। এই নিৰ্দেশ ১৭৫৭ চনত চহৰৰ ৰাজপথত কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;jewish&quot; /&gt;

কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন ধনী যোচেফ योजেল গুঞ্জবাৰ্গৰো বাসস্থান আছিল। ১৯ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধেকত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ বহু ইহুদী লোকে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ, বিশেষকৈ নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে, য’ত তেওঁলোকে কেইবাটাও সমাজ বা সংগঠন গঢ়ি তুলিছিল।&lt;ref name=&quot;jewish&quot; /&gt;

১৯১০ চনৰ ১ জুলাইৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনৰ ৪৮ শতাংশতকৈও অধিক বাসিন্দা ইহুদী আছিল। চহৰখন ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যই ইহুদীসকলৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰি দিয়া পেলে অৱ চেটেলমেণ্ট বা ইহুদী বসতি অঞ্চলৰ ভিতৰত অৱস্থিত আছিল। 

==== কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত হ'ল'কষ্ট ====
নাজী জাৰ্মানী আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ মাজত যুদ্ধৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত সংঘটিত হোৱা প্ৰথম আৰু সৰ্ববৃহৎ হ'ল'কষ্ট বা গণহত্যাৰ অন্যতম ঘটনা ১৯৪১ চনৰ ২৭-২৮ আগষ্টত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত সংঘটিত হৈছিল। অৰ্ডাৰ পুলিচৰ পুলিচ বেটেলিয়ন ৩২০, ফ্ৰীডৰিখ জেকেলনৰ আইনছাটজগ্ৰুপেন, হাংগেৰীৰ সৈন্য আৰু ইউক্ৰেইনীয় সহায়ক আৰক্ষীৰদ্বাৰা এই হত্যাকাণ্ড চলোৱা হৈছিল।&lt;ref name=TSn&gt;{{cite book |title=Bloodlands: Europe Between Hitler and Stalin |author=Timothy Snyder |author-link=Timothy Snyder |publisher=Basic Books |year=2010 |pages=200–204 |isbn=978-0465002399 |url=https://books.google.com/books?id=ks0WBQAAQBAJ&amp;q=Kamianets}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MDav&gt;{{cite journal |title=Kamyanets-Podilskyy |journal= Gladys and David Blank's Genealogy|author=Martin Davis |url=http://www.blankgenealogy.com/histories/Location%20histories/Ukraine/Kamenets%20.pdf |at=pp. 11-14 / 24 in PDF |via=direct download}} ''Also in:'' {{cite web |author=Martin Davis |year=2010 |title=The Nazi Invasion of Kamenets |publisher=JewishGen |url=http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/Kamianets-Podilskyi%20%201939-1945.htm }}&lt;/ref&gt; নাজী জাৰ্মান প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, দুদিনৰ ভিতৰত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ঘেটোৰপৰা মুঠ ২৩,৬০০ জন ইহুদীক হত্যা কৰা হৈছিল, যাৰ ভিতৰত হাংগেৰীৰপৰা বহিষ্কৃত ১৬,০০০ লোকো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref name=RLB&gt;{{cite book |title=The Politics of Genocide |author=Randolph L. Braham |publisher=Wayne State University Press |year=2000 |url=https://books.google.com/books?id=ATpHs6fgr_YC&amp;q=Kamenets+Report |isbn=0814326919 |page=34}}&lt;/ref&gt; হ'ল'কষ্টৰ ইতিহাসবিদসকলে আঙুলিয়াই দিয়াৰ দৰে, এই গণহত্যা কেইমাহমান পিছত ৱানসী সন্মিলনত নাজীসকলে গ্ৰহণ কৰা 'চূড়ান্ত সমাধান' (Final Solution) আঁচনিৰ এক প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায় আছিল। প্ৰত্যক্ষদৰ্শীকলে জনোৱা মতে, হত্যাকাৰীসকলে স্থানীয় ৰাইজৰপৰা নিজৰ এই কৰ্ম লুকুৱাবলৈ কোনো চেষ্টা কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |editor-last1=Gross |editor-first1=S.Y. |editor-last2=Cohen |editor-first2=Yosef |year=1983 |chapter=Chapter 7 - The Holocaust of Jewish Marmaros |title=The Marmaros Book - In Memory of 160 Jewish Communities |location=Tel Aviv |publisher=Beit Marmaros |url=http://www.jewishgen.org/yizkor/maramures/mar093.html }}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==
=== অৱস্থান আৰু চহৰৰ গঠন ===
{{Panorama
| image = File:Краса України-Поділля.Весна.jpg
| height = 200
| width = 800px
| align = centre
| caption = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ পেনোৰামা দৃশ্য: সন্মুখত দুৰ্গ, সোঁফালে পুৰণি চহৰ আৰু পিছফালে নতুন পৰিকল্পিত অংশ (নিউ প্লেন)
}}
কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰখন খমেলনিটস্কি ওব্লাষ্টৰ দক্ষিণ অংশত, পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ ঐতিহাসিক পোডোলিয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। চহৰখন যিটো অঞ্চলত অৱস্থিত সেয়া পোডোলিয়ান উচ্চভূমিৰ এক অংশ, যি টভত্ৰী নামেৰে জনাজাত ইয়াৰ ওখ স্থানসমূহৰ বাবে (পোডিলস্কি টভত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকৃতি উদ্যান চাওক) প্ৰসিদ্ধ আৰু ই এক গিৰিখাত বা কেনিয়ন-সদৃশ ভূ-প্ৰকৃতিৰ সৃষ্টি কৰিছে। 

চহৰখন স্মোট্ৰিচ নদীৰ পাৰত, ড্নিষ্টাৰ নদীৰ সৈতে ইয়াৰ সংগমস্থলৰপৰা ১৮ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।&lt;ref name=ency/&gt; চহৰখনৰ মুঠ মাটি-কালি {{convert|27.84|km2|sqmi|1|sp=us}}।&lt;ref name=&quot;geography&quot;&gt;{{cite web |url=http://kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |title=Geography |access-date=25 October 2007 |work=kp.rel.com.ua |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |archive-date=28 September 2007 |url-status=dead |archivedate=28 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928200313/http://www.kp.rel.com.ua/city/ua/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; অন্যান্য উল্লেখযোগ্য চুবুৰীয়া চহৰসমূহৰ ভিতৰত, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ খমেলনিটস্কিৰপৰা প্ৰায় {{convert|101|km|mi|1}} দূৰত্বত&lt;ref name=&quot;geography&quot; /&gt; আৰু ড্নিষ্টাৰ নদীৰ সিপাৰে দক্ষিণ-পশ্চিম দিশত চুবুৰীয়া চেৰ্নিভট্সি ওব্লাষ্টৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ চেৰ্নিভট্সিৰপৰা {{convert|88|km|mi|1}} দূৰত্বত অৱস্থিত। 

কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি কেইবাটাও অংশৰে গঠিত: স্মোট্ৰিচ নদীৰ একা-বেঁকা ভাঁজৰ মাজত এটা শিলা মালভূমিৰ ওপৰত অৱস্থিত পুৰণি চহৰ, যিটো এটা গভীৰ গিৰিখাতৰদ্বাৰা দুৰ্গ এলেকাৰপৰা পৃথক হৈ আছে; এক নিয়মীয়া পৰিকল্পনা অনুসৰি নিৰ্মিত নতুন অংশ (&quot;নিউ প্লেন&quot;); আৰু পূৰ্বৰ উপনগৰসমূহ যেনে ৰুস্কি ফিলভাৰ্কি আৰু পোলস্কি ফিলভাৰ্কি।&lt;ref name=ency/&gt;

=== জলবায়ু ===
কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি গৰম গ্ৰীষ্মকাল বিশিষ্ট এক আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু অঞ্চলত অৱস্থিত। 

{{Weather box
|location = কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি (১৯৮১–২০১০)
|metric first = Yes
|single line = Yes
|Jan high C = -0.3
|Feb high C = 1.4
|Mar high C = 7.0
|Apr high C = 14.9
|May high C = 21.2
|Jun high C = 23.7
|Jul high C = 25.7
|Aug high C = 25.2
|Sep high C = 19.9
|Oct high C = 13.7
|Nov high C = 6.0
|Dec high C = 0.6
|year high C = 13.3
|Jan mean C = -3.3
|Feb mean C = -2.2
|Mar mean C = 2.4
|Apr mean C = 9.2
|May mean C = 15.1
|Jun mean C = 17.9
|Jul mean C = 19.8
|Aug mean C = 19.0
|Sep mean C = 14.1
|Oct mean C = 8.6
|Nov mean C = 2.7
|Dec mean C = -2.1
|year mean C = 8.4
|Jan low C = -6.4
|Feb low C = -5.5
|Mar low C = -1.7
|Apr low C = 3.9
|May low C = 9.3
|Jun low C = 12.4
|Jul low C = 14.2
|Aug low C = 13.4
|Sep low C = 9.1
|Oct low C = 4.3
|Nov low C = -0.3
|Dec low C = -5.0
|year low C = 4.0
|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 31.2
|Feb precipitation mm = 34.7
|Mar precipitation mm = 30.9 
|Apr precipitation mm = 46.3
|May precipitation mm = 64.3
|Jun precipitation mm = 92.6
|Jul precipitation mm = 96.8
|Aug precipitation mm = 61.1
|Sep precipitation mm = 54.1
|Oct precipitation mm = 38.5
|Nov precipitation mm = 37.9
|Dec precipitation mm = 37.5
|year precipitation mm = 625.9
|unit precipitation days = 1.0 mm
|Jan precipitation days = 7.7
|Feb precipitation days = 7.6
|Mar precipitation days = 7.2
|Apr precipitation days = 7.6
|May precipitation days = 9.2
|Jun precipitation days = 9.8
|Jul precipitation days = 10.3
|Aug precipitation days = 7.5
|Sep precipitation days = 7.5
|Oct precipitation days = 6.6
|Nov precipitation days = 7.0
|Dec precipitation days = 8.1
|year precipitation days = 96.1
|Jan humidity = 85.3
|Feb humidity = 82.9
|Mar humidity = 76.6
|Apr humidity = 68.0
|May humidity = 67.5
|Jun humidity = 72.7
|Jul humidity = 73.5
|Aug humidity = 73.6
|Sep humidity = 77.3
|Oct humidity = 80.7
|Nov humidity = 85.3
|Dec humidity = 86.4
|year humidity = 77.5
|Jan sun = 39.2
|Feb sun = 64.3
|Mar sun = 121.2
|Apr sun = 168.1
|May sun = 241.9
|Jun sun = 237.5
|Jul sun = 241.4
|Aug sun = 234.6
|Sep sun = 162.7
|Oct sun = 103.8
|Nov sun = 48.9
|Dec sun = 62.7
|year sun = 1696.3
|source 1 = বিশ্ব বতৰ বিজ্ঞান সংস্থা&lt;ref name=WMOCLINO&gt;{{cite web
| archive-url = https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls
| archive-date = 17 July 2021
| url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20(2).xls
| title = World Meteorological Organization Climate Normals for 1981–2010
| publisher = World Meteorological Organization
| access-date = 17 July 2021
| archivedate = 17 July 2021
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20210717143555/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1981-2010/RA-VI/Ukraine/12.6.%20WMO_Normals_Excel_Template%20%282%29.xls
| deadurl = yes
}}&lt;/ref&gt;
}}
== জনসংখ্যা ==
{{Historical populations
|align = left
|state = collapsed
|percentages = pagr

|1840|14700
|1862|18900
|1892|36662
|1897|35934
|1912|50500
|1921|26600
|1926|32100
|1939|36400
|1944|11000
|1956|33000
|1959|40300
|1970|57000
|1979|84000
|1989|102200
|1991|105000
|2001|99610
|2009|101667
|2011|103036
|2019|99755
|2022|96896
|source = &lt;ref&gt;{{cite web | url=https://index.minfin.com.ua/ua/reference/people/town/kamenecpodolskiy/ | title=Чисельність населення в місті Кам'янець-Подільський}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ency/&gt;}}

১৬ শতিকাৰ শেষৰফালে চহৰখনত ১০-১২ হাজাৰ লোকে বাস কৰিছিল (তুলনামূলকভাৱে কিয়েভত ১৫ হাজাৰ আৰু লভিভত ১৮ হাজাৰ আছিল)। ওছমানীয় শাসনৰ (১৬৭২-১৬৯৯) পিছত চহৰখনৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১০ গুণ হ্ৰাস পায়: ৭০০টা বাসগৃহৰপৰা জনসংখ্যা কেৱল ১০০ জনলৈ হ্ৰাস পাইছিল। 

১৯২৬ চনত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ ৩২,১০০ জন বাসিন্দা আছিল, যাৰ ভিতৰত ৪৫% ইউক্ৰেনীয়, ৪০% ইহুদী, ৭% ৰাছিয়ান আৰু ৬% পোল আছিল। ১৯৫৬ চনত চহৰখনৰ জনসংখ্যা ৩৩,০০০ জন হয়।&lt;ref name=ency/&gt;

১৯৮৯ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ জনসংখ্যা আছিল ১০২.২ হাজাৰ জন, ১৯৯০ চনত ১০৩ হাজাৰ আৰু ১৯৯১ চনত ১০৫ হাজাৰ আছিল। ২০০১ চনত অনুষ্ঠিত প্ৰথম সৰ্ব-ইউক্ৰেনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি চহৰখনৰ জনসংখ্যা আছিল ৯৯,৬১০ জন।&lt;ref&gt;[https://microdata.worldbank.org/index.php/catalog/2111/variable/F1/V25?name=GEO1_UA All-Ukrainian Population Census 2001 - IPUMS Subset]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনলৈ এই সংখ্যা ৯৬,৮৯৬ জনলৈ হ্ৰাস পায়। 

ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পিছত, ২০২২ চনৰপৰা স্থানচ্যুত হোৱা লোকসকলৰ আগমনৰ বাবে চহৰখনৰ জনসংখ্যা বৃদ্ধি পায় আৰু বিভিন্ন সময়ত ই ৩০-৪০ হাজাৰ লোকলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। ২০২৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ২২ হাজাৰ অভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত ব্যক্তি আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়নভুক্ত হৈছিল আৰু এনে লোকসকলৰ বাবে চহৰখনত বাসস্থান নিৰ্মাণৰ সমস্যাটো এতিয়াও প্ৰাসংগিক হৈ আছে।&lt;ref&gt;[https://redcross.org.ua/en/uncategorized/2024/09/89897/ Hygiene Centres operate in Kamianets-Podilskyi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://suspilne.media/khmelnytskiy/731533-na-hmelniccini-vidkrili-centr-dla-pereselenciv-j-miscevih-aki-poslugi-nadavatimut/ На Хмельниччині відкрили центр для переселенців й місцевих: які послуги надаватимуть]&lt;/ref&gt; চহৰ চৰকাৰে &quot;হ্যান্সেন ভিলেজ&quot;ৰ দৰে বিনিয়োগকাৰীৰ সন্ধান কৰিছে,&lt;ref&gt;[https://www.hum.giving/hansen-village Hansen Village]&lt;/ref&gt; যিসকলে অভ্যন্তৰীণভাৱে স্থানচ্যুত লোকসকলৰ বাবে গৃহ নিৰ্মাণত বা অনা-আৱাসিক ভৱনসমূহৰ পুনৰ্নিৰ্মাণত বিনিয়োগ কৰিবলৈ ইচ্ছুক।&lt;ref&gt;[https://housing-idp.in.ua/project/project-of-completing-major-repairs/ Project of completing major repairs in the city of Kamyanets-Podilskyi]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://housing-idp.in.ua/project/project-of-reconstruction-of-the-non-residential-building/ Project of reconstruction of the non-residential building]&lt;/ref&gt;
=== ভাষা ===
[[File:Map of Ukrainian dialects en.png|thumb|250px|ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহ আৰু ইয়াৰ উপ-উপভাষাসমূহৰ মেপ (২০০৫)।]]
{{legend|#5987FF|উত্তৰীয়া গোট}}{{legend|#FFD326|দক্ষিণ-পূব গোট}}{{legend|#FF4E44|দক্ষিণ-পশ্চিম গোট}}

চহৰখন পোডোলিয়ান উপভাষা প্ৰচলিত ভূ-খণ্ডত অৱস্থিত, যিটো দক্ষিণ-পশ্চিম গোটৰ ভলহিনিয়ান-পোডোলিয়ান উপভাষাসমূহৰ অন্তৰ্গত। ড্নিষ্ট্ৰিয়ান ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাৰ সৈতে মিল থকা পশ্চিম-পোডোলিয়ান উপভাষা আৰু পকোট্টিয়া-বুকোভিনা উপভাষাৰ সৈতে মিল থকা দক্ষিণ-পোডোলিয়ান উপভাষা চহৰখনত সাধাৰণভাৱে প্ৰচলিত।&lt;ref&gt;[https://www.ukrainianlessons.com/ukrainian-dialects/ Ukrainian dialects: history, geography, and examples]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |title=WESTERN UKRAINIAN DIALECTS |access-date=12 February 2024 |archive-date=17 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240417150703/https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |url-status=dead |archivedate=17 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240417150703/https://www.speakua.com/western-ukrainian-dialects/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.ukrainer.net/what-is-the-ukrainian-language/ What is the Ukrainian language?]&lt;/ref&gt;

[[File:Uk когут (півень).png|thumb|250px|কুকুৰা বা ডাকোতাৰ (rooster) বাবে 'কোগুট/কুগুট' (kohut/kuhut) শব্দটোৰ ব্যৱহাৰ সাধাৰণতে সেই অঞ্চলসমূহৰ সৈতে মিলি যায় য’ত পোডোলিয়ান আৰু অন্যান্য দক্ষিণ-পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহ কোৱা হয়]]
[[File:Uk баняк (каструля).png|thumb|250px|পোডোলিয়ান আৰু অন্যান্য দক্ষিণ-পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় উপভাষাসমূহত 'বানিয়াক' (চচপেন) শব্দটোৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত অঞ্চলসমূহ]]

{| class=&quot;wikitable&quot; 

|+কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত ব্যৱহৃত উপভাষাৰ শব্দসমূহ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Подільський говір|url=http://litopys.org.ua/ukrmova/um180.htm|language=uk|access-date=2025-04-14}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Гороф'Янюк |first1=І. В. |title=Подільський говір|url=https://esu.com.ua/article-880454|website=Encyclopedia of modern Ukraine|date=12 December 2023 |language=uk|access-date=2025-04-14}}&lt;/ref&gt;
! পোডোলিয়ান উপভাষা
! মান্য ইউক্ৰেইনীয় ভাষা
! ইংৰাজী অৰ্থ
|-
|най (nay)
|хай, нехай (khay, nekhay)
|&quot;let it be&quot;
|-
|когут/кугут (kohut/kuhut)
|півень (piven')
|rooster
|-
|рішча (rishcha)
|хмиз (khmyz)
|brashwood
|-
|заводять (zavod'at')
|виють (vyyut')
|(they) howl
|-
|шматок (shmatok)
|кусок (kusok)
|piece
|-
|варцаба (vartsaba)
|одвірок (odvirok)
|doorpost
|-
|баняк (banyak)
|каструля (kastrulya)
|sauce pan
|-
|бузьок (buzyok)
|лелека (leleka)
|stork
|-
|кнайпа (knaypa)
|корчма (korchma)
|bar, inn
|-
|писок (pysok)
|рот (rot)
|mouth
|}

কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক &quot;ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ এটলাছ&quot; (Atlas of the Ukrainian Language)-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Атлас української мови: в трьох томах. Т. 2. Волинь, Наддністрянщина, Закарпаття і суміжні землі / АН Української РСР, Ін-т мовознавства ім. О.&amp;nbsp; О.&amp;nbsp; Потебні (К.).&amp;nbsp; — К.: Наукова думка, 1988.&amp;nbsp; — 520 с.&lt;/ref&gt;

২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়ল অনুসৰি মাতৃভাষাৰ ভিত্তিত জনসংখ্যাৰ বিভাজন:&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/ | title=Рідні мови в об'єднаних територіальних громадах України }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;standard&quot;
|-
! ভাষা
! শতাংশ
|-
| ইউক্ৰেইনীয়

| align=&quot;right&quot;| ৯১.২২%
|-
| ৰাছিয়ান

| align=&quot;right&quot;| ৭.০৮%
|-
| পোলিচ

| align=&quot;right&quot;| ০.১%
|-
| য়িদ্দিচ

| align=&quot;right&quot;| ০.০২%
|-
| জাৰ্মান

| align=&quot;right&quot;| ০.০১%
|-
| অন্যান্য/অনিৰ্ধাৰিত

| align=&quot;right&quot;| ১.৫৭%
|}

=== জাতিগত গোষ্ঠীসমূহ ===
২০০১ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ জাতিগত গাঁথনি তলত দিয়া ধৰণে আছিল:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Національний склад міст |url=https://datatowel.in.ua/pop-composition/ethnic-cities |access-date=2024-06-01 |website=Datatowel.in.ua |language=uk}}&lt;/ref&gt;

{{bar box|title=জাতিগত গোষ্ঠীসমূহ (২০০১)|titlebar=#ddd|left1=|right1=percent|bars=
{{bar percent|ইউক্ৰেনীয়|dodgerblue|91.21}}
{{bar percent|ৰাছিয়ান|purple|5.89}}
{{bar percent|পোল|yellow|0.56}}
{{bar percent|বেলাৰুচিয়ান|red|0.27}}
{{bar percent|ইহুদী|black|0.24}}
{{bar percent|আৰ্মেনিয়ান|brown|0.07}}
{{bar percent|মোল্ডাভিয়ান|pink|0.06}}
{{bar percent|টাটাৰ|olive|0.05}}
{{bar percent|অন্যান্য|gray|1.65}}}}

== ধৰ্ম ==
ইউক্ৰেইনৰ আটাইবোৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় গোটৰে চহৰখনত প্ৰতিনিধিত্ব আছে। কামিয়ানেটছৰ বাসিন্দাৰ এটা ডাঙৰ অংশ কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী আৰু বহু লোক অৰ্থডক্সপন্থী।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=КАМ'ЯНЕЦЬ-ПОДІЛЬСЬКА ДІЄЦЕЗІЯ |url=https://www.camenecensis.org/%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D0%B4%D1%96%D1%94%D1%86%D0%B5%D0%B7%D1%96%D1%97/ |access-date=2026-08-19 |archivedate=2022-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220320210857/https://www.camenecensis.org/%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%8F-%D0%B4%D1%96%D1%94%D1%86%D0%B5%D0%B7%D1%96%D1%97/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ইতিহাস জুৰি কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত বিভিন্ন কেথলিক সন্ন্যাসী গোটে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে, যাৰ ভিতৰত ডমিনিকান, ফ্ৰান্সিস্কান, জেচুইট, কেপুচিন, ডিস্কালচড কাৰ্মেলাইটছ, ব্ৰদাৰ্ছ হচপিটেলৰ্ছ অৱ ছেইণ্ট জন অৱ গড আৰু ট্ৰিনিটেৰিয়ান আদি প্ৰধান। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি চহৰখনত পোলিন অৰ্ডাৰ আৰু চছাইটি অৱ ক্ৰাইষ্টৰ কাৰ্যকলাপো সক্ৰিয় হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CHURCH, SPIRITUALITY, NATION:THE UKRAINIAN GREEK-CATHOLIC CHURCH IN THE SOCIAL LIFE OF UKRAINE |url=https://dspace.uzhnu.edu.ua/jspui/bitstream/lib/30833/1/SENSE_Church%2C%20Spirituality%2C%20Nation.pdf |access-date=2026-08-19 |archivedate=2025-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251223001009/https://dspace.uzhnu.edu.ua/jspui/bitstream/lib/30833/1/SENSE_Church,%20Spirituality,%20Nation.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Тринітарський костьол в осінній день.jpg|ট্ৰিনিটি গীৰ্জা
File:P1280268 Трапезна монастиря домініканців.jpg|ডমিনিকান মঠৰ ভোজনশালা
File:Костьол Св.Петра i Павла.jpg|ছেইণ্ট পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা
File:Вул. Татарська, 9 IMG 9122 stitch.jpg|পৱিত্ৰ পাঁচনি পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা
File:Хрестовоздвиженська церква в Кам'янець-Подільський.jpg|পৱিত্ৰ ক্ৰুচৰ উত্থাপন গীৰ্জা
&lt;/gallery&gt;

== অৰ্থনীতি ==
[[File:Kamieniec Podolski national university.JPG|thumb|ইভান ওহিয়েঙ্কো কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়]]

এই চহৰখনত তাহানিৰেপৰাই এক উন্নত উদ্যোগ খণ্ড গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ পৰিসৰ ফলৱাৰ্ক বা সামন্তীয় পামৰপৰা আৰম্ভ কৰি বাৰোনেছ ইভেলিনা জুনিৰ বিয়েৰ প্ৰস্তুতকৰণ কাৰখানালৈকে বিস্তৃত আছিল। ছোভিয়েট আমোলত চহৰখনত ঔদ্যোগিক যন্ত্ৰ-পাতি, টিনবন্দী খাদ্য সামগ্ৰী, জিপচামজাতীয় খনিজ শিল, ধঁপাত আৰু বস্ত্ৰ উৎপাদন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=ency/&gt; আধুনিক যুগত ইয়াত গৃহ নিৰ্মাণ সামগ্ৰী, মেকানিকেল ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু সা-সঁজুলি উৎপাদনৰ উদ্যোগ গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত কাঠ খোদাই (বিশেষকৈ আচ-বাব পত্ৰ), লঘু উদ্যোগ (চিলাই শিল্প, বিশেষকৈ কইনাক পিন্ধোৱা বিয়াৰ সাজ-পোছাক প্ৰস্তুতকৰণ) আৰু খাদ্য (দুগ্ধজাত সামগ্ৰী) উদ্যোগৰ কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠান সক্ৰিয় হৈ আছে। 

২০২৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, চহৰ কৰ্তৃপক্ষই এক ঔদ্যোগিক উদ্যান গঢ়ি তোলাৰ লগতে অৰ্থনৈতিক সহযোগিতা বৃদ্ধিৰ বাবে বিনিয়োগকাৰী আৰু অংশীদাৰ বিচাৰি উলিওৱাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে, যাৰ সবিশেষ চহৰখনৰ অৰ্থনৈতিক মানচিত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[https://emkp.kam-pod.gov.ua/en/golovna-english/ Economic map of Kamyanets-Podilskyi]&lt;/ref&gt;

== বিজ্ঞান আৰু শিক্ষা ==
কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত এখন বিশ্ববিদ্যালয়, এখন কৃষি শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আৰু কেইবাখনো কাৰিকৰী শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ উপৰি চহৰখনত এখন উদ্ভিদ উদ্যানো আছে।&lt;ref name=ency/&gt;

== যাতায়াত ==
[[File:Проєкт нової залізничної ділянки, що поєднає Чернівці з Кам'янець-Подільським через Хотин.svg|thumb|200px|চেৰ্নিভট্সি আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰক সংযোগ কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা এটা নতুন ৰেল পথৰ প্ৰকল্প]]

চহৰখনত এটা বাছ আস্থান আৰু এটা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰেল ষ্টেচন আছে। চহৰখনত কোনো ডাঙৰ বিমানবন্দৰ নাই, কেৱল সৰু বিমানৰ বাবেহে এটা বিমানবন্দৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংযোগ থকা নিকটৱৰ্তী বিমানবন্দৰটো চেৰ্নিভট্সিত আৰু বিদেশৰ ক্ষেত্ৰত চুচেয়াভাত অৱস্থিত। চহৰৰ ভিতৰুৱা আৰু উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ যাত্ৰী পৰিবহণ ব্যৱস্থা মূলতঃ নিৰ্ধাৰিত সময়সূচীৰ পৰিবহণ সেৱাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়। ইয়াৰ উপৰি বৈদ্যুতিক বাহন সহ কেইবাটাও টেক্সি সেৱাও ইয়াত উপলব্ধ। 

হাইৱে H03 (Highway H03) চহৰখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। এক বাইপাছ বা বিকল্প পথ নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনীয়তাৰ বিষয়ে দীৰ্ঘদিন ধৰি আলোচনা চলি আছে, কিয়নো যান-বাহনৰ মূল সোঁতটো চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলৰ মাজেৰে চলাচল কৰে, যাৰ ফলত স্থানীয় বাসিন্দাসকলৰ অসুবিধা হয়। 

২০২১ চনত &quot;ইউক্ৰেইন ৩০: ইনফ্ৰাষ্ট্ৰাকচাৰ&quot; ফ’ৰামত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি - খোটিন - চেৰ্নিভট্সি ৰেল লাইণৰ এটা নতুন শাখা নিৰ্মাণৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল। ২০২৫ চনৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি, এই অংশত কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰপৰা চেৰ্নিভট্সিলৈ সমান্তৰালভাৱে এটা ইউৰো-গজ ৰেল পথ নিৰ্মাণ কৰাৰো প্ৰস্তাৱ আগবঢ়োৱা হৈছে।

== সংস্কৃতি ==
=== প্ৰধান পৰ্যটনস্থলীসমূহ ===
[[File:Kamianets-Podilskyi Old Town street.JPG|thumb|চহৰখনৰ পুৰণি কোৱাৰ্টাৰ বা এলেকাৰ এটা পুৰণি বাট]]
[[File:Повітряна куля 02.jpg|thumb|চহৰখনৰ আকাশত গৰম বতাহৰ বেলুন বা হট এয়াৰ বেলুন]]

চহৰখনত বসবাস কৰা বিভিন্ন জাতি আৰু জনগোষ্ঠীৰ লোকে নিজৰ নিজৰ সংস্কৃতি আৰু স্থাপত্যৰ চানেকি কঢ়িয়াই আনিছিল। ইয়াৰ উদাহৰণস্বৰূপে পলিচ, ৰুথেনিয়ান আৰু আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বজাৰ ক্ষেত্ৰসমূহক (market squares) ল’ব পাৰি।&lt;ref name=&quot;history&quot; /&gt; চহৰখনৰ প্ৰসিদ্ধ পৰ্যটন আকৰ্ষণসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাচীন দুৰ্গটো আৰু চহৰৰ কেন্দ্ৰস্থলত থকা অসংখ্য স্থাপত্যৰ নিদৰ্শন অন্যতম, যাৰ ভিতৰত পৱিত্ৰ পিটাৰ আৰু পল কেথেড্ৰেল, হলী ট্ৰিনিটি গীৰ্জা, পলিচ টাউন হল আৰু কেইবাটাও প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ বা দুৰ্গ অন্তৰ্ভুক্ত। আন আন দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ ভিতৰত ১৪ শতিকাৰ 'ৰুথেনিয়ান গেট', ১৫ শতিকাৰ ছেইণ্ট নিকোলাছ আৰ্মেনিয়ান গীৰ্জা, অৰ্থডক্স পৱিত্ৰ পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জা, ডমিনিকান গীৰ্জা, তথাকথিত 'তুৰ্কী দলং' (১৪ শতিকা) আৰু নৱ-জাগৰণ (Renaissance) তথা বাৰোক (Baroque) স্থাপত্য শৈলীত নিৰ্মিত কেইবাটাও আৱাসিক গৃহ প্ৰধান।&lt;ref name=ency/&gt;

স্মোট্ৰিচ নদীৰ গিৰিখাত বা কেনিয়ন অঞ্চলত চলোৱা গৰম বতাহৰ বেলুন উৰুওৱা কাৰ্যসূচীয়েও পৰ্যটকদেৰ আকৰ্ষিত কৰে। প্ৰতি বছৰে মে’ আৰু অক্টোবৰ মাহত চহৰখনত বেলুন মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Фестиваль повітряних куль 2020 у Камянці-Подільському! . Афіша Хмельницького - moemisto.ua.|url=https://moemisto.ua/km/festival-povitryanih-kul-82329.html|access-date=2020-12-29|website=moemisto.ua|language=uk}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি, মহোৎসৱ চলি নথকা সময়তো যিকোনো ব্যক্তিয়ে বেলুন ভ্ৰমণৰ বাবে বুকিং কৰিব পাৰে। 

১৯৯০-ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা এই চহৰখন পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি উঠিছে। বছৰেকীয়া কছাক ক্ৰীড়া আৰু বিভিন্ন উৎসৱ-মহোৎসৱ, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনৰ মুকলি বেলুন উৰুওৱা প্ৰতিযোগিতা, কাৰ ৰেচিং আৰু বিভিন্ন সংগীত, কলা তথা নাট্য কাৰ্যসূচী অন্তৰ্ভুক্ত, এইবোৰে প্ৰায় ১,৪০,০০০ পৰ্যটকক আকৰ্ষিত কৰে আৰু স্থানীয় অৰ্থনীতিক গতিশীল কৰে। ইউক্ৰেইনৰ এখন প্ৰাদেশিক চহৰ হিচাপে শেহতীয়াকৈ ইয়াত এক ডজনতকৈও অধিক ব্যক্তিগত মালিকানাধীন হোটেল মুকলি কৰা হৈছে, যিটো এক ডাঙৰ সংখ্যা। 

'ৰিপাব্লিকা' মহোৎসৱ হৈছে যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে আয়োজন কৰা এক সংগীত আৰু কলা উৎসৱ, য’ত আধুনিক সংগীত, সাহিত্য আৰু ষ্ট্ৰীট আৰ্ট বা পথ-কলা প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই মহোৎসৱ প্ৰতি বছৰে অনুষ্ঠিত হয়, য’ত শ শ ডেকা কলা প্ৰেমী, সংগীতজ্ঞ আৰু শিল্প অনুৰাগী সমবেত হয়। এই মহোৎসৱসমূহৰ সময়ত সৃষ্টি কৰা দেৱালচিত্ৰৰদ্বাৰা চহৰখনৰ বহুতো অট্টালিকা সজোৱা হৈছে। এই দেৱালচিত্ৰসমূহত ঐতিহাসিক ঘটনাসমূহৰ লগতে আধুনিক ধাৰণাসমূহো চিত্ৰিত কৰা হৈছে। 

== চিত্ৰভঁৰাল ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Kamjaneć-Podilśkyj 7 SMierzwa.jpg|পুৰণি পলিচ টাউন হল
File:Kamianiec Podilsky Stary Zamek DSC 0829 68-104-9007.jpg|'তুৰ্কী দলং' অতিক্ৰমি দুৰ্গটোৰ এক দৃশ্য
File:Міст над Смотричем у Кам'янці.jpg|নভোপ্লানিভস্কি ('নিউ প্লেন') দলং 
File:Kamianets-Podilskyi-Park-Fountain.jpg|পুৰণি চহৰ এলেকাৰ ওচৰৰ এখন উদ্যান
File:Frozen waterfall.jpg|গোট মৰা জলপ্ৰপাত
File:Armenian Bell Tower.jpg|আৰ্মেনিয়ান ঘণ্টা ঘৰ বা বেল টাৱাৰ
File:Будинок культури в КП.jpg|সাংস্কৃতিক ভৱন (House of Culture)
File:Minaret, Saint Peter an Saint Paul Cathedral, Kamianets-Podilskyi.JPG|ঈশ্বৰৰ মাতৃ বা কুমাৰী মেৰীৰ মূৰ্তি
File:Kamieniec Podolski, cerkiew.jpg|অৰ্থডক্স গীৰ্জা
File:Stephen Báthory Gate.JPG|ষ্টিফেন বাথোৰী স্তম্ভ বা টাৱাৰ
File:Арт-об'єкт &quot;Я кохаю Кам'янець-Подільський&quot;.jpg|'মই কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিক ভাল পাওঁ' শীৰ্ষক শিল্পকৰ্ম
File:Будинки по вулиці П'ятницькій.jpg|পিয়াতনিটস্কা পথ
File:Twierdza w Kamiencu Podolskim 2012 005.jpg|দুৰ্গৰ প্ৰাচীৰসমূহ
File:Тріумфальна арка.jpg|বিজয় তোৰণ বা ট্ৰায়াম্ফেল আৰ্চ
File:Kamianets-Podilskyi Castle (Tenchynska Tower).JPG|অজেয় দুৰ্গ
File:Фортеця і міст в весний день.jpg|দুৰ্গ আৰু দলং, ২০২৩
File:68-104-9007 Kamianets-Podilskyi Fortress RB 18 2.jpg|প্ৰত্যুষত দুৰ্গটোৰ এক দৃশ্য
File:Twierdza w Kamiencu Podolskim3.jpg|ঐতিহাসিক দুৰ্গ
File:L.Ukrainky street 52.jpg|লেচিয়া ইউক্ৰাইংকা পথত অৱস্থিত আৱাসিক গৃহ
File:2017 - Кам'янець-Подільський - Фортеця.jpg|পুৰণি চহৰ
File:Картинна галерея, Кам'янець-Подільський.jpg|আৰ্ট গেলেৰী বা চিত্ৰকলা প্ৰদৰ্শনীশালা
File:Здвиженська церква у Карвасарах P1770773.jpg|গীৰ্জা
File:Новопланівський міст в осінній день.jpg|নভোপ্লানিভস্কি দলং আৰু পুৰণি চহৰ
File:Kamyanets-Podilskiy - City of a Dream (2013).webm|কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰ সম্পৰ্কে নিৰ্মিত ২০১৩ চনৰ এখন তথ্যচিত্ৰ বা চলচ্চিত্ৰ
&lt;/gallery&gt;

== সহোদৰ চহৰসমূহ ==
কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি চহৰৰ সৈতে তেনেকুৱা মিত্ৰতা থকা সহোদৰ চহৰসমূহ (Twin towns – sister cities) তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:&lt;ref&gt;{{cite web |title=Міста-партнери Кам'янця-Подільського|url=http://www.kam-pod.gov.ua/nashe-misto/mista-partneri|publisher=Kamianets-Podilskyi|language=uk|access-date=2024-10-12}}&lt;/ref&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
*{{flagicon|USA}} এথেন্স (Athens), আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
*{{flagicon|CAN}} ব্ৰেণ্টফৰ্ড (Brantford), কানাডা
*{{flagicon|TUR}} চিহানবেয়লি (Cihanbeyli), তুৰস্ক
*{{flagicon|SVK}} ডলনি কুবিন (Dolný Kubín), শ্লোভাকিয়া
*{{flagicon|MDA}} এডিনেট (Edineț), মলডোভা
*{{flagicon|GER}} এছলিংগেন আম নেকাৰ (Esslingen am Neckar), জাৰ্মানি
*{{flagicon|SWE}} হাৰ্লজুংগা (Herrljunga), চুইডেন
*{{flagicon|LVA}} লিভানি (Līvāni), লাটভিয়া
*{{flagicon|LTU}} উকমৰ্গে (Ukmergė), লিথুৱানিয়া
*{{flagicon|POL}} গ্লোগো (Głogów), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} গ্লোগো কাউণ্টি (Głogów County), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} গৰ্জিচে (Gorzyce), পোলেণ্ড
*{{flagicon|FRA}} হতমো (Hautmont), ফ্ৰান্স
*{{flagicon|POL}} হ্ৰুবিছৌ (Hrubieszów), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} কালিস্জ (Kalisz), পোলেণ্ড
*{{flagicon|CZE}} কুত্না হ’ৰা (Kutná Hora), চেক প্ৰজাতন্ত্ৰ
*{{flagicon|ESP}} ভালে ডে মেনা (Valle de Mena), স্পেইন
*{{flagicon|ESP}} টেৰুৱেল (Teruel), NL স্পেইন
*{{flagicon|POL}} লুব্লিন (Lublin), পোলেণ্ড
*{{flagicon|SWE}} মাৰিয়েষ্টাড (Mariestad), চুইডেন
*{{flagicon|ITA}} পোণ্টে লামব্ৰ’ (Ponte Lambro), ইটালি
*{{flagicon|POL}} প্ৰ্জেমিস্ল (Przemyśl), পোলেণ্ড
*{{flagicon|MKD}} ৰাড’ভিছ (Radoviš), উত্তৰ মেচিড’নিয়া
*{{flagicon|POL}} ছানোক (Sanok), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} ছানোক কাউণ্টি (Sanok County), পোলেণ্ড
*{{flagicon|ROU}} ৰোমান (Roman), ৰোমানিয়া
*{{flagicon|ROU}} চিৰেট (Siret), ৰোমানিয়া
*{{flagicon|ROU}} জালাউ (Zalău), ৰোমানিয়া
*{{flagicon|POL}} টাৰগোৱেক (Targówek; ৱাৰ্শ্ব’), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} টাৰনোভো পডগোৰ্নে (Tarnowo Podgórne), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} চেন্সট’চ’ভা (Częstochowa), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} ভ্ল’দাভা (Włodawa), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} যাভিয়েৰ্চিয়ে (Zawiercie), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} কলবুছ’ভা (Kolbuszowa), পোলেণ্ড
*{{flagicon|POL}} চেলম (Chełm), পোলেণ্ড&lt;ref&gt;{{cite web |title=Кам'янець-Подільський і Хелм – нові міста-партнери!|url=https://kam-pod.gov.ua/novini/town-news/item/52286-kamianetspodilskyi-i-khelm-novi-mistapartnery|language=uk|access-date=2025-03-17}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}
== উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি ==
[[File:Yukhym Sitsinskyi.jpg|thumb|100px|ইউখিম ছিটছিনস্কি]]
[[File:Mykola Dmytrovych Leontovych.png|thumb|100px|মাইকোла লিঅণ্টোভিচ]]
[[File:Hrushevskyi Mykhailo XX.jpg|thumb|100px|মাইখাইলো হ্ৰুশেভস্কি]]
[[File:Leonid Stein 1969.jpg|thumb|100px|লিওনিড ষ্টেইন]]

* '''মাইখাইলো হ্ৰুশেভস্কি''' (১৮৬৬–১৯৩৪): ইউক্ৰেইনৰ বিশিষ্ট শিক্ষাবিদ, ৰাজনীতিবিদ, বুৰঞ্জীবিদ আৰু ৰাষ্ট্ৰনেতা। তেওঁ ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইউক্ৰেইনৰ জাতীয় জাগৰণৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কাণ্ডাৰী আছিল আৰু ইয়াৰে বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষাদান তথা গৱেষণাৰ কাম কৰিছিল। 
* '''মাইকোলা লিঅণ্টোভিচ''' (১৮৭৭–১৯২১): ইউক্ৰেইনীয় সুৰকাৰ আৰু সংগীতজ্ঞ। তেওঁ চহৰখনৰ থিয়লজিকেল ছেমিনাৰীৰপৰা শিক্ষা সমাপ্ত কৰিছিল। 
* '''ইলাৰিয়ন ওহিয়েঙ্কো''' (১৮৮২–১৯৭২): ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স ধৰ্মগুৰু, ভাষাবিদ আৰু সংস্কৃতিৰ বুৰঞ্জীবিদ। তেওঁ ইউক্ৰেইন গণ প্ৰজাতন্ত্ৰৰ শিক্ষা মন্ত্ৰী হোৱাৰ লগতে কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি ৰাষ্ট্ৰীয় ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰথম ৰেক্টৰ আছিল। 
* '''লিওনিড ষ্টেইন''' (১৯৩৪–১৯৭৩): ছোভিয়েট দবা গ্ৰাণ্ডমাষ্টাৰ, তেওঁৰ জন্ম এই চহৰতে হৈছিল। 
* '''মাইখাইলো ড্ৰাপাটী''' (জন্ম ১৯৮২): ইউক্ৰেইনৰ সামৰিক বিষয়া, যিয়ে বৰ্তমান ইউক্ৰেইনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ কমাণ্ডাৰ-ইন-চিফ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। 
* '''মিখাইল আলপেৰিন''' (১৯৫৬–২০১৮): ইহুদী মূলৰ ইউক্ৰেইনীয় জাজ পিয়ানোবাদক। 
* '''মাৰিয়া বাৰ্লিন্সকা''' (জন্ম ১৯৮৮): ইহুদী মূলৰ ইউক্ৰেইনীয় সামৰিক স্বেচ্ছাসেৱক আৰু মহিলাৰ অধিকাৰ কৰ্মী। 
* '''আন্দ্ৰে বণ্ডাৰেঙ্কো''' (জন্ম ১৯৮৭): ইউক্ৰেইনৰ অপেৰা গায়ক (বেৰিট’ন)। 
* '''ভলোডিমিৰ ছিচিনস্কি''' (১৮৯৪–১৯৬২): ইউক্ৰেইনীয় প্ৰব্ৰজিত স্থপতি, গ্ৰাফিক শিল্পী আৰু শিল্পকলাৰ বুৰঞ্জীবিদ। 
* '''ইউখিম ছিটছিনস্কি''' (১৮৫৯–১৯৩৭): পোডোলিয়া অঞ্চলৰ ইউক্ৰেইনীয় বুৰঞ্জীবিদ, পুৰাতত্ত্ববিদ আৰু অৰ্থডক্স পুৰোহিত, যিয়ে ইয়াত দীৰ্ঘদিন ধৰি কাম কৰিছিল। 
* '''উষ্টিম কাৰ্মেলিউক''' (১৭Detail৮৭–১৮৩৫): ছাৰ্বজনীনভাৱে ইউক্ৰেইনৰ লোকনায়ক হিচাপে পৰিগণিত হোৱা এজন কৃষক বিদ্ৰোহী নেতা। তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত জোৰকৈ নিযুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু তেওঁ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ দুৰ্গৰপৰা তিনিবাৰকৈ পলাই সাৰিছিল। 
* '''ভ্লাদিস্লাভ ভানাট''' (জন্ম ২০০২): এফ চি ডায়নামো কিয়েভ ক্লাবৰ হৈ খেলা ইউক্ৰেইনৰ বৃত্তিদাৰী ফুটবলাৰ। 
* '''জন পল দ্বিতীয়''' (১৯২০–২০০৫): কেথলিক ধৰ্মগুৰু (পোপ), যাৰ নামত চহৰখনৰ এটা উপপথ উৎসৰ্গা কৰা হৈছে। 
* '''যেনি ডে উইটে''' (১৭০৯–১৭৮৫): পলিচ স্থপতি আৰু কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি দুৰ্গৰ সামৰিক কমাণ্ডাৰ। 
* '''জীনাঈদা ভিক্টৰঝেভস্কা''' (১৯০৫–১৯৮৫): ইউক্ৰেইনীয় তথা ছোভিয়েট কালৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ চিত্ৰশিল্পী, যাৰ জন্ম কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Zahaietska |first1=O. V. |title=Вікторжевська Зінаїда Власівна |trans-title=Viktorzhevska Zinaida Vlasivna |url=https://esu.com.ua/article-34509 |website=Encyclopedia of Modern Ukraine |publisher=National Academy of Sciences of Ukraine |language=uk |date=2005}}&lt;/ref&gt;
* '''চেমুৱেল স্পিলবাৰ্গ''': বিশ্ববিখ্যাত हॉलीवुड পৰিচালক ষ্টিভেন স্পিলবাৰ্গৰ ককাক (পিতৃৰফালৰ), যাৰ পুৰণি ভেটি এই অঞ্চলতে আছিল। 
* '''লেইব কভিটকো''' (১৮৯০–১৯৫২): য়িদ্দিচ ভাষাৰ শিশু সাহিত্যিক আৰু কবি। 

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ== 
*{{cite web|url=http://kam-pod.info/|title=Kamianets-Podilskyi information site|access-date=26 October 2013|work=kam-pod.info|archive-date=22 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722033017/http://kam-pod.info/|url-status=dead|archivedate=22 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100722033017/http://kam-pod.info/|deadurl=yes}}
* [http://www.kam-pod.gov.ua Official website]
* &quot;The old fortress on the Smotrich River,&quot; in ''[[Dzerkalo Tyzhnia]]'' (Mirror Weekly), 28 June – 5 July 2002, [https://dt.ua/SOCIUM/stara_fortetsya_na_smotrichi.html available online]

=== Jewish community ===
* [http://jewua.org/kamenets_podolski/ History of Jewish Community in Kamenets-Podolski]
* [http://www.yadvashem.org/untoldstories/database/index.asp?cid=278 The murder of the Jews of Kamianets-Podilskyi] during [[World War II]], at [[Yad Vashem]] website.
* [http://kehilalinks.jewishgen.org/Kamyanets-Podilskyy/ The Lost Jewish Community of Kamenets-Podolsk]
* [https://yahadmap.org/#village/kamyanets-podilskyi-khmelnytskyi-ukraine.107 Information about the execution of Jewish people in Kamyanets-Podilsky during World War II] from [[Yahad-In Unum]]

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]]</text>
      <sha1>n2l5sb1vm43lqdlggvce8j9r1wykmo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডাইটিনেটছ উদ্যান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139086</id>
    <revision>
      <id>634338</id>
      <parentid>633512</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T10:12:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21405" sha1="spi6umkdx0iqhvar6zl7lif76ci4v2v" xml:space="preserve">{{Infobox park
| name = ডাইটিনেটছ উদ্যান
| native_name = 
| image = Чернігів Осінній Вал Дитинець літописного міста фото 01.jpg
| image_size = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = &lt;!-- or | map_image = --&gt;
| map_size = 
| type = 
| location = ১ প্ৰিঅব্ৰাঝেনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট, [[ইউক্ৰেইন]], ১৪০০০
| nearest_city = 
| coordinates = {{coord|51|29|13|N|31|18|19|E|region:UA_type:landmark}}
| area = 
| created = {{start date and age|1662}}
| operator = 
| visitation_num = 
| status = গোটেই বছৰ খোলা থাকে
| designation = 
| embedded = {{Infobox historic site
 |embed = yes
 |designation1 = UKRAINE NATIONAL
 |designation1_offname = {{Lang|uk|Дитинець літописного міста Чернігова}} (''চেৰ্নিহিভৰ কিংবদন্তিময় নগৰৰ ডাইটিনেটছ'')
 |designation1_type = প্ৰত্নতত্ত্ব
 |designation1_number = 250001-Н
}}
| open =
}}

'''ডাইটিনেটছ উদ্যান''' {{en|Dytynets Park}} [[ইউক্ৰেইন]]ৰ [[চেৰ্নিহিভ]] চহৰত অৱস্থিত এখন উদ্যান। ই কিয়েভান ৰুছ যুগৰ চহৰখনৰ দুৰ্গযুক্ত অঞ্চল ডাইটিনেটছৰ স্থানত অৱস্থিত। ই ডেছনা নদীৰ পাৰত থকা এটা টিলাত অৱস্থিত। উদ্যানখনত বহুতো গীৰ্জা আৰু এটা প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dytynets Park |url=https://ukrainetrek.com/chernihiv-city |website=www.ukrainetrek.com |accessdate=4 November 2020}}&lt;/ref&gt; দৰ্শনস্থলীত সপ্তদশ শতিকাৰ ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত ১২টা দুৰ্গৰ বৰটোপ আছে। এই বৰটোপসমূহ চহৰখনৰ অন্যতম পৰিচয়চিহ্ন। ডাইটিনেটছ উদ্যানত কেইবাখনো ৰেস্তোৰাঁও আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=ЧЕРНІГІВСЬКИЙ ДИТИНЕЦЬ (ВАЛ) |url=https://oldchernihiv.com/chernigivskiy-ditinets-val/ |website=www.oldchernihiv.com |accessdate=4 November 2020}}&lt;/ref&gt;

উদ্যানখনৰ বিপৰীত ফালে অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত কেথেৰিন গীৰ্জা অৱস্থিত। পিঁয়াজৰ আকৃতিৰ সোণালী গম্বুজযুক্ত এই গীৰ্জাটো ইউক্ৰেইনীয় বাৰোক স্থাপত্যশৈলীৰ অন্যতম উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Best Things to See and Do in Chernihiv |url=https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |website=www.theculturetrip.com |accessdate=4 November 2020 |archivedate=11 November 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111153410/https://theculturetrip.com/europe/ukraine/articles/the-best-things-to-see-and-do-in-chernihiv/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

অষ্টম শতিকাত ইয়াত এটা অধিক পুৰণি বসতিৰ স্থানত প্ৰথম প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে চেৰ্নিহিভ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰলৈ পৰিণত হৈছিল। ৯০৭ চনত ৰচিত ''টেল অৱ বাইগন য়েৰ''ত চহৰখনৰ উল্লেখ পোৱা যায়। অলেগ আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ চুক্তিত ইয়াক কিয়েভৰ পিছত দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল। 

ডাইটিনেটছে ভূমিৰ আগফালৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অংশৰ প্ৰায় ১১ হেক্টৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰিছিল। ইয়াক কাঠৰ দেৱালযুক্ত মাটিৰ বান্ধ আৰু গভীৰ পৰিখাৰে আগুৰি ৰখা হৈছিল। ইয়াত তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল—ভোডিয়ানা, কিয়েভস্কা আৰু পোহৰিলা দুৱাৰ। ডাইটিনেটছত ৰাজপ্ৰাসাদ, ধনী অভিজাতসকলৰ বৃহৎ বাসগৃহ আৰু চহৰখনৰ মুখ্য গীৰ্জাসমূহ আছিল। ডাইটিনেটছত বৃহৎ পৰিমাণে শিলৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল বুলি আজিও সংৰক্ষিত [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল]] আৰু [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ|বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল]]ৰ উপৰি পুৰাতাত্ত্বিক অৱশেষে প্ৰমাণ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত দশম শতিকাৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ অৱশেষো আছে, য'ত দুটা শিলৰ দুমহলীয়া বা তিনিমহলীয়া স্তম্ভযুক্ত গৃহ আছিল। দ্বাদশ শতিকাৰ বিচপৰ চৌহদত শিলৰ দেৱাল আৰু প্ৰৱেশদ্বাৰৰ গীৰ্জা আছিল। পৌত্তলিক আৰু দশম শতিকাৰ পিছত খ্ৰীষ্টান ধৰ্মগুৰুসকলে চহৰখনত যথেষ্ট প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল। সম্ভৱতঃ ডাইটিনেটছৰ ভিতৰতে এটা পৌত্তলিক মন্দিৰ আছিল। সপ্তদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইয়াত দুটা ৰূপৰ মূৰ্তি উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ডাইটিনেটছৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমে অকলনি গ্ৰেড অৱস্থিত আছিল। ই চেৰ্নিহিভৰ আটাইতকৈ জনবহুল কাৰিকৰী আৰু বাণিজ্যিক অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ আকাৰ কিয়েভৰ ইয়াৰোছ্লাভ চহৰৰ প্ৰায় সমান আছিল। লিষ্টভিৰ যুদ্ধৰ পিছত ইয়াক শক্তিশালী দেৱালেৰে আগুৰি ধৰা হৈছিল আৰু চেৰ্নিহিভ এখন বিশাল ৰাজধানীৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ডাইটিনেটছৰ তলত নদীৰফালে চেৰ্নিহিভৰ এটা বিস্তৃত নিম্নভূমি অঞ্চল আছিল। ইয়াৰ এটা অংশ, সম্ভৱতঃ পুৰণি ঘাটৰ অঞ্চলটো, কাঠৰ গঠনেৰে নিৰ্মিত বান্ধেৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। ডেছনা আৰু ষ্ট্ৰিজেনৰ টেৰেচৰ কাষসমূহ যথেষ্ট ঘনভাৱে বসতিপূৰ্ণ আছিল। 

দ্বাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছৰ অঞ্চল যথেষ্ট বৃদ্ধি পাই প্ৰায় ১৬ হেক্টৰ হৈছিল। ট্ৰেন্সফিগাৰেচন গীৰ্জাঘৰৰপৰা ৭০ মিটাৰ পূবত থকা পুৰণি পৰিখাটো পুতি পেলোৱা হৈছিল আৰু ডাইটিনেটছ পূব দিশলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল। একে সময়তে অকলনি গ্ৰাডৰ সীমাও পূবলৈ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু ইয়াৰ অঞ্চল ৪০ হেক্টৰলৈ বৃদ্ধি পাইছিল। পশ্চিম দিশত ডাইটিনেটছৰ সৈতে ট্ৰেটিয়াক সংলগ্ন আছিল। ই আছিল অকলনি গ্ৰাডৰ ২০ হেক্টৰ অঞ্চলজোৰা এটা স্বতন্ত্ৰ দুৰ্গযুক্ত অংশ। অকলনি দুৰ্গৰ উত্তৰ আৰু পশ্চিমত এখন বিশাল পিসগোৰোডৰ আছিল। ইয়াক কাঠৰ বেৰা, মাটিৰ বান্ধ আৰু পৰিখাৰে সুৰক্ষিত কৰা হৈছিল। 

১২৩৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত খান মেংগুৰ সৈন্যই চহৰখন জ্বলাই দিছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত লিথুৱানিয়াৰ মহান ৰাজকুমাৰ ভিটাউটাছে চহৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা শক্তিশালী কৰিছিল। ১৪৮২ আৰু ১৪৯৭ চনত ক্ৰিমিয়ান খানাতেৰ আক্ৰমণত চহৰখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। 

১৫০০ চনত ছেৱেৰিয়াৰ ভূমিৰ সৈতে চেৰ্নিহিভ মস্কোৰ মহান ৰাজধানীৰ অধীনলৈ যায়। ষোড়শ শতিকাত চহৰখন বাৰে বাৰে লিথুৱানিয়া-পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল যদিও সকলো আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰা হৈছিল। পুৰণি প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ জীৰ্ণ হৈ পৰাত ১৫৩১ চনত ভাছিলি তৃতীয়ৰ নিৰ্দেশত ডেছনাৰ দিশলৈ ওলাই থকা ভূমিৰ আগভাগত নতুন কাঠৰ ক্ৰেমলিন নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ কৰা হয়। ইয়াত পাঁচটা ওখ মিনাৰ, এটা গভীৰ পৰিখা আৰু ষ্ট্ৰিজেন নদীলৈ যোৱা এটা ভূ-গৰ্ভস্থ পথ আছিল। দুৰ্গখনত ২৭টা কামান আছিল আৰু ইয়াৰ সৈন্যসংখ্যা প্ৰায় ১,০০০ জন আছিল। তিনি বছৰৰ পাছত দুৰ্গখনে লিথুৱানিয়াৰ অৱৰোধ সফলভাৱে প্ৰতিহত কৰে। লিভোনিয়ান যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা কেইবাটাও অৱৰোধৰ পিছত ক্ষতিগ্ৰস্ত চেৰ্নিহিভ ডাইটিনেটছক ১৫৮৪–১৫৯২ চনত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু শক্তিশালী কৰা হয়। উত্তৰৰ পোহোৰিলা পথটো মুখ্য পথত পৰিণত হয়। এই পথৰ কাষে কাষে প্ৰশাসনিক গৃহ, বেৰেক আৰু এটা গোলাবাৰুদ চোতাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। 

‘অশান্তিৰ সময়’ত ১৬১১ চনত চেৰ্নিহিভে পোলেণ্ডৰ আক্ৰমণৰ ফলত ব্যাপক ধ্বংসৰ সন্মুখীন হয়। কিয়েভৰ উপ-সমিতিৰ ছামুৱেল আৰ্মাইনাৰ নেতৃত্বত অহা সৈন্যদলে কৌশলেৰে চহৰখনত প্ৰৱেশ কৰি সম্পূৰ্ণৰূপে জ্বলাই দিয়ে। 

খমেলনিটস্কি বিদ্ৰোহ আৰু ৰুছ-পোলেণ্ড যুদ্ধৰ পিছত চেৰ্নিহিভ দুৰ্গখন একে সময়তে দুৰ্গৰ গুৰুত্ব বজাই ৰাখি চেৰ্নিহিভ ৰেজিমেণ্টৰ প্ৰশাসনিক আৰু ৰাজনৈতিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। সপ্তদশ শতিকাত ইয়াত কৰ্ণেল ইয়াকভ লিজোগুবৰ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। 

অষ্টাদশ শতিকাত ডাইটিনেটছত নতুন নতুন গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গঠনটোৰ মুখ্য অংশ আছিল ঘণ্টাঘৰযুক্ত চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম। ১৭৯৯ চনত দুৰ্গখন বিলুপ্ত কৰা হয়। চেৰ্নিহিভৰ নতুন নগৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দুৰ্গৰ মাটিৰ বান্ধসমূহ আংশিকভাৱে খান্দি পেলোৱা হয়। ইয়াৰ ঠাইত এটা পথৰ কাষৰ উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৮৪৫ চনৰ পিছত ডাইটিনেটছ আৰু চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ স্থানত ভাল নামেৰে এখন উদ্যান স্থাপন কৰা হয়। ইয়াত দুটা চতুৰ্ভুজ সৃষ্টি কৰা হৈছিল—জিমনেছিয়াম আৰু কেথেড্ৰেল। 

১৯৬৪ চনৰপৰা উদ্যানখনৰ আধুনিক নাম এম. কটচিউবিনস্কিৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা কেন্দ্ৰীয় সংস্কৃতি আৰু বিনোদন উদ্যান হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হয়। ইয়াৰ অঞ্চলত থকা স্মৃতিসৌধসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় চেৰ্নিহিভ প্ৰাচীন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ অংশ হৈ পৰে। উদ্যানখনৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ হৈছে চেৰ্নিহিভ দুৰ্গৰ দুৰ্গসমূহৰপৰা অনা কামানসমূহ। কিংবদন্তি অনুসৰি এই কামানসমূহ পিটাৰ প্ৰথমে চহৰখনক দান কৰিছিল। মুঠতে ইয়াত ১২টা বৰটোপ আছে।

== স্মৃতিসৌধ ==

* [[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] হৈছে [[চেৰ্নিহিভ]]ৰ প্ৰথম ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা আৰু কিয়েভান ৰুছৰ অন্যতম প্ৰথম গীৰ্জা। 
* [[বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]] — চেৰ্নিহিভৰ ৰাজকুমাৰ ডেভিড স্ব্যাতোস্লাভোভিচৰ শাসনকালত নিৰ্মিত ইটাৰে গঢ়া গীৰ্জা। 
* মাজেপাৰ ঘৰ বা [[লিজোহুবৰ ঘৰ]] পিছলৈ ৰেজিমেণ্টৰ কাৰ্যালয়ৰ ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। 
* [[চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম]] হৈছে ইউক্ৰেইনৰ বাওঁপাৰৰ প্ৰথম উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠান। 
* চেৰ্নিহিভ পুৰুষ জিমনেছিয়ামৰ গৃহ ১৮০৪ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই চেৰ্নিহিভ চহৰৰ অন্যতম প্ৰথম শিক্ষানুষ্ঠান আছিল। 
* চেৰ্নিহিভ মহিলা জিমনেছিয়ামৰ গৃহটো বৰ্তমান চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chernihiv Regional Art Museum |url=https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |accessdate=13 July 2020 |archivedate=15 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221015152747/https://www.inspirock.com/ukraine/chernihiv/chernihiv-regional-art-museum-a1124093333 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Chernihiv Regional Art Museum|url=http://www.halahan-art.com/|accessdate=13 July 2020|archive-date=15 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|url-status=dead|archivedate=15 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200715052804/http://www.halahan-art.com/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
* ঢালাই লোহাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গৰ বৰটোপ — মুঠ ১২টা, অষ্টাদশ শতিকাত নিৰ্মিত। 
* আৰ্চবিচপৰ গৃহটো চহৰখনত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত প্ৰথম গৃহ। বৰ্তমান ইয়াত আঞ্চলিক ৰাজ্যিক অভিলেখাগাৰ আছে। 
* তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ স্মৃতিসৌধ। 
* ইভান মাজেপাৰ স্মৃতিসৌধ — চহৰখনত ইভান মাজেপাৰ নামত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম স্মৃতিসৌধ। ২০০৯ চনৰ আগষ্ট মাহত ভাস্কৰ্যশিল্পী গেনাডি জেৰশ্বভে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;[http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html У Чернігові відкрили перший в Україні пам'ятник Мазепі] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707042130/http://www.newsru.ua/ukraine/22aug2009/pamatnik.html |date=7 липень 2015 }} // повідомл. за 22 August 2009 року на [http://www.newsru.ua/ ''www.newsru.ua'' («Новини України і світу»)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161209114407/http://www.newsru.ua/ |date=9 грудень 2016 }}&lt;/ref&gt;
* &quot;ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিয়া লোকসকলৰ প্ৰতি&quot; স্মৃতিফলকটো ১৯৯২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত স্থাপন কৰা হৈছিল।

== চিত্ৰসম্ভাৰ ==

&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Church of Borisa&amp;Gliba.jpg| বৰিছ আৰু গ্লেব কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ
File:House of Arxiepiskop 2.jpg|আৰ্কবিচপৰ বাসগৃহ
File:Collegium in Chernigiv XVIII c.jpg|চেৰ্নিহিভ কলেজিয়াম
File:House Mazepa Ioan in Chernihiv.jpg|লিজোগুবৰ ঘৰ
File:Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|[[ট্ৰেন্সফিগাৰেচন কেথেড্ৰেল, চেৰ্নিহিভ]]
File:Пушки на Валу (Чернигов).jpg|অষ্টাদশ শতিকাৰ দুৰ্গৰ বৰটোপ, কেথেৰিন গীৰ্জা
File:The building of gymnasium for boys (Chernigov)..jpg|চেৰ্নিহিভ আঞ্চলিক কলা সংগ্ৰহালয়
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]]</text>
      <sha1>spi6umkdx0iqhvar6zl7lif76ci4v2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইলিয়া গীৰ্জা, চেৰ্নিহিভ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139107</id>
    <revision>
      <id>634300</id>
      <parentid>634001</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T23:12:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18502" sha1="5emaf8t4jrtnvrz67ksv10ufgjz44lf" xml:space="preserve">{{Infobox church
| name = ইলিয়া গীৰ্জা
| full_name =
| other_name = ইলিনস্কা গীৰ্জা
| native_name = Іллінська церква
| native_name_lang = [[ইউক্ৰেইনীয় ভাষা|ইউক্ৰেইনীয়]]
| image = File:Іллінська церква та дзвінниця.jpg
| image_upright = 1.3
| imagelink =
| alt =
| caption = [[চেৰ্নিহিভ]]ত থকা ইলিয়া গীৰ্জা
| pushpin_map =
| pushpin_alt =
| pushpin_map_size =
| pushpin_relief =
| pushpin_caption =
| coordinates = {{coord|51|28|40|N|31|17|03|E|display=it|type:landmark}}
| osgraw = &lt;!-- TEXT --&gt;
| location = ইলিনস্কা পথ, [[চেৰ্নিহিভ]], চেৰ্নিহিভ অঞ্চল, ১৪০৩০
| country = [[ইউক্ৰেইন]]
| denomination = পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা
| previous_denomination =
| churchmanship =
| website =
| former_name =
| founded = &lt;!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --&gt;
| founder =
| dedication =
| dedicated =
| consecrated =
| events =
| status = উপাসনাগৃহ
| functional_status = সক্ৰিয়,সংগ্ৰহালয়
| heritage_designation =
| designated =
| architect =
| architectural_type =মন্দিৰ
| style = কিয়েভান ৰুছ স্থাপত্য (মূল),&lt;br /&gt; ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক (পুনৰ্নিৰ্মিত)
| years_built = ৭
| groundbreaking = ১৮২০ (পুনৰুদ্ধাৰ)
| completed = ১২শ শতিকা
| construction_cost =
| closed =
| demolished =
| capacity =
| length = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| width = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| height = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| materials =
| parish =
| deanery =
| archdeaconry =
| archdiocese =
| metropolis =
| diocese = [[চেৰ্নিহিভ]]
| province =
| district =
| division =
| archbishop =
| bishop =
| dean =
| succentor =
| rector =
| vice-rector =
| vicar =
| priest =
| pastor =
| abbot =
| elder =
| embedded = {{Infobox historic site
|embed = yes
|designation1 = UKRAINE NATIONAL
|designation1_offname = {{Lang|uk|Іллінська церква Троїцько-Іллінського монастиря}} (''ইলিয়া–ত্ৰিত্ব মঠৰ ইলিয়া গীৰ্জা'')
|designation1_type = স্থাপত্য
|designation1_number = 250053/1
}}
}}

'''ইলিয়া গীৰ্জা''', বা '''ইলিনস্কা গীৰ্জা''' ({{Lang-en|St. Elijah Church, Chernihiv}}), পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এখন গীৰ্জা। ই [[ত্ৰিত্ব মঠ, চেৰ্নিহিভ|ত্ৰিত্ব মঠ]]ৰ অংশ আৰু [[চেৰ্নিহিভ]], [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত। গীৰ্জাখন [[বলডীনি হ’ৰী]]ৰ ঢালত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |website=risu.ua |access-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://chernihivregion.travel/places/illinska-cerkva |language=uk |website=chernihivregion.travel |access-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Загальна інформація про Іллінська церква (Чернігів) |language=uk |url=https://travels.in.ua/uk-UA/object/5744/illinska-tserkva |website=travels.in.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква (чернігівська школа) Перша пол. ХІІ ст. |language=uk |url=https://parafia.org.ua/UCA/usi/davnoruski-hramy/chernihivska-obl/row1/illinska-tserkva-chernihivska-shkola/|website=parafia.org.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква |url=https://restplace.com.ua/uk/religion/illinska-cerkva |language=uk |website=restplace.com.ua |date=5 February 2013 |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква - вул. Іллінська (Успенського), 33 |language=uk |url=https://maps.visicom.ua/c/31.28426,51.47778,17/f/ADR3KJXJK1NAR7TZKS?lang=uk |website=visicom.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

গীৰ্জাখন ১২শ শতিকাত [[ছেইণ্ট এন্থনীৰ গুহা]]ৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। যদিও বুৰঞ্জীমূলক লিখনিত গীৰ্জাখন নিৰ্মাণৰ সময়ৰ উল্লেখ পোৱা নাযায়। গীৰ্জাখন আৰু গুহাসমূহে মিলি ইলিয়া মঠৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Trinity-Elias Monastery |url=http://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025 |archivedate=4 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604025141/https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква Чернігова – унікальна пам'ятка домонгольської доби давньої Русі |language=uk |url=https://risu.ua/illinska-cerkva-chernigova-unikalna-pam-yatka-domongolskoji-dobi-davnoji-rusi_n21823 |website=risu.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;

প্ৰথমতে গীৰ্জাখন শৰণ প্ৰদানৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ডনিপাৰ অঞ্চলৰ স্থাপত্যত ই এক বিৰল ধৰণৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰ তিনিটা অংশ আছিল। ই আছিল একমণ্ডপীয়া আৰু আকাৰত সৰু। ইয়াত এটা আয়তাকাৰ মূল উপাসনাস্থল আৰু এটা অৰ্ধবৃত্তাকাৰ বেদী অংশ আছিল। পশ্চিমফালে মূল অংশৰ সৈতে এটা সৰু প্ৰৱেশকক্ষ সংলগ্ন আছিল। এই গঠনটোৱে ১৩শৰপৰা ১৮শ শতিকালৈ ইউক্ৰেইনৰ ইটাৰ স্থাপত্যত তিনিভাগীয়া গীৰ্জাৰ ধৰণৰ বিকাশত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। 

১৩শ শতিকাৰ কিয়েভান ৰুছৰ মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত ইলিয়া গীৰ্জাখন যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৬শ শতিকাতহে ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয়। গীৰ্জাৰ দেৱালৰ ওপৰত এটা কৰ্ণিচ নিৰ্মাণ কৰা হয়। বেদী অংশ আৰু নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰত সৰু গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। গীৰ্জাখন তিনিমণ্ডপীয়া ৰূপ লাভ কৰে। লগতে গীৰ্জাৰ দক্ষিণফালে বেদী অংশৰ সৈতে এটা ভঁৰাল সংযোজন কৰা হয়। 

১২৩৯ চনৰ পিছত গুহা মঠটো অৱনতিৰ সন্মুখীন হয়। ১৭শ শতিকাৰ মাজভাগত চেৰ্নিহিভ অঞ্চল পোলিছ শাসনৰপৰা মুক্ত হোৱাৰ পিছতহে মঠটো পুনৰ সক্ৰিয় হয়। ইলিয়া গীৰ্জাখন ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। তাৰ পিছৰেপৰা মঠটোক ইলিনস্কি মঠ বুলি কোৱা হয়। একে সময়তে ইলিনস্কা ঈশ্বৰৰ মাতৃৰ প্ৰতিমূৰ্তিখন অলৌকিকতাৰ বাবে বিখ্যাত হৈ পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://chernex.org.ua/ua/places/place_11.html |website=chernex.org.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Антонієві Печери Та Іллінська Церква у Чернігові |language=uk |url=https://oldchernihiv.com/illinska-tserkva/ |website=oldchernihiv.com |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;

ইলিয়া গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ ৰূপ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফল। বিশেষকৈ ১৬৪৯ চনত চেৰ্নিহিভৰ কৰ্ণেল এছ. পোদোবাইলৰ ধনেৰে প্ৰৱেশকক্ষটো ভাঙি তাৰ ঠাইত এটা বৃহৎ বহুভুজীয়া অংশ নিৰ্মাণ কৰা হয়। নাৰীসকলৰ প্ৰাৰ্থনা কক্ষটোও সম্প্ৰসাৰিত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত গীৰ্জাখনে তিনিটা খণ্ড আৰু কেইবাটাও স্তৰযুক্ত শীৰ্ষভাগ লাভ কৰে। পুৰণি প্ৰাৰ্থনা কক্ষৰ ওপৰৰ গম্বুজটো আঁতৰাই সম্প্ৰসাৰিত অংশৰ ওপৰত নতুন গম্বুজ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ ফলত স্মাৰকটোৱে ইউক্ৰেইনীয় বেৰোক স্থাপত্যৰ বৈশিষ্ট্য লাভ কৰে। 

১৯০৮–১৯১০ চনত ইলিয়া গীৰ্জাৰ উত্তৰ-পশ্চিমফালে এটা তিনিস্তৰীয়া ঘণ্টা মিনাৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াৰ গঠন অষ্টভুজীয় ওপৰৰ অংশ আৰু চতুৰ্ভুজীয় তলৰ অংশৰে গঠিত। তলৰ দুটা স্তৰ শিলাৰে নিৰ্মিত আৰু ওপৰৰ স্তৰ কাঠেৰে নিৰ্মিত। ঘণ্টা মিনাৰৰ ওপৰত বেৰক শৈলীৰ দুটা স্তৰযুক্ত গম্বুজ আছে। ১৯৬৭ চনৰপৰা ইলিয়া গীৰ্জা ৰাষ্ট্ৰীয় স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক সংৰক্ষিত অঞ্চল [[প্ৰাচীন চেৰ্নিহিভ]]ৰ অংশ আৰু ইয়াত এটা সংগ্ৰহালয় আছে। 

১৯৬৯–১৯৮২ চনত স্থপতি এম. এম. গোভদেংকোৰ নক্সা অনুসৰি গীৰ্জাখন পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Про впорядкування справи обліку та охорони пам'ятників архітектури на території Української РСР |language=uk |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/970-63-%D0%BF#Text |website=zakon.rada.gov.ua |access-date=11 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська Церква У Чернігові |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=illinska_tserkva_u_chernigovi |website=history.org.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Монастир Іллінський |language=uk |url=https://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/ref0000013148 |website=irbis-nbuv.gov.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінська церква, Чернігів |language=uk |url=https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |website=itinery.com.ua |access-date=2 June 2025 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=4 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250604025141/https://itinery.com.ua/object/view/ilinskaya-cerkov-chernigov |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ইলিয়া গীৰ্জা কিয়েভান ৰুছ যুগৰ ইউক্ৰেইনত সংৰক্ষিত একমাত্ৰ একমণ্ডপীয়া গীৰ্জা। ২০২৫ চনত ইলিয়া গীৰ্জাখন পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://suspilne.media/chernihiv/884329-illinsku-cerkvu-u-cernigovi-vperse-za-5-rokiv-vidkrili-dla-ekskursij-ak-tudi-potrapiti/ |website=suspilne.media |date=20 November 2024 |access-date=12 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://cheline.com.ua/chelinetv/suspilstvo-video/u-chernigovi-dlya-ekskursij-vidkrili-illinsku-tserkvu-shho-chernigivtsi-zmozhut-pobachiti-vseredini-video-456466 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:900-річна Іллінська церква в Чернігові знову відчинена для відвідувачів |language=uk |url=https://cheline.com.ua/news/society/900-richna-illinska-tserkva-v-chernigovi-znovu-vidchinena-dlya-vidviduvachiv-foto-435937 |website=cheline.com.ua |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;

==অভ্যন্তৰীণ অংশ==

গীৰ্জাৰ অভ্যন্তৰীণ অংশত ওপৰলৈ বিস্তৃত মুকলি স্থানৰ গঠন বিশেষভাৱে লক্ষণীয়। অভ্যন্তৰীণ স্থাপত্যৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে স্তম্ভবিহীন গীৰ্জাৰ গঠনৰ সৈতে বাইজেণ্টাইন ক্ৰছ-গম্বুজ ব্যৱস্থাৰ উপাদানৰ ব্যৱহাৰ। এই গঠন কাঠৰ স্থাপত্যৰ বাবে বিশেষভাৱে পৰিচিত। পুৰণি অভ্যন্তৰীণ সজ্জা বৰ্তমান সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। দেৱালৰ চিত্ৰ আৰু চকচকীয়া মাটিৰ ফলিৰে নিৰ্মিত মজিয়াও সংৰক্ষিত হোৱা নাই। 

১৭৭৪ চনৰ ৰোকোকো স্থাপত্য শৈলীৰ কেৱল এখন ধৰ্মীয় পৰ্দা সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াত কৰিন্থীয় স্থাপত্যশৈলীৰ ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ইলিয়া গীৰ্জাত ইউক্ৰেইনীয় চিত্ৰকলাৰ এটা উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন—&quot;ইলিনস্কা থিয়'ট'ক'ছ&quot; নামৰ প্ৰতিমূৰ্তি আছিল। এই প্ৰতিমূৰ্তিখন ১৬৫৮ চনত হ্ৰিহৰি ডুবেনস্কিয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে এটা কিংবদন্তি জড়িত হৈ আছে, যিটো সামিয়লো ভেলিচকোৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=uk:Іллінську церкву у Чернігові вперше за 5 років відкрили для екскурсій: як туди потрапити |language=uk |url=https://chernihiv.travel/ua/place/st-ilijah-tserkva |website=chernihiv.travel |access-date=2 June 2025}}&lt;/ref&gt;

==সংৰক্ষণৰ মৰ্যাদা==

ইলিয়া গীৰ্জা ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ সম্পত্তিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় স্মাৰক পঞ্জীৰ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বৰ স্থাপত্য স্মাৰক হিচাপে চেৰ্নিহিভ অঞ্চলৰ এটা সংৰক্ষিত স্মাৰক। 

==চিত্ৰসম্ভাৰ==

&lt;gallery&gt;
Іллінська церква та дзвінниця.jpg
Чернігів Дзвіниця.jpg|ইলিয়া গীৰ্জাৰ ঘণ্টা স্তম্ভ
Чернігів Комплекс споруд Іллінського монастиря м.jpg
Іллінська церква - Чернігів 2.jpg
Іллінська церква (Чернігів).JPG
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

* [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org]

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]]</text>
      <sha1>5emaf8t4jrtnvrz67ksv10ufgjz44lf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139125</id>
    <revision>
      <id>634336</id>
      <parentid>629914</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T10:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18079" sha1="bxod3qsa1gtvviszrenqu2rc90xsoj6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ডং
| native_name = 
| native_name_lang = 
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = গাঁও
| image_alt = 
| image_caption = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
| pushpin_map = India Arunachal Pradesh#India
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption = অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰতত ডঙৰ অৱস্থান
| coordinates = {{coord|28|10|12|N|97|2|30|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flagu|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
| subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[অনজৌ জিলা]]
| established_title = 
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = মেট্ৰিক
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 1240
| population_total = 15
| population_as_of = 2011
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = ইংৰাজী
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +05:30
| postal_code_type = 
| postal_code = 
| registration_plate = [[ভাৰতৰ বাহনৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ ফলক|এআৰ]]
| website = 
| iso_code = [[আইএছঅ' ৩১৬৬-২:আইএন|আইএন-এআৰ]]
| footnotes = 
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 9
}}

'''ডং''' {{en|Dong}} ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ [[অনজৌ জিলা]]ৰ ডং উপত্যকাত অৱস্থিত এখন সৰু গাঁও।&lt;ref name=&quot;Census&quot;&gt;{{cite web |title=2011 Census of India: Dong |url=http://www.censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=301689 |access-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt; গাঁওখন ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ অন্যতম বসতিস্থান আৰু [[ভাৰত]], [[চীন]] আৰু [[ম্যানমাৰ]]ৰ সীমান্ত সংযোগস্থলৰ ওচৰত অৱস্থিত। ডং সূৰ্যোদয় চাবলৈ যোৱা পৰ্যটকৰ বাবে জনাজাত। পৰ্যটকসকলে পুৱতি নিশা পাহাৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ খোজকাঢ়ি গৈ সূৰ্যোদয় উপভোগ কৰে। অৰুণাচল পৰ্যটন বিভাগৰ মতে, ডং ভাৰতৰ আটাইতকৈ আগতে সূৰ্যোদয় দেখা পোৱা স্থানসমূহৰ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong Valley |url=https://arunachaltourism.com/dong-valley/ |access-date=22 August 2026 |website=Arunachal Tourism}}&lt;/ref&gt;

==অৱস্থান==

[[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত ভাৰত-চীন প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰ কাষত থকা প্ৰথমখন গাঁও হিচাপে কাহোৰ নাম উল্লেখ কৰা হয়। কাহো কিবিথুৰ উত্তৰে [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াক ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ গাঁও হিচাপে গণ্য কৰা হয়। 

ডং লোহিত নদীৰ পূব পাৰত অৱস্থিত। ইয়াত লোহিত নদী আৰু ছাটি বা ছাই টি নামৰ এটা সোঁতৰ মিলন ঘটিছে। গাঁওখন সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় {{convert|1240|m}} উচ্চতাত অৱস্থিত। ই ৱালং চহৰৰপৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত আৰু তিলাম আৰু নামতি গাঁৱৰ মাজত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong Valley {{!}} Arunachal Tourism |url=https://arunachaltourism.com/dong-valley/ |access-date=2024-03-03}}&lt;/ref&gt;

ৱালঙৰপৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ৩০ মিনিটত ডং পাব পাৰি।&lt;ref name=&quot;Gokhale&quot;&gt;{{cite magazine |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?212945 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101123075726/http://outlookindia.com/article.aspx?212945 |url-status=dead |archive-date=23 November 2010 |last=Gokhale |first=Nitin A.|title=Dong|magazine=Outlook|location=New Delhi |date=20 August 2001 |access-date=22 August 2026}}&lt;/ref&gt; অৰুণাচল পৰ্যটন বিভাগৰ মতে, ডংলৈ লোহিত নদীৰ ওপৰত থকা লোহাৰ তলযুক্ত পদচাৰী ওলমা দলঙেৰেও যাব পাৰি।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong |url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/dong/ |access-date=22 August 2026 |website=District Anjaw, Government of Arunachal Pradesh}}&lt;/ref&gt;

==ভূগোল==

ডং পাহাৰীয়া অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ চাৰিওফালে ওখ পাহাৰ, সেউজীয়া অৰণ্য আৰু পাইন গছ দেখা যায়। লোহিত নদী আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে অঞ্চলটোৰ ভূ-প্ৰকৃতি গঢ়ি তুলিছে। ভাৰত, চীন আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে অঞ্চলটোৰ ভৌগোলিক গুৰুত্ব যথেষ্ট।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong |url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/dong/ |access-date=22 August 2026 |website=District Anjaw, Government of Arunachal Pradesh}}&lt;/ref&gt;

==জনসংখ্যা==

২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ডং গাঁৱত ৪টা পৰিয়ালত মুঠ ১৫জন লোক বাস কৰিছিল। ইয়াৰে ৬জন পুৰুষ আৰু ৯জন মহিলা।&lt;ref name=&quot;Census&quot;/&gt;

২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ সকলো লোক অনুসূচিত জনজাতিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=India - PCA TV: Primary census abstract at town, village and ward level, Arunachal Pradesh - District Anjaw - 2011 |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/6451 |access-date=22 August 2026 |website=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India}}&lt;/ref&gt;

গাঁওখনৰ শিশুসকলে সাধাৰণতে ৱালঙত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। স্থানীয় লোকসকলে ধান আৰু মাকৈ খেতি কৰে। তেওঁলোকে গাহৰি, কুকুৰা আদি ঘৰচীয়া পশু-পক্ষীও পালন কৰে।&lt;ref name=&quot;Gokhale&quot;/&gt;

ডং অঞ্চলত মেয়ৰ আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ লোক বাস কৰে। মিচিমি জনগোষ্ঠীৰ ইদু মিচিমি, ডিগাৰু মিচিমি আৰু মিজু মিচিমি নামৰ তিনিটা প্ৰধান উপগোষ্ঠী আছে। ডং অঞ্চলত মেয়ৰ লোকৰ লগতে ডিগাৰু মিচিমি আৰু মিজু মিচিমি লোকৰো বসতি আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong Valley Trek: See India's First Sunrise |url=https://ekaxp.in/experiences/arunachal-pradesh/dong-valley-trek-and-the-last-villages-of-india-on-the-indo-tibet-border/ |access-date=2024-03-03 |website=Eka Experiences}}&lt;/ref&gt;

==পৰ্যটন==

ডং ভাৰতত সূৰ্যৰ প্ৰথম পোহৰ দেখা পোৱা স্থানসমূহৰ অন্যতম হিচাপে বিখ্যাত। ২০০০ চনৰ ১ জানুৱাৰীত নতুন সহস্ৰাব্দৰ সূৰ্যোদয় চাবলৈ বিশ্বৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ লোক ডংলৈ আহিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong Valley |url=https://arunachaltourism.com/dong-valley/ |access-date=22 August 2026 |website=Arunachal Tourism}}&lt;/ref&gt;

ডং উপত্যকাৰ সূৰ্যোদয়ৰ দৃশ্য উপভোগ কৰিবলৈ পৰ্যটকসকলে সাধাৰণতে পুৱতি নিশা পাহাৰৰ ওপৰৰ এটা নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ খোজকাঢ়ি যায়। সূৰ্যোদয়ৰ সময়ত পাহাৰ আৰু উপত্যকাৰ ওপৰত সূৰ্যৰ পোহৰ পৰাৰ দৃশ্য অঞ্চলটোৰ অন্যতম মুখ্য আকৰ্ষণ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong |url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/dong/ |access-date=22 August 2026 |website=District Anjaw, Government of Arunachal Pradesh}}&lt;/ref&gt;

ডং অঞ্চলত পৰ্বতাৰোহণ, প্ৰকৃতি ভ্ৰমণ, সূৰ্যোদয় দৰ্শন, আলোকচিত্ৰ গ্ৰহণ আৰু গাঁও ভ্ৰমণ আদি পৰ্যটন কাৰ্যকলাপ জনপ্ৰিয়। অঞ্চলটোৰ পাহাৰ, পাইন অৰণ্য আৰু লোহিত নদীৰ দৃশ্যও পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণীয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong Valley |url=https://arunachaltourism.com/dong-valley/ |access-date=22 August 2026 |website=Arunachal Tourism}}&lt;/ref&gt;

===ডং সূৰ্যোদয় উৎসৱ===

২০২৫ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰৰপৰা ২০২৬ চনৰ ২ জানুৱাৰীলৈ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''ডং সূৰ্যোদয় উৎসৱ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। পাঁচদিনীয়া এই উৎসৱত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান, পৰম্পৰাগত সূৰ্যোদয় অনুষ্ঠান, পৰিচালিত পদযাত্ৰা, প্ৰকৃতি ভ্ৰমণ, নদীকেন্দ্ৰিক কাৰ্যকলাপ, পৰিৱেশবান্ধৱ শিবিৰ, গাঁও ভ্ৰমণ, আলোকচিত্ৰ অভিযান, লোকশিল্প আৰু স্থানীয় খাদ্য প্ৰদৰ্শনৰ আয়োজন কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sunrise Festival in India’s easternmost village to welcome New Year |url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/12/27/sunrise-festival-in-indias-easternmost-village-to-welcome-new-year/ |access-date=22 August 2026 |website=The Arunachal Times}}&lt;/ref&gt;

উৎসৱৰ উদ্দেশ্য আছিল ডং অঞ্চলক প্ৰকৃতি, সংস্কৃতি, দুঃসাহসিক পৰ্যটন আৰু পৰিৱেশবান্ধৱ পৰ্যটনৰ গন্তব্যস্থান হিচাপে জনপ্ৰিয় কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About the festival |url=https://sunrisefestival.in/about-the-festival/ |access-date=22 August 2026 |website=Sunrise Festival Dong}}&lt;/ref&gt;

==পৰিবহণ==

ডংলৈ যোৱাৰ মুখ্য পথ হৈছে ৱালং হৈ যোৱা পথ। অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চৰকাৰী পৰ্যটন তথ্য অনুসৰি ডংলৈ অসমৰ [[তিনিচুকীয়া]]ৰপৰা [[তেজু]], হায়ুলিয়াং আৰু ৱালং হৈ স্থলপথে যাব পাৰি। বিমানপথে নিকটতম সুবিধাজনক বিমানবন্দৰ হৈছে অসমৰ [[ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ]]। ৰে'লপথে নিকটতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল ষ্টেচন হৈছে তিনিচুকীয়া জংচন।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dong |url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/dong/ |access-date=22 August 2026 |website=District Anjaw, Government of Arunachal Pradesh}}&lt;/ref&gt;

প্ৰস্তাৱিত প্ৰায় {{convert|2000|km|mi}} দৈৰ্ঘৰ মাগো-থিংবুৰপৰা বিজয়নগৰলৈ অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্ত ঘাইপথ [[মেকমোহন ৰেখা]]ৰ কাষেৰে নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। এই পথটোৱে প্ৰস্তাৱিত পূব-পশ্চিম ঔদ্যোগিক কৰিডৰ ঘাইপথৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰিব আৰু অনজৌ জিলাৰ মাজেৰে যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ আছে।&lt;ref name=BR1&gt;{{cite news|title=Top officials to meet to expedite road building along China border|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms|author=Dipak Kumar Dash|date=16 October 2014 |work=The Times of India|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BR2&gt;{{cite web|title=Narendra Modi government to provide funds for restoration of damaged highways
|url=http://www.dnaindia.com/india/report-narendra-modi-government-to-provide-funds-for-restoration-of-damaged-highways-2020106|work=Daily News and Analysis|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BR3&gt;{{cite web|title=Indian Government Plans Highway Along Disputed China Border|url=https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/|work=Ankit Panda|publisher=thediplomat.com|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BR4&gt;{{cite web |url=http://www.livemint.com/Politics/nqEwdXxkIgrSHPpTSzsFRN/Govt-planning-road-along-McMohan-line-in-Arunachal-Pradesh.html |title=Govt planning road along McMohan line in Arunachal Pradesh: Kiren Rijiju |date=14 October 2014 |newspaper=Mint |access-date=2014-10-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arunachal Pradesh |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141016/nat7.jpg |access-date=23 October 2025 |website=tribuneindia.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://arunachalpradesh.nic.in/images/state_map.jpg |title=Archived copy |website=arunachalpradesh.nic.in |access-date=13 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306112247/http://arunachalpradesh.nic.in/images/state_map.jpg |archive-date=6 March 2016 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=BR5&gt;{{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20141016/nation.htm |title=China warns India against paving road in Arunachal|author=Ajay Banerjee|work=The Tribune|location=India|access-date=2014-10-26}}&lt;/ref&gt;

==গুৰুত্ব==

ডং ভাৰতৰ পূব সীমান্তৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌগোলিক আৰু পৰ্যটনস্থলী। ইয়াৰ অৱস্থান ভাৰত, চীন আৰু ম্যানমাৰৰ সীমান্তৰ ওচৰত। অঞ্চলটোৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, মেয়ৰ আৰু মিচিমি জনগোষ্ঠীৰ সংস্কৃতি আৰু সূৰ্যোদয়ৰ দৃশ্যই ডঙক এক বিশেষ পৰ্যটনস্থলী হিচাপে পৰিচিত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anjaw Tourism |url=https://anjawtourism.nic.in/destination.html |access-date=22 August 2026 |website=Government of Arunachal Pradesh |archivedate=23 August 2026 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823012718/https://anjawtourism.nic.in/destination.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

* [https://arunachaltourism.com/dong-valley/ অৰুণাচল পৰ্যটন — ডং উপত্যকা]
* [https://anjaw.nic.in/tourist-place/dong/ অনজৌ জিলা প্ৰশাসন — ডং]
* [https://anjawtourism.nic.in/destination.html অনজৌ পৰ্যটন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260823012718/https://anjawtourism.nic.in/destination.html |date=2026-08-23 }}

{{Geographic location|Centre = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
|North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত|তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], চীন
|Northeast =
|East = {{flagicon|Burma}} কাচিন ৰাজ্য, [[ম্যানমাৰ]]
|Southeast = {{flagicon|Burma}} ছাগাইং অঞ্চল, [[ম্যানমাৰ]]
|South = [[নাগালেণ্ড]]
|Southwest = [[অসম]]
|West = {{flagicon|Bhutan}} পূব অঞ্চল, [[ভূটান]]
|Northwest =
}}

[[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ]]</text>
      <sha1>bxod3qsa1gtvviszrenqu2rc90xsoj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139164</id>
    <revision>
      <id>634331</id>
      <parentid>630324</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T08:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27218" sha1="pvtwdngvf04i8e7hcxpq8a2x13p9b3w" xml:space="preserve">{{Infobox military installation
| name = ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গ
| location = ক্ৰোপিভনিত্স্কি, [[ইউক্ৰেইন]]
| coordinates = {{coord|48|29|53|N|32|15|14|E|scale:1000|display=inline}}
| image = Фортеця Святої Єлисавети. Місто Кропивницький.jpg
| caption =আকাশৰপৰা ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গৰ দৃশ্য
| pushpin_map = Ukraine
| map_size = 200
| type = মাটিৰ দুৰ্গ
| built = ১৭৫৪
| builder = ইভান গ্লেবভ, এল. মেনচেলিয়ুছ
| controlled_by =
| materials =
| height =
| in_use = ১৭৫৪–১৭৭৫
| condition = ধ্বংসাৱশেষ
| owner = ৰাজহুৱা সম্পত্তি
| open_to_public =
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 16
}}

'''ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গ''' ({{lang-en|Fortress of St. Elizabeth}}, {{Lang-uk|Фортеця Святої Єлисавети}}) ক্ৰোপিভনিত্স্কি চহৰত অৱস্থিত এখন প্ৰাক্তন মাটিৰ দুৰ্গ। স্থানীয়ভাৱে ইয়াক &quot;মাটিৰ দুৰ্গ&quot; বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://guide.in.ua/business/368863/%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%86%D1%8F-%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D0%BE%D1%97-%D1%94%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B8-%D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9 Фортеця святої Єлисавети Кропивницький, Кіровоградська область]&lt;/ref&gt; দুৰ্গটো ছয়টা চূড়াযুক্ত তৰাৰ আকৃতিৰ আছিল। ই মধ্য [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত আৰু চহৰখনৰ মুখ্য প্ৰতীকৰূপে পৰিগণিত হৈছে।&lt;ref&gt;[http://wikimapia.org/5797089/St-Elizabeth%E2%80%99s-fortress The St. Elizabeth Fortress, Kropyvnytskyi]&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

[[File:Карта-схема к статье «Елисаветы Святой крепость». Военная энциклопедия Сытина (Санкт-Петербург, 1911-1915).jpg|thumb|দুৰ্গটোৰ নক্সা]]
[[File:Kirovograd Zemlyani Ukriplennya Fortetsi 01 (YDS 2907).jpg|thumb|মাটিৰ দুৰ্গ]]

নতুন ছাৰ্বিয়া প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ পাছত জাপোৰিঝিয়ান কছাকসকলৰ ভূমিত বসতি স্থাপন কৰা ছাৰ্ব লোকসকলক তাতাৰ আক্ৰমণৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ এই দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গ ৰাছিয়াৰ সম্ৰাজ্ঞী এলিজাবেথ পেট্ৰভনাই ১৭৫২ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত স্বাক্ষৰ কৰা এক ৰাজআজ্ঞাৰ ভিত্তিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। একে ৰাজআজ্ঞাৰ জৰিয়তে নতুন ছাৰ্বিয়াও প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই ৰাজআজ্ঞাৰ ভিত্তিত কৰ্ণেল ইভান হৰভাটক প্ৰশংসাপত্ৰ আৰু ইভান গ্লেবভক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।&lt;ref&gt;на доповіді Сената «Генваря 4 дня 1752 года подписано Ея императорского Величества рукою тако: быть по сему, а данную генерал майору Глебову инструкцию велено оной крепости учинить наперед план и для рассмотрения прислать в военную коллегию». Центральний державний військово-історичний архів Росії Ф.349, інв.№ 9, спр.1445, стор.2-4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://dozor.kr.ua/post/khto-kresliv-pershi-plani-fortetsi-svyatoi-elisaveti-11053.html Хто креслив перші плани фортеці Святої Єлисавети]&lt;/ref&gt;

ইউক্ৰেইনীয় কছাকসকলৰ হাদিয়াচ ৰেজিমেণ্ট আৰু মিৰহৰোদ ৰেজিমেণ্টৰ ১,৩৯০জন লোক দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আহিছিল। তেওঁলোকে চাৰি মাহৰ ভিতৰত মুখ্য নিৰ্মাণকাৰ্য সম্পূৰ্ণ কৰে। এই কাম ১৭৫৪ চনৰ ১২ জুনৰপৰা ১২ অক্টোবৰৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ৭২জন জাপোৰিঝিয়ান কছাকৰ মৃত্যু হয়, ২৩৩জন অসুস্থ হয় আৰু ৮৫৫জন পলাই যায়।&lt;ref&gt;[http://librarychl.kr.ua/kn_in/kraeznavcha-abetka/fortecja-sv-elisav.php Фортеця Святої Єлисавети]&lt;/ref&gt;

সেই সময়ত দুৰ্গটোৰ অস্ত্ৰভাণ্ডাৰত ১২০টা কামান, ১২টা মৰ্টাৰ, ৬টা ফেলকনেট, ১২টা হাউইৎজাৰ আৰু ৬টা মৰ্টাৰ আছিল। পৰৱৰ্তী বছৰবোৰতো দুৰ্গটোত নিৰ্মাণকাৰ্য চলি আছিল যদিও অতি লেহেমীয়াকৈ চলিছিল। সম্ৰাজ্ঞী এলিজাবেথৰ শাসনৰ অন্তিম বছৰ ১৭৬১ চনলৈকো নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল। 

দুৰ্গৰ ভিতৰত এখন সম্পূৰ্ণ চহৰ গঢ়ি উঠিছিল। ইয়াৰ কেন্দ্ৰত কাঠেৰে নিৰ্মিত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব গীৰ্জা আছিল। ১৭৫৫ চনৰপৰা ১৮০১ চনলৈ এই গীৰ্জাই কেথেড্ৰেলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল। সৈনিকসকলৰ বেৰেকত ২,২০০জন সৈনিকৰ বাবে ঠাই আছিল। দুৰ্গৰ সৈন্যদলত তিনিটা বেটেলিয়ন আৰু দুটা দলৰ লগতে কামান আৰু অভিযান্ত্ৰিক বাহিনী আছিল। ইয়াত সেনাপতি আৰু জেনেৰেলৰ বাসগৃহ, ধৰ্মীয় বিষয়াৰ বাসগৃহ আৰু বাৰুদৰ ভঁৰাল আছিল।&lt;ref&gt;Об учреждении Губернского города в Екатеринославском Наместничестве, под названием Екатеринославля, и о составлении сего Наместничества из 15 уездов&lt;/ref&gt;

[[File:Coat of Arms of Kropyvnytskyi (small).svg|thumb|চহৰখনৰ প্ৰতীকত দুৰ্গ]]

ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গে কেৱল এবাৰহে যুদ্ধত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই ঘটনা ৰাছিয়া-তুৰ্কী যুদ্ধ (১৭৬৮–১৭৭৪)ৰ সময়ত সংঘটিত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ প্ৰথম অভিযান ১৭৬৯ চনত ক্ৰিমিয়াৰ খান কিৰিম গিৰায়ে এলিজাভেটগ্ৰাড প্ৰদেশ আক্ৰমণ কৰাৰ জৰিয়তে আৰম্ভ কৰিছিল। ৪ জানুৱাৰীত তেওঁৰ নেতৃত্বত ৭০,০০০ সৈন্যৰ তুৰ্কী-তাতাৰ বাহিনীয়ে সীমা পাৰ হয়। ৭ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গৰ ওচৰত উপস্থিত হয়। জেনেৰেল আলেকজেণ্ডাৰ ইছাকভ সেই সময়ত দুৰ্গৰ সৈন্য আৰু স্থানীয় লোকসকলৰ সৈতে তাত আশ্ৰয় লৈছিল। ক্ৰিমিয়াৰ সৈন্যসকলে ওচৰৰ গাঁওসমূহ লুট-পাত কৰে আৰু স্থানীয় লোকসকলক দাসত্বলৈ লৈ যায়। কিন্তু দুৰ্গৰ ৰক্ষকসকলে তাতাৰ আক্ৰমণ সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰি আক্ৰমণকাৰীসকলক আঁতৰাই পঠিয়ায়। এইটো ইউক্ৰেইনত ক্ৰিমিয়াৰ তাতাৰসকলৰ পূব ইউৰোপত ক্ৰিমিয়া-নোগাই দাস আক্ৰমণ শেষ দাস আক্ৰমণ আছিল।&lt;ref&gt;О устройстве новых укреплений по границам Екатеринославской губернии&lt;/ref&gt;

[[File:M.I.Pyrogov Statue Kirovograd St.Elisavet's Fortress (YDS 4229).jpg|thumb|নিকোলাই পিৰোগভৰ আবক্ষ মূৰ্তি]]

১৭৬৩ চনত দুৰ্গত সেনা বিষয়াসকলৰ ছেইণ্টানৰ বাবে এখন বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ১৭৬৪ চনত ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম অসামৰিক ছপাশাল স্থাপন কৰা হয়। ১৭৭৫ চনৰপৰা ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গে ক্ৰমে নিজৰ সামৰিক গুৰুত্ব হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। জাপোৰিঝিয়ান ছিচ বিলুপ্ত কৰাৰ পাছত ১৬শৰপৰা ১৮শ শতিকাৰ ইউক্ৰেইনীয় কছাকসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৩০,০০০ নথি-পত্ৰ থকা ইয়াৰ অভিলেখাগাৰটো ১৯১৮ চনত ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা যুদ্ধৰ সময়ত কিয়েভলৈ স্থানান্তৰ নকৰালৈকে দুৰ্গতে সংৰক্ষিত আছিল। 

১৭৭৫ চনৰ মে' মাহৰ শেষৰফালে এই দুৰ্গৰপৰাই জেনেৰেল পিয়ত্ৰ টেকেলিৰ নেতৃত্বত ১,০০,০০০ সৈন্য জাপোৰিঝিয়ান ছিচৰ দিশে যাত্ৰা কৰিছিল। ছিচখনক ৩,০০০জন ইউক্ৰেইনীয় কছাকৰ সৈন্যদলে ৰক্ষা কৰিছিল। ১৫ জুনত ছিচখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰা হয়।&lt;ref&gt;Гісцова Л. З. Архів Коша Запорозького. Приватне листування Петра Калнишевського. «Київська старовина», 1992, № 3&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Скальковський А. О. Історія Нової Січі або останнього Коша Запорозького, ч. 1—3, Дніпропетровськ, 1994.&lt;/ref&gt;

১৭৮৭–১৭৮৮ চনত গ্ৰিগৰি পটেমকিনে ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম চিকিৎসা শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত এখন চিকিৎসা আৰু শল্যচিকিৎসা বিদ্যালয় স্থাপন কৰে। য়েফ্ৰেম মুখিন এই বিদ্যালয়ৰপৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁ এগৰাকী বিশিষ্ট শল্যচিকিৎসক তথা নিকোলাই পিৰোগভৰ শিক্ষকসকলৰ এজন হৈছিল।&lt;ref&gt;Лицо с незаконченным медицинским образованием и прошедшее несколько лет практической выучки&lt;/ref&gt; পিৰোগভে ১৮৫৩–১৮৫৬ চনৰ ক্ৰিমিয়াৰ যুদ্ধৰ সময়ত দুৰ্গৰ চিকিৎসালয়ত কাম কৰিছিল। 

১৭৮৪ চনত দুৰ্গটো বিলুপ্ত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। ১৭৮৮ চনত অষ্ট্ৰিয়াৰ ফিল্ড মাৰ্শ্বাল চাৰ্লছ-জোচেফ দ্য লাইনে দুৰ্গটো ভ্ৰমণ কৰে আৰু ইউৰোপলৈ উভতি যোৱাৰ পাছত তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত ইয়াৰ বিষয়ে লিখে। ১৭৯৪ চনত ইয়াত এতিয়াও ১৬২টা কামান আছিল। এইবোৰৰ যত্ন ২৭৭জন কামানচালকে লৈছিল। কামান আৰু গোলাবাৰুদ সীমান্তৱৰ্তী চহৰসমূহলৈ, বিশেষকৈ খেৰছনলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। ১৭৯৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পাঁচটা কামান নভোমিৰহৰোদলৈ প্ৰেৰণ কৰা হয়। প্ৰাক্তন দুৰ্গত এতিয়া মাত্ৰ দুটা কামানহে সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই দুটা কামান প্ৰাক্তন মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ওচৰত শিলৰ বেদীৰ ওপৰত স্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;dozor&quot;&gt;{{cite web|url=https://dozor.kr.ua/post/1-lipnya-den-zasnuvannya-fortetsi-svyatoi-elisaveti-nevivchena-istoriya-neunikalnoi-fortetsi-2035.html|title=1 липня – день заснування фортеці святої Єлисавети: Невивчена історія неунікальної фортеці - Медіапортал DOZOR|website=dozor.kr.ua|access-date=2024-07-24}}&lt;/ref&gt;

[[File:Вали гармати 2018.jpg|thumb|মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ থকা স্থানৰ কামান]]

১৮০৫ চনৰ ১৫ মাৰ্চত দুৰ্গৰ মৰ্যাদা সম্পূৰ্ণৰূপে বিলুপ্ত কৰা হয়। দুৰ্গৰ সৈন্যদল ভংগ কৰা হয়। অৱশ্যে বেৰেকসমূহত বহু বছৰ ধৰি এটা বেটেলিয়ন অৰ্থাৎ তিনিটা কোম্পানী আছিল। দুৰ্গটোৰ আকৃতিয়ে পিছলৈ চহৰখনৰ প্ৰতীকৰ ৰূপ লাভ কৰে।&lt;ref&gt;''Кривенко В.'' Герб і прапор Кіровограда // Знак. — 1998. — № 17. — С. 5.&lt;/ref&gt;

১৮৩৭ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত জৰ্জি ইমানুৱেলক দুৰ্গৰপৰা ৩ কিলোমিটাৰ দূৰত, বৰ্তমানৰ ছানাটৰ্নি পথত সমাধিস্থ কৰা হয়। তেওঁ ১৮১২ চনৰ ৰাছিয়াত ফৰাচী আক্ৰমণৰ অংশগ্ৰহণকাৰী আৰু ছাৰ্ব বংশোদ্ভূত এগৰাকী বিখ্যাত সেনাপতি আছিল। ১৮৪২ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট নিকোলাছ প্ৰথম সামৰিক কুচকাৱাজৰ বাবে দুৰ্গটোলৈ আহিছিল। ১৮৭৪ চনত আলেকজেণ্ডাৰ দ্বিতীয় আৰু ১৮৮৮ চনত আলেকজেণ্ডাৰ তৃতীয় দুৰ্গটোলৈ আহিছিল। ১৯১৭ চনৰ ২৪ জানুৱাৰীত ছাৰ্বিয়াৰ ৰাজকুমাৰী হেলেনে দুৰ্গটো ভ্ৰমণ কৰে। সেই সময়ত চহৰখনত ১,০০০ৰো অধিক ছাৰ্ব শৰণাৰ্থী বাস কৰিছিল। তেওঁ ছাৰ্ব শৰণাৰ্থীসকলৰ সহায়ৰ বাবে গঠিত এলিজাভেটগ্ৰাড সমিতিৰ সভানেত্ৰী নিৰ্বাচিত হৈছিল। 

ইউক্ৰেইন-ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত বলছেভিকসকলে ইয়াত ৰাজনৈতিক বিৰোধীসকলৰ বাবে এখন কাৰাগাৰ স্থাপন কৰিছিল। ইয়াত মূলতঃ ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্য আৰু খোলোদনি য়াৰ গণৰাজ্যৰ লোকসকলক বন্দী কৰা হৈছিল। ইউৰি গৰ্লিছ-গৰস্কি ১৯২২ চনত ইয়াত বন্দী হৈ আছিল। ১৯২২ চনৰ ২৪ ছেপ্টেম্বৰত স্থানীয় কমিউনিষ্টসকলৰ সভাত ৰঙা ছেইণ্ট্ৰাসৰ সমৰ্থনত ভাষণ দিয়াৰ পাছত মিখাইল ফ্ৰুনজে দুৰ্গটোলৈ আহিছিল। 

১৯৩২–১৯৩৩ চনৰ হলোদোমৰ আৰু মহাশুদ্ধি অভিযানৰ সময়ত অ'জিপিইউ আৰু এনকেভিডিৰ কৰ্মচাৰীসকলে গোপনে নিহত আৰু নিৰ্যাতিত লোকসকলৰ মৃতদেহ দুৰ্গৰ চৌহদলৈ লৈ আহি গণকবৰত সমাধিস্থ কৰিছিল। স্থবিৰতাৰ যুগত সমগ্ৰ কিৰোভোহ্ৰাড অঞ্চলৰপৰা অহা বিৰোধীসকলক স্থানীয় চিকিৎসালয়ত নিৰ্যাতন কৰা হৈছিল। 

[[File:Пам'ятник Григорію Куроп'ятникову у Кропивницькому , 2023.jpg|thumb|এনকেভিডিৰ সীমান্তৰক্ষী আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ বীৰ হ্ৰিহৰি কুৰোপিয়াটনিকভৰ আবক্ষ মূৰ্তি]]

১৮০০ চনৰপৰা প্ৰাক্তন দুৰ্গৰ চৌহদত দুখন চিকিৎসালয় আছে। ইয়াত ১৯৫০-ৰ দশকৰ ছোভিয়েট সামৰিক বাহিনীৰ &quot;চিৰন্তন গৌৰৱৰ পেন্থিয়ন&quot; নামৰ এটা স্মাৰক-সমষ্টিও আছে। ইয়াত [[ছোভিয়েট সংঘ]]ৰ বীৰসকলৰ সমাধি আছে। ২০১৪ চনৰপৰা ৰাছিয়া-ইউক্ৰেইন যুদ্ধত নিহত যোদ্ধাসকলৰ স্মৃতিত এখন স্মৃতি আলি স্থাপন কৰা হৈছে। ইয়াত প'ৰ্টাল নামৰ এটা চলচ্চিত্ৰগৃহো আছে।&lt;ref&gt;[https://kroptravel.gov.ua/index.php/node/98 Історичні вали фортеці Св. Єлисавети]&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনত হলোদোমৰৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মাৰক স্থাপন কৰা হয়। ১৯৩২–১৯৩৩ চনৰ দুৰ্ভিক্ষত চহৰখনৰ ২,২৩৮জন বাসিন্দাৰ মৃত্যু হোৱা বুলি স্মাৰকটোত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;[https://holodomormuseum.org.ua/wp-content/uploads/2019/10/zvedeniy_tom_nkp.pdf Загальноукраїнський том Національної книги пам'яті жертв Голодомору 1932–1933 років в Україні]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery mode=packed&gt;
Фортеця святої Єлисавети 15.jpg|ভিতৰৰফালৰপৰা প্ৰাক্তন মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰৰ স্থান
Пантеон Вічної Слави, 9 травня 2025.jpg|চিৰন্তন গৌৰৱৰ পেন্থিয়ন সামৰিক সমাধিক্ষেত্ৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ
Військово-меморіальне кладовище вул Ушакова.jpg|স্মাৰকসমূহ
Військово-меморіальне кладовище «Скорботна Батьківщина-мати».jpg|&quot;শোকছেইণ্টপ্ত মাতৃভূমি&quot; স্মাৰক
Kirovograd Ushakova Fortetsya Elizavety Pershiy Likuval'niy Korpus 02 (YDS 4242).jpg|চিকিৎসা ভৱন
Kirovograd Ushakova Fortetsya Elizavety Shtab 01 (YDS 4234).jpg|দুৰ্গৰ মুখ্য কাৰ্যালয়
Kirovograd Ushakova Fortetsya Elizavety Kazarma dly Dvoh Rot (YDS 4239).jpg|কোম্পানীসমূহৰ বাবে বেৰেক
Kirovograd Ushakova Viys'kovo-Memorial'ne Kladovysche Stina Pam'yati 01 (YDS 4254).jpg|স্মৃতি আলি
Kirovograd Ushakova Mogyly Voyiniv Zagyblyh pry Vyzvolenni Kirovograda (YDS 4265).jpg|দ্বিতীয় ইউক্ৰেইনীয় ফ্ৰণ্টৰ যুদ্ধত নিহতসকলৰ সমাধি
Фортеця святої Єлисавети 05.jpg|মাটিৰ দুৰ্গবন্ধৰ অৱশিষ্ট
Фортеця святої Єлисавети 01.jpg|ওপৰৰপৰা দৃশ্য
Фортеця святої Єлисавети 07.jpg|মাটিৰ দুৰ্গবন্ধৰ উত্তৰ অংশ
Фортеця святої Єлисавети 08.jpg|পূব অংশ
Фортеця святої Єлисавети 02.jpg|পশ্চিম অংশ
Фортеця святої Єлисавети 03.jpg|দক্ষিণ অংশ
&lt;/gallery&gt;

বৰ্তমান দুৰ্গটোৰ প্ৰায় ৮৫ শতাংশ ভৱন সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত সকলো দুৰ্গবুৰুজ, অধিকাংশ ৰাভেলিন, বাহিৰৰ ঢাল, সংযোগী প্ৰাচীৰ আৰু গ্লেচি আছে। কিন্তু এইবোৰৰ অৱস্থা অতি অৱহেলিত আৰু গুৰুতৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰয়োজন। এই ঐতিহাসিক গাঁথনিসমূহ সময়ৰ লগে লগে নষ্ট হোৱাটো ৰোধ কৰি ইয়াক জনপ্ৰিয় পৰ্যটনস্থলী হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ইয়াৰ মাটিৰ গাঁথনি কংক্ৰিটেৰে শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰস্তাৱ নিয়মিতভাৱে আগবঢ়োৱা হৈছে। অৱশ্যে স্থানীয় চৰকাৰে এতিয়ালৈকে কোনো প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা নাই।&lt;ref&gt;[https://n-slovo.com.ua/2018/12/20/%D1%84%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B5%D1%86%D1%8F-%D1%81%D0%B2-%D1%94%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%B8-%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D1%8E-%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B0-%D1%94-%D1%96-%D1%8F%D0%BA%D0%BE%D1%8E-%D0%BC%D0%B0%D1%94-%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B8/ ФОРТЕЦЯ СВ. ЄЛИСАВЕТИ: ЯКОЮ ВОНА Є І ЯКОЮ МАЄ СТАТИ]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== অৱস্থান ==
ছেইণ্ট এলিজাবেথ দুৰ্গ ইউক্ৰেইনৰ কেন্দ্ৰীয় অংশৰ ক্ৰোপিভনিত্স্কি চহৰত অৱস্থিত। দুৰ্গটো ইনহুল নদীৰ উপত্যকাৰ ওচৰত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান প্ৰায়। দুৰ্গৰ অৱশিষ্ট মাটিৰ প্ৰাচীৰসমূহ বৰ্তমান চহৰখনৰ কেন্দ্ৰৰ ওচৰত, উশাকোভা পথৰ ১ নম্বৰ ঠিকনাত অৱস্থিত।

দুৰ্গটো ইনহুল নদীৰ পশ্চিম পাৰৰ এক উচ্চভূমিত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। অঞ্চলটোৰ উপত্যকা, সৰু নদী আৰু খাৱৈসমূহে দুৰ্গটোৰ চাৰিওফালে প্ৰাকৃতিক প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা হিচাপে কাম কৰিছিল। ইয়াৰ অৱস্থান সেই সময়ৰ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথসমূহৰ সংযোগস্থলৰ ওচৰত আছিল।

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==গ্ৰন্থৰাজি==

* Соколов Г. И. Историческая и статистическая записка о военном городе Елисаветграде // Записки Одесского общества истории и древностей. — Т. 2. — 1848. — С. 386–395; 
* Українське козацтво: Мала енциклопедія. — Київ; Запоріжжя, 2005.
* Архів фортеці Єлисавети в ІР НБУВ / Інгульський степ, альманах. К. 2016.

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ দুৰ্গ]]</text>
      <sha1>pvtwdngvf04i8e7hcxpq8a2x13p9b3w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডৰমিচন কেথেড্ৰেল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139176</id>
    <revision>
      <id>634339</id>
      <parentid>630491</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T10:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45440" sha1="jxaf7nkw4msyn8kcd50l8oubv517f06" xml:space="preserve">{{Infobox church
| name = ডৰমিচন কেথেড্ৰেল
| full_name = পৱিত্ৰ ডৰমিচন কেথেড্ৰেল
| native_name = Свято-Успенський собор
| native_name_lang = uk
| image = Volodymyr-Volyns'kiy Soborna Komplex Uspens'kogo Soboru 01 (YDS 6391).jpg
| alt = এটা গম্বুজযুক্ত গীৰ্জা আৰু বাহিৰৰফালে পাতল নীলা আৰু বগা ৰং কৰা এটা ভৱন
| caption = ডৰমিচন কেথেড্ৰেল আৰু বিছপৰ প্ৰাসাদ
| coordinates = {{Coord|50|50|34|N|24|18|54|E}}
| location = ভল’ডমিৰ, ভলিন ওব্লাষ্ট, ইউক্ৰেইন
| address = চোবৰ্ণা ষ্ট্ৰীট, ২৫
| denomination = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা
| founder = কিভৰ দ্বিতীয় মষ্টিস্লাভ
| groundbreaking = ১১৫৬
| completed = ১১৬০
| height = ১৮.৫ মিটাৰ
| embedded = {{Infobox historic site
 |embed = yes
 |designation1 = ইউক্ৰেইন ৰাষ্ট্ৰীয়
 |designation1_offname = Успенський собор (Мстиславів храм)
 |designation1_type = স্থাপত্য
 |designation1_number = 030024/1
}}
}}

'''ডৰমিচন কেথেড্ৰেল''' হ’ল [[ইউক্ৰেইন]]ৰ ভল’ডমিৰত অৱস্থিত এটা কেথেড্ৰেল আৰু স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্ন। এইখন ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পত্তি, কিন্তু ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ভল’ডমিৰ-ভলিন্স্কি ইপাৰ্চিৰ অধীনত সেৱা কাৰ্য চলাই থকা হৈছে।&lt;ref name=&quot;DCV165610&quot;&gt;{{cite web |title=The Assumption Cathedral in Volodymyr is handed over to the OCU |url=https://www.istpravda.com.ua/short/2026/01/15/165610/ |website=[[Istorychna Pravda]] |date=15 January 2026 |access-date=16 January 2026 |language=Ukrainian}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি অংশসমূহ ১২ শতিকাৰ পুৰণি, যাৰ বাবে ই ভলিন ওব্লাষ্টত থকা কিয়েভান ৰাছ যুগৰ একমাত্ৰ ভৱন হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shovchko |first=Viktoriia |title=Успенський собор Володимир-Волинського |trans-title=Dormition Cathedral of Volodymyr-Volynskyi |url=https://zabytki.in.ua/uk/2248/uspenskii-sobor-volodimir-volinskogo |access-date=6 May 2025 |website=Zabytki.ua |language=uk}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

১১৬০ চনত ভলিনৰ ৰাজকুমাৰ দ্বিতীয় মষ্টিস্লাভ ইজিয়াস্লাভিচৰ ৰাজত্বকালত এই গীৰ্জাটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। গীৰ্জাৰ দেৱালবোৰ আধা স্তম্ভৰ ওপৰত থকা তোৰণৰদ্বাৰা বিভক্ত আছিল আৰু তাত ফ্ৰেস্কো বা দেৱাল চিত্ৰ আছিল। ১৮ শতিকাত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৮৯৬-১৯০০ চনত স্থপতি আৰ্দ্ৰিয়ান প্ৰাখভ আৰু গ্ৰীগৰী ক’টভে কৰা বিতৰ্কিত পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পিছতো ইয়াৰ সাধাৰণ ৰূপটো স্থিৰ আৰু স্মৰণীয় হৈ আছে।

১১৫৬ চনত ভ্লাদিমিৰ দ্বিতীয় মনোমখৰ আজোনাতি অৰ্থাৎ দ্বিতীয় মষ্টিস্লাভ ইজিয়াস্লাভিচে পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ ডৰমিচনৰ সন্মানত এটা নতুন গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিছিল। তেওঁ ভল’ডমিৰৰ আঞ্চলিক ৰাজকুমাৰ আছিল আৰু পিছলৈ কিভৰ গ্ৰ্যাণ্ড প্ৰিন্স হৈছিল। ১১৬০ চনত চিত্ৰাংকন সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত গীৰ্জাটো পৱিত্ৰ কৰা হয়। পৱিত্ৰকৰণৰ পিছত গীৰ্জাটো এটা কেথেড্ৰেললৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু এইদৰে ৯৯২ চনত এই ভূমিত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা ভলিন ডায়োচেচৰ প্ৰথম বিছপ আসনৰ ইতিহাস অব্যাহত থাকে। ভলিন ডায়োচেচৰ ১০০০বছৰীয়া জয়ন্তীৰ সন্মানত ১৯৯২ চনত কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত এটা স্মাৰক ক্ৰুচ স্থাপন কৰা হয়। কেথেড্ৰেলখন ৰাজকুমাৰ, বয়ৰ আৰু বিছপসকলৰ কবৰস্থান আছিল। গীৰ্জাৰ তলত 6জন গ্ৰ্যাণ্ড প্ৰিন্স, ২জন বিছপ আৰু বহুতো সম্ভ্ৰান্ত ব্যক্তিৰ কবৰ আছে। গীৰ্জাৰ নিৰ্মাতা ৰাজকুমাৰ দ্বিতীয় মষ্টিস্লাভকো ইয়াতেই কবৰ দিয়া হৈছিল। বাটু খানৰ বাহিনীয়ে ইয়াক ধ্বংস কৰিছিল আৰু পিছত ইয়াক পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ১৫ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত ইয়াক লুণ্ঠন কৰা হয় আৰু শতিকাটোৰ শেষৰফালে ভল’ডমিৰৰ বিছপ ভাছিয়ানৰ প্ৰচেষ্টাত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। এনবিইউৰ স্মৃতিমুদ্ৰাটো ডৰমিচন কেথেড্ৰেলৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল।

১৫৯৬ চনত যেতিয়া ভল’ডমিৰৰ বিছপ হাইপেটিয়াস পচিজিয়ে ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়ন গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া গীৰ্জাটো এটা ইউৰোপীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা হৈ পৰে। ১৬৮৩ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ সময়ত সমগ্ৰ চহৰখন ধ্বংস হৈছিল আৰু কেথেড্ৰেলখনৰো বিস্তৰ ক্ষতি হৈছিল। ১৭৫৩ চনতহে ইয়াক পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। ১৭৭২ চনত কেথেড্ৰেলখন জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰে আৰু ইয়াক গুদাম ঘৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ১৮২৯ চনৰ ভিতৰত ই সম্পূৰ্ণ ধ্বংসাৱশেষত পৰিণত হয় আৰু ইয়াৰ তোৰণ তথা গম্বুজ ভাঙি পৰে। ১৮৮৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভল’ডমিৰত মুকলি হোৱা ছেইণ্ট ভ্লাদিমিৰ ব্ৰদাৰহুডৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবে কেথেড্ৰেলখনে পুনৰ জীৱন লাভ কৰে, যিয়ে ধৰ্মীয়, শৈক্ষিক আৰু গীৰ্জা পৰিকল্পনাৰ কাম হাতত লৈছিল। ১৮৯৬ চনত স্থপতি গ্ৰীগৰী ক’টভৰদ্বাৰা গীৰ্জাৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ এটা প্ৰকল্প গ্ৰহণ কৰা হয়। ১৮৯৬–১৯০০ চনত কেথেড্ৰেলখন ছিউডো-বাইজেণ্টাইন শৈলীত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হয়। নবীকৰণ কৰা গীৰ্জাৰ পৱিত্ৰকৰণ অনুষ্ঠানটো এটা স্থানীয় উৎসৱত পৰিণত হৈছে।

২০১০ চনৰ ১১ মে’ত কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণৰ ৮৫০বছৰীয়া জয়ন্তী পালন কৰা হয়। ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ প্ৰধান পৱিত্ৰ মেট্ৰ’পলিটান ভ্লাদিমিৰ চাবোডানৰ নেতৃত্বত চহৰখনত উদ্‌যাপন উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে কেথেড্ৰেলখন ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছিল।&lt;ref name=&quot;DCV165390&quot;&gt;{{cite web |title=The Assumption Cathedral in Volodymyr was returned to state ownership |url=https://www.istpravda.com.ua/short/2025/10/11/165390/ |website=[[Istorychna Pravda]] |date=11 October 2025 |access-date=16 January 2026 |language=Ukrainian}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনৰ ১১ অক্টোবৰত এক আদালতৰ ৰায়ৰদ্বাৰা ভৱনটো ৰাষ্ট্ৰীয় মালিকীস্বত্বলৈ অনা হয়।&lt;ref name=&quot;DCV165390&quot;/&gt; ইউক্ৰেইনৰ সাংসদ ইহোৰ হুজই মালিকীস্বত্বৰ এই পৰিৱৰ্তনক ঐতিহাসিক ন্যায় বুলি অভিহিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;DCV165390&quot;/&gt; তেওঁ দাবী কৰিছিল যে প্ৰাচীন চহৰখনৰ একেবাৰে বুকুত বহু বছৰ ধৰি থিয় হৈ থকা মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ দুৰ্গটো ধ্বংস হ’ল।&lt;ref name=&quot;DCV165390&quot;/&gt; মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ ধৰ্মগুৰুসকলে বেঞ্চেৰে কেনদ্ৰীয় পথটো অৱৰোধ কৰি চৰকাৰী বিষয়াৰ প্ৰৱেশত বাধা দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;DCV165390&quot;/&gt;

২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ভলিন ওব্লাষ্টৰ আঞ্চলিক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশাসনে ডৰমিচন কেথেড্ৰেলখন ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাক হস্তান্তৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;DCV165610&quot;/&gt;

ডৰমিচন কেথেড্ৰেল ইউক্ৰেইনৰ এটা স্থাপত্য কীৰ্তিচিহ্ন আৰু ই ইউক্ৰেইনৰ স্থাৱৰ কীৰ্তিচিহ্নৰ ৰাজ্যিক পঞ্জীয়নত অন্তৰ্ভুক্ত তথা ই ৰাষ্ট্ৰৰ মালিকানাধীন।&lt;ref name=&quot;DCV165610&quot;/&gt;

== পৱিত্ৰ ধৰ্মীয় সমলসমূহ ==

* ব্ৰাটস্কা আইকন অফ দ্য ভাৰ্জিন মেৰী বা ব্ৰাটস্কা দেৱীমাতৃৰ পৱিত্ৰ ছবি
* পচাইভৰপৰা অনা থিওটোকোচ বা দেৱীমাতৃৰ পৱিত্ৰ ছবি
* ১৪ শতিকাৰ ক্ৰছ-গোলগোথা বা ঐতিহাসিক পৱিত্ৰ ক্ৰছ
* ভল’ডমিৰ-ভলিন্স্কিৰ বিছপ তথা টভাৰৰ আৰ্চবিছপ ধৰ্মশহীদ থাদ্দেউচ উচপেনস্কিৰ পৱিত্ৰ অৱশিষ্টৰ অংশ থকা সঁফুৰা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=«Святині собору» на офіційному сайті Володимир-Волинської єпархії УПЦ МП |url=http://www.vv-orthodox.org/kafedralnyj-sobor/svjatyni |archive-url=https://web.archive.org/web/20210512145606/https://www.vv-orthodox.org/kafedralnyj-sobor/svjatyni/ |archive-date=12 May 2021 |access-date=14 January 2012}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্যশৈলী ==

ডৰমিচন কেথেড্ৰেল হ’ল এটা বৃহৎ ছয়টা স্তম্ভযুক্ত আৰু তিনিটা এপ্স থকা গীৰ্জা। ইয়াৰ নাৰ্থেক্স অংশটো এটা দেৱালৰদ্বাৰা মূল ভৱনটোৰপৰা পৃথক কৰা হৈছে। অট্টালিকাটোৰ সৰ্বমুঠ বাহ্যিক দৈৰ্ঘ্য ৩৪.৭ মিটাৰ, প্ৰস্থ ২০.৬ মিটাৰ আৰু আজিমুথ ৭৯ ডিগ্ৰী। গীৰ্জাটোৰ গম্বুজৰ তলৰ অংশৰ দীঘল ফালৰ জোখ ৮ মিটাৰ আৰু পথালি ফালৰ জোখ ৭.৪৫ মিটাৰ। দেৱালবোৰৰ ডাঠতা ১.৫–১.৭ মিটাৰ। কেন্দ্ৰীয় নাৰ্থেক্সৰ ওপৰলৈকে গীৰ্জাটোৰ উচ্চতা প্ৰায় ১৮.৫ মিটাৰ। প্ৰাচীন তোৰণ বা ভল্টবোৰ সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। পশ্চিম আৰু পূব দিশৰ মুখ্যভাগত নাৰ্থেক্সবোৰ খিৰিকী নহয়, বৰঞ্চ অন্ধ কুলুংগিহে; ইয়াৰপৰা বুজা যায় যে চুকৰ চুঙাকৃতিৰ তোৰণবোৰ ঘূৰাই দিয়া হৈছিল। গীৰ্জাৰ পশ্চিম অংশত ওপৰৰ খোটালি বা লফ্ট আছে। মধ্যযুগীয় সংৰক্ষিত অংশবোৰৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে লফ্টৰ কাষৰ ভাগবোৰক সহায় কৰা তোৰণবোৰ ক্ৰুচাকৃতিৰ আছিল। লফ্টৰ মাজৰ ভাগটো সম্ভৱতঃ কাঠৰ কড়িশালৰ ওপৰত আছিল। কেথেড্ৰেলখনত কোনো জখলা নাছিল আৰু ওপৰৰ খোটালিবোৰলৈ যাবলৈ দক্ষিণ দিশৰ মুখ্যভাগৰ দ্বিতীয় মহলাৰ দুৱাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিটো সম্ভৱতঃ প্ৰাসাদৰপৰা প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত পোৱা গৈছিল। মন্দিৰৰ বাহিৰৰ চুকৰ লেচিনবোৰ চেপেটা আৰু মাজৰবোৰ শক্তিশালী আধা-স্তম্ভযুক্ত। দুটা খোপযুক্ত প্ৰফাইল থকা তিনিটা প্ৰৱেশদ্বাৰ ভৱনটোৰ ভিতৰলৈ গৈছে। খিৰিকীবোৰ ঠেক আৰু অৰ্ধবৃত্তাকাৰ অন্ত থকা, কেৱল কেন্দ্ৰীয় নাৰ্থেক্সৰ বাহিৰে, য’ত ৩টাকৈ খিৰিকী আছে; এই আকৃতি কেৱল মাজৰটোৰ ক্ষেত্ৰতহে দেখা যায়, আনহাতে কাষৰবোৰ বৃত্তৰ এক চতুৰ্থাংশত শেষ হয়। পূব দিশৰ বাহিৰে বাকী তিনিটা মুখ্যভাগৰ জাকোমাৰাৰ তলত এটা ডাবল পোৰে ব্ৰিক থকা আৰ্কেচাৰ পটি আছে।

মন্দিৰৰ দেৱালবোৰ সম-স্তৰৰ গাঁথনি পদ্ধতিৰে ইটাৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইটাৰ আকাৰ প্ৰায় ৪.৫×২২-২৩×৩২.৫-৩৫.৫; এইবোৰ ভালদৰে পুৰি তৈয়াৰ কৰা আৰু অতি শক্তিশালী। কিছুমান ইটাৰ এটা পিঠিত ঢৌ খেলোৱা সমান্তৰাল ৰেখা থাকে আৰু কেইবাটাও ইটাত বাইডেণ্ট বা ত্ৰিছূল আকৃতিৰ ডাঙৰ ৰাজকীয় চিন থাকে। তাত ট্ৰেপেজিয়িয়াম আকৃতিৰ ইটা আৰু জোঙা অন্ত থকা ঠেক ইটা পোৱা যায়। গাঁথনিত ব্যৱহাৰ কৰা মৰ্টাৰৰ ডাঠতা প্ৰায় ইটাৰ ডাঠতাৰ সমান। মৰ্টাৰখিনি চূণেৰে তৈয়াৰ কৰা আৰু চিমেণ্টৰ বাবে ই গুলপীয়া ৰঙৰ। দেৱালত পচি যোৱা কাঠৰ চিন পোৱা গৈছে। তোৰণৰ গাঁথনিত ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ প্ৰতিধ্বনি কৰা জাৰ বা একোষ্টিক জাৰো পোৱা গৈছে। ইয়াৰ ভেটিবোৰ ফিতা আকৃতিৰ, ২-৩ মিটাৰ গভীৰ আৰু খহটা শিলেৰে নিৰ্মিত। ইয়াৰ ওপৰত মৰ্টাৰৰ কেইবাটাও শাৰী ইটাৰ মজিয়া আছে। গীৰ্জাৰ মজিয়াখন জিলিকি থকা চেৰামিক টাইলচেৰে ঢকা আছিল। ভিতৰৰ অংশটো ফ্ৰেস্কো বা দেৱাল চিত্ৰৰে অংকন কৰা হৈছে, যাৰ কিছু অংশ কেন্দ্ৰীয় এপ্স আৰু খিৰিকীৰ ঢালবোৰত পুনৰুদ্ধাৰৰ সময়লৈকে সংৰক্ষিত হৈ আছিল। কেথেড্ৰেলখনত কবৰ দিয়াৰ বাবে তোৰণসদৃশ কুলুংগি আছিল। এটা কবৰত সম্ভৱতঃ প্ৰিন্স ভল’ডমিৰ ভাসিলকোভিচৰ অৱশিষ্ট আছিল।

== পুনৰ্নিৰ্মাণসমূহ ==

ভল’ডমিৰ প্ৰিন্সিপালিটিৰ কেন্দ্ৰীয় গীৰ্জা অৰ্থাৎ ডৰমিচন কেথেড্ৰেলৰ নিৰ্মাণ কাৰ্যই বুৰঞ্জীবিদসকলৰ বিশেষ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল আৰু সেইবাবেই ই বহুতো বুৰঞ্জীত প্ৰতিফলিত হৈছে। লৰেণ্টিয়ান ক্ৰনিকলৰ লিখনী অনুসৰি ১১৫৮ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত এই কেথেড্ৰেলৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হৈছিল। আভ্ৰামকা ক্ৰনিকলে ইয়াৰ আধাৰশিলা স্থাপনৰ এক সুকীয়া দিন ১১৫৮ চনৰ ৮ মে’ বুলিহে সূচায়। ১১৬০ চনত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য সম্পূৰ্ণ হয়:{{Cquote
| quote = Создана бысть церки святая Богородица в Володимери… князем Андреем; и украси ю дивно… и верх ея позлати... приведе ему бог из всех земель мастеры&lt;br /&gt;প্ৰিন্স আন্দ্ৰেই ভল’ডমিৰত পৱিত্ৰ থিওটোকোচৰ গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু তেওঁ ইয়াক অপূৰ্বভাৱে সজাই তুলিছিল তথা ইয়াৰ চালখন সোণালী কৰিছিল। ঈশ্বৰে তেওঁৰ বাবে সকলো দেশৰপৰা কাৰিকৰ আনি দিছিল
}}১১৬১ চনত গীৰ্জাৰ ৰং কৰাৰ কাম হাতত লোৱা হয় আৰু আগষ্ট মাহত ই সমাপ্ত হয়।

১১৮৫ চনত এক ভয়াবহ অগ্নিকাণ্ডত কেথেড্ৰেলখনৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হয়। জুই লগাৰ পিছত ইয়াক পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয় আৰু ১১৮৯ চনত কেথেড্ৰেলখন পুনৰ পৱিত্ৰকৰণ কৰা হয়।

১১৯৩ চনৰ বৰ অগ্নিকাণ্ডৰ সময়ত সম্ভৱতঃ গীৰ্জাখনৰ কোনো ক্ষতি হোৱা নাছিল, কিন্তু তাৰ পিছৰ বছৰত ইয়াক চূণ-কাম কৰা হৈছিল।

১৩ শতিকাত ভল’ডমিৰৰ কেইবাজনো ৰাজকুমাৰক ইয়াত কবৰ দিয়া হৈছিল আৰু ১২৩৭ চনত কিছু সজ্জা আৰু ৰং কৰাৰ কাম কৰা হৈছিল। ১২৩৮ চনত মংগোল আক্ৰমণৰ সময়ত কেথেড্ৰেলখন লুণ্ঠন কৰা হয় আৰু জ্বলাই দিয়া হয়। ১২৮০ চনলৈকে ইয়াৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হোৱা নাছিল, যেতিয়া মেট্ৰ’পলিটান কিৰিল’ই গম্বুজবোৰ টিনেৰে ঢাকি দিছিল।

১২৯৩ চনত মংগোলীয়সকলে চহৰখন পুনৰ এবাৰ ধ্বংস কৰে।

১৪ শতিকাত কেথেড্ৰেলখনত বিভিন্ন মেৰামতি আৰু পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম কৰা হৈছিল আৰু ১৪০৮ চনত আন্দ্ৰেই ৰুবলেভ আৰু ডানিলো চৰ্নিই গীৰ্জাখনত পুনৰ ৰং কৰিছিল। পিছলৈ কেথেড্ৰেলখন কেইবাবাৰো ডকাইতি আৰু অগ্নিকাণ্ডৰ বলি হৈছিল, কিন্তু প্ৰতিবাৰেই ইয়াক মেৰামতি কৰা হৈছিল। ১৭২৫–১৭৩৪ আৰু ১৮৮৮–১৮৯১ চনত বৃহৎ মেৰামতিৰ কাম কৰা হৈছিল আৰু শেষৰটো মেৰামতিৰ সময়ত স্থপতি কে অ’ কাৰাবুতে অট্টালিকাটোৰ প্ৰাচীন ৰূপ ঘূৰাই আনিছিল। এই স্মৃতিসৌধটোৰ অধ্যয়নে ১১৫৮–১১৬০ চনত নিৰ্মিত কেথেড্ৰেলখনৰ প্ৰাৰম্ভিক ৰূপটো সাধাৰণভাৱে কল্পনা কৰাটো সম্ভৱ কৰি তোলে।

মুখ্যভাগৰ সজ্জাত খোদিত শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যাৰ কিছুমান ১১৮৫–১১৮৯ চনত কেথেড্ৰেলৰ দেৱালত ৰৈ গৈছিল। বুৰঞ্জীৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে মুখ্যভাগৰ জাকোমাৰাবোৰ সোণালী ছবিয়েৰে সজাই তোলা হৈছিল। তামৰ প্ৰলেপযুক্ত খোদিত নলাৰ ফুটাৰ টুকুৰা আৰু সেইবোৰৰ ফিটিঙৰ চিন পোৱা গৈছে। মূল কেথেড্ৰেলৰ বিশাল ড্ৰামটো খোদিত কেপিটেল থকা ২৪টা স্তম্ভৰে সজোৱা হৈছে। ড্ৰামৰ কৰ্নিচ অংশত কৰতৰ দৰে ত্ৰিভুজ, কাৰ্বষ্টোনৰ এটা পটি আৰু সৰু তোৰণৰ এটা শেষ বেষ্টনী থাকে। ড্ৰামৰ খিৰিকীবোৰৰ মাজৰ দেৱালবোৰ সোণালী তামেৰে ঢকা আছিল। কেথেড্ৰেলৰ গম্বুজটোও একে তামেৰে ঢকা আছিল। মূল কেথেড্ৰেলৰ উত্তৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখত নাৰ্থেক্সৰ ভেটি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে; ধাৰণা কৰিব পাৰি যে তিনিওটা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ সন্মুখতে এনে বাৰাণ্ডা আছিল। গায়কদলৰ আসনলৈ যোৱা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰশ্নটো এতিয়াও অমীমাংসিত হৈ আছে। মূল গীৰ্জাৰ উত্তৰ-পশ্চিম অংশৰ উত্তৰে আৱিষ্কাৰ হোৱা ভেটিৰ অৱশিষ্টৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে কেথেড্ৰেলৰ ওচৰত এনে কিছুমান পথ আছিল যিবোৰে ইয়াক পোনপটীয়াকৈ বিছপৰ প্ৰাসাদৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল, আৰু সেইবাবেই ওপৰৰ খোটালিলৈ উঠিবলৈ ইয়াৰ কোনো বিশেষ জখলাৰ প্ৰয়োজন হোৱা নাছিল চাগে।

১১৮৫-১১৮৯ চনত কেথেড্ৰেলখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সময়ত স্থপতিে মূল অট্টালিকাটোৰ উত্তৰ, পশ্চিম আৰু দক্ষিণ দিশৰপৰা অতিৰিক্ত ভাগ নিৰ্মাণ কৰি চুকবোৰত চাৰিটা নতুন গম্বুজ স্থাপন কৰে আৰু এইদৰে কেথেড্ৰেলখনক পাঁচটা নেভ আৰু পাঁচটা গম্বুজযুক্ত গীৰ্জালৈ ৰূপান্তৰ কৰে। মূল অট্টালিকাৰ বাহিৰৰ দেৱালবোৰ কেথেড্ৰেলৰ সমগ্ৰ উচ্চতাত বহল খোলা অংশৰে কটা হৈছিল আৰু পশ্চিম অংশত য’ত ওপৰৰ খোটালিবোৰ আছিল, তাত দুটা স্তৰৰ খোলা অংশ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল — খোটালিবোৰৰ তলত আৰু সেইবোৰৰ ওপৰত। মূল কেথেড্ৰেলৰ দেৱালৰপৰা তৈয়াৰী স্তম্ভবোৰ পাইলনৰদ্বাৰা শক্তিশালী কৰা হৈছিল, যিবোৰ তোৰণৰদ্বাৰা নতুন বাহিৰৰ দেৱালৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। মূল গীৰ্জাৰ এপ্সবোৰ ভাঙি নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যিবোৰ পূব দিশলৈ বহু দূৰলৈ ঠেলি দিয়া হৈছিল। পুনৰ্নিৰ্মাণৰ পিছত কেথেড্ৰেলখনৰ প্ৰস্থ ৩১.৩ মিটাৰ আৰু দৈৰ্ঘ্য এপ্সৰ সৈতে ৩৭.৮ মিটাৰ হয়। বাহিৰৰ দেৱালৰ ডাঠতা ১.৭–১.৮ মিটাৰ। সংলগ্ন ভাগবোৰে কবৰ-গেলেৰীৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইহঁতৰ দেৱালত কবৰ দিয়াৰ বাবে তোৰণসদৃশ কুলুংগি ৰখা হৈছিল। এই গেলেৰীবোৰ সম্ভৱতঃ ১২৩৭ চনত ৰং কৰা হৈছিল।

কেথেড্ৰেলখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সময়ত ওপৰৰ খোটালিবোৰ উত্তৰ আৰু দক্ষিণলৈ এভাগ বঢ়াই দিয়া হৈছিল। এই ভাগবোৰ ক্ৰছ ভল্ট বা পথালি তোৰণেৰে সমৰ্থিত। গায়কদলৰ আসনলৈ উঠা জখলাৰ প্ৰশ্নটো পুনৰ নিৰ্মিত ভৱনটোৰ বাবেও অস্পষ্ট হৈয়েই আছে। কাষৰ সংলগ্ন অংশ আৰু এপ্সৰ মজিিয়াবোৰ জিলিকি থকা চেৰামিক টাইলচেৰে ঢকা আছিল। ১২৯৩ চনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকা মন্দিৰৰ তামৰ মজিয়াখন মূল কেথেড্ৰেলৰ আছিল নে পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সময়ৰ আছিল, সেই বিষয়ে জনা নাযায়। বাহ্যিকভাৱে নতুন কেথেড্ৰেলখনে সাধাৰণতে মূল গীৰ্জাৰ ৰূপটোকে দোহাৰিছিল। ইয়াৰ দেৱালবোৰ আধা স্তম্ভযুক্ত দুটা স্তৰৰ পিলাষ্টাৰেৰে বিভক্ত আৰু উচ্চতাৰ মাজভাগত এটা আৰ্কেচাৰ-স্তম্ভযুক্ত পটি বৈ গৈছে। একেটা পটিয়েই এপ্সৰ ওপৰৰ অংশ গঠন কৰে। পশ্চিম দিশৰ মুখ্যভাগত থকা তিনিটা প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰৰ উপৰি আৰু ২টা কাষৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু কেইবাটাও সৰু প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। মন্দিৰৰ সকলো প্ৰৱেশদ্বাৰেই পাৰচপেক্টিভ বা গভীৰতাযুক্ত। দ্বিতীয় স্তৰৰ খিৰিকীবোৰ আৰু প্ৰথম স্তৰৰ খিৰিকীবোৰ সৰল ফাটসদৃশ। শিলৰ খোদায়ে প্ৰৱেশদ্বাৰ, পিলাষ্টাৰৰ স্তম্ভৰ ওপৰৰ অংশ, স্তম্ভৰ ওপৰৰ অংশ আৰু আৰ্কেড-স্তম্ভযুক্ত পটিৰ কন্সোলবোৰ সজাই তুলিছে। দেৱালত সোমাই থকা কিছুমান খোদিত শিল সম্ভৱতঃ মূল ভৱনটোৰপৰাই ইয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। আৰ্কেড-স্তম্ভযুক্ত পটিটো এসময়ত ৰং কৰা হৈছিল।

সংলগ্ন অংশবোৰৰ তোৰণবোৰ মূল ভৱনৰ তোৰণতকৈ অলপ চাপৰ, সেইবোৰে এই কেন্দ্ৰীয় অংশৰ নাৰ্থেক্সৰ ওপৰৰ অংশটো ঢাকি ৰখা নাই। গতিকে কেথেড্ৰেলৰ ওপৰৰ অংশটো খোপে খোপে উঠা বা খট‌খটীৰ দৰে হৈ পৰিল। পূব দিশৰ কাষৰ অধ্যায়ৰ যোৰাটো বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ওপৰত নহয়, বৰঞ্চ দীঘলীয়া আয়তাকাৰ কোঠাৰ ওপৰত অৱস্থিত আৰু ড্ৰামবোৰক সহায় কৰিবলৈ ইয়াত অতিৰিক্ত স্প্ৰীং আৰ্চ বা তোৰণ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে কেন্দ্ৰীয় গম্বুজৰ আৱৰণ মেৰামতি কৰাৰ সময়ত দেখা গ’ল যে গম্বুজৰ তামৰ পাতবোৰ বহু পৰিমাণে প্ৰাচীন আছিল; এই পাতবোৰত ক্ৰমিক ডিজিটেল চিন আছিল। কেথেড্ৰেলৰ ক্ৰছ বা ক্ৰুচবোৰ লোৰ দণ্ডৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল আৰু সোণালী তামৰ ফুটা থকা পাতেৰে ঢকা আছিল। কেথেড্ৰেলখন ভালদৰে কটা চূণশিলৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰে গঠিত আৰু দেৱালৰ মাজভাগ মৰ্টাৰ বা সিমেণ্টৰ মিশ্ৰণ থকা ব্যৱহাৰ নকৰা শিলেৰে ঢকা। দেৱালবোৰত ওক কাঠৰ বান্ধোন থকাৰ কথা লক্ষ্য কৰা যায়। গম্বুজৰ গাঁথনিত ফুটা থকা টাফ বা একপ্ৰকাৰৰ পাতল শিল ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

১৯৫১ চনত এ ভি ষ্টোলেটভে কেথেড্ৰেলৰ উত্তৰ নেভ বা মধ্যভাগত চলোৱা খনন কাৰ্যই ভেটিৰ বিন্যাস স্পষ্ট কৰাটো সম্ভৱ কৰি তুলিছিল। মূল কেথেড্ৰেলৰ ভেটিটো কোনো বাইণ্ডিং পদাৰ্থ নোহোৱাকৈ শিলেৰে গঠিত বুলি প্ৰমাণিত হয়। ভেটিৰ ওপৰত চূণৰ মৰ্টাৰৰ ওপৰত মিহি চূণশিলৰ এটা তৰপ আছে। এই তৰপৰ মৰ্টাৰ আংশিকভাৱে শিলৰ ভেটিৰ ওপৰৰ অংশলৈ বাগৰি পৰিছিল; ই কয়লাৰ সৰু সৰু টুকুৰাৰ সৈতে অতি শক্তিশালী। উত্তৰ নাৰ্থেক্সৰ উত্তৰ দেৱালৰ তলত ভেটিটো প্ৰায় ১.৯ মিটাৰ গভীৰ আছিল আৰু ইয়াৰ তলত ওক কাঠৰ বিছনাৰ অৱশিষ্ট আৱিষ্কাৰ হৈছিল। ১১৮৫–১১৮৯ চনৰ কেথেড্ৰেলৰ ভেটিটো চূণশিলেৰে গঠিত আছিল। ভেটিৰ তলৰ অংশত শিলবোৰ প্ৰায় অপৰিশোধিত, ওপৰলৈ সেইবোৰ টানকৈ ফিট কৰা হৈছে আৰু একেবাৰে ওপৰৰ শাৰীত পৰিষ্কাৰকৈ কটা হৈছে। সমগ্ৰ ভেটিটো চূণৰ মৰ্টাৰৰ ওপৰত নিৰ্মিত; ইয়াৰ গভীৰতা ১.৭৮ মিটাৰ। গীৰ্জাৰ উত্তৰ অংশত ভেটিৰ তলত ওক কাঠৰ বিছনাৰ অৱশিষ্ট পোৱা বুলি তথ্য আছে।

কেথেড্ৰেলখনৰ পুংখানুপুংখ গৱেষণাৰ পিছত ইয়াক মূল ৰূপত পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়। যদিও মধ্যযুগীয় অট্টালিকাটোৰ সঠিক আৰ্হি জনা নাছিল, তথাপি ইয়াক কিয়েভান ৰাছ যুগৰ ভৱনৰ জনাজাত নমুনাৰ ভিত্তিত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিব পৰা গৈছিল।

অধ্যাপক এ ভি প্ৰাখভে এটা পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰকল্প প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁ পশ্চিম দিশৰপৰা পিছৰ সংযোজনটো এৰি থৈ যোৱাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁৰ পৰিকল্পনা অনুসৰি কেথেড্ৰেলখন পাঁচটা গম্বুজযুক্ত হ’ব লাগিছিল। মূল গম্বুজটো মিত্ৰে বা একপ্ৰকাৰৰ টুপীৰ ৰূপত আৰু বাকীবোৰ স্কুফিয়াৰ ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। এক ব্যাখ্যামূলক টোকাত বিজ্ঞানীগৰাকীয়ে লিখিছে যে তেওঁ ১২ শতিকাৰ গ্ৰীক-ৰাছ ৰূপক ভিত্তি হিচাপে লৈছিল।

১৮৯১ চনত এম টি প্ৰেঅ’ব্ৰাজেনস্কিয়ে ডৰমিচন কেথেড্ৰেল পৰীক্ষা কৰে আৰু ১৮৯৩ চনত ইম্পেৰিয়েল আৰ্কিঅ’লজিকেল কমিছনে একাডেমিক জি আই ক’টভ আৰু ভি ভি চুজলভক ভল’ডমিৰ-ভলিন্স্কিলৈ প্ৰেৰণ কৰে। ক’টভ আৰু তেওঁৰ সহযোগীসকলে এটা পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰকল্পৰ কাম আৰম্ভ কৰে, যিটো বহুত বেছি বিতং আছিল। তেওঁ পিছৰ সকলো সংযোজন আৰু তৰপ আঁতৰোৱাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কেথেড্ৰেলৰ মূল ৰূপটো পুনৰুদ্ধাৰৰ ব্যৱস্থা কৰে। এই প্ৰকল্পটো ১৮৯৬ চনত পুৰাতাত্ত্বিক আয়োগে অনুমোদন জনায়। পৱিত্ৰ চিনোডে গীৰ্জাখনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ দায়িত্ব স্থাপত্যৰ শিক্ষাবিদ গ্ৰীগৰী ইভানোভিচ ক’টভক অৰ্পণ কৰে।

== চিত্ৰভঁৰাল ==

&lt;gallery&gt;
File:Обмірне креслення собору Успіння Пресвятої Богородиці, Володимир.jpeg|১৮৮৬ চনত অংকন কৰা মূল মুখভাগৰ ছবি
File:Володимир. Успенська катедра. 1892.jpg|১৮৯২ চনত কেথেড্ৰেলৰ দৃশ্য
File:Володимир. Успенська катедра після так званої реставрації.jpg|১৯০০ চনত পুনৰ নিৰ্মাণৰ পিছত কেথেড্ৰেলৰ দৃশ্য
File:Volodymyr-Volynskyi Volynska-complex Cathedral of the Dormition of the Theotokos-1.jpg|বৰ্তমান সময়ত ভৱনটোৰ দৃশ্য
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist}}

== উৎস আৰু সাহিত্য ==

* গাভ্ৰিলিউক এছ ভি - ভল’ডমিৰ-ভলিন্স্কি চহৰৰ ডৰমিচন কেথেড্ৰেলৰ পুনৰুদ্ধাৰ — কিয়েভান ৰাছৰ এক অনন্য কীৰ্তিচিহ্ন: ধাৰণা, ৰূপায়ণ, ফলাফল
* ইউক্ৰেইন অধ্যয়নৰ বিশ্বকোষ: অভিধান অংশ: শেখচেংকো ছায়েণ্টিফিক ছচাইটি; প্ৰধান সম্পাদক অধ্যাপক ডক্টৰ ভ্লাদিমিৰ কুবিযোভিচ — পেৰিছ — নিউয়ৰ্ক: মোলোডে ঝিত্তিয়া, ১৯৫৫-১৯৯৫
* পিছকোভা ই এম - পৱিত্ৰ ভ্লাদিমিৰ অৰ্থডক্স ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ প্ৰাচীন ভঁৰাল // ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসৰ বিশ্বকোষ: ১০টা খণ্ডত / সম্পাদনামণ্ডলী: ভি এ স্মোলী অধ্যক্ষ আৰু অন্যান্য; ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাস প্ৰতিষ্ঠান — কিভ: নাউকোভা ডুমকা, ২০০৪ — খণ্ড ২: জি — ডি — পৃষ্ঠা ২৭৭
* পি এ ৰিচকভ - ডৰমিচন কেথেড্ৰেল, ভল’ডমিৰ ভলিন্স্কি // ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাসৰ বিশ্বকোষ: ১০টা খণ্ডত / সম্পাদনা মণ্ডলী: ভি এ স্মোলী অধ্যক্ষ আৰু অন্যান্য; ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ ইউক্ৰেইনৰ ইতিহাস প্ৰতিষ্ঠান — কিভ: নাউকোভা ডুমকা, ২০১৩ — খণ্ড ১০: টি — য়া — পৃষ্ঠা ২৪৯
* মান্দজিউক এফ জি — ভল’ডমিৰ-ভলিন্স্কি পৱিত্ৰ ডৰমিচন কেথেড্ৰেল: ঐতিহাসিক চমু আভাস। লুতস্ক: ভিচনিক ই কে, ২০০১ — ৮০ পৃষ্ঠা
* ৰাপোপোৰ্ট পি এ - ১০-১৩ শতিকাৰ ৰাছিয়ান স্থাপত্য। কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ তালিকা। লেলিনগ্ৰাড, ১৯৮২

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://www.vue.gov.ua/%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D1%83_%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%96-%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%83 Успенський собор у Володимирі-Волинському] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250424020922/https://vue.gov.ua/%D0%A3%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D1%81%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80_%D1%83_%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80%D1%96-%D0%92%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D1%83 |date=2025-04-24 }}. ''Website of the [[Great Ukrainian Encyclopedia]]''.
* [http://www.vv-orthodox.org/index.php?art_listID=118 «Історія кафедрального собору» з Офіційного сайту Володимир-Волинської єпархії]

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]]</text>
      <sha1>jxaf7nkw4msyn8kcd50l8oubv517f06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কালোস লিমেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139182</id>
    <revision>
      <id>634306</id>
      <parentid>632886</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T02:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13039" sha1="jm10i3uzgyagnihvforj52xidww5ha3" xml:space="preserve">{{Infobox historic site
|image=Давньогрецьке_і_скіфське_городище_«Калос-Лімен»-4.jpg
|name=কালোস লিমেন
|caption=কালোস লিমেনৰ ধ্বংসাৱশেষ
|location=চোৰ্নোমোৰস্কে
|region=টাউৰিকা
|coordinates={{coord|45|31|03|N|32|42|49|E}}
|built=খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকা
|abandoned=খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা
|epochs=ধ্ৰুপদী গ্ৰীচ
|owner=কালোস-লিমেন ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক-প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত অঞ্চল
}}

'''কালোস লিমেন''' ({{lang-en|Kalos Limen}}, {{Lang-grc|Καλός Λιμήν|lit=মনোমোহা বন্দৰ}}; {{Lang-uk|Калос-Лімен}}; {{Langx|ru|Калос Лимен}}) প্ৰাচীন গ্ৰীকৰ এক উপনিৱেশ। ই ক্ৰিমিয়ান উপদ্বীপৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত আছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকালৈ ইয়াৰ অস্তিত্ব আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=S. B. |first=Buiskykh |display-authors=etal |date=2007 |title=КАЛОС ЛІМЕН |url=http://www.history.org.ua/?termin=Kalos_L |website=Encyclopedia of History of Ukraine}}&lt;/ref&gt;

==ইতিহাস==

কালোস লিমেনৰ উল্লেখ অজ্ঞাতনামা ''পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইউক্সিন সাগৰ'' নামৰ প্ৰাচীন গ্ৰন্থত পোৱা যায়। ইয়াত ইয়াক কেৰ্কিনিটিছৰপৰা ৭০০ ষ্টেডিয়ন দূৰত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৰ্তমানৰ ইউপেটোৰিয়া চহৰক প্ৰাচীন কেৰ্কিনিটিছৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হয়। এই বিৱৰণৰ আধাৰত কালোস লিমেন টাৰখানকুট উপদ্বীপৰ উপকূলত অৱস্থিত আছিল বুলি পণ্ডিতসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

কালোস লিমেন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাত আইঅ'নীয় বসতিস্থাপনকাৰীসকলে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। নগৰখনৰ আয়তন প্ৰায় ৪ হেক্টৰ আছিল আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আছিল। নগৰখন কেইবাটাও অংশত বিভক্ত আছিল আৰু প্ৰতিটো অংশৰ মাজত এটা এটাকৈ দুৰ্গমিনাৰ আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাৰ শেষৰফালে নগৰখন চেৰ্চোনেছাছৰ অধীনলৈ যায়। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত স্কিথিয়ানসকল আৰু ছাৰ্মাটিয়ানসকলৰ আক্ৰমণৰ ফলত নগৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা অধিক শক্তিশালী কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Khrapunov |first=N. I. |title=Калос Лимен |url=http://www.chersonesos.org/?p=out_ant_kalos&amp;l=rus |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120527075808/http://www.chersonesos.org/?p=out_ant_kalos&amp;l=rus |archive-date=2012-05-27 |website=State Reserve &quot;Chersonesus Taurica&quot; |language=ru}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় শতিকাত কালোস লিমেন স্কিথিয়ানসকলৰ দখললৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Крымское республиканское учреждение &quot;Историко-археологический заповедник &quot;Калос Лимен&quot;&quot; |url=http://www.mincult.crimea-portal.gov.ua/rus/index.php?v=5&amp;tek=67&amp;par=41&amp;l=&amp;art=71 |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20120804200256/http://www.mincult.crimea-portal.gov.ua/rus/index.php?v=5&amp;tek=67&amp;par=41&amp;l=&amp;art=71 |archive-date=2012-08-04 |website=Ministry of Culture of the Autonomous Republic of Crimea }}{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; পিছত গ্ৰীকসকলে নগৰখন পুনৰ দখল কৰে। তাৰ পিছত ই পুনৰ স্কিথিয়ানসকলৰ অধীনলৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকাত ছাৰ্মাটিয়ানসকলৰ আক্ৰমণৰ ফলত নগৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যক্ত হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

কালোস লিমেন এটা বন্দৰনগৰ আৰু কৃষিভিত্তিক অঞ্চলৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ইয়াৰ আশে-পাশে ঘেঁহু আৰু আঙুৰৰ খেতি কৰা হৈছিল আৰু কৃষিজাত সামগ্ৰী ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। মাছ ধৰা কাৰ্যও চলিছিল। নগৰখনৰ প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰৰ ডাঠতা প্ৰায় ডেৰ মিটাৰ আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The history of the Chernomorskoe town |url=https://chernomorskoe.info/en/history.php |website=chernomorskoe.info |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;

১৯৯৭ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত কালোস লিমেন ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক-প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংৰক্ষিত অঞ্চল প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কালোস লিমেনৰ প্ৰাচীন নগৰস্থলৰ সংৰক্ষণ আৰু অধ্যয়নৰ উদ্দেশ্যে কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=История создания музея - заповедника &quot;Калос Лимен&quot; |url=https://www.kaloslimen.ru/ru/istorija-sozdanija.html |website=kaloslimen.ru |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণা==

কালোস লিমেনৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত বসতিঘৰ, দুৰ্গ, প্ৰতিৰক্ষা প্ৰাচীৰ আৰু সমাধিক্ষেত্ৰৰ অৱশেষ পোৱা গৈছে। প্ৰাচীন নগৰখনৰ অৱস্থান বৰ্তমানৰ কৃষ্ণসাগৰৰ উপকূলৰ ওচৰৰ উজকায়া উপসাগৰৰ শিলাময় উপকূলত আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kalos Limen - Ancient period - Outlying areas - About Chersonesos |url=https://chersonesos.org/index.php?l=eng&amp;p=out_ant_kalos |website=State Historical and Archaeological Reserve &quot;Chersonesus Taurica&quot; |access-date=24 August 2026 |archivedate=7 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221107201524/http://www.chersonesos.org/index.php?p=out_ant_kalos&amp;l=eng |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত ৰাজ্যিক হাৰ্মিটেজ সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অভিযানে কালোস লিমেন আৰু ইয়াৰ সমাধিক্ষেত্ৰ তথা আশে-পাশৰ কৃষিভূমিত বিস্তৃত গৱেষণা চলায়। ইয়াৰ পিছত ২০২১ আৰু ২০২২ চনত খনন কাৰ্য চলোৱা হয়। এই খননত এটা বৃহৎ আৱাসিক স্থাপত্যৰ অৱশেষ পোৱা যায়। এই স্থাপনাটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪ৰ্থ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ প্ৰথম তৃতীয়াংশলৈ ব্যৱহৃত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Eremeeva |first=Anna |date=2024 |title=Investigations of the Site of the Ancient Town of Kalos Limen. Archaeological Survey of 2019 and Excavations of 2021–2022 |journal=Hyperboreus |volume=30 |issue=1 |pages=8–19 |doi=10.36950/hyperboreus.y8vz-bq04 |url=https://bop.unibe.ch/Hyperboreus/article/view/11639}}&lt;/ref&gt;

গৱেষণাৰপৰা পোৱা তথ্য অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ প্ৰথম তৃতীয়াংশত যাযাবৰ লোকৰ আক্ৰমণৰ ফলত এই আৱাসিক স্থাপনাটো ধ্বংস হৈছিল। ইয়াৰ পিছত ইয়াক পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Eremeeva |first=Anna |date=2024 |title=Investigations of the Site of the Ancient Town of Kalos Limen. Archaeological Survey of 2019 and Excavations of 2021–2022 |journal=Hyperboreus |volume=30 |issue=1 |pages=8–19 |doi=10.36950/hyperboreus.y8vz-bq04 |url=https://bop.unibe.ch/Hyperboreus/article/view/11639}}&lt;/ref&gt;

প্ৰত্নতাত্ত্বিক গৱেষণাত কালোস লিমেনত গ্ৰীক আৰু স্কিথিয়ান দুয়োটা পৰ্যায়ৰ বসতিৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। ইয়াৰ উপৰি পিছৰ সময়ৰ বসতিৰ অৱশেষো পোৱা গৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=КАЛОС ЛІМЕН |url=https://esu.com.ua/article-10668 |website=Encyclopedia of Modern Ukraine |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;

==সংৰক্ষিত অঞ্চল==

কালোস লিমেনৰ ঐতিহাসিক-প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়-সংৰক্ষিত অঞ্চল ১৯৯৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৯১ চনত ইয়াৰ সংৰক্ষণ অঞ্চলৰ সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত প্ৰাচীন নগৰস্থল আৰু সমাধিক্ষেত্ৰক আধুনিক নিৰ্মাণ আৰু অন্যান্য মানৱীয় কাৰ্যকলাপৰপৰা সুৰক্ষা দিয়াত সহায় হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=История создания музея - заповедника &quot;Калос Лимен&quot; |url=https://www.kaloslimen.ru/ru/istorija-sozdanija.html |website=kaloslimen.ru |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;

২০০১ চনত চোৰ্নোমোৰস্কে ঐতিহাসিক আৰু স্থানীয় ইতিহাস সংগ্ৰহালয়টোও সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত প্ৰাচীন নগৰস্থল, মুকলি আকাশৰ তলত থকা প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ আৰু সংগ্ৰহালয়ৰ স্থায়ী প্ৰদৰ্শনীসমূহক একেটা ঐতিহাসিক-প্ৰত্নতাত্ত্বিক কেন্দ্ৰৰ অধীনলৈ অনা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=История создания музея - заповедника &quot;Калос Лимен&quot; |url=https://www.kaloslimen.ru/ru/istorija-sozdanija.html |website=kaloslimen.ru |access-date=24 August 2026}}&lt;/ref&gt;

==চিত্ৰসম্ভাৰ==

&lt;gallery&gt;
File:Калос Лимен - вид на нижнюю часть крепостной стены.jpg|
File:Калос-Лімен. Світлина №8.jpg
File:Давньогрецьке і скіфське городище «Калос-Лімен»-8.jpg
File:Калос-Лімен. Світлина №10.jpg
File:Калос-Лімен, 2021, 11.jpg
&lt;/gallery&gt;


==তথ্যসূত্ৰ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইন]]</text>
      <sha1>jm10i3uzgyagnihvforj52xidww5ha3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139184</id>
    <revision>
      <id>634332</id>
      <parentid>633509</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T08:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15692" sha1="6liuivvsva4jzmdrbeu6czetp4pdi7d" xml:space="preserve">{{Infobox church
| name                  = ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা
| full_name             = 
| other_name            = 
| native_name           = Церква святителя Феодосія
| native_name_lang      = ইউক্ৰেইনীয়
| image                 = File:Міське кладовище Яцеве, Чернігів.jpg
| image_size            = 270px
| imagelink             = 
| alt                   = 
| caption               = চেৰ্নিহিভত অৱস্থিত ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা
| pushpin_map           = 
| pushpin_alt           = 
| pushpin_map_size      = 
| pushpin_relief        = 
| pushpin_caption       = 
| coordinates           = {{coord|51|29|54|N|31|18|34|E|display=it|type:landmark}}
| osgraw                = 
| location              = হেটমানা পলুবোটকা ষ্ট্ৰীট, ৪০/২, য়াটচেভো কবৰস্থান, চেৰ্নিহিভ, চেৰ্নিহিভ ওব্লাষ্ট, ১৪০৩০
| country               = ইউক্ৰেইন
| denomination          = পূৰ্বী অৰ্থডক্স গীৰ্জা
| previous_denomination = 
| churchmanship         = 
| website               = https://st-theodosius.kiev.ua/
| former_name           = 
| founded               = 
| founder               = 
| dedication            = 
| dedicated             = 
| consecrated           = 
| events                = 
| status                = প্ৰাৰ্থনাগৃহ
| functional_status     = সক্ৰিয়
| heritage_designation  = 
| designated            = 
| architect             = 
| architectural_type    = বাইজেণ্টাইন পুনৰুজ্জীৱন স্থাপত্য
| style                 = 
| years_built           = ২৬
| groundbreaking        = ১৯৯৬
| completed             = ২০২২
| construction_cost     = 
| closed                = 
| demolished             = 
| capacity              = 
| length                = 
| width                 = 
| height                = 
| materials             = 
| parish                = 
| deanery               = 
| archdeaconry          = 
| archdiocese           = চেৰ্নিহিভ
| metropolis            = 
| diocese               = ইউক্ৰেইনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ চেৰ্নিহিভ ডায়োচেচ
| province              = 
| district               = 
| division               = 
| archbishop            = 
| bishop                = 
| dean                  = 
| succentor             = 
| rector                = 
| vice-rector            = 
| vicar                 = 
| priest                = 
| pastor                = 
| abbot                 = 
| elder                 = 
| embedded              = 
}}

'''ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জা''' (ইউক্ৰেইনীয়ান: Церква святителя Феодосія) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ৰ চেৰ্নিহিভ চহৰৰ য়াটচেভো কবৰস্থানত অৱস্থিত এটা ইটাৰে নিৰ্মিত গীৰ্জা। ১৯৯১ চনৰ পিছত চেৰ্নিহিভত নিৰ্মাণ কৰা এইখন প্ৰথম গীৰ্জা।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Церковь Михаила и Федора |url=http://www.doroga.ua/poi/Chernigovskaya/Chernigov/Cerkovj_Mikhaila_i_Fedora/2406 |website=www.doroga.ua |access-date=15 March 2022 |archivedate=5 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905131747/http://www.doroga.ua/poi/Chernigovskaya/Chernigov/Cerkovj_Mikhaila_i_Fedora/2406 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ অৱ উগ্লিচ গীৰ্জাখন চেৰ্নিহিভৰ প্ৰথমখন নতুন গীৰ্জা আছিল। স্থপতি ভি. উষ্টিনভ আৰু আৰ. লিফশ্বিটছে বিনামূলীয়াকৈ গীৰ্জাখনৰ প্ৰকল্প প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২৮ নৱেম্বৰত গীৰ্জাখন পৱিত্ৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=м. Чернігів. Церква святого Феодосія |url=https://www.shukach.com/ru/node/79763 |website=shukach.com |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Церква св.Феодосія Углицького |url=https://www.pslava.info/Chernigiv_CerkSvFeodosijaUglyckogo,253133.html |website=pslava.info |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত চেৰ্নিহিভৰ যুদ্ধৰ সময়ত হোৱা গোলাবৰ্ষণ আৰু তাৰ পিছত লগা অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত গীৰ্জাখন আংশিকভাৱে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Чернігівська обл., Чернігівський р-н, м. Чернігів, вул. Кленова, кладовище &quot;Яцево&quot; |url=https://glavcom.ua/country/incidents/u-chernigovi-v-rezultati-obstriliv-zgoriv-hram-829434.html |website=glavcom.ua |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові почали відбудовувати зруйновану під час обстрілів церкву святителя Феодосія (відео) |url=https://df.news/2022/06/04/u-chernihovi-pochaly-vidbudovuvaty-zrujnovanu-pid-chas-obstriliv-tserkvu-sviatytelia-feodosiia-video/ |website=df.news |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Чернігівська обл., Чернігівський р-н, м. Чернігів, вул. Кленова, кладовище &quot;Яцево&quot; |url=https://mkip.notion.site/8255c65a96fd41eca723dc2b49845828 |website=mkip.notion.site |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Damaged cultural sites in Ukraine verified by UNESCO |url=https://www.unesco.org/en/articles/damaged-cultural-sites-ukraine-verified-unesco |website=unesco.org |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові після обстрілів російськими військами згорів храм святителя Феодосія |url=https://lb.ua/society/2022/03/13/509370_chernigovi_pislya_obstriliv.html |website=lb.ua |date=13 March 2022 |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові в результаті обстрілів згорів храм |url=https://glavcom.ua/country/incidents/u-chernigovi-v-rezultati-obstriliv-zgoriv-hram-829434.html |website=glavcom.ua |date=13 March 2022 |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ЮНЕСКО опублікувала перелік пошкоджених культурних об’єктів в Україні |url=https://medialeague.com.ua/yunesko-opublikuvala-perelik-poshkodzhenyh-kulturnyh-obyektiv-v-ukrayini/ |website=medialeague.com.ua |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ЧЕРНІГІВ. У місті відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=http://pravoslavye.org.ua/2022/04/%D1%87%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%96%D0%B3%D1%96%D0%B2-%D1%83-%D0%BC%D1%96%D1%81%D1%82%D1%96-%D0%B2%D1%96%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BB%D1%8E%D1%8E%D1%82%D1%8C-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%BE%D0%B4%D0%B6/ |website=pravoslavye.org.ua |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Російські нелюди нищать українські храми |url=https://nezhatin.com.ua/2022/03/08/rosijski-nelyudy-nyshhat-ukrayinski-hramy-foto/ |website=nezhatin.com.ua |access-date=1 June 2025 |archivedate=1 June 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601124456/https://nezhatin.com.ua/2022/03/08/rosijski-nelyudy-nyshhat-ukrayinski-hramy-foto/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ জুন মাহত গোলাবৰ্ষণত ধ্বংস হোৱা ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ গীৰ্জাখনৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові почали відбудовувати зруйновану під час обстрілів церкву святителя Феодосія |url=https://suspilne.media/chernihiv/246296-u-cernigovi-pocali-vidbudovuvati-zrujnovanu-pid-cas-obstriliv-cerkvu-svatitela-feodosia/ |website=suspilne.media |date=3 June 2022 |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=https://uoc-news.church/2022/04/13/u-chernigovi-vidnovlyuyut-poshkodzhenij-u-rezultati-obstriliv-xram-svt-feodosiya-chernigivskogo/#2025-03-09 |website=uoc-news.church |date=13 April 2022 |access-date=9 March 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছ অৱ উগ্লিচ, ফিলাৰেট গুমিলেভ আৰু ৰেভাৰেণ্ড লৰেন্সৰ পৱিত্ৰ অৱশেষসমূহ ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেললৈ ঘূৰাই অনা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=У Чернігові відновлюють пошкоджений у результаті обстрілів храм свт. Феодосія Чернігівського |url=https://suspilne.media/chernihiv/439353-komu-nalezat-i-de-same-perebuvaut-na-obliku-mosi-troh-cernigivskih-svatih/ |website=suspilne.media |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Мощі святителів Феодосія Углицького, Філарета Гумілевського, преп. Лаврентія повернуті в Троїцький собор |url=https://oldchernihiv.com/moshhi-svyatyteliv-feodosiya-uglytskogo-filareta-gumilevskogo-prep-lavrentiya-povernuti-v-troyitskyj-sobor/ |website=oldchernihiv.com |access-date=1 June 2025}}&lt;/ref&gt;

== স্থাপত্য ==

গীৰ্জাখন ১৯ শতিকাৰ মাজভাগৰ ধ্ৰুপদী স্থাপত্যৰ আধুনিকীকৃত ৰূপত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গৰ পিটাৰ আৰু পল কেথেড্ৰেলখনো এই মন্দিৰৰ একপ্ৰকাৰৰ প্ৰট’টাইপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

পৰিকল্পনাত মন্দিৰটোৰ আকৃতি দীঘলীয়া ক্ৰুচৰ দৰে। ক্ৰুচৰ পশ্চিম শাখাৰ ওপৰত এটা ওখ শিখৰযুক্ত ঘণ্টা-ঘৰ আছে।

মূল গাঁথনিৰ ওপৰত এটা পিঁয়াজ-আকৃতিৰ গম্বুজ আছে। যিহেতু মন্দিৰটো এটা কবৰস্থানত অৱস্থিত, সেয়েহে ইয়াৰ অভ্যন্তৰীণ সজ্জা সংযত।

দেৱালৰ চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত কেৱল পাল বা খিলানযুক্ত অংশত থকা চাৰিজন সুসমাচাৰকৰ ছবিহে সংৰক্ষিত হৈ আছে। উত্তৰ-পূব অংশত সুসমাচাৰক জন, দক্ষিণ-পূব অংশত সুসমাচাৰক মেথিউ, উত্তৰ-পশ্চিম অংশত সুসমাচাৰক মাৰ্ক আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম অংশত লূকৰ ছবি অংকন কৰা হৈছে।

মন্দিৰৰ অভ্যন্তৰৰ মূল ৰচনাকেন্দ্ৰ আৰু প্ৰধান সজ্জা হৈছে আইকন’ষ্টেচিছ। ইয়াৰ সামগ্ৰিক নক্সা আৰু পৃথক অংশসমূহৰ নক্সাৰ লেখক আছিল মন্দিৰৰ ধৰ্মাধিকাৰী ফাদাৰ পিটাৰ। আইকন’ষ্টেচিছখন খোদাই কৰিছিল খোদাই শিল্পী ভালেৰী ইভানোভিচ ছিডৰ্টছভে।

আইকন’ষ্টেচিছখনত দুটা স্তৰ আছে। কেন্দ্ৰত আছে ৰাজকীয় দুৱাৰ, য’ত চাৰিজন সুসমাচাৰকৰ ছবি আৰু ‘ঘোষণা’ বা ‘অনান্সিয়েশ্যন’ৰ দৃশ্য অংকিত কৰা হৈছে। প্ৰথম স্তৰত ৰাজকীয় দুৱাৰৰ বাঁওফালে আছে ‘শিশুৰ সৈতে ঈশ্বৰৰ মাতৃ’, ‘আৰ্চএঞ্জেল মাইকেল’ আৰু ‘ড্ৰেগন-বধকাৰী ইউৰি’ৰ আইকন। সোঁফালে আছে ‘যীচু খ্ৰীষ্ট’, ‘আৰ্চএঞ্জেল গেব্ৰিয়েল’ আৰু ‘চেৰ্নিহিভৰ ছেইণ্ট লৰেন্স’ৰ আইকন। ইয়াৰ ওচৰৰ এটা খোদিত নিচত উগ্লিচৰ ছেইণ্ট থিয়ড’চিয়াছৰ এটা বৃহৎ মন্দিৰ-আইকন আছে।

দ্বিতীয় স্তৰত ৰাজকীয় দুৱাৰৰ ওপৰত ‘শেষ নৈশভোজ’, বাঁওফালে ‘ধৰ্মপ্ৰবক্তা মোচেছ’ আৰু ‘ইভান ক্ৰীচ’ষ্টম’, আৰু সোঁফালে ‘ইভান দ্য ফ’ৰৰানাৰ’ আৰু ‘বেচিল দ্য গ্ৰেট’ৰ আইকন আছে। আইকনসমূহ দুজন আইকন-চিত্ৰশিল্পী—য়েভহেনিয়া আৰু কামিল (বাপ্তাইজিত নাম কনষ্টেণ্টিন) টাইশ্বেভে অংকন কৰিছিল। আইকন’ষ্টেচিছখনৰ ওপৰত এটা ক্ৰুচ আছে। খোদাই আৰু পটভূমি গাঢ় বাৰ্নিচেৰে আৱৰণ দিয়া হৈছে।

== চিত্ৰভঁৰাল ==

&lt;gallery&gt;
File:Theodosius of Chernihiv church after fighting (2022-04-24) 01.jpg
File:Яцево церковь.jpg
File:Церква Феодосія Тотемського Чернігів 1.jpg
File:Чернігів. Церква Феодосія Тотемського.JPG
&lt;/gallery&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://wikimapia.org/7912359/Temple-of-all-Chernihiv-Saints wikimapia.org]

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]]</text>
      <sha1>6liuivvsva4jzmdrbeu6czetp4pdi7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ই.এছ.আই.চি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়, বেলতলা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139199</id>
    <revision>
      <id>634296</id>
      <parentid>630404</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T22:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13650" sha1="k9ji8towp7wv90e8wi7i8lkbnrhr7z1" xml:space="preserve">{{Infobox university
| name = ই.এছ.আই.চি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়, বেলতলা
| established = {{Start date and age|2025}}
| type = চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
| city = [[বেলতলা]], [[গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| dean = ড° সঞ্জয় কুমাৰ কেশকাৰ&lt;ref name=&quot;esic&quot;&gt;{{cite web |title=Medical institutions |url=https://guwahatihospital.esic.gov.in/medical-institution/2/assam-north-east- |website=ESIC |publisher=Employees' State Insurance Corporation |access-date=2026-01-04 }}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| undergrad = ৫০
| campus = নগৰীয়া
| coordinates = {{coord|26.12202|91.80896|region:IN|display=inline,title}}
| affiliations = [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]], [[ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগ]]
| website = {{URL|https://mcbeltola.esic.gov.in/}}
}}

'''ই.এছ.আই.চি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়, বেলতলা''' {{en|ESIC Medical College &amp; Hospital, Beltola}} অসমৰ [[গুৱাহাটী]]ৰ [[বেলতলা]] অঞ্চলত অৱস্থিত এখন চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়।&lt;ref name=&quot;sentinel1&quot;&gt;{{cite web |date=2025-10-19 |title=Guwahati: ESIC Medical College gets National Medical Commission nod for 50 MBBS seats |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/guwahati-esic-medical-college-gets-national-medical-commission-nod-for-50-mbbs-seats |website=The Sentinel |publisher=The Sentinel |access-date=2026-01-04}}&lt;/ref&gt; মহাবিদ্যালয়খন কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগমৰ অধীনত আৰু শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ জৰিয়তে [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা সম্প্ৰসাৰণৰ এক পদক্ষেপৰ অংশ।&lt;ref name=&quot;sentinel1&quot; /&gt;

ই গুৱাহাটীৰ লগতে নামনি অসমৰ একাংশ অঞ্চলত চিকিৎসা শিক্ষা আৰু উন্নত চিকিৎসা সেৱাৰ সুবিধা সম্প্ৰসাৰণৰ ক্ষেত্ৰত ভূমিকা পালন কৰে। মহাবিদ্যালয়খনৰ সৈতে সংলগ্ন চিকিৎসালয়খনত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ব্যাৱহাৰিক চিকিৎসা শিক্ষা লাভ কৰাৰ লগতে ৰোগীসকলে চিকিৎসা সেৱা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;indiatodayne&quot; /&gt;

== ইতিহাস ==
২০২৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে দেশজুৰি নতুন কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় স্থাপনৰ এক পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে গুৱাহাটীত চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়খন স্থাপনৰ অনুমোদন জনায়।&lt;ref name=&quot;indiatodayne&quot;&gt;{{cite web |date=2024-10-11 |title=Himanta Biswa Sarma hails Centre's approval of ESIC medical college in Guwahati |url=https://www.indiatodayne.in/assam/story/himanta-biswa-sarma-hails-centres-approval-of-esic-medical-college-in-guwahati-1105105-2024-10-11 |website=India Today NE |publisher=India Today NE |access-date=2026-01-04}}&lt;/ref&gt; এই সিদ্ধান্তক অসমৰ লগতে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ স্বাস্থ্যসেৱাৰ আন্তঃগাঁথনি আৰু চিকিৎসা শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;indiatodayne&quot; /&gt;

২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি মহাবিদ্যালয়খনত প্ৰথমটো এম.বি.বি.এছ. শ্ৰেণীৰ পাঠদান ছেপ্টেম্বৰ মাহৰপৰা আৰম্ভ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel2&quot;&gt;{{cite web |author=Sentinel Digital Desk |date=2025-07-24 |title=Guwahati: Classes for first MBBS batch at ESIC medical college from September |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/guwahati-classes-for-first-mbbs-batch-at-esic-medical-college-from-september |website=The Sentinel |publisher=The Sentinel |access-date=2026-01-04}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগে মহাবিদ্যালয়খনক ২০২৫–২৬ শিক্ষাবৰ্ষত ৫০খন এম.বি.বি.এছ. আসনৰ সৈতে শৈক্ষিক কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰাৰ অনুমতি প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;sentinel1&quot; /&gt; ইয়াৰ জৰিয়তে মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ নতুন চৰকাৰী চিকিৎসা শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। 

== স্থান আৰু চৌহদ ==
মহাবিদ্যালয়খন [[গুৱাহাটী]] মহানগৰৰ [[বেলতলা]] অঞ্চলত অৱস্থিত। ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান {{coord|26.12202|91.80896|region:IN|display=inline,title}}।&lt;ref name=&quot;esic&quot; /&gt;

মহাবিদ্যালয়খনৰ চৌহদ নগৰীয়া পৰিৱেশত অৱস্থিত। ইয়াৰ সৈতে সংলগ্ন চিকিৎসালয়খনৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে ৰোগীৰ সৈতে প্ৰত্যক্ষভাৱে কাম কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। 

== চিকিৎসালয় ==
মহাবিদ্যালয়খন [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগম]]ৰ বেলতলাস্থিত আদৰ্শ চিকিৎসালয়ৰ সৈতে সংলগ্ন। এই চিকিৎসালয়খন মহাবিদ্যালয়খনৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ বাবে ব্যাৱহাৰিক চিকিৎসা প্ৰশিক্ষণৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰাৰ লগতে ৰোগীসকলক চিকিৎসা সেৱা আগবঢ়ায়।&lt;ref name=&quot;indiatodayne&quot; /&gt;

কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগমৰ আদৰ্শ চিকিৎসালয়খনৰ বিছনাৰ সংখ্যা পূৰ্বৰ ৫০খনৰপৰা বৃদ্ধি কৰা হৈছিল, যাতে চিকিৎসা শিক্ষাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় নিয়ামক মানদণ্ড পূৰণ কৰিব পৰা যায়।&lt;ref name=&quot;indiatodayne&quot; /&gt;

চিকিৎসালয়খনৰ সৈতে মহাবিদ্যালয়খনৰ সংযোগে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক ৰোগ নিৰ্ণয়, চিকিৎসা আৰু ৰোগী পৰিচৰ্যাৰ ব্যাৱহাৰিক অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে। 

== শৈক্ষিক ব্যৱস্থা ==
মহাবিদ্যালয়খনত এম.বি.বি.এছ. পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়োৱা হয়। ২০২৫–২৬ শিক্ষাবৰ্ষৰপৰা ইয়াৰ প্ৰথমটো এম.বি.বি.এছ. পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;sentinel2&quot; /&gt;

মহাবিদ্যালয়খনৰ বাৰ্ষিক নামভৰ্তিৰ ক্ষমতা ৫০খন আসন।&lt;ref name=&quot;sentinel1&quot; /&gt; নামভৰ্তি [[ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ্যতা আৰু প্ৰৱেশ পৰীক্ষা (স্নাতক)|ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ্যতা তথা প্ৰৱেশ পৰীক্ষা]]ৰ ফলাফল আৰু প্ৰযোজ্য চৰকাৰী নিয়ম অনুসৰি কৰা হয়। 

মহাবিদ্যালয়খন [[ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগ]]ৰ নিয়ম আৰু মানদণ্ড অনুসৰি পৰিচালিত হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় চিকিৎসা আয়োগে ভাৰতত চিকিৎসা শিক্ষা আৰু চিকিৎসা বৃত্তিৰ মানদণ্ড নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;nmc&quot;&gt;{{cite web |title=List of Colleges Teaching MBBS |url=https://www.nmc.org.in/information-desk/for-students-to-study-in-india/list-of-college-teaching-mbbs/ |website=National Medical Commission |publisher=National Medical Commission |access-date=2026-01-04}}&lt;/ref&gt; মহাবিদ্যালয়খন [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;nmc&quot; /&gt;

== নামভৰ্তি ==
মহাবিদ্যালয়খনৰ এম.বি.বি.এছ. পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তিৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় যোগ্যতা তথা প্ৰৱেশ পৰীক্ষাত যোগ্যতা অৰ্জন কৰিব লাগে। আসনসমূহ প্ৰযোজ্য কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰী নিয়ম, সংৰক্ষণ নীতি আৰু কোটাৰ ব্যৱস্থা অনুসৰি পূৰণ কৰা হয়। 

কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা আঁচনিৰ অধীনত বীমাকৃত ব্যক্তিৰ সন্তানৰ বাবেও নামভৰ্তি ব্যৱস্থাত নিৰ্দিষ্ট আসনৰ সুবিধা থাকে। ইয়াৰ উপৰি ৰাজ্যিক আৰু সৰ্বভাৰতীয় কোটাৰ ব্যৱস্থা প্ৰযোজ্য হয়। 

== প্ৰশাসন ==
মহাবিদ্যালয়খন [[কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগম]]ৰ অধীনত পৰিচালিত হয়। কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগম হৈছে [[শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰ্যালয় (ভাৰত)|শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ এটা বিধিবদ্ধ সংস্থা। মহাবিদ্যালয়খনৰ প্ৰথম তথা বৰ্তমানৰ ডীন ড° সঞ্জয় কুমাৰ কেশকাৰৰ নাম কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমা নিগমৰ তথ্যত উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;esic&quot; /&gt;

=== সম্প্ৰসাৰণ ===
মহাবিদ্যালয়খনৰ শৈক্ষিক আৰু চিকিৎসা সেৱাৰ ভৱিষ্যৎ সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে বৃহত্তৰ পৃথক চৌহদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে। [[সোণাপুৰ]] অঞ্চলত ৬০০খন বিছনাযুক্ত চিকিৎসালয় স্থাপনৰ পৰিকল্পনাৰ কথাও প্ৰকাশ পাইছে। এই পৰিকল্পনাসমূহ সম্প্ৰসাৰণৰ প্ৰাথমিক পৰ্যায়ত আছে। 

সম্প্ৰসাৰণ সম্পূৰ্ণ হ'লে অধিকসংখ্যক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ চিকিৎসা শিক্ষা আৰু অধিক বিস্তৃত ৰোগী সেৱাৰ সুবিধা সৃষ্টি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। 

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:কামৰূপ মহানগৰ জিলা]]</text>
      <sha1>k9ji8towp7wv90e8wi7i8lkbnrhr7z1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139201</id>
    <revision>
      <id>634297</id>
      <parentid>632883</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T22:32:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240775" sha1="cqxuhbc26544bknmrjnacaqc2keetus" xml:space="preserve">{{Infobox religion
| name = ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা
| native_name = Українська греко-католицька церква
| native_name_lang = uk
| abbreviation = UGCC
| type = স্বায়ত্ত্বশাসিত পূৰ্বীয় কেথলিক গীৰ্জা (sui iuris)
| main_classification = খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম, কেথলিক
| orientation = পূৰ্বীয় কেথলিক
| theology = কেথলিক ধৰ্মতত্ত্ব
| governance = ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ সীনড
| polity = এপিচকোফেল পলিটি
| leader_title = পোপ
| leader_name = পোপ ফ্ৰাংকিল
| leader_title2 = মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ
| leader_name2 = ভিয়াটোস্লাভ শ্বেভচুক
| division_type = পেৰিচ (Parishes)
| division = প্ৰায় ৩,৯৯৩
| area = প্ৰধানকৈ: ইউক্ৰেন। সংখ্যালঘু: কানাডা, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, অষ্ট্ৰেলিয়া, ফ্ৰান্স, যুক্তৰাজ্য, জাৰ্মানী, ব্ৰাজিল, পোলেণ্ড, লিথুৱানিয়া আৰু আৰ্জেণ্টিনা
| founder = মাইকেল ৰোহোজা (ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জা হিচাপে)
| founded_date = ৯৮৮ (কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটেনেট স্থাপন), ১৫৯৬ (ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়ন)
| founded_place = ব্ৰেষ্ট, বেলাৰুছ
| headquarters = কেথেড্ৰেল অৱ দি ৰিজাৰেক্সন, কিয়েভ, ইউক্ৰেন
| separated_from = কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেট (১৫৯৬)
| liturgy = বাইজেণ্টাইন ৰীতি (Byzantine Rite)
| language = চাৰ্চ স্লাভোনিক (চৰকাৰী), ইউক্ৰেনীয়, ইংৰাজী আৰু অন্যান্য আঞ্চলিক ভাষা
| members = ৪.২ নিযুত
| other_names = ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জা, ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক গীৰ্জা
| website = চৰকাৰী ৱেবছাইট
}}

'''ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা''' (Ukrainian Greek Catholic Church বা UGCC) হৈছে [[ইউক্ৰেইন]]ত অৱস্থিত এটা স্বায়ত্ত্বশাসিত পূৰ্বীয় কেথলিক গীৰ্জা। কেথলিক গীৰ্জাৰ এটা বিশেষ অংশ হিচাপে ই পৱিত্ৰ আসনৰ (Holy See) সৈতে সম্পূৰ্ণ ধৰ্মীয় যোগাযোগ ৰক্ষা কৰি চলে। বৰ্তমানৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ভিয়াটোস্লাভ শ্বেভচুকে এই সমগ্ৰ গীৰ্জাখনৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। 

== ইতিহাস ==
এই গীৰ্জাখনে নিজকে ৯৮৮ খ্ৰীষ্টাব্দত গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্স ভ্লাদিমিৰ দ্য গ্ৰেটৰদ্বাৰা খ্ৰীষ্টীয়কৰণ কৰা কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ৰাছৰ মেট্ৰ’পলিচৰ উত্তৰাধিকাৰী বুলি গণ্য কৰে। ১৫৯৬ চনত ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নৰ চুক্তি অনুসৰি, কিয়েভ, গালিচিয়া আৰু সমগ্ৰ ৰাছৰ মেট্ৰ’পলিটান মাইকেল ৩-ৰ নেতৃত্বত ৰুথেনিয়ান গীৰ্জাক কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ এক্টিয়ৰ ক্ষেত্ৰৰপৰা পোপ ক্লিমেণ্ট ৮-ৰ অধীনলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ গঠন হৈছিল। 

পৰৱৰ্তী সময়ত পোলেণ্ড বিভাজনৰ পিছত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্য আৰু প্ৰুছিয়াৰাজ্যত এই গীৰ্জাৰ ইপাৰ্চীসমূহ বিলুপ্ত কৰা হয়। কেৱল অষ্ট্ৰিয়াৰ অধীনত থকা তিনিখন ইপাৰ্চীহে বাচি আছিল। ১৯৬৩ চনত য়োছিফ স্লিপীৰ প্ৰচেষ্টাত এই গীৰ্জাক চৰকাৰীভাৱে ইউক্ৰেনীয় গীৰ্জা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। 

== নামসমূহ ==
প্ৰাৰম্ভিক বছৰবোৰত লেটিন ভাষাত এই গীৰ্জাটোক ''Ecclesia (Ruthena) unita'' বুলি কোৱা হৈছিল। ইয়াক প্ৰায়ে ইংৰাজীকৰণ কৰি ''ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট চাৰ্চ'' (Ruthenian Uniate Church) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ইয়াত ''Ruthenia'' হৈছে ''Rus''' (ৰাছ) শব্দৰ ইংৰাজী ৰূপ। ৰাছ আছিল এটা মধ্যযুগীয় ৰাজ্য যিয়ে বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেন, বেলাৰুছ আৰু পশ্চিম ৰাছিয়া শাসন কৰিছিল। ইয়াত ''uniate'' মানে হৈছে 'এটা ইউনিয়ন বা সংঘৰ অংশ', যি ১৫৯৫ চনৰ ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নক (Union of Brest) বুজাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ukrainian Catholic church |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainianCatholicchurch.htm |access-date=2023-02-13 |website=www.encyclopediaofukraine.com |archive-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230214001350/http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CK%5CUkrainianCatholicchurch.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

অৱশ্যে, অৰ্থডক্স লেখকসকলৰ লেখাত ''ইউনিয়েট'' শব্দটো এটা অপমানসূচক শব্দ (term of abuse) হৈ পৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত গ্ৰীক কেথলিকসকলৰ মাজতো ইয়াৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পায়। কেথলিক উচ্চবৰ্গই এই গীৰ্জাৰ লোকসকলক মূলতঃ ''Graeci catholici'' (গ্ৰীক কেথলিক) বুলি উল্লেখ কৰিছিল, কাৰণ তেওঁলোকে &quot;গ্ৰীক&quot; বা বাইজেণ্টাইন ৰীতি ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁলোকক নিৰ্দিষ্টভাৱে ''Rutheni catholici'' (ৰুথেনিয়ান কেথলিক) বুলিও জনা গৈছিল। ১৮০৫ চনলৈকে এই গীৰ্জাৰ মুৰব্বীজনক ''Metropolita Kioviensis'' বা &quot;কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান&quot; আৰু কেতিয়াবা &quot;গালিচিয়া আৰু সমগ্ৰ ৰাছৰ মেট্ৰ’পলিটান&quot; বুলিও অভিহিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Baran |first=Alexander |title=Metropolita Kioviensis et Eparchia Mukačoviensis |pages=passim |language=la}}&lt;/ref&gt;

পৰৱৰ্তী সময়ত অষ্টিয়ান সাম্ৰাজ্যই ১৯১৮ চনলৈকে ইয়াৰ শাসনৰ অধীনত থকা পূৰ্বীয় কেথলিকসকলক বুজাবলৈ এটা উমৈহতীয়া শব্দ হিচাপে জাৰ্মান ভাষাৰ 'Griechisch-katolisch' (গ্ৰীক কেথলিক) শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। 

১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গালিচিয়া আৰু বুকোভিনাৰ ৰুথেনিয়ান জনসংখ্যায় নিজকে ক্ৰমান্বয়ে ইউক্ৰেনীয় বুলি পৰিচয় দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকে ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যত থকা ইউক্ৰেনীয়সকলৰ সৈতে নিজৰ সংযোগক প্ৰাধান্য দিছিল। পোপৰ পৰিসংখ্যাসংক্ৰান্তীয় বাৰ্ষিক কিতাপ 'Annuario Pontificio'-ত ১৯১২ চনৰপৰা এই গীৰ্জাটোক ইউক্ৰেনীয় বুলি উল্লেখ কৰা আৰম্ভ হয়।&lt;ref name=&quot;Ц&quot; /&gt; 

১৯১৮ চনত পশ্চিম ইউক্ৰেনীয় গণৰাজ্য গঠনৰ পিছত, ধৰ্মীয় পত্ৰসমূহতো (pastoral letters) এই গীৰ্জাটোক ক্ৰমান্বয়ে ইউক্ৰেনীয় বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। বিশ্বযুদ্ধৰ মধ্যৱৰ্তী সময়ছোৱাত প্ৰব্ৰজনকাৰী বা ডায়াছপোৰাৰ পেৰিচসমূহৰ মাজত 'ইউক্ৰেনীয়' শব্দটো সুপ্ৰতিষ্ঠিত হৈ পৰে। অৱশ্যে ভাটিকানৰ বেছিভাগ নথি-পত্ৰত ১৯৬৩ চনলৈকে এই গীৰ্জাৰ নাম চৰকাৰীভাৱে সলনি কৰা হোৱা নাছিল। 

এই গীৰ্জাৰ বিভিন্ন নামসমূহৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল:

* '''ইউনিয়েট গীৰ্জা (Uniate Church):''' ১৫৯৬ চনত ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কালৰপৰা এই নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ц&quot;&gt;{{Cite web |title=Історія УГКЦ — Визначення // Українська Греко-Католицька Церква. Офіційний сайт. 2013 |url=http://www.ugcc.org.ua/30.0.html#c231 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222234040/http://www.ugcc.org.ua/30.0.html#c231 |archivedate=22 February 2014 |accessdate=6 February 2014}}&lt;/ref&gt;
* '''ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জা (Ruthenian Uniate Church):''' ১৭ শতিকাৰপৰা গীৰ্জাৰ চৰকাৰী নথি-পত্ৰত এই নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ц&quot; /&gt;
* '''গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা (Greek Catholic Church):''' ১৭৭৪ চনত সম্ৰাজ্ঞী মাৰিয়া থেৰেছাৰ এটা সিদ্ধান্তৰদ্বাৰা এই নাম গ্ৰহণ কৰা হৈছিল, যাতে ইয়াক লেটিন কেথলিক আৰু আৰ্মেনিয়ান কেথলিক গীৰ্জাৰপৰা পৃথক কৰিব পৰা যায়।&lt;ref name=&quot;Ц&quot; /&gt;
* '''বাইজেণ্টাইন ৰীতিৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জা (Ukrainian Catholic Church of the Byzantine Rite):''' ১৯১২ চনৰপৰা পোপৰ বাৰ্ষিক পৰিসংখ্যা পুথি 'Annuario Pontificio'-ত এই নাম ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Ц&quot; /&gt;
* '''ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জা (Ukrainian Catholic Church):''' ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিৰপৰা এই নাম জনপ্ৰিয় হৈ পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |title=Greek Catholic Church |encyclopedia=Internet Encyclopedia of Ukraine |url=http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CG%5CR%5CGreekCatholicchurch.htm |last=Atanasii |first=Atanasii}}&lt;/ref&gt;
* '''কিয়েভ কেথলিক গীৰ্জা (Kyivan Catholic Church):''' ১৯৯৯ চনত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ (UGCC) বিচপসকলৰ সীনড (Synod of Bishops)দ্বাৰা এই নাম অনুমোদিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ц&quot; /&gt;

== ইতিহাস ==
=== ৰুথেনিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰপৰা ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নলৈ ===
১৫৯৫/১৫৯৬ চнত ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নৰ (Union of Brest) জৰিয়তে ৰুথেনিয়ান গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সৃষ্টি হৈছিল, যদিও ইয়াৰ শিপা কিয়েভান ৰাছৰ খ্ৰীষ্টীয়কৰণৰ সময়লৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। এই অঞ্চলত বাইজেণ্টাইন ধৰ্মপ্ৰচাৰকসকলে নিৰ্ণায়ক প্ৰভাৱ পেলাইছিল। গ্ৰেট মৰেভিয়াত ৯ম শতিকাত চেইণ্ট চিৰিল আৰু মেথডিয়াছে চলোৱা ধৰ্মপ্ৰচাৰ অভিযানৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছিল, কাৰণ তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে পুৰণি চাৰ্চ স্লাভোনিক ভাষাত উপাসনা পদ্ধতিৰ প্ৰসাৰত সহায় কৰিছিল। বাইজেণ্টাইন-গ্ৰীক প্ৰভাৱ ধাৰাবাহিকভাৱে চলি আছিল, বিশেষকৈ ৯৮৮ চনত কিয়েভৰ ৰাজকুমাৰ ভ্লাদিমিৰ ১-এ বাইজেণ্টাইন ৰীতি চৰকাৰীভাৱে গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত, যেতিয়া কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনত কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিচ স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ধৰ্মীয় বিভাজনৰ (Great Schism, প্ৰায় ১০৫৪) সময়ত গীৰ্জাটোৱে এটাপক্ষ লয় আৰু পূৰ্বীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা হিচাপে বৰ্তি থাকে। 

১২৪০ চনত মংগোলীয়সকলৰ ভয়াবহ আক্ৰমণ আৰু কিয়েভ ধ্বংস হোৱাৰ পিছত, ১২৯৯ চনত মেট্ৰ’পলিটান মেক্সিমোছে ভ্লাদিমিৰ-অন-ক্লিয়াজমা চহৰলৈ বাসস্থান স্থানান্তৰ কৰে। ১৩০৩ চনত গালিচিয়া-ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ ৰুথেনিয়ান ৰজাসকলৰ অনুৰোধত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্চ এথানাচিয়াচ ১-এ হালিচৰ এটা সুকীয়া মেট্ৰ’পলিচ সৃষ্টি কৰে, য’ত কিয়েভৰ মূল মেট্ৰ’পলিচৰ পশ্চিম দিশৰ পেৰিচসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই নতুন মেট্ৰ’পলিচখন বেছিদিন স্থায়ী হোৱা নাছিল (১৪ শতিকাৰ বেছিভাগ সময় ধৰি ই একধৰণৰ অনিশ্চিত অৱস্থাত আছিল) আৰু ইয়াৰ নতুন মেট্ৰ’পলিটান মছকোৰ পিটাৰক হালিচৰ পৰিৱৰ্তে কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান হিعাপেহে অভিষিক্ত কৰা হৈছিল। 

মৃত্যুৰ ঠিক পূৰ্বে পিটাৰে নিজৰ ধৰ্মীয় আসন ভ্লাদিমিৰৰপৰা মছকোলৈ স্থানান্তৰ কৰে। তেওঁৰ শাসনকালত লিথুৱানিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিত লিথুৱানিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটেনেট স্থাপন কৰা হৈছিল, আনহাতে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত হালিচৰ মেট্ৰ’পলিচো পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ১৪४৫ চনত কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান ইচিডোৰে (যাৰ আসন মছকোত আছিল) ফ্লৰেন্সৰ পৰিষদত (Council of Florence) যোগ দিয়ে আৰু সমগ্ৰ ৰুথেনিয়া আৰু লিথুৱানিয়াৰ বাবে পোপৰ প্ৰতিনিধি (papal legate) হৈ পৰে। মছকোৰ গ্ৰেণ্ড প্ৰিন্সিপালিটিৰ স্থানীয় বিচপ আৰু ৰাজপৰিয়ালৰদ্বাৰা ইচিডোৰ উৎপীড়নৰ বলি হোৱাৰ পিছত তেওঁক মছকোৰপৰা নিৰ্বাসিত কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে ৰাছিয়ান বিচপসকলৰ এখন পৰিষদে কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ সন্মতি অবিহনেই মছকোৰ জোনাখ নিজৰ মেট্ৰ’পলিটান হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, যাৰ ফলত ১৪৪৮ চনত ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাই স্বাধীনতা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McGrath |first1=Alister E. |title=Christian History: An Introduction |date=4 March 2013 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-1-118-33780-6 |page=123 |url=https://books.google.com/books?id=e6MNAhwfE6QC |language=en}}&lt;/ref&gt;

এই কাৰণেই কনষ্টেণ্টিনোপলৰ পেট্ৰিয়াৰ্চ গ্ৰেগৰী ৩-এ পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথত ৰুথেনিয়ান গীৰ্জাটো পুনৰ সংগঠিত কৰে। ইয়াৰ নতুন ধৰ্মগুৰুসকলক &quot;কিয়েভ, গালিচিয়া আৰু সমগ্ৰ ৰুথেনিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান&quot; বুলি অভিহিত কৰা হৈছিল। তেওঁ গ্ৰেগৰী ২ বুলগেৰিয়ানক নতুন গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মগুৰু (primate) হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, যিয়ে ১৪৭০ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ ডায়োনিচিয়াচ ১-ৰ অধীনত কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটত পুনৰ যোগদান কৰে। 
=== ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নৰপৰা পোলেণ্ড বিভাজনলৈ ===
এই পৰিস্থিতি কিছুসময় ধৰি চলি আছিল, আৰু ইয়াৰ মধ্যৱৰ্তী বছৰবোৰত বৰ্তমানৰ পশ্চিম আৰু মধ্য ইউক্ৰেন পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। পোলেণ্ডৰ ৰজা ছিগিস্মুণ্ড ৩ ভাছা প্ৰতি-ধৰ্মসংস্কাৰ আন্দোলনৰ (Counter-Reformation) আদৰ্শৰদ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু ইউক্ৰেনত কেথলিক উপস্থিতি বৃদ্ধি কৰিব বিচাৰিছিল। ৰুথেনিয়ান অঞ্চলৰ ধৰ্মগুৰুসকল কাৰিকৰীভাৱে কনষ্টেণ্টিনোপলৰপৰা পৰিচালিত হৈছিল যদিও, ৰুথেনিয়ান অৰ্থডক্স বিচপসকলক পোলেণ্ডৰ কেথলিক সম্ৰাটে নিযুক্তি দিছিল, যাৰ পৰিণাম প্ৰায়ে ভয়াবহ হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ভলোডিমিৰৰ ইপাৰ্চীত দুজন বেলেগ বেলেগ সাধাৰণ অভিজাত ব্যক্তিক পোলেণ্ডৰ ৰজাই বিচপ হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। দুয়োগৰাকী &quot;বিচপে&quot; ভাড়াটীয়া সৈন্য নিয়োগ কৰি ইপাৰ্চীৰ নিয়ন্ত্ৰণক লৈ তীব্ৰ যুঁজত লিপ্ত হৈছিল। অৱশেষত পোলেণ্ডৰ ৰজাই ইয়াত হস্তক্ষেপ কৰে আৰু দুয়োজন প্ৰাৰ্থীৰ এজনক কাষৰীয়া অৰ্থডক্স আসনত নিযুক্তি দিয়ে। 

ইফালে, পোলেণ্ড আৰু লিথুৱানিয়াৰ লেটিন কেথলিকসকলৰ মাজত প্ৰতি-ধৰ্মসংস্কাৰ আন্দোলনে অনা ধৰ্মীয় নৱীকৰণে অৰ্থডক্স ধৰ্মগুৰুসকলৰ ঈৰ্ষা জগাই তুলিছিল। ছ’চাইটি অৱ জিছাছৰ (Society of Jesus) উগাহণিত ৰুথেনিয়ান গীৰ্জাৰ চাৰিজন বিচপে ১৫৯৫ চনত ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নত স্বাক্ষৰ কৰে, কনষ্টেণ্টিনোপলৰ একুমেনিকাল পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰপৰা সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰে আৰু পৱিত্ৰ আসনৰ (Holy See) অধীনত কেথলিক গীৰ্জাৰ সৈতে পুনৰ একত্ৰিত হয়। ইয়াৰ সৈতে তেওঁলোকে পুৰণি চাৰ্চ স্লাভোনিক ভাষাত বাইজেণ্টাইন ৰীতি অব্যাহত ৰাখে। কনষ্টেণ্টিনোপলৰ জেৰেমিয়াছ ২-ৰদ্বাৰা মছকোৰ আসনক পেট্ৰিয়াৰ্চেটলৈ উন্নীত কৰাৰ ফলত কিয়েভৰ আসনৰ সৰ্বোন্নত মৰ्याদাৰ প্ৰতি যি অপমান সূচিত হৈছিল, তাৰ বিৰুদ্ধে থকা ক্ষোভো ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নৰ অন্যতম অনুপ্ৰেৰণা আছিল। ১৫৯৬ চনত ৰুথেনিয়ান বিচপসকলে পৱিত্ৰ আসনৰ সৈতে তেওঁলোকৰ চুক্তি চূড়ান্ত কৰে। 
এই ইউনিয়নক এই অঞ্চলসমূহৰ ৰুথেনিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সকলো সদস্যই গ্ৰহণ কৰা নাছিল। ইয়াৰ ফলত গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সৃষ্টি হয় আৰু কেইখনমান সুকীয়া ইপাৰ্চী অৰ্থডক্স হিচাপে বৰ্তি থাকে। ইয়াৰ ভিতৰত আছিল লভিভ ইপাৰ্চী, পেৰেমিচেল ইপাৰ্চী, মুকাচেভো ইপাৰ্চী আৰু লুটস্ক ইপাৰ্চী, যিবোৰে প্ৰথমতে ইউনিয়ন গ্ৰহণ কৰিছিল যদিও পিছলৈ বিচপ কোন আছিল তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইফালে-সিফালে দোল খাই আছিল। 

১৬৩২ চনত &quot;ৰুথেনিয়ান জনসাধাৰণৰ শান্তিপ্ৰক্ৰিয়াৰ চৰ্তাৱলী&quot; (Articles for Pacification of Ruthenian people) গ্ৰহণ কৰি অৰ্থডক্স আৰু গ্ৰীক কেথলিকসকলৰ মাজৰ সংঘাত সমাধানৰ এক প্ৰয়াস কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Sas, P.M. ''[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Punkty_zaspokoiennia Articles for Pacification of Ruthenian People (ПУНКТИ ДЛЯ ЗАСПОКОЄННЯ РУСЬКОГО НАРОДУ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402101613/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Punkty_zaspokoiennia |date=2 April 2018 }}''. Encyclopedia of History of Ukraine&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পিছত, পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথত দুয়োখন গীৰ্জাই আইনীভাৱে অস্তিত্ব বজাই ৰাখিছিল, য’ত কিয়েভৰ এজন মেট্ৰ’পলিটান আছিল গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মৰ যোছিফ ভেলিয়ামিন ৰুটস্কи আৰু আনজন আছিল অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ পিটাৰ মগিলা। 

ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নৰ পিছত, নতুন গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাখনক ইউক্ৰেনীয় ধৰ্মগুৰু আৰু স্থানীয় খ্ৰীষ্টան দুয়োপক্ষই ব্যাপকভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল।&lt;ref name=nemec&gt;{{cite journal |last1=Nemec |first1=Ludvik |date=1968 |title=The Ruthenian Uniate Church in Its Historical Perspective |url=https://www.jstor.org/stable/3162256 |journal=Church History |volume=37 |issue=4 |pages=365–388 |doi=10.2307/3162256 |jstor=3162256 |s2cid=154527129 |access-date=2023-02-20 |archive-date=15 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115201405/https://www.jstor.org/stable/3162256 |url-status=live |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; লুডভিক নেমেকৰ মতে, ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ গঠন আছিল ইউক্ৰেনীয় জাতীয় চেতনা বিকাশৰ বাবে এক টাৰ্নিং পইণ্ট। ৰাছিয়াৰ প্ৰভাৱ থকা অৰ্থডক্স ধৰ্মৰপৰা পৃথক হোৱাৰ ফলত ইউক্ৰেনৰ জনসংখ্যা ৰাছিয়াৰ সৈته থকা ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক পাৰ্থক্যৰ প্ৰতি অধিক সচেতন হৈ পৰে আৰু ১৬শ তথা ১৭শ শতিকাত ইউক্ৰেনীয় পৰিচয় দ্ৰুতগতিত গঢ়ি উঠিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=nemec/&gt; গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্ম ইউক্ৰেনৰ প্ৰধান ধৰ্ম হৈ পৰে আৰু &quot;ইউক্ৰেনীয়সকল ৰাছিয়ানসকলৰ বাবে প্ৰায় অচিনাকি হৈ পৰে।&quot; &lt;ref name=wolff&gt;{{cite journal |last1=Wolff |first1=Larry |date=2002 |title=The Uniate Church and the Partitions of Poland: Religious Survival in an Age of Enlightened Absolutism |url=http://www.jstor.org/stable/41036852 |journal=Harvard Ukrainian Studies |volume=26 |issue=1/4 |pages=153–244 |jstor=41036852 |access-date=2023-02-20 |archive-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208225049/https://www.jstor.org/stable/41036852 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nemec/&gt;

একে সময়তে, পোলেণ্ড-লিথুৱানিয়াত ইউনিয়েটসকলক লেটিন কেথলিকসকলৰ সমমৰ্যাদা দিয়া হোৱা নাছিল; গ্ৰীক কেথলিকসকলক পোলেণ্ডৰ চিনেটৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু বিচপসকলক লেটিন কেথলিক বিচপৰদ্বাৰা তদাৰক কৰাৰ নিয়ম কৰা হৈছিল। পোলেণ্ডৰ কৰ্তৃপক্ষই ইউনিয়েট গীৰ্জাটোৰ প্ৰতি অৱহেলা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, যাৰ ফলত পোলেণ্ডৰ শাসনৰ প্ৰতিও ক্ষোভৰ সৃষ্টি হৈছিল। পোলেণ্ডৰ লেটিন কেথলিক ধৰ্ম আৰু ৰাছিয়াৰ অৰ্থডক্স ধৰ্ম—দুয়োৰেপৰা আঁতৰি থকাৰ পৰিণামস্বৰূপে, ইউক্ৰেনৰ গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই নিজৰ এক সুকীয়া ইউক্ৰেনীয় পৰিচয় গঢ়ি তুলিছিল।&lt;ref name=nemec/&gt; ইউক্ৰেনৰ গ্ৰীক কেথলিক বিচপ যেনে যোছাফাট কুণ্টচেভিচক ইউক্ৰেনীয় জাতীয়তাবাদৰ অগ্ৰদূত বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=nemec/&gt;

=== কমনৱেলথ বিভাজনৰ প্ৰভাৱ ===
পোлеণ্ড বিভাজনৰ পিছত, ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ মূল ডায়োচেচিয়ান গাঁথনিটো তিনিখন ৰাজ্যৰ মাজত তলত দিয়া ধৰণে বিভক্ত হৈ পৰিছিল:

; ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অধীনলৈ:
* পোলোটস্কৰ আৰ্চইপাৰ্চী (ৰাছিয়াৰ সকলো বাইজেণ্টাইন কেথলিকৰ মেট্ৰ’পলিটান)
* ব্ৰেষ্টৰ ইপাৰ্চী
* লুটস্কৰ ইপাৰ্চী
* লিথুৱানিয়াৰ ইপাৰ্চী

; পোলেণ্ড ৰাজ্য (প্ৰুছিয়া) ৰ অধীনলৈ:
* সুপ্ৰাছলৰ ইপাৰ্চী

; হাবচবুৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অধীনলৈ:
* লভিভৰ আৰ্চইপাৰ্চী (গালিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান)
* চেলমৰ ইপাৰ্চী
* পেৰেমিচেল আৰু চাম্বিৰৰ ইপাৰ্চী

হাবচবুৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰই গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়া ৰাজ্যৰ ক্ৰাউন লেণ্ড আৰু লগতে পশ্চিম গালিচিয়া নামৰ এটা অঞ্চল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যিটো ১৮০৩ চনত গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়াৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। ১৮০৪ চনত এই একত্ৰিত গোটসমূহ অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ এটা ক্ৰাউনলেণ্ডত পৰিণত হয়। ১৮০৭ চনত লভিভত ইয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান আসন স্থাপনৰ সৈতে গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাখন প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ইয়াৰ ছাফ্ৰাগান (সহযোগী) ডায়োচেচসমূহৰ ভিতৰত চেলম আৰু পেৰেমিচেল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।&lt;ref&gt;Yasinovsky, Yu. ''[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Galycka_g_k_mytropolija Greek-Catholic Metropolitan Archdiocese in Galicia (ГАЛИЦЬКА ГРЕКО-КАТОЛИЦЬКА МИТРОПОЛІЯ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811020807/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Galycka_g_k_mytropolija |date=11 August 2020 }}''. Encyclopedia of History of Ukraine. 2004&lt;/ref&gt; ১৮০৯ চনৰ শ্বনব্ৰুন চুক্তিৰ (Treaty of Schönbrunn) পিছত, অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যই পূৰ্বৰ পশ্চিম গালিচিয়াৰ বেছিভাগ অঞ্চল ৱাৰ্শ্ব’ৰ ডাচিৰ (Duchy of Warsaw) হাতত এৰি দিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৮১৫ চনত, ভিয়েনা কংগ্ৰেছৰ চূড়ান্ত সিদ্ধান্তৰ ফলত পশ্চিম গালিচিয়া ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ হাতলৈ যায়। পশ্চিম গালিচিয়াত অৱস্থিত চেলম ডায়োচেচখন ইয়াৰ পিছত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃৃত্বৰ অধীনলৈ আহে। 
=== বিভাজনৰ পৰৱৰ্তী সময় আৰু উৎপীড়ন ===
ৰাছিয়াৰ সম্ৰাট পাভেল ১-এ ইউনিয়েট গীৰ্জাটো পুনৰ ঘূৰাই আনিছিল, যাক মেট্ৰ’পলিটান বিচপ যোছাফাট বু্লহাকৰ অধীনত তিনিখন ছাফ্ৰাগান ইপাৰ্চীৰে পুনৰ সংগঠিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;Dzyuba, O.M. ''[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Kyivska_mytropoliya Kyiv Uniate Metropolitan (КИЇВСЬКА УНІЙНА МИТРОПОЛІЯ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180402163054/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&amp;I21DBN=EIU&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=Kyivska_mytropoliya |date=2 April 2018 }}''. Encyclopedia of History of Ukraine&lt;/ref&gt; গীৰ্জাটোক কোনো বাধা নোহোৱাকৈ কাম কৰাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল (ইয়াৰ অনুগামীসকলক বেচিলিয়ান বুলি জনা গৈছিল)। অৱশ্যে অতি সোনকালে ধৰ্মগুৰুসকল কেথলিক-পন্থী আৰু ৰাছিয়া-পন্থী হিচাপে দুভাগ হৈ পৰে। প্ৰথম গোটটোৱে লেটিন কেথলিক ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা দেখুৱাইছিল, আনহাতে বিচপ যোছিফ চেমাচকোৰ (Yosyf Semashko, ১৭৯৮–১৮৬৮)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631232032_chunk_g978063123203213_ss1-16 |title=Iosif Semashko: The Blackwell Dictionary of Eastern Christianity: Blackwell Reference Online |publisher=Blackwellreference.com |access-date=2011-05-11 |archive-date=10 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810072235/http://www.blackwellreference.com/public/tocnode?id=g9780631232032_chunk_g978063123203213_ss1-16 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; নেতৃত্বত থকা ৰাছিয়া-পন্থী গোটটোক গ্ৰীক-কেথলিক সীনডে সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল গীৰ্জাটো মূলতঃ পোলেণ্ড-পন্থী ধৰ্মগুৰুসকলৰদ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হৈ থকাটো, য’ত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই সাধাৰণতে হস্তক্ষেপ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। 

ভিয়েনা কংগ্ৰেছৰ পিছত, ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যই তথাকথিত পশ্চিম গালিচিয়া (পূৰ্বতে অষ্ট্ৰিয়ান পোলেণ্ডত থকা) আৰু সাময়িকভাৱে টাৰ্নোপোল জিলা দখল কৰে, য’ত ১৮০৯ ৰপৰা ১৮১৫ চনৰ ভিতৰত গালিচিয়াৰ এজন সুকীয়া মেট্ৰ’পলিটান স্থাপন কৰা হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় পোলেণ্ডৰ অঞ্চলসমূহৰ সৈতে খোলম ইপাৰ্চীৰ ভূ-খণ্ড কংগ্ৰেছ পোলেণ্ডৰ (Congress Poland) অংশ হৈ পৰে। ১৮৩১ চনত পোলেণ্ডৰ ভূ-খণ্ডত ৰাছিয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণ ওফৰাই পেলাব খোজা নৱেম্বৰ বিদ্ৰোহক (November Uprising) ৰাছিয়াই সফলতাৰে দমন কৰাৰ পাছত পৰিস্থিতি হঠাৎ সলনি হয়। এই বিদ্ৰোহক গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাই সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন কৰাৰ বাবে, বিদ্ৰোহ দমনৰ ঠিক পিছতেই এই গীৰ্জাৰ ওপৰত ৰাছিয়াৰ তীব্ৰ আক্ৰমণ আৰু উৎপীড়ন আৰম্ভ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;auto4&quot;&gt;{{CathEncy|wstitle=Ruthenians}}&lt;/ref&gt;
=== ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ বিলуপ্তি আৰু পশ্চিম ইউক্ৰেনীয় ধৰ্মগুৰুসকলৰ ভূমিকা ===
সীনডৰ কেথলিক-পন্থী সদস্যসকলক বহিষ্কাৰ কৰাৰ পাছত গীৰ্জাটো ভাঙি পৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ভলহিনিয়াত থকা ইয়াৰ পেৰিচসমূহ পুনৰ অৰ্থডক্স ধৰ্মলৈ ঘূৰি যায়, যাৰ ভিতৰত ১৮৩৩ চনত বিখ্যাত পোচাইভ লাভ্ৰাৰ স্থানান্তৰো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৮৩৯ চнত বিচপ চেমাচকোৰ নেতৃত্বত পোলোটস্কৰ সীনডে (বৰ্তমানৰ বেলাৰুছত) ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যত থকা গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাটো বিলুপ্ত কৰে আৰু ইয়াৰ সকলো সম্পত্তি অৰ্থডক্স ৰাষ্ট্ৰীয় গীৰ্জালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়। ১৯১৩ চনৰ কেথলিক বিশ্বকোষৰ মতে, তেতিয়াৰ 'লিটল ৰাছিয়া' (বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেন) নামেৰে জনাজাত অঞ্চলটোত ৰাছিয়া চৰকাৰৰ হেঁচাত গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্ম সম্পূৰ্ণৰূপে মচি পেলোৱা হৈছিল। তাত থকা প্ৰায় ৭,০০০,০০০ ইউনিয়েটক আংশিকভাৱে বলপূৰ্বক আৰু আংশিকভাৱে প্ৰতাৰণাৰ জৰিয়তে গ্ৰীক অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ অংশ হ’বলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;auto4&quot;/&gt;

বিভাজনৰ পূৰ্বৱৰ্তী আৰু পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত ইউক্ৰেনৰ গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাটোক বলপূৰ্বকভাৱে উৎখাত কৰাত কেথেৰিন দ্য গ্ৰেটে এক বিশাল ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁ গ্ৰীক আৰু লেটিন কেথলিক ধৰ্ম—দুয়োটাকে প্ৰত্যাখ্যান কৰি প্ৰটেষ্টাণ্ট ধৰ্মৰ প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু ইউক্ৰেনত অৰ্থডক্স ধৰ্মক সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ দৃঢ়-প্ৰতিজ্ঞ আছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt; ৰাছিয়ান সৈন্যই বাৰ কনফেডাৰেচনক দমন কৰিবলৈ পোলেণ্ড-নিয়ন্ত্ৰিত ইউক্ৰেনত প্ৰৱেশ কৰাৰ লগে লগে, কেথেৰিনে ইউক্ৰেনৰ ইউনিয়েট পেৰিচসমূহৰ বিৰুদ্ধে এক অৰ্থডক্স ধৰ্মপ্ৰচাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে। তেওঁ লেটিন কেথলিক, ইউনিয়েট আৰু ইহুদীসকলৰ বিৰুদ্ধে সক্ৰিয়ভাৱে হিংসা উচটনি দিছিল, যাৰ ফলত উমান হত্যাকাণ্ডৰ দৰে নৃশংস ঘটনা সংঘটিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt;

গ্ৰীক কেথলিক পেৰিচসমূহক ৰাছিয়ান অৰ্থдক্স ধৰ্মলৈ ৰূপান্তৰিত হ’বলৈ হেঁচা দিয়া হৈছিল আৰু প্ৰতিৰোধ কৰা পুৰোহিতসকলক বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। হাজাৰতকৈও অধিক ইউক্ৰেনীয় ইউনিয়েট পেৰিচ অৰ্থডক্স পুৰোহিতসকলে দখল কৰিছিল। আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছৰ লেৰী ৱল্ফৰ মতে, পোলেণ্ড বিভাজনৰ বছৰবোৰ ইউক্ৰেনত এক আইনহীন গুণ্ডাগৰ্ডিৰ সময় আছিল, কিয়নো কেথেৰিনে যুদ্ধ চলাই থকা আৰু বিভাজনৰ আলোচনা কৰাৰ সময়ত এই অঞ্চল এক অনিশ্চিত অৱস্থাত আছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt; কোচিয়ুচকো বিদ্ৰোহৰ বিফলতা আৰু পোলেণ্ডৰ চূড়ান্ত বিভাজনৰ পিছত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিকসকলৰ ওপৰত উৎপীড়ন তীব্ৰতৰ হৈ পৰে আৰু গীৰ্জাটোক অৰ্থডক্স ধৰ্মৰপৰা ধৰ্মান্তৰিত লোকক গ্ৰহণ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হয়। ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই ইউনিয়েট পুৰোহিতসকলক হাৰাশাস্তি আৰু গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল, আনহাতে ৰাছিয়ান সৈনিকৰ সৈতে অৰ্থডক্স পুৰোহিতসকলে ইউক্ৰেনৰ গাঁওসমূহ ভ্ৰমণ কৰি জনসাধাৰণক অৰ্থডক্স ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিবলৈ ভয় দেখুৱাইছিল। ৱল্ফে উল্লেখ কৰিছে যে তীব্ৰ উৎপীড়ন আৰু গধুৰ হেঁচা সত্ত্বেও সংখ্যাগৰিষ্ঠ ইউনিয়েটে নিজৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাসত অটল আছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt;

থিঅ’ড’চিয়াচ ৰোষ্ট’কীয়ে লিখিছিল যে ইউক্ৰেনত গ্ৰীক কেথলিকসকলৰপৰা পোৱা প্ৰতিৰোধৰ প্ৰত্যুত্তৰত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই ইউনিয়েট গীৰ্জাসমূহ দখল কৰিছিল। য’তেই পুৰোহিত আৰু জনসাধাৰণে ভাবুকি আৰু সন্ত্ৰাসৰ পিছতো নিজৰ বিশ্বাসত অটল আছিল, তাত সম্প্ৰদায়টোৰপৰা মাত্ৰ কেইটামান স্বাক্ষৰ সংগ্ৰহ কৰিয়েই তেওঁলোকে গীৰ্জাৰ সকলো আচ-বাব বাজেয়াপ্ত কৰিছিল, সমগ্ৰ গাঁওখনক নিজৰ ধৰ্মীয় প্ৰশাসনৰ অধীনলৈ আনিছিল আৰু ইউনিয়েট পুৰোহিতসকলক খেদি পঠিয়াইছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt; ১৯ শতিকাৰ এজন ইতিহাসবিদ এডৱাৰ্ড লিকোভস্কিয়ে কেথেৰিনৰ মৃত্যুৰ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰিছিল যে চিৰন্তন বিচাৰক পোপে তেওঁক নিজৰ বিচাৰপীঠৰ ন্যায়লৈ মাতি পঠিয়াইছিল যাতে তেওঁৰ শাসনকালত লাখ লাখ ইউনিয়েটৰপৰা কেৱল ধৰ্মীয় বিশ্বাসৰ বাবে বৈ যোৱা তেজ আৰু চকুৰ পানীৰ হিচাপ দিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt;

১৮৭৫ চনত খোলম ইপাৰ্চী বিলুপ্ত কৰাৰ লগে লге ৰাছিয়াত গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাৰ সম্পূৰ্ণ অৱসান ঘটে। শতাব্দীটোৰ শেষৰফালে, অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ উৎপীড়নৰ (যেনে: প্ৰাটুলিনৰ শ্বহীদসকল) বাবে এই গীৰ্জাৰ বিশ্বাসীসকল আমেৰিকা, কানাডা আৰু ব্ৰাজিললৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এসময়ত ইউক্ৰেনৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হোৱা সত্ত্বেও, ইউনিয়েট গীৰ্জাটো এতিয়া মূলতঃ পূৰ্বীয় গালিচিয়াৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;wolff&quot;/&gt;&lt;ref name=nemec/&gt;

সৰ্ববৃহৎ পূৰ্বীয় কেথলিক গীৰ্জা হিচাপে পৰিগণিত এই ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অধীনস্থ অঞ্চলসমূহত পুৰোহিতৰ সন্তানসকল প্ৰায়ে পুৰোহিত হৈছিল আৰু নিজৰ সামাজিক গোটৰ ভিতৰতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এক কটকটীয়া বংশগত ব্যৱস্থা গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ সংখ্যা ১৯ শতিকালৈ প্ৰায় ২,০০০-২,৫০০ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Subtelny2009&quot;&gt;{{cite book |last=Subtelny |first=Orest |date=2009 |title=Ukraine: a history |edition=4th |url=https://books.google.com/books?id=ktyM07I9HXwC&amp;pg=PT119 |location=Toronto [u.a.] |publisher=[[University of Toronto Press]] |pages=214–219 |isbn=978-1-4426-9728-7 |access-date=18 March 2022 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211065118/https://books.google.com/books?id=ktyM07I9HXwC&amp;pg=PT119 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে সক্ৰিয় স্থানীয় উচ্চবৰ্গৰ অভাৱত (যদিও ইয়াত আধাতকৈ অধিক পুৰোহিত পৰিয়াল ক্ষুদ্ৰ অভিজাত বংশৰ আছিল), আৰু পশ্চিম ইউক্ৰেনীয় সমাজত শিক্ষা আৰু সম্পদৰ একাধিপত্য থকাৰ বাবে, ধৰ্মগুৰুসকল সেই অঞ্চলৰ থলুৱা অভিজাত শ্ৰেণী হৈ পৰিছিল। ধৰ্মগুৰুসকলে ইউক্ৰেনৰ গ্ৰাম্য অঞ্চললৈ সংস্কৃতি আৰু শিক্ষা কঢ়িয়াই অনাৰ ক্ষেত্ৰত অষ্ট্ৰিয়াৰ ভূমিকাক আদৰি লৈছিল। অষ্ট্ৰিয়াৰ নিয়ন্ত্ৰিত ভূ-খণ্ডত বেছিভাগ ইউক্ৰেনীয় সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক আন্দোলন ধৰ্মগুৰুসকল বা তেওঁলোকৰ সন্তানৰদ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। এই প্ৰভাৱ ইমান বেছি আছিল যে তেওঁলোকৰ পোলেণ্ডৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলে পশ্চিম ইউক্ৰেনত এক ধৰ্মতন্ত্ৰ (theocracy) গঢ়ি তুলিব বিচৰা বুলি পশ্চিম ইউক্ৰেনীয়সকলক অভিযুক্ত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Himka, John Paul 1999 Pg. 10&quot;&gt;Himka, John Paul (1999), ''Religion and Nationality in Western Ukraine.'' McGill-Queen's University Press: Montreal and Kingston. Pg. 10&lt;/ref&gt;

পোলেণ্ড বিভাজনত অষ্ট্ৰিয়াই লাভ কৰা ভূ-খণ্ডৰ ভিতৰত গালিচিয়া (আধুনিক পশ্চিম ইউক্ৰেন আৰু দক্ষিণ পোলেণ্ড) অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াত গ্ৰীক-কেথলিক ৰুथেনিয়ান (ইউক্ৰেনীয়) কৃষকসকল বেছিভাগেই পোলেণ্ডৰ কেথলিক আধিপত্যৰ অধীনত আছিল। অষ্ট্ৰিয়ানসকলে গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাক সমান ধৰ্মীয় স্বাধীনতা প্ৰদান কৰিছিল আৰু পোলেণ্ডৰ প্ৰভাৱ আঁতৰাই পেলাইছিল। তেওঁলোকে ইউনিয়েট চেমিনাৰীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এক আনুষ্ঠানিক উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰাটো বাধ্যতামূলক কৰিছিল (ইয়াৰ পূৰ্বে পুৰোহিতসকলক তেওঁলোকৰ দেউতাকে অনানুষ্ঠানিকভাৱে শিক্ষিত কৰিছিল) আৰু ভিয়েনা তথা লভিভত এই কাৰ্যৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানসমূহ সংগঠিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত গালিচিয়াৰ ইউক্ৰেনীয় জনসংখ্যাৰ মাজত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এটা ডাঙৰ, শিক্ষিত শ্ৰেণীৰ আৱিৰ্ভাৱ ঘটে। ই হাবচবুৰ্গ বংশৰ প্ৰতি এক তীব্ৰ আনুগত্যৰ ভাবো গঢ়ি তুলিছিল। যেতিয়া পোলেণ্ডৰ বিদ্ৰোহীসকলে ১৮০৯ চনত লভিভ চহৰ সাময়িকভাৱে নিয়ন্ত্ৰণলৈ লৈছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ মুৰব্বী এণ্টিন আনহেলোভিচক ডিভাইন লিটাৰ্জীত নেপোলিয়নৰ নাম অষ্ট্ৰিয়াৰ সম্ৰাট ফ্ৰাংকিল ১-ৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দাবী জনাইছিল। আনহেলোভিচে এই দাবী প্ৰত্যাখ্যান কৰে আৰু তেওঁক বন্দী কৰা হয়। যেতিয়া অষ্ট্ৰিয়ানসকলে লভিভৰ নিয়ন্ত্ৰণ পুনৰ ঘূৰাই লয়, তেতিয়া সম্ৰাটৰদ্বাৰা আনহেলোভিচক ক্ৰছ অৱ লিয়োপোল্ড সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়। 

এই সংস্কাৰসমূহৰ ফলস্বৰূপে, পৰৱৰ্তী শতিকাটোত পূৰ্বীয় গালিচিয়াৰ গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাটো বিদেশী স্বাৰ্থৰ হাতৰ পুতলা হৈ থকাৰ পৰিৱৰ্তে ইউক্ৰেনীয় সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত প্ৰধান সাংস্কৃতিক শক্তি হৈ পৰে। বেছিভাগ স্বতন্ত্ৰ থলুৱা ইউক্ৰেনীয় সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰৱণতা (যেনে: ৰুচিন’ফিলিয়া, ৰাছ’ফিলিয়া আৰু পিছলৈ ইউক্ৰেন’ফিলিয়া) গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাজৰপৰাই আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। 

=== ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্য আৰু চোভিয়েট ইউনিয়নত গীৰ্জা ===
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত, ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিকসকল পোলেণ্ড, হাংগেৰী, ৰোমানিয়া আৰু চেকোশ্ল’ভাকিয়া ৰাষ্ট্ৰৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। পূৰ্বৰ শতিকাটোত অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনৰ অধীনত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ইমান শক্তিশালী ইউক্ৰেনীয় জাতীয় চৰিত্ৰ লাভ কৰিছিল যে দুই বিশ্বযুদ্ধৰ মধ্যৱৰ্তী সময়ৰ পোলেণ্ডত, গালিচিয়াৰ গ্ৰীক কেথলিকসকলক জাতীয়তাবাদী পোলেণ্ড আৰু কেথলিক ৰাষ্ট্ৰখনে আনকি অৰ্থডক্স ভলহিনিয়ানসকলতকৈও কম দেশপ্ৰেমী বুলি গণ্য কৰিছিল। নিজৰ পূৰ্বীয় ভূ-খণ্ডসমূহত (Kresy) পোলেণ্ডকৰণ (Polonization) নীতি সম্প্ৰসাৰিত কৰি পোলেণ্ড কৰ্তৃপক্ষই ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাক (UGCC) দুৰ্বল কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯২৪ চনত, উত্তৰ আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক বিশ্বাসীসকলক সাক্ষাৎ কৰি ঘূৰি অহাৰ পাছত, এই গীৰ্জাৰ মুৰব্বীক প্ৰথমতে লভিভত (Lviv, সেই সময়ৰ পোলেণ্ডৰ নাম আছিল Lwów) প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়া হৈছিল আৰু যথেষ্ট পলমকৈহে তেওঁক উভতি অহাৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। লেটিন বিচপসকলৰ নেতৃত্বত পোলেণ্ডৰ কেথলিক পুৰোহিতসকলে গ্ৰীক কেথলিকসকলৰ মাজত ধৰ্মপ্ৰচাৰৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল; আৰু ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ওপৰত বিভিন্ন প্ৰশাসনিক প্ৰতিবন্ধকতা আৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=Magosci&gt;{{cite book |author=Magosci, P. |title=Morality and Reality: the Life and Times of Andrei Sheptytsky |location=Edmonton, Alberta |publisher=Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta |year=1989}}&lt;/ref&gt;
=== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী চোভিয়েট উৎপীড়ন আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ স্থিতি ===
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত, ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকল কমিউনিষ্ট পোলেণ্ডৰ শাসন আৰু চোভিয়েট ইউনিয়নৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। অতি কমসংখ্যক ধৰ্মগুৰুক আমন্ত্ৰণ জনাই লভিভত এখন সীনড (Synod) আহ্বান কৰা হৈছিল, য’ত ব্ৰেষ্টৰ ইউনিয়নক বাতিল কৰা হয়। চৰকাৰীভাৱে গীৰ্জাৰ সকলো সম্পত্তি মছকো পেট্ৰিয়াৰ্চেটৰ অধীনত থকা ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জালৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।&lt;ref name=RFEAug72009&gt;[https://www.rferl.org/a/SovietEra_Documents_Shed_Light_On_Suppression_Of_Ukrainian_Catholic_Church/1795023.html Soviet-Era Documents Shed Light On Suppression Of Ukrainian Catholic Church], ''Radio Free Europe/Radio Liberty'', 7 August 2009&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পৰিণামস্বৰূপে, ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৰহসংখ্যকেই আত্মগোপন কৰে আৰু গুপুতভাৱে ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপ চলাই যায়। এই ভূ-গৰ্ভস্থ বা কেটাকম্ব (catacomb) গীৰ্জাটোক পশ্চিম গোলাৰ্ধত থকা ইউক্ৰেনীয় ডায়াছপোৰা বা প্ৰব্ৰজনকাৰী সমাজে তীব্ৰভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। ১৮৭০-ৰ দশকত আমেৰিকা আৰু কানাডালৈ আৰম্ভ হোৱা ইউক্ৰেনীয়সকলৰ প্ৰব্ৰজন দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত আৰু অধিক বৃদ্ধি পাইছিল। 

কাৰেল চি. বাৰ্কহফৰ মতে, ইউক্ৰেনত জাৰ্মান বা নাজী দখলদাৰীৰ সময়ত বিভিন্ন খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতি নাজী কৰ্তৃপক্ষৰ আচৰণ ভিন্ন আছিল।&lt;ref name=berkhoff&gt;{{cite journal |last1=Berkhoff |first1=Karel C. |date=2000 |title=Was There a Religious Revival in Soviet Ukraine under the Nazi Regime? |url=http://www.jstor.org/stable/4213088 |journal=The Slavonic and East European Review |volume=78 |issue=3 |pages=536–567 |jstor=4213088 |access-date=2023-02-20 |archive-date=7 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207005412/https://www.jstor.org/stable/4213088 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; নাজী কৰ্তৃপক্ষই ইউক্ৰেনীয় প্ৰটেষ্টাণ্টসকলৰ প্ৰতি উদাৰ আচৰণ দেখুৱাইছিল আৰু তেওঁলোকক দমন কৰা নাছিল; বিশেষকৈ শান্তিবাদী (pacifist) ধৰ্মীয় গোটসমূহক তেওঁলোকে প্ৰাধান্য দিছিল। আনহাতে, গ্ৰীক আৰু লেটিন কেথলিকসকল নাজীসকলৰ তীব্ৰ উৎপীড়নৰ বলি হৈছিল। বাৰ্কহফৰ মতে, ইয়াৰ কাৰণ আছিল ভাটিকানৰ প্ৰতি থকা নাজী শত্ৰুতা আৰু লগতে পোলেণ্ডৰ লোকসকলৰ প্ৰতি থকা ক্ষোভ, কাৰণ ইউক্ৰেনত থকা কেথলিকসকলৰ এক বুজন অংশই আছিল পোলেণ্ড মূলৰ খ্ৰীষ্টান।&lt;ref name=berkhoff/&gt; লেটিন কেথলিক আৰু ইউনিয়েট গীৰ্জাসমূহ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল আৰু কেথলিক ধৰ্মগুৰুসকল নাজী মৃত্যুদণ্ডৰ সহজ লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। নাজীসকলৰ কেথলিক-বিৰোধী নীতি জাৰ্মান মূলৰ লোকসকলৰ ওপৰতো প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, মাইকোলাভিভ চহৰত থকা কেথলিক গীৰ্জাটো বলপূৰ্বকভাৱে বন্ধ কৰা হৈছিল, যদিও তাৰ বেছিভাগ ভক্তই আছিল জাতিগতভাৱে জাৰ্মান।&lt;ref name=berkhoff/&gt;

১৯৪৪-১৯৪৫ চনৰ শীতকালত ইউক্ৰенীয় গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মগুৰুসকলক চোভিয়েট চোৰাংচোৱা সংস্থা 'NKVD' ৰদ্বাৰা পৰিচালিত 'পুনৰ শিক্ষণ' (reeducation) শিবিৰলৈ মাতি পঠোৱা হৈছিল। ইউৰোপত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ ঠিক আগে আগে চোভিয়েট চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে এক ইউক্ৰেনীয়-केथलिक বিৰোধী প্ৰচাৰ অভিযান তীব্ৰতৰ কৰি তোলে।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;&gt;&quot;Soviet repression of the Ukrainian Catholic Church&quot;, Department of State Bulletin 87 (1987)&lt;/ref&gt; বিভিন্ন প্ৰকাশনত ১৫৯৬ চনত এই ধৰ্মীয় সমাজ গঠন হোৱা কাৰ্যটোক কুৎসা ৰটনা কৰা হৈছিল আৰু ২০ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত এই গীৰ্জাটোৱে ইউক্ৰেনীয়সকলৰ স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে কাম কৰা বুলি প্ৰমাণ কৰিবলৈ তীব্ৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

১৯৪৫ চনত চোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই গীৰ্জাৰ মেট্ৰ’পলিটান যোছিফ স্লিপী (Yosyf Slipyi), আন ৯ জন গ্ৰীক কেথলিক বিচপ, শ শ পুৰোহিত আৰু প্ৰধান সক্ৰিয় কৰ্মীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি চাইবেৰিয়া আৰু অন্যান্য অঞ্চলৰ সশ্ৰম কাৰাদণ্ডৰ শিবিৰলৈ নিৰ্বাসিত কৰে। কেৱল লভিভ চহৰতে ৮০০ পুৰোহিতক কাৰাগাৰত বন্দী কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; ওপৰত উল্লেখ কৰা সকলো বিচপ আৰু বহুসংখ্যক পুৰোহিতৰ কাৰাগাৰ, কন্সনট্ৰেচন কেম্প বা নিৰ্বাসন থকা অৱস্থাতে মৃত্যু হয়। ষ্টালিনৰ পৰৱৰ্তী সময়ত কিছু শিথিলতা অহাৰ পাছতহে কোনো কোনোৱে মুক্তি পাইছিল।&lt;ref name=&quot;ugcc&quot;&gt;''&quot;The Ukrainian Greek Catholics: A Historical Survey&quot;, by Religious Information Service of Ukraine''&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম আছিল মেট্ৰ’পলিটান যোছিফ স্লিপী, যিয়ে ১৮ বছৰৰ কাৰাদণ্ড আৰু উৎপীড়ন ভোগ কৰাৰ পাছত, ১৯৬৩ চনত পোপ জন ২৩-ৰ হস্তক্ষেপৰ বাবে মুক্তি লাভ কৰে। স্লিপীয়ে ৰোম লৈ আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰে, য’ত তেওঁ লভিভৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰ উপাধি লাভ কৰে আৰু ১৯৬৫ চনত এজন কাৰ্ডিনেল হিচাপে নিযুক্ত হয়।&lt;ref name=&quot;ugcc&quot;/&gt;

যিসকল পুৰোহিতে ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাত যোগদান কৰিছিল, তেওঁলোক দেশৰ আন ঠাইত হোৱা ধৰ্মীয় উৎপীড়নৰপৰা বাচি গৈছিল। লভিভ চহৰত কেৱল এটা গীৰ্জাহে বন্ধ কৰা হৈছিল (যি সময়ত চোভিয়েট ইউৰোপৰ বহু চহৰত এটাও সক্ৰিয় গীৰ্জা নাছিল)। তদুপৰি, লভিভ-টাৰ্নোপোল আৰু ইভানো-ফ্ৰাংকিলৰ পশ্চিম দিশৰ ডায়োচেচসমূহ চোভিয়েট ইউনিয়নৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ আছিল আৰু ইয়াত ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ বেছিভাগ মঠ-মন্দিৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় নিয়মসমূহো এই পুৰোহিতসকলৰ বাবে কিছু শিথিল কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোকে দাড়ি খুৰাব পাৰিছিল (যিটো অৰ্থডক্স ধৰ্মত অস্বাভাৱিক) আৰু চাৰ্চ স্লাভোনিক ভাষাৰ পৰিৱৰ্তে ইউক্ৰেনীয় ভাষাত উপাসনা পদ্ধতি পৰিচালনা কৰিব পাৰিছিল। 

ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকলে কেইবা দশক ধৰি গুপুতভাৱে নিজৰ অস্তিত্ব বৰ্তাই ৰাখিছিল, যদিও চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমত তেওঁলোকৰ ওপৰত তীব্ৰ আক্ৰমণ চলিছিল। পুৰোহিতসকলে নিজৰ ধৰ্মীয় কৰ্তব্য ৰাজহুৱাভাৱে কৰা এৰি দিছিল, কিন্তু গোপনে সাধাৰণ লোকসকলক ধৰ্মীয় সেৱা আগবঢ়াই গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; বহু পুৰোহিতে সাধাৰণ নাগৰিকৰ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগতভাৱে ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিসমূহ সম্পন্ন কৰিছিল। চোভিয়েট আৰক্ষীয়ে এই প্ৰাক্তন পুৰোহিতসকলৰ পৰিচয় জানিছিল আৰু তেওঁলোকক নিয়মীয়াকৈ নিৰীক্ষণ, জেৰা আৰু জৰিমনা বিহিছিল, কিন্তু তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপ এটা সৰু গোটৰ বাহিৰলৈ নোযোৱালৈকে সাধাৰণতে গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰপৰা বিৰত আছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; অৱশ্যে গোপনে নতুনকৈ নিযুক্ত হোৱা পুৰোহিতসকলৰ প্ৰতি চোভিয়েট প্ৰশাসনে অধিক কঠোৰ আচৰণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

তীব্ৰ প্ৰত্যাহ্বানৰ মাজতো এই সময়ছোৱাত গীৰ্জাটোৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু চোভিয়েট উৎসসমূহেও এই কথা স্বীকাৰ কৰিছিল। লভিভৰ কমচ’মোলৰ (Komsomol) প্ৰথম সম্পাদক ওলেক্সী বাবীচুকে দাবী কৰিছিল:

&lt;blockquote&gt; এই ওব্লাষ্টত, বিশেষকৈ গ্ৰাম্য অঞ্চলত, বুজনসংখ্যক জনসংখ্যায় ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি মানি চলে, যাৰ মাজত এক বৃহৎ অংশ যুৱ প্ৰজন্মৰ। যোৱা কেইবছৰমানৰ ভিতৰত ইউনিয়েটসকলৰ [ইউক্ৰেনীয় কেথলিক] কাৰ্যকলাপ বৃদ্ধি পাইছে, আৰু এই গীৰ্জাৰ ৰাজহুৱা কাৰ্যকলাপ পুনৰ মুকলি কৰাৰ বাবেও প্ৰয়াস চলিছে।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;&lt;/blockquote&gt;

ষ্টালিনৰ মৃত্যুৰ পাছত, ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকলে পৰিস্থিতি উন্নত হ’ব বুলি আশা কৰিছিল, কিন্তু ১৯৫০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে তেওঁলোকৰ আশা ভংগ হয়। কাৰণ কৰ্তৃপক্ষই পুনৰ বহু পুৰোহিতক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু কেথলিক-বিৰোধী প্ৰচাৰৰ এক নতুন ঢৌ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; নিৰ্বাসনত থকা অৱস্থাতে পুৰোহিতসকলৰ গুপুত নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়া চলি আছিল। ১৯৬০-ৰ দশকত টাৰ্নোপোল আৰু কোলোমিয়াত গোপন ধৰ্মীয় চেমিনাৰী চলি থকাৰ কথা চোভিয়েট প্ৰেছত প্ৰকাশ পাইছিল, যাৰ উদ্যোক্তাসকলক পিছত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; ১৯৭৪ চনত লভিভ চহৰত এটা গোপন আশ্ৰম বা মঠ উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

চোভিয়েট যুগৰ এই কঠিন সময়ছোৱাত, ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাখন বিশ্বজুৰি থকা ইউক্ৰেনীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী সমাজৰ (diaspora) মাজত যথেষ্ট বিকশিত হৈছিল। কাৰ্ডিনেল যোছিফ স্লিপীক এজন ভিন্নধৰ্মী বা বিদ্ৰোহী হিচাপে কাৰাগাৰত বন্দী কৰা হৈছিল যদিও ১৯৪৯ চনত তেওঁক গোপনে (in pectore) এজন কাৰ্ডিনেল হিচাপে মনোনীত কৰা হয়। ১৯৬৩ চনত তেওঁ মুক্ত হোৱাৰ পিছত তেওঁক এজন 'পেট্ৰিয়াৰ্চ' বা সৰ্বোচ্চ ধৰ্মগুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিবলৈ এক ব্যাপক অভিযান চলোৱা হৈছিল, যাৰ ফলত তীব্ৰ সমৰ্থনৰ লগতে বিতৰ্কৰো সৃষ্টি হয়। পোপ প’ল ৬-এ এই ক্ষেত্ৰত কিছু দ্বিধাবোধ কৰিছিল যদিও এক বুজা-বুজিৰ জৰিয়তে ১৯৬৩ চনৰ ২৩ ডিচেম্বৰত 'মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ' (Major Archbishop) নামৰ এটা নতুন পদবী সৃষ্টি কৰি যোছিফ স্লিপীক প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Catholic-hierarchy|bishop|bslipiy|Josyf Ivanovycè Cardinal Slipyj (Slipiy)|21 January 2015}}&lt;/ref&gt; এই পদবী পূৰ্বীয় গীৰ্জাৰ এজন পেট্ৰিয়াৰ্চৰ সৈতে প্ৰায় সমান আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৮৪ চনত এই উপাধি মাইৰ’স্লাভ ইভানো লুবাচিভস্কি, ২০০০ চনত লুবোমিৰ হুছাৰ আৰু ২০১১ চনত ভিয়াটোস্লাভ শ্বেভচুকে লাভ কৰে। 

১৯৬৮ চনত যেতিয়া চেকোশ্ল’ভাকিয়াত গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাক বৈধতা প্ৰদান কৰা হৈছিল, তেতিয়া অবৈধ হৈ থকা জেদী ধৰ্মগুৰুসকলক হাৰাশাস্তি কৰিবলৈ এক ব্যাপক অভিযান আৰম্ভ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; এই ধৰ্মগুৰুসকলক জেৰা, জৰিমনা আৰু প্ৰহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৬৯ চন canৰ জানুৱাৰী মাহত চোভিয়েট চোৰাংচোৱা সংস্থা কেজিবিয়ে ভাসিল ভেলিচকভস্কী নামৰ এজন ভূ-গৰ্ভস্থ কেথলিক বিচপ আৰু দুজন কেথলিক পুৰোহিতক গ্ৰેপ্তাৰ কৰে। ধৰ্ম-বিৰোধী আইন উলংঘা কৰাৰ অপৰাধত তেওঁলোকক তিনি বছৰৰ কাৰাদণ্ড বিহা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

গ্ৰেপ্তাৰ হ’ব পৰা কাৰ্যকলাপসমূহৰ ভিতৰত আছিল ধৰ্মীয় উপাসনা পৰিচালনা কৰা, শিশুসকলক কেথলিক হিচাপে শিক্ষিত কৰা, বাপ্তিস্ম সম্পন্ন কৰা, বিবাহ বা অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া পৰিচালনা কৰা, পাপ دان স্বীকাৰ কৰা বা অন্তিম ধৰ্মীয় ৰীতি সম্পন্ন কৰা, ধৰ্মীয় সামগ্ৰী নকল কৰা, প্ৰাৰ্থনা পুথি ৰখা, ধৰ্মীয় ছবি বা আইকন ৰখা, গীৰ্জাৰ কেলেণ্ডাৰ ৰখা, ধৰ্মীয় কিতাপ বা অন্যান্য পৱিত্ৰ বস্তু হাতত ৰখা।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; পশ্চিম ইউক্ৰেনত ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াত কেনেকৈ কৰ্মপদ্ধতি নিখুঁত কৰিব পাৰি সেই বিষয়ে আলোচনা কৰিবলৈ বিভিন্ন সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

কেতিয়াবা ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকলে তেওঁলোকৰ সম্প্ৰদায়ক ৰাষ্ট্ৰৰদ্বাৰা স্বীকৃতি দিয়াবলৈ আইনী পথ ব্যৱহাৰ কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল। ১৯৫৬-১৯৫৭ চনত গীৰ্জাসমূহ পুনৰ মুকলি কৰাৰ বাবে উপযুক্ত কৰ্তৃপক্ষক আবেদন জনোৱা হৈছিল। ৬০ আৰু ৭০-ৰ দশকত আৰু অধিক আবেদন প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল, যাৰ আটাইবোৰেই প্ৰত্যাখ্যান কৰা হৈছিল। ১৯৭৬ চনত মছকোত এনে এখন আবেদন দাখিল কৰাৰ বাবে ভোলোডিমিৰ প্ৰোকিপভ নামৰ এজন পুৰোহিতক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; এই আবেদনসমূহৰ প্ৰত্যুত্তৰত ৰাষ্ট্ৰই সম্প্ৰদায়টোৰ বিৰুদ্ধে আক্ৰমণ তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছিল। 

১৯৮৪ চনত ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকলৰদ্বাৰা কেথলিক গীৰ্জাৰ ক্ৰনিকল নামৰ এখন গোপন বা চামিজদত কাকত প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই প্ৰকাশনৰ আঁৰত থকা গোটটোৰ প্ৰতিষ্ঠাপক যোচেফ টেৰেলিয়াক ১৯৮৫ চনত গ্ৰેপ্তাৰ কৰা হয় আৰু সাত বছৰৰ কাৰাদণ্ড তথা পাঁচ বছৰৰ নিৰ্বাসনৰ শাস্তি বিহা হয়।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt; তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী ভাছেলী ক’ব্ৰিনক গ্ৰેপ্তাৰ কৰি তিনি বছৰৰ নিৰ্বাসনৰ শাস্তি প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;

পোলেণ্ডৰ ছলিদাৰিটি আন্দোলন আৰু পোপ জন পল ২-এ ইউক্ৰেনীয় কেথলিকসকলক সমৰ্থন কৰিছিল। চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমে পোপ জন পল ২-ক আক্ৰমণৰ লক্ষ্য কৰি লৈছিল। কিয়েভৰপৰা প্ৰকাশিত ধৰ্ম-বিৰোধী বাৰ্তা আলোচনী লিউডিনা ই ভিত, যাৰ অৰ্থ হৈছে মানুহ আৰু পৃথিৱী, তাত লিখা হৈছিল:
&lt;blockquote&gt; সমাজতান্ত্ৰিক দেশসমূহত গীৰ্জাই নিজৰ ৰাজনৈতিক প্ৰভাৱ শক্তিশালী কৰিবলৈ অবিৰতভাৱে চেষ্টা চলাই থকাৰ প্ৰমাণ এই কথাৰপৰাই পোৱা যায় যে পোপ জন পল ২-এ তথাকথিত ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ প্ৰব্ৰজনকাৰী ধৰ্মগুৰুসকলক সমৰ্থন আগবঢ়াইছে। পোপ জন পল ২ আৰু ৰোমান কুৰিয়াৰ বৰ্তমানৰ কৌশল হৈছে পোলেণ্ডৰ দৰেই সকলো সমাজতান্ত্ৰিক দেশতে গীৰ্জাৰ অৱস্থান শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা, য’ত ভাটিকানে কেথলিক গীৰ্জাৰ মৰ্যাদা ৰাষ্ট্ৰৰ ভিতৰত এখন ৰাষ্ট্ৰলৈ উন্নীত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। যোৱা কেইবছৰমানৰ ভিতৰত ভাটিকানে স্লাভোনিক জাতিসমূহৰ কেথলিক ধৰ্মৰ প্ৰশ্নটোৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। পোপে নিজে যেতিয়া কয় যে তেওঁ কেৱল পোলেণ্ড মূলৰ পোপেই নহয়, বৰঞ্চ প্ৰথমজন স্লাভিক পোপ, আৰু তেওঁ সকলো স্লাভিক জাতিৰ খ্ৰীষ্টীয়কৰণৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিব, তেতিয়া এই কথাষাৰ অতি মাৰ্মিকভাৱে প্ৰকাশ পায়।&lt;ref name=&quot;Ukrainian Catholic Church 1987&quot;/&gt;
&lt;/blockquote&gt;

১৯৮০-ৰ দশকৰ শেষৰফালে ধৰ্মৰ প্ৰতি চোভিয়েট চৰকাৰৰ মনোভাবৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে। মিখাইল গৰ্বাচেভৰ উদাৰীকৰণ নীতি অৰ্থাৎ গ্লাচনোষ্টৰ চৰম পৰ্যায়ত ১৯৮৯ চন scaleৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাক পুনৰ চৰкаৰীভাৱে কাম কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়।&lt;ref name=RFEAug72009/&gt; কিন্তু ইয়াৰ পিছত গীৰ্জাটোৱে নিজকে এক বৃহৎ বিশৃংখলতাৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰে, কিয়নো ইয়াৰ ১৯৪৬ চনৰ পূৰ্বৰ প্ৰায় সকলো পেৰিচ আৰু সম্পত্তি অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় বিশ্বাসীসকলৰ হাতলৈ গৈছিল। ইউক্ৰেনৰ পিপলছ মুভমেণ্ট বা ৰুখ আৰু পিছলৈ ইউক্ৰেনীয় ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিষদৰ দৰে জাতীয়তাবাদী সংগঠনসমূহৰদ্বাৰা সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থিত এই গীৰ্জাটোৱে নিজৰ হেৰুওৱা সম্পত্তি আৰু পেৰিচসমূহ ঘূৰাই পোৱাৰ ক্ষেত্ৰত এক অপোচহীন স্থিতি গ্ৰহণ কৰিছিল। এজন গ্ৰীক-কেথলিক পুৰোহিতৰ মতে, যদি গোটেই গাঁওখন এতিয়া অৰ্থডক্স হয় আৰু মাত্ৰ এজন ব্যক্তিহে গ্ৰীক কেথলিক হৈ থাকে, তথাপি গীৰ্জাৰ ভৱনটো সেই কেথলিকজনৰে হ’ব, কাৰণ গীৰ্জাটো তেওঁৰ ককাক-আইতাক আৰু আজোককাক-আজোআইতাকে নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref name=Wilson&gt;Andrew Wilson, The Ukrainians: Unexpected Nation, p. 246, Yale University Press, 2002, ISBN 0-300-09309-8&lt;/ref&gt;

দুৰ্বল হৈ পৰা চোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই পৰিস্থিতি শান্ত কৰিবলৈ সমৰ্থ হোৱা নাছিল। ধৰ্মীয় আৰু ৰাজনৈতিক নেতৃত্বৰদ্বাৰা প্ৰৰোচিত ধৰ্মীয় প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু কেইবাটাও হিংসাত্মক সংঘাতৰ ফলত গালিচিয়াৰ বেছিভাগ পেৰিচ পুনৰ গ্ৰীক-কেথলিকসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে।&lt;ref name=Davis&gt;Nathaniel Davis, A Long Walk to Church: A Contemporary History of Russian Orthodoxy, p. 75, Westview Press, 2003, ISBN 0-8133-4067-5&lt;/ref&gt; এই উত্তেজনাই পৰৱৰ্তী সময়ত মছকো পেট্ৰিয়াৰ্চেট আৰু ভাটিকানৰ মাজৰ সম্পৰ্ক সম্পূৰ্ণৰূপে বিচ্ছিন্ন কৰি পেলাইছিল। 

=== সদস্যতা আৰু ভৌগোলিক বিস্তৃতি ===
ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা হৈছে বিশ্বৰ ভিতৰতে দ্বিতীয় বৃহত্তম পূৰ্বীয় কেথলিক গীৰ্জা। ২০২২ চনৰ তথ্য অনুসৰি, সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি ইয়াৰ প্ৰায় ৪.২ নিযুত সদস্য আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ugcc.ua/official/ugcc-today/suchasniy_stan_70010.html|title=Склад і територія|website=ugcc.ua|access-date=2019-08-23|archive-date=30 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830092403/http://ugcc.ua/official/ugcc-today/suchasniy_stan_70010.html|url-status=dead|archivedate=2019-08-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190830092403/http://ugcc.ua/official/ugcc-today/suchasniy_stan_70010.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-09-09 |title=Annuario Orientale Cattolico - 2023 by Vartan Waldir Boghossian EXARMAL - Issuu |url=https://issuu.com/exarmal/docs/annuarioorientale_-_2023_pdf |access-date=2024-06-17 |website=issuu.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ইউক্ৰেনৰ ভিতৰত, কেথলিক গীৰ্জাৰ ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ সংখ্যাৰফালৰপৰা এই গীৰ্জাখন দ্বিতীয় বৃহত্তম ধৰ্মীয় সংগঠন। ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য সংখ্যা ইউক্ৰেনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ পিছতেই দেশখনৰ ভিতৰত তৃতীয় স্থানত আছে। ইউক্ৰেনৰ পশ্চিম দিশৰ তিনিখন ওব্লাষ্ট বা জিলাত এই গীৰ্জাৰ প্ৰভাৱ সৰ্বাধিক, য’ত লভিভ চহৰৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসংখ্যা ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত। পিছে দেশৰ অন্যান্য প্ৰান্তত ই এক সৰু সংখ্যালঘু ধৰ্মীয় গোট হিচাপেহে অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web |url=https://risu.org.ua/php_uploads/files/articles/ArticleFiles_70946_2018_Religiya.pdf |script-title=uk:Особливості Релігійного і Церковно-Релігійного Самовизначення Українських Громадян: Тенденції 2010–2018рр. |language=uk |date=26 April 2018 |work=Razumkov Centre |page=13 |access-date=12 October 2018 |archive-date=11 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180511081642/https://risu.org.ua/php_uploads/files/articles/ArticleFiles_70946_2018_Religiya.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{cite web |url=http://razumkov.org.ua/ukr/poll.php?poll_id=300 |script-title=uk:Соціологічне опитування: Віруючим якої церкви, конфесії Ви себе вважаєте? |language=uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416150625/http://razumkov.org.ua/ukr/poll.php?poll_id=300 |archive-date=16 April 2010 |date=4 June 2006 |work=Razumkov Centre |access-date=12 October 2018 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=8 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140408220038/http://razumkov.org.ua/ukr/poll.php?poll_id=300 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.risu.org.ua/eng/news/article; |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927192925/http://www.risu.org.ua/eng/news/article; 13940 |title=Survey Conducted on Church Membership in Ukraine |date=29 January 2007 |archive-date=27 September 2007 |work=Religious Information Service of Ukraine |access-date=12 October 2018 |archivedate=30 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930013011/http://www.risu.org.ua/eng/news/article; |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

ইউক্ৰেনীয় ডায়াছপোৰা অৰ্থাৎ বিশ্বজুৰি সিঁচৰতি হৈ থকা প্ৰব্ৰজনকাৰী ইউক্ৰেনীয় সমাজৰ বিকাশৰ লগে লগে এই গীৰ্জাৰ নেটৱৰ্কো সম্প্ৰসাৰিত হৈছে। বৰ্তমান চাৰিখন মহাদেশৰ এক ডজনতকৈও অধিক দেশত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০ গৰাকী ধৰ্মগুৰু সক্ৰিয় হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত পোলেণ্ড, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু কানাডাত তিনিখন সুকীয়া মেট্ৰ’পলিটান আসন আছে। আমেৰিকা আৰু কানাডাকে ধৰি বহিঃদেশত থকা ইয়াৰ পেৰিচ বা ধৰ্মীয় শাখাসমূহ বহু-জাতিগত চৰিত্ৰৰ। ২০०० চনৰপৰা চলোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় জৰীপসমূহৰপৰা দেখা গৈছে যে ইউক্ৰেনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫.৩% ৰপৰা ৯.৪% লোক ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বিশ্বাসী।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt; বিভিন্ন সমীক্ষাত প্ৰকাশ পাইছে যে ইউক্ৰেনৰ মুঠ ধৰ্মপ্ৰাণ বা ধৰ্মীয় লোকসকলৰ ১৮.৬% ৰপৰা ২১.৩% অংশই হৈছে গ্ৰীক কেথলিক।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://old.risu.org.ua/eng/news/article%3b2964|title=70 Percent of Ukrainians Religious, Survey Shows|date=17 June 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721210320/http://old.risu.org.ua/eng/news/article%3B2964|archive-date=21 July 2011|access-date=12 October 2018|archivedate=21 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721210320/http://old.risu.org.ua/eng/news/article%3B2964|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://press.unian.net/press/1640077-bolee-70-ukraintsev-schitayut-sebya-veruyuschimi-opros.html |script-title=ru:Более 70% українців вважають себе віруючими – опрос |language=ru |date=23 November 2016 |agency=UNIAN |access-date=12 October 2018 |archive-date=30 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180630214132/https://press.unian.net/press/1640077-bolee-70-ukraintsev-schitayut-sebya-veruyuschimi-opros.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; গোলকীয় পৰ্যায়ত, এই গীৰ্জাৰ অনুগামীৰ সংখ্যা বৰ্তমান প্ৰায় ৬০ লাখৰপৰা ১০ নিযুতৰ ভিতৰত, যিয়ে সংখ্যাৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক অনুসৰণ কৰা লেটিন গীৰ্জাৰ পিছতেই কেথলিক ধৰ্মৰ ভিতৰত দ্বিতীয় বৃহত্তম বিশেষ বা স্বতন্ত্ৰ ধৰ্মীয় সমাজ গঠন কৰিছে। 

২০১৫ চনৰ এক বিস্তৃত জৰীপ অনুসৰি, ক্ৰিমিয়া অঞ্চলক বাদ দি ইউক্ৰেনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৮.১% লোক এই ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অনুগামী আৰু পশ্চিম ইউক্ৰেনৰ তিনিখন প্ৰধান ওব্লাষ্ট বা জিলাত তেওঁলোক সংখ্যাগৰিষ্ঠ অৱস্থাত আছে:&lt;ref name=&quot;2015survey2&quot;&gt;&quot;Religious preferences of the population of Ukraine&quot;. Sociology poll by Razumkov Centre, SOCIS, Rating and KIIS about the religious situation in Ukraine (2015)&lt;/ref&gt;

* লভিভ ওব্লাষ্ট — মুঠ জনসংখ্যাৰ ৫৯% লোক
* ইভানো-ফ্ৰাংকিল ওব্লাষ্ট — ৫৭% লোক
* টাৰ্নোপোল ওব্লাষ্ট — ৫২% লোক
=== লিটাৰ্জী বা উপাসনা পদ্ধতি ===
অধিকাংশ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাই এতিয়া চাৰ্চ স্লাভোনিক (Church Slavonic) ভাষাৰপৰা আঁতৰি আহিছে; বৰ্তমান গীৰ্জাৰ সেৱা বা উপাসনাসমূহ মূলতঃ ইউক্ৰেনীয় ভাষাত পৰিচালনা কৰা হয়। বহুতো গীৰ্জাই সংশ্লিষ্ট দেশখনৰ স্থানীয় ভাষাতো (যেনে— জাৰ্মানীত জাৰ্মান ভাষা বা কানাদাত ইংৰাজী ভাষা) লিটাৰ্জী বা ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে। অৱশ্যে, কিছুমান পাৰিছে (parishes) আজিও স্লাভোনিক ভাষাত উপাসনা অব্যাহত ৰাখিছে, আৰু বৰ্তমান সময়ত বিভিন্ন ভাষাৰ মিশ্ৰণত সেৱা আগবঢ়োৱাটোও অস্বাভাৱিক নহয়। 
=== প্ৰশাসন ===
একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকৰ আৰম্ভণিতে ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ মুখ্য আসনখন ইউক্ৰেনৰ ৰাজধানী কিয়েভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ২০১১ চনৰ ২৭ মাৰ্চত বাওঁপাৰত নিৰ্মাণাধীন হৈ থকা কেথেড্ৰেলত গীৰ্জাৰ নতুন মুৰব্বী মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকৰ অভিষেক সম্পন্ন হয়। ২০১৩ চনৰ ১৮ আগষ্টত খ্ৰীষ্টৰ পুনৰুত্থানৰ পেট্ৰিয়াৰ্কল কেথেড্ৰেলখন উৎসৰ্গা কৰাৰ লগতে আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়। 

২০১৯ চনৰ ৫ জুলাইত ভাটিকানত অনুষ্ঠিত এক বৈঠকত পোপ ফ্ৰাঞ্চিছে গীৰ্জাৰ নেতৃবৰ্গক সম্বোধন কৰি কয়, &quot;মই আপোনালোকক মোৰ হৃদয়ত স্থান দিছোঁ, আৰু মোৰ প্ৰিয় ইউক্ৰেনীয় ভাতৃসকল, মই আপোনালোকৰ বাবে প্ৰাৰ্থনা জনাইছোঁ।&quot; &lt;ref name=popefrancismeets&gt;{{Cite web |url=https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-07/pope-to-ukrainian-greek-catholics-i-carry-you-in-my-heart.html |title=Pope to Ukrainian Greek-Catholics: I hold you in my heart – Vatican News |date=5 July 2019 |access-date=5 July 2019 |archive-date=5 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190705190933/https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2019-07/pope-to-ukrainian-greek-catholics-i-carry-you-in-my-heart.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ইউক্ৰেনক অধিক মানৱীয় সাহায্য প্ৰদানৰ পোষকতা কৰে আৰু গীৰ্জাৰ ধৰ্মগুৰুসকলক তেওঁলোকৰ সদস্যসকলৰ সৈতে &quot;নিকাটতাৰ মনোভাব গঢ়ি তুলিবলৈ&quot; আহ্বান জনায়।&lt;ref name=popefrancismeets /&gt; পোপে গীৰ্জাৰ নেতাসকলক কয় যে সিনোডালিটি বা ধৰ্মীয় সভাৰ তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ— শ্ৰৱণ, অংশীদাৰিত্বমূলক দায়িত্ব আৰু সাধাৰণ বিশ্বাসীসকলৰ অংশগ্ৰহণৰ জৰিয়তে গীৰ্জাৰ ভিতৰত &quot;ফলপ্ৰসূ&quot; একতা অৰ্জন কৰিব পৰা যায়।&lt;ref name=popefrancismeets /&gt;

=== মঠীয় সংগঠন আৰু ধৰ্মীয়মণ্ডলীসমূহ ===
ইউক্ৰেনত নিম্নলিখিত মঠীয় সংগঠন (orders) আৰু ধৰ্মীয়মণ্ডলীসমূহে (congregations) কাৰ্যক্ৰম পৰিচালনা কৰে:&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ugcc.org.ua/eng/church_in_action/ugcc_chyny/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20060816085324/http://www.ugcc.org.ua/eng/church_in_action/ugcc_chyny/ |title=Monastic Orders|archive-date=16 August 2006 |work=The Ukrainian Greek Catholic Church Official Website |date=2006 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== পুৰুষ ====
* অৰ্ডাৰ অৱ চেইণ্ট বাছিল দ্য গ্ৰেট
* ষ্টুডাইট ব্ৰেড্ৰেন
* কংগ্ৰেগেচন অৱ দ্য মষ্ট পৱিত্ৰ ৰিডীমাৰ
* কংগ্ৰেগেচন অৱ দ্য চেলেশ্যিয়ান ফাডাৰ্ছ অৱ চেইণ্ট ডন বস্ক'
* মাইলছ জেছু
* মিছনেৰী কংগ্ৰেগেচন অৱ চেইণ্ট এণ্ড্ৰু দ্য এপষ্টল]]
* মনাষ্টেৰী অৱ দ্য থ্ৰী পৱিত্ৰ হায়াৰাৰ্কছ

==== মহিলা ====
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ দ্য অৰ্ডাৰ অৱ চেইণ্ট বাছিল দ্য গ্ৰেট
* চিষ্টাৰ্ছ ছাৰ্ভেণ্টছ অৱ মেৰী ইমাকুলেট
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ চেইণ্ট জোচেফ, দ্য স্পাউচ অৱ দ্য ভাৰ্জিন মেৰী
* চিষ্টাৰ্ছ কেটেচিষ্টছ অৱ চেইণ্ট এন
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ দ্য হোলী ফেমিলী (ইউক্ৰেন)|চিষ্টাৰ্ছ অৱ দ্য হোলী ফেমিলী
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ দ্য প্ৰিষ্ট এণ্ড মাৰ্টাৰ চেইণ্ট জোছাফাট কুণ্টচেভিচ 
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ মাৰ্চী অৱ চেইণ্ট ভিনচেণ্ট ডি পল
* চেলেশ্যিয়ান চিষ্টাৰ্ছ অৱ ডন বস্ক'|চেলেশ্যিয়ান চিষ্টাৰঁ
* চিষ্টাৰ্ছ অৱ দ্য মষ্ট পৱিত্ৰ ইউকাৰিষ্ট
* মাইৰ্হ-বিয়াৰিং চিষ্টাৰ্ছ আণ্ডাৰ দ্য প্ৰটেকচন অৱ চেইণ্ট মেৰী মেগডালিন

=== কাৰাগাৰ সেৱা ===
সমসাময়িক ইউক্ৰেনত ধৰ্মগুৰুসকলৰ কাৰাগাৰ সেৱা আইনগতভাৱে অস্তিত্বত নাই। অৱশ্যে সমগ্ৰ ইতিহাসত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাৰ আধ্যাত্মিকতাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল কাৰাগাৰৰ আধ্যাত্মিক যত্ন। পূৰ্বে নিষিদ্ধ হোৱা গীৰ্জাখন ভূমিগত কাৰ্যকলাপৰপৰা ওলাই অহাৰ পাছত ১৯৯০ চনত এই কাৰাগাৰ সেৱা পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হয়। ইউক্ৰেনৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ মাত্ৰ কেইটামান প্ৰতিষ্ঠানৰপৰা আৰম্ভ কৰি বৰ্তমান দেশৰ প্ৰতিটো অঞ্চলৰে ৪০টাতকৈও অধিক সংশোধনমূলক প্ৰতিষ্ঠানলৈ এই সেৱা ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছে। ২০০১ চনৰপৰা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাখন বাৰটা গীৰ্জা আৰু ধৰ্মীয় গোটক সামৰি লোৱা ইউক্ৰেনীয় আন্তঃধৰ্মীয় খ্ৰীষ্টান মিছন &quot;কাৰাগাৰত আধ্যাত্মিক আৰু দাতব্য সেৱা&quot;ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আহিছে। এই মিছনটো বিশ্ব কাৰাগাৰ সেৱা সংস্থাৰ এটা অংশ। ৰেডেম্পটৰিষ্ট ধৰ্মগুৰুসকল কাৰাগাৰৰ আটাইতকৈ সক্ৰিয় ধৰ্মগুৰু হিচাপে পৰিচিত। 

২০০৬ চনত লুবোমিৰ হুছাৰে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাৰ পেট্ৰিয়াৰ্কল কুৰিয়াত ইউক্ৰেনৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী আৰু কাৰাগাৰ ব্যৱস্থাত আধ্যাত্মিক সেৱাৰ বাবে এটা বিভাগ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। এই গাঁথনিটোৱে কাৰাগাৰ সেৱাৰ সাধাৰণ ব্যৱস্থাপনা পৰিচালনা কৰে। এই বিভাগৰ মুৰব্বী হৈছে ছোকাল আৰু ঝোভকভাৰ বিছপ মষ্ট ৰেভাৰেণ্ড মাইকেল কলটুন। কাৰাগাৰ সেৱা গোটৰ মুৰব্বী হৈছে ৰেভাৰেণ্ড কনষ্টেণ্টিন পেণ্টেলী, যিয়ে এই ক্ষেত্ৰত কাৰ্যকলাপৰ সমন্বয়ৰ বাবে পোনপটীয়াকৈ দায়বদ্ধ। তেওঁ ১২খন ইপাৰ্চীৰ ৩৭জন পুৰোহিতৰ সৈতে পোনপটীয়া যোগাযোগ ৰাখে যিসকলক কাৰাগাৰৰ আধ্যাত্মিক সেৱাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছে। এই ধৰ্মগুৰুসকলে কাৰাগাৰ, অনুসন্ধানমূলক আছুতীয়া কোঠালি আৰু কাৰাগাৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহত নিয়মীয়া উপস্থিতি নিশ্চিত কৰে। 
=== গণমাধ্যম ===
প্ৰতিখন ইপাৰ্চীৰে নিজা ধৰ্মীয় প্ৰকাশন আছে, যিবোৰ সাধাৰণতে মাহেকীয়াভাৱে প্ৰকাশ পায়। ২০০৬ চনৰ তথ্য অনুসৰি, নিউ ষ্টাৰ নামৰ প্ৰকাশনখন সাপ্তাহিকভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেনতে ইয়াৰ গ্ৰাহকভুক্তিৰ সুবিধা উপলব্ধ। আনহাতে, পাৰ্চী পৰ্যায়ৰ প্ৰকাশনসমূহ প্ৰায়ে অনিয়মিতভাৱে প্ৰকাশ পায়।&lt;ref&gt;Ukrainian Greek Catholic Church, [https://web.archive.org/web/20060816085618/http://www.ugcc.org.ua/eng/church_in_action/publishers/ Mass Media], archived on 16 August 2006, accessed on 5 July 2026&lt;/ref&gt;
=== ইউক্ৰেনীয় ডায়াছপ’ৰা ===
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ বিকাশৰ সুযোগ সীমিত, কিয়নো আমেৰিকা আৰু অন্যান্য অ-ইউক্ৰেনীয় অধিকাৰক্ষেত্ৰত থকা বহুতো পাৰিছে নতুন ধৰ্মান্তৰিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ইউক্ৰেনৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানসকলৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়ে। তেওঁলোকে ধৰ্মীয় উপাসনাত ইংৰাজী ভাষাৰ ব্যৱহাৰক প্ৰতিৰোধ কৰি আৰু কিছুমান পাৰিছত খ্ৰীষ্টমাছ, ইষ্টাৰ আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় উৎসৱৰ তাৰিখ গণনাৰ বাবে জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত জোৰ দি এই বৈশিষ্ট্য বজাই ৰাখে। যাৰ ফলত তেওঁলোকে আমেৰিকাৰ মূলসুঁতিৰ বাহিৰত অৱস্থান কৰে। ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাই ইউক্ৰেনৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰা লোকসকলৰ বংশধৰসকলক এক &quot;ডায়াছপ’ৰা&quot; বা প্ৰবাসী সমাজৰ অংশ বুলি গণ্য কৰে। ইউক্ৰেনৰ ৯০ শতাংশ ডায়োচেচিয়ান পুৰোহিত বিবাহিত হোৱাৰ বিপৰীতে প্ৰবাসী সমাজৰ প্ৰায় ৪০ শতাংশ পুৰোহিত বিবাহিত।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Galadza |first=Peter |chapter=Eastern Catholic Christianity |chapter-url=https://books.google.com/books?id=fWp9JA3aBvcC&amp;pg=PA303 |page=303 |editor1-last=Parry |editor1-first=Kenneth |title=The Blackwell companion to Eastern Christianity |year=2010 |isbn=978-1-4443-3361-9 |location=Malden, MA |publisher=Wiley-Blackwell |series=Blackwell companions to religion |access-date=17 April 2022 |archive-date=1 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801160812/https://books.google.com/books?id=fWp9JA3aBvcC&amp;pg=PA303 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ সন্তান আৰু বিশেষকৈ তেওঁলোকৰ নাতি-নাতিনীসকল ডাঙৰ-দীঘল হোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকে বিদ্যালয়ত ইংৰাজী শিকে, ইউক্ৰেনীয় ভাষাৰ জ্ঞান তেওঁলোকৰ অতি কম বা একেবাৰেই নাথাকে আৰু তেওঁলোক সম্পূৰ্ণৰূপে আমেৰিকান সমাজৰ সৈতে মিলি যায়। বেছিভাগ সন্তানেই লেটিন গীৰ্জাৰ সদস্য হয় নতুবা কোনো অ-কেথলিক ধৰ্মীয় গোটত যোগদান কৰে। আমেৰিকাৰ কোনো ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাই এই পৰিৱেশৰ সৈতে অভিযোজন কৰিবলৈ (যেনে— উপাসনা আৰু গীৰ্জাৰ কাম-কাজত ইংৰাজী ব্যৱহাৰ কৰা) অগ্ৰসৰ হোৱাৰ সময়তে পুৰণি দেশখনৰপৰা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ নতুন দলটো আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকে গীৰ্জাখনক কোনো পৰিৱৰ্তন নোহোৱাকৈ পুৰণি বিশ্বৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ বজাই ৰাখিবলৈ বাধ্য কৰে, যাৰ ফলত পূৰ্বৰ সকলো প্ৰগতি ওলোটা হৈ পৰে। এই কাৰণেই বহুতো পাৰিছ আৰু ইপাৰ্চীয়ে বৰ্তমান নতুন ধৰ্মান্তৰিত লোক সৃষ্টি কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। 
কানাডাত ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গেলিচিয়াৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ ঢৌৱে প্ৰেইৰী প্ৰদেশসমূহত কেইবাখনো ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ukrainianchurchesofcanada.ca/history/early_period.html |title=The early period of Ukrainian Church history in Canada |first=Sterling |last=Demichinsky |access-date=28 December 2020 |archive-date=9 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209163752/http://www.ukrainianchurchesofcanada.ca/history/early_period.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাখন অন্যান্য প্ৰদেশসমূহতো প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়, যেনে— টৰেণ্টো আৰু পূব কানাডাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী, যিয়ে ওণ্টাৰিঅ’, কুইবেক আৰু নোভা স্কোচিয়াৰ ডায়োচেচসমূহক সামৰি লয়, লগতে ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াত অৱস্থিত নিউ ৱেষ্টমিনিষ্টাৰৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী। 

কানাডাত ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গেলিচিয়াৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ ঢৌৱে প্ৰেইৰী প্ৰদেশসমূহত কেইবাখনো ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জা প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ukrainianchurchesofcanada.ca/history/early_period.html |title=The early period of Ukrainian Church history in Canada |first=Sterling |last=Demichinsky |access-date=28 December 2020 |archive-date=9 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209163752/http://www.ukrainianchurchesofcanada.ca/history/early_period.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইউক্ৰেনীয় কেথলিক গীৰ্জাখন অন্যান্য প্ৰদেশসমূহতো প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়, যেনে— টৰেণ্টো আৰু পূব কানাডাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী, যিয়ে ওণ্টাৰিঅ’, কুইবেক আৰু নোভা স্কোচিয়াৰ ডায়োচেচসমূহক সামৰি লয়, লগতে ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াত অৱস্থিত নিউ ৱেষ্টমিনিষ্টাৰৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী। 

== প্ৰশাসনিক সংগঠন ==

=== ঐতিহাসিক প্ৰশাসনিক বিভাজন ===

==== ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট ইপাৰ্চীসমূহ আৰু পোলেণ্ডৰ বিভাজন ====
* ভিল্নো আৰ্চইপাৰ্চী কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান — ৰাছিয়া
* পোলোটস্ক আৰ্চইপাৰ্চী পোলোটস্ক — ৰাছিয়া
* স্মোলেংস্ক আৰ্চইপাৰ্চী স্মোলেংস্ক — ৰাছিয়া
* লুটস্ক-অষ্ট্ৰোহ ইপাৰ্চী লুটস্ক — ৰাছিয়া
* টুৰভ-পিনস্ক ইপাৰ্চী পিনস্ক — ৰাছিয়া
* ভোলোডমিৰ-ব্ৰেষ্ট ইপাৰ্চী ভোলোডমিৰ — জাৰ্মানীৰ ছুপ্ৰাছল ইপাৰ্চী
* হালিচ-কামিয়ানেটছ ইপাৰ্চী লভিভ — অষ্ট্ৰিয়াৰ লেম্বাৰ্গ আৰ্চইপাৰ্চী গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান
* চেম-বেল্জ ইপাৰ্চী চেম — অষ্ট্ৰিয়া
* প্ৰ্জেমিস্ল-চানোক ইপাৰ্চী প্ৰ্জেমিস্ল — অষ্ট্ৰিয়া
==== ১৮৩৯ চনৰ পোলোটস্কৰ সিনোডৰ পিছত গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা ====
* লেম্বাৰ্গ বা লভিভৰ আৰ্চইপাৰ্চী, গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান
* পোলেণ্ড ৰাজ্য সামৰি লোৱা কুল্ম আৰু বেল্জ বা চেমৰ ইপাৰ্চী — ভিয়েনা কংগ্ৰেছৰ বাবে হেৰুওৱা ভূ-খণ্ড
* প্ৰেমিসেল আৰু ছানিগ বা প্ৰ্জেমিস্লৰ ইপাৰ্চী
* ষ্টানিছ্লাউ বা ইভানো-ফ্ৰাঙ্কিভ্স্কৰ ইপাৰ্চী যোগ কৰা হৈছে
* ছানোকৰ লেমকোভশ্চিজনাৰ অপষ্টলিক এক্সাৰ্চেট যোগ কৰা হৈছে
==== কেথেড্ৰেলসমূহ ====

; ৰুথেনিয়ান ইউনিয়েট গীৰ্জা
কিয়েভ, গেলিচিয়া আৰু সমগ্ৰ ৰুথেনিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান শাসনাধিকাৰী উপাধিৰে
* ১৬০৯—১৭৪৬: হাইপেটিয়াছ পচিজৰদ্বাৰা নিৰ্মিত ভিল্নোৰ কেথেড্ৰেল অৱ দ্য থিয়েটোকছ
* ১৭৪৬—১৮০৯: ৰাদমিশ্লৰ চেইণ্ট ট্ৰিনিটি কেথেড্ৰেল&lt;ref&gt;Molodyko, V. Tragic fate of the Saint Trinity Church (Трагічні долі Троїцької церкви). 18 October 2003.&lt;/ref&gt;

; ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা
গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান শাসনাধিকাৰী উপাধিৰে, ২০০৫ চনৰপৰা কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ
* ১৮১৬—১৯৪৬: লভিভৰ চেইণ্ট জৰ্জ কেথেড্ৰেল
* १९৪৬—১৯৮৯: ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষৰদ্বাৰা গীৰ্জা বিলুপ্ত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে জোছিফ স্লিপিজৰ প্ৰচেষ্টাত ছাণ্ট ছফিয়া অ’ ভিয়া বকচিয়াত এই পৰম্পৰা সংৰক্ষিত হৈ আছিল
* ১৯৮৯—২০১১: লভিভৰ চেইণ্ট জৰ্জ কেথেд্ৰেল
* ২০১১—বৰ্তমান: কিয়েভৰ পেট্ৰিয়াৰ্কল কেথেড্ৰেল অৱ দ্য ৰিজাৰেঁকচন অৱ খ্ৰীষ্ট
==== ধৰ্মাধিকাৰীসকল ====
* ১৮০৮—১৮১৪: এণ্টিন আনহেলোভিচ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৮১৬—১৮৫৮: মাইখাইলো লেভিটস্কি (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ তথা গেলিচিয়া আৰু লডোমেৰিয়াৰ ধৰ্মাধিকাৰী হিচাপে)
* ১৮৬০—১৮৬৩: হ্ৰীহৰী ইয়াখিমোভিচ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৮৬৪—১৮৬৯: স্পাইৰিডন লিটভিনোভিচ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৮৭০—১৮৮২: জোচেফ প্ৰথম চেম্ব্ৰাটোভিচ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৮৮৫—১৮৯৮: চিলভেষ্টাৰ চেম্ব্ৰাটোভিচ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৮৯৯—১৯००: জুলিয়ান ছাছ-কুইলোভস্কি (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৯০১—১৯৪৪: এণ্ড্ৰিউ শেপটিটস্কি (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে)
* ১৯৪৪—১৯৬৩: জোচেফ দ্বিতীয় স্লিপিজ (গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান বিচপ হিচাপে, ধৰ্মীয় নিৰ্যাতনৰ সময়ছোৱা)
** ১৯৬৩—১৯৮৪: জোচেফ দ্বিতীয় স্লিপিজ (গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে, নিৰ্বাসনকাল ১৯৬৩—১৯৮৪)
** ১৯৮৪—১৯৯১: মাইৰোশ্লাভ ইভান লুবাচিভস্কি (গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে, নিৰ্বাসনকাল ১৯৮৪—১৯৯১)
** ১৯৬৩—১৯৭১: ভাসিল ভেলিচকভস্কি (ভূমিলীন বা গোপন কাৰ্যকলাপৰ সময়ছোৱাত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ তত্ত্বাৱধায়ক)
** ১৯৭১—১৯৯১: ভোলোডমিৰ ষ্টাৰ্নিউক (ভূমিলীন বা গোপন কাৰ্যকলাপৰ সময়ছোৱাত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ তত্ত্বাৱধায়ক)
* ১৯৯১—২০০০: মাইৰোশ্লাভ ইভান লুবাচিভস্কি (গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে)
* ২০০১—২০০৫: লিউবোমিৰ হুছাৰ (গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে)
* ২০০৫—২০১১: লিউবোমিৰ হুছাৰ (কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে)
* ২০১১—বৰ্তমান: ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুক (কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ হিচাপে)

{{-}}
{{Image label begin|image=Ukraine eparchies.png|thumb|180px|float=center}}
{{Image label|x=-213|y=-160.0|scale=-1|text='''কিয়েভৰ আৰ্চইপাৰ্চী'''}}
{{Image label|x=-100|y=-150.0|scale=-1|text='''১'''}}
{{Image label|x=-105|y=-195.0|scale=-1|text='''২'''}}
{{Image label|x=-145|y=-165.0|scale=-1|text='''৩'''}}
{{Image label|x=-70|y=-170.0|scale=-1|text='''৪'''}}
{{Image label|x=-110|y=-130.0|scale=-1|text='''৫'''}}
{{Image label|x=-102|y=-168.0|scale=-1|text='''৬'''}}
{{Image label|x=-130|y=-230.0|scale=-1|text='''৭'''}}
{{Image label|x=-150|y=-195.0|scale=-1|text='''৮'''}}
{{Image label|x=-430|y=-200.0|scale=-1|text=''ডোনেটস্কৰ এক্সাৰ্চেট''}}
{{Image label|x=-350|y=-120.0|scale=-1|text=''খাৰ্কিভৰ এক্সাৰ্চেট''}}
{{Image label|x=-300|y=-270.0|scale=-1|text=''ওডেছাৰ এক্সাৰ্চেট''}}
{{Image label|x=-110|y=-88.0|scale=-1|text=''{{br list|লুটস্কৰ|এক্সাৰ্চেট}}''}}
{{Image label|x=20|y=-217.0|scale=-1|text={{br list|ৰুথেনিয়ান গ্ৰীক|কেথলিক গীৰ্জা}}}}
{{Image label|x=-384|y=-377.0|scale=-1|text=''{{br list|ক্ৰিমিয়াৰ|এক্সাৰ্চেট}}''}}
{{Image label end}}

মুকাচেভোৰ গ্ৰীক কেথলিক ইপাৰ্চী ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ পৰিৱৰ্তে ৰুথেনিয়ান গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ কৰ্তৃত্বাধীন। 

ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ২০০৫ চনৰ ২১ আগষ্টত নিজৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ পশ্চিম ইউক্ৰেনৰ লভিভৰপৰা কিয়েভৰ এক নতুন কেথেড্ৰেললৈ স্থানান্তৰ কৰে। ইয়াৰ লগে লগে গীৰ্জাৰ মুৰব্বীৰ উপাধি লভিভৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰপৰা কিয়েভ আৰু গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপলৈ সলনি কৰা হয়। 

ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ পেট্ৰিয়াৰ্কল কুৰিয়া হৈছে কিয়েভ আৰু গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ তথা গীৰ্জাৰ মুৰব্বী ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকৰ এটা প্ৰশাসনিক অংগ। ই ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ উমৈহতীয়া কাৰ্যকলাপসমূহ সমন্বয় কৰে আৰু সমাজৰ শিক্ষা, ৰাজনীতি, সংস্কৃতি আদি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে। এই কুৰিয়াই গীৰ্জাৰ গাঁথনিগত কাম-কাজৰ বিকাশ ঘটায় আৰু কেথলিক গীৰ্জাৰ সামাজিক মতবাদসমূহ দৈনন্দিন জীৱনত প্ৰয়োগ কৰাৰ বাবে ধৰ্মীয় তথা সামাজিক ক্ষেত্ৰত অন্যান্য গীৰ্জা আৰু ডাঙৰ ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰু সহযোগিতা গঢ়ি তোলে। 

২০১১ চনত এই গীৰ্জাই ইউক্ৰেনত মেট্ৰ’পলিছ নামৰ আঞ্চলিক উপ-বিভাজনসমূহ প্ৰৱৰ্তন কৰে। এজন মেট্ৰ’পলিটান বিচপে নিজৰ মেট্ৰ’পলিটান ধৰ্মীয় সভা আহ্বান কৰিব পাৰে, যাৰ সিদ্ধান্তসমূহ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰদ্বাৰা অনুমোদিত হ’ব লাগিব। 

মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰ অধীনত থকা ইপাৰ্চীসমূহৰ তালিকা তলত দিয়া হ’ল:

* কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেট্ৰ’পলিছ (২০০৫)
** কিয়েভৰ আৰ্চইপাৰ্চী (পূৰ্বতে ইউনিয়েট ডায়োচেচ হিচাপে, ১৯৯৬)
** ডোনেটস্কৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেট (২০০২)
** ওডেছাৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেট (২০০৩)
** লুটস্কৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেট (পূৰ্বতে ইউনিয়েট ডায়োচেচ হিচাপে, ২০০৮)
** ক্ৰিমিয়াৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেট (২০১৪ চনত ওডেছাত প্ৰশাসন হিচাপে)
** খাৰ্কিভৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেট (২০১৪)

* লভিভৰ মেট্ৰ’পলিছ (১৮০৮–২০০৫, ২০১১)
** লভিভৰ আৰ্চইপাৰ্চী (১৫৩৯–১৯৪৬, ১৯৮৯)
** চাম্বিৰ-ড্ৰহ’বিচৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৯৩)
** জবোৰিভৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৯৩–২০০০)
** ষ্ট্ৰীৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০০০)
** ছোকাল-ঝোভকভাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০০০)

* টাৰ্নোপিল-জবোৰিভৰ মেট্ৰ’পলিছ (২০১১)
** টাৰ্নোপিল-জবোৰিভৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১৯৯৩)
** বুচাচৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০০০)
** কামিয়ানেটছ-পোডিলস্কিৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (পূৰ্বতে ইউনিয়েট ডায়োচেচ হিচাপে, ২০১৫)

* ইভানো-ফ্ৰাঙ্কিভ্স্কৰ মেট্ৰ’পলিছ (২০১১)
** ইভানো-ফ্ৰাঙ্কিভ্স্কৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১৮৮৫–১৯৪৬, ১৯৮৯)
** কলোমিয়াাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৯৩)
** চেৰ্নিভ্টছিৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০১৭)

* প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ মেট্ৰ’পলিছ (পোলেণ্ড, ১৯৯৬)
** প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১০৮৭–১৯৪৬, ১৯৯১ চনত ইপাৰ্চী হিচাপে)
** ৰোক্লো-কোছালিনৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৯৬)
** অলষ্টিন-ডানস্কৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০২০)

* উইনিপেগৰ মেট্ৰ’পলিছ (কানাডা, ১৯৫৬)
** উইনিপেগৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১৯১২)
** এডমণ্টনৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৪৮)
** টৰেণ্টো আৰু পূব কানাডাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৪৮)
** ছাস্কাটুনৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৫১)
** নিউ ৱেষ্টমিনিষ্টাৰৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৭৪)

* ফিলাডেলফিয়াৰ মেট্ৰ’পলিছ (আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, ১৯৫৮)
** ফিলাডেলফিয়াৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১৯১৩)
** ষ্ট্যামফৰ্ডৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৫৬)
** চিকাগোৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৬১)
** পাৰ্মাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (১৯৮৩)

* কুৰিটিবাৰ মেট্ৰ’পলিছ (ব্ৰাজিল, ২০১৪)
** কুৰিটিবাৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চী (১৯৬২)
** প্ৰুডেণ্টোপলিছৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (২০১৪)

মেট্ৰ’পলিছৰ অন্তৰ্ভুক্ত নোহোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰ অধীনত থকা ইপাৰ্চীসমূহ:

** বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (আৰ্জেণ্টিনা, ১৯৬৮)
** মেলবৰ্নৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (অষ্ট্ৰেলিয়া, নিউজিলেণ্ড আৰু ওচেনিয়া, ১৯৫৮)
** লণ্ডনৰ পৱিত্ৰ পৰিয়ালৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (ইংলেণ্ড, স্কটলেণ্ড আৰু ৱেলছ, ১৯৫৭)
** পেৰিছৰ চেইণ্ট ভ্লাদিমিৰ দ্য গ্ৰেটৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চী (ফ্ৰান্স, চুইজাৰলেণ্ড আৰু বেনেলুক্স, ১৯৬০)

পোনপটীয়াকৈ পোপৰ আসন বা পৱিত্ৰ ভেটিকানৰ অধীনত থকা ব্যতিক্ৰমী ইপাৰ্চীসমূহৰ তালিকা:

* জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক অপষ্টলিক এক্সাৰ্চেট (১৯৫৯)
* ইটালীৰ ইউ

=== পৰিসংখ্যা ===
২০১৪ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অনুমাণিক ৪৪,৬৮,৬৩০ জন বিশ্বাসী বা অনুগামী, ৩৯ জন বিচপ, ৩,৯৯৩টা পাৰিছ, ৩,००৮ জন ডায়োচেচিয়ান পুৰোহিত, ৩৯৯ জন ধৰ্মীয় ক্ৰমৰ পুৰোহিত, ৮১৮ জন মঠীয় পুৰুষ সদস্য, ১,৪৫৯ গৰাকী মঠীয় মহিলা সদস্য, ১০১ জন ডিকন আৰু ৬৭১ জন ছেমিনাৰী ছাত্ৰ আছে। 
=== ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ ধৰ্মাধিকাৰী শ্ৰেণী ===
২০২৬ চনৰ আগষ্ট মাহৰ তথ্য অনুসৰি ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বৰ্তমানৰ সক্ৰিয় বিশ্বপ বা ধৰ্মগুৰুসকলৰ তালিকা তলত দিয়া ধৰণৰ:

মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ আৰু ধৰ্মাধিকাৰী:
* ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুক — কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ, কিয়েভৰ মেট্ৰ’পлиটান (২০১১ চনৰপৰা বৰ্তমানলৈ)
মেট্ৰ’পলিটান আৰ্চবিশ্বপসকল:
* ইহোৰ ভোজনিয়াক — লভিভৰ মেট্ৰ’পলিটান (২০০৫ চনৰ পৰা)
* ভোলোডমিৰ ভেইটিশ্বিন — ইভানো-ফ্ৰাঙ্কিভ্স্কৰ মেট্ৰ’পлиটান (২০১১ চনৰ পৰা)
* থিয়ডৰ মাৰ্টিনিয়ুক — টাৰ্নোপিল-জবোৰিভৰ মেট্ৰ’পলিটান (২০২৪ চনৰ পৰা)
* ইউজেনিউছ পপভিচ — প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ মেট্ৰ’পলিцান, পোলেণ্ড (২০১৫ চনৰ পৰা)
* বৰিছ গুডজিয়াক — ফিলাডেলফিয়াৰ মেট্ৰ’পলিটান, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ (২০১৯ চนৰ পৰা)
* ভাল্ডোমিৰো কুবেচ — কুৰিটিবাৰ চেইঁট জোৱাও বাটিষ্টাৰ মেট্ৰ’পলিটান, ব্ৰাজিল (২০১১ চনৰ পৰা)
* মাইকেল কুইয়াটকোভস্কি — উইনিপেগৰ মেট্ৰ’পলিটান, কানাডা (২০২৬ চনৰ পৰা)

ইপাৰ্চীৰ বিশ্বপ আৰু এক্সাৰ্চসকল:
* ভেনেডিক্ট আলেকছিচুক — চিকাগোৰ চেইণ্ট নিকোলাছৰ বিশ্বপ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ (২০১৭ চনৰ পৰা)
* ব্ৰায়ান বাইডি — টৰেণ্টো আৰু পূব কানাডাৰ বিশ্বপ (২০২২ চনৰ পৰা)
* মাইখাইলো বুব্নী — ওডেছাৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চ (২০১৪ চনৰ পৰা)
* কাৰ্ডিনেল মাইকোলা বাইচক — মেলবৰ্নৰ চেইণ্ট পিটাৰ আৰু পলৰ বিশ্বপ, অষ্ট্ৰেলিয়া (২০২০ চনৰ পৰা)
* পল চম্নিস্কি — ষ্ট্যামফৰ্ডৰ বিশ্বপ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ (২০০৬ চনৰ পৰা)
* বোহদান দানিলো — পাৰ্মাৰ চেইণ্ট জোছাফাটৰ বিশ্বপ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ (২০১৪ চনৰ পৰা)
* বোহদান জ্যুৰাখ — জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডৰ অপষ্টলিক এক্সাৰ্চ (২০২১ চনৰ পৰা)
* ৱ্লডজিমিয়েৰ্জ জুছকাক — ৰোক্লো-কোছালিনৰ বিশ্বপ, পোলেণ্ড (१९৯৯ চনৰ পৰা)
* যোছাফাট হোভেৰা — লুটস্কৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চ (২০০৮ চনৰ পৰা)
* ডমিট্ৰ’ হ্ৰীহৰাক — বুচাচৰ বিশ্বপ (২০১০ চনৰ পৰা)
* ভাসিল ইভাছ্যুক — কোলোময়াৰ বিশ্বপ (২০১৪ চনৰ পৰা)
* হ্ৰীহৰী কোমাৰ — ইটালীৰ অপষ্টলিক এক্সাৰ্চেটৰ অপষ্টলিক প্ৰশাসক (২০২৫ চনৰ পৰা)
* ডেনিয়েল কোজেলিনস্কি নেটো — বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ছান্তা মাৰীয়া ডেল পেট্ৰচিনিঅ’ৰ বিশ্বপ, আৰ্জেণ্টিনা (২০১৬ চนৰ পৰা)
* ইভান কুলিক — কামিয়ানেটছ-পোডিলস্কিৰ বিশ্বপ (২০১৯ চনৰ পৰা)
* পেট্ৰ’ লোজা — ছোকাল-ঝোভকভাৰ বিশ্বপ (২০২৪ চনৰ পৰা)
* মেৰন মাজুৰ — প্ৰুডেণ্টোপলিছৰ ইমাকুলাডা কন্সেইছাওৰ বিশ্বপ, ব্ৰাজিল (২০১৪ চনৰ পৰা)
* যোছাফাট মোছচিচ — চেৰ্নিভ্টছিৰ বিশ্বপ (২০১৭ চনৰ পৰা)
* ডেভিদ মটিউক — এডমণ্টনৰ বিশ্বপ, কানাডা (২০০৭ চনৰ পৰা)
* কেনেথ নোভাকোভস্কি — লণ্ডনৰ পৱিত্ৰ পৰিয়ালৰ বিশ্বপ, যুক্তৰাজ্য (২০২০ চনৰ পৰা)
* ইয়াৰোশ্লাভ প্ৰিৰিজ — চাম্বিৰ-ড্ৰহ’বিচৰ বিশ্বপ (২০১১ চনৰ পৰা)
* ইহোৰ ৰাণ্টছিয়া — পেৰিছৰ চেইণ্ট ভ্লাদিমিৰ দ্য গ্ৰেটৰ বিশ্বপ, ফ্ৰান্স (২০২৫ চনৰ পৰা)
* মাক্সিম ৰিয়াবুখা — ডোনেটস্কৰ আৰ্চইপিস্কোপл এক্সাৰ্চ (২০২৪ চনৰ পৰা)
* তাৰাছ ছেনকিভ — ষ্ট্ৰীৰ বিশ্বপ (২০১৪ চনৰ পৰা)
* মাইকেল স্মোলিনস্কি — ছাস্কাটুনৰ বিশ্বপ, কানাডা (২০২৩ চনৰ পৰা)
* আৰ্কাডিউছ ট্ৰোচানোভস্কি — অলষ্টিন-ডানস্কৰ বিশ্বপ, পোলেণ্ড (২০২০ চনৰ পৰা)
* ভাসিল টুচাপেটছ — খাৰ্কিভৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চ (২০১৪ চনৰ পৰা)

সহায়ক আৰু কুৰিয়েল বিশ্বপসকল:
* মাৰিউছ দ্মিতেৰ্কো — ৰোক্লো-কোছালিনৰ সহায়ক বিশ্বপ, পোলেণ্ড (২০২৫ চনৰ পৰা)
* ভোলোডমিৰ ফিৰ্মান — টাৰ্নোপিল-জবোৰিভৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০২৩ চনৰ পৰা)
* ভোলোডমিৰ হ্ৰুটছা — লভিভৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০১৬ চনৰ পৰা)
* পেট্ৰ’ হলিনী — কোলোময়াৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০২৩ চনৰ পৰা)
* আণ্ড্ৰী খিমিয়াক — কিয়েভৰ সহায়ক বিশ্বপ তথা ধৰ্মীয় সভাৰ সচিব (২০২২ চনৰ পৰা)
* বোহদান মানিশিন — ষ্ট্ৰীৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০১৪ চনৰ পৰা)
* যোছিফ মিলিয়ান — কিয়েভৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০০৯ চনৰ পৰা)
* আণ্ড্ৰী ৰাবী — উইনিপেগৰ সহায়ক বিশ্বপ, কানাডা (২০২২ চনৰ পৰা)
* মাইকোলা ছেমেনিছিন — ইভানো-ф্ৰাঙ্কিভ্স্কৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০২২ চনৰ পৰা)
* ষ্টেপান ছুছ — কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপীয় কুৰিয়েল বিশ্বপ (২০২০ চনৰ পৰা)
* টেৰেনটি ট্ছাপচুক — বুচাচৰ সহায়ক বিশ্বপ (২০২৬ চনৰ পৰা)

अৱসৰপ্ৰাপ্ত ধৰ্মগুৰুসকল:
* লৰেন্স হুচুলাক — উইনিপেগৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত মেট্ৰ’পলিটান, কানাডা (২০২৬ চনৰ পৰা)
* জান মাৰ্টিনিয়াক — প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত মেট্ৰ’পলিটan, পোলেণ্ড (২০১৫ চনৰ পৰা)
* ভাসিল ছেমেনিউক — টাৰ্নোপিল-জবোৰিভৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত মেট্ৰ’পলিটান (২০২৪ চনৰ পৰা)
* ষ্টেফান ছৰোকা — ফিলাডেলফিয়াৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত মেট্ৰ’পলিটান, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ (২০১৮ চনৰ পৰা)
* ইৰেনী বিলিক — বুচাচৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিশ্বপ (২০০৬ চনৰ পৰা)
* মাইখাইলো কল্টুন — ছোকাল-ঝোভকভাৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিশ্বপ (২০২৪ চনৰ পৰা)
* পেট্ৰ’ ক্ৰিক — জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অপষ্টলিক এক্সাৰ্চ (২০ي১ চনৰ পৰা)
* ডায়োনিছিও লাচোভিচ — ইটালীত অৱসৰপ্ৰাপ্ত অপষ্টলিক এক্সাৰ্চ (২০২৫ চনৰ পৰা)
* হ্লিব লনচিনা — লণ্ডনৰ পৱিত্ৰ পৰিয়ালৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিশ্বপ, যুক্তৰাজ্য (২০১৯ চনৰ পৰা)
* ষ্টেপান মেনিওক — ডোনেটস্কৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চ (২০২৪ চনৰ পৰা)
* মাইকেল উইভচাৰ — ছাস্কাটুনৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিশ্বপ,কানাডা (২০০৮ চনৰ পৰা)

=== ২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেন আক্ৰমণৰ সময়ত স্থিতি ===
২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেন আক্ৰমণৰ সময়ছোৱাত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ইউক্ৰেনৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু স্বাধীনতাৰ সক্ৰিয় সমৰ্থন কৰি আহিছে। গীৰ্জাই নিজৰ ধৰ্মীয় ভৱন আৰু কেথেড্ৰেলসমূহক যুদ্ধকালীন আশ্ৰয় শিবিৰ তথা সাহায্য সামগ্ৰীৰ গুদাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ মুকলি কৰি দিছে।&lt;ref&gt;ACN. Ukraine: &quot;As long as there are believers in Kharkiv, I will remain with them&quot;, says bishop. 2022-05-02. ACN International.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ACN. Bishop of Odessa, in Ukraine: &quot;The war has united us. Thank you for your support!&quot; . 2022-03-07. ACN International.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি গীৰ্জাৰ সামাজিক সংগঠন যেনে কেৰitas ইউক্ৰেন আৰু কেৰিটাস-স্পেছৰ জৰিয়তে জনসাধাৰণক ব্যাপকভাৱе মানৱীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;ACN. Caritas in Ukraine focuses on evacuating civilians from danger zones. 2022-03-08. ACN International.&lt;/ref&gt; মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেвচুককে ধৰি কেইবাগৰাকীও প্ৰধান ধৰ্মগুৰুৱে ৰাছিয়াৰ এই আক্ৰমণক তীব্ৰ গৰিহণা দিয়ে। তেওঁলোকে বিশ্বজুৰি থকা কেথলিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰি সাহায্য সংগ্ৰহ কৰাৰ লগতে ইউক্ৰেনৰ প্ৰকৃত পৰিস্থিতিৰ খবৰ বিশ্ববাসীৰ ওচৰলৈ লৈ গৈছে। 

ধৰ্মীয় ৰীতি পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ নেতৃত্ব আৰু ভাটিকানৰ মাজত কিছুমান মুহূৰ্তত সামান্য মতবিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। বিশেষকৈ ২০২২ চনৰ পৱিত্ৰ শুকুৰবাৰৰ ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰাত এগৰাকী ৰাছিয়ান মহিলাক এগৰাকী ইউক্ৰেনীয় মহিলাৰ সৈতে একেলগে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা কাৰ্য আৰু দাৰিয়া দুগিনাৰ হত্যাকাণ্ডক লৈ পোপে কৰা মন্তব্যৰ বাবে এই সংঘাত হৈছিল। তথাপি আৰ্চবিশ্বপ শ্লেভচুকে যুদ্ধৰ সময়ত ইউক্ৰেনৰ প্ৰতি থকা পোপ ফ্ৰাঞ্চিছৰ নিৰন্তৰ সমৰ্থনৰ কথা বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;Безсоромна крадіжка на державному рівні&quot;, — Блаженніший Святослав про анексію територій чотирьох областей України. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;

এই যুদ্ধৰ এক ডাঙৰ সমস্যা হৈছে ৰাছিয়াৰ সামৰিক বাহিনীৰদ্বাৰা কেথলিক গীৰ্জাসমূহক আক্ৰমণৰ লক্ষ্য কৰি লোৱা কাৰ্য। যুদ্ধৰ ফলত কেইবাখনো গীৰ্জা ধ্বংস হৈছে আৰু পুৰোহিতসকলে পৱিত্ৰ ধৰ্মীয় সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আক্ৰমণৰ স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিবলগীয়া হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ৰাছিয়াৰ দখলত থকা জ্যাপোৰিজ্জিয়া আদি অঞ্চলৰ প্ৰশাসনে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু ইয়াৰ সাহায্য সংগঠন কেৰিটছ তথা নাইটস অৱ কলম্বাছৰ ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। আনকি গীৰ্জাৰ সৰ্বোচ্চ ধৰ্মগুৰু মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ শ্লেভচুকো হত্যাৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ সুৰক্ষিত গোপন আশ্ৰয়স্থলৰপৰা ধৰ্মীয় কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলগীয়া হৈছে। এই সামৰিক সংঘাতে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু ইয়াৰ সদস্যসকলৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰাৰ লগতে নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি এক ডাঙৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে। 
ছোভিয়েট যুগৰ ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহেও ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ওপৰত হোৱা দমনৰ দিশসমূহ পোহৰলৈ আনিছে। এই নথি-পত্ৰসমূহে প্ৰকাশ কৰে যে ১৯৪০-ৰ দশকত পশ্চিম ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ প্ৰভাৱ নাইকিয়া কৰিবলৈ ছোভিয়েট চৰকাৰে কিমান দূৰলৈকে প্ৰয়াস কৰিছিল।&lt;ref&gt;Soviet-Era Documents Shed Light On Suppression Of Ukrainian Catholic Church. 7 August 2009. RFE/RL.&lt;/ref&gt; ৰাছিয়াই ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপে দখল কৰাৰ পাছত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ক্ৰিমিয়ান এক্সাৰ্চেটৰ ভাগ্য বিশেষভাৱে প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। গীৰ্জাৰ স্থানীয় শাখাসমূহক বিদেশী প্ৰভাৱৰ এজেণ্ট বুলি লেবেল লগোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ ওপৰত ইউক্ৰেনীয় জাতীয়তাবাদ তথা বিচ্ছিন্নতাবাদৰ দৰে ধাৰণা প্ৰসাৰ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এই অঞ্চলত গীৰ্জাৰ কাৰ্যকলাপত উল্লেখনীয় প্ৰতিবন্ধকতা আৰু ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল।&lt;ref&gt;The fate of the Crimean Exarchate of the Ukrainian Greek Catholic Church after the Russian occupation of the Crimean Peninsula. 1 August 2022. Voice of Crimea.&lt;/ref&gt;

দখলকৃত অঞ্চলসমূহৰ ৰাছিয়া-পন্থী সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে পদ্ধতিগতভাৱে অ-অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় গোটসমূহৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলাইছে, য’ত প্ৰায়ে ৰาছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰোহিতৰ পোছাক পিন্ধা ব্যক্তিয়ে বন্দীক অত্যাচাৰ কৰা আৰু ধৰ্মীয় নেতা ইহোৰ কোজলোভস্কিক অপহৰণ কৰাৰ দৰে ঘটনা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই কাৰ্যসমূহে ক্ৰেমলিন আৰু মছকো পেট্ৰিয়াৰ্চেটে প্ৰচাৰ কৰা ৰাছিয়ান ৱৰ্ল্ড বা ৰাছিয়ান বিশ্বৰ ধাৰণাৰ সৈতে ধৰ্মক হিংসা আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক ব্যাপক ৰণনীতি প্ৰতিফলিত কৰে। হিল্যা কয়নাছে ২০১৬ চনত পেট্ৰিয়াৰ্চ কিৰিলৰ সৈতে কৰা যৌথ বিবৃতিত এই উৎপীড়নসমূহক গুৰুত্ব নিদিয়াৰ বাবে ভাটিকানক সমালোচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;Halya Coynash. Russian crimes &amp; religious persecution in Donbas that the Pope ignored. 19 February 2016. Human Rights in Ukraine - The Information Portal of the Kharkiv Human Rights Protection Group.&lt;/ref&gt;

এই ধৰ্মীয় উৎপীড়ন দখলকৃত ইউক্ৰেনৰ কেথলিক সম্প্ৰদায়সমূহলৈ সম্প্ৰসাৰিত হৈছে, য’ত ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ওপৰত আক্ৰমণ তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছে। ধৰ্মীয় স্বাধীনতা পৰিষদৰ মতে, ৰাছিয়াৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে ২০২৪ চনৰ আৰম্ভণিৰেপৰা ডনেটস্ক অঞ্চলৰ কেথলিক গীৰ্জাসমূহ বন্ধ কৰি দিছে, ভক্তসকলক প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিছে আৰু গীৰ্জাৰ সম্পত্তি বাজেয়াপ্ত কৰিছে। ধৰ্মগুৰুসকলক দখলকৃত ভূ-খণ্ডৰপৰা খেদি পঠোৱা হৈছে, যাৰ ফলত ডনেটস্ক, লুগানস্ক, খেৰচন আৰু জ্যাপোৰিজ্জিয়াত বৰ্তমান এই গীৰ্জাৰ এটাও ধৰ্মগুৰু বাকী থকা নাই। দুজন কেথলিক পুৰোহিত ক্ৰমে ধৰ্মগুৰু ইভান লেভিটস্কি আৰু ধৰ্মগুৰু বোহদান গেলেটাক ২০২২ চন canৰ নৱেম্বৰ মাহত বেৰদিয়ানস্কৰপৰা গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে বৰ্তমান ৰাছিয়াৰ কাৰাগাৰত তীব্ৰ নিৰ্যাতন তথা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হৈছে। 

২০২২ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত জ্যাপোৰিজ্জিয়াত ৰাছিয়া সমৰ্থিত কৰ্তৃপক্ষই ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু অন্যান্য কেথলিক গোটসমূহক চৰকাৰীভাৱে নিষিদ্ধ কৰি চৰমপন্থী সংগঠন হিচাপে ঘোষণা কৰে। ই ৰাছিয়াৰ বাহিনীৰ ধৰ্মীয় দমনৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰ্হিৰ সৈতে মিলি যায়, য’ত ২০২২ চনৰপৰা এতিয়ালৈকে ৬৬০-তকৈও অধিক ধৰ্মীয় স্থান ধ্বংস বা ক্ষতিসাধন কৰা হৈছে। আৰ্চবিশ্বপ বৰিছ গুডজিয়াকে উল্লেখ কৰিছে যে ৰাছিয়াত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক কেৱল তেতিয়াহে কাম কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয় যদিহে তেওঁলোকে পুতিন চৰকাৰৰ নীতি সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন কৰে, আৰু এই একেখন নিয়মেই এতিয়া ইউক্ৰেনৰ দখলকৃত অঞ্চলসমূহতো বলপূৰ্বকভাৱে প্ৰয়োগ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Russian occupation forces close more Catholic churches in Ukraine. 27 March 2024. Catholic Review.&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ এক সাক্ষাৎকাৰত ডনেটস্কৰ আৰ্চইপিস্কোপল এক্সাৰ্চেটৰ বিশ্বপ মাক্সিম ৰিয়াবুখাই কেথলিক সাহায্য সংস্থা এইড টু দ্য চাৰ্চ ইন নিডক জনাইছিল যে যুদ্ধৰ পূৰ্বে তেওঁলোকৰ ৮০-টাতকৈও অধিক পাৰিছ আছিল, কিন্তু বৰ্তমান মাত্ৰ ৩৭টা পাৰিছহে সক্ৰিয় হৈ আছে। বাকী থকা সকলোবোৰ হয় বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে, নতুবা দখল বা ধ্বংস কৰা হৈছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে দখলদাৰী বাহিনীৰ আইনে কেথলিক গীৰ্জা বা লেটিন ৰীতিৰ সৈতে কোনো ধৰণৰ সম্পৰ্ক ৰখাতো সম্পূৰ্ণ নিষিদ্ধ কৰিছে, যাৰ বাবে তাত ধৰ্মীয় সেৱা আগবঢ়োৱাটো অতি কঠিন হৈ পৰিছে। তেওঁৰ এক্সাৰ্চেটৰ অধীনত থকা এই ভূ-খণ্ডসমূহত এতিয়া এটাও পুৰোহিত বাকী থকা নাই, সকলোবোৰ গীৰ্জা হয় ধ্বংস কৰা হৈছে নতুবা বন্ধ কৰি জনসাধাৰণক তাত প্ৰৱেশ কৰাৰ অনুমতি কৰ্তন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Xavier Burgos. Greek-Catholic Bishop of Donetsk: &quot;Before the war we had over 80 parishes, but more than half closed, are under occupation or were destroyed&quot;. 2025-08-12. ACN International.&lt;/ref&gt;

=== কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ ===
২০২২ চনৰ ২৪ ডিচেম্বৰত মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকে কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেনৰ মেট্ৰ’পлиটান ইঁপিফানিয়াছক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বাবে এখন পত্ৰ হস্তান্তৰ কৰে। এই পত্ৰখনত ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰ সম্পৰ্কে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ উচ্চবৰ্গৰ ধৰ্মগুৰুসকলে কৰা চিন্তা-চৰ্চাৰ এক চমু আভাস দাঙি ধৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল পুৰণি জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰৰ পৰিৱৰ্তে সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা। ধৰ্মগুৰু দুগৰাকীয়ে কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট প্ৰস্তাৱসমূহ যুগুত কৰিবলৈ এটা যুটীয়া কৰ্মগোট গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিকিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম একুমেনিকাল পৰিষদৰ ১৭০০বছৰীয়া বৰ্ষপূৰ্তি উদ্‌যাপনৰ ক্ষণতে এই যুটীয়া কৰ্মগোটটোৰ শুভাৰম্ভ কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে এই একুমেনিকাল পৰিষদতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে গীৰ্জাৰ জীৱন আৰু ধৰ্মীয় নীতিৰ বাবে কেলেণ্ডাৰৰ নীতিসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Heads of OCU, UGCC agree to set up working group to reform church calendar. 24 December 2022. Ukrinform.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;During the meeting of His Beatitude Sviatoslav with His Beatitude Epiphanius, they talked about the reform of the church calendar. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;There was a meeting of the Primate of the OCU with the Father and the Primate of the UGCC. 2022-12-24. OCU.&lt;/ref&gt;
২০২৩ চনৰ ১—২ ফেব্ৰুৱাৰীত লভিভ-ব্ৰিউখভিচীত অনুষ্ঠিত হোৱা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বিশ্বপসকলৰ ধৰ্মীয় সভাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ২০২৩ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ইউক্ৰেনত থকা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই স্থিৰ তাৰিখৰ উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপনৰ বাবে সংশোধित জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ বা নতুন শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিব। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ ইষ্টাৰ বা পৰৱৰ্তী ধৰ্মীয় উৎসৱৰ দিন গণনাৰ বাবে পুৰণি পাস্খেলিয়া পদ্ধতি অপৰিৱৰ্তিত ৰখা হ’ব। এই ঐতিহাসিক সিদ্ধান্তৰ কথা ২০২৩ চนৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত সৰ্বোচ্চ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকে ৰাজহুৱাভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;HISTORICAL DECISION: THE UGCC IN UKRAINE SWITCHES TO A NEW CALENDAR. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ukraine's main Catholic church moves Christmas to Dec. 25 in pivot to West. 2023-02-06. Reuters.&lt;/ref&gt; এই কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো দুটা পৰ্যায়ত সম্পন্ন কৰা হ’ব। প্ৰথম পৰ্যায়ত সকলো স্থিৰ তাৰিখৰ উৎসৱ বা পাৰ্বণ নতুন শৈলীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হ’ব আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ইষ্টাৰৰ তাৰিখৰ বাবে কিছুসময় অপেক্ষা কৰা হ’ব। ২০২৩ চনত এই নতুন শৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাজু নোহোৱা পাৰিছসমূহক ২০২৫ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰলৈকে এক অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Ukraine Catholic Church moves from Russian-affiliated Julian calendar. 2023-02-06. The Pillar.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত পোলেণ্ডত থকা প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ আৰ্চইপাৰ্চীয়ে ইউক্ৰেনত থকা গীৰ্জাৰ মূল সিদ্ধান্ত আৰু ২০২২ চনৰ জুন মাহত পৰ্ছেভিচীত অনুষ্ঠিত হোৱা যুটীয়া ডায়োচেচিয়ান পৰিষদৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ মতামতক ভিত্তি কৰি ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে এক চৰকাৰী ডিক্ৰী জাৰি কৰে।&lt;ref&gt;The UGCC in Poland is also switching to a new calendar. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ks Bogdan Stepan. Від 1 вересня 2023 року УГКЦ в Польщі переходить на новий стиль щодо нерухомих свят – декрет (6 лютого 2023). Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ২২ মাৰ্চত মেলবৰ্নৰ চেইণ্ট পিটাৰ আৰু পলৰ ইপাৰ্চীৰ বিশ্বপ মাইকোলা বাইচকৰ ডিক্ৰী অনুসৰি অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু ওচেনিয়াত থকা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ উৎসৱকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় পাৰ্বণ সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি উদ্‌যাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;The UGCC in Australia and Oceania switches to the Gregorian calendar. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;

বিচপ বোহদান জ্যুৰাখৰ ২০২৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰ ডিক্ৰী অনুসৰি জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডত থকা অপষ্টলিক এক্সাৰ্চেটে ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ ধৰ্মীয় ৰীতিকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ বাবে সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ গ্ৰহণ কৰে। এই ব্যৱস্থা ইউক্ৰেন আৰু পোলেণ্ডত থকা গীৰ্জাৰ ব্যৱস্থাতকৈ কিছু পৃথক আছিল।&lt;ref&gt;The Apostolic Exarchate in Germany and Scandinavia switches to the Gregorian calendar. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ৯ জুনত লণ্ডনৰ পৱিত্ৰ পৰিয়ালৰ ইউক্ৰенীয় কেথলিক ইপাৰ্চীৰ বিশ্বপ কেনেথ নোভাকোভস্কিৰ ডিক্ৰী অনুসৰি যুক্তৰাজ্যত থকা গীৰ্জাই ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ উৎসৱকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় দিন পঞ্জী গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি পৰিচালনা কৰাৰ ঐতিহাসিক সংস্কাৰ গ্ৰহण কৰে।&lt;ref name=&quot;:192&quot;&gt;Єпархія Пресвятої родини в Лондоні переходить на григоріанський календар. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:202&quot;&gt;EPARCHIAL NEWS. ukrainianchurch.&lt;/ref&gt;

== বিষয় আৰু নীতি ==
=== অ-লেটিনকৰণ বনাম পৰম্পৰাবাদ ===
==== পটভূমি ====
আনকি দ্বিতীয় ভাটিকান পৰিষদৰ পূৰ্বেও পৱিত্ৰ আসনে পূৰ্বীয় কেথলিক গীৰ্জাসমূহত ব্যৱহৃত সংস্কাৰ বা ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি পৰিচালনাৰ বাবে থকা প্ৰথা আৰু সুকীয়া ৰূপসমূহ সুৰক্ষিত তথা সংৰক্ষিত কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰমাণ পোপ লিঅ’ ১৩-ৰ বিশ্বপত্ৰ বা এনচাইক্লিক লেটাৰ অৰিয়েণ্টালিয়াম ডিগনিটাছত পোৱা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.papalencyclicals.net/Leo13/l13orient.htm |author=Pope Leo XIIl |title=Orientalium dignitas |date=30 November 1894 |access-date=15 February 2015 |archive-date=4 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170504053853/http://www.papalencyclicals.net/Leo13/l13orient.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

১৯০৫ চনৰ ৰাছিয়াৰ বিপ্লৱৰ পিছত চেইণ্ট পিটাৰ্চবাৰ্গত থকা ৰাছিয়ান গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ গোপন পাৰিছটো দুটা গোটত বিভক্ত হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ এফালে আছিল লেটিনকৰণৰ সমৰ্থক পুৰোহিত ফ্ৰাংকিল আলেকছি জেৰছানিনোভৰ অনুগামীসকল আৰু আনফালে আছিল পূৰ্বীয় বা অৰ্থডক্স আৰ্হিৰ সমৰ্থক পুৰোহিত ফ্ৰাংকিল ইভান দেউব্নাৰৰ অনুগামীসকল। যেতিয়া মেট্ৰ’পলিটান এণ্ড্ৰিউ শেপটিটস্কিয়ে পোপ পিউছ ১০-ক এই বিবাদৰ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ অনুৰোধ জনাইছিল, তেতিয়া পোপে ডিক্ৰী জাৰি কৰিছিল যে ৰাছিয়ান গ্ৰীক কেথলিক পুৰোহিতসকলে ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জা আৰু ওল্ড বিলিভাৰ্ছ বা পুৰাতন বিশ্বাসীসকলৰ পুৰোহিততকৈ কোনো কাৰণতে বেছি নহয়, কম নহয় আৰু বেলেগ নহয় এই নীতিৰে উপাসনা বা ডিভাইন লিটাৰ্জী উৎসৰ্গা কৰিব লাগিব।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/250135379 |title=Eastern Catholic Churches and the Question of 'Uniatism' |website=ResearchGate}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author1=George Thomas Kurian |author2=Mark A. Lamport |title=Encyclopedia of Christianity in the United States |url=https://books.google.com/books?id=73xfDQAAQBAJ&amp;pg=PA1724 |date=10 November 2016 |publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishers |isbn=978-1-4422-4432-0 |page=1724 |access-date=3 September 2021 |archive-date=11 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111024924/https://books.google.com/books?id=73xfDQAAQBAJ&amp;pg=PA1724#v=onepage&amp;q&amp;f=false |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাত উপাসনা পদ্ধতিৰ অ-লেটিনকৰণ প্ৰক্ৰিয়া ১৯৩০-ৰ দশকতে মেট্ৰ’পলিটান এণ্ড্ৰিউ শেপটিটস্কিৰদ্বাৰা ধৰ্মীয় পুথিসমূহৰ সংশোধনেৰে আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁৰ জীৱনীকাৰ চিৰিল কোৰোলেভস্কিৰ মতে, মেт্ৰ’পлиটান এণ্ড্ৰিউৱে লেটিন উপাসনা পদ্ধতিৰ সৈতে জড়িত হৈ থকা লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে বলপ্ৰয়োগ কৰাৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ আশংকা কৰিছিল যে এনে কৰিলে ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ ভিতৰত ১৬৬৬ চনত হোৱা ধৰ্মীয় বিভাজনৰ দৰেই গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাতো এক অনুৰূপ বিভাজনৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।&lt;ref&gt;Cyril Korolevsky, Metropolitan Andrew, Translated and Edited by Fr. Serge Keleher. Stauropegion Brotherhood, Lviv, 1993.&lt;/ref&gt;

দ্বিতীয় ভাটিকান পৰিষদৰ সময়ত ১৯৬৪ চনৰ ডিক্ৰী অৰিয়েণ্টালিয়াম এক্লেছিয়াৰাম আৰু পৰৱৰ्तী কেইবাখনো নথি-পত্ৰৰ পিছত, ইউক্ৰেনীয় প্ৰবাসী সমাজৰ মাজত লেটিনকৰণৰ প্ৰথাসমূহ বৰ্জন কৰা হৈছিল। ইফালে, পশ্চিম ইউক্ৰেনৰ বাইজেণ্টাইন কেথলিকসকল চোভিয়েট চৰকাৰৰ নিষেধাজ্ঞা আৰু উৎপীড়নৰ বাবে এটা গোপন তথা ভূমিলীন জীৱন-যাপন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল, য’ত বেআইনী পাৰিছ, চেমিনাৰী আৰু ধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত লেটিন প্ৰথাসমূহ তেওঁলোকৰ গুপুত ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান হিচাপে থাকি গৈছিল।&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Page 162, Footnote 10.&lt;/ref&gt; ১৯৮৯ চনত গীৰ্জাৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ পাছত, প্ৰবাসী সমাজৰ পুৰোহিত আৰু ধৰ্মগুৰুসকল আহি উপস্থিত হয় আৰু এক নিৰ্দিষ্ট উপাসна পদ্ধতি বলবৎ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত তীব্ৰ প্ৰতিৰোধৰ সৃষ্টি হয়। 

ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত বহু পুৰোহিত, নান আৰু পুৰোহিত পদৰ প্ৰাৰ্থীয়ে কেৱল পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰাৰ ইচ্ছাৰ বাবে ১৯৮৯ চনৰপৰা গীৰ্জাৰ মূলসুঁতিৰপৰা আঁতৰি পৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। কিছুমান ইপাৰ্চী, বিশেষকৈ ইভানো-ফ্ৰাঙ্киভ্স্ক আৰু টাৰ্নোপিল-জবোৰিভত, বিচপসকলে পৰম্পৰাবাদী প্ৰথাৰ প্ৰতি ধাউতি দেখুওৱা যিকোনো পুৰোহিতকে লগে লগে নিলম্বন কৰিছিল।&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Pages 164—165.&lt;/ref&gt;

ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক-কেথলিক গীৰ্জাৰ চৰকাৰী পত্ৰিকা পেট্ৰিয়াৰখাটৰ ২০০৩ চนৰ ফেব্ৰুৱাৰী সংখ্যাত ইউক্ৰেনীয় কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এজন ছাত্ৰই লিখা এটা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছিল। ১৯৯৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰপৰা এই বিশ্ববিদ্যালয়খন গীৰ্জাৰ ভিতৰত আটাইতкৈ শক্তিশালী প্ৰগতিশীল কণ্ঠস্বৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। প্ৰবন্ধটোত ইউক্ৰেনৰ প্ৰতিখন ইপাৰ্চীৰে পুৰোহিত আৰু পাৰিছসমূহক এটা সুসংগঠित আন্দোলনৰ সৈته জড়িত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে নিজকে পৰম্পৰাবাদী বুলি পৰিচয় দিছিল। প্ৰবন্ধটোৰ মতে, তেওঁলোকে চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ সৈতে সংযোগ থকা এটা সমান্তৰাল গাঁথনি গঢ়ি তুলিছিল, যাৰ আকৰ্ষণীয় নেতা আছিল লভিভ-ৰিয়াচনে উপগ্ৰহ চহৰৰ চেইণ্ট পিটাৰ আৰু পল গীৰ্জাৰ পুৰোহিত বাছিল ক’বপাক।&lt;ref&gt;Vlad Naumescu, Continuities and Ruptures of a Religious Tradition: Making Orthodoxy in the Ukrainian Greek Catholic Church in Stephanie Mahieu, Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, LIT Verlag Munster 2008, pp. 161—162.&lt;/ref&gt;
ভ্লাদ নৌমেস্কুৰ মতে, এটা পৰম্পৰাবাদী পাৰিছৰ ধৰ্মীয় জীৱনে ভূমিলীন বা গোপন গীৰ্জাৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰিছিল। তাত ভক্তিৰ প্ৰৱণতা অধিক তীব্ৰ আছিল, য’ত প্ৰতিজন পুৰোহিতে নিজৰ পাৰিছটোক ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলসমূহৰ বাবে এটা তীৰ্থস্থান হিচাপে প্ৰচাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত স্থানীয় পাৰিছে যোগান ধৰিব পৰাতকৈ দেওবাৰে অধিক জনসমাগম হৈছিল। দেওবাৰ আৰু ধৰ্মীয় উৎসৱৰ দিনবোৰত ৰিয়াচনেত দিনটোত তিনিবাৰকৈ ধৰ্মীয় সেৱা অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু দেওবাৰৰ উপাসনা পদ্ধতি আঢ়ৈৰপৰা তিনি ঘণ্টালৈকে চলিছিল। প্ৰধান ধৰ্মীয় উদ্‌যাপনসমূহ গীৰ্জাৰ বাহিৰত চুবুৰিৰ মাজ-মজিয়াত অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু প্ৰতিটো ক্ষণতে পৰম্পৰাবাদীসকলে সমগ্ৰ অঞ্চলটোত দীঘলীয়া শোভাযাত্ৰাৰ আয়োজন কৰিছিল। সম্প্ৰদায়টো তেওঁলোকৰ উমৈহতীয়া প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ বিৰুদ্ধে দৃঢ়ভাৱে একত্ৰিত আছিল, যিয়ে উৎপীড়নৰ সময়ৰ বিশ্বাসৰ ৰক্ষক আৰ্হিটো পুনৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। স্পষ্ট দৃষ্টিভংগী আৰু দৃঢ় নৈতিক স্থিতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত এই আৰ্হিটোৱে সম্প্ৰদায়টোক গতিশীল কৰি তুলিছিল আৰু ভূমিলীন বিশ্বাসীসকলৰ পূৰ্বৰ সংকল্পক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu, Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, LIT Verlag Munster 2008, page 164.&lt;/ref&gt;

==== বাছিল ক’বপাক আৰু চেইণ্ট যোছাফাট ছ’চাইটি ====
ভ্লাদ নৌмеস্কুৰ মতে, ১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ পুৰোহিতসকলে পশ্চিম ইউক্ৰেন ভ্ৰমণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকে গ্ৰীক কেথলিক পুৰোহিত আৰু সাধাৰণ সদস্যসকলৰ এটা গোটৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰে যিসকলে উপাসনা পদ্ধতিৰ লেটিনকৰণক প্ৰাধান্য দিছিল আৰু তেওঁলোকক এটা সক্ৰিয় সমাজ হিচাপে সংগঠিত হোৱাত সহায় কৰিছিল।&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Page 162.&lt;/ref&gt;

১৯৯৯ চনত বাছিল ক’বপাক আৰু আন দুজন পৰম্পৰাবাদী ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক পুৰোহিতে চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ সৰ্বোচ্চ ধৰ্মাধিকাৰী বিচপ বাৰ্নাৰ্ড ফেলেক তেওঁলোকৰ আধ্যাত্মিক নেতা হ’বলৈ অনুৰোধ জনায়। এই পদক্ষেপৰ মূল কাৰণ আছিল এই তিনিজন পুৰোহিতে পশ্চিমৰ সতীৰ্থ পৰম্পৰাবাদী কেথলিকসকলৰপৰা অনুমোদন আৰু সমৰ্থন দুয়োটা লাভ কৰাৰ আশা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত বিচপ ফেলে সন্মত হয় আৰু চেইণ্ট যোছাফাটৰ পুৰোহিত সমাজ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Vlad Naumescu 2008 Page 165&quot;&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Page 165.&lt;/ref&gt;

চেইণ্ট যোছাফাটৰ পুৰোহিত সমাজে ধৰ্মীয় উদাসীনতা আৰু কেথলিক গীৰ্জাৰ আধুনিকতাবাদৰ প্ৰতি থকা চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ সমালোচনা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জালৈ সম্প্ৰসাৰিত কৰে। তেওঁলোকে দ্বিতীয় ভাটিকান পৰিষদৰ কিছুমান সিদ্ধান্ত আৰু ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মাধিকাৰী শ্ৰেণী তথা পৱাত্ৰ আসনে অনুশীলন কৰা আন্তঃধৰ্মীয় আলোচনাৰ বিভিন্ন দিশৰ বিৰোধিতা কৰে। 

দ্বিতীয় ভাটিকান পৰিষদৰ পূৰ্বৰ লেটিন উপাসনা পদ্ধতি আৰু ভক্তিৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা উলংঘা কৰাৰ বিৰোধিতা কৰাৰ উপৰি, এই সমাজে সংক্ষিপ্ত উপাসনা পদ্ধতি আৰু ইউক্ৰেনীয় প্ৰবাসী সমাজৰপৰা অনা প’ল ৬-ৰ মাছ আৰ্হি অনুসৰণ কৰা কাৰ্যটোক প্ৰত্যাখ্যান কৰে। ইয়াৰ লগতে পৰম্পৰাগত চাৰ্চ স্লাভোনিক ধৰ্মীয় ভাষাৰ পৰিৱৰ্তে থলুৱা ইউক্ৰেনীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰকো তেওঁলোকে অস্বীকাৰ কৰে। এটা বিকল্প হিচাপে ক’বপাক আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থ গ্ৰীক কেথলিক পৰম্পৰাবাদীসকলে তেওঁলোকে প্ৰকৃত বা সঁচা বুলি গণ্য কৰা ৰীতিৰে উপাসনা কৰে, যি প্ৰায়ে আঢ়ৈৰপৰা তিনি ঘণ্টালৈকে চলে।&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Page 162-163.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Stephanie Mahieu and Vlad Naumescu, Churches In-between: Greek Catholic Churches in Postsocialist Europe, Halle Studies in the Anthropology of Eurasia. Page 164.&lt;/ref&gt;
২০০৪ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত কাৰ্ডিনেল লুবোমিৰ হুছাৰে চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ অপৰাধত বাছিল ক’বপাকক ধৰ্মৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত ক’বপাকে পৱিত্ৰ ভাটিকানৰ আদালতত এই সিদ্ধান্তৰ বিৰুদ্ধে আপীল কৰাৰ পৰিকল্পনা ঘোষণা কৰে। ভাটিকানৰ ৰোমান ৰোটা আদালতে তেওঁৰ আপীল গ্ৰহণ কৰে আৰু চৰকাৰী ধৰ্মীয় নীতি বা কানুনি ৰূপৰ অভাৱৰ দোহাই দি ক’বপাকৰ প্ৰথম ধৰ্মীয় বহিষ্কাৰক অবৈধ আৰু বাতিল বুলি ঘোষণা কৰে। অৱশ্যে এই কানুনি প্ৰক্ৰিয়াটো ভাটিকানৰদ্বাৰা লগে লগে পুনৰ আৰম্ভ কৰা হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ২০০৭ চনৰ ২১ নৱেম্বৰত ভাটিকানৰ বিশ্বাস আৰু ধৰ্মতত্ত্বসংক্ৰান্তীয় পৰিষদে ক’বপাকৰ দ্বিতীয়টো ধৰ্মীয় বহিষ্কাৰৰ ডিক্ৰীক চৰকাৰীভাৱে নিশ্চিত কৰে। যদিও ক’বপাক-পন্থী ইউক্ৰেনীয় পৰম্পৰাবাদীসকলক কেৱল আৰ্থিক লাভালাভৰ বাবেহে চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ সৈতে সম্পৰ্ক ৰখা বুলি প্ৰায়ে অভিযুক্ত কৰা হয়, তথাপি ভ্লাদ নৌমেস্কুৰ মতে, লেটিন বা ৰোমান ৰীতিৰ পৰম্পৰাবাদীসকলে দান কৰা ধন অবিহনে তেওঁলোকে এটা ধৰ্মীয় আন্দোলন হিচাপে বৰ্তি থকাটো সম্ভৱ নাছিল। 

এই সমাজে লভিভ চহৰত এখন ধৰ্মীয় চেমিনাৰী পৰিচালনা কৰে, য’ত শিক্ষাৰ্থীসকলক ক’বপাক আৰু পোলেণ্ডৰপৰা অহা চেইণ্ট পিউছ ১০ ছ’চাইটিৰ পুৰোহিতসকলে শিক্ষা প্ৰদান কৰে। এই সমাজখনত গ্ৰীক কেথলিক নান বা সন্ন্যাসিনীসকলৰ এটা গোটো অন্তৰ্ভুক্ত আছে, যিসকলক ১৯৯৫ চনত তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাবাদী চিন্তাধাৰাৰ বাবে চেইণ্ট বাছিলৰ ধৰ্মীয় ক্ৰম ত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হৈছিল। এই নানসকলে বৰ্তমান সেই ঘৰটোতে বসবাস কৰে য’ত ছোভিয়েট গুলাৰ্গৰপৰা মুক্তি পোৱাৰ পিছত ধন্য নিকোলাছ চাৰ্নেটস্কিয়ে শেষ-নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল। কিৰ নিকোলাছৰ মৃত্যু হোৱা কোঠাটো বৰ্তমান এই আশ্ৰমৰ চ্যাপেল বা প্ৰাৰ্থনা গৃহ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বিপৰীতে ক’বপাক আৰু চেইণ্ট যোছাফাটৰ পুৰোহিত সমাজে পোপৰ আসন খালী থকা বুলি বিশ্বাস কৰা ধাৰণা বা চেডেভেকাণ্টিজম আৰু পোপ নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াক প্ৰত্যাখ্যান কৰা ধাৰণা— এই দুয়োটাকে সম্পূৰ্ণৰূপে নাকচ কৰে। 
==== ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাত চেডেভেকাণ্টিজম আৰু কংক্লেভিজম ====
২০০৮ চনত শ্ল’ভাকিয়াৰ চেইণ্ট বাছিল ক্ৰমৰ এদল পুৰোহিতে ইউক্ৰেনৰ পিধীৰ্টছি মঠলৈ স্থানান্তৰ হোৱাৰ পিছত ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকৰ মাজৰ চাৰিজনক পোপ বা মেজৰ আৰ্চবিশ্বপৰ অনুমতি অবিহনেই বিচপ হিচাপে অভিষিক্ত কৰা হৈছে। এই পিধীৰ্টছিৰ ধৰ্মগুৰুসকলে দাবী কৰিছিল যে তেওঁলোকে উপাসনা পদ্ধতিৰ অ-লেটিনকৰণৰ বিৰোধিতা কৰে। তেওঁলোকে লগতে অভিযোগ কৰে যে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ উচ্চবৰ্গৰ ধৰ্মগুৰুসকলে আন্তঃধৰ্মীয় একতা বা একুমেনিজমৰ বাবে উদাৰতাবাদী ধৰ্মতত্ত্ব অনুসৰণ কৰিছে। 

ৰোমৰ অনুমতি অবিহনেই বিচপ অভিষিক্ত কৰাৰ অপৰাধত তেওঁলোকক ২০০৮ চনত চৰকাৰীভাৱে ধৰ্মৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ২০০৯ চনত তেওঁলোকে নিজকে ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা হিচাপে সংগঠিত কৰে। 

তেওঁলোকে চেক গণৰাজ্যৰ বাছিলপন্থী পুৰোহিত ফ্ৰাংকিল এন্থনী এলিয়াছ ডহনালক পেট্ৰিয়াৰ্চ এলিয়াছ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। ইয়াৰ পিছত ২০১১ চনৰ ১ মে’ত তেওঁলোকে ঘোষণা কৰে যে পোপ জন পল ২ আৰু পোপ বেনেডিক্ট ১৬ দুয়োকে ধৰ্মৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছে আৰু ভাটিকানৰ পৱিত্ৰ আসন বৰ্তমান খালী হৈ আছে। তেওঁলোকে লগতে উল্লেখ কৰে যে বাইজেণ্টাইন কেথলিক পেট্ৰিয়াৰ্চেটক ঈশ্বৰে লেটিন গীৰ্জাকে ধৰি কেথলিক গীৰ্জাৰ প্ৰকৃত ধৰ্মতত্ত্ব ৰক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰিছে। কেৱল এজন প্ৰকৃত কেথলিক ধৰ্মাধিকাৰী শ্ৰেণী আৰু পোপৰ আসনৰ বাবে এজন প্ৰকৃত উত্তৰাধিকাৰী নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছতহে তেওঁলোকে এই দায়িত্বৰপৰা অব্যাহতি পাব।&lt;ref&gt;Declaration of an excommunication upon Pope Benedict XVI and John Paul II. Uogcc.org.ua. Retrieved on 4 July 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pastoral letter for the Catholic Church.&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই পোপৰ আসন খালী থকা বুলি বিশ্বাস কৰা পূৰ্বৰ নীতি ত্যাগ কৰে আৰু কংক্লেভিজম বা নতুন পোপ নিৰ্বাচনৰ ধাৰণা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰাক্তন অপষ্টলিক নুন্সিও আৰ্চবিশ্বপ কাৰ্লো মাৰিয়া ভিগানোক তেওঁলোকৰ প্ৰকৃত পোপ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছে।&lt;ref&gt;Habemus papam. 14 October 2019. Byzantine Catholic Patriarchate.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Habemus papam. 2019-10-15. uogcc.org.ua.&lt;/ref&gt;
ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সন্দৰ্ভত দ্য নিউয়ৰ্ক টাইমছ কাকতত প্ৰকাশিত ২০১৪ চনৰ এটা প্ৰবন্ধত পেট্ৰিয়াৰ্চ এলিয়াছ আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকল ৰাছিয়া-পন্থী, ইউক্ৰেন-বিৰোধী আৰু ২০১৪ চনৰ ইউক্ৰেন বিপ্লৱৰ তীব্ৰ বিৰোধী আছিল বুলি অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল। একেটা প্ৰবন্ধতে লভিভৰ ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক আৰ্চইপাৰ্চ কিৰ ইহোৰ ভোজনিয়াকৰ এটা উদ্ধৃতি দি কোৱা হৈছিল যে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ভিতৰত বিশৃংখলতা আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ ৰাছিয়ান ফেডাৰেচনৰ বৈদেশিক চোৰাংচোৱা সংস্থাই এই ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাটোক গুপুতভাৱে বিত্তীয় সাহায্য আৰু নেতৃত্ব প্ৰদান কৰি আহিছে।&lt;ref&gt;{{cite news | first=Andrew | last=Higgins | date=21 June 2014 | url=https://www.nytimes.com/2014/06/22/world/europe/ukrainian-church-faces-obscure-pro-russia-revolt-in-its-own-ranks.html | title=Ukrainian Church Faces Obscure Pro-Russia Revolt In Its Own Ranks | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210831023127/https://www.nytimes.com/2014/06/22/world/europe/ukrainian-church-faces-obscure-pro-russia-revolt-in-its-own-ranks.html |archivedate=31 August 2021 | newspaper=The New York Times}}&lt;/ref&gt;

লভিভৰপৰা প্ৰকাশিত এক্সপ্ৰেছ সংবাদ পত্ৰৰ মতে, চেকোশ্ল’ভাক সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যত কমিউনিজমৰ পতনৰ পূৰ্বে পেট্ৰিয়াৰ্চ এলিয়াছ ওৰফে ধৰ্মগুৰু ডহনাল লিটোমেৰিট্চেৰ লেটিন ডায়োচেচৰ ভিতৰত চোভিয়েট চোৰাংচোৱা সংস্থা কেজিবীৰ এজন তথ্য সৰবৰাহকাৰী আছিল। নিজৰ এই দাবীৰ সমৰ্থনত এক্সপ্ৰেছ কাকতখনে এখন চৰকাৰী নথি-পত্ৰও প্ৰকাশ কৰিছিল য’ত ধৰ্মগুৰু ডহনালক টোনেক ক’ড নামৰ এজন কেজিবী এজেণ্ট হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছিল। অৱশ্যে ইউক্ৰেনীয় অৰ্থডক্স গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই এই সমগ্ৰ অভিযোগ পোনপটীয়াকৈ অস্বীকাৰ কৰে। 

=== ২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেন আক্ৰমণৰ সময়ত স্থিতি ===
২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেন আক্ৰমণৰ সময়ছোৱাত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ইউক্ৰেনৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু independence বা স্বাধীনতাৰ সক্ৰिय সমৰ্থন কৰি আহিছে। গীৰ্জাই নিজৰ ধৰ্মীয় ভৱন আৰু কেথেড্ৰেলসমূহক যুদ্ধকালীন আশ্ৰয় শিবিৰ তথা সাহায্য সামг্ৰীৰ গুদাম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ মুকলি কৰি দিছে।&lt;ref&gt;ACN. Ukraine: &quot;As long as there are believers in Kharkiv, I will remain with them&quot;, says bishop. 2022-05-02. ACN International.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ACN. Bishop of Odessa, in Ukraine: &quot;The war has united us. Thank you for your support!&quot; . 2022-03-07. ACN International.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি গীৰ্জাৰ সামাজিক সংগঠন যেনে কেৰিটাস ইউক্ৰেন আৰু কেৰিটাস-স্পেছৰ জৰিয়তে জনসাধাৰণক ব্যাপকভাৱে মানৱীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;ACN. Caritas in Ukraine focuses on evacuating civilians from danger zones. 2022-03-08. ACN International.&lt;/ref&gt; মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাв শ্লেভচুককে ধৰি কেইবাগৰাকীо প্ৰধান ধৰ্মগুৰুৱে ৰาছিয়াৰ এই আক্ৰমণক তীব্ৰ গৰিহণা দিয়ে। তেওঁলোকে বিশ্বজুৰি থকা কেথলিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰি সাহায্য সংগ্ৰহ কৰাৰ লগতে ইউক্ৰেনৰ প্ৰকৃত পৰিস্থিতিৰ খবৰ বিশ্ববাসীৰ ওচৰলৈ লৈ গৈছে। 

ধৰ্মীয় ৰীতি পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ নেতৃত্ব আৰু ভাটিকানৰ মাজত কিছুমান মুহূৰ্তত সামান্য মতবিৰোধৰ সৃষ্টি হৈছিল। বিশেষকৈ ২০২২ চনৰ পৱিত্ৰ শুকুৰবাৰৰ ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰাত এগৰাকী ৰাছিয়ান মহিলাক এগৰাকী ইউক্ৰেনীয় মহিলাৰ সৈতে একেলге অন্তৰ্ভুক্ত কৰা কাৰ্য আৰু দাৰিয়া দুগিনাৰ হত্যাকাণ্ডক লৈ পোপে কৰা মন্তব্যৰ বাবে এই সংঘাত হৈছিল। তথাপি আৰ্চবিশ্বপ শ্লেভচুকে যুদ্ধৰ সময়ত ইউক্ৰেনৰ প্ৰতি থকা পোপ ফ্ৰাঞ্চিছৰ নিৰন্তৰ সমৰ্থনৰ কথা বাৰে বাৰে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;&quot;Безсоромна крадіжка на державному рівні&quot;, — Блаженніший Святослав про анексію територій чотирьох областей України. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;

এই যুদ্ধৰ এক ডাঙৰ সমস্যা হৈছে ৰাছিয়াৰ সামৰিক বাহিনীৰদ্বাৰা কেথলিক গীৰ্জাসมূহক আক্ৰমণৰ লক্ষ্য কৰি লোৱা কাৰ্য। যুদ্ধৰ ফলত কেইবাখনো গীৰ্জা ধ্বংস হৈছে আৰু পুৰোহিতসকলে পৱিত্ৰ ধৰ্মীয় সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আক্ৰমণৰ স্থানৰপৰা আঁতৰাই নিবলগীয়া হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ৰาছিয়াৰ দখলত থকা জ্যাপোৰিজ্জিয়া আদি অঞ্চলৰ প্ৰশাসনে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু ইয়াৰ সাহায্য সংগঠন কেৰিটছ তথা নাইটস অৱ কলম্বাছৰ ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছে। আনকি গীৰ্জাৰ সৰ্বোচ্চ ধৰ্মগুৰু মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ শ্লেভচুকো হত্যাৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হৈছে, যাৰ বাবে তেওঁ সুৰক্ষিত গোপন আশ্ৰয়স্থলৰপৰা ধৰ্মীয় কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ বাধ্য হৈছে। এই সামৰিক সংঘাতে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু ইয়াৰ সদস্যসকলৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন কৰাৰ লগতে নিৰাপত্তাৰ প্ৰতি এক ডাঙৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে। 

ছোভিয়েট যুগৰ ঐতিহাসিক নথি-পত্ৰসমূহেও ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ওপৰত হোৱা দমনৰ দিশসমূহ পোহৰলৈ আনিছে। এই নথি-পত্ৰসমূহে প্ৰকাশ কৰে যে ১৯৪০-ৰ দশকৰ সময়ছোৱাত পশ্চিম ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ প্ৰভাৱ নাইকিয়া কৰিবলৈ ছোভিয়েট চৰকাৰে কিমান দূৰলৈকে প্ৰয়াস কৰিছিল। ক্ৰিমিয়া উপদ্বীপে দখল কৰাৰ পাছত ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ক্ৰিমিয়ান এক্সাৰ্চেটৰ ভাগ্য বিশেষভাৱে প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। গীৰ্জাৰ স্থানীয় শাখাসমূহক বিদেশী প্ৰভাৱৰ এজেণ্ট বুলি লেবেল লগোৱা হৈছিল আৰু তেওঁলোকৰ ওপৰত ইউক্ৰেনীয় জাতীয়তাবাদ তথা বিচ্ছিন্নতাবাদৰ দৰে ধাৰণা প্ৰসাৰ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এই অঞ্চলত গীৰ্জাৰ কাৰ্যকলাপত উল্লেখনীয় প্ৰতিবন্ধকতা আৰু ভাবুকিৰ সৃষ্টি হৈছিল। 

দখлকৃত অঞ্চলসমূহৰ ৰাছিয়া-পন্থী সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে পদ্ধতিগতভাৱে অ-অৰ্থডক্স ধৰ্মীয় গোটসমূহৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলাইছে, য’ত প্ৰায়ে ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ নাম ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত পুৰোহিতৰ পোছাক পিন্ধা ব্যক্তিয়ে বন্দীক অত্যাচাৰ কৰা আৰু ধৰ্মীয় নেতা ইহোৰ কোজলোভস্কিক অপহৰণ কৰাৰ দৰে ঘটনা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই কাৰ্যসমূহে ক্ৰেমলিন আৰু মছকো পেট্ৰিয়াৰ্চেটে প্ৰচাৰ কৰা ৰাছিয়ান ৱৰ্ল্ড বা ৰাছিয়ান বিশ্বৰ ধাৰণাৰ সৈতে ধৰ্মক হিংসা আৰু নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰাৰ এক ব্যাপক ৰণনীতি প্ৰтиফলিত কৰে। হিল্যা কয়নাছে ২০১৬ চนত পেট্ৰিয়াৰ্চ কিৰিলৰ সৈতে কৰা যৌথ বিবৃতิต এই উৎপীড়নসমূহক গুৰуত্ব নিদিয়াৰ বাবে ভাটিকানক সমালোচনা কৰিছিল। 

এই ধৰ্মীয় উৎপীড়ন দখলকৃত ইউক্ৰেনৰ কেথলিক সম্প্ৰদায়সমূহলৈ সম্প্ৰসাৰित হৈছে, য’ত ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ওপৰত আক্ৰমণ তীব্ৰতৰ কৰি তুলিছে। ধৰ্মীয় স্বাধীনতা পৰিষদৰ মতে, ৰাছিয়াৰ সশস্ত্ৰ বাহিনীয়ে ২০২৪ চনৰ আৰম্ভণিৰেপৰা ডনেটস্ক অঞ্চলৰ কেথলিক গীৰ্জাসমূহ বন্ধ কৰি দিছে, ভক্তসকলক প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিছে আৰু গীৰ্জাৰ সম্পত্তি বাজেয়াপ্ত কৰিছে। ধৰ্মগুৰুসকলক দখলকৃত ভূ-খণ্ডৰপৰা খেদি পঠোৱা হৈছে, যাৰ ফলত ডনেটস্ক, লুগանস্ক, খেৰচন আৰু জ্যাপোৰিজ্জিয়াত বৰ্তমান এই গীৰ্জাৰ এটাও ধৰ্মগুৰু বাকী থকা নাই। দুজন কেথলিক পুৰোহিত ক্ৰমে ধৰ্মগুৰু ইভান লেভিটস্কি আৰু ধৰ্মগুৰু বোহدان গেলেটাক ২০২২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত বেৰদিয়ানস্কৰপৰা গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁলোকে বৰ্তমান ৰাছিয়াৰ কাৰাগাৰত তীব্ৰ নিৰ্যাতন তথা উৎপীড়নৰ সন্মুখীন হৈছে। 
২০২২ চนৰ ডিчেম্বৰ মাহত জ্যাপোৰিজ্জিয়াত ৰাছিয়া সমৰ্থিত কৰ্তৃপক্ষই ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা আৰু অন্যান্য কেথলিক গোটসমূহক চৰকাৰীভাৱে নিষিদ্ধ কৰি চৰমপন্থী সংগঠন হিচাপে ঘোষণা কৰে। ই ৰাছিয়াৰ বাহিনীৰ ধৰ্মীয় দমনৰ এক নিৰ্দিষ্ট আৰ্হিৰ সৈতে মিলি যায়, য’ত ২০২২ চনৰপৰা এতিয়ালৈকে ৬৬০-তকৈও অধিক ধৰ্মীয় স্থান ধ্বংস বা ক্ষতিসাধন কৰা হৈছে। আৰ্চবিশ্বপ বৰিছ গুডজিয়াকে উল্লেখ কৰিছে যে ৰাছিয়াত ধৰ্মীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক কেৱল তেতিয়াহে কাম কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয় যদিহে তেওঁলোকে পুতিন চৰকাৰৰ নীতি সক্ৰিয়ভাৱে সমৰ্থন কৰে, আৰু এই একেখন নিয়মেই এতিয়া ইউক্ৰেনৰ দখলকৃত অঞ্চলসমূহতো বলপূৰ্বকভাৱে প্ৰয়োগ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Russian occupation forces close more Catholic churches in Ukraine. 27 March 2024. Catholic Review.&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ এক সাক্ষাৎকাৰত ডনেটস্কৰ আৰ্চইপিসкোপল এক্সাৰ্চেটৰ বিশ্বপ মাক্সিম ৰিয়াবুখাই কেথলিক সাহায্য সংস্থা এইড টু দ্য চাৰ্চ ইন নিডক জনাইছিল যে যুদ্ধৰ পূৰ্বে তেওঁলোকৰ ৮০-টাতকৈও অধিক পাৰিছ আছিল, কিন্তু বৰ্তমান মাত্ৰ ৩৭টা পাৰিছহে সক্ৰিয় হৈ আছে। বাকী থকা সকলোবোৰ হয় বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে, নতুন দখল বা ধ্বংস কৰা হৈছে। তেওঁ লগতে উল্লেখ কৰে যে দখলদাৰী বাহিনীৰ আইনে কেথলিক গীৰ্জা বা লেটিন ৰীতিৰ সৈতে কোনো ধৰণৰ সম্পৰ্ক ৰখাততো সম্পূৰ্ণ নিষিদ্ধ কৰিছে, যাৰ বাবে তাত ধৰ্মীয় সেৱা আগবঢ়োৱাটো অতি কঠিন হৈ পৰিছে। তেওঁৰ এক্সাৰ্চেটৰ অধীনত থকা এই ভূ-খণ্ডসমূহত এতিয়া এটাও পুৰোহিত বাকী থকা নাই, সকলোবোৰ গীৰ্জা হয় ধ্বংস কৰা হৈছে নতুবা বন্ধ কৰি জনসাধাৰণক তাত প্ৰৱেশ কৰাৰ অনুমতি কৰ্তন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Xavier Burgos. Greek-Catholic Bishop of Donetsk: &quot;Before the war we had over 80 parishes, but more than half closed, are under occupation or were destroyed&quot;. 2025-08-12. ACN International.&lt;/ref&gt;
=== কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰ ===
২০২২ চนৰ ২৪ ডিчেম্বৰত মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকে কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেনৰ মেট্ৰ’পлиটান ইঁপিফানিয়াছক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বাবে এখন পত্ৰ হস্তান্তৰ কৰে। এই পত্ৰখনত ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰ সম্পৰ্কে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ উচ্চবৰ্গৰ ধৰ্মগুৰুসকলে কৰা চিন্তা-чৰ্চাৰ এক চমু আভাস দাঙি ধৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল পুৰণি জুলিয়ান কেлеণ্ডাৰৰ পৰিৱৰ্তে সংশোধিত জুলিয়ান কেлеণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা। ধৰ্মগুৰু দুগৰাকীয়ে কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট প্ৰস্তাৱসমূহ যুগুত কৰিবলৈ এটা যুটীয়া কৰ্মগোট গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিকিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম একুমенিকাল পৰিষদৰ ১৭০০বছৰীয়া বৰ্ষপূৰ্তি উদ্‌যাপনৰ ক্ষণতে এই যুটীয়া কৰ্মগোটটোৰ শুভাৰম্ভ কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে এই একুমенিকাল পৰিষদতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে গীৰ্জাৰ জীৱন আৰু ধৰ্মীয় নীতিৰ বাবে কেлеণ্ডাৰৰ নীতিসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Heads of OCU, UGCC agree to set up working group to reform church calendar. 24 December 2022. Ukrinform.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;During the meeting of His Beatitude Sviatoslav with His Beatitude Epiphanius, they talked about the reform of the church calendar. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;There was a meeting of the Primate of the OCU with the Father and the Primate of the UGCC. 2022-12-24. OCU.&lt;/ref&gt;
=== কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ ===
২০২২ চนৰ ২৪ ডিчেম্বৰত মেজৰ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকে কিয়েভ আৰু সমগ্ৰ ইউক্ৰেনৰ মেট্ৰ’পлиটান ইঁপিফানিয়াছক পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বাবে এখন পত্ৰ হস্তান্তৰ কৰে। এই পত্ৰখনত ইউক্ৰেনত গীৰ্জাৰ কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰ সম্পৰ্কে ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ উচ্চবৰ্গৰ ধৰ্মগুৰুসকলে কৰা চিন্তা-чৰ্চাৰ এক চমু আভাস দাঙি ধৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল পুৰণি জুলিয়ান কেлеণ্ডাৰৰ পৰিৱৰ্তে সংশোধিত জুলিয়ান কেлеণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰা। ধৰ্মগুৰু দুগৰাকীয়ে কেлеণ্ডাৰ সংস্কাৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট প্ৰস্তাৱসমূহ যুগুত কৰিবলৈ এটা যুটীয়া কৰ্মগোট গঠন কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ৩২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত নিকিয়াত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথম একুমенিকাল পৰিষদৰ ১৭০০বছৰীয়া বৰ্ষপূৰ্তি উদ্‌যাপনৰ ক্ষণতে এই যুটীয়া কৰ্মগোটটোৰ শুভাৰম্ভ কৰা হৈছে। উল্লেখযোগ্য যে এই একুমенিকাল পৰিষদতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে গীৰ্জাৰ জীৱন আৰু ধৰ্মীয় নীতিৰ বাবে কেлеণ্ডাৰৰ নীতিসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Heads of OCU, UGCC agree to set up working group to reform church calendar. 24 December 2022. Ukrinform.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;During the meeting of His Beatitude Sviatoslav with His Beatitude Epiphanius, they talked about the reform of the church calendar. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;There was a meeting of the Primate of the OCU with the Father and the Primate of the UGCC. 2022-12-24. OCU.&lt;/ref&gt;
==== কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ আৰু ঐতিহাসিক সিদ্ধান্ত ====
২০২৩ চনৰ ১—২ ফেব্ৰуৱাৰীত লভিভ-ব্ৰিউখভিচীত অনুষ্ঠিত হোৱা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ বিশ্বপসকলৰ ধৰ্মীয় সভাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। এই সিদ্ধান্ত অনুসৰি ২০২৩ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ইউক্ৰেনত থকা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাখনে স্থিৰ তাৰিখৰ উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপনৰ বাবে সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ বা নতুন শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিব। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ ইষ্টাৰ বা পৰৱৰ্তী ধৰ্মীয় উৎসৱৰ দিন গণনাৰ বাবে পুৰণি পাস্খেলিয়া পদ্ধতি অপৰিৱৰ্তিত ৰখা হ’ব। এই ঐতিহাসিক সিদ্ধান্তৰ কথা ২০২৩ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত সৰ্বোচ্চ আৰ্চবিশ্বপ ছভিয়াতোশ্লাভ শ্লেভচুকে ৰাজхуৱাভাৱে ঘোষণা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;HISTORICAL DECISION: THE UGCC IN UKRAINE SWITCHES TO A NEW CALENDAR. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ukraine's main Catholic church moves Christmas to Dec. 25 in pivot to West. 2023-02-06. Reuters.&lt;/ref&gt; 

এই কেলেণ্ডাৰ সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো দুটা পৰ্যায়ত সম্পন্ন কৰা হ’ব। প্ৰথম পৰ্যায়ত সকলো স্থিৰ তাৰিখৰ উৎসৱ বা পাৰ্বণ নতুন শৈলীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হ’ব আৰু দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ইষ্টাৰৰ তাৰিখৰ বাবে কিছুসময় অপেক্ষা কৰা হ’ব। ২০২৩ চনত এই নতুন শৈলী গ্ৰহণ কৰিবলৈ সাজু নোহোৱা পাৰিছসমূহক ২০২৫ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰলৈকে এক অন্তৱৰ্তীকালীন সময়ৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;Ukraine Catholic Church moves from Russian-affiliated Julian calendar. 2023-02-06. The Pillar.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ৬ ফেব্ৰুৱাৰীত পোলেণ্ডত থকা প্ৰ্জেমিস্ল-ৱাৰ্ছ’ৰ আৰ্চইপাৰ্চীয়ে ইউক্ৰেনত থকা গীৰ্জাৰ মূল সিদ্ধান্ত আৰু ২০২২ চনৰ জুন মাহত পৰ্ছেভিচীত অনুষ্ঠিত হোৱা যুটীয়া ডায়োচেচিয়ান পৰিষদৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ মতামতক ভিত্তি কৰি ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা সংশোধিত জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে এক চৰকাৰী ডিক্ৰী জাৰি কৰে।&lt;ref&gt;The UGCC in Poland is also switching to a new calendar. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ks Bogdan Stepan. Від 1 вересня 2023 року УГКЦ в Польщі переходить на новий стиль щодо нерухомих свят – декрет (6 лютого 2023). Archidiecezja Przemysko-Warszawska Kościoła Greckokatolickiego w Polsce.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ২২ মাৰ্চত মেলবৰ্নৰ চেইণ্ট পিটাৰ আৰু পলৰ ইপাৰ্চীৰ বিশ্বপ মাইকোলা বাইচকৰ ডিক্ৰী অনুসৰি অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু ওচেনিয়াত থকা ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাই ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ উৎসৱকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় পাৰ্বণ সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি উদ্‌যাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;The UGCC in Australia and Oceania switches to the Gregorian calendar. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;

বিচপ বোহদান জ্যুৰাখৰ ২০২৩ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰ ডিক্ৰী অনুসৰি জাৰ্মানী আৰু স্কটলেণ্ডত থকা অপষ্টলিক এক্সাৰ্চেটে ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ ধৰ্মীয় ৰীতিকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ বাবে সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ গ্ৰহণ কৰে। এই ব্যৱস্থা ইউক্ৰেন আৰু পোলেণ্ডত থка গীৰ্জাৰ ব্যৱস্থাতকৈ কিছু পৃথক আছিল।&lt;ref&gt;The Apostolic Exarchate in Germany and Scandinavia switches to the Gregorian calendar. Ukrainian Greek Catholic Church.&lt;/ref&gt;

২০২৩ চনৰ ৯ জুনত লণ্ডনৰ পৱিত্ৰ পৰিয়ালৰ ইউক্ৰেনীয় কেথলিক ইপাৰ্চীৰ বিশ্বপ কেনেথ নোভাকোভস্কিৰ ডিক্ৰী অনুসৰি যুক্তৰাজ্যত থকা গীৰ্জাই ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৩-ৰপৰা ইষ্টাৰ উৎসৱকে ধৰি সকলো ধৰ্মীয় দিন পঞ্জী গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি পৰিচালনা কৰাৰ ঐতিহাসিক সংস্কাৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:192&quot;&gt;Єпархія Пресвятої родини в Лондоні переходить на григоріанський календар. Українська Греко-Католицька Церква.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:202&quot;&gt;EPARCHIAL NEWS. ukrainianchurch.&lt;/ref&gt;

== লগতে চাওক ==

* ইউক্ৰেনত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ ইতিহাসৰ প্ৰধান ঘটনাসমূহ — কিয়েভান ৰাছৰ খ্ৰীষ্টীয়কৰণ, ৰুথেনিয়া, খোল্ম ইপাৰ্চীৰ ধৰ্মান্তৰকৰণ
* পশ্চিম ইউক্ৰেনীয় ধৰ্মগুৰুসকল — কিয়েভ-গেলিচিয়াৰ মেজৰ আৰ্চবিশ্বপসকলৰ তালিকা, কিয়েভৰ মেট্ৰ’পলিটান আৰু পেট্ৰিয়াৰ্চসকলৰ তালিকা, এণ্ড্ৰিউ শেপটিটস্কি, যোছিফ স্লিপী, হ্ৰীহৰী খোমিশ্বিন, যোছাফাট হোৰ্ডাছেভস্কা
* ইউক্ৰেনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ ইপাৰ্চীসমূহৰ তালিকা
* ঝুব্লিক
* সমৰ্থনকাৰী সংগঠনসমূহ — ইউক্ৰেনীয় কেথলিক বিশ্ববিদ্যালয়, ইউক্ৰেন কাৰাগাৰ ধৰ্মীয় পৰিচৰ্যা সংস্থা, চেইণ্ট যোছাফাটৰ পুৰোহিত সমাজ
* সম্পৰ্কীয় ধৰ্মীয় সংগঠনসমূহ — ৰুথেনিয়ান গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা (মুকাচেভোৰ গ্ৰীক কেথলিক ইপাৰ্চী), বেলাৰুছিয়ান গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা
* ইউক্ৰেনৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ স্বতন্ত্ৰতা বা অটোচেফালি
* প্ৰেইৰী কেথেড্ৰেল

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* দ্জেৰ্কালো নেদেলী বা মিৰৰ ৱিকিলীত প্ৰকাশিত প্ৰবন্ধসমূহ — মস্কো, ভাটিকান এণ্ড এন আনপ্ৰেডিক্টেবল ৱেদাৰ ইন ইউক্ৰেন, মাৰ্চ ২০০৪
* একাউণ্ট অৱ দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ দ্য ইউনিয়া এণ্ড ইটছ ডিছএষ্টাব্লিছমেণ্ট ইন নাইনটিন্থ চেন্সুৰী ৰাছিয়া
* পোপ পিউছ ১২, অৰিয়েণ্টেলিছ অমনেছ এক্লেছিয়াছ: এনচাইক্লিক অন দ্য ৰিইউনিয়ন অৱ দ্য ৰুথেনিয়ান চাৰ্চ ৱিথ ৰোম, ২৩ ডিচেম্বৰ ১৯৪৫
* গ্ৰীক কেথলিকছ ইন আমেৰিকা
* গুডজিয়াক, বৰিছ এ., ক্ৰাইছিছ এণ্ড ৰিফৰ্ম: দ্য কিয়েভান মেট্ৰ’পলিটানেট, দ্য পেট্ৰিয়াৰ্চেট অৱ কনষ্টেণ্টিনোপল, এণ্ড দ্য জেনেছিছ অৱ দ্য ইউনিয়ন অৱ ব্ৰেষ্ট, হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰেছ, কেম্ব্ৰিজ, ২০০১
* চিৰোভস্কি, এ., এজ পোপ এণ্ড ৰাছিয়ান পেট্ৰিয়াৰ্চ মিট, ইউক্ৰেন ফিয়েৰ্ছ এ ছাকী ভাটিকান, দ্য ইউক্ৰেনীয়ান ৱিকিলী, ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons}}
* {{Official website}} {{in lang|uk}}
* [https://ugcc.ua/en/ Official website] {{in lang|en}}
* [https://synod.ugcc.ua/ Synod of Bishops of the Ukrainian Greek-Catholic Church] {{in lang|uk}}
* [https://news.ugcc.ua/ Information Resource of Ukrainian Greek-Catholic Church] {{in lang|en}}
* [https://ugcc.lviv.ua/ Lviv Archeparchy] {{in lang|uk}}
* [https://www.saintelias.com/ St. Elias Ukrainian Catholic Church] {{in lang|en}}
* [http://unici.pl/ Website dedicated to the Byzantine-Slavic tradition in the Catholic Church] {{in lang|pl}}
* [https://risu.ua/en Religious Information Service of Ukraine] {{in lang|en}}
* [https://cnewa.org/eastern-christian-churches/toc/the-catholic-eastern-churches/from-the-orthodox-church/the-ukrainian-catholic-church/ Article on the UGCC by Ronald Roberson on the CNEWA web site] {{in lang|en}}

[[শ্ৰেণী:ইউক্ৰেইনৰ গীৰ্জাঘৰ]]</text>
      <sha1>cqxuhbc26544bknmrjnacaqc2keetus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কাহো</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139238</id>
    <revision>
      <id>634307</id>
      <parentid>632887</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T02:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21053" sha1="ee1vvlnxquod9dz394u47yn2psuu2f2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = কাহো
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| nickname =
| settlement_type = গাঁও
| image_alt =
| image_caption = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
| pushpin_map = India Arunachal Pradesh#India
| pushpin_label_position =
| pushpin_map_alt =
| pushpin_map_caption = অৰুণাচল প্ৰদেশ, ভাৰতত অৱস্থান
| coordinates = {{coord|28|18|13|N|97|01|20|E|display=inline,title}}
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = {{flagu|India}}
| subdivision_type1 = [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহ|ৰাজ্য]]
| subdivision_name1 = [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
| subdivision_type2 = [[ভাৰতৰ জিলাসমূহৰ তালিকা|জিলা]]
| subdivision_name2 = [[অনজৌ জিলা]]
| established_title =
| established_date =
| founder =
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_rank =
| area_total_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = ১২৪০
| population_total = ৬৫
| population_as_of = ২০১১
| population_rank =
| population_density_km2 = auto
| population_demonym =
| population_footnotes = &lt;ref name=&quot;census2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.census2011.co.in/data/village/266868-kaho-arunachal-pradesh.html|title=Kaho Population - Anjaw, Arunachal Pradesh|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;
| demographics_type1 = ভাষা
| demographics1_title1 = চৰকাৰী
| demographics1_info1 = ইংৰাজী
| timezone1 = [[ভাৰতীয় মান সময়|ভাৰতীয় মান সময়]]
| utc_offset1 = +05:30
| postal_code_type = [[ডাক সূচক সংখ্যা|পিন]]
| postal_code = ৭৯২১০৪
| registration_plate = [[ভাৰতৰ যান-বাহনৰ পঞ্জীয়ন নম্বৰ ফলক|এ আৰ]]
| website =
| iso_code = [[আই এছ অ’ ৩১৬৬-২:আই এন|আই এন-এ আৰ]]
| footnotes =
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 9
}}

'''কাহো''' {{en|Kaho}} [[লোহিত নদী]]ৰ পাৰত, ভাৰত-চীন প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰ ওচৰত অৱস্থিত এখন সৰু গাঁও। ই [[অনজৌ জিলা]]ৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ত অৱস্থিত। কাহোক ভাৰতৰ পূব প্ৰান্তৰ অন্যতম সীমান্তৱৰ্তী গাঁও হিচাপে গণ্য কৰা হয়। গাঁওখন [[মেয়ৰ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলৰ বসতিস্থল। ইয়াৰ ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু সীমান্তৰ ওচৰত থকা বাবে কাহোৰ কৌশলগত আৰু পৰ্যটনমূলক গুৰুত্ব আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/kaho/|title=Kaho|website=অনজৌ জিলা, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjawtourism.nic.in/destination.html|title=Destination|website=Anjaw Tourism|access-date=26 August 2026|archivedate=23 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823012718/https://anjawtourism.nic.in/destination.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

১৯৬২ চনৰ ভাৰত-চীন যুদ্ধৰ সময়ত কাহো আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহ যুদ্ধৰ ঘটনাৰ সৈতে জড়িত আছিল। ৱালং যুদ্ধৰ সময়ত এই অঞ্চলত তীব্ৰ যুদ্ধ সংঘটিত হৈছিল। কাহো আৰু ৱালঙত বসবাস কৰা মেয়ৰ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে সেই সময়ৰ পৰিস্থিতিৰ সাক্ষী হৈছিল।&lt;ref name=&quot;kahord1&quot;&gt;{{cite web|url=https://arunachalobserver.org/2024/12/09/well-built-road-links-kibithu-indo-china-border-equation-changing/|title=Well built road links Kibithu|website=Arunachal Observer|date=9 December 2024|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/06/02/easternmost-village-kaho-emerging-as-major-tourist-destination/|title=Easternmost village Kaho emerging as major tourist destination|website=The Arunachal Times|date=2 June 2025|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==

কাহো সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ১,২৪০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত। ই অনজৌ জিলাৰ কিবিথু চক্ৰৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখন [[লোহিত নদী]]ৰ বাওঁপাৰত অৱস্থিত। নদীখনে এই অঞ্চলৰ গভীৰ উপত্যকাৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। পাহাৰ, অৰণ্য আৰু নদীৰ উপত্যকাই কাহোৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ গঠন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/kaho/|title=Kaho|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

কাহো [[ইটানগৰ]]ৰপৰা প্ৰায় ৫৮০ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত। ই হাৱাইৰপৰা প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে, ভাৰত-চীন প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখাৰপৰা প্ৰায় ৮ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে আৰু [[ডিফু পাছ]]ৰপৰা প্ৰায় ৩০ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে অৱস্থিত। কিবিথুৰপৰা কাহোলৈ প্ৰায় ১০ কিলোমিটাৰ পথ আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/arunachal-to-showcase-heroic-village-near-the-china-border/article37358696.ece|title=Arunachal to showcase 'heroic village' near the China border|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

কাহোৰ ওচৰত ভাৰতীয় সেনাৰ এটা চকী আছে। সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত হোৱাৰ বাবে অঞ্চলটোত নিৰাপত্তাৰ গুৰুত্ব যথেষ্ট।&lt;ref name=&quot;ktr1&quot;&gt;{{Cite web|last=Kumar|first=Akshay|title=Arunachal Pradesh keen to develop border tourism|url=https://www.traveltrendstoday.in/news/states/item/9920-arunachal-pradesh-keen-to-develop-border-tourism|access-date=2021-07-29|website=www.traveltrendstoday.in|language=en-gb|archivedate=2021-07-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729122014/https://www.traveltrendstoday.in/news/states/item/9920-arunachal-pradesh-keen-to-develop-border-tourism|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

মিনুতাং লোহিত নদীৰ সোঁপাৰত অৱস্থিত আন এখন সীমান্তৱৰ্তী বসতি। ই কিবিথু-কাহো-মিনুতাং পথত কাহোৰপৰা প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো ভাৰত-চীন সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত। 

== প্ৰশাসন ==
গাঁওখন কিবিথু গাঁও পঞ্চায়তৰ অন্তৰ্গত। গাঁওখনৰ স্থানীয় শাসনত নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকলে ভূমিকা পালন কৰে। 

কাহো বহুদিন ধৰি সীমিত মৌলিক সুবিধাৰ সৈতে থকা এখন দূৰৱৰ্তী সীমান্তৱৰ্তী গাঁও। ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়ত গাঁওখনত ১০টা পৰিয়াল আৰু মুঠ ৬৫ জন লোক আছিল।&lt;ref name=&quot;census2011&quot;/&gt;

২০২৫ চনৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কাহোত ১৮টা পৰিয়ালত ৮০ জনতকৈ অধিক লোক বাস কৰিছিল। গাঁওখনলৈ পথ আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ সৈতে ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ সংযোগো বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/06/02/easternmost-village-kaho-emerging-as-major-tourist-destination/|title=Easternmost village Kaho emerging as major tourist destination|website=The Arunachal Times|date=2 June 2025|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

[[File:Kaho Village, Arunachal.jpg|thumb|right|কাহো গাঁও]]

== জনসংখ্যা ==

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি কাহোৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ৬৫ জন। ইয়াৰে ৩১ জন পুৰুষ আৰু ৩৪ জন মহিলা। ০–৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ১২ জন। গাঁওখনত মুঠ ১০টা পৰিয়াল আছিল।&lt;ref name=&quot;census2011&quot;/&gt;

২০১১ চনত কাহোৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৬৪.১৫ শতাংশ। পুৰুষৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৭৪.০৭ শতাংশ আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ আছিল ৫৩.৮৫ শতাংশ।&lt;ref name=&quot;census2011&quot;/&gt;

== সংস্কৃতি ==

কাহোত প্ৰধানকৈ [[মেয়ৰ জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলে বাস কৰে। মেয়ৰসকল অনজৌ জিলাৰ সৰু জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁলোকৰ নিজা ভাষা, পৰম্পৰা, লোকবিশ্বাস আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছে। মেয়ৰ সমাজত [[মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/about-district/|title=About District|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

কাহোত এটা পুৰণি গোম্পা আছে। জিলা প্ৰশাসনৰ তথ্য অনুসৰি কাহোৰ গোম্পাটো ১৯৬০ চনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই গোম্পাই অঞ্চলটোত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ উপস্থিতিৰ সাক্ষ্য বহন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/kaho/|title=Kaho|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

মেয়ৰ জনগোষ্ঠীৰ কেইবাটাও উৎসৱ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত লহাচুট, ছুংখু, ছো টাংপো আৰু ছোটাংফো ৱাংলি উল্লেখযোগ্য। ছুংখু উৎসৱ সাধাৰণতে আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰ মাহত পালন কৰা হয় আৰু ছো টাংপো বসন্তকালত পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/about-district/|title=About District|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== পৰ্যটন ==

কাহো ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, সীমান্তৱৰ্তী অৱস্থান আৰু মেয়ৰ জনগোষ্ঠীৰ সংস্কৃতিৰ বাবে পৰ্যটনৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগে কাহোক ভাৰত-চীন সীমান্তৰ ওচৰৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ সীমান্তৱৰ্তী গাঁও হিচাপে উল্লেখ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/kaho/|title=Kaho|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

কাহোৰপৰা চীনৰ তিব্বত অঞ্চলৰফালে থকা পাহাৰ আৰু কিছুমান আন্তঃগাঁথনি দেখা পোৱা যায়। লোহিত নদীৰ গভীৰ উপত্যকা, সেউজীয়া পাহাৰ, অৰণ্য আৰু মেয়ৰসকলৰ পৰম্পৰাগত জীৱন-শৈলী পৰ্যটকৰ বাবে আকৰ্ষণৰ বিষয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjawtourism.nic.in/destination.html|title=Destination|website=Anjaw Tourism|access-date=26 August 2026|archivedate=23 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823012718/https://anjawtourism.nic.in/destination.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনত কাহোত স্বামী বিবেকানন্দৰ এটা মূৰ্তি স্থাপন কৰা হৈছিল। মূৰ্তিটো অসমৰ ডিব্ৰুগড়ৰপৰা তেজু, হাৱাই আৰু ৱালং হৈ কাহোলৈ লৈ যোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vrmvk.org/report/honourable-cm-of-arunachal-pradesh-unveils-swami-vivekananda-murti-at-kaho-the-first-village-of-bharat-may-2025|title=Honourable CM of Arunachal Pradesh Unveils Swami Vivekananda’s Murti at Kaho – The First Village of Bharat|website=Vivekananda Kendra|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ এক সংবাদ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি কাহোত ৮০ জনতকৈ অধিক লোক বাস কৰিছিল আৰু ১৮টা পৰিয়াল আছিল। গাঁওখনত পৰ্যটকৰ বাবে গৃহবাসৰ ব্যৱস্থাও আৰম্ভ হৈছে। পথ আৰু ইণ্টাৰনেট সংযোগ উন্নত হোৱাৰ ফলত কাহোত পৰ্যটকৰ আগমন বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://archive.arunachaltimes.in/index.php/2025/06/02/easternmost-village-kaho-emerging-as-major-tourist-destination/|title=Easternmost village Kaho emerging as major tourist destination|website=The Arunachal Times|date=2 June 2025|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

== যাতায়াত ==

কাহোলৈ স্থলপথে যাত্ৰা কৰিব পাৰি। অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি কাহোলৈ যোৱাৰ প্ৰধান পথ হৈছে তিনচুকীয়া–তেজু–ৱালং পথ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjaw.nic.in/tourist-place/kaho/|title=Kaho|website=জিলা অনজৌ, অৰুণাচল প্ৰদেশ চৰকাৰ|access-date=26 August 2026}}&lt;/ref&gt;

নিকটতম বিমান সংযোগ [[মোহনবাৰী বিমানবন্দৰ]]ৰ সৈতে আছে। নিকটতম গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰে'ল সংযোগ তিনিচুকীয়া জংচন।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjawtourism.nic.in/|title=Anjaw Tourism|website=Anjaw Tourism|access-date=26 August 2026|archivedate=27 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260827055658/https://anjawtourism.nic.in/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

কাহোৰ ওচৰৰ কিবিথুলৈ পথ সংযোগ উন্নত কৰা হৈছে। কিবিথুৰপৰা কাহোলৈ লোহিত নদীৰ ওপৰেৰে পদচাৰী ঝুলন্ত দলং আৰু পদপথ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;kahord1&quot;/&gt;

কিবিথুৰ সৈতে সংযোগ কৰা পথটো ভৱিষ্যতে অৰুণাচল প্ৰদেশ সীমান্ত ঘাইপথৰ অংশ হোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। এই ঘাইপথে অৰুণাচল প্ৰদেশৰ চীন সীমান্তৰ ওচৰৰ বিভিন্ন অঞ্চলক সংযোগ কৰাৰ উদ্দেশ্য বহন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Top officials to meet to expedite road building along China border|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Top-officials-to-meet-to-expedite-road-building-along-China-border/articleshow/44831871.cms|work=Dipak Kumar Dash|publisher=timesofindia.indiatimes.com|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Narendra Modi government to provide funds for restoration of damaged highways|url=http://www.dnaindia.com/india/report-narendra-modi-government-to-provide-funds-for-restoration-of-damaged-highways-2020106|publisher=dnaindia.com|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Indian Government Plans Highway Along Disputed China Border|url=https://thediplomat.com/2014/10/indian-government-plans-highway-along-disputed-china-border/|work=Ankit Panda|publisher=thediplomat.com|access-date=27 October 2014}}&lt;/ref&gt;

== সীমান্তৰ গুৰুত্ব ==

কাহো ভাৰতৰ পূব সীমান্তৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ গাঁও। ইয়াৰ ওচৰতে ভাৰত-চীন প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণ ৰেখা অৱস্থিত। গাঁওখনৰপৰা সীমান্তৰ সিপাৰৰ অঞ্চলৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু কিছু আন্তঃগাঁথনি দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰ বাবে কাহোৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰ লগতে কৌশলগত গুৰুত্বও আছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://anjawtourism.nic.in/destination.html|title=Destination|website=Anjaw Tourism|access-date=26 August 2026|archivedate=23 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260823012718/https://anjawtourism.nic.in/destination.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

কাহোত বসবাস কৰা মেয়ৰ জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিয়ে এই সীমান্ত অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক বৈচিত্ৰ্যকো প্ৰতিফলিত কৰে। মেয়ৰসকলৰ পৰম্পৰাগত ঘৰ, ধৰ্মীয় স্থান, লোকসংস্কৃতি আৰু জীৱন-শৈলী কাহোৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://culture.gov.in/files/tender_document/RFP%20VVP-%20MoC%20Website%203%20May%202026.pdf|title=Village Development Programme: Kaho, Anjaw, Arunachal Pradesh|website=Ministry of Culture, Government of India|access-date=26 August 2026}}{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

{{Reflist|30em}}


{{Geographic location|Centre = অৰুণাচল প্ৰদেশ
|North = {{flagicon|PRC}} [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল]], চীন
|Northeast =
|East = {{flagicon|Burma}} [[কাচিন ৰাজ্য]], ম্যানমাৰ
|Southeast = {{flagicon|Burma}} [[ছাগাইং অঞ্চল]], ম্যানমাৰ
|South = [[নাগালেণ্ড]]
|Southwest = [[অসম]]
|West = {{flagicon|Bhutan}} [[পূব মণ্ডল]], ভূটান
|Northwest =
}}

{{অৰুণাচল প্ৰদেশ}}

[[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশ]]</text>
      <sha1>ee1vvlnxquod9dz394u47yn2psuu2f2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তোষ, হিমাচল প্ৰদেশ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139426</id>
    <revision>
      <id>634341</id>
      <parentid>634005</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T11:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7172" sha1="dpob96dmlvng674mmdsjag6ya3i7zn7" xml:space="preserve">[[File:The village of Tosh in Himachal Pradesh, India (photo by Jim Ankan Deka).jpg|thumb|হিমাচল প্ৰদেশৰ তোষ গাঁও]]
'''তোষ''' ({{Lang-en|Tosh}}) গাঁও [[ভাৰত]]ৰ [[হিমাচল প্ৰদেশ]] ৰাজ্যত অৱস্থিত। এই গাঁওখন পাৰ্বতী উপত্যকাৰ পাৰ্বতী নদীৰ সোঁ পাৰৰ এক পৰ্বতীয়া ঢালত, সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা প্ৰায় ২,৪০০ মিটাৰ (৭,৯০০ ফুট) উচ্চতাত অৱস্থিত আৰু ই চাৰিওফালে পৰ্বতমালাৰে পৰিবেষ্টিত (''তোষ হৈছে এই উপত্যকাৰ অন্তিমখন গাঁও'')।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.news18.com/news/travel/tosh-malana-kasol-and-other-picturesque-villages-that-you-wouldnt-want-to-miss-1099364.html|title=Tosh, Malana, Kasol and other picturesque villages that you wouldn't want to miss|author=Kriti Tulsiani|website=News18|date=15 December 2016|accessdate=20 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SGL&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sundayguardianlive.com/travel/8230-silent-retreat-trekking-tosh-parvati-valley-himachal-pradesh|title=A silent retreat: Trekking from Tosh to Parvati Valley in Himachal Pradesh|author=Keith Armando Gomes|date=4 February 2017|website=Sunday Guardian Live|accessdate=20 June 2017|archivedate=28 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170628123659/http://www.sundayguardianlive.com/travel/8230-silent-retreat-trekking-tosh-parvati-valley-himachal-pradesh|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; পাৰ্বতী উপত্যকাৰ অধিবাসীসকলৰ প্ৰধান জীৱিকা হৈছে পৰ্যটন উদ্যোগ। ইয়াৰ উপৰি আপেলৰ বাৰীসমূহ স্থানীয় লোকসকলৰ উপাৰ্জনৰ এটা অন্যতম বৃহৎ উৎস। গাঁওখনত থকা কাঠৰ ঘৰসমূহ পাৰ্বত্য লোকসকলৰ স্থাপত্য কলাৰ এক উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন। প্ৰতিৱেশী চহৰ কাছলৰ তুলনাত তোষ আপেক্ষিকভাৱে কম খৰচী। গাঁওখনৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু একেবাৰে শেষ প্ৰান্ত—উভয় স্থানতে অতিথি শালা আৰু হোটেল উপলব্ধ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://walkingwanderer.com/2017/06/how-to-reach-tosh-from-kasol.html|title=How To reach Tosh and things to do Around Tosh|last=Rahul|date=19 June 2017|website=Walking Wanderer|language=en-US|access-date=13 August 2019|archivedate=13 August 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190813145223/http://walkingwanderer.com/2017/06/how-to-reach-tosh-from-kasol.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গাঁওখনৰ কাষেৰেই পাৰ্বতী নদীৰ এখন সোঁ-পাৰৰ উপনৈ বৈ গৈছে। পাৰ্বতী উপত্যকাৰ অন্তৰ্গত মণ্টলাই হিমবাহৰপৰা পাৰ্বতী নদীৰ উৎপত্তি হৈছে।{{cn|date=April 2025}} এই হিমবাহক আগুৰি থকা পৰ্বত-শৃংগসমূহৰ ভিতৰত পাপাছুৰা, হোৱাইট ছেইল, আংদুৰী, পিনাকল আৰু দেৱচান অন্যতম।&lt;ref name=&quot;Betts&quot;&gt;{{cite book|author1=Vanessa Betts|author2=Victoria McCulloch|title=Indian Himalaya Footprint Handbook: Includes Corbett National Park, Darjeeling, Leh, Sikkim|url=https://books.google.com/books?id=77D8AgAAQBAJ&amp;pg=PA169|date=10 February 2014|publisher=Footprint Travel Guides|isbn=978-1-907263-88-0|page=169}}&lt;/ref&gt; কুল্লুৰপৰা কাছল আৰু মণিকৰণ হৈ বৰছাইনীলৈ বাছ যাত্ৰা কৰাৰ পাছত, প্ৰায় এঘণ্টাৰ পদব্ৰজে খোজকাঢ়ি তোষ গাঁওখনত উপনীত হ’ব পাৰি।&lt;ref name=&quot;SGL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.google.com/maps/dir/Kasol,+Himachal+Pradesh,+India/32.014464,77.453636/@32.0136994,77.3131686,12z/data=! 3m1! 4b1! 4m19! 4m18! 1m15! 1m1! 1s0x39045c4474aa31e9:0xf112d2e32b47949d! 2m2! 1d77.3149625! 2d32.0099986! 3m4! 1m2! 1d77.3740005! 2d32.012697! 3s0x39045cb5ca516d4b:0x8912315d75eaad80! 3m4! 1m2! 1d77.4067208! 2d32.0030148! 3s0x39044360ac6f1fdd:0x9535a9565973cf46! 1m0! 3e0?hl=en|title=Kasol to Tosh|website=Google maps|accessdate=20 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Abram&quot; /&gt; ইয়াক এখন &quot;হিপ্পী উপনিৱেশলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱা পৰম্পৰাগত গাঁও&quot; হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Abram&quot;&gt;{{cite book|author1=David Abram|author2=Rough Guides|title=The Rough Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=kAMik_6LbwUC&amp;pg=PA503|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-089-3|page=503}}&lt;/ref&gt;

== উদ্ভিদকুল আৰু প্ৰাণীকুল ==
তোষৰ চাৰিওফালে থকা ঘাঁহনি আৰু উপত্যকাসমূহত হিমালয়ৰ নীলা পপী (''Meconopsis betonicifolia''), আইৰিছ (''Iris''), মাৰ্শ্ব মেৰীগ’ল্ড (''Caltha palustris''), প্ৰিমুলা (''Primula''), বাটাৰকাপ (''Ranunculus'') আৰু হিমালয়ৰ বালচাম (''Impatiens glandulifera'') ফুল পোৱা যায়। এই অঞ্চলৰ পক্ষীকূলৰ ভিতৰত লেমাৰগিয়াৰ, বুল ফিঞ্চ, ৰ’জ ফিঞ্চ, হিমালয়ৰ গ্ৰীফন (''Gyps himalayensis''), হোৱাইট-কেপড ৱাটাৰ ৰেডষ্টাৰ্ট আৰু ব্ৰাউন ডিপাৰ (''Cinclus pallasii'') অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াত মাজে-সময়ে হিমালয়ৰ মুগা আৰু কʼলা ভালুকো দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Betts&quot; /&gt;

== চিত্ৰ বীথিকা ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
File:Tosh glacier.jpg|তোষ হিমবাহ
File:Tosh View.jpg|তোষৰপৰা দৃশ্য
File:Tosh Village,Himachal Pradesh.jpg|
File:Tosh, Himachal Pradesh.jpg|
File:Hills of Tosh.jpg|
File:View from Tosh.jpg|তোষৰ আন এটা দৃশ্য
&lt;/gallery&gt;

== তথ্য উৎস ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{commons category-inline|Tosh, Himachal Pradesh|তোষ, হিমাচল প্ৰদেশ}}

[[শ্ৰেণী:হিমাচল প্ৰদেশ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>dpob96dmlvng674mmdsjag6ya3i7zn7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ইয়াংগে</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139436</id>
    <revision>
      <id>634299</id>
      <parentid>634098</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T23:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17265" sha1="7njllmoe3o8rzbidyziv8ykzxvx1z84" xml:space="preserve">[[File:Binus Operet 24-10-2009 Yangge.JPG|thumb|right|বিনাছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সপোন পখিলা নৃত্য গোটৰ দ্বাৰা পৰম্পৰাগত ইয়াংগে নৃত্য পৰিবেশন]]
'''ইয়াংগে''' ({{Lang-en| yangge}}) হৈছে ছং বংশত &quot;গাঁৱৰ সংগীত&quot; নামেৰে জনাজাত নৃত্যৰ পৰা বিকশিত হোৱা [[চীনা]] লোকনৃত্যৰ এটা প্ৰকাৰ।&lt;ref name=&quot;folk dance&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=2h3DuP1sok8C&amp;pg=PA231 |script-title=zh:中国民族民间音乐 |page=231|author={{lang|zh|王耀华，陈新凤，黄少枚}} |publisher={{lang|zh|[[Fujian Education Press]]}} |isbn=9787533443986 |year=2006}}&lt;/ref&gt; উত্তৰ চীনত ই অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই লোকশিল্পৰ অন্যতম স্বকীয় ৰূপ। উত্তৰ চীনৰ গ্ৰাম্য আৰু চহৰ দুয়োখন অঞ্চলতে ই জনপ্ৰিয়। বিশেষকৈ বয়সস্থ লোকৰ মাজত ই জনপ্ৰিয়। সন্ধিয়া মানুহবোৰ ৰাজপথত গোট খাই শাৰী বা বৃত্তৰ দৰে একেলগে নাচি থাকে।

কিছুমান নৃত্যশিল্পীয়ে ৰঙা, সেউজীয়া বা অন্যান্য ৰঙীন সাজ-পোছাক পিন্ধে আৰু সাধাৰণতে কঁকালত ৰঙা ৰেচমৰ ফিতা ব্যৱহাৰ কৰে। ঢোল, শিঙা আৰু গং বজোৱা সংগীতত তেওঁলোকে নিজৰ শৰীৰটো লৰচৰ কৰে। মানুহে ইয়াংগে নৃত্য চাই থাকোঁতে তেওঁলোকেও যোগ দিয়ে আৰু নাচি থাকে।  কিছুমান নৃত্যশিল্পীয়ে কঁকালৰ ঢোল, নৃত্যৰ অনুৰাগী, নকল গাধ, বা আৱৰ্জনা আদি প্ৰপছ ব্যৱহাৰ কৰে। বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ইয়াংগে বিভিন্ন শৈলীত পৰিবেশন কৰা হয় যদিও সকলো নৃত্যই আনন্দ প্ৰকাশ কৰে।

১৯৪০ চনত চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টিয়ে নতুন ইয়াংগে আন্দোলন আৰম্ভ কৰে য’ত গাঁৱৰ সমৰ্থন সংগ্ৰহৰ মাধ্যম হিচাপে নৃত্য গ্ৰহণ কৰা হয়। নৃত্যটোক এটা আৰ্হিত সৰল কৰি তোলা হৈছিল: তিনিটা দ্ৰুত খোজ আগুৱাই, এখোজ পিছুৱাই, এটা থমকি ৰোৱা আৰু তাৰ পিছত পুনৰাবৃত্তি। নৃত্যৰ এই সংস্কৰণত সমাজবাদী উপাদানসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, নৃত্য দলৰ নেতাই ছাতিৰ সলনি কাঁচি ধৰিছিল আৰু ইয়াক &quot;সংগ্ৰাম ইয়াংগে&quot; বা &quot;সংস্কাৰ ইয়াংগে&quot; বুলিও কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1017/S0305741005000056 | first1 = Chang-tai | last1 = Hung | year = 2005 | title = The Dance of Revolution: Yangge in Beijing in the Early 1950s | journal = The China Quarterly | volume = 181 | issue = 181| pages = 82–99 | jstor = 20192445 | s2cid = 42166289 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url= https://books.google.com/books?id=YMT4U_abB6oC&amp;pg=PA107|title=Culture and Customs of China |author= Richard Gunde |page=107 |publisher= Greenwood |year= 2001 |isbn=978-0313361180 }}&lt;/ref&gt;

==প্ৰকাৰসমূহ==
ইয়াংগে প্ৰধানকৈ দুটা প্ৰকাৰৰ: এটা হ’ল &quot;ষ্টিল্ট ইয়াংগে&quot; যিটো ষ্টিল্টত কৰা হয় আৰু আনটো হ’ল  &quot;গ্ৰাউণ্ড ইয়াংগে&quot; যিটো অধিক সাধাৰণ আৰু ষ্টিল্ট অবিহনে কৰা হয়। ইয়াংগেৰ আন এটা ৰূপ হ'ল &quot;গাঁৱৰ নাটক&quot;; এই সংকলনটো ১৯৭০ চনত চিডনী ডি গেম্বলে প্ৰকাশ কৰিছিল, ১৯৩০ চনত ডিং জিয়ান পৰীক্ষাৰ জৰীপৰ সময়ত লি জিংহানে কৰা লিপিবদ্ধকৰণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |author=Sidney D. Gamble |title=Chinese Village Plays from the Ting Hsien Region (Yang Ke Hsüan); a Collection of Forty-Eight Chinese Rural Plays as Staged by Villagers from Ting Hsien in Northern China |location= Amsterdam |publisher=Philo Press |year= 1970 |isbn=  978-9060224007 |others= Translated from the Chinese by various scholars after the original recordings and edited with a critical introd. and explanatory notes by Sidney D. Gamble.}}&lt;/ref&gt;

ইয়াংগে নাটক বা ইয়াংগে অপেৰা (秧歌剧)ত সাধাৰণতে সাতটা পদ্য বা চাৰিটা চতুৰ্থাংশ ব্যৱহাৰ কৰা হয় য'ত দীঘল আৰু চুটি বাক্যৰ পৰ্যায়ক্ৰমে থাকে।&lt;ref&gt;China monthly review - Volumes 120 à 121.&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উদাহৰণ চীন নেচনেল অপেৰাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই; ১৯৪২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ সময়ত য়ান'নত 'ব্ৰাদাৰ্ছ এণ্ড চিষ্টাৰছ অ'পেনিং আপ দ্য ৱেষ্টলেণ্ড' (兄妹开荒) নামৰ এখন ইয়াংগে নাটক মঞ্চস্থ কৰা হৈছিল। ইয়াংগে কথিত নাটক (হুয়াজু)ৰ দ্বাৰা কিছু পৰিমাণে প্ৰভাৱিত হৈছিল যদিও ইয়াত নৃত্য আৰু গীতৰ অন্তৰ্ভুক্তি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Contemporary Chinese theatre - Page 8 Roger Howard - 1978 &quot;1 The yangko dramas Brothers and Sisters Open up Wasteland and The White-haired Girl were produced by the Lu Hsun Academy in Yenan. These musical plays owed something to the modern drama (huachu) — in particular in their more .&quot;&lt;/ref&gt;

==সংগ্ৰাম (সংস্কাৰ) ইয়াংগে আৰু চীনা কমিউনিষ্ট পাৰ্টি==
১৯৩৭ চনত জাপানী আক্ৰমণৰ পূৰ্বে উত্তৰ চীনৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলত কৰা পৰম্পৰাগত লোক অনুষ্ঠান 'ইয়াংগে'ৰ উৎপত্তি হৈছে।&lt;ref name=&quot;Asian Dance Traditions&quot;&gt;&quot;Asian Dance Traditions&quot; International Encyclopedia of Dance, edited by Selma Jeanne Cohen and Dance Perspectives Foundation, E-reference ed., e-book, New York, Oxford UP, 2009.&lt;/ref&gt;
প্ৰায়ে নৱবৰ্ষ উদযাপনৰ সৈতে জড়িত এই লোক অনুষ্ঠানত উত্তেজিত নৃত্য, আড়ম্বৰপূৰ্ণ সাজ-পোছাক আৰু উচ্চস্বৰৰ সংগীতৰ বৈশিষ্ট্য আছিল। নৃত্য দলটোৰ নেতৃত্বত আছিল ‘ছান্টৌ’ (ছাতি-মূৰ) নামৰ এজন মুখ্য নৃত্যশিল্পী আৰু এই গোটটোত কেইডজনমানৰ পৰা এশৰো অধিক নৃত্যশিল্পী আছিল। এই নৃত্যৰ লগত চুটি নাটক আছিল, যিবোৰ প্ৰায়ে চীনৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল।&lt;ref&gt;Hung, Chang-tai. Mao's New World: Political Culture in the Early People's Republic. E-book, Ithaca, Cornell UP, 2011.&lt;/ref&gt; এই লোক অনুষ্ঠানৰ লগত জড়িত গীতবোৰ আছিল যুৱক-যুৱতীৰ মাজত প্ৰেম বা অভিবাদনৰ কথোপকথন আৰু নৃত্যৰ সময়ত দোল খাই থকা শৰীৰৰ গতিবিধি সাধাৰণতে যৌন ইংগিতদায়ক আছিল।&lt;ref name=&quot;Asian Dance Traditions&quot;/&gt;

ৰিপাব্লিকান যুগত জাতীয়তাবাদী বিষয়া আৰু গ্ৰাম্য সংস্কাৰকসকলে (যেনে গণশিক্ষা আন্দোলনৰ সৈতে জড়িতসকলে) কেইবাটাও সংস্কাৰৰ বাবে ঠেলি দিছিল। এই সংস্কাৰসমূহৰ লক্ষ্য আছিল নিজৰ লক্ষ্যত উপনীত হোৱা, যেনে কিছুমান পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতি নিৰ্মূল কৰা আৰু ইয়াংগে প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে জাতীয় পৰিচয় শক্তিশালী কৰা।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kate Merkel-Hess |title=The Rural Modern: Reconstructing the Self and State in Republican China |date=2017 |publisher=University of Chicago Press |isbn=9780226383309 |pages=92–96}}&lt;/ref&gt;

য়ান'আনত ইয়াংগে আন্দোলনে (১৯৪২ চনৰ শেষৰ পৰা ১৯৪৬ চনলৈকে)&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{Cite book |last=Kang |first=Xiaofei |title=Enchanted Revolution: Ghosts, Shamans, and Gender Politics in Chinese Communist Propaganda, 1942-1953 |date=2023 |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-765447-7 |location=New York (N.Y.)}}&lt;/ref&gt; ইয়াংগেক সমাজবাদী বিষয়বস্তুৰ সৈতে খাপ খুৱাই লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Chang-tai |first1=Hung |year=2005 |title=The Dance of Revolution: Yangge in Beijing in the Early 1950s |journal=The China Quarterly |volume=181 |issue=181 |pages=82–99 |doi=10.1017/S0305741005000056 |jstor=20192445 |s2cid=42166289}}&lt;/ref&gt; 
এই আন্দোলনত লু জুন একাডেমী অৱ আৰ্টছে মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:03&quot; /&gt;

==আঞ্চলিক তাৰতম্য==
===উত্তৰ ছানছি===
এই নৃত্য ১২ৰ পৰা ১০০ জনীয়া বৃহৎ গোটত বা ২-৩ জনীয়া সৰু সৰু গোটত কৰিব পাৰি। নৃত্যশিল্পীসকলে চহৰৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ মাজেৰে গৈ এঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ গতি কৰে। নৃত্যশিল্পীৰ শোভাযাত্ৰাৰ নেতাক &quot;ছান্টৌ&quot; বা &quot;ছাতি&quot; বুলি কোৱা হয়, যিয়ে গোটটোক নেতৃত্ব দিবলৈ ছাতি ধৰি থাকে।&lt;ref&gt;{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SWuPCNxdsQgC&amp;pg=PA18 |title=Popular Chinese Literature and Performing Arts in the People's Republic of Chinaa, 1949-1979 |editor= Bonnie S. McDougall |author= David Holms |chapter=Folk Art as Propaganda: The Yangge Movement in Yan'an |pages=13–21 |publisher=University of California Press |year= 1984 | isbn=978-0520048522}}&lt;/ref&gt; তেওঁও গায়, প্ৰায়ে ইম্প্ৰভাইজ কৰি, বাকীবোৰে তেওঁৰ শেষৰ শাৰীটো আওৰাই থাকে। শোভাযাত্ৰাত বিভিন্ন চৰিত্ৰ থাকিব পাৰে, যেনে দুটা হাস্যৰসময়ী চৰিত্ৰ &quot;বিগ-হেডেড মংক&quot; আৰু &quot;লিউ কুই&quot;, আৰু &quot;আঠটা অমৰ&quot;। শোভাযাত্ৰাটোৱে প্ৰথমতে &quot;ছান্টৌ&quot;ক অনুসৰণ কৰি এটা ডাঙৰ, সৰল বৃত্ত গঠন কৰে, আৰু পিছলৈ অধিক জটিল আৰ্হি গঠন কৰে।
===শানডং===
শানডং ইয়াংগেক ইয়াংগেৰ আটাইতকৈ বিশুদ্ধ ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। শানডং প্ৰদেশত তিনিটা প্ৰধান ইয়াংগে প্ৰজাতি আছে: হাইয়াং ইয়াংগে, জিয়াওঝৌ ইয়াংগে, আৰু গুজি (&quot;ঢোল&quot;) ইয়াংগে। গুজি ইয়াংগেত প্ৰতিজন নৃত্যশিল্পীয়ে পাঁচটা ভূমিকাৰ ভিতৰত এটা ভূমিকা পালন কৰে: &quot;ছাতি&quot;, &quot;ঢোল&quot;, &quot;লাঠি&quot;, &quot;ফুল&quot;, আৰু &quot;ক্লাউন।&quot; প্ৰথম তিনিটাৰ নাম নৃত্যশিল্পীগৰাকীয়ে ৰখা প্ৰপছৰ নামেৰে ৰখা হৈছে, আনহাতে চতুৰ্থটোৰ নাম এগৰাকী মহিলা নৃত্যশিল্পীৰ বাবে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://arts.cultural-china.com/en/96A14845A16219.html |work=Cultural China |title=Guzi Yangge |access-date=2013-10-27 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194057/http://arts.cultural-china.com/en/96A14845A16219.html |url-status=dead |archivedate=2013-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029194057/http://arts.cultural-china.com/en/96A14845A16219.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===লিয়াওনিং===
লিয়াওনিং আৰু বেইজিঙত ষ্টিল্ট ইয়াংগে অতি জনপ্ৰিয়, য’ত নৃত্যশিল্পীসকলে ষ্টিল্টত থিয় হৈ নাচে। কেইবাবিধো ষ্টিল্ট ইয়াংগে, যেনে &quot;জিয়েটাং&quot; ৰাজপথত পৰিবেশন কৰা দলীয় নৃত্য; &quot;জিয়াক্সিয়াং,&quot; য'ত বিভিন্ন ভংগীমাৰ দ্বাৰা পিৰামিডৰ দৰে আকৃতি গঠন কৰা হয়; &quot;ডাচাং,&quot; বাহিৰত পৰিবেশন কৰা এটা গোটৰ নৃত্য; আৰু প্ৰেম-গল্পৰ বিষয়বস্তুৰ বাবে পৰিচিত &quot;জিয়াওচাং&quot;।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www1.chinaculture.org/library/2008-01/21/content_64927_2.htm |title=Collection of Chinese Folk Dances |work=ChinaCulture.org |access-date=2013-10-27 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030005829/http://www1.chinaculture.org/library/2008-01/21/content_64927_2.htm |url-status=dead |archivedate=2013-10-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131030005829/http://www1.chinaculture.org/library/2008-01/21/content_64927_2.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
===উত্তৰ-পূব চীন===
উত্তৰ-পূব চীনৰ মানচুৰিয়ান ইয়াংগেৰ কণ্ঠশিল্পীসকলে সাধাৰণতে সেই অঞ্চলৰ পৰম্পৰাগত মানচুৰ সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে। এই আন্দোলনসমূহ মুক্ত আৰু দ্ৰুত, অশ্বাৰোহী আৰু নিশানাত পাকৈত জনগোষ্ঠীৰ সাহসিকতাক প্ৰতিফলিত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Sun Jingchen |author2=Luo Xiongyan |author3=Zi Huayun |title=Excerpts from Chinese Dance |url=http://www.chinesedance.com/danceBookEnglish/chineseDance_2_2.html |work=Toronto Chinese Dance Academy}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী: চীন]]
[[শ্ৰেণী:চীনা নৃত্য]]</text>
      <sha1>7njllmoe3o8rzbidyziv8ykzxvx1z84</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ছানাম (নৃত্য)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139447</id>
    <revision>
      <id>634329</id>
      <parentid>634105</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T07:48:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>634329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5780" sha1="4i81hmrd18onpimxq9upwojpyh91fm9" xml:space="preserve">{{Infobox music genre
| name = ছানাম (Sanam)
| native_name = 赛乃姆
| image = 
| caption = 
| stylistic_origins = উইঘুৰ পৰম্পৰাগত সংগীত
| cultural_origins = শিনচিয়াং, [[চীন]]
| instruments = নাঘ্ৰা, ছুনায়, দুতৰ, ৰৱাপ, চতাৰ, দাপ
}}

[[File:&quot;Pomegranate Blossoms&quot; performance at the Kennedy Center.webm|thumb|ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ কেনেডী চেণ্টাৰত &quot;পমেগ্ৰেনেক্ট ব্লচমছ&quot; (ডালিমৰ ফুল) নামৰ এটি ছানাম নৃত্যৰ প্ৰদৰ্শন। ]]
'''ছানাম''' ([[ইংৰাজী]]: Sanam) বা '''চেনেম''' (senem), যাক [[চীনা]] ভাষাত '''চাইনাইমু''' (赛乃姆) বুলিও লিখা হয়, হৈছে চীনৰ শিনচিয়াং (Xinjiang) স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ উইঘুৰসকলৰ মাজত বহুলভাৱে প্ৰচলিত এক পৰম্পৰাগত সংগীত আৰু নৃত্যশৈলী। ই সাধাৰণতে বিবাহ, উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু সামাজিক অনুষ্ঠান-পাৰ্টিবোৰত পৰিৱেশন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abliz&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;dance&quot;/&gt; ইয়াৰ সংগীত প্ৰথমতে লাহে লাহে আৰম্ভ হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে দ্ৰুত হৈ পৰে, যাৰ ফলত বিশেষকৈ প্ৰদৰ্শনৰ শেষৰফালে নৃত্যসমূহ অধিক সজীৱ আৰু আকৰ্ষণীয় হৈ উঠে। 

== ছানাম সংগীত ==
ছানাম সংগীত হৈছে সাধাৰণতে নৃত্যৰ বাবে পৰিৱেশন কৰা ছয়ৰপৰা তেৰটা গীতৰ এক সংকলন বা ক্ৰম। অৱশ্যে, নাঘ্ৰা আৰু ছুনায় বাদ্যৰ দলসমূহে ইয়াক কেৱল বাদ্যযন্ত্ৰৰ সহায়ত কোনো কণ্ঠ সংগীত অবিহনেও পৰিৱেশন কৰিব পাৰে। গীতসমূহ এক মধ্যমীয়া চাৰি-তালৰ নৃত্যৰ লয়ত আৰম্ভ হয় আৰু ক্ৰমান্বয়ে দ্ৰুত চাৰি-তালৰ দিশলৈ গতি কৰে।&lt;ref name=&quot;ensemble&quot;/&gt;

ছানাম সংগীতৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ আছে আৰু শিনচিয়াং অঞ্চলৰ প্ৰধান মৰূদ্যান চহৰবোৰৰ নিজা স্বকীয় কণ্ঠশৈলী আৰু গীতৰ সংকলন আছে। স্থানীয় ভিন্নতা অনুসাৰে প্ৰায়ে ঠাইখনৰ নামটো 'ছানাম' শব্দটোৰ আগত উল্লেখ কৰা হয় (যেনে: কাশগৰ ছানাম, ইলি ছানাম আদি)। 

== ছানাম নৃত্য ==
ছানাম নৃত্যশিল্পীসকলৰ অংগ সঞ্চালনত ডিঙিৰ বিশেষ লৰচৰ, আৰু কিলাকুটি, চকু তথা আঙুলিৰ সঞ্চালন অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।&lt;ref name=&quot;abliz&quot;/&gt; নৃত্যশিল্পীসকলে সংগীতৰ গতি বা লয় অনুসৰি বাদ্যৰ তালে তালে নিজাকৈ তাৎক্ষণিকভাৱেও নৃত্যৰ ভংগিমা সজাব পাৰে। প্ৰতিটো অঞ্চলৰে নিজা স্বকীয় নৃত্যশৈলী থাকিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;dance&quot;/&gt;

এই প্ৰদৰ্শনৰ এক বিশেষ বৈশিষ্ট্য হৈছে যে ইয়াত নৃত্যশিল্পী আৰু গায়কসকল সুকীয়াকৈ বহে। 

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;abliz&quot;&gt;{{cite web |url=http://people.cs.pitt.edu/~mehmud/uyghur/music_dance.html |title=Uyghur Music |author=Mehmud Abliz |access-date=2013-10-01 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228164528/http://people.cs.pitt.edu/~mehmud/uyghur/music_dance.html |url-status=dead |archivedate=2014-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140228164528/http://people.cs.pitt.edu/~mehmud/uyghur/music_dance.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;dance&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.oqya.5u.com/catalog.html |title=Brief Introduction of Uyghur Dances work - Uyghur Music Dance and Songs Online |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030203232734/http://www.oqya.5u.com/catalog.html |archivedate=3 February 2003 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;ensemble&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.uyghurensemble.co.uk/en-html/nf-research-article1.html |title=Music of the Uyghurs |work=London Uyghur Ensemble |access-date=2026-09-03 |archivedate=2018-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180321162817/http://www.uyghurensemble.co.uk/en-html/nf-research-article1.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
}}

[[শ্ৰেণী:চীনৰ সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী:চীনা নৃত্য]]
[[শ্ৰেণী:লোকগীত]]
[[শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য]]</text>
      <sha1>4i81hmrd18onpimxq9upwojpyh91fm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139459</id>
    <revision>
      <id>634249</id>
      <parentid>634245</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:14:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* চৌহদ */</comment>
      <origin>634249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8012" sha1="iaovkfjv0qbnnppu4fbnz8zmfmt9x3q" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।[1]

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>iaovkfjv0qbnnppu4fbnz8zmfmt9x3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634250</id>
      <parentid>634249</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:16:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* চৌহদ */</comment>
      <origin>634250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8726" sha1="4bgtst4ykr36w5vvcuor9b42apdx9il" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।[1]

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷[3]

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>4bgtst4ykr36w5vvcuor9b42apdx9il</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634251</id>
      <parentid>634250</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:17:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* চৌহদ */</comment>
      <origin>634251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8900" sha1="pzxmdeo6kiipiao4e9a8r93mximnxsg" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।[1]

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>pzxmdeo6kiipiao4e9a8r93mximnxsg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634252</id>
      <parentid>634251</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* চৌহদ */</comment>
      <origin>634252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8917" sha1="qvi4okueks469wt2n7j15pdkqmmjn8m" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>qvi4okueks469wt2n7j15pdkqmmjn8m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634253</id>
      <parentid>634252</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:18:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন */</comment>
      <origin>634253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8999" sha1="q13uoqo0r9bucnjx50dhlsygh59zqzn" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>q13uoqo0r9bucnjx50dhlsygh59zqzn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634254</id>
      <parentid>634253</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ */</comment>
      <origin>634254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9288" sha1="que4f6po6p61qbmzusm8oijik4qwq1z" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>que4f6po6p61qbmzusm8oijik4qwq1z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634255</id>
      <parentid>634254</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:20:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ */</comment>
      <origin>634255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9774" sha1="62ktat55tos7c4ip4lwutckb59gd7q7" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।[5]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>62ktat55tos7c4ip4lwutckb59gd7q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634256</id>
      <parentid>634255</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ */</comment>
      <origin>634256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10162" sha1="1ls1hbzxvj9noz6zgmol695q7j6tcqa" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।[5]

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>1ls1hbzxvj9noz6zgmol695q7j6tcqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634257</id>
      <parentid>634256</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:21:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ */</comment>
      <origin>634257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10504" sha1="apxf3yb9hbdv5623pj9v0sibeiafoqg" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>apxf3yb9hbdv5623pj9v0sibeiafoqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634258</id>
      <parentid>634257</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>634258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10562" sha1="b9ulkmmkt3unx8nn8oz7a7xsm6kmc4u" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>b9ulkmmkt3unx8nn8oz7a7xsm6kmc4u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634259</id>
      <parentid>634258</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:23:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা */</comment>
      <origin>634259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11087" sha1="odmto9trp4tajvm2d81f24fwu366mke" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।[6]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>odmto9trp4tajvm2d81f24fwu366mke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634260</id>
      <parentid>634259</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T15:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা */</comment>
      <origin>634260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11258" sha1="gtqprg7syfdpfi45ms3z0qtjrbmylg9" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>gtqprg7syfdpfi45ms3z0qtjrbmylg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634264</id>
      <parentid>634260</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা */</comment>
      <origin>634264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11760" sha1="4lo2ugewq4b0x5gziwi7kuxx1ugjnsx" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।[6]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>4lo2ugewq4b0x5gziwi7kuxx1ugjnsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634265</id>
      <parentid>634264</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা */</comment>
      <origin>634265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12153" sha1="9sgjl5qquwypv5cdcxh45cnspcp37o5" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>9sgjl5qquwypv5cdcxh45cnspcp37o5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634266</id>
      <parentid>634265</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* তথ্যসূত্ৰ */</comment>
      <origin>634266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12194" sha1="qxtwfy5zq7rs3zis4lomewb0suz195i" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>qxtwfy5zq7rs3zis4lomewb0suz195i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634267</id>
      <parentid>634266</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সহযোগিতাসমূহ */</comment>
      <origin>634267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12574" sha1="ptoldt3wr9f5ltz4waid09ivzey8d2b" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>ptoldt3wr9f5ltz4waid09ivzey8d2b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634268</id>
      <parentid>634267</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:47:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সহযোগিতাসমূহ */</comment>
      <origin>634268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13293" sha1="imiacawh9xkrgtbp94lfw3e79d0ah2x" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।[7]

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>imiacawh9xkrgtbp94lfw3e79d0ah2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634269</id>
      <parentid>634268</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* সহযোগিতাসমূহ */</comment>
      <origin>634269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13501" sha1="3k87dnkwqp7zrvydzem0rchn4h2t26i" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক আনন্দৰাম বৰুৱাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>3k87dnkwqp7zrvydzem0rchn4h2t26i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634270</id>
      <parentid>634269</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>634270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13505" sha1="sudyd4v6pquqhm11eguma1e339n1iaw" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>sudyd4v6pquqhm11eguma1e339n1iaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634271</id>
      <parentid>634270</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:49:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>634271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13513" sha1="s82ipao0zxe5hef0fe04k4b93hthsp2" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>s82ipao0zxe5hef0fe04k4b93hthsp2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634272</id>
      <parentid>634271</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>634272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14455" sha1="agprf51wdy42tfiw8j2moxhdhcnl2ar" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচার্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰে পৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত৷ এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ৷&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ  
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ  
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ  
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে।

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে৷ ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা।

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে।

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজাবুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>agprf51wdy42tfiw8j2moxhdhcnl2ar</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634273</id>
      <parentid>634272</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>634273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14451" sha1="pe3l302r1pyvcs9wgtita68kfdsowoy" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। 

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>pe3l302r1pyvcs9wgtita68kfdsowoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634274</id>
      <parentid>634273</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা */</comment>
      <origin>634274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14538" sha1="gfgzc5lrmvn89a7qf8yg9eupflfm8xy" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল===

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>gfgzc5lrmvn89a7qf8yg9eupflfm8xy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634275</id>
      <parentid>634274</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T16:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল */</comment>
      <origin>634275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14736" sha1="6y6lcbfqbjps25gb3a78flm0dasfece" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল===
* ১৯৯১ চন : ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী৷
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>6y6lcbfqbjps25gb3a78flm0dasfece</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634276</id>
      <parentid>634275</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল */</comment>
      <origin>634276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15052" sha1="40s4vooy9sn5k5pjvcxqxq2wjdajyeq" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল===
* ১৯৯১ চন : ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী৷
* ১৯৯৩ চন : ড° বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী৷
* ১৯৯৪ চন : 
* ১৯৯৫ চন :
* ১৯৯৬ চন :
* ১৯৯৭ চন :
* ১৯৯৮ চন :
* ১৯৯৯ চন :
* ২০০০ চন :
* ২০০১ চন :
* ২০০২ চন :
* ২০০৩ চন :

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>40s4vooy9sn5k5pjvcxqxq2wjdajyeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634277</id>
      <parentid>634276</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল */</comment>
      <origin>634277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15229" sha1="gxapyn6tgtuf2ig62694kz3f1j7v1eh" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল===
* ১৯৯১ চন : ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী৷
* ১৯৯৩ চন : ড° বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী৷
* ১৯৯৪ চন : বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন৷
* ১৯৯৫ চন : ড° প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী৷
* ১৯৯৬ চন : যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা৷
* ১৯৯৭ চন :
* ১৯৯৮ চন :
* ১৯৯৯ চন :
* ২০০০ চন :
* ২০০১ চন :
* ২০০২ চন :
* ২০০৩ চন :

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>gxapyn6tgtuf2ig62694kz3f1j7v1eh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634278</id>
      <parentid>634277</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:19:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল */</comment>
      <origin>634278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16459" sha1="10p58ak4p5iairtro6vwd72e2w14pu1" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোক চন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱ গোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেণ কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>10p58ak4p5iairtro6vwd72e2w14pu1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634279</id>
      <parentid>634278</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:20:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল */</comment>
      <origin>634279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16604" sha1="cogwqw1cmwze1ohreyc08sxgk4d5880" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোক চন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱ গোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেণ কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>cogwqw1cmwze1ohreyc08sxgk4d5880</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634280</id>
      <parentid>634279</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16603" sha1="h6kdgnws0zoogej5ce1l2owaejxg20i" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্লদত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱ গোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেণ কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>h6kdgnws0zoogej5ce1l2owaejxg20i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634281</id>
      <parentid>634280</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16604" sha1="9zx67ievps4u0ekf1zr1r1x6zobnxdm" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱ গোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেণ কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>9zx67ievps4u0ekf1zr1r1x6zobnxdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634282</id>
      <parentid>634281</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16604" sha1="liyg2zufxrv53z5eggx2aa5fsenv79p" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱ গোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>liyg2zufxrv53z5eggx2aa5fsenv79p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634283</id>
      <parentid>634282</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:32:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16603" sha1="r8ax4gg8zm0uk6syp8eifd5c3xeuywc" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিত]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>r8ax4gg8zm0uk6syp8eifd5c3xeuywc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634284</id>
      <parentid>634283</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16606" sha1="k7eo9ilzhpafcwpzjow7r8a7d4far7c" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : [[আচাৰ্য মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিতা]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>k7eo9ilzhpafcwpzjow7r8a7d4far7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634285</id>
      <parentid>634284</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>/* আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}} */</comment>
      <origin>634285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16606" sha1="0sq6koxb3qa1zni33tyv91laa19b2le" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য [[মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিতা]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>0sq6koxb3qa1zni33tyv91laa19b2le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634286</id>
      <parentid>634285</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <origin>634286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16552" sha1="90jhsak7qhabsvkmcnzsyc3h21zu6kb" xml:space="preserve">{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য [[মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিতা]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>90jhsak7qhabsvkmcnzsyc3h21zu6kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634287</id>
      <parentid>634286</parentid>
      <timestamp>2026-09-04T17:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কুমুদ ঘোষ</username>
        <id>42738</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:অসমৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>634287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16651" sha1="n0szudcginibb6ll4mqsenalbp4m64h" xml:space="preserve">{{Short description|Research institute for language, art and culture in Assam, India}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
{{Infobox university
| name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা
(Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture)
| native_name = আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা, কলা আৰু সংস্কৃতি প্ৰতিষ্ঠান
| image = 
| caption = Campus of ABILAC at Rajaduar, North Guwahati
| established = ১৯৮৯
| type = স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান
| affiliations = অসম চৰকাৰ
| city = [[উত্তৰ গুৱাহাটী]]
| state = [[অসম]]
| country = ভাৰত
| director = সুদেষ্ণা ভট্টাচাৰ্য্য
| campus = Urban
| website = {{URL|https://abilac.org}}
}}
'''আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা''' ({{lang-en|Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture, Assam (ABILAC) }}) ভাৰতৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত অৱস্থিত এক স্বায়ত্তশাসিত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান। ১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটো অসম আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা, কলা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;&gt;{{cite web |title=About Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |url=https://abilac.org/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

বিখ্যাত সংস্কৃত পণ্ডিত তথা চৰকাৰী সেৱক [[আনন্দৰাম বৰুৱা]]ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গৱেষণা প্ৰকল্প পৰিচালনা কৰাৰ লগতে‍ পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ ৰচনা প্ৰকাশ, শৈক্ষিক কাৰ্যসূচী আয়োজনৰ লগতে‍ থলুৱা ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি অধ্যয়নৰ ডক্টৰেট পৰ্যায়ৰ গৱেষণাৰ বাবে [[গৌহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]] আৰু [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ গৱেষণা কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৯৮৯ চনত অসম চৰকাৰে অঞ্চলটোৰ ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ উন্নতিৰ বাবে নিবেদিত স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

অসমৰ প্ৰথম আধুনিক পণ্ডিতসকলৰ ভিতৰৰ অন্যতম তথা ৰাজ্যৰ প্ৰথম স্নাতক তথা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ বিষয়া আনন্দৰাম বৰুৱা (১৮৫০–১৮৮৯)ৰ স্মৃতিত এই প্ৰতিষ্ঠানটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে সংস্কৃত আৰু ইণ্ড'লজিকেল অধ্যয়নত বৰুৱাই উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Anundoram Borooah award to Keshavanda Deva Goswami |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/anundoram-borooah-award-to-keshavanda-deva-goswami |work=The Sentinel |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

আৰম্ভণিৰেপৰাই এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসম আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ভাষা, সাহিত্য, লোককথা, সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে জড়িত গৱেষণা আৰু প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;
==চৌহদ==
উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ৰজাদুৱাৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটো অৱস্থিত। এই চৌহদত প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, গৱেষণা বিভাগ, আলোচনা-চক্ৰ-গৃহ আৰু মানৱীয় আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ গৱেষণাক সহায় কৰা এটা বিশেষ পুথিভঁৰাল আছে।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাৰ পুথিভঁৰালত ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, ধৰ্ম, দৰ্শন, আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ১০,০০০ৰো অধিক গ্ৰন্থ আৰু কেইবাশ আলোচনী আছে, যিটো উত্তৰ-পূব ভাৰতীয় ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে‍ কাম কৰা পণ্ডিত আৰু গৱেষকসকলৰ বাবে এক সম্পদ।&lt;ref name=&quot;library&quot;&gt;{{cite web |title=Library |url=https://abilac.org/library/ |website=Anundoram Borooah Institute of Language, Art &amp; Culture |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==বিভাগসমূহ==
বিশেষ গৱেষণামূলক কাৰ্য্যকলাপ চলাবলৈ এবিলাকে কেইবাটাও শৈক্ষিক বিভাগ পৰিচালনা কৰে:
* ভাষা আৰু ভাষাবিজ্ঞান বিভাগ 
* সাহিত্য আৰু অনুবাদ বিভাগ 
* লোককথা আৰু মৌখিক পৰম্পৰা বিভাগ 
* সংস্কৃতি, কলা আৰু সংগীত বিভাগ

ইয়াৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ধ্ৰুপদী সংস্কৃত গ্ৰন্থ আৰু ইণ্ডোলজিকেল অধ্যয়ন, গৱেষণাৰ বাবে নিৱে‍দিত '''সংস্কৃত অধ্যয়ন কোষ''' পৰিচালনা কৰে। 

==গৱেষণা আৰু প্ৰকাশন==
এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা বিষয়ক বিভিন্ন ধৰণৰ গৱেষণা প্ৰকল্পৰ কাম হাতত লৈছে। ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ হৈছে মিছিং, ৰাভা, বডো, কাৰ্বি, ডিমাছা আদি থলুৱা ভাষাৰ নথিভুক্ত কৰিবলৈ বহুভাষিক অভিধান প্ৰস্তুত।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থাই ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য, লোককথা, আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে জড়িত বিদ্বান গ্ৰন্থ আৰু গৱেষণামূলক গ্ৰন্থও প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ শৈ‍ক্ষিক গৱেষণা-আলোচনী ''আনন্দম'' বছৰি প্ৰকাশ পায় আৰু ইয়াত ভাষা, শিল্প আৰু সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত বিষয়-বস্তুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;abilac&quot;/&gt;

ছপা প্ৰকাশনৰ উপৰি প্ৰতিষ্ঠানটোৱে অসমৰ বিপন্ন ভাষাসমূহ সংৰক্ষণৰ লক্ষ্যৰে কৰ্মশালা আৰু গৱেষণা কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰিছে, য'ত তিৱাৰ দৰে ভাষাৰ নথিকৰণ আৰু প্ৰামাণিককৰণৰ সৈতে জড়িত প্ৰকল্পসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Workshop to preserve Tiwa language |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/workshop-to-preserve-tiwa-language/articleshow/21152237.cms |work=The Times of India |date=19 July 2013 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;
==সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণৰ পদক্ষেপ==
অসমীয়া সাহিত্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু নথিভুক্তকৰণৰ ক্ষেত্ৰত এই প্ৰতিষ্ঠানটোৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২৪ চনত এবিলাকে “ডিজিটাইজিং অসম” পদক্ষেপৰ অধীনত নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ইয়াৰ পুথিভঁৰাল সংগ্ৰহত থকা বিৰল অসমীয়া গ্ৰন্থ আৰু পাণ্ডুলিপিসমূহ ডিজিটেলাইজ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=ABILAC collaborates with Digitizing Assam to preserve rare Assamese literary treasures |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/abilac-collaborates-with-digitizing-assam-to-preserve-rare-assamese-literary-treasures |work=Pratidin Time |date=6 January 2024 |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

এনে পদক্ষেপৰ লক্ষ্য হৈছে ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত প্ৰকাশিত সাহিত্যিক সামগ্ৰীসমূহ সুৰক্ষিত কৰি পণ্ডিত আৰু জনসাধাৰণৰ বাবে সুলভ কৰি তোলা। 

==আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা==
সংস্কৃত, ভাষাবিজ্ঞান, সাহিত্য অধ্যয়ন আৰু সাংস্কৃতিক গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত অসাধাৰণ অৱদান আগবঢ়োৱা বিশিষ্ট পণ্ডিতসকলক সন্মান জনোৱাৰ উদ্দেশ্যে ১৯৯১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৱে আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;award&quot;&gt;{{cite web |title=Anundoram Borooah Award |url=https://www.assams.info/assam/anundoram-borooah-award |website=Assams.info |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

ভাষা, সাহিত্য আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত ক্ষেত্ৰত কাম কৰা পণ্ডিতসকলক প্ৰতি বছৰে এই বঁটা প্ৰদান কৰা হয়, এই বঁটাত আছে‍ নগদ ধন, প্ৰমাণ-পত্ৰ আৰু প্ৰতিষ্ঠানটোৰপৰা প্ৰকাশিত কিতাপ-পত্ৰ।&lt;ref name=&quot;award&quot;/&gt;

প্ৰাপ্তসকলৰ তালিকাত অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক অধ্যয়নৰ সৈতে জড়িত কেইবাজনো বিশিষ্ট ভাষাবিদ, ইতিহাসবিদ, পণ্ডিতৰ নাম অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
===আনন্দৰাম বৰুৱা বঁটা প্ৰাপকসকল&lt;ref name=&quot;ক&quot;&gt;{{cite web | url=https://abilac.org/awards-2/ | title=Recipients of Anundoram Borooah Award | accessdate=4 September 2026}}&lt;/ref&gt;===
* ১৯৯১ চন : [[ৰজনী কান্ত দেৱ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯২ চন : আচাৰ্য [[মনোৰঞ্জন শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৩ চন : ড° [[বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী]]৷
* ১৯৯৪ চন : [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ফুকন]]৷
* ১৯৯৫ চন : ড° [[প্ৰফুল্ল দত্ত গোস্বামী]]৷
* ১৯৯৬ চন : [[যজ্ঞেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[হেৰম্বকান্ত বৰপূজাৰী]]৷
* ১৯৯৮ চন : ড° [[সত্যেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা]]৷
* ১৯৯৯ চন : ড° [[যোগেশ্বৰ শৰ্মা]]৷
* ২০০০ চন : প্ৰাধ্যাপক [[মুকুন্দ মাধৱ শৰ্মা]]৷
* ২০০১ চন : প্ৰাধ্যাপক [[গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামী]]৷
* ২০০৬ চন : ড° [[যোগেন্দ্ৰনাৰায়ণ ভূঞা]]৷
* ২০০৭ চন : ড° [[প্ৰমোদ চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য]]৷
* ২০১১ চন : ড° [[হৰিনাথ শৰ্মা দলৈ]]৷
* ২০১২ চন : [[ভদন্ত শাসন বংশ মহাথেৰ]]৷
* ২০১৪ চন : ড° [[কেশৱানন্দ দেৱগোস্বামী]]৷
* ২০১৫ চন : প্ৰাধ্যাপক [[নগেন শইকীয়া]]৷
* ২০১৬ চন : ড° [[নৰেন কলিতা]]৷
* ২০১৭ চন : প্ৰাধ্যাপক [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]]৷
* ২০১৮ চন : প্ৰাধ্যাপক [[টাবু ৰাম টাইদ]]৷

==সহযোগিতাসমূহ==
প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ভাষা আৰু সংস্কৃতিৰ আন্তঃশাখা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ শৈক্ষিক সংস্থা, বিশ্ববিদ্যালয়, আৰু গৱেষণা সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতা কৰে। 

২০২৫ চনত আনন্দৰাম বৰুৱা ভাষা-কলা-সংস্কৃতি সংস্থা (এবিলাক)ই ভাষা আৰু সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত শৈক্ষিক বিনিময়, যৌথ গৱেষণা পদক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক কাৰ্যসূচী প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডুকেচনেল এণ্ড ডেভেলপমেণ্টেল ষ্টাডিজ (আইইডিএছ)ৰ সৈতে বুজা-বুজিৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=MoU with Anundoram Borooah Institute of Language Art &amp; Culture |url=https://ieds.org.in/mou/ |website=Institute for Educational and Developmental Studies |access-date=10 March 2026}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহ]]</text>
      <sha1>n0szudcginibb6ll4mqsenalbp4m64h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Albetudu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>139467</id>
    <redirect title="সদস্য বাৰ্তা:AlbetusTudu" />
    <revision>
      <id>634248</id>
      <timestamp>2026-09-04T13:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>18718</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Albetudu]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:AlbetusTudu]]লৈ QueerEcofeministয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Albetudu|Albetudu]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/AlbetusTudu|AlbetusTudu]]&quot;</comment>
      <origin>634248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="m8pdk0clu0xlwwqv1kz4rvu8ge56bvk" xml:space="preserve">#REDIRECT [[সদস্য বাৰ্তা:AlbetusTudu]]</text>
      <sha1>m8pdk0clu0xlwwqv1kz4rvu8ge56bvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শিক্ষাদান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139468</id>
    <revision>
      <id>634322</id>
      <timestamp>2026-09-05T06:51:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: [[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]  '''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো...</comment>
      <origin>634322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7700" sha1="j2s58arp0ud0ll0jbwpu31t6357pvxs" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[Category:শিক্ষাদান]]</text>
      <sha1>j2s58arp0ud0ll0jbwpu31t6357pvxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634323</id>
      <parentid>634322</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:শিক্ষাদান]]; added [[Category:শিক্ষা]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>634323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7701" sha1="hugd9r8xccm8qjl7sof5ra6owfmwbpj" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>hugd9r8xccm8qjl7sof5ra6owfmwbpj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634324</id>
      <parentid>634323</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>634324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10857" sha1="ekjll2pgvtvlllurduod24riibxpt6n" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

==পেছা==
[[File:Brack Vocabularius rerum.jpg|170px|thumb|ল্যাটিন বিদ্যালয়ৰ এজন শিক্ষক আৰু দুজন ছাত্ৰ, ১৪৮৭]]
এজন '''শিক্ষক''' (ইংৰাজী: Teacher; আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শিক্ষাবিদ''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে [[শিক্ষাদান]] কাৰ্যৰ জৰিয়তে [[ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বা শিকাৰুক [[জ্ঞান]], অৰ্হতা বা সজ গুণ আহৰণ কৰাত সহায় কৰে।

''অনানুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষকৰ ভূমিকা যিকোনো ব্যক্তিয়েই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে (যেনে— কোনো সহকৰ্মীক এটা বিশেষ কাম কেনেকৈ কৰিব লাগে দেখুৱাই দিয়াৰ সময়ত)। কিছুমান দেশত স্কুলীয়া বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশৰ (যেনে স্কুল বা কলেজ) পৰিৱৰ্তে অনানুষ্ঠানিক পৰিৱেশত, যেনে পৰিয়ালৰ ভিতৰতে শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে (গৃহশিক্ষা)। অন্য কিছুমান পেচাতো উল্লেখনীয় পৰিমাণে শিক্ষাদান কাৰ্য জড়িত হৈ থাকিব পাৰে (যেনে— যুৱ কৰ্মী, ধৰ্মগুৰু বা পাষ্টৰ)।

অধিকাংশ দেশতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ''আনুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষাদান কৰাৰ কাৰ্যটো সাধাৰণতে দৰমহা পোৱা বৃত্তিধাৰী শিক্ষকৰ দ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰবন্ধটোত প্ৰধানকৈ সেইসকল ব্যক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে যিসকলক এটা ''আনুষ্ঠানিক'' [[শিক্ষা]]ৰ প্ৰেক্ষাপটত (যেনে— বিদ্যালয় বা প্ৰাথমিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা প্ৰশিক্ষণৰ আন কোনো স্থানত) আনক শিক্ষাদান কৰিবলৈ মূল ভূমিকা হিচাপে ''নিয়োগ'' কৰা হয়।
[[File:Classroom_at_a_seconday_school_in_Pendembu_Sierra_Leone_Adapted.jpg|thumb|চিয়েৰা লিয়নৰ পেনদেম্বুৰ এখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকোঠাত এজন শিক্ষক]]

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>ekjll2pgvtvlllurduod24riibxpt6n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634325</id>
      <parentid>634324</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T06:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>/* পেচা */</comment>
      <origin>634325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14905" sha1="k9q9hdp5ublqz9agordogugruzq70wx" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

==পেচা==
[[File:Brack Vocabularius rerum.jpg|170px|thumb|ল্যাটিন বিদ্যালয়ৰ এজন শিক্ষক আৰু দুজন ছাত্ৰ, ১৪৮৭]]
এজন '''শিক্ষক''' (ইংৰাজী: Teacher; আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শিক্ষাবিদ''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে [[শিক্ষাদান]] কাৰ্যৰ জৰিয়তে [[ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বা শিকাৰুক [[জ্ঞান]], অৰ্হতা বা সজ গুণ আহৰণ কৰাত সহায় কৰে।

''অনানুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষকৰ ভূমিকা যিকোনো ব্যক্তিয়েই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে (যেনে— কোনো সহকৰ্মীক এটা বিশেষ কাম কেনেকৈ কৰিব লাগে দেখুৱাই দিয়াৰ সময়ত)। কিছুমান দেশত স্কুলীয়া বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশৰ (যেনে স্কুল বা কলেজ) পৰিৱৰ্তে অনানুষ্ঠানিক পৰিৱেশত, যেনে পৰিয়ালৰ ভিতৰতে শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে (গৃহশিক্ষা)। অন্য কিছুমান পেচাতো উল্লেখনীয় পৰিমাণে শিক্ষাদান কাৰ্য জড়িত হৈ থাকিব পাৰে (যেনে— যুৱ কৰ্মী, ধৰ্মগুৰু বা পাষ্টৰ)।

অধিকাংশ দেশতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ''আনুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষাদান কৰাৰ কাৰ্যটো সাধাৰণতে দৰমহা পোৱা বৃত্তিধাৰী শিক্ষকৰ দ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰবন্ধটোত প্ৰধানকৈ সেইসকল ব্যক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে যিসকলক এটা ''আনুষ্ঠানিক'' [[শিক্ষা]]ৰ প্ৰেক্ষাপটত (যেনে— বিদ্যালয় বা প্ৰাথমিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা প্ৰশিক্ষণৰ আন কোনো স্থানত) আনক শিক্ষাদান কৰিবলৈ মূল ভূমিকা হিচাপে ''নিয়োগ'' কৰা হয়।
[[File:Classroom_at_a_seconday_school_in_Pendembu_Sierra_Leone_Adapted.jpg|thumb|চিয়েৰা লিয়নৰ পেনদেম্বুৰ এখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকোঠাত এজন শিক্ষক]]

==প্ৰশিক্ষণ==
[[Image:Christer Fuglesang underwater EVA simulation for STS-116.jpg|thumb|পৃথিৱীত পানীৰ তলৰ এক অনুকৰণমূলক পৰিৱেশ ব্যৱহাৰ কৰি [[মহাকাশচাৰীৰ বাহিৰৰ কাৰ্যকলাপ]] (EVA) অভিযানৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লৈ থকা এজন মহাকাশচাৰী।]]

'''প্ৰশিক্ষণ''' (ইংৰাজী: Training) হৈছে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট [[ব্যৱহাৰিক]] তথা উপযোগী [[অৰ্হতা (মানৱ সম্পদ)|অৰ্হতা]]ৰ সৈতে জড়িত যিকোনো [[দক্ষতা]], [[জ্ঞান]] বা [[শাৰীৰিক সুস্থতা]] আনক [[শিক্ষাদান]] কৰা, অথবা নিজৰ বা আনৰ মাজত বিকশিত কৰা এক প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰশিক্ষণৰ নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য হৈছে এজন ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য, ক্ষমতা, [[উৎপাদনশীলতা]] আৰু [[কাৰ্যদক্ষতা]]ৰ উন্নতি সাধন কৰা। ই [[শিক্ষানবিছি]] (Apprenticeship) বা কাম শিকাৰ মূল আধাৰ গঠন কৰে আৰু [[প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান]]সমূহৰ (কাৰিকৰী মহাবিদ্যালয় বা পলিটেকনিক বুলিও জনাজাত) পাঠ্যক্ৰমৰ মুখ্য অংশ প্ৰদান কৰে। কোনো এটা [[ব্যৱসায় (বৃত্তি)|ব্যৱসায়]], [[জীৱিকা]] বা [[পেচা]]ৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণৰ উপৰিও, সমগ্ৰ [[কৰ্মজীৱন]]ত দক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ, উন্নত কৰিবলৈ আৰু নৱীকৰণ কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক অৰ্হতাৰ পাছতো প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত থাকিব পাৰে। কিছুমান পেচা আৰু জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিয়ে এই ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণক [[পেচাদাৰী বিকাশ]] (Professional development) বুলি অভিহিত কৰিব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ বুলিলে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অৰ্হতা যেনে— ক্ৰীড়া, যুদ্ধ কলা (Martial arts), সামৰিক প্ৰয়োগ আৰু অন্যান্য কিছুমান জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত শাৰীৰিক সুস্থতাৰ বিকাশকো বুজায়। নিৰ্দিষ্ট, সময়ভিত্তিক আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি সকলো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ পদ্ধতি উন্নত কৰিব পৰা যায়। ই এক জোখিব পৰা ফলাফলৰ সৈতে কোনো এটা বিষয়ত ক্ৰমান্বয়ে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;Victoria Stewart, Sara S McMillan, Jie Hu, Jack C Collins, Sarira El-Den, Claire L O’Reilly, Amanda J Wheeler, Are SMART goals fit-for-purpose? Goal planning with mental health service-users in Australian community pharmacies, International Journal for Quality in Health Care, Volume 36, Issue 1, 2024, mzae009, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzae009&lt;/ref&gt;

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>k9q9hdp5ublqz9agordogugruzq70wx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634326</id>
      <parentid>634325</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T07:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>634326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14742" sha1="l0ic838n5akjrasxj1ha41nvdmyw2kw" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

==পেচা==
[[File:Brack Vocabularius rerum.jpg|170px|thumb|ল্যাটিন বিদ্যালয়ৰ এজন শিক্ষক আৰু দুজন ছাত্ৰ, ১৪৮৭]]
এজন '''শিক্ষক''' (ইংৰাজী: Teacher; আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শিক্ষাবিদ''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে [[শিক্ষাদান]] কাৰ্যৰ জৰিয়তে [[ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বা শিকাৰুক [[জ্ঞান]], অৰ্হতা বা সজ গুণ আহৰণ কৰাত সহায় কৰে।

''অনানুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষকৰ ভূমিকা যিকোনো ব্যক্তিয়েই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে (যেনে— কোনো সহকৰ্মীক এটা বিশেষ কাম কেনেকৈ কৰিব লাগে দেখুৱাই দিয়াৰ সময়ত)। কিছুমান দেশত স্কুলীয়া বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশৰ (যেনে স্কুল বা কলেজ) পৰিৱৰ্তে অনানুষ্ঠানিক পৰিৱেশত, যেনে পৰিয়ালৰ ভিতৰতে শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে (গৃহশিক্ষা)। অন্য কিছুমান পেচাতো উল্লেখনীয় পৰিমাণে শিক্ষাদান কাৰ্য জড়িত হৈ থাকিব পাৰে (যেনে— যুৱ কৰ্মী, ধৰ্মগুৰু বা পাষ্টৰ)।

অধিকাংশ দেশতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ''আনুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষাদান কৰাৰ কাৰ্যটো সাধাৰণতে দৰমহা পোৱা বৃত্তিধাৰী শিক্ষকৰ দ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰবন্ধটোত প্ৰধানকৈ সেইসকল ব্যক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে যিসকলক এটা ''আনুষ্ঠানিক'' [[শিক্ষা]]ৰ প্ৰেক্ষাপটত (যেনে— বিদ্যালয় বা প্ৰাথমিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা প্ৰশিক্ষণৰ আন কোনো স্থানত) আনক শিক্ষাদান কৰিবলৈ মূল ভূমিকা হিচাপে ''নিয়োগ'' কৰা হয়।
[[File:Classroom_at_a_seconday_school_in_Pendembu_Sierra_Leone_Adapted.jpg|thumb|চিয়েৰা লিয়নৰ পেনদেম্বুৰ এখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকোঠাত এজন শিক্ষক]]

==প্ৰশিক্ষণ==
[[Image:Christer Fuglesang underwater EVA simulation for STS-116.jpg|thumb|পৃথিৱীত পানীৰ তলৰ এক অনুকৰণমূলক পৰিৱেশ ব্যৱহাৰ কৰি মহাকাশচাৰীৰ বাহিৰৰ কাৰ্যকলাপ (EVA) অভিযানৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লৈ থকা এজন মহাকাশচাৰী।]]

'''প্ৰশিক্ষণ''' ([[ইংৰাজী]]: Training) হৈছে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰিক তথা উপযোগী অৰ্হতা (মানৱ সম্পদ)ৰ সৈতে জড়িত যিকোনো দক্ষতা, জ্ঞান বা শাৰীৰিক সুস্থতা আনক শিক্ষাদান কৰা, অথবা নিজৰ বা আনৰ মাজত বিকশিত কৰা এক প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰশিক্ষণৰ নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য হৈছে এজন ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য, ক্ষমতা, উৎপাদনশীলতা আৰু কাৰ্যদক্ষতাৰ উন্নতি সাধন কৰা। ই শিক্ষানবিছি বা কাম শিকাৰ মূল আধাৰ গঠন কৰে আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ (কাৰিকৰী মহাবিদ্যালয় বা পলিটেকনিক বুলিও জনাজাত) পাঠ্যক্ৰমৰ মুখ্য অংশ প্ৰদান কৰে। কোনো এটা ব্যৱসায় (বৃত্তি), জীৱিকা বা পেচাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণৰ উপৰিও, সমগ্ৰ কৰ্মজীৱনত দক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ, উন্নত কৰিবলৈ আৰু নৱীকৰণ কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক অৰ্হতাৰ পাছতো প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত থাকিব পাৰে। কিছুমান পেচা আৰু জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিয়ে এই ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণক পেচাদাৰী বিকাশ বুলি অভিহিত কৰিব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ বুলিলে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অৰ্হতা যেনে— ক্ৰীড়া, যুদ্ধ কলা, সামৰিক প্ৰয়োগ আৰু অন্যান্য কিছুমান জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত শাৰীৰিক সুস্থতাৰ বিকাশকো বুজায়। নিৰ্দিষ্ট, সময়ভিত্তিক আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি সকলো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ পদ্ধতি উন্নত কৰিব পৰা যায়। ই এক জোখিব পৰা ফলাফলৰ সৈতে কোনো এটা বিষয়ত ক্ৰমান্বয়ে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;Victoria Stewart, Sara S McMillan, Jie Hu, Jack C Collins, Sarira El-Den, Claire L O’Reilly, Amanda J Wheeler, Are SMART goals fit-for-purpose? Goal planning with mental health service-users in Australian community pharmacies, International Journal for Quality in Health Care, Volume 36, Issue 1, 2024, mzae009, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzae009&lt;/ref&gt;

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>l0ic838n5akjrasxj1ha41nvdmyw2kw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634327</id>
      <parentid>634326</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T07:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>634327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14746" sha1="o7qr17m5omm5b5mjdmctgbmn2m493ba" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক [[শিক্ষানুষ্ঠান]]ৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো [[শিকন]] প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

==পেচা==
[[File:Brack Vocabularius rerum.jpg|170px|thumb|ল্যাটিন বিদ্যালয়ৰ এজন শিক্ষক আৰু দুজন ছাত্ৰ, ১৪৮৭]]
এজন '''শিক্ষক''' ([[ইংৰাজী]]: Teacher; আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শিক্ষাবিদ''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে [[শিক্ষাদান]] কাৰ্যৰ জৰিয়তে [[ছাত্ৰ-ছাত্ৰী]] বা শিকাৰুক [[জ্ঞান]], অৰ্হতা বা সজ গুণ আহৰণ কৰাত সহায় কৰে।

''অনানুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষকৰ ভূমিকা যিকোনো ব্যক্তিয়েই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে (যেনে— কোনো সহকৰ্মীক এটা বিশেষ কাম কেনেকৈ কৰিব লাগে দেখুৱাই দিয়াৰ সময়ত)। কিছুমান দেশত স্কুলীয়া বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশৰ (যেনে স্কুল বা কলেজ) পৰিৱৰ্তে অনানুষ্ঠানিক পৰিৱেশত, যেনে পৰিয়ালৰ ভিতৰতে শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে (গৃহশিক্ষা)। অন্য কিছুমান পেচাতো উল্লেখনীয় পৰিমাণে শিক্ষাদান কাৰ্য জড়িত হৈ থাকিব পাৰে (যেনে— যুৱ কৰ্মী, ধৰ্মগুৰু বা পাষ্টৰ)।

অধিকাংশ দেশতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ''আনুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষাদান কৰাৰ কাৰ্যটো সাধাৰণতে দৰমহা পোৱা বৃত্তিধাৰী শিক্ষকৰ দ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰবন্ধটোত প্ৰধানকৈ সেইসকল ব্যক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে যিসকলক এটা ''আনুষ্ঠানিক'' [[শিক্ষা]]ৰ প্ৰেক্ষাপটত (যেনে— বিদ্যালয় বা প্ৰাথমিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা প্ৰশিক্ষণৰ আন কোনো স্থানত) আনক শিক্ষাদান কৰিবলৈ মূল ভূমিকা হিচাপে ''নিয়োগ'' কৰা হয়।
[[File:Classroom_at_a_seconday_school_in_Pendembu_Sierra_Leone_Adapted.jpg|thumb|চিয়েৰা লিয়নৰ পেনদেম্বুৰ এখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকোঠাত এজন শিক্ষক]]

==প্ৰশিক্ষণ==
[[Image:Christer Fuglesang underwater EVA simulation for STS-116.jpg|thumb|পৃথিৱীত পানীৰ তলৰ এক অনুকৰণমূলক পৰিৱেশ ব্যৱহাৰ কৰি মহাকাশচাৰীৰ বাহিৰৰ কাৰ্যকলাপ (EVA) অভিযানৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লৈ থকা এজন মহাকাশচাৰী।]]

'''প্ৰশিক্ষণ''' ([[ইংৰাজী]]: Training) হৈছে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰিক তথা উপযোগী অৰ্হতা (মানৱ সম্পদ)ৰ সৈতে জড়িত যিকোনো দক্ষতা, জ্ঞান বা শাৰীৰিক সুস্থতা আনক শিক্ষাদান কৰা, অথবা নিজৰ বা আনৰ মাজত বিকশিত কৰা এক প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰশিক্ষণৰ নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য হৈছে এজন ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য, ক্ষমতা, উৎপাদনশীলতা আৰু কাৰ্যদক্ষতাৰ উন্নতি সাধন কৰা। ই শিক্ষানবিছি বা কাম শিকাৰ মূল আধাৰ গঠন কৰে আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ (কাৰিকৰী মহাবিদ্যালয় বা পলিটেকনিক বুলিও জনাজাত) পাঠ্যক্ৰমৰ মুখ্য অংশ প্ৰদান কৰে। কোনো এটা ব্যৱসায় (বৃত্তি), জীৱিকা বা পেচাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণৰ উপৰিও, সমগ্ৰ কৰ্মজীৱনত দক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ, উন্নত কৰিবলৈ আৰু নৱীকৰণ কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক অৰ্হতাৰ পাছতো প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত থাকিব পাৰে। কিছুমান পেচা আৰু জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিয়ে এই ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণক পেচাদাৰী বিকাশ বুলি অভিহিত কৰিব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ বুলিলে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অৰ্হতা যেনে— ক্ৰীড়া, যুদ্ধ কলা, সামৰিক প্ৰয়োগ আৰু অন্যান্য কিছুমান জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত শাৰীৰিক সুস্থতাৰ বিকাশকো বুজায়। নিৰ্দিষ্ট, সময়ভিত্তিক আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি সকলো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ পদ্ধতি উন্নত কৰিব পৰা যায়। ই এক জোখিব পৰা ফলাফলৰ সৈতে কোনো এটা বিষয়ত ক্ৰমান্বয়ে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;Victoria Stewart, Sara S McMillan, Jie Hu, Jack C Collins, Sarira El-Den, Claire L O’Reilly, Amanda J Wheeler, Are SMART goals fit-for-purpose? Goal planning with mental health service-users in Australian community pharmacies, International Journal for Quality in Health Care, Volume 36, Issue 1, 2024, mzae009, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzae009&lt;/ref&gt;

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== লগতে চাওক ==
* [[শিক্ষাদান পদ্ধতি]]

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>o7qr17m5omm5b5mjdmctgbmn2m493ba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>634328</id>
      <parentid>634327</parentid>
      <timestamp>2026-09-05T07:04:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <origin>634328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14648" sha1="dqhdq4euqg04cn6bcrwhnqn5rptcew5" xml:space="preserve">[[চিত্র:Students_of_Nan_Hua_High_School,_Singapore,_in_the_school_hall_-_20060127.jpg|thumb|right|350px|[[ছিংগাপুৰ]]ৰ নান হুয়া হাই স্কুলত একত্ৰিত হোৱা শিক্ষাৰ্থীসকল]]

'''শিক্ষাদান''' বা '''পাঠদান''' ([[ইংৰাজী]]: Teaching) হৈছে এজন [[শিক্ষক]]ৰ দ্বাৰা কোনো এক শিক্ষানুষ্ঠানৰ শিকাৰু, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা অন্য কোনো শ্ৰোতা বা দৰ্শকক বিভিন্ন দক্ষতা ([[জ্ঞান]], কাৰ্যকাৰী দক্ষতা আৰু আন্তঃব্যক্তিগত দক্ষতা) প্ৰদান বা হস্তান্তৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে চলোৱা এক প্ৰক্ৰিয়া। শিক্ষাদান কাৰ্যটো শিকন প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যিটো হৈছে শিক্ষাৰ্থীসকলে এই জ্ঞান আয়ত্ত কৰাৰ এক কাৰ্যকলাপ।&lt;ref name=&quot;LTLt&quot;&gt;{{cite book |last1=Musial |first1=Manuel |title=How to design a teaching course |last2=Pradere |first2=Fabienne |last3=Tricot |first3=André |publisher=De Boeck |year=2012 |isbn=978-2-8041-6936-7 |location=Brussels}}&lt;/ref&gt; ব্যাপক অৰ্থত শিক্ষাদান হৈছে [[শিক্ষা]]ৰ এক অংশ।&lt;ref&gt;{{cite book |author1=Chessex-Viguet |first=Christiane |title=Penser l'école |publisher=L'Harmattan |year=2015 |isbn=978-2-343-06826-8 |location=Paris |oclc=922630409}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ver |first1=Naïl |title=Professeur des écoles: droits, responsabilités, carrière |last2=Paul |first2=Adeline |last3=Malki |first3=Farid |publisher=Retz Éditions |year=2014 |isbn=9782725632520 |language=fr |trans-title=School teacher: rights, responsibilities, career |oclc=871305750}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্র:A_college_professor_teaching_in_a_university_classroom_full_of_students_in_Tennessee,_United_States_06.jpg|thumb|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এখন মহাবিদ্যালয়ত পাঠদান কৰি থকা এজন অধ্যাপক]]

==পেচা==
[[File:Brack Vocabularius rerum.jpg|170px|thumb|ল্যাটিন বিদ্যালয়ৰ এজন শিক্ষক আৰু দুজন ছাত্ৰ, ১৪৮৭]]
এজন '''[[শিক্ষক]]''' ([[ইংৰাজী]]: Teacher; আনুষ্ঠানিকভাৱে '''শিক্ষাবিদ''' বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে শিক্ষাদান কাৰ্যৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী বা শিকাৰুক [[জ্ঞান]], অৰ্হতা বা সজ গুণ আহৰণ কৰাত সহায় কৰে।

''অনানুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষকৰ ভূমিকা যিকোনো ব্যক্তিয়েই গ্ৰহণ কৰিব পাৰে (যেনে— কোনো সহকৰ্মীক এটা বিশেষ কাম কেনেকৈ কৰিব লাগে দেখুৱাই দিয়াৰ সময়ত)। কিছুমান দেশত স্কুলীয়া বয়সৰ ল’ৰা-ছোৱালীক আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশৰ (যেনে স্কুল বা কলেজ) পৰিৱৰ্তে অনানুষ্ঠানিক পৰিৱেশত, যেনে পৰিয়ালৰ ভিতৰতে শিক্ষা প্ৰদান কৰা হ’ব পাৰে (গৃহশিক্ষা)। অন্য কিছুমান পেচাতো উল্লেখনীয় পৰিমাণে শিক্ষাদান কাৰ্য জড়িত হৈ থাকিব পাৰে (যেনে— যুৱ কৰ্মী, ধৰ্মগুৰু বা পাষ্টৰ)।

অধিকাংশ দেশতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ''আনুষ্ঠানিকভাৱে'' শিক্ষাদান কৰাৰ কাৰ্যটো সাধাৰণতে দৰমহা পোৱা বৃত্তিধাৰী শিক্ষকৰ দ্বাৰা সম্পন্ন কৰা হয়। এই প্ৰবন্ধটোত প্ৰধানকৈ সেইসকল ব্যক্তিৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা হৈছে যিসকলক এটা ''আনুষ্ঠানিক'' [[শিক্ষা]]ৰ প্ৰেক্ষাপটত (যেনে— বিদ্যালয় বা প্ৰাথমিক আনুষ্ঠানিক শিক্ষা বা প্ৰশিক্ষণৰ আন কোনো স্থানত) আনক শিক্ষাদান কৰিবলৈ মূল ভূমিকা হিচাপে ''নিয়োগ'' কৰা হয়।
[[File:Classroom_at_a_seconday_school_in_Pendembu_Sierra_Leone_Adapted.jpg|thumb|চিয়েৰা লিয়নৰ পেনদেম্বুৰ এখন মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ শ্ৰেণীকোঠাত এজন শিক্ষক]]

==প্ৰশিক্ষণ==
[[Image:Christer Fuglesang underwater EVA simulation for STS-116.jpg|thumb|পৃথিৱীত পানীৰ তলৰ এক অনুকৰণমূলক পৰিৱেশ ব্যৱহাৰ কৰি মহাকাশচাৰীৰ বাহিৰৰ কাৰ্যকলাপ (EVA) অভিযানৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লৈ থকা এজন মহাকাশচাৰী।]]

'''প্ৰশিক্ষণ''' ([[ইংৰাজী]]: Training) হৈছে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট ব্যৱহাৰিক তথা উপযোগী অৰ্হতা (মানৱ সম্পদ)ৰ সৈতে জড়িত যিকোনো দক্ষতা, জ্ঞান বা শাৰীৰিক সুস্থতা আনক শিক্ষাদান কৰা, অথবা নিজৰ বা আনৰ মাজত বিকশিত কৰা এক প্ৰক্ৰিয়া। প্ৰশিক্ষণৰ নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্য হৈছে এজন ব্যক্তিৰ সামৰ্থ্য, ক্ষমতা, উৎপাদনশীলতা আৰু কাৰ্যদক্ষতাৰ উন্নতি সাধন কৰা। ই শিক্ষানবিছি বা কাম শিকাৰ মূল আধাৰ গঠন কৰে আৰু প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ (কাৰিকৰী মহাবিদ্যালয় বা পলিটেকনিক বুলিও জনাজাত) পাঠ্যক্ৰমৰ মুখ্য অংশ প্ৰদান কৰে। কোনো এটা ব্যৱসায় (বৃত্তি), জীৱিকা বা পেচাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় প্ৰাথমিক প্ৰশিক্ষণৰ উপৰিও, সমগ্ৰ কৰ্মজীৱনত দক্ষতা বজাই ৰাখিবলৈ, উন্নত কৰিবলৈ আৰু নৱীকৰণ কৰিবলৈ প্ৰাৰম্ভিক অৰ্হতাৰ পাছতো প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত থাকিব পাৰে। কিছুমান পেচা আৰু জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তিয়ে এই ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণক পেচাদাৰী বিকাশ বুলি অভিহিত কৰিব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ বুলিলে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট অৰ্হতা যেনে— ক্ৰীড়া, যুদ্ধ কলা, সামৰিক প্ৰয়োগ আৰু অন্যান্য কিছুমান জীৱিকাৰ সৈতে জড়িত শাৰীৰিক সুস্থতাৰ বিকাশকো বুজায়। নিৰ্দিষ্ট, সময়ভিত্তিক আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰি সকলো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ পদ্ধতি উন্নত কৰিব পৰা যায়। ই এক জোখিব পৰা ফলাফলৰ সৈতে কোনো এটা বিষয়ত ক্ৰমান্বয়ে পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাত সহায় কৰে।&lt;ref&gt;Victoria Stewart, Sara S McMillan, Jie Hu, Jack C Collins, Sarira El-Den, Claire L O’Reilly, Amanda J Wheeler, Are SMART goals fit-for-purpose? Goal planning with mental health service-users in Australian community pharmacies, International Journal for Quality in Health Care, Volume 36, Issue 1, 2024, mzae009, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzae009&lt;/ref&gt;

== মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত শিক্ষাদান ==
মানসিকতাবাদী সংজ্ঞাৰ বাবে শিক্ষাদানক কেৱল মানুহৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। প্ৰকৃততে, মনোবিজ্ঞানত শিক্ষাদানক তথ্য, আচৰণ আৰু/বা দক্ষতা হস্তান্তৰ কৰাৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এক উদ্দেশ্য বা অভিৰুচি হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে শিক্ষকজনে সম্ভাৱ্য শিকাৰুজনৰ জ্ঞানৰ স্তৰ মূল্যায়ন কৰাৰ প্ৰয়োজন আছে, যাৰ দ্বাৰা মনৰ তত্ত্ব ক্ষমতা প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰি। যিহেতু মানৱৰ বাহিৰে অন্য প্ৰাণীৰ মনৰ তত্ত্ব আৰু উদ্দেশ্য মূল্যায়ন কৰাটো কঠিন (বা অসম্ভৱ), সেয়েহে শিক্ষাদান কাৰ্যক কেৱল মানুহৰ বাবে অনন্য বুলি ধৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kline |first1=Michelle Ann |title=How to learn about teaching: An evolutionary framework for the study of teaching behavior in humans and other animals |journal=Behavioral and Brain Sciences |date=2015 |volume=38 |article-number=e31 |doi=10.1017/S0140525X14000090 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/behavioral-and-brain-sciences/article/abs/how-to-learn-about-teaching-an-evolutionary-framework-for-the-study-of-teaching-behavior-in-humans-and-other-animals/017C2C246E9C206562CAE3DB590B01EC|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

অৱশ্যে, যদি শিক্ষাদানক তাৰ কাৰ্যৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, তেন্তে মানৱ-বিহীন প্ৰজাতিসমূহৰ মাজতো ইয়াৰ উপস্থিতিৰ মূল্যায়ন কৰাটো সম্ভৱ। কেৰো আৰু হাউছাৰে&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Caro |first1=T.M. |last2=Hauser |first2=M.D. |title=Is There Teaching in Nonhuman Animals? |journal=The Quarterly Review of Biology |date=1992 |volume=67 |issue=2 |pages=151–174 |doi=10.1086/417553 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/417553|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; এটা কাৰ্য্যবাদী সংজ্ঞাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এটা আচৰণক শিক্ষাদান হিচাপে চিহ্নিত কৰিবলৈ তিনিটা চৰ্ত পূৰণ হ’ব লাগিব:
* &quot;শিক্ষক&quot;জনৰ আচৰণ কেৱল এজন অনভিজ্ঞ ব্যক্তিৰ উপস্থিতিতহে পৰিলক্ষিত হ'ব লাগিব।
* এই আচৰণৰ বাবে শিক্ষকজনৰ এটা ব্যয় বা লোকচান হ'ব লাগিব, বা অন্ততঃ কোনো প্ৰত্যক্ষ লাভ হ'ব নালাগিব।
* আচৰণটোৰ সম্ভাৱ্য পৰিণতি হ'ব লাগিব শিকাৰুজনৰ বাবে এক শিক্ষণ লাভ বা জ্ঞান বৃদ্ধি।

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

== অধিক পঢ়ক ==
* {{Cite book |last=Cordier |first=Mary Hurlbut |url=https://archive.org/details/schoolwomenofpra00cord |title=Schoolwomen of the prairies and plains : personal narratives from Iowa, Kansas, and Nebraska, 1860s-1920s |publisher=University of New Mexico Press |year=1992 |isbn=9780826313843 |edition=1st |location=Albuquerque |oclc=25786967}}
* {{Cite book |last=Elsbree |first=Willard S. |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.153325/page/n7/mode/2up |title=The American Teacher: Evolution of a Profession in a Democracy |publisher=American Book Company |year=1939 |isbn=9780837139210 |edition=1st |location=New York |oclc=120903}}
* {{Cite book |last1=Parkerson |first1=Donald H. |url=https://books.google.com/books?id=op-UAgAAQBAJ |title=The American Teacher: Foundations of Education |last2=Parkerson |first2=Jo Ann |publisher=Routledge, [[Taylor &amp; Francis]] |year=2008 |isbn=9780203895122 |location=New York}}
* {{Cite book |last=Wyman |first=Andrea |url=https://archive.org/details/ruralwomenteache0000wyma/page/n6/mode/1up |title=Rural Women Teachers in the United States: A Sourcebook |publisher=The Scarecrow Press, Inc. |year=1997 |isbn=9780810831568 |location=Lanham, MD |oclc=34321265}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:শিক্ষা]]</text>
      <sha1>dqhdq4euqg04cn6bcrwhnqn5rptcew5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>